Skip to main content

Full text of "Galeni omnia quae extant opera : in latinum sermonem conuersa"

See other formats 


-  k 
■  * 

X 


jjfljVo.. 


ni=ii=ii=iP 
10 
101 


THE 
LIBRARY  OF  TIIE 

OF 

MARYLAND. 
 PLATES. 


1 


Digitized  by  the  Internet  Archive : 

in  2014 


http:/7archive.org/details/gateniomniaquaee67gal 


CHAKIl  fcMPV 

if    C3  : 


T  


)MEPATICI  COGISITIO  C 


G  A  L  E  N  I 


LIBRORVM 

QVINTA  CLASSIS 

EAM    MEDICINi  PARTEM, 
qux  adPharmaciam  ipe&at,exponens,fimpli- 
cium  mcdicamccoriim,fubftitutorum,  purgan- 
tium,  antidotorum ,  componendorum  tam 
per  locos  quam  per  genera  medicamen- 
torum,ponderum  deniqj  ac  mcnfura- 
rum  doclxinani  comprehendit : 

QVARTA  HAC  NOSTRA  EDITIONE, 

cpuam  plunbm  ftne  caftigationibm^  ex  ~\arwrum  codicnm 
GrAcorum  leclione,  illujlrata . 

Locis  nunc  prtmum  in  marjrine  fignatis ,  <]uos  Galenm paj?tm 
ex  Hippocrate  citat . 

Libromm  numerus  proximo  folio  continctur, 

To  __cip/ua,x,iVTix.ov, 


LIBRARY 

FsundeO  1813 


VLNETIIS    ^TVD    lVNT^tS      M    D  LXV. 


\) AM.  AKT15  D IGNOTIO  ' 


PALH STRl  1 £  c\  RAT  IO 


37 


Qjf  INT^    CL  ASSIS  LIBRI. 


GAL ENI    De  Simplicium  Medicamentorum  Facultatibus libri  vndccim, 
Theodorico  Gerardo  Gaudano  interprete,  denuo  ab  Auguftino  Gadaldino 
ad  veterum  gncoru  exemplarium  fidem  non  paucis  in  locis  repurgati.  fol.i 
DeSubftitutismedicinis  libcr,  Iul.  Martiano  Rotainterprete.  84 
De  Purgantium  Medicamentorum  Faculratc,codem  intcrpretc.  86 
Quos  purgareconueniat,  quibus  Mcdicamentis,  &  quoTemporc,eodem  in- 
terprete.  88 
De  Tneriaca  ad  Pifonem  libcr,  eodem  intcrpretc.  89 
De  VTu Tbenacx ad Pamphilianum  hbcr,  eodem  interprcte.  98 
De  Antidotis  libri  duo,eodem  intcrprete.  99 

Omnes  hos  fcx  libros ,  idem  Iul.  Martianus  Rota  accui  atius 
denuo  ante  obitum  recognouit. 

De  CompoiltioneMcdicamcntorum  lecumdumLocos  librideccmjano  Cor 
nario  medicojinterprete,  rurfus  poft  Nicolai  Machelli  medici  Mutincnfis 
recognitionem,  ahquotinloas  emcndati.  izi 

De  Coinpofitione  Medicamcntorum  per  Genera libri  feptcm,  Iohannc  Ander 
naco  interprete, denuo ab  Augultino  Gadaldino non nuliis  in locis ad  grx- 
corum  veterum  excmplarium  fidem  emendati.  209 

DePonderibus &Meniuns  Galeno afcriptus  liber,  Auguftino  Gadaldino  m- 
terpretc.  135 


G/A  LENI 

DE  SlMPLICIVM 

MEDICAMN^NTORVM  RApVLTATI  B  VS 
L  I  BVk  Y  H  MC  I  M 

Theodorico  Gerardo  Gaudano  mterprete, 
Denuo  zs^h  zAuguftino  Cjadaldino  multis  in  locis  emendati . 

A  R  G  V  M  E  N  T  V  M     P  R  I  M  I     L  I  B  R  I 

Oftendit  Quibusratioinbus  explorandefint  Simplicium  Medicamentorura 
Facultates,  propofitis  exemplis  Acjua:  &  Aceti . 

Qu:d dicatur  Medicamentum,  & cjuid Fxculiu:  Et  Quomodo  htc  quidem,  aSlu : 

illa^ero ,potentuexiflat .  C^iP.  I. 

Vantum  confcrat  fimplicium  medicamentorum  exacte  facultaces  av 
gnofcere,tum  ad  variorum  copoficionem,tum  ad  inuentortim  oppor 
tunum  vfum,  non  habeo  nunc  oftendere.  Nam  id  partim  in  operede 
Medicamentorum  copofitione,partim  incurandiMcchodo  monftra 
bicur.  Verumquoddcincepsad  cemperamaorumfequitur  tracbtio^ 
nem,  idin  prafentiadicetur:  vbi  videlicetprius  vocabulorum,quibus 
[nhocvtemurlibro,fignificaiadennierimus.  Medicamentum.omne 
id  dicimus,quod  natura  noftram  alterare  potcft:  ficuc,puco,  Nutrimert  »  - 
tum , quicquid fubftantiam  augere:refertur  enim  vtrunq^ad aliquid.  p.- ej}in{tntl 
Porro  Medicamencum  Simplex  cV  ipfum  per  oppofirioncm  ad  com-  mmjiett  mn 
poficumnuncupacumeic:Eitaucid,quodfecundumnacurarn  fuam  lynccrum eft.  AtFacultas,  hdxiwrUm 
caufa  quaeda eft effearix. Ea q; partim  actu  fiuc encrgia eft,  parrirn  in  futuro  tcmpore:  Actu  qui-  freftt. 
dem,vt  calefaciendi  in  igne.refngerandi  in  glacie :  In  fucuro  aut, vt  calefaciendi  rn  pyrethro,Cx  ca- 
ftoreo,cV  limilibus:refrigeradiin  akerco,madragora,etid  genus  alrjs.  Sanc  quandam  etTe  faculta 
tem  in  purgatorrjs  quidem  medicinis  purgatonam,  vomitorrjs  vomitoria,  ftcrnutatorrjs  fternu^ 
tatoriam,bechicis  -fhoc  eft  que  tuffim  vcl  icdat  vel  ciet,}- bechica,cV in  vnoquoqj  alio  opere  per^ 
D  agendo.qua?  denominetur  ab  eo  quod  ipfa  efrkit,fere  no  eft  qui  ambigat.  At  quae  fit  huius  Facul 
tatis  EtTentia,  quidam  certe  non  poffe  cognofci  exifrimarunt:  quales  funt  Sccpuci  philofophi,  eV 
qui  mter  medicos  vocati  funt  Empirici.  Sed  cV  qui  nofci  pofle  arbitracur,inccr  fcfe  diffidcc.  Qui- 
dam enim ad magnitudincs cV figuras cV pofituras corpufculorum ac meatuum -(quos  oyzoo$  cV 
yrcpsv;  appellitant}-  referunt:  Aln  ad  caliditatem,frigiditate,humiditate,ac  ficcitatcm :  pro  fua  vi- 
delicet  vtnqj  prima  elemcntorum  conftitutionc.  Quare  cV  nos,quia  in  hbro  dc Eleir.etis  fccun^ 
dum  Hippocratem  ex calido,fh'gido,ficco,cV  humido,cum  aliorum  olum  corpora,tum  animan^ 
rium,conftare  oftendimus,has  enectricium  facultatu  eiTentias,tum  in  alns  omnibus,tum  m  medi- 
camentis, ftatuemus.  Sic  aucem  cVin  tertio  de  Temperametis  dcmonftratu eft.  Ac  qui  volet  qug 
nunc  dicenda  funt  aiTequi,  in  eo  tradtatu  fe  prius  exerceat  oportet :  quippe  cum  illic  quae  vniuer- 
fim  de  medicamentis  nouiiTe conueniac,expofita  fint.  Nec  hic  toto  vricp  in  genere  quicq;  noui  di 
cemus:  verum  quajilhc  generatim  funt  fcnpta,ea  hic  fpeciatim  elaborabimus. 

Quo  Paclo  Quaruj;  tudicare  Facultatcm  oporteat.  C \AP.  1. 

IN primis quidem  acmaxime  fumendum  cft  iudicandx  facultatis  experimentum  abcare,ad 
quam  dicitur.  Siquidem  non  prorinus ,  fi  hominem  refrigeretcicuca,  cV  fturnum  rcfrigerabit: 
aut  fi  fturnum  nutriat,nutriet cV  hominem.  Eadem  rarione  neq?  fi  hoiem  purgct  veratrum.conti 

QuincaQaiTis.  AAAAA    ij  nuo 


DE    SIMPL.    MEDIC  PACVLT. 

nuopurgabit&  coturniccs:ncq3  ctiam  fi  hos  nurrire  valeat,  cOrifcques  ftarim  cft,  vt  cV  homirtcs.  E 

Proximum  eft,vr  quod  ex  accidenrt  eft,  diftinguarur  ab  eo  quod  primario  ac  per  (c.  Na  aqua  fri- 
gida  calorem  quandoq3  reuocar,curcm  refrigerando,conrrahendo  q$ ,  ac  c5dcnfando :  ad  id  cnim, 
caloris  confcquit  rcuocatio,velutin  tertio  de  Temperamentis  oftendimus.  Rurfum  "calida  quo-    AJ.i£j.4 1. 
queipfa  fepcnumcro  refrigerar,excalracienrem  nimirum  humoredigcrendo.  Nam  fi  his  ad  amuf  c •6-foU  '-fr 
fimdiftinclisadinquire^dxfo  fententia, 
falli queas.  Caererum  a nullo  alio defumi  iudicium,c]j ab  eo  ad  quod  dicitur,id  quide  perfacileeft: 
non  videlicct  an  infecta  animalia  oleum  i  nterimat,ncque  an  pingue ,  au  t  Ientum,  aut  leue  fit  con- 
fiderantes,cum  an  calfuccre,aur  frigefacere,aut  humeclare,aur  iiccare  corpus  humanum  valeat  jn- 
quiritur :  Eundem  in  modum  neq^  an  colore  fit  rubro  rofa,  ncque  an  albo  cerufta :  fiquidem  necef 
farium  non  eft,  quicquid  rubrum  fit,elfe  calidum,  neqj  quicquid  atbum,  effe  frigidum :  fed  an  ad- 
mora  corporibusnoitrisprimarioac  perfecxcalfaciant,acnoninteruenientcquopiam,ncquc  cx 
accidente:  Acii ita  quidem,  facultate effe calida :  vt fi  rcfrigerct,  frigida.  Nam  "pcr  dcos  immorta-    A.L 1 
les,vnde  nam  dicere  poffumuSjan  calidum  fit  facultate  album  piper,  granum  cnidiu,  cnicus,  calx,    lto)  ^°  S 
8C  vcratrum  album  t  aut  vnde  q?frigidus  fit  famius  after ,  terra  (eljntma ,  ccruffa ,  nix ,  cx  Iac  r  om- 
nia  enim  ea  coloris  funt  candidi, viribus  verd  vel  maxime'  pugnant.  Sunt  ergo nix  cV  calx colore  F 
fimillima,viribusautcm  pugnanti(fima:(ed  pugnantiamfenfusdnudicar.  Siquidem  niuemap- 
plicatam  protinus  ac  primo  ftatim  occurfu  frigidam  pcrcipimus:  er  quoad  ragarur,magis  fcmpcr 
magisq^  frigcfacere  fenrimus:  videmus  porrd  lpfam  nequedurarc,  ncqs  fcruari  polTc,  ii  vcl  leuis 
calor  occupet.  At  calx  neque  primo  occurfu  refrigerare  pcrcipirur :  cV  vfq^  dum  applicata  maner, 
perfpicuo  magis  ac  magis  excalfacit.  Ex  quo  conftat  ex  eo  q>  fem pcr  vnum idc qj efnciat,quoad 
nos  contingit  medicamcn.propriam  eius  iudicandam  eife  faculrarcm. 

Quo  pacio  Difcernatur  Quodex  ^Acadente  cjmd  jdciat ;  ab  eo  Quod propria  Facultate.     C  ^4P.  9. 

ETenim  quod  ab  initio  ad  finem  vfqj  dum  applicatum  eft,  magis  fcmper  calfucir,id  non  ex  ac- 
cidcntc,fed  ex  fua  natura  eft  tale:  Sic  etiam  quod  a  principio  ad  fincm  vf^  rcfrigcrar,cx  fua  fa 
cultate  eft  frigidum,  non  cxaccidctc.  At  fanc  fi  nihil  moratus,atqueex  poftcriorc.ac  poft  ablatio- 
nem  facultatem  eiuscxpcndcre  voles,  fepcnumcro  falleris.  Acforre  no  nunq:  aquam  fngidam, 
non  frigidam  modo,fcd  cx  calidam;po(fidcrc  fucultatem  diccs :  vbi  vidclicct  frigcfaccre  pcrpetuo 
dumnoscotigcritapparcbit,frigida:vbi  verofepenumerocaIorcrcuocabit,calidam.  Quare  haec 
indiicriminata  relinquenda  non  funt.  Danda  q3  "infupcr  opcra,vt  quodcuncp  medicamentum  in  A.Lx.tix.i. 
ludicium  vocarc  velis  (id quod  in  libris dc  tcmperaturis  monuimus)  omnis  iir cxpers alicna'  tum.G  1,,l"c 
frigiditaris,rum  caliditatis:ne  videlicct  nariua  cius  facultatem  adfcititia  qualitas  adultcrct.  Ad  hgc 
(quae  cV  ipfa  praecepimus)  nutrimentum  a  mcdicamcnto  diftinguiro,arq3ea  vtraq^ad  aliquid  dici 
mcmento:tum  circaeandem  fepe  fubftatiam  confiftere,  velut  cV  id  quod  monftrauimus:  Ncc  fe-- 
cius q> qucedam  tota  fubftantia in fcfe mutuo  cV  agant cV patiantur : quafdam  vero  vna  duntaxar, 
aut duabus qualitatibus:  Supcr  hec,alia itidem  efk  tenuia  fiue  tcnui um  partiu -{Greci  Ae^To/^jp 
vocant:}-  aliacraffa  fiue  craftarum  partium  -f  <Grat%yuip>i  Grxci  nominat:}  tenuia  quidcm,quac  fa 
cilein  tenuescomminui  partes  poffint:crafta,qua:contra.  Atq3,vtfemeldicam,omnium  iiiemi^ 
niftc  diftincTionum  oportet,  quas  in  tertio  de  Temperamcntis  pofuimus,vt  fecundum  lllus  mcdi 
camentorum  omnium  fpeciei  facultas  explorari  valeat. 

De  ^4cju£  Facuhate .  C^iP.  4. 

ESto  fane  primanobisin  cotemplationem  propofita  Aqua:q»nimirueacVcomunilTimaho 
minibus  oibus  iit,tum  fanis,  tum  a?groti s :  dC  ad  vita  maxime'  neccifaria.  Primum  qj  eucrato 
fiuetemperatocorpori  applicator  ipfa  neq^  frigida  infigniter  neq3caIida:Dcindens  qui  natura 
funtinteperati:  Tcrtio  ns,q  aftedualiquo  tenenf.  Nam  hoc  pacroexacftc  ln  oibus  propriam  eius 
facultate perpenderis.  Igitur tcperato  admota  plufculo  tcpore  ipfum  oino  rcfrigcrabit: Intepcra^ H 
to  vero,citius  quide  refrigerabit  id  quod  frigidius  natura  fuerit,tardius  vero  quod  calidius :  Sem- 
per  aut  oia  refrigerabit,etiamfi  non  multis  deinceps  diebus,fed  vel  vna  quis  hora,  aut  plunbus  ea 
vtatur :  nec.n.talis  in  vllo  ipforum  calore  reuocare  poterit.  Na  quae  fumme  frigida  eft,ii  quadratae 
ac  iuucnili  corporis  naturae  pauculo  tempore  adhibeatur ,  caloris  molietur  reuocatione:  fin  aliter 
vtaris,femper  refngerabit.  Quin  et  fi  fjs  quoq?,qui  fimplici  laborat  morbo,  fiue  calido  teperatura 
fiue  frigido,  eiufmodi admoueatur  aqua,hos  etia  manifeftd  refrigerabit: nam  fimplex  fit  afTecTio 
oportet  (queadmodum  vticp  in  terrio  de  Temperamentis  definitum  eft)  qud  videlicet  qu^  adhi^ 
betur,ex  fua  natura  refrigeret,  non  ex  accidcnte  quopia:  quippe  cum  frequenter,vbi  compofitus 
fuerit  aftecTus,aliud  primario  medicamentum  efficiat,aliud  exaccidente:  velut  in  phlegmone,  eft 
enim  ea  affecTio  calida:  coipio£x  cjj  tluxionis  foboles.  At  qua;  modice  excalfaciunt  pharmaca,cu  m 
fuperfluitatem  euacuant,  protinus,opinor,cV  quod  aftecTum  eft,  frigidiusefficiunt:  Vcrum  cum 
fimplex  vnacj3fuerit  aftecTio,quod  ex  accidente  fit,in  ea  prouenire  non  poteft.  Ergo  fi  hac  ratio- 
ne  expcndas,aqua  potabilis vndequac^ videbitur frigida.  Non  eft  tamen  eadem aliaru aquarum' 
fponte  natar u,que  fulfur,bitumen,aut  nitrum,  quali tatibus  fuis  referunt,fecultas.  Siquide  earum 
pmnino  nulla,vbi  aliene  tum  caliditaris  tum  frigiditatis  expers  adhibita  fuerir,  frigcfacere  confpi 

citur. 


LIBER   PRIMVS  3 

A  citur.  Quinimmo  necmarinam  ipfam,prius  g  adfcititium  frigus  fummum  acccperit,  admodu  re- 
frigerare  apparet.  Nam  fiquis  in  potabili  aqua  totum  dicm  innatet ,  vt  et  non  admodum  .<  it  fngi- 
da,fedvelutexSoletepens,neceffariotnrefrigerabitur:atmarecompluresiuuenuinterdurn 
noxie  pertulere  no  per  diem  modo  totam,  fedet  adiucfla  node.  Ex  quo  liquet  aquam  potabilem 
certe dC  dulcem,fecundu  naturam  fuam  fempcr cfle frigidam : mare  vero  non  ^que.  Quod  fi  non 
femper  in  fermone  adrjciam,  potabilem,  fed  dicam  fimplidter,  quantu  ex  fe  eit,  aquam  efle  frigi- 
dam,haudcalumniari  oportebit,tancp  infufficienter  cVindiftincftelocutum.Na  quecxactc  ac  iyn 
cere  aqua  eft,omnis  alterius  fubftantiae  miftione  vacans,ea  ex  neceffitate  ex  fua  facui  tate  cft  frigi- 
da:  Si  qua  verd  per  bituminofa,fulfurofa,nitrofa,aut  aluminofa  loca  diftillans,fubltantiae  cius  ali- 
quid  abfterferit,fecumq3  traxent,mifta  iam  ea  eft,non  autem  exacle  aqua:  Vclut  fi  ipfc  quoq^  vo- 
luerisautfalem,  autalumen,autaliud  idgenusaffatimaqua;mifcerepotabili:ficutfanc  faepenu- 
mero  facimus  in  marinae  inopia,quando  muriam  facere  volumus,  tuc  cnim  falem  aquae  indimus. 
Ac  tantum  ipfa  facultate  iam  diffidet,vt  fi  aqua  dulcis,videlicet  quae  neqj  infigniter  autcalida,  aut 
frigida fit,  fed  vclut |ex  Sole  tepida,}-  erifipelati  perfundatur ,  noxam  oino  nullam  hominis  cor-  t ri  *a.K*lut 
pori fit allatura :at fi marinam aquam,aut muriam,aut id  genus aquam  mi  ftam,  bituminofam  vi-  vay  ***hf*t- 

B  delicet  aut  fulfurofam  admoucas^vfq^adeo  hoiem  ofFenderis, vt  parte  ipfam  fis  adufturus.  Aqua 
igituripfa  exfefe frigidaeftfacultate.Porro  ficxtraneumcaloremadepta  corpori  humanoper- 
fundas,  putabis  forfan  fimplex  quoddam  dC  naturale  adhibitum  medicamcn :  at  ca  q uodam  vticp 
modo  compofita  cft,aut  ignear  effentiae  partem  aliquam  nada,aut  certe  omnino  ipfam  qualitate. 
Vt  enim,  fi  falem  illi  mifcueris,ex  confeifo  fuerit  compofita:  fic  multo  magis,fi  igncam  au  t  cflen- 
tiam  aut  qualitatem  adieceris,compofitam  quodamodo  et  nunc  effcceris,  Eft  porro  etiam  aqua  li 
mofa  quadantenus  compofita,vclut  eft  aqua  Nili,qug  in  /Egypro  eft:  fed  ea  per  ficulia  vafa  perco 
lata  plane"  pura  efficitur.  Oportet  autem  non  femel,fed  bis,  QC  ter  percolare,  quado  ne  fic  quidem 
forfan  ad  amufifim  puram  queas  efficere:  verum  quando,qui  aquae  infertur  Iimus,omncm  efluge 
rit  fenfum,fatis  tunc  eft  vc  queas  dicere  tales,  vt  ad  vfus,  puras  dC  fynceras  cfle  aquas. 

QuppaElo  ludicemits  ^Aquam  Puram.  C^AP.  5. 

IVdicantur  aut  he  tribus  ienfibus,nempe  guftu,vifu,cV  odoratu.  Guftu  pura  eft,fi  nullam  offe- 
rat  qualitatem,fed  ad  vnguem  qualitatis  expers  appareat :  Vifu,cu  fyncera  fuerit,  ac  plane  per- 
lucida.  Sic  ncc  odoratu  vllam  prg  fe  ferre  qualitate  debet:  vt  funt  quaedam  extreme  prauitatis,que 
aut  aciditatem,aut  acrimoniaaut  falfedine,aut  putredine,aut  aliud  indicibile  aliquod  vitium  prae 
C  ferunt.Igitur  aqua  que  abfq?  his  eft  omnibus,vt  ad  naturam  certe,ne  ipfa  quidem  ad  amuffim  fyn 
cerafuerit,ficut  nec  aliud  vllum  ex  quatuor  elemetis  fenfibilibus,fed  vt  ad  fenfum  8C  vfum  fynce- 
ra  eft.Talis  ergo,  vt  eft  dicftum,fecundu  fuam  natura  frigida  et  cft :  quippe  fi  valdc  excalf acf :am  no 
modo  aquam,fed  vel  mandragoram,vel  altercum,vel  cicutam,vel  meconium  admoueris,non  fo- 
lum  excalfeceris,  fed  etiam  vueris corpus  humanum.  Omnia itacp quae  examinanda  venient  me- 
dicamina,omnis  extrancae  valentisq?  tum  caliditatis  tum  frigiditatis  aliena  funto,ncdum  aqua. 
Demonjiratio,  Qua  ojienditnr  ^fcjuamfrio-efacere  Ex  ceratKquod ex  ea  confcitur}efjetht.    C     V.  6. 

POrro  q>  aqua  omms  dulcis  perfpicuo  frigefaciat,hinc  quocpdidiceris.  Ceratum  humidum  11 
exaqua  frigida  fubaclum  accuratecj^  madefacflum  calido  alicui  affecftui  imponas,  pronnus  ip 
fum  frigefacies.  Oportet  autem  quaplurimu  admifccre  ipfius  aquar,miftiocjj  hocmaximc  modo 
optime  perficitur.  Ceram  quantum  fieri  maxime  poteft  puriflima  oleo  liquantes  humidum  face- 
re  ceratum  oportet :  dcinde  refrigeratum,ac  rafum,  in  mortario  manibus  fubigcre,  aquam  aflun- 
dendo  frigidam,  quantum  nimtrum  ceratum  accipere  valet,ac  non  dum  aqua  circufluat.  Id  refri- 
gerat  cV eos  qui  in fcbre  vruntur,  fi  hypochondrfjs fuperponatur : cV  omnem  phlcgmonem,  fimi 
liter  herpetes  quoq? ,  dC  carbunculos,tum  eryfipelata,cV  phygethla,  ac  breuiter  omncs  morbos  ca 
D lidos. Ergo  fi non aquam  dulcem ,  fed marinam  aut muriam  illi  admifcens  in  vno  praediclorum 
quouis  vti  volueris ,  non  paruam  omnino  differentiam  confpicies :  quippe  cu m  id  medicamen- 
tum  adeo  nulla  propofitarum  affedionum  amplius  refrigerabir,vt  infuper  accedat  potius.  Adco 
multaeft  diuerfitas  inter  potabiles  aquas  &C  muriam  marinamq?  aquam.  /Eque  aut  ac  mui  ia  mari 
naqj aqua,fulfuroiae  aque,cV  bituminofae,cV  nitrofae,cV  quae chalcanth um,8c  my fi,cV chalcith im, 
vel  aliquod  fimpliciter  ex  natura  calidis  medicamentisguftu  referunt,inimicar  funtomnes  calidis 
corporum  noftrorum  affeclibus.  Ex  quo  claret  has  omnes  facultatibus  efle  calidas ,  folam  vero 
aquam  potabilemfrigidam. 

Quod ^4cjua  Potabiln  Humida  fit.  C ^4 P .  7. 

C/Eterum  q>  haec  quoq^  propofitarum  omnium  aquarum  fola  fit  humida,  plane  ex  eadem  df- 
fces  methodo.Na  vlccra  quae  fupra  modum  fquallida  ficcaqj  funt,fi  hac  irrigcs,ftaum  admo-- 
dumhumidatlaccidacjj  reddes,cumaliaeaquaevruuerfaevlceradeficcet.Tum  pifcatorum  vlccra 
adeo  videntur  ficca,ac  fi  forent  falita :  conrra  eorum,qui  in  balneis  vcrfantur,h  umida  apparcnt  ac 
flaccida.Quinfi  imbutumlinamcntumvIceribusimponcrelibeat,humida  quidema  potabili, 
ficca  verd a muria  marinacj^,  reddi comperies.  Aquae quin etiam  aluminofae,  quales  funt  in  Italia 
vocata:  Albulae,cum  alfjs  vlceribus  idoneae  funt :  tum  verd  quaecunquc  fluxionibus  tcntan  tur,  ca 

Quinta  Claffis.  A  A  A  A  A    irj  pcrfacile 


DE    SIMPL    MEDIC  FACVLT. 

pcrfocile  dcficcant.Sic  ncc  caetcrarum  aquarum  vlla  humccTarc  poteft,q>  videlicct  non  fint  cxactc  E 
aqua,  ied  mifta  cC  adultcrata,  accepto  nimirum  aut  alumine,  aut  chalcite,  aut  fale,  aut  ld  genus  ali- 
quo.  Quocircaearum  non  nulke  vlcera  quoquecxafperanr,  nempequaiacrcs  admodum  funt  cV 
mordaces.  Qiiin  ctiam  lincnti  dulcis  aqua Icnicns  remcdium  cft : cetere  vero  accrbiorcm  ctiam  li 
tim  rclinquunt.Tum  aqua  inter  curem  laborantibus  aduerliffimum  elt  cV  poculum,ct  lauacrunk 
aqua  dulcis:  falfae  vero,ac  nitrofae,8£  fulfurofae^bituminofxcjj  omnes  fane  perutiles.  Jmi  tari  autem 
potes  iicutmarinam,ficaliarum  quamlibet,fubftantia  vidclicetadmifta,quarin  quaqi  vinccreco* 
ipicitur:nam  fulfure  in  aquamdulcem  inditofulfurofam  cfieceris:aluminealuminofam:ac  eode 
modoaharum  vnamquanque. 

QuoduJcjua^ducntitiumcdlorcmnaftaJempercjutdem  HumeElet,Nond.ut  fempcr  Cdljdctdt:  Vcrumln  ■ 
tpfo  (juidcm pajuftonts  tempore  cdlfdccre,  Poilea  ~\ero  frirefdc ere  conjueuit.  C  ^4  P.  S. 

/Ecergo  propriaaquaenatura  humidaeft  cVfrigida.  Aduentitium  autcalorcadcpra  excal- 
hcit  quidem  cVhume<ftat,quibus  eftad  mota:vcruhaudfimihteramboprcftarc  limul  po< 
tcft.Summe  nanq^  humedat  feu  tepida  fit, feu  tempcrata,  feu  ct calidior :  (iimme  aut  non  calfacit, 
niii  queextreme fcrucat.  Quod dico,in  temperata  primu  exploremus natura.  Igitur li  huic aqua 
afferas  tempcratc  cah'da\caq3  vel  laues  vel  itidem  pcrfundas  partcm  aliquam,in  lpfo  quidem  per-  F 
fufionistemporecahdiore  iimul  cV  humidiorem  icipfaefficies:q>ii  deindc  quiefces,  ncccorpus 
frigida;  vfu  poftca  contrahes  conftipabis  ac  denfabis ,  paulo  poft  fe  ipfo  frigidius  fieri  confpicies, 
quippe  ciim  corpus  rarcfactum,tranfpirante  immoderauus  calore  nariuo,frigidius  cfficiatur.No 
tamenlicutfngidius  poftca  cahdx  vfus  corpusdeftituit,  itacVliccius:quanqj  profecto  videriid 
poffit,tum  ob  ipiramcntorum  raritatcm,tum  ob  corporis  mollitiem,  tum  ob  fubftanria: fuiionc: 
plulculum  iiquideminhisaffcclibuscuaporctur  nccelfeeil:atqui  vapor  humorcft  extenuatus. 
Vcrum  non  i  ta  habet  rci  vcri  tas,  Nam  molh  tics,quam  calidae  aquae  lotionibus  acquirunt  corpo^ 
ra,  folius humidi  tatis  proprium  ac infcparabi le  fignum  eft,  in  animantis  videlicct corporc :  vclut 
tn  opcrc dc  Tempcramentis cft  demonftratum.  Sane  vlccratarum  partium  caro,id  ipfum  perfpi 
cuooftcndit,  vtquar  in  lftisexaquacalida  pcrfufionibusflaccidaatquealgeritu  Huidacfficitur: 
quanquam  fane  corpus  ilhufmodi  afTeclionibusinanitur ,  vtminus  tuncinfcfchabeat  humoris, 
quatnantca.  Yideriq?  venia  digni  polTun-^qui  pcrcaIidasloriones,atqueaquaemodcratc  calidg 
pe;  fuiiones  iiccari  corpus  cxiftimat:  nam  limilis  horum  cft  error,atqucillorum  qui  credunt  icncs 
adolclcciuibas  elfe  humidiorcs.  Pluribus  nanqj  fencs  cxcremcntis  rcdundant,  fcd  genuinar  (qux 
TriQuxoTct  fxozj.<L  nuncupat) organiccqj partcs adolcfccntibus magis  funthumidc:vtidquoqjinG 
fccundo  dc  Tcmperamcntis  monftratiimus.  Pcrindc  fcrcshabct  inperfulionibus,ac  lauacris, 
onmiq^  adcoexaqua  cahdairrigationc.  Siquidem  humorcs  qui in vaiis  alijsq^  manibus  fpatrjs 
hint,cxhaunuiur  omnes:atipfa  vaforum  corpora,cV  vniucrfum  genus  carnofum  fc  ipfo  ht  humi 
*  m  iwprefiit  dius.  Atq3  hanciolam  fuuItatemnunc^aquadulcisdeponit.Nequcenimcumferuens  corpora 
cod.gra.  Ugt-  cxunt,  qua:  vfta  funt  rcdduntur  ficca ,  vri  quar  ab  ignc  funt  aifa:  rurfum  ncc aim  fummam  adepta 
tur  (imtaxat  frigiditatcm  pcr diem  totum,  aut  ctiam  longiori  temporc,  parti  cuipiam  pci  funditur,  cam  iicciO' 
to -j^apidejl  rcmcfficit,  tametlirugofaatcpadmodumcxilisrclinquitur. Verumha-c  cucniunt,  cpquiinvafis 
pua  tnjlun  a|,,Sq5  fpatris eft  humorcxhauftus  fit:at  partcs  gcnuinar fohdxqj  nulla fua  partc iiccioreseuadut, 
nnQrt  ttf  ad  "lHUS^^emPcr mcminnieoportct:  lumtotoiermoncpcrpctuoobleruandum  excuidentcrap 
Aitur  Wytu-  P^rcntl^us  colligcndam  cuiufque  medicamcnti  facult atcm :  Ac femper, ad  quod  quid  dicitur cali 
kv  frnKQvori  dum,  frigidum,  humidum,  aut  liccum,ad  id  eifeaeftimandum. 

j.dtuasfalicet  Si  d  Rcbus  Exteris  de  Medicindrum  Fdcultdte  colhgi  cjuid  oportedt,  cx  Ignts  cum  illis 

commercto  Idaendumejje  ludicium.  C*4P.  y. 

|c/ iriorayi  T3  ^iro  ucluts veut ex  ftina^unc^ana a  rebus cxternisrpbationcs  ducerc,nc id quide prohibeo: 
detur  ee  u  ^rba  -I  verum,animu  diligenter  aduertat,confulo.Nam-{admodum  lubrica  res  eft,ac}-  multos  obti'  H. 
tenijde  tepe-  nct  paralogifmos  i.fallendimodos.Sedhosin  confcquetibusediiTcra.  Caeterumquod  foluquis 
rametii  ra.  1.  zb  externis  rcbus  fumpferit,vt  ld  quod  iudicium  fubit  medicamenti3,aut  excalfacere,aut  refrigera 
cl.i.pag.  11.  f.  re^)bet,id  in  ignis  comercio  cotacluqj  confpicit.Neqj.n.vfqj  adeo  abfurdu  eft,quod  facile  in  igne 
prxterea  ycii  vcrtit,id  calidu  facultate  putare.Memoria  enim,opinor,tenemus  oia  huius  vocis  Facultate  figni^ 
quejientm  co-  ficata,q  iii  tertio  de  Temperamctis  diffiniuimus.f  Vnu  igit  ex  rjs  erat 5C  id,quod  ex  propria  cius, 
tinetej  mate-  qUOd  dicif,materia,tale eii  facultate: fiqd.n.facile  in ignem  vertitur,id  facultate eft  ignis,non aclu- 
rta, sut,  nec re  fcilicet: Nam hoc quod eft facultate,exaduerfo ci diuiditur quod eft  acfhnalteru vero  quod eft pet 
ftrtan  comte-  ^  ^  qUOC\  cfJ  ex  accidente.  Hanc  ergo  iudicfj  rationem  confiderare  ac  diftinguere  conueniu 
me.es, an p, 0-  Quot  &  Qu&  Prdcdeftntri oporteat,  Vt liceat ex dhcutws djfcBtone  cpua ad Igmm ejt,  Quo pdclo 

..n-,i'eU'        •     ,  dduerfumnos  tdipfumafftctaturxollicrere.  C^AP.  10. 

IjliO  l  loco  ~IVO  _  .      J        n        iJs     .JJ  J      £>      ,  r 

(tilav.i.prt-i    A  Tquibusconulium  efttutoarebus  extraneisadcorporatranlireanimalium, videreprimfi 
, qnod  j^dcbent, an tenuis lit eiTentiai , an craiTx , quod explorandum  venit,  Secundo an  fibi  conri^ 
hie  MyouU*  nuum  dcnfum'que  ac fohdum,  an  interuallis interceptum ac  rarum.  Quocirca  his immorandum 
i.ems  cjuoddi-  prolixius  cft:  videtur  enim  id  quoddam  eife  principium,  ac  velut  elementum  multam  confidera^ 

atur.cbjidera.  tionem  poilulans. 

Quod 


LIBER    PRIM VS  4 

A  Quod cjua  Subtdiorum funt partium ,  Promptuvs proprtam exerant  aclionem,  Quam  cju£ 

Craj?iorum,  Tamctfi  Eandcm  cum  illis  Facultatem  obtmeant.  C \AP.  \\. 

IGitur"eorum,quaein  confeflo  eft  facultate  eflecalida,  nullum  omninoapparct  nos  cxcalfaccre, 
prius  c^  in  tenuia  fitcomminutum.  Nam  fi  quis  piper  folidumcuti  infpergat,nullam  planc  ca- 
hditatem  percipiat:  eadem  ratione  fiquis  vel  linguae  imponat,aut  dcglutiat,  aut aho  paclo  vtatur 
integro,haud  quacp  diligenter  trito,8£  cribrato,  ac non  adeo  cominuto,  vt  pollincm  tcnuitatc  rc^ 
ferat.  Na  quod  pollinis  inftar  tenue  cuti  infpcrgitur,  cxcalfacit,  ac  maximc  G  afti  icucris :  pnctcrea 
quodIinguaeadmotumfuerit,autin  ventremdcuoratum:  At  quodfolidu  intcgrumq?  lmponi- 
tur,neccutemcalfacit,&linguae  ventriq^  exiguum  dutaxat  caliditatisfcnfummouet.Itaq3  cum 
tenuiumefle  partiumdicantur  quaefacilein  tenues  partes  comminuiitur,cralfarum  vcro  partium 
quecontra:tumduravifcofacpaegre,acdirHcultcr,automninointcnuescomminuinon  pofTint: 
fragilia  vero",&  quae  citra  vifcofitatem  mollia  funt,  promptc  in  tcnucs  foluantur :  hi  nc  conftare  ar 
bitror  multa  efle  facultate  calida ,  ac  facile  accendi,  veru  nos  haud  facile  cxcalfacerc.  Nam  ignis,vt 
qui  omniu  eft  tcnuilTimus,  fimulq^  calidiflimus,  8C  in  profundum  facile  pcnctrat,  bC  comminuit, 
extenuatq3,8<l vincit,atq3 in fuam deniq3 natura couertit,  vndequacp  fcilicct (imile reddcns,  atque 
B  exuperans  id  quod  contingit:  At  noftra  caliditas  fupra  cp  q>  cralfe  fit  eflenriae,cV  halituofa,infuper 
infirma  eft,vt  no  facilc  mutet  quodcontingit.  Oftenfumeft  autin  tcrtio  de  Temperaturis  (quo 
fine,quae  hicdicuntur,aflequieftimpoiribile)  nullueoru,  quaenosexcalfacereapparent,  pcnnde 
vtignepolTecaIfaccre,vcrumvtmateriaaccendifacilem:Iiquidem  mutationis  principium  ano- 
ftra  caliditate  accipicntia,vt  calami  aridi  ab  igne,  nos  cotra  recalfaciunt,cV  vclutpartcs  fiunt  quae- 
da  caloris  natiui,ficu t  illi  lgnis : nam  quod  prius  erat calamus,  ld  nunc  fit  ignis, v t  m  uta ntis  ipfu m 
ignis  eflentiam  tota  adaugeat.  Monftrauimus  aut  quaedam,  vbi  vel  leuem  fuerint  mutatione  cx^ 
trinfecusadepta,fccundumnaturadeinde  fuaadplurima  mutationeproccdcre.Quamobrcmi' 
randu  non  ef  t,fi  quaeda  medicameta  primg  quide  mutationis  principiu  a  noftro  calore  na<fh,inde 
iam  pergant  eum  quocp,qui  mutabat  fuperare.Nam  cu  corporis  cuiufcp  proprietas  alia  habilis  fit 
ad  fufcipiendum  calorem,alia  inhabilis,fit  vt  paria  principia  non  fequatur  par  incrcmcntum. 
J^Qupd  Pharmaca,cjU£  Paruamfortitafunt  Molem corpoream,  Maoisagant,  Qnkmtjux  Ma<mamy 
Vin etiam quovd corpus  admodum  exilefaciliusalteratur  mutaturq3abco,cutadmotum 
eft :  quod  autem  grandius  eft,non  nifi  temporis  fpatio,ac  vix  tandem  ctiam  fenlibilcm  alte 
rationem fuftinetrid aim  non modo aN phyficis natura fcrutantibus lit demonftratum, 
C fed cuiuis  etiam  homini  rei  ipfius  experientia notum :  fatis  magnum adfert  teftimonium  rjs,  quae 
modo  dicebamus.  Quippefipiperis  particulae  a  nobis  acciperc  debent  mutationem:eoq3  acci^ 
piant  facilius ,  qud  fuerint  minutiores :  mirandum  non  eft ,  fi  eas  tanto  citius  excalfacere  experia- 
mur,quanto  accuratius  in  minimas  fuerint  comminutae. 

Medicamenta  Parem  etiam fortita  tum  Facultatem/um  Confifientiam,  Quanto  Rario- 

ribus  applicentur  corporibm,  Tanto  Ocym  aSiwnem  fuam  exercere.  C \AP.  l%. 

QVin  etiam  q>  extima  cutis  fuperficies  callofa  fit  duraq3  dC  frigida,tum  quod  fub  ea  cft,quan- 
to  profundius  fubeas,  tantolitcalidius,  nemo  ambigit.  Huic  fane  rationi  fi  duo  etiam  priiv 
■-"cipiain  alrjsanobis  traclationibus demonftrata adiecero ,  ita deniqj  vniucrfum  poflls 
colligere.  Alterum  quidcm  ad  demonftrationem  principiorum,  fiue  lcmatum,  liue  axiomatum, 
fiue  propofitionum,fiue  vtcunq^  nucupare  libebit,in  comentarfjs  de  Temperamentis  demoftra-» 
tum  eft,Cutem  videlicet  ocm  in  primo  ftatim  ortu  fibi  efle  continuam  :at  temporis  fpatio  pei  fo- 
rari,ac  plurimanancifci  fpiramenta  ritu  cribroru.  Alteru  vtilium  ad  ratiocinationem  propofitiO' 
num  eit,Corpus  vniuerfum  expirabile  efleacinfpirabile,vtinquit  Hippocrates.Tufius  autem  de 
hac  dicTum  eft  in  libro  de  Vfu  p.ulfuum,vbi  demonftrauimus  artcrias,vbi  fe  dilatantcs  vndiqua- 
D  cjue,:cV  per  omnes  meatus  attrahunt,no  acrcm  modo  halitumcj^attrahere:  fed,quicquid  ctia  trahi 
facile,ac  tenue  fit,ad  fpiritalis  eflentiae  impetum  expedite  confequi.  Quibus  fic  fe  habentibus  mul 
taevenaearteriaeq^  aperiunturincutismeatus  8>C  in ipfius fuperficiem  internam:ac  inmcatuum 
perforationeshaud  pauca  peruenire  venarumarteriarumq^ofculaexiftimandum  eft,nihilocj3fe- 
ciusadextimamfuperficiem,itavtipfaeofculisibi  finiat:Tumquicquidpiperisad  cxa<ftiflimum 
redadumfueritpollinem,  fimul  cum  ambiente  aere  ab  arterfjs  attrahi,  ipfumq^  protinus  a  calorc 
natiuo  tranfmutan,idq3  tum  ob  paruitatem,tum  ob  ingenitam  vt  a  calorc  altcretur  aptitudinem : 
fiquidem  haud  aliud  ilIicratfacuItateeflecalido,cpfacilepolle  incalcfccrc. Qiiodiifcmclid  llli 
inlir,  mirum  no  eft  per  omnecorpus  tempore  perlatum,ipfum  recalfaccre:  ac  proindc  primu  ma> 
ximeq3  ab  id  genus  medicamentisincalclcere  partes,  quas  primu  contigcrint:  dcindc  quf  his  funt 
proximxc\.'contincntes:acficdeincepstertio,quarto'queIoco,  pro  fitusvidclicetvicuiitatc,aim 
rjs  quaeprimo  incaluerant,  incalcfcere.  Haec  fciennfica  conftantdemonftratione,non  tamen  i)s  fa 
tiscredibili ,  qui  in  primisnon  fuenntexercitati.  Oportct  enim  in  ijs  quae  dcElcmcnus  funtra^ 
tiocinationibus  cfle  vcrfatum,  atq^in  commentari]sde  Tcmpcramcntis,  cV  Vlu  pulfuum,cV  an^ 
te  ha:c  omniain  dcmonfiradi  mcthodis  pentum.  Sanc  paucisdatum cit ofa  percurrcrc  \  erum 
his  quidem  fufteccrit  (meafentcntia)  in  euidctibus  duntaxat  vcrlari,  paucis  atraai .  C(  ibus 

Qiiinta  Claffis.  AAAAA    nij  rationibos 


p: 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 

rationibus  fiue  cpilogifmis.  Itaq?  caufam,  quamobrem  non  excalfaciunt corpora  humana  ea que  E 
crafla  adhibcntur,etiam  0  natura  fint  calida,rjs  duntaxat  qui  rationem  afTequi  valeant,dic1am  cfle 
reputcnt :  iibicp  fatis  eiTe  perfuadeant,quod  euidcnter  feniibus  apparet.  Apparet  autem  euidentcr 
craflorum  omnium  nullum  ptiuSjCjj  ad  vngucm  comminuatur  extcnueturq$,neq3  ipfum  a  corpo 
re  noftro  qutcquam  pcrpcti,ncq3  rurfum  in  nos  pofle  agcre.Nec  enim  folum  in  pipere,napy,can 
chry,cacteriscj3  omnibus  qua?  nos  excalfaciunt,  ita  fe  res  habet ,  fcd  acquc  item  in  facultatc  frigidis, 
Nam  fi  quis  radicis  mandragorc^  corticem  in  magnas  partes  confractam  cuti  imponat,  aut  illinat, 
t  eJI  qmde  in  -f  aut  deglutiat,}-planc  nihil  efficict :  at  li  admodu  ii t  c6minuta,rcfrigerarc  poteft.  Sic  et  papaueris 
amiqwf  codt.  fcmcn,cY  cicut2e,tametli  hoc  lit  omnium  refrigerantium  valentiffimum,  tfj  antcquam  exaclcco- 
gr*cu  »  kclth  niinuatur,cuti  noftra*impofitum  plane  eft  imbecillum.  Ne  te  ergo  magna  tcneat  admiratio  ,  q>  ca 
ttioi  t.m  de-  |am  •  ari^pil^  tametfi  acccndi  promptiflimi  funt,  non  tamcn  nos  contaclu  cxcalfaciat:  quippe 
g  utiatyt  iprej       plane  a  noftro  calore  mutari nequeant,vt  fic  recalfaciant,  cp  videhcct  pollinis  ritu  cominui  no 
itraUttone  ne  va^eant :  quandoquidem  calamus  lndicus,quem  dC  aromaticum  idcft  odoratum  appclli tant,cu  m 
teruierbdhtc  tundi,cribrari,  ac  plane  magis,  quam  qui  apud  nos  nafcitur,cominui  valeat,  clarc  nos  cxcaltacere 
nonhabetur.   confpicitur,ficut  vno  orc  omnes  qui  atate  nobis  maiores  funt  medici,confitentur. 

Quod  Corpora  Rariora  Citttts  ab  t<me  ^4ccenduntur,  cjuam  cjux,  funt  fptjhora.  C  ^AP.   13.  F 

I  Orrd  yconfideradum  eft(quemadmodum  propoiui)  non  folum  craiTarum  fit  partium  an  te^  A.Li.ti.c 
nuium,exploradorum  medicaminum  fubftnatia,  verum  ctia  rara  ne,an  fpifla,  denfauc.  Vo-  fol.ju.g 
co  fane  rarum,cuius  partes  fpatrjs  inanibus  interccpta  funt,intelligentibus  videlicct  nobis,ac fem 
pcr  rccordantibus,quopacio  dicatur fpatium  inaneabrjs, qui  vnitamefledicunt  fubftantiam, 
non  quemadmodum  Epicuro  dC  Afclcpiadieft  vifum:immo  acrc  plenum  eft  in  raris  corpori^ 
bus  fpatium inane.  Vbi  ergo  ciufmodi  fpatrjs  multis corpus fuerit  diitinclum ,  facilius qj  fpiflum 
acccnditur,ctiam  fi  q?  ad  caliditatis  frigiditatisq^  attinct  temperiem,fimiliter  illi  fit  afteclum.Nam 
qui  in  rjs  fpattjs  continetur  aer,cum  fit  ad  patiendum  promptiflimus,primo  ftatim  ignis  occurfu 
accenditur  atcp  inflamatur :  vna  vcro  fecum  corpus  vniucrfum  accendit,  vnamquaqj  eius  par  tcm 
nimirum  vndequaq^  occupans.  Ergo,  ii  parua  corpora,  cingente  ea  circunquaqj  flama,  promptc 
acccnduntur  (na  id clarc  confpicimus)  non  fine  ratione corpus  rarum ccleritcr  accenditur, vtpote 
cum  profundas  ei us  partes  omnes flamma contingat. Sici taqj calamos  aridos  ignis  celeriter exu- 
rit,tamctfi  minus  fint  alia  fubftantia  calidi,idq3  ob  mcatuum  multitudinem,quos  aer  quide  prius 
occupabat :  vbi  vero  lgnis  contigit,flamma  depafcitur :  Aer  entrn  acccnfus,flamma  cft,tcrra  vero 
carbo.  Porro  q?  aeris  plcnos  meatus  multos  aridus  calamus  obtincat ,  fummum  argumentum  cft  G 
ipfius  leui tas :  na  ficcum  natura  corpus  Icue  efle  alioqui  ncqueat,  nifi  inanitate  fit  pracditum.  Eun 
dcm  in  modum  pumex,cV  fpongia  ficca,atq3  omnia  adeo  quacunque  fiftulofa  funt,multumcp  va 
cui  obtinent,  pondcre  funt  lcuia.  Sic  fane  6V  calamus  non  co  duntaxat  q>  ficcus  cft,  fed  q>  plurrmi 
aeris  eft  particcps,  prompte  acccnditur  :ata  noftro  corpore  argre  proinde  calficri  poteft,  quod  ef- 
fenna'  lit  cralTe.  Quado  lgitur  mcdicamenti  cuiufpiam  ex  ignis  commercio  temperiem  colligen 
tes,fcrutari  l tatuimus.an aducrfum  nos  eodem  modo  fe gerat,fubftantiae eius  refpicicnda  confti- 
tutio  cft.  Nam  ii  tenuis  quidcm  fit,fcd  continua,  candem  SC  in  nos  naturam  oftendct,quam  prius 
in  ignem :  G'n  autem  rara  fi  t  &C  crafla,fieri  poteft  v  t  ab  igne  quidem  perfactle  alteretur ,  non  tamen 
a"  calorc  noftro,ac  proindc  nec  nos  recalfaciar. 

^lcjuam  Tenuium  efic  Partium,  Nec  yncjuam  nos  Ex  fua  natura  Excalfacere.         C^4P.  14. 

POfteaquam  igitur  haxeu  in  modum  definita  funt,  rurfum  ad  fermonem  de  aqua  redeamus. 
NamqjtenuisIiteflcntiajargumcntoeftjCppromptiiTime  per  pildscV  veftimentaperfluat: 
nam  propter  humiditatem  mollitiemqj,  qux  nihil  habeatadiunclum  vifcofitatis,  diuifiles  partes 
obtinet,cV  quac  facilc  in  minimas  poflint  diftrahi.  Talis  cu  m  fit,  tamen  necp  nos  ex  fua  natura  cal-- 
*sa.o-ii'(tt.  facit,neque  proprium  eft  ignis  nutrimentum,immo  omnino  contra  aduerfatur,cV  diflidet,  atque  H 
extinguit,vt  quar illi  fit  aduerfiiTima :  nec  mirum  eft,  fi  cum  igne  natura  tum  calidiflimo,  tum  ik> 
ciflimo,  pugnet  aqua, qua frigida eft  dC  humida.  Conieclura  quidem  igitur  dC  ex ignis  fumcnda 
commercio,quo  pado  quodqjmedicametum  in  calore  frigorcq^  fe  habeat:non  tamen  protinus 
exiftimadum  tale  &C  ad  nos  videri,  nifi  tenuium  fit  partium,  3C  fpiflum.  Sic  oleu  tametfi  facile  in- 
flammam  vertitur,non  tamen  admodum  celeriter  nos  excalfacit,  nimirum  lenta  craflacp  fubftan- 
tia  fua  tenaciter  rjs  inhaerens  qua?  primum  contigit:  proindeqjldgiflime  omnibus  perdurat  qui- 
bus  fucri t  illitum,  fcilicct  nec  ab  ambiente  facile  aut  extenuari  aut  digeri  potens ,  nec  intrd  in  cor- 
pus  prompte  trafumi :  Aqua  vero'  econtrario  dC  cclerrime  in  halitum  foluitur,  atque  expedite  du 
geritur.  Proinde  etiam  fi  inidem  vas  coniecla  aquam  oleum'quedecoquas,prior  tame  aqua  dige 
ritur,&  abfumitur.  Sic  item  fi  lithargyro,aut  cerufla,aut  id  genus  aliquo  cum  aqua  diligeter  com- 
mifto,fimul  ambo  decoquere  voles,priorem  digeri  aquam  experiere. 

Non  Stmplicittr  Quodcmus ab  Ivne^4cccndituryldadnosquoqi ^fpparere  Calidius.  C~4P.  15- 
•\hipytia.  i.  *]\ TOnergofimpliciter  quodcitius  accenditur,protinusad  nos  apparet  calidius.  Siquidem 
acla , addttur         ante oitenfum eft, vt calefacientium faliud fi mpliciter erat calidum,vt ignis : aliud exupera- 
m  atiqtM  cod.  na  calidum }  velut  qui  in  nobis  eft  calor :  Sic  eorum  qux  facultate  funt  calida ,  aliud  efle  eiufmo- 


LIBER   PRIMVS  f 

A  di,vt  ad  id  quod  pfimo  8C  abfolute  eft  calidum:aliud  vem  vt  ad  id,  quod  per  cxupcrantiam  dicif. 
Quam  ob  rem  non  abfolute  ab  ea,quae  aduerfus  igncm  eft,  in  iudicium  vcnientiu  mcdicaminum 
difpofitione,ad  nos  tranfirc  cxpedit,fed  adiecla  limitationc  propofira. 

Non  Quod Citim  d  Frtoore  Congelafctt,  Eo  cjuod tardtm^bjolute  Frigtdtm  extjhmare  Itccre, 

fecflntereacjtt^baremjortitajunt confijienttam.  CslP.  \6. 

A^f*.  t.i.  c.  3.  -pj  AdenVhaec  limitatio  itidcm  necefiaria  efti,  qfi  ex  eo  qxjuid  facile  conglaciatur ,  frigidum  efle 
°  91 S*  JC^^l^gi^^^Namin  ijs  quaeeandem  habent  aut  tenuitatem  autcraflitudincm  confiftentix, 
quod  ocyusa  frigorecongelatur,temperameti  eft  frigidioris.Nam  fi  alterum  fit  tenuius,  puta  exc 
pli  caufa,vinum:alterum  craffius,vt  oleum :  noneft  nccefle  autcitius,aut  magis,concrefcere  quod 
cft  frigidius.  Verum,fi  quanto  alterum  eft  frigidius,tato  alterum  quoqj  craflTus  fit,fimiliter  ambo 
concrefcent.Caeterum  magis  concretum  videatur,ipfa  videlicet  cofiftcntig  duritia  quod  fucrit  ef- 
fentiae  craflioris.Nam  rationabile  eft,reor,fimiliter  congelatorum  quod  craffioris  fuerit  cflentix, 
itidem  fieri  durius. At fi  vel  alteru plus fit frigidius qj  reliquum  cflentix craffioris : aut contra  mi- 
nus  frigidius  quidem  alterum,fed  alterum  craffioris  effenti^:  haud  ctiam  pari  tempore  haec  conge 
lafcere  cft  poffibile:  verum  quod  plus  eft  frigidius  alterum  eflentiae  craffioris,  minori  tcmporis 
B  fpatio:quodvero  minus  eftfrigidiusc^reliquum  eflentice  craflioris ,  maiori.Sicmagisminusqj 
vtrumuis  ipforum  videri  durum,id  pro  exceflus  portione  eucnire  eft  ncccfle. 

Quo  Dijferat  Congelattod  Rejrtgeratione.  C  ^4P.  17. 

" /Ec  ergo memorig  mandare  opor te t :  tum  q>  non  idem  fint  congclari  8C  refrigcrari,f cV  q>>il  t  tametfi. 
lud  maxime  a  rcfrigcratione  proueniat.Nam  refrigerari  cft  frigidam  accipcre  qualitatcm: 
at  congelari  eft  durefcere  prae  frigore.Ergo  quarcunqj  corpora  tcnuis  funt  eflentic,cum  facilc  per- 
petiantur,prompte  tum  incalefcunt,tum  refrigerantur  :at  non  xque  prompte  congclanf ,  vt  acr, 
cV  ignis.Nam  hic  plane  non  congelatur :  ille  autem,nempc  aer,nonperinde  vt  vitrum ,  vt  pix,  vt 
cera,refina,bitumen:  tametfi  bitumen  fit  vel  cahdiffimum,verum  eflentiae  eius  craffi  tics  ac  tcrrcni 
tas,ad  congelationis  celcritatem  adiuuat:  ac  fi  tetigeris,calidum  etiamnum ,  planc  tamen  congcla- 
tum  rcperias:ficut  (puto)  cVpIumbumcVftannumnonaliterconcretafunt  etiamnumferucntia. 
*      <c    Sic  aquam  Hippocrates,qug  celeriter  8c  incalefceret  cV  refrigcraretur,fempcr  efle  lcui  (fimam  retu 
lit:  nam  quanto  tenuior  fuerit,tanto  pati  promptior  eft :  atqui  quae  tcnuior  eft,  minimum  habet  li 
mi  terreftris.  Non  ergo  abfolute ,  nec  temere  ex  materiae  paflionibus  ad  ignem ,  conrjcere  eius  ad 
nos facultatem  oportet,verum  adiu&is  limitationibus  fuprapofitis.  Quare  nec  gquc  fccuru  hoc 
C  iudicium ,  ac  id  quo  ad  nos  ipfos  quid  examinamus :  at  qui  hoc  etiam  vlterius  tranfeunt ,  plane  in 
multis  errorum  periculis  verfantur.Quancp  id  faciunt  medicorum  complures,alrj  omne  quod  vU 
fcofum  eft,  calidum  aflcretes : falrj,quicquid  adftringit :  no  nulli,quicquid eft  dulce:  quidam  vero,  t  ex  antiqms 
ct  quod  aufterum  acerbum'ue eft :  funt  aut,qui  fingulfs  illoru  contraria  defendant.  Scd  qui  in  lftis 
crrores comitantur  poftea narrabo.  Nuncautpraefentcmfermonem  cofilium  eftabfolucre:nem  qnicqnid  ad- 
pe  vt  fiquis  ex  ignis  comercio  materiam  iudicare  volet,  non  abfolute  neqj  ci tra  limitationem  id  fa  ftr^".r 
ciendum :  neq3  perinde  ad  ignem  cV  hominem  habere,quicquid  iudicatur,  putandum.Nam  aqua  dnm: r,on 
igni  aducrfiflima  eft,vt  quaefacultatem  fortita  eft  frigidam  cV humidam :  muria vero,  marina,bitu  ft!Cf,ld  ' 
minofacj3  8C  fulfurofa  aqua,non  gque,quippe cum  id  gcnus  oes ab  aqua  ad calidius  rcccflerint.  Ve  ce>Cidtdi:  /" 
rumdelpontenatisaquis(Graeci  cwTo<pvrt  vocant)  velhecfufflciant.Siquidem  vbi  medicaminu  "iJ^^a 
vniufcuiufqp,quorum qualitates accipere aquam oftefum eft, fermonem fingillatim traclabimus,  c.,',^ J," 
fi  nunc aut  obfcurius  quippiam  aut  imperfedius  fit  didum,id  tunc  adrjcietur.  r . 

•{De^ceto.y  tralatie  haiet 

SEdadreliquanuncliquidorum  medicaminum  tranfibimus:Tnterqtia;veImaximaeftcontro  yt  nojlerima 
uerfiadcaceto,alrjsfrigidum,alijscontracalidumadftruentibus:nonnullis  calorem  quidem  pres. 
D  quendam  illi  concedentibus,fed  quendam  ct  auferentibus,  velut  qui  acetu  vinum  efle  mortuu  afle 
runt.Na  hi  propriam  vini  caliditate  perdidifle  quidem,veru  putredinofam  aflumpfiflc  alia  quan^ 
dam  contendunt.  Atqj  ego  fane  non  multum  abeft,quin  illoru  laudem  fententiam,in  eamqj  pro^ 
Ajl.»-ti.ci.    pteacceda,tprc^3hacaflertioneatq3opinionepericulaomniafubeam,fiquam''machina  I  ^  nn 

tem  inuenire  queam,ficut  in  lacle  contrariarum  partium  feparationis,  ita  hic  quoqj.Nunc  autc,q>  S-Jnv <r* 
lac  vniuerfum  non  fit homceomeres  bi  fimilare.neqs  vndequaq^  libi  idem,clare  monftrat  cius  fcil-  fj  r 
fio  ,excogitatavidelicetmultishominibusrati6e,quapartescafeofa;aTerofisfepaiari  poffint.At'  j'"T6  m 
qui  neq^  tale  quid  repertum  in  aceto  cft :  neq3  manifefto  demonftrare  poffis,q)quantum  cius  cft  tc 
nue,atcphumidumcxacle,refrigeret:quodverovfm  fafcisfubftanuamineodcfertur,  velutin  vi-  «  tlx^.trAI 
nis,calefaciat:nam  ea  folum  ratione  aperte  quis  probauerit  ex  contrarrjs  ipfum  partibus  confiftc- 
re,ficut  lac.  Sane  in  omnibus  liquoribus,quos  exprimcdis  fruclibus  conhciunt,CTaflum  defcrtur 
quippiam,quod  8C  tcmporis  fpatio  fubfidit :  fex  vocatur  in  vino,  in  oleo  autem  amurca.  Scd  ct  in 
oibus  alrjs  |ineft,quod  illis  proportione  refpondet,tametfi  proprium  nome  for titu  non  iit,  quod  \hmrnHtati- 
velut  faexeft  in  illis.Et  fortafle  dC  in  aceto  eft  eiufmodi  quippiam,6V  forfan  lpfum  eft  quod  caloris  bm  txprefit 
cft  particeps:  quod  verc»  frigoris,  id  quod  tenue  cft.Fortafsis  vero"  dC  in  ipfo  tenui  cxiguuni  quid-  addmtr  t„ . 
dam  defertur in  multa  quantitatedifperfum  altcrius  natur£,qj  ipfum  fit  totum:nam  quod  maion  latimelfetet 

partc 


a: 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 

parte  frigidius  fit  cf,  calidiusjiquido  rjs  apparerc  arbitror,qui  vere  facultatcm  cius  cxpenderint,  E 
Pcrpiram  multos  Cauteru  Injiar  ^Acetum pronunctafje  Caltdum.  C  ^iP.  18. 

C  miror,  qua  ratione  ducfti  quidam  vfq^adeo  calidum  efle  acctum  pronunciarint ,  vt  caute^ 
.rio  ipftim  aflimilarint:Nam  hac,inquiunt,ratione  fanguinis  eruptiones  (cuixop^aytag  Grae 
ci  vocant)reprimit.  Primum  cnim  tanta  caliditas  fenfum  noftrum  no  fugeret.Deinde  ad  illorum 
calidorum  imagineomnino  vtiq?  cruftam  cfficcrer,calidis  medicinis  fimiliter.  Nam  id  plancco^  A.I1.C4.  c.14. 
fpicimus,vbi  pcr  ca  fanguinem  iiftcrc  ftatutum  eft,cruftam  relinqui  haud  cxiguam:fiquidem,m'.-  fol-  8 3  s 
li  cruftam  cfteceris,fanguinem  haud  reprefleris,nam  ea  velut  operculum  fit  corporibus  fanguine 
profundcntibus.Proindc  fanc  ctiam  cauteria  planc  candcntia  lllis  applicareconfucuimus  ,  conv 
pcrtum  nimirum  habcntcs,qua;  non  funteiufmodi,practerquam  q>  nihil  proficiant,  infupcr  lacde 
re,ac  fanguinis  profluuium  iritarc.  Nec  fane"  ignis  ex  fua  ratione,  aut  c\>  calfaciat,ipfum  iiftcre  po^ 
teft:  vcrtim  idcirco,quia  afm  vrat  quse  contigerir,quodex  vftione  rcliquum  cft,opercultim  fubie 
c°tis  partibus  relinqtiat,id  quod  Graxis  appellari  confueuit  i(j^«/Dtt,-{Latini  aute  crufta  vocant.}- 
At  acctum  haud  perindc  vt cruftam  facicntia mcdicamenta,  fed  potius  vt adftringentia  cV  rcfrigc 
rantia ,  ci tra  cruftam  fanguinis  fluorcs  cohibet :  itacp  hac  quidem  ratione  non  excalfaccre  -{  extre- 
mc,}  fed  refrigcrarc  putetur.  Prajftat  tamcn, vt 8C  fupra  monuimus,ax talibus  conieduris  rccedc^  F 
rc,vtpotc  qua:  ludiau ad fcnfum  haud  referant,ncq3 Cx  prope  pofitis aut  vicinis,  fcd e  longinquo 
eV  longis  lemmatis  liue  fumptionibus,rationem  colligant,  Apcriam  autcm  copiolius  illarum  ab^ 
furditatcm  in  libns  fcquentibus. 

Qua  Alcthodo  Covnof.erehceat,*An  Calidumfit  ^4cctum.  C^4P.  icj. 

'  Os  autem  fecundum  mcthodum  iiue  rationcm  ab  initio  pofitam,vim  eius  cxpcncmur,  pri 
mum  in  ij^  quibus  inculpata  conftat  fanitas,moxin  intemperatis,deindc  51  in  aegrotatibus» 
itacpfpongiamautlanam  acctomadcntemcuiuisfanicorporis  parti  fuperponcmus:dcinde,  vt 
ante  cit  politum,protinusrogabimus,idiotasfciIicet,atq3explebc  aliqucm(namilloruiniftiufmo 
di  incorruptum  eft  iudicium,quia  nulli  videlicct  dogmati  fcruilitcr  funt  addicli)  nunquid  calore, 
an  frigus,percipiant.Id  vcrd  fatis  conftat,q>  illud  nec  fummc  frigidum,  nec  calidu  admoucbimus : 
nam  ct  dc  hoc iupra  verba  fecimus.  Sanc  fi  talc  fucrir,quod applicatur acetum,potiffimiim  ii  non 
admodum  inuctcratum,ncq3  extrcme  acrc,  manifeftum  principio  frigus  pcrcipiet:  itidem  eV  poft 
vnam,  duas,  trcs^ue  horas:  poftea  vcrd,  poft  fublationem  fcilicet,  fcniimnafccntisin  partc  caloris 
phantaiiam  ac  opinioncm  habcbunt.Porro"  fi  vehementer  acre  acctum  cxtitcrit ,  cV  hoc  ctiam  re> 
frigerari  fc  pnncipio  diccnt:  celeriter  tamen  recurrcntcm  calorem  fenticnt,non  autcm  longo  poft  G 
temporc,  vclut  in  rcccntiore  ac  no  valdc  acri  aceto.  Ex  quibus  conftat  omnino  frigidum  quidcm 
efle  acctum,fcd  qucndam  ctiam  obtinere  calorcm,  qui  acrimoniae  rationc  per  aliquod  accides  fpa 
tio  tcmporis  mediocriter  corpora  excalfaciat,tametfi  id  non  vbiq3,fcd  in  quibufdam  dutaxat,pof- 
fit  cfficcrc.Nam  laxis  ac  doloris  expertibus  tumoribus,neq3  protinus,  neqj  poftca ,  caloris  fenfum 
*  prnngo.      accti  vfus  commouet:  mdrdicatio  tamen  in  illis  quacdam  percipitur,ob  quam  farpcnumero  ljs  qui 
intemperanter  vtuntur,tcnuis  quidam  recurrit  rubor.Itaqj  neqK  primario,neq3  proprio  tcmpcra^- 
mcnto  cxcalfacere videri  poiTit,fcd  acrimoniae  morfu  iritarc.  Porrd  quandoquidem  av  fanis  cor- 
ponbusadaftccftus  fcmcl  delapfifumus,  fuggeramtis,  quxincalidiffimis  cVfrigidiffimisafteeli- 
bus  cfficcre  qucat.  Ergo  fiquis  ab  ilhta  thapiia  vratur,  ardor  aceto  rcft^in^tur :  ld  quod,  cui  libitu 
eft,expericntia  difcerc  liccr,  velut  nos  profeclo  fecimus  in  nobis  ipfis ,  qud  accurate  medicamcnti 
potentiam  expcrircmur.lllitis  enim  multis  in  locis  tibrjs,  vbi  poft  quatuor  quinqueue  horas  acce 
di  et  inflammari  cccpiflcnt,huicquidem  parti  acetum,illi  aquam  infperfimus:alij  vero  oleum,alrj 
rofaccum  inunximus:  cV  alijs  atcp  alrjs  alia  atq3  alia,quaeaut  acrimoniam  hebetare,aut  calorem  re- 
frigerarecrcdtmtunfedcorumomnium  acetumcompertumeftefficaciffimum.Quocircamani^ 
t  ^aI  exann  feftumeftnon  eo,q>  acrimoniam,  ac  mordacitatem  obtundat,  ficut  oleum  cVrofaccum,  |  (nam  idH 
yuu  cd.gr&c.  praeftare  haec  poflunt)fcd  quia rcfrigeret,tale efle.Quippe,fi excitatas  av thapfia  phlegmonas aliter 
nam  acetuhai  fanare  non  liceat,nifi  aut  refrigerando,aut  morfum  iiue  acrimoniam  obtundendo :  nec  alteru  prg- 
(hoc  efl  4cn-  ftare  valeatacetum.confequitur  vticp  necefTario  per  reliquamvim  fanafle.  Alias  porrdrcliquas 
llat^n  "r  ca^'^as  Pa^lones  oes  j  phlcgmonas  puta,  herpetcs,phygethla,  eryfipelata,carbunculos,aliasplus, 
.acttate)  efji-        mmus  ^  refrigerare  confueuit.Quapropter  niii  vehementia  1II1  atqj  afperitas  facultatis  mole" 
-J.  r~  fta  inefletjhaud  alio  fane  vtendum  ad  refrigerandum  foret* 

tui  tte  interbs,  1  .  1     r       r  i  i  ... 

cjiioma  depro-  Quibus  Rationibws jint  ~Vfi  Tum  u cjut  Summe  Calidum,  Tum  u  qm  Summe 

fnetatc  tpfius  Frigidum  ejje  ^Acetumpronunaarunt.  C^4P.  zo. 

acetiefl,~\tfa  rT",Ametfi  quidam reperiantur ,  qui maximum  id  caliditatis  eius argumentum  conftituunt» 

ctat  acadere    \  Non  eni m,inquiunt,neq3  acre,necp  mordax,neqp  afperum,neq3  erodens  foret,nifi  affatim  illi 

mordtcattone  inclfet  caliditas.Nam  ficut  frigidi  proprium  eft  contrahere  ac  refrigerare,  ita  calidi  fccare  atcp diui 

etc.crtta om  dererid quod in primis efficere acetum valct,quippe quod fecet atq^ erodatnon modo animantiu 

mno  hgedum  corpora,fed  cV  grumos,calIos,lapides,fidile,a;s,ferrum,plumbum,ac  tantum  non  velut  ignis  cun 

iiidetnr.       ^  peruacjat  ac  penetret,  ncc  vlla  poflit  fubftantia  penetrationis  eius  vehementiam  aut  fuftinere, 

aut  llli  reludari  ac  reiiftcre:  Na  fubtile  haud  fecus  efle  atcp  igne ,  no  leui  teftimonio  illi  taclu  efic: 

quin 


/ 


LIBER    PRIMVS  6 

A  qmn  cV  guftantibus  fta  videri,  per  fubtiliffima  veftimenta  promptius  aqtra  perflucrc ,  omniaqj 
exedere,vti  paulo  fupra  diximus.Et  quid'nam,obfecro;aIiud  lpfum  his  vcrbis  c£  ignem  pronun- 
ciantT  Non  aliter  q;  qui  fngorc  grumos  ipfum  folucre  contendunt ,  prcn  lendo  videlicct,  dcnfan- 
do,ac  vndcquaqs  itringendo,ac  iiquisdigitis  amplcclcns  comprcflent.Nam  iii  rurfum  adco  cxce 
dunt,vt SC niue  frigidius  lpfum  adftruant.  Sed  vtroruq3 caftigada  lmmodcratio  eft.Nccp cnim vt 
frigidum  fit,iam  niuefrigidius:neq3  vtcalidum,omniumcalidiiTimum  pronunciadumcit:fiqui- 
dem,nifi  iuxta  medium  foret,ac  longe  ab  extremoru  vtrocpdifTi  tum,non  tanta  incidifict  de  facuU 
tate eius coniroueriia.  Nam  dc cicute aut  mandragore  vinbus nemo ambigit, neqj dc nafturtij  ct" 
canchryos :  verum  illa  omnibus  mcdicis  in  confelto  eit  facuitate  efle  fn  gida,  ha'c  vero  calida :  Eun 
dem  in  modum  altercum  5C  meconium  frigida,  pipcr  cV  napy  calida.  Ad  hac  mnumcra  funt  alia , 
quaefacultate  aut  cffecaiida,autfrigida,vno  ore  mcdici  omnes  fatentur. 

Quod +Acttum  Neutrum  ejje  dicimm,  Vt  ad fumme ca(ida,et Jummtfrioida,Q\iia 

Vtriufcji  extremorum  cil  Particeps.  C^fP.  z  i . 

C/Eterom"acetu,ficut  vtiq?  cY.  rofaceu,  necp  eife  fumme  calidu,  ncq3  rurfum  fummc  frigidu,vcl 
ex ipfadubitauone  fatis coftat :ncutru  vcro  quodam  modOjVtruqj horum  fit ncccfie cft.  Si- 
B  quidecu  neutra  triplicitcr  dicatur,vtidiuifit  Herophilus.partim  amboru  cxtrcmoru  participatio^ 
ne,partim  neutrir.s,partim  nunc illius  nuc huius,oino  cV  haec  aut  aliquo  iignihcatoru,aut  aliqui- 
bus,exneutrorunaturafucrint.Mihifane  magis  vident  vtriufcpcxtrcmorum  participationc:  cV 
q>  nunc  fcnfibiliter  calfaccre  videanf,nunc  rurfum  rcfrigcrare.  Sicergo  ncutra  dici  poffi  n  c  ace  tum 
SC rofaceu.  Quod fiquis ea neutra oftendcreconef,quia neutru extrcmoru participcnt,nc  1II1  qui> 
de  et  forte  probabiles  quadam  rones  dcerunt,  fed  non  erunt  demonftratorice  ac  fcicntihcae.  Id  me 
cxacle  compcrtum  habcre  confido,cV  maxime  dc  accto.Nam  q>  (ux  vtnfqj  iint  roncs  probabiles, 
tum  rjs  qui  frigidifTimu  demonftrant ,  tum  rjs  qui  calidiiTimum,  non  paruum  lndicium  dt  iplum 
vtriufq$  elle  particeps :  admodum  th  dirficilc  eft  rationi ,  contrariorum  participationcm  cocedcrc, 
cum  non  liccat  fubftantiam  eius  aut  foluere,aut  fcindere,velut  in  lacte  iacimus,cV  al;js  copluribus, 
qux  omnia  fermonis  progrcflus  aperiet.  Proinde  euidentius  magiscjj  pcriculo  vocas  prmcipium 
optamus  aflequi.Porro"  vt  mihi  quide  videtur,  indagandum  lllud  prmcipium  eft  cx  natura  tu  tc- 
nuitate,  turri  craffi  tie,  de  qua  dtctum  quidem  fupra  eft :  veru  nunc  quoq;  copiolius  dc  llla  diflerere 
expedit,quandoquidem  cV  Plato  de  principrjs  Iongum  haberi  fermonem  oportere  prodidit. 
Quo pdClo  ^ierem  dicdmus  Tenuium  efje  Pdrtium,  &  Nec  Omnem  Imem  ejje  Tenuium 
<C  pdrtium,Ne<  Quicyuid  TenmumeJ\partium,efft  Ignem.  C  ^4P.  zz. 

IGitur  nemo  aere  no  diat  cfle  leptomere  i.tenuiu  partiu,  q>  videlicet  ln  tcnues  facile  partcs  comf 
nuaf,quodq3  p  corpora  defiiTima  expedite  penetrct :  aut  li  ex  alia  re  quapia  leptomcr«o:  i.rcnui 
tatis  partiu,vocabulu  llli  attribuat,clarc  nos  doceat.Nec.n.cx  corpufculis  exilibus  tcnuibusq;.  vt  al 
terius  fecla*  principes  aflerut,cV  nos  quoqpere  conftitui  fatcbimur :  na  cotinuus  cftjtonisqj  vnus, 
mhil  viqua  m  fe  vacui  cotinens.Porro"  in  eiufmodi  corporis  natura  tcnuitas  partiu  lntelligif  cx  fo 
la  in  tenuia  diuifionis  celeritate.  Veru  fi  ea  rone  aer  eft  tenuiu  partiu,haud  ois  lgnis  tenuiu  crit  par 
tium :  quippe  cu  as,fcrr  u,lapis,lignu,atq3  adeo  quicquid  in  carbonc  vcru  pot.iit  ignis,non  th  ^  an 
tea  tenuioru  parti  u :  flamae  rn,cum  aliud  iint  ignis  genus,re  vcra  tenui  5  partiu  fun  t.Qirocirca  non 
ols  ignis  cft  tcnuiu  partium.ncq^  quicquid  tenuiu  partiumjprotinus  bC  lgnis  fueri  t :  iiquidc  ct  pru 
naignisquideeft,fcdno  tenuium  partiu:etaer  tenuium  partiu,verum  nonignis.Quidorgo  ta  in 
promptu  habet  hafcc  propofitiones  vtrafq?  tu  medici  tum  philofophi  paulo  minus  ocs,  Omncm 
jgne  eilc  tenuium  partiu.cV  quicquid  tcnuium  partiu  fit,efle  igneum  :  Na  fi  acrius  quis  attedeni, 
an4mumcj3  diligenter  aduertat ,  haudquaqjdixerit  pruna  aere  tenuioru  ctTc  partiti.IVIcmona  naqj 
repetamus  ambientis  nos  aeris  puritate  ac  partiu  tenuitatcm  in  vehcmcnti  fngcne  cV  boreali  con- 
Dftitutione:ipfarrKj3Cum  fcrrocomponamus  ignito :  manifefto  enimcxillius  modiexcmplis  co- 
gnoicemus  frigidum  quid  cfle,  quod  fit  exacte  tcnuium  partium :  cVcalidum ,  quod  fit  crallai  uui. 

Non  Omne  quod  Mordax  ejl,  Tenutum partium  e^c,uut  Cahdum.  C  ^4  P.  z^. 

S~\  Vocirca haud  cocedendu arbitror quibufda,qui  acetu ex co,qct  mordax iit,  t cnuiu  partium 
et  calidu  efle  colligunt :  ncc.n.quicquid  tenuiu  paruu  fuerit,id  et  calidum  elt :  forte  vci  o  ncc 
^^^"  quicquid  mordax  fuerit,8v  tenuiu  partium.  Veru  in  prarfcns  id  lilis  dcf,tamc  tfi  adfcr  rc  1  i 
ceret  niuem,borea,aquam  frigida,  non  ocuhs  dutaxat,  fcd  SC  vlceribus,  6V'  rans  corponbus  oibus, 
k    inordaces,vtiHippocratesinquit;|| Viceribusfrigidummordax.Verumctiicuisctiiiud.vtdixi,  fa 
concedat,  quicquid  mordax  fuerit,efle  tenuiu  partium ,  no  ftatim  $>C  calidum  conceflerit.Itaq;  ncc  orA  j  j.a 
acctum  proinde  q>mordaxfit,calidumfuerit,fed  tenuium  partiu,vti  acr  borealis,non  th  cahcum. 

iiuomodo ^Acetum  objcure^idcatur  Cdljacere.  C^iP.  zq..  - 

VNde'namigitur  quibufda  obfcura*  cuiufdam  caliditatis  fenfus  oboritur  t  Fortail  it,,vt  antc  di 
xi,ex  contrarrjs facultatibuscompofitum  eft,  perindc  vt lac.Forte  verd calor.s lpiius  rcuoca 
tione.Poflit  etiam,cum  afperum  moleftumcp  habeat  tranfitum,dolorcm  inde  ciere,atque  eum  in 
locum  calidam  elicere  fluxionem ,  iiquidem  id  pakim  cft  partibus  dolcntibus  quippiam  influere. 
Verum  muhum  influerenequeat ,  quandoquidem  acetum  frigidum  cft ,  &  pi  oindc  id  qu od  ac- 

curnt, 


DE   SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


currit,rcpellcns.  At  quod  plane  tcnue  eft,id  medicameti  anfas  effugiens,  preterlabitur,atep  in  par-  E 
tefigitur,haud  etiamretrorfum,ficut  id  quod  craffum  eft,repu!fum.Sane  ad  vnguem  tenuis  qui^ 
dam  efflorefcere  rubor  in  partibus  ab  aceto  iritatis  confpicitur.  Porte  vero  alia  caufa  eft,quae  com 
prehedi  ncqucat.Na  ob  id  ipfum  procul  ordienda  facultatum  explorationc  prohibuimus,  quia  in 
naturalia  incidere  problemata  necelTc  eft,eacj3  non  leuibus  ambiguitatibus  perpIexa.Nobis  igitur 
haud  ftatutfi  eft,ficut  rjs  qui  naturam  rerum  fcrutantur,oes  omnium  rerum  caufas  exquirere,vcru 
mcdicaminu  facultates  cognofcere,quoN  dC  illis  dextre  vtJ,8d  boni  compolitorum  euadere  artifices 
polTimus.Nam  q>  fit  impolTibile  aut  probe ipfum  medicamentum  coponere,  aut  eo  quod  ab  alio 
compofitum  eft,idonce  vtt',antcc[j  fimpliciu  mcdicaminum  facultates  pernoueris,abunde  in  libris 
tum  de  Curandi  ratione ,  tum  de  Medicaminu  compolitione  confcriptis  oftenditur.  Cu  ergo  is 
nob''s  in  hac  traclatione  propofitus  fit  fcopus,  vbi  primum  quod  ab  illis  vtile  eft  inuenerimus ,  a 
phyficis  problematis  recedcndu  cft,quae  innumeris  dubitationibus  funt  intricata:  quippe,cum  in 
quam  vmucrfum  tempcratura,aciditas,dulcedo,-{lentities,}-amantudo,falfedo,aufteritas,acrimo 
nia,6c  aliarum  qualitatum  fingulae  prouenire  funt  natae,phyfici  viri  fcrutari  nituntur,hefitationes 
tum  plurimae,tum  maximae,  in  oratione  exiftere  affolent.Has  ego  non  fecus  vitandas  cenieo,  qua 
quaedam  praecipitia,cum  pr:efertimadmanumfitviaregia,quamedicamentaiudicareliceat.  Pri^  F 
mumcj^.quod  paulo  antc  prcccpi,perpendendu,nullam  in  ambiguo  efte  facultate  eoru  medicame 
torum,q  vehemeter aut cxcalfaciut,aut  frigefaciut:  veru de quibus  ambigttur,  neutra fint,  necelTe 
elTe:  Dcinde  pleraqj,vtad  fenfum  fimplicia,ex  pugnatibusconftarefacultatibus:non.n.folulac, 
fed  ct  fulfurofae,bituminofae,nitrofae,  bC  quaecunq^  cius  funt  generis  fponte  prouenicntiu  aquaru, 
ex  pugnantiu  facultatu  miftura  nafcunt :  fiquidcm  aqua  ex  fua  natura  frigida  eft  cV  humida :  bitu- 
mcn  aut,fulfur,mify,chaIcitis,cV  eius  gencris  alia,cahda.  Mcminifte  vcro"  ct  oportet  calidoru  haud 
puca,craila:  cffc  cffentiae :  nec  pauciora  f  rigidoru,  tenuis :  ac  fm  hcc  principia  tuto  de  medicaminu 
vinbus  pronuciarc.  Sat  igitur fucrit,tenuium  partii5,refrigcratorium,exiccatoriumcj3,acetum  di~ 
xiilcjOmilTis  fupcr  illis  rationibus  nimis  phyficis,  -fquaecp  magis ad  naturam  reru  fcrutantes  atti- 
nent:}-namexilIorum  fcicntia,quo  paclo  alrjs  medicamcntis  mifceriipfumliceat,cognoucris. 
Veteres  mcdicos  Perpo-am  Indtfnttam  reltcjutffe  Facultatts  eiufdcmgenern 

Medtcamentorum  Qualttatem.  C \AP.  2,5. 
Vocirca  non  poffum  cos  non  culparc,qui  de  viribus  eius  prolixa  quaedam  nuganf  cV  gar^ 
riunt :  magis  etiam,paulo  minus  mcdicos  oes,quibus  curae  non  fuit  fimplicium  oium  medi 
camcntoru  m  maioris  minori5cj3  rationc  vires  difccrnere :  fed  fatis  cis  fuit ,  haec  quidem ,  G 
verbi  caula,calfaccre  dixiffe,illa  vero  refrigerare :  tum  haec  humecftare,  ifta  exiccare.Nec  enim  abfo 
f coLgrtci an  lute fic  nouiffe  cxpcdit,fcd  quatcnus  pfyilium  rcfrigcret,quatenus folanum,aut  fcandix,aut ceruf 
titjiu  bahent  fa,aut portulaca ,  aut lactuca :  Tum  quatcnus excalfaciat cafia ,  quatenus  cinnamomum ,  aut amo^ 
Jandyx.        mum,aut  cardamomum,aut  maiorana.  Sic  cV  in  humeclantibus  cV  cxiccatibus  facultate  pharma^ 
cis :  Non  cnim  vtilc  cft  gencralc  foium  nouiffe,verum  quid  primum  rcccffcrit  a  fymmctro  et  mc- 
dio  contrariorum  facultatibusrDeindcquidilli  proximum,  tum  tcrtium,quartum,  quintumcj3,fi 
ficri  poteft ,  recelTum  iiuc  ordincm,planis  limitibus  difcerncnte  definire  oportet.Quandoquidem 
in  tali  facukatum  notitia  tum  artificialis  fimplicium  vfus  conftitutus  eft,tum  a  ratione  proficifces 
ac  methodo  compofitio.Facitqj  praeter  haec,vt  quae  compolita  iam  funt,rite  vfui  accomodare  pof 
fis.  Sane  id  quidem  diffkultatis atcp laboris  plenilTimum  eft,  multamcj^ pofcens  tum diligetiam , 
tum  vfum.  Ab  experietia  vero  aufpicari  in  id  genus  oibus  necefle  eft ,  velut  iam  propolitum  eft : 
tum  tuto  acdiligenter  colligere,ab  ambiguis  quaeftionibus  cauendo.Eocj^mirari  quifpiam  poftit 
eos  qui  talia  cxquirunt,cum  lllos  implicantes  fefe  quaeftionibus  feriptisqjanimaduertat^quemad' 
modum  confucuit  Herodotus. 

Perperam  Supenom  fecuh  Homines  a  Compofiw  medtcamentis  orfos,  Eorum  qu&  in  lUa  H 
tngrederentur  Simpltctumpharmacorum  ludicafjefacuttates.  C~dP.  16. 

Iquidem  ab  omni  vetuftiftima  compolitoru  medicaminum  hiftoria  orfi,ad  expendenda  quac 
^3  in  funt  fimplicia  tranfeunt.  Ac  qrh  his,exempli  caufa,  calfacientibus  medicamentis  admi^ 
ftum  inuenitur  acetum ,  proinde  dC  ipfum  efle  calidum  cotendunt.Neqj  enim  an  rede  admiftum 
fuerit,conftare  poteft  prius,cp  eius  feorfum  vim  totam  perfpexeris.Neo^  fi  id  detur,  etiam  nota  eft 
componendorum  medicaminum  ratio,per  quam  iudicantes  inueniemus ,  qua  ratione  multis  ex-« 
calfacicntibusmedicamentis  vnumadmiftumfitfrigidum:autcerterefrigerantibus,  quodcalfa^ 
ciat.Porro,vbi  etia  latentes  affecTus  memorant,ad  quos  congruere  videantur,acdeinde  dogmari^ 
cis  opiniombus  paralogifmos  connec"tunt,ex  quaerendis  quaerenda,ex  obfcuris  obfcura,  inuicem 
coliigentes,  tum  profeclo  vel  maxime  alijs  fuas  produnt  ineptias  ac  nugas. 

Qvod&  Empmcu  Contradtcendtpr&beant  occaftonem ,  Qut  Cttraiudiciumacdifcrimen 

^fimpltcitcrCQmpofimomnibmjacultatibmFidemhabent.  C*AP+  X7. 

NAm  omitto,qj  Empiricis  etiamreprehenfionis  locum  ipfi  exhibent,  ex  quo  prompte  com> 
pofitis  facukatibus  omnibus  fidem  habeant :  tanqua  fieri  non  poffet,  vt  pars  magna  earum 
errore  non  vacaret,perperaq3  effet  compofita.Dicent  enim  arbitror,  ficut  fanevdicunt,  fruftra  nos 

primas 


LIBER    PRIMVS  7 

Aprimaseffecfricescj3cuiu^  ab  cxpcricntia  inucnta  iam 

antea  fit  tum  compofitorum,tum  fimplicifi  medicamcntorfi,innumcra  multitudo,  quibus  cV  ipii 
fide  habent,qui  fruftra  primas  facultatcs  exquirunt.Quippe  fi  particulares  corfl  vfus  omnes  com 
perti  fint,eos  CJ3  vnanimiter  omnes  prxdicent.-cctcrfl  de  caufis  ob  quas  agunt,non  dfl  conucmat: 
liquet  non  cx  primarum  facultatfl  notitia  medicamentorum  tum  compoiitionem,tum  vfum3cffc 
inuenta:fedeacompofui(feexperientia,atrationemadprobabilitatcm  vfqjduntaxatproccdcrc. 

Haec atqj eiufmodi alia  multa,qui  experietiam  profitentur mcdici ,  rite  in  lllos  diccrc  videbun- 
.  tur,qui  omnibus  quomodocunq^  confcriptis  pharmacis  hdem  habcrc  non  veretur,  caufas  tn  in- 
terim  titulis  virium  ac  promiffis  eorfl  aptare  nituntur.  At  cgo  ncc  illud  quocp  -f  i n  1  llos  >  addcrc 
grauabor,Hcrodotum  alias  fcdas  omnes  prauas reputare  pra-ter  cam,qua:  fpintibus  omnia  tri- 
buit,-{7rviviuLctTi)tyiv Grarci  vocant:>Mctrodorum  omncs  pr^ter  Afclcpiadeam:  cV  Zcnone  pre- 
terqquaeabHcrophiloinuentaeft:  cVHermogencm  preteream  qugEraiiftratfiautorc  habet: 
cYalifiatcj3alium  oes damnantem  extra  fuam :  De  compofitis  tantfi  medicamcntis  citra  probatio 
-neatq^  experimentfl  fcriptis  omnibus  fidem  tribuere,fiue  a  fedae  fuae  hominibus  fint  fcripta,  iiue 
diueriae,fiue  etia  a  quopiam  ex  plebe,  Quin  verd  etia  caufas  fubinde  reddere  conatur  probabiles 

B  medicamentorum  pcffima  ratione  compofitorfi,cV(quod  hoceft  mirabilius)ctiam  fi  nullum  eo- 
rum  que  laudant,fecerint  periculum,fed  alijs  duntaxat  credant.  Qucmadmodum  cum  quida  nu- 
per  mirificas  multas  cj3  podagrici  medicamenti  laudesiacfiaffet :  atq^  eo  etiamnum  loquente  forte 
fortuna adueniffet podagricus  quidam,qui  tam  mediocriter  laborabat,  vt  inccderc ctiam  poifct : 
nos  6.3  iufllffemus,in  illo  primu  preberetexperimentum :  ille  acquiefcens  pedi  pharmacum  appo 
fuit.Atvirillenodem  totam  infomncmegit:acpofterodie  tantum  abeft  vt  comode  iicutantca 
incederet,vtnegeftariquidempoffet.Adeocitra  vllam  explorationem  ac  temcre  tumalijs  qui- 
dem fidem  habent,tum  alios alij  fcientes ac fponte fallere  gaudent.  Porrd  etiam  fi  omnes  medica 
mentorumqu^memorant,compofitionesprobe  effent  comparatae,  veruntamen  fpcculationis 
«orfl  vfum  ex  rjs quae faclitant euertunt.  Aiuntenim  ad  preparanda medicamenta  copofita,ea  CJ3 
rite  vtenda,fimplicium  facultates  infpici  acconfiderarriinq^edrum  tcftimonium  tantum  no  om 
nes  veterum  citant,Erafiftratum,Herophilum,PhiIotimum,DiocIem,Praxagoram,  cxlipfum  et 
Hippocratem.  Porrd  vbi  ad  exploranda  ea  accedunt,ita  nobifcum  agunt,  ac  U  omnes  perfpeclas 
iamhaberemusfacultatescompofitas.  Atquiinquiet,opinor,adcosquifpiam :  Qiiopaclonon 
fruftra  fimplicium  quaeratis  facultates,fi  omnes  compofi  torum  iam  nofcitis  f  nam  fi  quorum  gra 

C  tiafimplicium  facultates  inquiritis,eas  omnesiam  nouiftis,fuperuacaneueft  illas  exquirere.  Ce- 
teru  fi  vel  hoc  quocp  quisillis  cocedat,faltem  id  quod  cV  fupra  pofitfl  eft  nefcio  quo  pado  qs  per- 
ferat,cum  pugnantia  cum  rcbus  euidenter  apparentibus,prolixis  rationibus  adftruere  conantur. 
Senfws  Haud  contemnendos  efle ,  Td.nqud.rn  ad explordndxs  Simplicium  medt- 

caminum  Faadtatesfint  lnfuffcientes.  C*AP.  xS 

Slquidem in quendam etiam iam  incidi  tantae  ftupiditatis  hominem,vt  contemnendos  cffe 
fenfus  exiftimaret.  Qiiem  cu  m  rogaffet  quis,num  ipfi  piper  album  videretur  calidum ,  i ta  cj3, 
vt  par  erat,annuiffet :  rurfum  6,3  alter  percontaretur  vnde  id  fciret,  ac  ille  refponderet  tale  appare- 
rermerito  ab  rjs  qui  prefentes  erant derifus eft,  qui  quod diceret  no  intelligeret.  Ipfum  enim  hoc 
apparere,fide  haberi  ab  illofenfuiindicabat,quempauloantetanquamfalIacem  contempferat. 
Nam  per  deos,vnde  ignem  fcimus  calidum  i  aut  quo  fyllogifmo  docli ,  aut  qua  demonftratione 
perfuafi  f  tum  vnde  glaciem  frigidam  effe  didicimus,nifi  ex  fenfu  ?  Ac  poftea  reperiantur,qui  ip- 
fo  fenfu  negleclo  phy ficis  problematis  libros  impleant.  At  non  illo  ex  genere  eft,  quam  ob  cau- 
fam  acetum  terram fermentet : licet enim  nobis  dicere q>  nos  Iateat,iicut  talium  problematum  ple 
raque.Si  verdquispromptedicat,quiaautcaIidumfitautfrigidum(vtrunq3enim  dicunt)inam- 
D  biguas  obfcuras  CJ3  rationes  fe  ipfum  conijciet. 

Vtrumin  Oxycratipotu*Acetumddmif\umfitduntaxat~\taquam  deducat , 

*An  etiam~\t  tpfum  quoquercjrigerct.  C^4P.  29. 

MEcum  certeprobe  a<ftu  putem,fi  quae  fenfui  apparentibus  vicina  funt,atque  in  propinquo 
pofita,exacle  inuenire  poffim^difcernes  in  eis  ac  feparas  quod  ex  feeft,abeo,  quod  ex  acci 
dcte,puenit :  Velut  excpli  gratia  qm  eftiuo  tpe  oxycrati  potu  qda  plane  rcfrigeranf,atq3  expcrtcs 
fitis  permanet:  fed no  dfl conftat,an  id aceti  gratia  eueniat: pauculfi fiquidc eiuscopioic aquc  mi 
ftum,non  calidfi,fed  cj  fieri  poteft  maxime  frigidfi  ebibunt.Na  dixcrit  forte  quifpiam,quia  tardiu 
fcule  permeet  aqua,cV  plurimu  temporis  moretur  in  hypochodrijs  nec  deorfum  conccdcns ,  ncc 
in  corpus  fe  diffundens,idcirco illi  acetum  mifceri  tanq  in  omnem  partcm  ferendx futurum  ve- 
hiculum :  Sic  etiam  fi  cum  vino  bibatur  aqua,fitim  effkacius  extingui,q  fi  fola,  vino  f.ipfam  ad  di 
ftributionem  promouente:  Itaq^  refrigerationem,iitis  CJ3  fedationem  ab  aqua  proucnire ,  vt  qua: 
frigidaenaturxfitcVhumida!:caeterfiaclminiculoeffe,ac  velut  alasilli  adomnes  corporis  partes 
permeandas  adderc  tum  vinum,tumacetfi,qucipfa  nequaquafrigidafuntcVhumida  :  fiquidem 
praeftare,fic  fola  exhiberi  potius,  cp  cum  aqua,qfi  ca  facile  pra:  tenuitatc  incorpus  diftribuatur,6< 
abhypochondrijsrccedant.  Porrdqfhfemelinhunc  fermonedeucnimus,nihilobftat  qud  mi^ 

nus 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

nus  omncm  exacle  perfiriamus.Nam  q>  fieri  poffit,  vt  8C  aquam  acetum  deducat ,  nec  tamen  ip-  E 
fummetrcfrigcret.cV  non  deducatfolum,  fed  etiam  refrigeret:certocertiuseft :  Vcrum  vtrum 
cum  veritate coniunclum  fit,id  confiderationem  pofiulat.  Diftingui  autcm  id  pofil t  tantummo 
do,ficui  exhibeas  acetum  &  vinum,vtrunq?  feorfum  8C  per  fe. Apparet  enim  a  vino  homini  fem 
per  fitim  increfcere,ab  aceto  verci  epoto  interim  quidem  augeri,interim  vero  fedari. 

Quxfit  Sitis  Cauft.  C^iP.  30. 

QVippecu  m  8C  Sins  duplici  ratione  prouenire  foleat,  partim  humoris  inopia ,  partim  calo- 
ris copia.Quamobrem  miru  videri  non debct,fi  priorem  quidem  fanare  nequeat,  alteram 
'pofTit :  fiquidem  humeclare  nequi  t,at  refrigerat  non  inftrcnuc.Quaproptcr  nccp  a  ficca  di- 
fpofitione  prouenientem  fitim,ncq3  a  calida  cVficca  vncj  fanarc  queat  cpotum  acetum :  at  fi  qh  in 
vnumcoeanthumiditasatc^caliditas,eiufcequidefitisoptimamedelaacetueft.  Rara  fane  eiuf- 
modi  affeclio  eft,in  aquae  inter  cute  zduiionibus-^-T ctpty^Ca&it;  Grcci  vocant}-nonunqua  proue 
nies,cogefta  nimiru  in  ventre falfi  humoris  copia : tum  et  fi  quibus  pituita  falla  vcntri  lllita  inhe- 
ferit.Atq  aliterfiti  prcmuntur,putainfebribusardcntibus,cValrjsomnibus  cxurcntibus  febri- 
bus,qui  c|3  arftate  Iaborant,ac  in  graui  a?ftu;c6polita  fjs  eft  affe<ftio,ex  caliditate  videlicct  Si  ficcita 
te: quare  no  iniuria copofita  illis  medela eft acetu,vt quod  ftrenue  refrigerct,  8C  quouis  expedite  F 
gmeet:  8C  aqua,q  fupra  cj  q>  refrigeret,oium  fit  vel  humidiffima,  nihil  eft  enim  aqua  humidius. 
Mcdicamentum  Quod in  Iudicium  ~\>emt,  Non  mtflumftd fimplex  e JJe  oportere.        C*A  I\  31. 

QVemadmodum ergo  haud fatis  fecura cft  procul a  fenfu  ducla  de explorando  medicamen 
to  ratiocinatio,itanecipfiusaltericuipiapcrmiftiufus.  Siquidem  ipfum  pcrfc  folu  quod 
"^iudicandum  venit,expendere  oportet  tum  in  fanis  corporibus,rjs  qj  tempcratis  8C  intem 
peratis,tum  in  morboalicui  obnoxrjs:In  temperatis  quidem,velutfupra  pofitum  cft:  Jn  intem- 
pera tis, ficut  dixit  Hippocrates,Naturis  picrocholis,hoc  eft,quae  amarae bilis  fucco  abCdant,  vti' 
liflimum  efle acetum : qui  vero  temperaturam  fortiti  fuerint melancholicam, aducrfiffimu.  Por- 
rd  in  morbo  aliquo  afieclis,fi  fimplex  fuerit,in  fimplici  exploretur  affectu:  Sin  miftum  alicui,ne 
celTe  eft  quod  commifcetur,temperatura  fit  medium,ficut  in  aqua  8C cerato  fimplici  fupcrius de- 
claratum  eft.Rationabilequippearbitror,  q>nulli  diuerfitemperamentifitmiftu,  fcd  quamfieri 
queatmedio  coniunclum,ipfumeorum,quxperficiuntur,caufamcxiftcre.  Nam  fimphri  cerato 
quod  neq3  calfaciebat,neq3 refrigerabat,aqua  admifta frigida  refrigerauit ,  quippe  qua?  temperie 
habebat  frigidam.  Qudd  fi  cxcalfacientium  quippiam  eiufmodiceratocomifcuiiTes,profecldca 
lidum  idmedicamentumeuafinet^quemadmoduminafteclibuscompluribus  faepcnumcro  eu-G 
phorbium  autcaftoriumtemperauimus.  Sic  fiacetum  fimpIiciadamufllmceratoc6mifceas,ce- 
rato  ipfo  longe  frigidius  medicamen  efteceris :  tanq  nimirum,quod  admiftu  eft,fit  frigidu.Erit  cjj 
tibiidremedium  veIoptimuaderyfipelata,phlegmonas,  herpetes,carbunculos.  Si  autcm  quod 
miftum  eft,tanq  fimplex expendas(nam  id  etiam  moliutur )  longe  maxime  hallucinaberis.  Nam 
vlceruglutinatoriumnonacctum,fedoxycratum,dicendum  eft,aliam  multo  naturamab  accto 
obtincns.Siquidcm  quemadmodu  carncm  producerein  vlceribusnequitaerugo ,  fcdceratuexi- 
guum  quidda  habcnsa:ruginis:ad  eundem  modu  ncq^acetuconglutinatjfed  aqua  aceti  pauxillu 
accipiens.Ipfum  verd  p  fe  ac  fyncerum  acetu  vlcera  qua?  glutinationem  defiderant,  miru  in  mo- 
dum  exafperat,  vtpote  partiu  tenuitate  erodens,ac  doloreexcitans.  Quamobrem  haud  meritd, 
nec  conuenicntcr  talia  diclitant,nec  melius  item  faciunt,cum  ignotis  ignota  conncclunr. 

Quod neq;  ^dfriEioYiaSomnia  conoiuttnent ,necj;  Conglutmatorta  ttem  omnia  acUlringant.    C  ,A P.  $z. 

QVippe,ctim  nihil  feorfum  de  glutinandis,  autcarne  implendis,autcicatrice  obducendis  vl 
ceribus,demonftrarinr,exinduclione  th  colligunt,adftringentiaomniadicetes  vlcerucfle 
"^coglutinatoria.Oportctaut  n5  ex  induclione,fed  p  demonftratione  in  genere  talia  acci- 
per  e,quemadmodum  nos  facluri  fumus  in  curandi  rationis  comentarfjs.Immo  abfolute  quiduis  H 
tale  diclum,non  modo  indemonftratum  eft,fed  etia  falfum.  Necp  enim  chalcitis,neq3  galla,neque 
malorum  punicorum  putamina,necp  omphacium,necp  alumen,  multo  CJ3  minus  xs  vftu ,  neque 
aeris  fquama,necp  mify,vlcera  gluunare  poflunt :  alia  cj3  innumera  funt  inter  adftringetia,qux  glu 
tinare nequeant.  Porrd  fiquis  non  hoc,fed  glutinatoria  omnia adftringentia  dixerit ,  proferetur 
cVhicquocpnon  pauca que citraadftriclioneconglutinent.Neutraigitur  vera oratio eft,fi  finv 
pliciteratqjindifcreteefferatur,  neq^cumdicunt  adftringentiaomniavlceris  glutinatoria  :  necp 
cum  aiunt,quaecunq3  glutinantur,adftringentium  beneficio  glutinari.  Porrd  multo  fane  et  ma- 
gis  tum  abfurda,rum  falfa  ac  prauer  fenfum  aflerunt,cu  mordaria,acria,amara,falfa,ad  haec  q  mol 
Iiflimas  iucundiffimas  cj3  foruta  funt  qualitates,adftringere  diclitat:  tanq  ad  fenforiu  guftus  non 
pertineat,cjuodadftringit,fedexillorumimpofitione  atq^arbitrio  debeat  accipi.Malum  enim 
granatum,cV  malum,verbi  caufa,cV:  mefpilum,cV  pyrorum  qu^da  genera  ,&  myrta,&:  forba,  vi^ 
numq3  tum  amynaeum,tum  marfum,euidenter  nos adftringunt:  At  triticum,cV zea,  8C  mihum, 
Herodotum  forfan  adftringebant,aliorum  autem  omnium  neminem.  Sexcentos  enim  qhq^  fu- 
per  his  fum  perc5tatus,&  in  primis  fuper  amylo :  nam  8C  ipfum  adftringere  ait  Herodotus,licut 
£x:  piper :  quod  nec  ipfum  vllum  omnino  aliorum  hominu ,  qui  fyncere  8C  incorrupte  qualitates 

expendunt, 


FACVLTATIBVS    LIB.  I. 


S 


A cxpendunt,adftringit.  At Herodotus  cunctaconfundcrc non  eft vcritus,ait'quc,  cV  quz accrri- 
ma  funt  facultatc,cV  qua*  fumme  rodunt,  cV  qux  mollilTima  funt  ac  mitilhma,  omnia  adlhingc- 
re:  tanquam  m hoc, vt quofdam  fcnfu defraudet,victoriam  ftatueret.  Vcrum  no  i ta  fc  rcs  habct, 
cum  ea  vcl  maxima  iutura  lit  prauitatis  dictorum  cius  probatio. 

Qtiodnonomniaadiirmgentiarejrigerent.  C^4P.  33. 

QVin  vero  QC  Afclepiades  Metrodorus,tanquam  lllum  ctiam  fupcrarccontcndcrct aflercn-  " Aj-  Afclepia- 
dis de  fenfu  mendacus,  cum  alia  quaedam,  tum  retinam  cV  bitumcn  calfacerc  nos dcncgat, 
atqueadftringentiaomnharefngeraredictitat:cum,li  nihilaliud,  faltemchalcitis,  chaL 
canthos,cV  mify,qua;  valcnter  adftnngunt,tantam  alTccuta  fint cahditatcm,  vt  nos ctiam  cxurat, 
Nihileftergo  mirandumXi  prolixa  quaedam  nugentur,feipfos  que  no  nulhfallant,  cum  dema 
nifefto  apparentibus  vcrum  fateri  non  audcnt. 

Pcrperam  Hcrocotum  ac  Diofortdem,  (jujecuncjue  aut profinuiis,  aut  dyfenterns 

mederentur^adslnngentiacenfuifje.  C^iP.  34. 

ITtaquc  ex  cis  quidam.puta  Hcrodotus  cV  Diofcorides,  medicamcnta  qua?da  ex  eo,  quod  diar 
rha?isautdyfentcnismcdcntur,adftringereeacolligunt:quanquamne  minimu  quidemha^ 
B  beant  adftrictioms.  immo  prorfum  contra  rarefacientia  nimirum  fintcVlaxantia:cumalioqui 
quxadftringuntjCorporacontiahantjCondenfent.conftipent.atquecoftringant.  Nam  fcmelfen 
itbus  pro  nihilo  habitis atque  contemptis,  cucrterunt  confudcrunt  que  omnia,quac  plane  fenfu 
dignofccrc cft,haec praua  ratione  aflTcrentes.Nam  adeps  caprinus  omnibus,  qua*  aut guftu aut  fa 
cultate  funt  adftringcntia,  aduerliffimus  cft,  velut  ctiam  farina  triticea,  cV  amylum ,  cV  mnumera 
eorum,qua:  vimhabent  tum  emplalticam,hoccftillinendi,tum  mitigatoriam,atqueacnmonias 
hebetandi,ea'que rationciis,quiacriamordacia  queperaluum  cxccriuint,auxiliantur.Sancefto 
cV  olcumcxadftringcntium  numcro,quoniamfcpiusiis,quigrauitcrmordicabantur,  infufum 
profuit.Efto  vero  etiam  cV  eera,cV  adeps  luillus.mm  gallinaccus,cV  anfcrinus.chondn  tragi  que 
fuccus.  Nam  harc  quoquc intundimus,cV  ccratum  quandoquc  iis.qui  vchementcr  mordicatur, 
ficuti  cV  adipem  capnnum.  Verum  cfhcacius  auxilium  afier  t  caprinus,quia  fcilicet  facilius  cV  co- 
crclcitjCVinteftinisinungitur^plurimo^quetemporcinhaTet.  Porro  liue  obcraffitiem,fiucalia 
obcaufimcelenterconcrefcat,  noncitopus  in  prxfentiainquirere,  reipfaeuidenter  apparentc. 
Vcrum,quemadmodum,qudd  ocyfllme  concrefcat,  atque  lnteftinorum  morfus  obtudat,  cx  rei 
cuidentiacredibihus  ctt,lic  fane  cnam,qudd  nuIIainfitautfrigiditas.autadftrictio.Atquc  hiqui 
C  dem  ex  obfcuris  ratiocinantur  dc  apparcntibus.immo  autem,  G  vcrum  fatendum  cft,  fcipfos  po- 
tius dccipiunt. At  nos  tanto  decet magis  ad  fenfum  accedcre,  tanto  quc  diligentius  perpetuo  illi 
attcndere,quantoplurain  co  peccentfoplnftxomnes,  falfa  quede  eo  alTerant.  Rurfum  crgo,vbi 
prius  memoraucnmus.qua:  ldiotas  non  fugiunt,iplisque  haud  ignota  crant,  cum  non  dum  con 
tendendi  hbidine in  fenfus  peruenitTent  contemp  tum,  poftea  autem  pcr  fuperuacaneam  fapien^ 
tiam  amiferunt,  ad  id,quod  continuum  orationi  eft,tranlibimus. 

De  proprus  ftnfus  cutufjue fenforiis.  C^4P.  35. 

VNaqueque  fenlilium  natura  priuatim  fubicctaeft,  tactui  quidem  caliditas  ac  frigiditas,  du- 
rities  cV  mollities.albedo  vero,nigredo,flauedo,rubor,atque,vt  fummatim  dicam,vniuer^ 
fum  colorum  genus,  vifui :  amaritas,dulcedo,auflcritas,acerbitas,acidi  tas,falfedo,  acrimonia,gu^ 
ftui:  planc'que  demens  vidcatur,fiquis  guftu  colorcs  iudicare  tcntet,  au  t  fapores  vifu:  eodem  mo 
do  dc  tactu  cognofcendum  eft,reliquisque  fenfibus,  fi  quidem  tactu  ludicanda?  funt  dirlercntiac 
tangibiles,  auditu  audibilcs,  odoratu odorabiles.  Qua?  cum  fic  fcfe  habeant,  audiamus,  quarfo, 
Platonem  gultabilesdifferentiasexponentem.  Haud  tamen  animusiphus  phytiologiarattcn- 
denduseft.Necenim  nunc  tempeftiue  cius  mcminero,neq3in  hoc  viri  tcftimonium  cito,fed  tan 
D  tum  vt  oftcndam.qua  de  re  quodq^  nomcn  cfterre  Grecis  mos  cft.  Aufculta  ergo  dilTeren  tem  Pla 
«<    tonem.Tenduntur  a  lmgua  venular  ad  cor,faporu  nuncia!,in  quas  fi  qua  ita  incidcrint,  vt  humi 
«    dam  mollem  q?  carnis  partem  penetrantia,tcrreftri  fua  natura  Iiquefacta,venulas  contrahant  atqj 
»<    deficcentjfiquidem  afperiora  fint,accrba :  li  minus  afpera,auftera  nuncupatur.Cartcrum,  quae  cas 
«    abftergunt,totam  quc  linguam  abluunt,  G  quidcm  id  fupra modum  efficrant,  fimul  que  aliquid 
c    abfumantjVtdenaturaahquid  colliquent  (quahscftnitrorum  facultas),amara  omnia  appellan' 
<t    rur.  At,quae  nitri  virtute  inferiora  funt,ac  modcrata  vtuntur  abftcrfionc,  falfa  citra  afperam  ama^ 
c    ritudinem,cV  grata  nobis  magis  apparent.  Qux  vero,  vbi  oris  calidi  tati  applicata,  ab  eo  que  mol 
*    litacV  feruefacta,ipfum  vicifltmrecalfaciut,atq3acccndunt,preq3lcuitatcad  capitisfcrunturfen 
«    fus,ac  quacq; obuia incidunt,talia  omnia  has ob  vires  acria  nuncupata  funt.  Eadcm  vero  lfta  in- 
«    terdum  a  putredinc  attenuata,  5C  anguftas  ingrcdicntia  venas,  partcs  inibi  tam  tcrrcnas,  quam 
«•    quodam  modo  aerias,muruo  mcurfu  mouent,ac  mifceri  compelIunt,commiftas  vero  circumla- 
*t    bi alias,cValiasingredi,ingretTucj3fuo  penctratasconcauascircuntcnfas  quecfficcrccas  quehu>- 
«    more circufufo  concauo,intenm  terreno,interim  puro  vafcula  aeris  cx  aqua  concaua  rotunda  qj 
<«    effici:ac,qu£  ex  puro  conftant,pcrlucida  funt,cV  vocantur  ampullae:  qu^  vcro  cx  tcrrcftn  agitato 
elato  q3,ebullitio  fcrmctatio  q^  nuncupantur.Harum  affcctionum  caufa  acidum  cognominatur. 

Ommbus 


DE    SIMPLICIVM  MEDIC. 

Omnibus  ucro,quae  dc  iftis  dicuntur,affecT:io  contraria  ab  occafione  nafci  tur  cotraria.  Porrov,  vbi  E 
ingrcdientium  conftitu  tio  in  humidis  familiaris linguae  habitui exiftit,  quae cxafperata  quidem 
fuerint,lenit:quae  vcropraeternaturamaut  coierinf,conftiterint'que;,aut  fufa  laxaque  fuerint, 
partim  contrahit,partim  laxatjOmmVque  quam  maxime  ad  naturae  ftatQ  reducit:  quicquid  eiuf- 
niodi eft,iucudum,  fuaue'que,cV  cognatum  eft omnibus,vioIentarum'que  paffionum  remediu, 
ac  medela,nominaturque  dulce.His  verbis  Plato,  quae  nos  vocare  folcmus  auftera,  quae  acerba, 
quit  falfa,cV  nitrofa,quae  amara,quae  acria,quaeacida,quae  dulcia,expofuit.  ld  videlicet,quod  a  no 
bis  g-^offiueadftnngensdicitur^ipfcaultcrumnuncupans.  namfic  a  vetuftioribusGraecisap^ 
pellarifolet.Nontamenomniainvnumconfundit,  ficut  rj  faciunt,  qui  6V  piper  adftringcrc di^ 
ctitant,cum  ex  acrium  fit natura,6V  acctum,  quod ex acidis  eft,  nec  fane  etiam  vcriti  dulciffimo- 
rum  quaedam  adftringentium  numero  adfcribcre.  Ex  quo  ht,  cum  omnia  confundant,  ut  pro- 
tinus  necfacultates  inucnire  omnino  ualeant.Omnisenim  inuentionis  demonftrationis  q^  prin 
cipia  funt,qug  fenfui,atque  intelleclui  euidentia  funt.  At  ifti  haec  ambo  perturbant:atque  omnes 
in  unumconfunduntcum  fenfuum  aclus,  cVpaffioncs,tum  multo  ctiammagisintelle<ftus,acra 
tionis,nimirum  haudquaquam  infpeculationclogica  uerfati.Itaqueoperaepretium  cft  nugacem 
illorumloquacitatemomnibusmodiseffugere,nequidnobisquoq3affricetur  uitrj  extam  pro-  F 
lixa  illorum,  futilfque  nugacitate.Porro  haud  leue  negocium  eft  dedocere,  ac  trafmutare  cos,qui 
ab  illis  ufque  adeo  peruerli  funt,ut  cV  fenfum  contemnant,cV  nequaquam  in  fpeculatione  logica 
feexercucrint,planc'querudesfintrationum,  quasdenatura  philofophi  confiderant.  Omnino 
enim  faltem  uel  id  didiciffent,quae  in  illis  funt  ambiguitates,  fugiendas  eflc,  cautc'que  obferuan- 
das:  tum  fenfibus  magis  fuper  limplicium  mcdicaminum  facultatibus,quam  rationibus  haud  fa- 
tis  integris,committendum  effe  iudicium. 

De  proprus  ltn£u&  fenfortts,  C^4  P.  36. 

VErum  talcs  dedocere,ac  uelut  transformare  eft  impofTibile.  At  aliorum  tamcn  gratia,nimi-' 
rum  quos  conatus  noftcr  iuuare  potcrit,refumcda  eft,diligenter'que  definicnda  tota  dc  pro 
priis  linguae  fenforiis  oratio.  Nuncupaturigitur  tumaTheophrafto,  tum  ab  Ariftotelc,  tum  a 
MnefitheomedicoguftandifacuItas,graece  ^vuog(nos  faporem  dicimus)  fccunda  fyllaba  ab  /m 
litera  incipiente:at  ex  humido ,  ficco  quc  conliftentia,eoru  uidelicet,quae  a  calore  concocla  funt, 
^Ao?  (nosfuccumdiccrepoffumus)  a  litera  A  fccudaincipictefyllaba.Tametfi  abaetate  illisma 
ioribus  non  modo  Athenicnfibus,fed  2>C  Ionibus  utrunqj  per  ;x  literam fcribi  confucuerit.Siqui 
dcm  6V  apud  PIatonem,cV apud  Hippociate,ucteres'quc  comicos  fic  fcriptu  reperitur.  Vocetur  G 
autem  in  praefenti  quide  fcrmone,clarioris  doclrinae  gratia,  guftatoria  facultas,  fiue  qualitas,liue 
utcunq3cuique  appellarclibet,per  literam  /x,  ^v/xog  (nos  faporcnominabimus.)  Humor  autem 
incraffatus  tum  in  animantibus,tum  in  plantis,  ^AoV,  fecuda  fyllaba  a  litera  A  incipiente(nos,  ut 
diximus,fuccum  uertemus.  Sciendum  "ergo  fapores,qui  tum  in  unoquoque  animali,ac  planta,  A.H.». m.  cj. 
tum  interrainueniuntur,  plurimoscffe,  necfacilefpecierum  numero  comprehenfibiles:cctcru  io[-9i* 
differentias  guftabiles  aliis  oclo  vifas,aliis  numero  feptcm,non  nullis  autem  6C  his  quoqj  paucio 
res. At Plato  in Timeo  in  fuprapofita  dicftione  primum  duos  faporcs memorat  eiufdem  Ipecici, 
fed  in  ratione  maioris,  acminoris  diffcrcntcs:corum  alterum  aufterum,alterum  acerbum  nomi- 
nat.Fuerit  autemaufterus,quem  <tv^ovtcl  (adftringentcm  voco)  nuncupamus:porro  acerbus 
huius  intentione  prouenit,velut  6V  ipfc  Plato  fignihcauit.  Atq^  hos  fane  pro  vna  fpecie  nume- 
rabimus.  Altera  eft  eorum,quaeiIIis  oppofita  funt,nitroforum  videlicet,falforum,;cV  amarorum» 
Et  in  his  quoque  amarus  ex  nitrofi  prouenit  intentione:  falfus  vero  aut  nitrofo  lmbecillior,  aut 
adftriftionis  quoquc  affumens  aliquid.Deinde  a  Platone  acris  expofitus  eft,mox  acidus,  poftre- 
mo  dulcis. At  a  Theophrafto  additus  eft  vncftuofus,  fiue  pinguis,  a  Platone  quidem  in  fcrmonc 
de  propriis  linguae  fenforiis  praeteritus,  verum  paulo  ante  plantarum  fuccis  adfcriptus,vbi  vino-  H 
fum  ab  oleofo  cV  melleo  difccrnebat.  Porrov  in  illo  fermonc  tribus  nunc  memoratis  quartum  adie 
cit  fucci  genus,vna  appellatione  comprehenfum,  dvrov  nominans. Vbi  autem  ad  guftus  fenforia 
tranfiit,protinus  dulcem  memorauit  (nihil  enim  retulerit,dulce,an  melleum  dicas,velut  nec  pin 
gue ,  an  oleofum)  omifit  autem  pinguem,v  t  qui  ad  guftum  nihil  attineret. 

Qua  differat  adjiringens  ab  aujlero^  &  acerbo,reltqut  cjue  tnter fe fxpores.  C^4P,  37. 

QValis  autem  eorum  lit  vnufquifque,exponere  quidem  exacte  eft  impolfibile,quandoquf- 
dem  nec  aliam  vllam  fenforiam  paffionem:  verum  ei,qui  eodem  fenfu  communicauerit,  li 
cet  fuggerere,Ergo,fi  quis  aut  cydonia,aut  mala,aut  mefpila,aut  myrta  guftauerit,  pro 
culdubio  cognofcet  alium  nobis  ab  his  in  lingua  moueri  fenfum,  alium  ab  adftringentibus  cor^ 
poribus.Nam,quae  adftringunt,introrfum  pellere  contaclam  noftri  partem  ex  omni  parte  appa 
rent,id  q^ aequabiliter,velut  ecjualiter  pellentia,ac ftipatiajCOtrahentiVque.  At  auftera  in  profun 
dum  eria fubire  videntur,atq3  afperu  quendam,ingquabilem  que  mouere  fenfum,tancj  reficcan^ 
tia,cV  humorem  omnem  corporu  fenfilium  depafcentia.  Ex  quo  fit,  vt  alia  fit  paffionu  proprie^ 
tas,qug  qj  haud  facikjlucide^q?  explicari  poffit,  tum  ab  adftringentibus  nos  corporibus,  tum  ab 
aufterisfaporibus.Sed  quiuis  tn,quihomo  eft,facile,  quoddico,  comprehenderit.Porrd,quado, 

quod 


L  I  B  E  R    P  R  I  M  V  S  9 

A  quod  Iinguae  noftra?  admotum  fuerit  corpus.  valde  deficcar,cotrahit,SC  in  multam  profundita  tcm 
vfquc lllam  exafperat ,  ficut  py ra  fylueftna  immatura,;x  corna,ciufmodi  omnc accrbum  appclla^ 
tur.ab  auftens  intcntione duntaxat diucrfum.  A t  quod  nos  adftringcns  vocitamus,  haud  tcmcre 
a  Thcophrafto dicium  rcpcrias.  Vidctur  autcm  ldem  figniricarc  quod  auftcrum,  aut  ccrtc conv 
munc  cllc gcnus  tum  huius,tum  etiam  accrbi.  Quaxunquc  vcro  Iinguam  dum  c rmtingunt.non 
contrahunr,  ncq;  conftipant,  velut  adftnngcntia,  lmmo  contra  planc  agcre  apparcnt.  ncmpc  dc- 
tergcntia  5c  ablucntia,  etiam  fi  adftnngcntium  quippiam  adiundum  fit,  ha:c  omnia  falfacogno- 
minamus.  At  quae  hisetiam  magis  dctergunradco  vt ctiam  molcftc  cxafpercnt.amara  nominan 
tur.  Porro  quae mordfcant roduntq; ,  ldqs cum  valida  quadam  caliditate ,  acria vocantur: iin  hrcc 
abfit,aada:ca?teramhaecfcrmentandiquoq;vim  obtincnt.  Atquc  vclutinunguntatqjimplcnt, 
ac  ln  ftatum  fuum  rcftituunt  exafperatas ac  veluti  erofas  linguar  paruculas ,  ha:c fi  cum  voluprate 
man;fcftaconungant.duIcia:fm  hacfinc.pinguia  vocitantur.  Atq? hocqu.dcm  pacto,  quatum 
in  me fuit ,  res explicatu  longe difficillimas  verbis cxponere  fum  annifus.  Miror  autcm,qui  tam 
prompteomnia adftnngentia  nomincnt,  fiueacriaiint;fiueamara,fiuedulcia,  iiucpinguia,iiue 
acida: cum  ram  olim  rcbus lpfis lmpoiita fint nomina ,  atq? aftcctuum  fcnfibilium  non  cxigua  m 

B  nobis  dinerenriaiit.  PrcftitilTet  fortaffis,fi  quidcm  naturales  fcrutari  rationes  voluerunr,apparen 
tia non  cuertere.ncc appellationes confundcre:  vcnim mquirere cuuis  tcmpcramcn ti,  aut difpO' 
fiuonis,aut  corporisconftitutionis,  aut  quomodocunque  nominare  vchnt.foboles  fit  adftnctio, 
cuiusfalicdo,amaritas..aaditas,aCTimonia;dulcedo,pinguitudo:quae  PIato;Arifto:eIcs.ac  Thco* 
phraftusconatifuntdcrinire.  Clarum  quippeeft,  Qez  calidofrigidohumidoficcoo;  cocuntibus 
omnia  funt  mifta;ctiam  dictarum  quanquequalitatum  ex  horum  conltarc  miftura.Itaque  ii,quC' 
admodum  dictorum  faporum  quifqueproueniat ,  exponcre  conarcntur  lubens  cquidcm  aufcul 
tarem,gratiamq3  habcrem  non exiguam :  At  fi  ncque hocefficiant,immo  infupcr  ienforias  om- 
nes  ditferenrias rn  vnum confundant ,  vt parum  abiit quin  corpora  omnia adftringcntia nuncu^ 
pent.iane  nec  audire  ipfe  velim :  illosq;  obfecrarem,vt  inanem  contentioncm  rclinquant. 

Non  ad  Totamrerum  Naturam  Iudicandxs  Mtdicamentorum  Facu!t.ites,ficutr.aturales 

Phdojophi  faciunt,fd adNojiram  Naturam.  C~4P.  38. 

AT  nos  equidem  in  confequentibus  oftendcre  conabimur,cuius'nam  tcmpcramcti  faporum 
quifcp  fit  foboles.  In  prefenri  autem  difcipulos  ad  experientia  accelTuros  ailucfccre  vclim,vt 
C  id  folum  quod  ad  artcm  eft  vtilc,  prius  feligant,  vbi  iudicare  vehnt,  quo  pacto  vnumquodq;  nos 
medicamentorum  affia'at.Quippe  non  qualc  cx  fe  lit;cV  ad  totam  naturam,  conlideramus.  Nam 
hoc  pacto  neq;  acctum,neqj  mannam  aquam,nos  exiccare  polTe^ut  ficca  elTe  facultatc,dici  mani^ 
fefrum  eft :  fiquidem  vtrunq;  illorum  actu  eft  humidum.  Verum  ii  nos  exiccare  apparcat,ficca  di> 
centur.ad nos  vrdclicet,cV  noftra naturam,  quod  pcrinde  cft  atq; ficcatoria  eife.  Qliui  ctiam  cx  ca^ 
lida;6V  frigida.cV  humida  eodem  dicentur  modo,vbi  nos  fcilicet  calfaaant,  rcfrigcicnt,  atquc  hu- 
mectent:eaq;ad  nos,  non  ad  totam  fubftanriam,nec  ex  fc.  Atqui  li  huius  dutaxat  mcminenmus, 
certiiTima  omnium  crit  ludicatrix  fola  cxpericntia :  quam  qui  relinquunt,atq3  aliundc  ratiocinan 
tur,  non  folum  falfa  pro  vens  ducunt ,  fcd  etiam  tractationis  vnlitatcm  fubuertun t.  Pioinde  no- 
bis  propofitum  non  cft,  quale  ex  fua  nat  ura  quodc*-,  fit  medicamcntum  cxquircrc .  vcru  m  quid  m 
nobis  cfficere  poffit.  Atcp hic pnmi  libri  ftnis  efto.  At ln  fecudo  dcinccps  olco  ac  rofacco  cxcm 
plorum  viceinfermoncpoiitis,prauas  etinibi  ratiocinandi  viasmonitrabimus:quibuscum  me- 
dicorum  complures  vtantur,  ln  pnmis  quidcm  fc  lpfos  deapiunt,fecumq;  alios  multos  ln  crrore 
pcrrrahunt.  Porro'  vbiiderit abfolutum,  ad  tertium  commentanorum  tranficns  quarftioncs lo- 
giras^quaevniuerfanideCimplicibusmedicamentis  enarrationemanteccdut,  cxplicarcconabor: 
D  Vt  videlicet  in quarto ipfas lam facultatcs omnium dehnire liceat: quas  protinus  a  principio  fuif 
fem  aggreiTus ,  nifiplcna  paralogifrrus  atq: erronbus  omnium  prope  iuniorum  medicoru  eflcai 
\  olumina: quos  pnus  extergere, atq; ex animis  difcentium  dclere  oportet ,  nc quid  ven tau  obli' 
«    ftat.  NamvtHippocratesinquit,iicetiamaitPlato:  .Nonfolumimpuracorpora  quantoplus  iJ.Aph.to^L 
«    nutrias,tantd  magis  Iacdas: verum  etiam  lm puris animis  fi  nutrientcs fcrmoncs  orlcras ,  non  mo-  orJ- 1  ■* c 
do  nihil  profis, verum  ctiam  magnopcrc obfucris.  Itaq; his  dc  caulis,tum  ctiam  qu:a  amicorura 
plenfcp  vifumeftjVtiuniorum  mcdicorum  arguercmus  paralogiimos,  non  tantum  mcongrcffi- 
bus,quos  quotidiecum  illis  habemus,  fed  euam  hifce  commctarrjs,  ncccllc  mihi  fuit  diutius  priO' 
nbus iftis duobus lmmoran : Quo  vidclicet  ln  tcrtio  purum  animi  auditorem  nactus, quiqj 
veras  affequi  rauones  pofTit ,  tum  ea  cxponam ,  quae  de  huius  fpeculationis  prmaprjs 
nouifle  oportet :  tum  danceps  omncs  mcdicamcnti  cuiufq;  facul  tatcs  cnarrcm. 
Id  autem  het  to  vniucrfum,vt  reor.hbris  vndeam,ea  fcrme  magnitudine 
conftantibus,cuius  eft  hic,qui  eft  omnium  primus.Qui  cum 
conuenieritcm  nunc nactus  iit  modum,  finem  pcr 
hanc  dicuoncm  accipiat. 

QuintaClafTis.  w       BBBBB  GaJcni 

*  .... 


GALENI     DE  SIMPLICIVM 

MEDICAM  ENTORVM  FACVLTATIBVS 
LIBEll  SECVNDVS 

ARGVMENTVM  LIERI 

Exponit  Vnde  Errandi  occafionem  Vetercs  medici  fumpferint :  Prauascji  ipfbrum  Ra- 
tiocinationcs  Confutat :  acOlei  &  Rofacei  exemplo  vcram  docet 
rationcm  racultatisMedicamentorum  ludicandcc. 

Quod  Soj htslx^ui  Fidtm  Senfibus  abrogant,  Demonfbrationvs  Prtnctpta  Incmtora, 

quam  cjux  dcmonjirantur ,  ejfctant.  c \AP.  i . 

Rolixa  nobis  vt  fit  de  fimplicium  medicaminum  facultatibus  orario,  bmfJ 
tesfuosexcedentesfophiita-efficiunt.Namcum  procul  principiaducanr,  E 
fenfurriquc  pro  nihilo  habeant,fefe'que  in  illa  conrjciant,  qua;  philofophis 
c  tiam  nibigua  funt,  fimul  cum  rjs  quae  ipfi  ignorant ,  cY.  ea  quae  aperte  co-- 
gnofcunrur,  fubucrrut.Eaqj  plcriqjeorum  fariuht  non  modo  naturalis  fpe 
cuktioms,  fedctiamlogicarum  methodorum  impenria:quibus vtaf  neccf 
fecft,quifquisdemonftrarequidaggredif.  Itaqjciim  nefcianttum  eaquar 
bcne  uvphyiicis  viris  funr  inucnta ,  tum  er  ea  de  quibus  non  iniuria  illi  dubi 
tarunr,vtnfq3  rii  contraria  allcrcrcf  epcnumero  audet.  Sed,Deum  immorrale,  age  obfecro,fi  nuc 
cgo  llc  orfus  diccre,q?  cum  quatuor  iinr  elemcnta,aer,rcrra,aqua,cY  ignis,nulli  tamcn  cogenita  fit 
albcdo  ac  fplcndidus  color  cxtra  fplendorem  &C  ignem :  acdcinde  citato  Empedoclis  ac  non  nul- 
lorum  phyiicorum  alioru  rcitimonio,fplcndida  corpora  oia  plurimu  in  fe  ignis  habere  dicajiaud 
curXsautniucm,  aut  ccruflam,aut glaciem,aut  aliainnumera  tum  fplcdidiffima,  turn  fngidiiTima 
inipicere:ac  mox  llla  fuggcrcnre  quopiam,proccdentcm  i  fcnfu  confutationem  tergiuerfatus  ad 
rationem  accedi  lubcam :  ac  pcr eam  de  rcrum  natura  coniidcrandum,  haud  quaquam  fcniibus  ra 
tionc  carentibus  vniuerfum  committcndum  cenfeam:  nunquid  mcntem  habentibu»  inimire 
non  videar.haud  inrelligcns  vndc  rationis  dcfumpfiflem  initium  r  Nam  mca  quidem  fenreria  ex  G 
icnfu  cV  per  fenfum  omnia  id  gcnus  cognofci  didicimus  axiomata,  nempe  Solem  cfle  fplcndidu, 
fiammas  fubHauas,  carbones  pierosqj  Hauos.  Ergo  fi  a  fcniibus  reeedcdum  cft,nuUa  fuppetct  de- 
monftrario  ncq?  nobis  eorum  quae  modo  diximus,  neqj  Empedodi  ciimait, 
•  Vndicpfplcndentem  Solem,calidumq3  viderc. 

Qua- ii  vera  funr,perfpicuum  cft  multo  ante  illa  hdem  habedam  fcnfibus.  Immo,  inquiunt,  mor 
tales  cum  iimus,a  feniibus  aufpiccmur  ncceifecit:  vcnim  illis  haudquaquam  perpetuo  lmmoran 
d  jm,fed  ad  partem  diumiorcm  accedcndum,  nempc  rationem:  Nam  fenfum  cV  animanribus  ra- 
uonis expertibus inefle, rationem  folam  hominibus  ciic  cum  dns comuncm.  A rqj  hic m  logum 
©rationcm  extcndunt.  Quin  etiam  cx  illis  quidam  oC  Anaxagoram  in  tcfrimonium cuocat,  qui 
niuem  pronuciarir  non  clie  albam.  Hic,inquiunr,  vir  phylicus  fupra  fenfum  cft,  arqj  eius  conrem 
nit phatafmata:ad  rationcm ire pergit,  eaq^ ducc  rerum  naturam  fcrutatur.  At,  ii me  quod  111  me 
rcm  vcnit  fari  oportet,qui  liber  iim  lcilicet,cV  in  tota  adeo  vita  veritatem  coluerim,ad  mfaniac  ex- 
tremum  &  vltra",  pcrucnifle  iUos  arbitror,qui  talia  nugantur.Nam  ii  que;  per  fenfus  euidenter  ap 
parent,  eucrtant,  vnde  fumant  demonftrarionum  principia,  non  habebunt.  Stn  aurem  ab  rjs  ran- 
quam  £  fide  dignis  cxordianrur,quo  iure  ijfdcm  poftea  diffidcnt  f  Nam  demonfi  rationum  pnn-  H 
cipia ccrriora  lunt  q  ea  quae  pcr llla  demonftrarur : quippe cum  ifta aliundc fidcm  muiucntur : de- 
monftrationum  vcro  principianonfoIumipfaperfefe,vcrurn  ctiam  ad quazrcndorum  inuen-' 
rionem  quibus  crcdatur,  idonea  fint. 

Qmdabunde  Sujjictat  ludicandts  Medtcamentorum  Faatltattbus ,  cjit£ Pcr  fenfumacctpttur  Ex- 
pertcntta,  Iun£its  duntaxat paucvs  eptlogtfmn,fiue  rattonibus  communtbus.  It  cjuo pa- 

fto  Jiattonem  Experientt£  Jubfcrtbere  oporteat.  C~4P.  x. 

EQuidem  optarim  nullas  non  res  clare  fub  fenfus  noftros  cadere,nec  quicc^  eiTe  quod  illos  fu- 
geret:hoc cnirh  pacfto nihil dubium, nihil  ambiguum aut anceps  vfquam  foret.  Verum qm 
ilios  quaedam  cftugiunr,rarionem  illis  fuperinducere  conandum  eft,  fic  tame,vt  non  procul,vt  illi 
lactitant,nec  infinita  colligamus.  Verum  ante  omnia  nominum  iignificara  diligerer  definiamus, 
ncquis  poftea  pcr  sequiuocationcm  falli  poffii:Deinde  quod  ex  ie  quid  agit,ab  eo,quod  per  acci- 
den.-,kpavetur.Dequibusambobusfupraaccurate  diiTeruimus:fignificataqjeorum,quae  faculta 
tc  aut  culida,aut  frigida,aut  ficca,aut  humida,aut  quiduis  aliud  eiTe  dicunf,difcreuimus.Tum  quo 
pacto  propnam  cuiusqj medicamentifacultatem  ab fjs,  quae ex accidenti  funt,  fegregans  inueni- 
re  quis  pofiit,  vniuerfim  quidem  in  tertio  de  temperamentis  expofitum  eft,  atque  in  hoc  tra<ftatu 

parricuiarim 


LIBER    SECVNDVS  i0 

A  particulatim  cnarrabimus,  ccu  in  pnmo  iam  Iibro  etiam  fccimus  in  aqua  cV  aceto,  cV  hic  rurfus  in 
olco  cV  rofaceo faCturi  fumus,  indicantcs  prius,  quantum  dehnquant  mcdicorum  non  nulli ,  qui 
longe"  demonftrationum  ducunt  principia.  Nam  quid  oportuit  olei  aut  rofx  rcfpcxilTc  colorcm, 
quando  rcbus  ipfis  varie  vti  liccat ,  nec  m  fanis  folum  corponbus ,  fcd  5>C  argrotanubus  r  quippe 
cumipfasper  fe  rofas,  aut  fuccum  earumcxpietTum,corpori  tum  fano.tum  limplici  affcfto  mor- 
bo,vt  fupra  diximus,liceat  imponere:atq3  oleo  dulci  mifccntcs,  corporibusaut  valentcr  refrigera 
tis,  aut  cxcalfactis,  apphcare,  iiueaffricando,fiue  perlundcndo,ac  irngando:  tum  m  corpus  quocp 
atTumcre,idq;  aut  fupernc  per  os,aut  infcrnc  per  icdem:ac  fic  tadem,quid  ad  vnumquemcp  vfum 
proueniat,  infpicerc.  Nam  hoc  fane  nominc  medicamentorum  ommum  vires  contcmpIamur,vt 
iit quo  vti  opoitcat,  hypochondrrjs  aut  capite ardore afrhctis,  aut  rcfrigeratis,aut  cxulccratis,  aut 
phlegmone  occupatis,  aut  id  gcnus  aliud  perpefiTis,tum  iplis,  tu  alrjs  omnibus  corporis  partibus. 
Ergo  ciim  tam  peripicua  fi  mul  ac  compcndiofa  adlit  via  ad  ea  qua*  lnquirimus ,  etiamnc  colores 
aeftimabimus,autodores,autconfiftcntias,autforma*s  medicamenticuiuscpfperindcractitantcs,  '-.:«.• 
atqj  rj  qui  ex  lmaginc  aut fica  aut  picta  cognofcere  quempiam  volunt ,  cum  ipfum  afpiccre  non 
denegetur,  qucm  agnofcere  cupiunt. 
B         Qmd  Nvji  a  Colore,ntqi  ab  odore,neq;  a  Confishntta,aut  Conglactatione,  necj;  a  Duntate,necj;  a 

Leuitate  Ratiocinari  de  Mediunarum  Facultate  oporteat.  C*dP.  7,. 

Tque  hac  vtiq;  parte non  leuiter  peccarc  mihi  videntur : multo  ctiam  magis  cum inconclu^ 
_faatq3indcmonitrata  nugatur  demonftrandi  rationisplane  imperiti.  Nadoncmusignem 
aut  Hauum,aut  rubrum  eiTe,  vtcuncp  voluerint :  nec  enim  refcrt :  quid  ergo  id  facit  ad  hoc,vt  oc  ru 
brum  Gi  calidu  t  Nam  oem  ignem,  verbi  caufa,  rubere  dicedii  eft :  at  omne  rubrum  igncm  dicere, 
ridiculum  cft :  multcq;  etia  plus,  fi  omne  rubrum  calidum  quis  dixent.  Na  fi  principio  alTumptu 
effet  m  oratione  omne  calidu  elTe  rubru,  IicuilTetfortafiTis  mutua  axiomaris  conueriione  rubrum 
omne  calidum  conc!udere:licetnon  obfcure  cV  ilhc  peccetur.Na  qua?muruo  conucrtuntur  (hoc 
eft  a^r/r/^sivTj^ncnquxfimplicitercouertunt  (ideft  axa/rfapotrtc, )  orarioncs,vcre  defemu^ 
tud  dicuntur.  Vcruntamcn  propinquus  is  fuerit  paralogifmus.  Atqui  qm  ncc  illud  orationis  ini 
tio  alTumptum  erat,nempe  oe  calidum  elTe  rubrum,haud  licet  mutua  conuerlione  omnc  rubrum 
caliduelTecolligere.  Tnbus ergo  modis  in fermonc pcccant,qui  aiunt rofas  teperatura calidas,q> 
fint  rubne.  Primum,  q?  non  demonftrata  hac  propofitione, omnis  ignis  rubet,  conuertcre  ex  hac 
aham,  videlicetomne  rubrum  eftignis;tang  veram,conatur.  SccunddjCjjnefciuntpropofiuoncs 
C  qua?  mutuo  cum  vcns  conuertuntur,  non autem  qua?  fimpliciter  conucrtuntur,elfe  veras.  Ter^ 
ud,quddetiamfimutuoconuertcrentur,  nontamenomne  quod  colore  fit  rubro,  calidum  elTc, 
ex  mutua  llla  conueriione  fequatur,fed  ali  ud  huiufmodi  axioma^rubrum  omne  elTe  ignem.  Por^ 
rd  qp  talia  in  rem  prcfentem  non  modo  Gnt  inutilia,  fed etiam  palam  falfa, cuiuis  notum  eft.  De- 
bcmus  cnim  non  an  omne  rubrum  fit  ignisXed  q>  omne  rubrum  calidu  fit,  oftenderc .  Na  fi  quic^ 
quid  rubet,ignis fucnt,erit nimirum  cV  rofa  nobis  ignis.  Ceterum  Iogicas  mcthodos  ignorantes, 
opinor,medici  primum  in  hoc  maxime  pcccat,  q>  proprrjs  fmibus  excedat,nimirum  cu  fufficiens 
fit  experienria,  lunccis  faltem  paucis  quibufda  cpilogifmis ,  medicaminum  vires  exquircre.  De^ 
inde  tam  fcedein  rarionibus  hallucinantur,  q  pueri  modo  fpeculationem  logicam  ingrcffi.  Eil- 
A.l.i.t.  i.  c. 4.  erronbus  tenentur ,  qui  ex odonbus mcdicaminum  facultatcs  conrjciunt.  Ncc.n.  quicquid 

bene  rcdolct,  calidum  cft  (quod  quidam  dictitant,  haud  intelligctcs  quo  pacto  inaudirc  oportcat 
quaeab  Ariftotcle  cV  Theophrafto  fuper  hac  re  funt  prodita,  ca  quc  nos  rn  quarto  harum  comen 
tationum  definicmus)  ncq;  quicquidcalidum  eft,benc  olet.  Quin  etneq;fi  quid  graucolcnseft, 
calidum  etiam  fuerit :  neqj  fi  calidum,et  graue olens.  Sic nec,  liquis  quicquid  grauitcr  olcat,frigi' 
dum  dicannec,  fi  quicquid  frigidum  fit.grauiter  olere,  verum  dixei  u.  Siquidem  calidorum  innu 
T) mera  funt,part lm  bene  olentia.partim  grauiter oIenna,partim  ncutra : fimiliter quocp  frigidoru. 
Qiiangquidcahdadicoacfrigidarcum  debcadicerecalfaaentianos,  acrefrigeranna,  quarvtiqj 
AJLixi.c.*.    ct  lnquinmus.Nec  .n.quodabfolutccalidueft,autquodadhoccxpenditur, nunc  c61idcrare,p' 
pofirum  eft.fcdquodcorpushumanumexcalraciat:necfaneetiaquod  abfolute Tngidu,icd  quod 
hominem refngeret.  Denuoergohichallucinanturinhomonymiahaud  diftinctis  nominuli- 
gnificatis:  tancj  iiquis  de  cane icrreftri  dilTerensadmarinum  fc  orationc  trnnsferat  cxiftiman s  VI 
animantis  vtriufq? nomen,ita  cx naturam  quoquc ipforum  vna clfc.  A t  nobis  dcmon ftratu  apcr 
tc  eftincommentanisde  temperatuns  (quos SC haccc anteccdcre  tracbtionepronnusimtioco 
monefccimus^ahudefie  facultate  calidum,aIiudaCtu:cVhuiusquod  actu  vidclicctcalidum  clt, 
aliud  abfolute  dici  calidum,  aliud  per  cxuperantiam,aliud  ad  fymmctrum  fui  gencris  vcl  fuc  fpe^ 
ciei,  aliud  ad  quiduis  obuium  collatum.  Quin  5c  hominem  non  abfolutc  calidum,  vt  ignem,  fed 
exuperantia  calidum  diximus,  fiquidem  maiorem  in  eo  calidi  portionem  inefie ,  q;  fngidi.  Ergo 
6cquixcuncp  ad hunc dicuntur calida  poteftatcillum  excalfacerc  dicuntur.racikq?  dcillisinitur 
iudicium,  cx  per  cxpcrientia  expenditur.paucis  indigcns  (vt  fupra  comonui)  cpilogifmis.  Quos 
cufophifte  excedant,6V  tempusadolefcentulorfifrufnatemnt,cVfophifmatiscauiilisq;homincs 
feducentes  eorufoluendoru  imperitos,falfis  cos  dogmaus  opinionibusq?  implenu  Dcbcbant.n. 

QuintaCIafiTis.  BBBBB    rj  necp 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


neq5 colorcs  mcmorare,neq;  odores,immo  ncqj  cofiftentiam,  ncqj  Icuitatcm,  aut  afperitaccm,aut  K 
eius  generis  quodcunq3«  Nam  quid  refert,  oleu  an  lcntum  fit,aut  leue,aut  fplendes,  aut  liquidum, 
aut  pallidum,aut  pinguc,aut  lubricum,aegrccj3  corporibus  illitum  exiccari  pofil  t?  quippe  cum  cx 
nullo  omnium  eiufmodi  colligere  polfis  lpfum  elle  facultate  autcalidum,autfrigidum,  aut  humi 
dum,aut  ficcum.Siquidem  ex  gcnere  fplendetium  Icuiumi^  cV  lcntorum  partim  funt,  quar  plane 
nos calfaciant,partim  quce  rcrrigcrent,tum  alia  quae exiccent,alia  itcm  quc  humecfcent:  Ht  eorum 
omnium  quae  accidunt  non  oleo  folum  fcd  alrjs  omnibus,nul!um  eft  reperire,  quod  folidum  pcr^ 
petuumq3  fit,vt  in  eo  gencralem  conftitucre  propofitionem  liccat. 

Quod Sophifidt  Rationtbius  haudyfi  f.nt Jcicntificis  Jid ea  Lemmata,fiue fumptiones ,Ex  attibtU papcrsm 
de  medu  marv.mjacidtatibws  collivunt,  Sed aut  lnduciionibm,aut  Exemplis.  C  ^4LJ.  4 . 

NAm  omitto,q>  nec  fcicntificisin  omnibus  id  genus  lint  vfi  rationibus  fophifte  ad  inuenien 
da  lemmata,led  ex  inducftione:cV,quod  omnium  peflimu  cft,q>  ncc  quae  fit  mduchonis  na^ 
tura,  vnquam  infpcxerint.  Qiidd  liquis  eos  in  id  prouocct,  nequc  fequi  audent:  cV  fi  dc  dcmon- 
itratione  quis  quid  agat,mcrepant.lmmo,quod  etiam  dctcrius  eft,no  ex  induclionc  folum  ratioci 
nari  alTueuerunt,  fed  non  nunq;  ctia  abexemplis,tanquarhetores.  Nam  qui frigidum  clfc  oleum 
alTerit,proinde  q>  lentum  fit  vt  pituita,is  per  exemplum  concludi t,  par  robur  praebens  dcmonltra  F 
tionis,atq3  is  qui  ipfum  calidum  contendit,  quialcntum  fit  vt  vifcum.Ncc  lccus  is  qui  calidum  di- 
cit,qm  facile  in  flammam  vcrtarur  vci  bicumen,  atq^  is  qui  frigidum  probat,q?  facile  cogatur  ac  co 
crcfcat  vt aqua.  Nam  diftett,  ex cxcmplo  aut  cxcmplis  quid fuadcas,  an  cx  inductionc.  Siquidcm 
qui  ex  cxemplis  hdcm  facit,vnum  aut  duo  generis  eiufdem  adfert,aut  ccrtc  planc  paucula,plcrifq3 
fcilicet preteritis:  Qui  vero ex induclione,omnia comprehcndcre  nititur,  qua? pcr cxpcnentiam 
funt  cognita:  nec  quicq;  prxterire  quoad  cius  fieri  potcft,quod  apcrtum  vulgo  ac  pcrfpicuum  lic, 
ftuder,  led  quod  occuitum  cft  8C  paucis  comprehcnfum.  Qiiamobrcm  violenta  clt,cV  vehcmeter 
pcrfuadet,qua?abomnibusqua:cxperientiafuntcognita,  duciturinduclio^folisq^ijsarrogantia 
perfpici  potcft,qui  in  dcmonftratorrjs  methodis  funt excrcitati.  Quare  nos  de  ea  copiofius m  De 
monftranonis  libris  difleruimus,ac  forte  ctiam  fcorfum  dc  ea  librum  componcmus. 

Dc  Oleo  aducrfks  ^irchidamum.  C^4P.  5. 

PAlam  autem  fiet  nihilo  fecius  6V  nuc  quoqj  inducflionis natura,  multocj^  magis  cV  exemplu 
Nam  omnia  in  fumma  pcrcurrcrc  ftatutum  cft,  quae deolci  facultate  a  medicis  funt  prodita, 
eaq3 probabiliter quidem  q>  lta  vidcrccur,at non  vcrc :  Ac  primum illud  quod a  Dioclc  in  Archi 
damo  fcriptum  eft,q>  Archidamus  durefccre  vricj3  cutem  ijs  qui  olco  fricarcntur  cxi  ftimarit :  qua^  G 
propter etiam  ficcam  frictionem  praetuht.  Oleum  enim  acccndi  atcp exurcrc ciim  a  friclione mca 
lefccrct,  putabat :  ac  proptcrea  admodum  humorcm  exhaurirc  atq^  ficcare,  non  fecus  atq3  ca  aflb- 
rum  quae  vngi  fo!ent,nam  cV  ipfa  mugis  durefecrc,qj  fi  citra  olcum  aflfaucris.  Preftar  au tem  totam 
adfcribere  diciionem  Dioclis.  Habctautemea  hunc  in  modum.  Atcumoleofricarcnonperin 
de  probabat.  Primum  enim  inarqtialem  fieri  eiufmodi  fridionem  putabat,cp  manus  labcrctur  fci' 
Iicet,necaequccarncmapprehcndcrepropter  pinguitudinem  polknt.  Prartercadurefccrcatque 
adun  cutcm  in illis  magis  qui  fic fncarentur  cxiftimabat ,  cfj  qui  ficca  vtercntur  fridione: Olcum 
quippcacccndi  cV  vrerea  friclionc  incalcfcens,qucmadmodum  in  affis,que  vncfta  funt,magis  cp 
non  vncla,vbi  olco  acccnfo  incalefcunt,  ct  valde  cxiccantur,  indurcfcuntq^:  Similitcr  que  in  oleo 
coquuntur  fragilia  friabiliaq^  effici  candcm  ob  caulam.  Ad  hcc,quemadmodum  Iigna,6V  coria,et 
alia  complura  qua?cx  olco  fricantur,oleum  intrd  imbibunt,  ita  putabat  cV  corpora.  Quod  cum  fie 
ret,multa quae Iblita cflent  cum  fpiritu effluere,  acforas  prorumperc ,  tunc concludi  arbitrabatur, 
ceu  cum  cnbris,  lintcis,lana,omnibusq3  adco  pcr  quae  percolah  quid  aflolct,perfunditur,  ac  inun 
gitur ,  non  aeque  liquores  fluerc  per  ca valent:  Porro  vbi  ea  excretio  interccpta  cft,qua*dam  intro 
rccurrerc,  quaedam  aceruata  inuicem'que  implicita  mcams  opplere,  retcnta  fcilicct  ab  oleo,  quod  H 
vifco  quid  fimile  habeat :  ficut  in  alrjs  omnibus  apparet,quod  pingue  cft,puluercs  ac  feltucas,om- 
niaq|3  eiufmodi  confedari :  Deniquc  vbi  obftrucfli  iam  meatus  fuerint,perpetud  ac  feniim  omnia 
deterius perfici  efle  necefle,quam  in  fjs  quae pro  confucto  geruntur  naturae modo.  Putauit  quo- 
que  oleo  inefle  aliquam  mordacitatem,cuius  vi  oculi  illachrymarent ,  cV  guttur  tn  tufllm  cicretur 
(quod xfipxyetv  vocant)  tum  aluus raderetur,excrementac|3  redderentur  fanguinolenta  co  bibito : 
Proindequicitrafriclionem  vngerentur,  nihilafiTigi:innrmiorcm  enimelfe  mordicationem,  c^ 
quae  fenfum  aliquem  mouere  poflet:  At  fi  per  fricfKonem  carnem  fubintret,  mordicationem  mo> 
liri  maligniorem,  velut  multa  medicamentorum :  vbi  enim  illinuntur,  minus  valent :  at  compref- 
fa  introque  fubeuntia,  magis  agunt :  ficut  fane  fi  vrticis,  cV  alfjsmultis  fenfim  quempiam  contin- 
gas,nihil  lxferis:  fin  ferias  aut  premas,vticp  oftenderis.  Haec  ergo  funt  qux  Diocles  in  Archida- 
mo  prodidit,quorum  limul  tum  probabilitatem,tum  prauitatcm,confpicere  eft.  Siquidem,qu6d 
quicquid  in  oleo  coqui tur,  propriam  amittat  humidatem,  ac  friabile  fragileqj  celeriter  reddatur, 
cum  alioqui  nihil  m  aqua  tale  perpetiatur,ipfa  nos  docuitexperientia.Quamobrem  hac  vtiq?  par 
te nihil  Arehidamus  mentitus eft.  Debebattamen,  ficut  Ariftoteles ,  cV  Theophraftus,  alfjq3  no 
pauci  philofo.phi,  eiufmodi  problemata  in  phyficis  quaeftionibus  cV proponunt cV foluunt,ipfe 

quocp 


LIBER    SECVNDVS  m 

A  quoq?  (fi  quidem  omnium  rerum  qua*  fiunt,  caufas  fcrutari  voluit)  perinde  vt  illi,  vti  proponcrc, 
iic  quoquefoluere.  Atcuidminusfacerc  apparcat,  in hocvclmaxnnc ni  ihi  delinquerevidetur* 
Nam  quodappareteuidcnter.id  fcmper  pnmum  ponendu  cft :  ac  dcindc,  1 :  c  u  i  libeat,  caufam  cius 
infpicercdebet,phyficaprobIematahuncinmodumcomponcs:  Cur  oleum  que/in  ipfo coquu 
tur,ficcacVfriabiliacV  fragiliaefhciat:aqua  vcrohumidacV  mollia:  aut, Quaobrein oleo  cccta 
ficccfcat:at  qua  aliter  in  eo  madidata  funt,  magis  propriam  fcruet  humiditatem,  3jfi  omnino  no 
eiient  madidata.  Quarationefcilla?cV  vrticac  morfus  fanct.quadccaufa  hismcdeat,  cumipfum 
oculos  mordicct.  Qin  fiat,vt  rciiquucorpus  vniucrfum  non  mordicct,fed  oculosduntaxat.  Qua- 
re  guttur  cxafperet,vlcera  vero  lcniat.  Quo  pacfto  ventrcm  fubducat.  Quo  modo  laffitudines  fa- 
net.Quamobre  inunctostueatura  frigore.  Quare  animaliainfecta  inteificiat.  Curloracxcoria 
emolliat :  at  qua*  in  lpfo  coquutur,  duriora  omnia  cfficiat.  Atq^  hoc  vnum  cft  problcmatu  gcnus 
ad  phyficum  duntaxatattincs.  Alterum  vcrd,  quod  commune  quoq^eorum  cfi,qui  artem  qua- 
uiscxercentjCittale:  Quaobcaufam carnes pifccsqj  aflantcscoci oleo  priusillinant.  Quid iit, q> 
athletas  oleo  fricent  gymnafne.  Quid  ctiam,q>  pueros  pedotribe.  Nam  cuiufcp  talium  problcma- 
tum  ab  experietia  profeclacaufam  affignareliceat,  Cocis nimiru  rcfponfuns,  propterea fe  pifccs 

B  sc  carnes  oblinere,  cp  ficca*  adufiaqj  exuma*  eorum  rcddantur  partes,  fi  citra  pinguedincm  aifen- 
tur :  A  thletas  verd  fe  ex  oleo  fricare  dicfturis  Gymnaftis,tum  q?  que  ante  incrat  lalfitudines  lpfum 
exoluat,  cV  qua  futura  funt  mitiget:  tum  q>  frictionem  equalem  cV  mitcm  planc  cfficiar,  corpusqj 
admotus  futuros  praparct.Eas  obresipfi  quoq$  Padotnba  pueros  fecVante  cV  poli  cxercitu 
inungere diccnt.  Cur  autem  oleum  laffitudini medcatur,  haud eriam  nouit nec  gymnaftes ,  nec 
padotnba,ncc  medicus  experientia  curans :  nec  tn  quia  id  ncfcian  t;ab  cuidenter  apparcntibus  rc- 
cedent.  Siquidem  rametii  lgnorant,  quamobrem  veratrum  album  furfum  purgct,  nigrum  dcor- 
fumdetrahat:nequecompertum  habent,quarecnicuspituitamducat,atram verobilem  cpuhy- 
mum :  tn  medicamcntis  ad  ea  vtuntur,ad  qua  vtenda  docuit  expcrietia:  cV  eos  quibus  cft  opus  cu 
rant,cVeuidentcrapparcntibusndem  habent,eoscj3  qui  contraria  rauoniaditruunt,dcndcnt. 
Quodprxtercjuamcjuod  Pugnantiade  Oleijaculrate  ^4rchidamws  ajfcrat,  Infuper 

Improprijs  ~\tatur  Exemplvs.  C^4P.  6. 

AT  Archidamus  fupra  cj  q> in  multis,qua perfpicuo  apparet contemnit,infuper  dC  hac  quo- 
que  parte  taxandus  mihi  iure  videtur,  q?  dicat  meliorem  eife  friclionem  iiccam,y  qua*  cum 
oleo  adhibetur,quia  corpus  durius  cV  iiccius  rjs,qui  vnguntur,efficiatur :  molliusautem  rjs,qui  fri 
C  carur  ficci.  Dicit  porrd  nihilo  fecius  cV  in  illa  ipfa  diclione,  paulum  progreiTus,ligna,pelles,aliaqj 
qua*  ex  oleo  fncantur,tpfum  in  profundu  trafmitterc :  idqj  maximum  elle  teitimonium,q>  ln  cor- 
ponbus noftris  mtrd fubiens  meatus  oblinat ,  ac  humidoru  prohibeat  efiiuxus.  Atcp cgo  cjdem 
quomodo  hacconfbnent,nefcio.  Si.n.humorum  efHuxus  prohibet  oleum,  haudquaq;  ficcum  di 
cendum  forct:ac  proinde  fruftra  id  tancp  deficcans  in  frichonibus  repudiat.  Falh  praterea  m  hoc 
mihi  videtur,q>  fimiiiter  affici  putet  tum  ea  qua*  in  illo  coquuntur,tum  eos  q  fricatur.  Ncc.n.eadc 
agercdixcrim  okumcalidum,frigidum,tcperatum,tepidi3,autferues,ficutnecaquamipfam.Ap 
parer.n.SC  ipfam,ft  frigida  appUcetur,condenfare,coniiipare,contraherc5conftringcreq3,  cV  rcpcr 
cutcre:  ficut  fi  extreme  fcruida,  adurerc:at,  fi  tempcrata  adhibeatur  cV  modcrate  calida,  laxarc,  ra- 
refaccre,  fundere,  digerere:  porro  ii  nec  iniigniter  calida,  necfrigida  admoueat,  fed  velut  qua  fon 
tana dicitur,tunc propofitorum  nihil efficiet,verum propriam  luam facultatem  excrer.  Sic iiquis 
oleum  cxpcndcre  volet,ab  omni  prius  liberum  alieno  tum  calore  tum  frigorc  lpfum  cfficiat ,  atqj 
itademumadexplorandum  accedat:quippequodfumme  frigidum  fucrit,noncxfuaduntaxat 
facultate,fed  ex  aliena  qualitatis  exceilu  non  nihil  in  cotactis  opcrabir :  ita  quoq^  quod  magnope 
re  calidum:atfi  vtrocpipfumliberansfic  demumexaminare  voles,hocduntaxatpacto  propnam 
D  olei  vim  inueneris.  Quapropter  cu  quis  ex  more  oleo  fricatur,  iicut  gymnafiici  omnes,in  foio  f:  1- 
catur  oleo,quod  nimirum  abfcp  omni  fit  aliena  qualirate :  at  ii  admodu  excalfacto,aut  fumm  e  vta- 
tur  refrigerato,iam  compofitam  adi  acrionem  neccfie  eft,nempe  ex  propria  olei  facul  tate.cx  ahe- 
na  qualitatc.  Sape  vero"  propriam  cuiufcp  medicamenti  facultatcm  obfcuran  nccclfe  cl t,vbi  valv> 
temaliundequalitatemacciucrit.  Itaquequiiimilefueritherbasinoleofcruentecoqucic,accxcr 
dtantium  corporafricare^maximeiiquide.vtifupraofiendimus,cxtriniecusuua.:s  probationcs 
fijgere  oportet  a:mliccatnimirum  propriamcuique  adhibcrcexperietiam.  Quot)  fi  quando  tn 
id  quifpiafaccre  vo!et,ccrte fimilia comparareconabitur,  ficut in  corijs  faciebat  ci  ion^ :  ncc enim 
quilpiam  oleo  m  ignc  pracalfado,  neque  in  niue  rcfrigerato,fed  obuio  quocp  acccpto  corium  ac 
lora  confricat.  iuputo  cV  pedotriba*facftitant,obuio  oleo  pucros  fricantcs.ncutiquam  aut  in  lgne 
excaIfac!to,autin  niue  refngcrato.  Alioqui  fane  cV  nos  non  rarocaput  ardorc  grauatu  olci  admo- 
dum  fri^idi  perfufionc  refngerauimus.  Porro  fi  falis  nihil  oleo  fit  mditum,  tanto  magis  refrigera 
bit.  Sin  ctiam  omotribes,hoc  eft  crucium  fuerit,muIto  profeclo  etiam  amplius. 

Qvomodo  Frmdurn  Parem&s  Olcum.  C \AP.  7. 

POrro  praparare  iliud  folemus  non  aliter  atque  aquam,ncmpe  prius  excalfacientes,ac  dci  nde 
aqua mergentcs lumme frigida. At fi etiam  fons in ipfum  cum  ftrcpiru dccidat, vaiculo  nimi 

Quinta  ClaiTis.  BBBBb    irj  rum 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


rum,cui  ineft  oleum,  ante  diligenrcr  occlufo  magis  quoqj  ac  magis  ita  reddetur  frigidum.  Multu  E 
itcm fngcfeccris,fi  praecalfacftum  ini.ur.eum  ira dcmittas,  vt aqua contingat: quanJp quod  aquam 
non  dum  tangit,  fngidum  itcm  euaferit,fed  minus.  Atcphoc  paclo  prarparando  frigidum  rcddi- 
mus  olcum :  cotrano  aat  modo,  calidum.  Quo  fane  modo  et  vtimur  in  refrigerati  s  corporibus,  in 
alucum  olci calidi dcmittcntes,quibus pars  qua?piam  obftupuiraut  tremuli  lunt.aut conuullione 
aut  palpitatione  tcntant,aut  motu  fenfuVe  priuant,aut  etargre  fentire  potfunt,aut  eiufmodi  quip 

*qnotL  piam  pcrpelTos.  Ergo  fiys  ex vniuerfo  vfu  dc medicamtnu  iacul tatc  pronunciet,putabit,nunqd 

excalfaccrc  5C  refrigcrare,tum  cxiccare,cV  humecftare  nos  oleu  qucat,vclut  Dioclis  Archidumus, 

*i}Humuis.  fiquidepugnantiasnonanimaduertat.  Num cu exiccari  5C  fragiliaeffici  quarin  oleocoquuntur 
dicir,exiccantem  5C digcrcntem  eius facultatem  oftendit :  At  vbi  intro  in  coria  fubirc,porosq3  no 
ftros  obIinire,ac  naturales  humorum  efriuxus  prohibcre,rurfum  fane  maxtmc  contrariam  eius  fa 
cultatcm  dcmontirat tum digercntibus,tum  exiccantibus: atquc in iftis  vel  adhuc  qux  apparcnt 
piorerenSjdciUis  nonrccle  ratiocinat'jr.Atvbidemordicationeagitur,noea  omniacommemo 
rat.Nam  cp  oculos  mordicct,q>  guttur  cxafperet,liue  ad  tuffim  prouocct,q>  ventrem  radat,  atqj  fe>- 
cefius  fanguinolcntosefficiat,  abudcmagna  teftimoniafuntmordacem  llli  inelTe facultatem.  At 
q?  vlcera  dolore  libcrct : 5C  vetris  mordicationcs,  aut irrigatum,  aut infufum,omnino  fanct:  quicK  F 

\^r/. dmtium  mdrfu  irirantur,mitigct: cu 5C ipfa  non  parua fint contrarig  ipfius facultatis indicia: planc  omiiia 

fmr^ine.  funt.  Ceterum  fi  vtriicp  propofitis  quis  ratiocinari  vo!ct,duorum  altcru eueniet:  Aut.n.id faciet 
vt  Empiricus,  dicetqj  fe  in  collationc  ad  aliquid  cuiufqj  medicamenti  facultatcm  pcr  experictiam 
cognolcere,  ipfius  autem  pcr  fc  propriam  ignorare  naturam :  Aut  vt  Rationalis,  cotrarias  incifc 
mcdicamcnto  facultates,  5C  mordicante  cVIenicntem:acdeindeingcnti  tenebifanxictatecaufam 
diclurus,  cur interim  altcra  earum  agat  fenfibiliter ,  intcrim  altera  reliqua aut  perdita  fit ,  aut  non 
clare  apparcat.  Quarum  omniurn  dubitationumfolutioncs,fiquidemvt  phylica  proponantur 
problemata,  fanc  q?  di ffiales  funt :  fin  vt  ad  vfum  referantur  artis,  multam  requirunt  experienria, 
epilogifmos autem  non  ita  multos,fcd  cxaclos ac  dcfinitos.  Nam  primum,an omne  oleum  ocu- 
lis  mordax  fit,nec  ne,  experientia  incundanter  dchnire  praeftat,  haudquacp  ex  tempore  in  vtracp 
partem  rhetorum  morc  ciilTcrerc :  tum  an  omne  a?quc  guttur  exafperct,aut  ventrem  fubducat,aut 
radat,  vt  non  nunqua  cr  ucntas  moueat  cxcretiones:  an  olcorum  hoc  quidem  haec  faciat,  illud  ve- 
ro  non:St"  aliud  magis,aliud  minus.  Olei  differentias nunc  dico  non  eas(vt  quifpiafufpicaretur) 
quaefunthcterogen«siiucalteriusgeneris,licutcicini,  rhaphanini,caryini,balanini,aciimilium: 
nam  cV  horum  vires  medicus  nofcat  oportct,  fcd  in  praffentia  eas  memorare  no  expedit.  Satis  cft  G 
cnim,mca  quidem  fententia.pnncipio  proprrjlfimum,2<!  quod  maximeab  omnibus  hominibus 
vocatur  oIcum,confidcraiTe:  quando  &C  ipfe  fruclus  ex  quo  fit  o!cum,folus  ex  omnibus  oliua  nu^ 
cupctur,etarborolea(grarce  vtrunquc  iXcua  vocatur,  oVipfum  olcum  t Xcuov )  ipfumqj  fimpli' 
citcr  ac  primario  olcum  dicitur,at  rcliqua  omma  per  translationem  dC  abufuim 

De  Diffirtnttjs  Proprie  yocati  Olei.  C^4P.  8. 

HVius  fane  quod  propricolcum  appeIlirat,dequoomnis  in  pra?fenti  fcrmohaberur,plures 
dico  cife  dinercntias.  Sccundum  aetatcm  quidcm ,  ciim  aut  recens  eft,  8c  velut  muftum ,  aut 
actate  vigcnte ,  aut  vctus.  Sccundum  prarparandi  modum,  cum  aut fimplex folumcjj 5C  impermt 
ftuin  fuerit,  aut  cum  fale  praeparatum.  Sccundum  fruclus  iplius  diuerfitatem,  aim  is  aut  immatu- 
rus,aut  maturus  extitcrit.  Secundum  induclam  arte  alteratione,aim  aut  quomodo  abinitio  pre^ 
paratum  fuirita  feruatur,aut cadidum  efficitur.  Scriptum  vero" eft de  albificatione eius  8C  ab  alns 
non  paucis ,  bi  nos  quoque  in  fequentibus  trademus.  Horum  omnium  oleorum  facultates  ipfe 
equidem  cxperiri  ftudui : quid autem  in  quoque ficri  deprehenderim,poftea  exponam.  At nunc 
abfoluere  ftatui  primum,quod  crat  in  manibus.Perperam  enim  mihi  videntur  medicorum  plert^ 
que  tum  experiri  medicamenta,tum  de  viribus  eorum  ratiocinaru  H 
Quomodo  Cmufcji  Medtcamenti  Facultatemcxperirt  oporteat*  C^4P.  y. 

QVippe  cum  Experin  folum  oporteat,  quae  impermifta  funt,  dC  ab  omni  extranea  qualitate 
aliena: eaqj  primum  in optima corporis conftitutione ,  deinde in intemperatis,  demum in 
»   morbisfimpIic:bus:ficutinlibrohuncanteccdente,cVintertiode Temperamentis  defi 
nitum  eft :  Ratiocinari  vero,id  quod  ex  accidente  eft,  femper ab  eo  quod  per  fe  eft,  diftinguetem. 
Qwd  Nonfolumin  Explorandis  Medicamcntts  medici  HaUncinenturySedetiamin 

Opinionibuf^tjUAshabentde^ffeclibM.  C*AP,  10. 

AT  non  nulli  mcdicorum  non  in  iftis  modo  hallucinatur,vcrum  etiam  in  opinionibus,quas 
habent  de  affedibus.  Nam  oleum  quod  laifi  tudinibus  remedio  iit,  omnes  propemodum  fa 
tcntur :  carierum  quis  affeclus  iit  laffitudo,  non  confentiunt.  Hic  enim  aruculorum  eife  ait  ficcita- 
tem,ex  mononibus deficcatorum.  Alter  cV,mufcuIorum,adijcit.  Alius porro  contra quam  hi,hu 
miditatem  multam,  dC  tenfionem,  5C  caliditatem,  fluxione  nimirum  partibus  vehemcnter  agita^ 
tis  affufa,  Alius  non  humorum  mulntudinem,fed  qualitatem  foIamcaufatur,prouenire  inquiens 
in  mouonibusimmoderatis pinguediniscarnisc|3  tencrajcolIiquationesquafdam,quarumpars 
foras  tranfpiret,  parsveroiretineaturin  corpore:&hoc,cum  acre  mordaxcj3fit,affe(ftionem  effi- 

cerc 


LIBER  SECVNDVS 


I  2 


A  cere  veluti  vlcerofam.  Itaqj  ctiam  fi  in  hocconueniatur,q>  lafTitudincs  fanet  oIcum,attamc  ob  an- 
cipitem  atq? ambiguum  corporis afleclum,nihil  queat  ccrti  de olci  facultatc colligi.  A tq^  id  fane 
non  tm  in  laffitudine  vfu  venit,  verum  ctiam  vbi  doloriscaufa,  aut  mordicationis,  aut  phlcgmo- 
nesgratia,bibendumolcumcxhibcmus,autperfcdeminfundimus,autittdempcrfimdinius.  Si- 
quidem  vlccribus  phlcgmone  affeclis  no  folum,fed  cY  cum  aqua  modcratc  calida ,  perfundfrnus : 
vtinlaffitudinibuscum  lauacro  aqua;  dulcis.  Scdnecquaefit  in  phlcgmoneartcc^iOjColcntiunt. 
Porro  vbi  per  fcdcm  ipfum  ingerimus,  aut  bibcndum  oftcrimus,ne  tunc  quidcm  cognofcimus 
euidenter,cui'nam  corpori  ipfum  applicemus,an  pituitae,  an  bilis,  an  aliorum  aliquoru  rccrcmcn 
torum  plcno.  Conftat  cnim  non  pcrinde hominem  affcclurum ,  vbi  pituita:  vikofx  intcftinum 
omnc  fimul  cum  vcntre  plenum  oftcndet,atq3  vbi  biliofis  excremcntis  refertum,  aut  alijs  quibuf- 
dam  acribus  humoribus,aut  ftercore  mu!to,aut  horum  quidcni  nulIo,fcd  incidat  in  vcntrcm  inte 
ftinaqj  vndiquacppura,aut  prancrq  cppura,  etiam  cxafperata  rcpcriat. 

Quod  Vt cjutsprobe  de  Oletjacultate  Rattoctnctur,  Debeat eticim ^4fJeElionem  hominu 

*AeJ hmare, &  De  tpfo olco  Qmle  ftt pr&finire.  C  ^4  P.  1 1 . 

ITaq^negligcteradmodumcVfcgnitcrde  hisomnibus  mcdicorum  plericpratiocinantur,haud 
indicantes,nec  quo  pacfto  aftccfto  homini  oleum  exhibcant,nec  qualcnam  ipfum.  Ac  mox  ta- 
men  dicunt,altj  mordicare  cV  radcre  prorfum  partes  corporis  intcrnas :  alij  vcro  ctiam  11  prarfucrit 
mordicatio ,  Sc  hanc  lcnire.  Nec  enim  parum  intereft ,  an  intjciatur  in  vcntrem  pituita  (catcntem 
oleum expersfalis  (Grarci cXvctXov  vocant)  & quod re  vcra oleum eft:an quod  plurimum  acccpit 
falis,in  ventrem  purum.  Vtrunque enim  aluum  fubducit,diucrfis  tamen  facultatibus.  Nempe  il- 
lud  quod  falc  vacabat,in  pituitofo  ventre  pcr  lubricitatcm :  fimili  modo  cum  ma!uis,bli  tis,mons : 
Quod  vero  falem  habet,  in  puro  per  acrimoniam,  pcrindc  vt  muria,  cV  marina  aqua.  Et  lane  hoc 
quidem  radet,altcrum  nonradet.  Ergo  necabfolute  oleum  quoduis  interna  omnino  radcredi^ 
xerimus,aut  deiectiones  moliri  cruetas,  neqjmordicationes  lenire:  verum  id  cui  fal  cft  mditus,  in 
puro  ventre  raderc:  cui  autem  non,in  pituitofo  non  radere. 

Quod  Salfugtnoft  <&  ^Acrta  ex  acctdente  cjuadocj;  Morfui  medeantur ,  nempc  Secum  cjuod mordicat  educetta. 
Dulaa  l'erd  &  Eptcerajhca  contra,Morfum  ettarn  altcjuando  ex  acctdentc  exafperant,  nimt- 

rum  Cum ~\na comimpantur, @* Joueant alantcj;  cacoc hymtam.  C ^4 P.  l%. 

NOn  nunq;  vcro"  mordicationes  ex  accidente  quod  falfuginofum  cft,fanaucrir,vclut  5d  melf- 
cratum,falfugd,ferum  laclis.  Educut  enim  fecum  hacc  no  nuncj;  fuccum  mordicati onem  fa  * 
Ccientem,ac mordacitatis redduntur medela,  perinde  vtcaetera omnia quae abluunt  cY abftcrgunt. 
Scd nonftatim  vbi immifia fuht hoc genus medicamcta,morfum (ananr,quin  potius tunc ctiam 
exafperant :  fiquidem  euacuationis,haud  epicrafcos  i.  teperationis  feu  miftioni  s,  ratione  fanatio^ 
nemmoliutur.  QiiippeceratuexrofaccocVadipe  autpingucdinc  infufumfarpcnumcro  morfi- 
buscotinuoTuccurit,  idqj  teperationis  rationc:fed  8c  olefi  ipfum  folum,fed  dulciifimum,  id  fre- 
quenter  prefhtit:  ficut  ccrte  ctia adeps  hirci,aut  fuccus  condri,aut  ccratum  cx  oleo  dulci.  Nos  aut 
fcepenumero  quibus  cx  frigore  interna  dolore  torquebantur,ingefto  oleo  calido  dolore  liberaui- 
mus: ac fi maius  cfTe  frigus conijciebamus, addidimuscY ancthum, olcum excalfacientcs: fi  vero' 
adhuc  etiam  maius,  rutam  quoqj  cV  bitumen.  Eiufmodi  igitur  auxilia  omnia  cy  fngori  medcan- 
tur,dolorcs  mitigant,non  proptcrea quod Ia.'dcntcm  humorem  attcmpcrent aut  cducant.  At  m 
A.l  i.f.  4.  c.j».    idem  vniucrfa  confufa  funt  a  "plerifo^  medicorum,qui  nec  norunt  dolorcm  ab  intcmpcrantia  na- 
fol.83  h         tum,ab eo,qui excacochymia oritur,diftinguere:nec q>mcdicamentorum,que doloris gratia  inij 
ciuntur,alia  excalfaciendo  partem  refrigeratam  ianant,  alia  humorem  mordicantcm  cuacuando, 
alia  temperado.  Sed  &  fubinde  miftae  exiftunt  aftecliones,  ex  intempcrie  vidcliccr,cV  mordicatiO' 
ne:  In  quibusnos  cofueuimusanethinu,aut  rutxoIeum,infundereanferino  111  co  liquato  adipc: 
D  is  fi  non  adlit,faltem  gallinaceo :  fi  nec  is  quoq^,  vel  aliorum  aliquo :  cp  li  horum  nullus  ad  manum 
fuerit,ceram  mifcemus  mordacitatis  expertcm,  voco  aut  lic  cam  quae  lota  efi:  aut  certc  olcu  lpfum 
quod  effeclum  eft  candidum ,  infundimus ,  nam  id  ccra;  mordacitatis  expcrti  proportionale  cft. 

Temeraria  itacp  pronuciatio  eft  atcp  indcfinita  tum  eorum ,  qui  olcum  omnc  omni  tcpore  mor- 
dicansadftruunt,tumeorumqui  lenicns:namquod  falem  accep^t , mordax  cft:quod  autcmco 
caret  cV dulce  eft,  quodquidemexfecft,lcnirepoteft:nam  viden  f>offit  cVipfum  quandoqjpro 
affecflibus  quibus  applicatur,haud  etiam  efTe  eiufmodi.  Vnumquodq?  enim  tcmpcrantiu  mcdica 
mctorum  (Gr^ci  iTnzipctvvuvrct  ,fiue  \tt tyctpct^ itcd,  nuncupant)  vbi  valcntiuscuatit  humoribus 
mordicantibus,morfum  corum  rctundit:  vertim  fi  aut  valcntioribus  facultatibus,aut  multis ,  pau 
cu  miftum  fuerit,  vna  &L  ipfum  corrumpitur.alitq?  cacochymia.  Qtiamobrem  protinus  euacuan 
di  funr,  qui  ab  fjs  quaj  tem^erandi  naturam  habcnt,  iritantur,  vtpote  qui  multa  nec  fucile  mobili 
corruptione  fint  repleti. 

DeLaEle.-{Re[)mfereomnibm  Multas  ac  dtucrfas  inejfe  Facultates,  Exuperantcmtamen  Facuhatcmco 
gnofci pofje  ab  eo,  cjut  idouod eftperfe^b  eo,cjuod eji per  acctdens,  rette  dijhnxertt.y      C^iP.  1 3. 

SIc fane  Lac frequenter fimulatq3  fumptum  fuerit,alfjs acefcir,alijs  in  nidorcm  vcrtitur  prius,g 
probeconcoctumcorruptionemtemperet.  Inquibusvtiquc  primum  maximacacochymia: 

QuintaCIaflis.  BBBBB    iirj  pars 


DE    SIMPL.    MEDIC-  FACVLT. 


pars  etiacuari  debet,atq3  inde  fumendus  chondrus,  cV  ptifana,  6V  lac,cx  alia  qua*  vbi  probe  fuerint  E 
cocfta,confcrunt  ad  cuch  ymian,hoc  eft  fucci  in  corporc  bonitatcm.  Non  tamcn,quod  ad  hoc  atti^ 
net,omniaexiftimareoportetautdetcriores,  autcontrarias,infelcobtincre  facultatcs:nequc  in 
fermone fcicntem,corum, quaecueniunt,partem  alteram omittere: id quod fccit  Archidamusin 
oleo. Siquidem  memorabat  oculos  ab  eo  mordicari,guttur  ad  tuflim  excitari,  8C  vctrem  radi : cae 
terum  q>  ftomachum  fepccum  valcnter  morderetur,oleum  protinus  dulcilTimum  epotu  fanauit, 
cVinicclum  totius  ventris  mordicationesIenrjt:cV  a  thapfia,  vrtica,&  fcilla  excitatas  inuclum  fe- 
dauit:eori3  mentione  non  fecit.  Ego  vcro"  non  ambigo^ncqj  fidem  no  habeo  tjs,  qui  aiunt  rebus 
propemodumomnibusmultasacdiuerfas  ineflefacultares:quin  oftenfurum  mcidipfum  polli- 
ceor  in  libro  fequenti :  Attamen  non  proinde  adftruo  cam  qu£  in  quoque  exupcrat,non  poife  co 
gnofci:verumfi,quod  exaccidenteeft,  abeoquod  per  fefe,  diftinxeris,  omnia  clare  cognofces. 
Contemplatorcnim  vtruqj  inexemplis,propoiitis  videlicctexemplicaufaduobus  hominibus, 
quibus  limilitcr  os  ventris  mordicctur,cV  qui  pariter  aut  fuccum  ptifan£,aut  chondrum,aut  pane 
Iotum  fumpferint : deinde alteri  mordicatione rcftinclam,  alteri  vero  inauclam  ponito :  Obfecro, 
nunqd  fuccus  ptifanx,  aut chondrus,  aut  panis  ex  fe mordax eft,  per  accidens  autem  in  altero  ho- 
minum  morfum  non  modon6inauxit,fedmitigauit:anqiiod  exfeqdem  eratmitigauit,  perac-  F 
cidcn s  vcrd  m  altcro  iritauit  1  Ego  fane"  ex  fua  natura  epicerafticum  efle  dico  fuccum  ptifana*,  cV 
chondrum,cV  panc,cV  per  louelac  quocp:ca*teru  in  altcro  homine  morfum  auxiflc,q>  propcraflct 
a  corruptione  fuperari.  Atcp ea  vtiq^ eft  (certo  Icio) veterum  omniu  fentcntia,fcd  cV  rccentiorum 
optimi  quiq3 ita  fapiut.  Verum,fiquis  fuerit  quem  ego  nefcia  (nec enim  quiccj  eft,  quod  non  au- 
dcant  iuniorumedicorum  cjdam)  quicontendatcx  fuanaturacorruptioncsaugerc  chondrum, 
pane,aut  ptifanam,ca*teru  in  quibufdam  exaccidentenimiru  mitigare,is,inqua,  qui  talia  iacftabit, 
nulla  aflertionis  fue  dcmonftrationem  afterre  poterit.  At  nos  dicimus,q>  fi  ptifana  forct  cacochy- 
mos  malive  fucci,  haud  vncj  mordicationem  mitigaret.  Atqui  cofpicitur  frequctcr  rum  fupernc 
fumpta,tum  per  fcde  iniccfta,  mi  tigare :  Ex  quo  patct  per  fuam  quidem  natura  boni  efle  fucci,  ve- 
rum  interdu  vna  cum  rjs  fuccis  qui  mordicationes  excitant,corrupi,  8c ipfum  augerc  fymptoma. 
Quomodo  Dtjcernendumjit^a  Cacochymtsne  Mordicattofanatafty^Anab 

Eptcera$hcK,hoc  esl  Temperanttbus.  C~4P.  14. 

"l^Orteigitur  nosrogctquifpiam.an  vllum  vnquam  cacochymorummordicationcm  curaue- 
jf^ nt  C Equidem  id  non  rard  fadum  cognoui :  vcrum  ea  dico  non  temperando  ,verum  id  quod 
mordicabat  educcndo,mordicationes  fanafte.  Ac  proinde  cV  ftatim,cV  vfq?  dum  euacuentur,  ho-  G 
minem  mordicare,cV  infupcr  euacuata  afperum  relinquere  fcnfum  in partibus  aliud  mcdicamen 
requirentem.QiiodnonraciuntqugbonifuntfuccicVdulcis(Graeci  tu^ufxct  bC  yXuKuyufxctno^ 
minant)  etenim  cV  protinus  mitigant,cV  pra*ter  qjj  q>  euacuationcm  non  raciunt,ct  fenfum  afperu 
nullum  inducunt :  quin  poti  us  ipfa  cotra  fenfuum  medentur  afperitati.  Itaq;  chondrum,  lacptifa 
nam  in  eiufmodi  aftectibus  cV  edenda  praebemus,  cV  per  fcdem  infjcimus,  vbi  videlicet  melle,  aut 
quopiam  ciufmodi,  quod  infeftabat,cxterferimus: quo  tepore opportunus cft  cV adcps ,  dC cera- 
tum  dulce,cV  oleum  dulcc.  Porrd  bC  in  praefenti  6V  in  fequeti  dcinceps fcrmone  omnia  me  dulcia 
dicere  cxiftimato,tum  ca  quae  falem  non  funt  experta,tum  ea  que  funt  elota.  Qyatuor  itaq^  indi^ 
cijscumpoflisquodper  felcnitdiftinguere  abeoquodperaccidens,facilecuiufque  talium  me- 
dicametorum  facultatem  inuenies.  Pnmum  indicium  cft,an  ftatim  mitiget,  an  non.  Secundum, 
an  fimul  cum  la*dentibus  cuacuetur,an  non.  Tertium,an  afperitatem  quandam  in corporibus  re 
linquat,  an  no.  Et  quartum,  an  ita  affedis  vtile  cV  commodu  videatur,necne.  Nam,cum  ncc  pro 
tinus  mordicationem  fanat,verum  maiore cu  vehementia  excernitur :  necp intus  manendo  mede 
tur,cV  moleftam  corporibus  afperitatem  relinquit,quam,fi  denuo  offeratur,exafperat:argumen- 
tum  eft  rodentis  ac  mordicantis  efle  natura*,caeterum  ex  accidente  quandoque  morfus  fanare.  At  H 
quod  cV  continuo  mitigat,cV  nullam  excretionem  prouocat :  fed  nec  exafperat  dum  intus  manet, 
immo  exafperatorum  medelaexiftit:ipfum  quidem  natura  bonum  cft,  verum  interdum  a  caco- 
chymia,qu£  ipfum  alterat  corrumpitc|3,mordax  efficitur.  Atque  hgc  ita  a  me  didta  funt,vt  fimul 
vtriufqj  medicamentorum  generis  cVtempus,  cV  vtendi  modum,  fimulcjjfacultatis  inueniendar, 
rationem  docuerit  oratio :  demonftraueritcjj  cV  ptifane  fuccum,cV  chondrum,cV  tragum,8^  lac,cV 
pane  elotum,ex  genere  efle  euchymorum :  quin  8C  pinguedinem,et  adipem,cV  oleum  dulce,cV  cc 
ram  dulcem,ex  mitigatium  efle  natura.  Fuerit  autem  cera  dulcis,qu£  5C  natura  eft  talis  (nam  que^ 
dam  guftantibus  amara*  funt)  cV  qua*  pra*terquam  quod  eft  talis,in  aqua  bona  elota  eft. 

De  Ratione  Sibluendi  &  Candidafactendt  Medtcamenta.  C  ^4P.  1  5 . 

LAuanda  porro'  eft  non  tatumodo  cera,fed  cV  pix,  bi  refina,  8<^  oleum,cV  quicquid  aliud  aque 
non  mifcetur.Primumcj^modice^concalfacrtum,  moxin  vaslati  oris,  acmagnum,  cuiqjinfit 
aqug  copia  puriflima*  fimul  cV  omnis  qualitatis  maxime  expertis,infundito :  na  in  ea,quicquid  fit 
id  quod  abluitur,acrimoniam  fuam  exuit.  Deinde  conterito,  tunditOjfrangitOjtnanibus^que  im- 
penfe  fubigito,vt  vnaquarque  videlicet  abluendi  medicaminis  particulaaquam  poftit  cotingere. 
Deniqa  eftufa  priore  aqua;rurfum  quod  lauatur  excalfadens,in  alia  aquam  eque  fyncera  inijcito: 

Rurfum6[3 


LIBER    SECVNDVS  13 

A  Rurfumcj3 diutiffime  contundito,donec  qualitatem  fuam  in  aquam  dcpomt: id  aur guftanti daf 
cognoicere:Mox  vcro  cV  tcrtio,8d  quarto,cV  farpius  dcinceps  idcm  fariendum,  doflcc  aqua  nulla 
ctiam  ex  abluto  mcdicamcnto  qualitatcm  recipiat.  Atcp  hunc  in  modum  omnia  quae  cxcalficn  ct 
fundi fuftinent,lauabis.  At,ii  qua  iint lapidofa  8C  dura,  velut cadmia,  8C  xris  fquama,  cV  a?s  vftir, 
ca  exade  in  tenuia  comminuentem,  plurimum  in  aqua  terere  fontali  puriffimaqj  oportct,  fubin^ 
de  prioreeffufa,quoad  nihil  in  aqua  innatet,maneatcj3  aqua  prorfum  a  contriti  mcdicami  nis  qua^ 
litate  immunis.Nam  quadiu  aut  qualitatis  eius  quippiam  in  guftu  apparcat,  aut  aliquid  innatct , 
tandiu  terendum  atquc  cflundendum  eft :  nam,(i  hoc  paclo  quiduis  eoru  q  lauari  poflunt,abluas, 
mordacitatis expers  cuadet.  Et fane  olcum  non  tantum  mordacitatem  exuit,fcd  ctiam  candidius 
intcrea  efficitur.  Oportet  vcroipfum  no  perinde  vchementer  verbcrare  vt  picem ,  au  t  ccram,  aut 
refinam,ne  videlicet  adeo  aquac  mifceatur ,  vt  aegre  poftea  feparari  poffit ,  fed  ita ,  vt  vbi  quicfcere 
paulifper  fiueris,facilepoiTisinnatansdetrahere.  SuntcValrj  modi,quibus  olcumefficcre  poifis 
candidum,quos  icri  ptos  inuenies  apud  eos  qui  praeparationum  libros  confcri  pfcrc,cV  qui  de  ma> 
teria  prodidere,  vt  8C  apud  Diofcoridem  in  primo.  Verum  plericp  corum  confumcntcs  quod  in 
oleo  aqucum  ac rufum  eft ,  reliquum  candidum efficiunt:  At hic ablucndo ,  veluti  ipfum  abfter- 

B  gendo  acdetergendo,candidum  efficit, 

Quod  Non  colligatur  Oleum  ex  eo,cjuod  Tuflim  cieat,proinde  effe  Mordax:  Necj;  entm  omne 
Umd tufiim ctet ,  Mordax  ejt:  Necj;  folum  Quod mordax  ejl , 

Tujiimmouct,Sed&cju£  Pinoutafunt.  C.AP.  \6. 

DEmedicaminum,quaelauaricandidac|3effiri  pro- 
pofitum  reuertor.  Oleum  quodnofitompharinurn  vocatu,hoceftcrudum  (ld.n.adiinn- 
git)  neq?cum  fale  praeparatum,ncq3  recens,ac  velut  etiamnum  ferucns,ad  harc  omnia  accuratc  lo- 
tum,id  neq?  epotum,  neq^  infufum ,  mordicationem  exercebit.Quod  fi  guttur  ad  tuifis  impetum 
prouocer,non  idcirco  mordax  dicendum  erit.Nam  quicquid  mordax  eft  SC  acrc ,  ad  tuffim  impe- 
tum  prouocat:  non  tn  quicquid  impetum  ad  tuffim  prouocat,mordax  cft  dC  acre.  Hoc  enim  dun- 
taxat  pacfto mordax  clTc  oleum  conuiceris,fi  quicquid  ad tuffim  impctum  mouct,mordax  clTc ri> 
feflum  fuerit.  Occurrit  itaq^  denuo  hic  error  non  Ieuis,fcd  pcrniciofus  in  conclufi  couerfioneco^ 
miflus.Confeflum  enim  eftomne  mordax  impetum  ad  tuffim  mouere ,  & confeflum  cft ,  olcum 
omne  ad  tuffim  mouere  impetum :  veru  m  his  fuppofitis  non  conficitur  oleum  eflc  mordax ,  necp 
fi  categoricas,neq3  fi  hypotheticasefficiamus  propofitiones:q>  fcilicet  ex  duabus  vniucrfalibus  af 
C  nrmatiuis  nihil  concludi  in  fecundafigura  poffit,  neque  conclufio  ex  neceffitatc  fit  vera.Hcnt  au 
tem  in  fyllogifmo  categorico du£  propofi tiones iftae :  Omne mordax ad  tuffim  impctum  ciet : fed 
cV,Omne  oleum  ad  tuliim  impetum  ciet :  quibus  confeffis  nihil  concludi  potcrit.  Hy  pothcticam 
vero  propofitionem,quam  Chryiippus  d^icofxct  oruvn/uiutvov  nuncupat,veramaccipcrcnonlicct, 
neq^  a  fenfu,necj3  ex  fenfu,neq3  exconfequentia  rationali.  A  fcnfu  cnim,aut  per  fenfum  aut  cx  fcn 
iu,aut  vtcuncp  nominare  placebit,id  gcnus  d^icofxctrct  defumpta  funt,ncmpc,  Onmc  mordaxad 
tuffim  impetum  cict :  8C,  Siquid  mordaxeft,itidem  8C  ad  tuffim  impctum  cict:  8>C  non,  Si  oc  mor^ 
dax  ad  tuffim  ciet  impetum,protinus  quicquid  ad  tuffim  ciet  impctum,  mordax  crit.  Ncq3  omni- 
noadhoc,Si  quidmordaxeft,hoc5cad  tuffimimpetum  ciet,fequiturin  vniuerfum  iftud,Siquid 
adtuffimrmpetumciet,ipfumcVmordax  elTe:fedid  quidem,Si  noncietad  tuifim  impetu,  haud- 
quaqj  mordax  elTe,id  inquam  verum  eft,  quippecum  mutuo  conucrtantur.Non  tii  li  quid  ad  tuf- 
fimimpetum  ciet,continuocVmordaxeft:fimpliciterenim  hocconucrtitur,  8C  non  mutuo.De- 
monftratum  aut  in  mcthodis  logicis  eft,qua?  ex  mutuo  veris  conuertuntur  orationcs,  ipfas  quoqp 
veras  eiTe: at quae fimpliciter conuertuntur , non  perpetuo  effe  veras : Ulas  quidcm  d»ri<?pi<pcvrac 
vocant,has vzxodvarpitpovrttc.  Igitur fi non ex neceffitate verum eft,Si quid ad tulfim  impctum 
Dmouct,idem  ftatim  mordaxeffe,  necpfane  oleum  proinde  cpad  tuffim  impetum  moucat,  mordax 
cfTccondudi  poterit.Hoc  enim  duntaxat  pado ,  nempe  fi  in  confcfTo  cflct,Omne  quod  ad  tuflim 
impctum  moueat,  itidem  mordax efle ,  vere  talem  confici  conclufioncm  inucnirctur, Si  ad  tulfim 
impctum  mouet  oleum ,  vticp  8C  mordax  eft :  quo  videlicet  ad  hanc  fcquatur  orationcm ,  facta  tali 
aflumptione,  Atquiad  tuffim  mouetimpetum  oleu:fequitur  ergo  iuxta  primam  orarione  inde- 
monftratam  concluiio,Mordax  igitur olcum  eft.  Verum  enimucro non  hoc  paclo colligcndu  ii 
Iis  fucrat,cp  fi  quid  mordax  eflet,continuo  et  ad  tuffimmoueret:  fcd  q>  fola  mordatia  ad  tuifim  im 
petum  prouocant:itaenim  concluderetur,quicquid  ad  tuffim  moucret  impctu,  clic  mordax.  At 
hoc  ipium ,  Sola  videlicet  mordaciaad  tuffim  impctucicre  videri,  dC  alienc  a  fcnfu  dicitur,quippe 
cum  8C  pinguiamoueread  tuffim  impetum  appareant:8cquodquxritur,  proptc  aflumptum  cft 
necp  ex  feniu  necp  ex  demonftratione.Praetcrea  hominum  id  eft  ignorantium,qua!nam  iit  ad  tuf- 
fim  impetum  mouendi  afleclio,quam  fortaffis  ipfis  exponere  praeftitciit. 

Quomodo  &  Per  <ju£  ad  TujZim  Impetum  ciert  contingat.  C  ^4P.  17. 

COntingitautemadtuffim  impetumcieri  inaequalitate  quadam  in  gutture  prxtcr  naturam 
proueniente:  quippecum  fpintus  per  puram  leuecj?  fempcr  fcrri  via  confuetus,ii  qn  in  cmi- 
nentia  quaedam  lmpingat ,  quaflationcm  quandam  ac  velut  inarqualcm  concufsioncm  in  guttu- 

re 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

re  efficit ,  atqj  ita  ad  tuffim  animal  prouocat.Nam  vt  alias  quocp  multas  natura  hominibus  falutis  E 
gratiaingcn.tas  indidit  pafiioncs,ad  eundem  modum  &Cfternutationem,cV  tuffim:  Sternutatio^ 
ncm  quidcm,vti  ca  qux  in  naribus  infefta  moleftad^  funt,propcllcret:  Tuffim  verd,vt  qu£  in  gut 
turc.  Porrd  duplcx  ea  affcciio  cft ,  aut  rcficcata  exafperata'uc ,  qux  in  arteriaeft  membrana:aut 
inequali  in  ca  corpore  dclato,liuc  id  liquidum  lit,i  iuc  folidum.  Hinc  feu  panis  micula,aut  alterius 
cuiufpiam  eduln,nobis  inuuis  in  (piritus  mcatum  decidat,tuffire  adigimur  :feu  bibctibus  aftatim, 
ipfius  pocus  quippiam  cd  inHuat,limilitcr  iritamur,  atcp  ad  tuffim  compellimur.  Pcrcolatur  enim 
pcrpctuo  per  afperam  artcriam  in  pulmonem  iplius  potus  tam  cxile  quippiam,vt  protinus  ab  iiv 
itrumentis  raptum  perfacile  quocunqj  diftribuatur,ncc  tn  vfpiam  accruatim  in  fpiritus  icmita  co^ 
1  iftat,neq3  animal  ad  tuftim  iritet :  At  vbi  vel  id  ipfum  plufculum,vcl  aliud  quodpiam  fcu  liquidu, 
fcu  folidum corpus,in  afpera dcfcrtur  arteria,iam  inde  tulftre  necelfe  cft,donec  a  fpiritus  vcheme 
tiaquod  moleliat  propulfatum  crjciatur.  Proportionale  quippiam  huicaccidit,vbi  in  mcmbrana 
ipfam  arteria;  cxafperatam  fpiritus  impingit,  nifi  cp  harc  affeciio  alia  a  iam  dicfia  eft.Nunc  cnim  ab 
arteriarmembrana  aufcrturabraditurqj  quippiam:intus  verd  adhacret  aliquid,  in  priore  affedu. 
Porro*  vtriq3  communis  cft  fpiritalis  viae incqualitas.De  quibus fulius in caufis  fymptomatu dif- 
fcruimus.  Carterum  in prxfentiacognouiirefufficitjqjmordaciagutturiscxafpcrationeioleofa  F 
vcrd  SC  pinguia  illitu,ina.-qualitatcm  cVad  tuftim  impetumefficiant.Quicquid  cnimcxtra  natu- 
ram  in  arterue  mcidit  tunicam^tenacitcrq?  illi  inha?rct,tum  organis  ipfis,cV  qui  pcr  ca  defcrtur  fpi- 
ritui,infolens  eii,tum  animanti  quocp  moleftum.  Ncc  id  nunc  dico,quin  plc  racpcx  olcis  qualitate 
niordicantia  lint.Nam  2>C  quae  admiftum  habent  falcm,  6C  prorfus  rcccntia  funt,  ca  omnino  mor- 
dacia  quoqj  funt,no  propna  fua  clfcntia ,  fed  quoniam  omnibus  plantarum  fuccis  geminum  inlit 
excrementum  (quod  abundc  indicauit  Theophraftus,cV  nos  poiiea  commonftrabimus)altcrum 
craffius  ac velut  terrcftrius,  altcrum  tcnuius cV. vclut aquofius.  Sane dC oleo ambo  ha'C mfunt ,  ad 
concoclioncm  dC  difcrctioncm  tcmpus  poftulantia.  Porrd  tempore  quidem,  alterum  rclidet,alte 
r  u  verd  confum!  t  ur :  Ac  primum  quidcm,quod  vidclicct  5C  terrcftre  eft  dC  craftum,fublidi  t,  amur 
ca  nucupatum :  altcrum  vcro"  tenuius  ac  vclut  aquofius ,  quodammodo  et  ipfum  compolitum  eft, 
exaerca  lciIicctcftciuia,cY  tenui  ferofa. 

jQwof  Modis  ^fijueum  &  tenue  Excrementum  db  Oleo  Sepdrdri  cjucdt.  C*AP.  I  S. 

C/Etcrum  fcrofum  iiiud  ruH  coloris  cft,a  crafto  lllo  tcrrcftriq3  fubfidete  fcilicct  qualitatc  abfter 
(a.  At  olcum  ipfum  tum  minimc  mordax,tum  candidum  fua  naturaexiftit.Quaproptcr  vbi 
tcnue  hoc excrcmcntum  fcparatum fucrit,candidius  ctiam  dulciusqj cfficitur.  Scparat  vero  mul  G 
tis  modis.  Aut  cnim  in  Sole  fcrucnte  lati  oris  valculo  olci  pleno  depofito ,  conchis  in  altum  fubla- 
tis ,  fubinde  id  cu  iirepitu  defupcr  conturbant. Aut  calidos  vafculis  oleumcontinentibus  cineres 
fubrjciunt,  folaiem  q;  fieri  polfit  maximecalorcm  imitati:maiorcm  cnim  idcirco  vitant ,  q>  ipfum 
in  qualitate  trafmutet^prompteqj  nidorem  excitct.  Aut  nuclcos  oliuarum,aut  frumcnru  circuncir 
ca  apponunt,  Aut  mcdicamcnta  quxdam  vafis  ipfis  inijciunt.In  fumma,quod  aqueum  cii,cxigut 
atq^  coniumuntjrcliquum  aut  feruant.  Itaqj fi  tam  du!cecandidumq3  acceptu  oleum^cuiqj  nec  ab 
Mtitt'6  fal  mditus  cft,ipfum  infupcr,vt  antc  pofitum  cft,iaucs,  id  tibi  medicamentorum  omniumi' 
nimemordaxerit.  Acnos  quidem  perfepc  olcum ciufmodi bibcndum  nonnullisexhibuimus, 
nosq^  ip!i  cxperimenti  gratia  fumplimus,prorfumq3  nullamintcftinis  mordacitatem  attuh't,gut- 
turicj3  minimc  ad  tuffim  lmpctu  commouit :  cumq^  oculis  elTct  infufum ,  fenfum  mouit  exiguum^ 
ipfa  potius  nouitatc,atq3 infolcntia,5p  acrimonia  moleftu.  Atqj eiufmodi  fane  olcum,ad  vnguem 
oleum  exiftcns,cunc°ta  tum  humc(fiat,tu  emollit,vbi  ncc  fumme  (vt  monuimus)  frigidu,  nec  cali- 
dum  apphcet.  Porro  cui  inieclus  fal  eft,  non  nulla  quoq?  ineft  neceftario  mordacitas.  Veru  mirer 
fane,fiquis  rfh  indat  falis,vt  oleofam  pingucmq3  fubftantiam  exupcret:  vtcj3  Archidamu  i.refcrat, 
qui  ait  cutcm  aduri  rjs  qui  in  olco  fricant :  qnquidem  dC  id  faepenumero  fadum  vidi,  cum  aliorum  H 
non  nulloru  gratia,tum  podagr^  8C  arthritidis :  Fricant.n.partes  afteclas  trito  in  pauculo  oleo  falc 
niulto,idq3  per  intermiftiones,haudquacp  in  paroxyfmis,tum  vt  fuperfluum  oe  exiccct  atq^  difctt 
tiant,  tum  vtpartibus  infirmis  bonacomparent  habitudinem  acrobur,  Atcpin  hoc  quidc  falexu- 
perat,in  oleo  vcro  fupcratur.  Potiuscj^  eorum  quaein  oleo  rigata  funt,  facienda  comparatio  eft,  c^ 
c\ax  in  eo  deco<fta,vtpote  qui  homine  feruenti  nequacp  oleo  decocluri  fumus,veru  temperato  vn 
(fiuri.  Praeftat.n,  (id  quod  aliquoties  fupra  monuimus)  ipfum  rei  cuentum  fenfu  perceptilc  et  exa 
cfte  mamfeftum  infpicere:  neq3  enim  fane  extrinfecus  quxfitis  opus  exemplis  eft,  in  rebus  nimiru, 
qua?  tam  clare  cognofci  poftunt.Quin  ft  qn  forte  obfcurum  fit  quod  qua;ritur,adeo  vt  ex  alrjs  fibi 
fide  pofcat,neq3  lilic  fane  remotilTima  diflimillimaq^^propinquis  praeteritis,accerfenda  funt  quae^ 
rcndae  facultatis  tefti monia.  Sane  euidens  luceq^  clarius  omnibus  hominibus  eft,qj  fricRio  ex  oleo 
magis  c^  ficca  laffitudinem  aufert,corporacj3  emolIit,cohibens  occludens'que  quicquid  e  nobis  fo 
ras  etBuere  eft  natu,haudquaqj  digerens  3C  exiccans.Id  ipfum  8C  Diocles  confefTus  cft,  vt  qui  obli 
ncre  poros  oleum  dixcrir ,  quaecjj  effluunt  cohibere,  tum  coria  emollire.Quo^d  fi  rerumeuidentia 
»11 1  no  fufficiebat,ac  proinde  extrinfecus  adducere  conieduras  potius  illi  viftim  eft,  ea  que  in  oleof 
frigido  rigantur,memorarc,non  quae  in  feruenti  decoquuntur,afferre  debebat, 

Quod 


lib£r  secvndvs  ,4 

A  (^uod  Pcrperdm  u4rchidjmin  Inxyudkmex  Olco  FriclionemdJJeruit.  C^4P.  i  p. 

QVcmadtr.odum  in  talibus,rcrum  tranfgrcflus  eft  euidctiam,ita  lllicquoqj  dum  aic  inxqua- 
lcm  elTeexolcofridionem,  manibusvidelicctlubricc  labentibus.  Namcontiarium  oes  ma 
■r  nifefto percipimus,nimirumcumqua:cxoleon'tfncf]io,xqualisexiftat:inarqualis  vero 
ficca.  Cutcmenim  in  friclionibus  liccis  manus  coadducunt,ac  vclut  duplant,  violcntcrq;  ac  pra> 
ccrnaturamcomplicant:dcin  vbinonampliusprior  vclutdupktiolabetes  fequimanus  potcft, 
ipfa  quidem  recurrit,  atcpad  continuum  reuellitur :  manus  vero  femel  ac  vno  impetu  m  altcra  cu^ 
cis  partem  tranfcunt,infcriorcm  tranfgrcfla:  duplationis  partem.  Ac  proinde  inaequalcm,  duram, 
laboriofam  talcm  fcntimus  fricftioncm :  Duram  quidem,qm  cutis  violenter  cV  tenditur,  8C  concu- 
citur  :Eifdcm  dccaufis  8C  laboriofam :  Porro  inarqualem,qfiquidem  non  in  oescutis  partesfrican 
ces  incidunt  manus ,  verum  infernam  duplationis  partcm  perpetuo  tranfiiiut.id  quod  ht  tum  ob 
naturalescutis afperitatcs ,  idqj  potiirimum  in  natu  grandioribus :  tum  q> laxa  eft cu m  alrjs  prope 
omnibus  cutis,tum  gracilibus  maxime  oC  fcnibus.  Qyippe  fi  Iaruis  ecjuabih  ter  tota,cV  tenfa  cxac"te 
cutisforet,haud  facile  plicari  poflet,  necinaequales  in  fe  manuuefficere  dccurfus:  vcru  facilc,  reor, 
antorfum  percurrerct,a  primisadreliqua  promptedclabentes,  nimirum  cum  nullam  fccum  cutis 
B  partemducerent.Atquicumlaxafitetafpera,externoquopiam  medicamentoindiget,quodct  ru 
gas eius  impleat,  8C fricantibus manibus lubricitatem  praebeat : quas ad  res  oleo  nihil aptius  i nuc^ 
nias.  Mirerisq^  profecTo  Archidamu,  qui  ncc  rei  fii  reuerituseuidetiam,  nec  quae  eius  iit  caufa  in- 
ueneri  t,  fed  in  vtrifcp  pronunciarit  cotraria :  quippe  cu  i  natqualis  ficca  appareat  fricfho,  arqual  is  ve 
ro  qua?  adminiftraturcum  oleo  :nec  minime  ea  teftimonio  fuo  adftruit  ratio,que  caufam  cxponit. 
Reddrouit  PrdUdm  Medicdmentorumfdcultdtes  Inuemendt  Ratwnem.  L\AP.  20. 

VErum  oe  Archidamo  8C  Diocle  fatis  in  pratfentia.  Volo.n.  (qnquidem  femel  aggrelfus  (um 
prauam  facultaus  inueniendae  viam  oftendere,  oleo  pro  excplo  vfus)  ocm  celerrime  oratio^ 
nem  abfoluere.  Igit  cum  veteres  philofophi  caliduelTe  oleum  afleuerant,no  paruo  (vt  putat)  ar^ 
gumento,q>  celeriter  f.in  flammam  vertat,contradicentes  quidam  id  illi  accidcre  aiunt ,  qfh  tcnue 
eft,cV  aereum :  caeterum  frigiditatem  eius  inde  adeo  monftrari ,  q>  hyeme  ocyflTime  concrefcat :  nec 
cnim  vino  folu  acetoq?,  fed  et  aqua  ipfa,  promptius  a  frigore  deuinci.  Ad  ea  rurfus  obncictes  ahj, 
q>aereum  quidefitnon  negat,  id'queexkuitate  pcrfpicuoappareredicunt:non  thfrigidumefle 
fatetur :  quippe  cum  aer  omnisfit  natura  calidus,vti  gcneratio  quoqjcius  indicio  eft,  nimirum  cu 
extenuata  foIutacR calore  aqua  aer efficiatur.  Conftatque  iam  inde  maxima  cos  ingredi  qftionem 
Cclariffimis  philofophisdubitatam.  Siquidem  Ariftotelesyquiqj  eum  fedatur,calidum  cflc  acra  exi 
ftimant,at  Stoici  frigidum.  Porro  ad  celerem  olei  congelationem,  quod  vifum  eft  illis  qui  frigiau 
ipfum  aflerunt,hi  quicalidum  contra  contendunt,non  tam  valideconcrefcere  vt  aquam,cotra  op 
ponunt  :neq3  enim  congelationem  in  eo  elTe  aiunt,fi  quis  recTe  expendat,fed  velut  coniiftentiani 
et  incraflatione :  hoccj3  fieri  aiut,quia  craflum  eft  ei  vifcofum,no  quia  frigidu.  Itaq^  rurfum  vtrinqj 
in  ambiguum  orati  o  perducitur :  illis  quidem  ex  eo,  q>  celerius  a  frigore  vincatur  olcum ,  cjj  aqua : 
his  verd ex  eOjq> aqua oleo  plus congcletur,contraria adftruentibus.  Ad  hoc itaqj.qj dc  his addu - 
bitent,ncqj  q>  aereu  iit,omnibus  confeflum  eft.  Etenim  leuitas  quidem,inquiunt,  huius  indicium 
foret:at craliitiesnon  paruam  adfcrtconieduram  ipfum  efle  terreum.  Porro quidam  ambo  com 
ponentes,aereum  fimul  8C  terroiumconftituut.  Sunt  qui  hos  deridcntes,  ld  quod  cu  pi imis  olco 
ineft,ncpe humiditatc,adimcreperfccTcipfosorationedicat.  Ad hafcnonulliexco,q? vifcofum 
fitjfrigidu  eflecontenduntjalij  vero  calidum,n6  nulli  ficcum,poftremo  quidam  etiam  humidum: 
Etcnim  nifi  contracTac  compacTatq;  partcs  eius  forent,cV  inuicc  exacleadhererent,  vifcofum  haud 
fore :  atqui  illos  oes  frigiditatis  efle  eftedus:  na  fundere,extenuare,foIucre,partes  a  fc  inuiccm  fepa 
rare,eam veroeflfecalidinaturam.  Atalijcontra  vifcofum nihil ncri  pronunciantcitracalidi  vi- 
D  c"toriam,veluti  in  fuccorum  omnium  patet  decocftione,  tum  eorum  qui  cx  hcrbis  cxprimun  tur.tu 
qui  ex  fruclibus:  quippe  qui  cum  aquci  principio  fint,ac  confiftentia  tcnui  liquida  quc,  vbi  dcco^ 
cTi  fuerintjCraffi  vifcolique  euadant.Quin  8C  ex  particularibus  v  triq?  excmplis  contraria  probabi 
litcradftruuntjAlij  vifcum,mel,picemliquidam,refinam,cValia  id  gcnus,quaein  profcllodtvifco 
lafuntcVcalidajproponentes:  Alrj  cicutar,pfyllrj,atriplicis,bliti'que  fuccum  mcmoratcs:ctad  haec 
veluticolophonem  quendam  orationi  pituitam  proferentes , liquido  cnim  ipfis  ca cV  vifcofa  cfle 
8C  frigida videtur.  Quin 8C ex  eo  q>  quibus  vcnae feclione  fanguis  detrahitur,  olcu infhllatu  Hui^ 
dum  rcddatfanguinem,vtrofcpcontrariaadftruere  videre  eft.Alrj.n.tana)caIorefundcgs,alrj  ve» 
ro  tancp  frigore  lubricitaiem  prebens ,  non  fecus  ac  glacic  fluxibilitate  ipfum  faccre  aiTcru  n  t.  A  tqj 
indeali6verfi,delubricoruoiumnaturadifccptant,adcxtremam  vfq^garrulitatcmorauonC-  pro  ■  e,A,>  Ut 
mouentes.  Condemnantcsauthorumerr6rcm,vtaiunt,alrj,pinguitudincmproponunt,  q  pro-  tfilimfn  l 
ximeadoleinaturamaccedit,cVeuidenterdeprehendipoteitcuiusiittemperair.cnti:quippeque 
in  nobifmet  ipfisconfiftat,necfallere  nos  queat.  Nam  in  fanis,inquiunt,  cVbene  curatis  corpoi  1-  'J-t^"  ft,s  ; 
bus  multa prouenitpinguitudo,  quae  ne infanus quidem frigida dixerit:  talia.n.hcri robuita naru  ' 
ra,  quam oes naturales philofophi calida efle rem conhtenf.  Sed his  ediuerfo  quidam  infrigtdis  '  w 


temperaturis  pinguitudinem  prouenireaiunt,vclutfcemineindicant,qui  quc  oaofamvuam  ura- 

fivunt. 


DE    SIMPL.    MEDIC  fACVLT. 


figunt.Iam  vcro  SC  inter  gcntcs  vbi  frigusquidem  fupcrat,  pingues :  vbi  vero  calor,  graciIcs;pro-  E 
uenirchomuiesafferuntiprofcruntqjexempIajCeltaSjThraceSjBithinoSjPonncci, ,Gal  itas/fcat 
frigida?  regionis  incolasita  quoq3  in  vniuerlum  pingucs:  Arabcs  vero,Libyos,/l:gyphos,/tihio 
pes, qui'63  tcrram  inhabitant calidam ,  graciles  6<1  aridos  omnes.  Non nulli  vcro citra puiv  eularia 
exempla  vniuerfaliinter  fcferationecontendunt,partim  pinguem  in  nobis  fuccuproucnire  non 
polIe,nill  probc  a  natura  cibi  conhciantur,  afTcrentes:  partim  m  cibts  quidcm  conuncri  conritcn- 
tes,a  noftro  tamcn  calorc  confumi,vcIut  a  Hamma  oleum :  qui  vbi  inhrmior  efi  rcdditus,in  corpo 
re aceruari.  Sunt qui  animantia  quoq^ m  medium  affcrat,vt  que  natura  fngidiora  fun  t,pinguio- 
ra omnia repcriantur,vt  vrh,oues,fucs :  qux  cahdiora,itidem  &C  iicciora,graciliorac|3,  cY  pinguitu 
dine  vacatia.vt  leones,pardaIes,cancs.  Prauerea  indeadeo,q>  madefacla:  olco  apes,mufcae,vefpae, 
formicarcj3  intercant,  ahj  quidem  calidum,alrj  frigidum  comprobarc  ipfum  tentant :  ac  rurfum  alrj 
humidum,atcp  alij  liccum.Etenim  cu  iam  dicfhe  animantes  exangues  lint,ac  proindc  frigidx,qui> 
dam  eas  celenter  rcfrigerai  i  aiunt,atq3  ita  mori:  quidam  contra,dum  cxcalHunt,  haud  polfe  in  con 
tranum  mutaticnem  perfcrrc:Quin  dC  c^immoderateexiccantur,alrj,quippe,cum  naturaiam  an 
tea  exiccata  fint,imnioderationis  1  atione  offendi :  ahj  vero  q>  humccT:entur,idc|3  natura?  contrarie^ 
tate.  A tq^  q>  in  lnfeclis  animantibus  cotrana  inuicem  colligant ,  miru  fortaflis  vidcri  non  dcbet :  F 
fed  q>  cx  tjs  quae  nobifmct  iplis  accidunt,in  vtrancp  partem  dilferunt,id  vero  admiratione  dignum 
eli.Quippc  ahj  plus ,  ahj  minus,fudare  nos  inquiunt ,  liquis  in  balneo  vngatur.Nec  th  hi  qui  plus 
afferunt,dc  facultate  cius  vniuerfali  inter  fefe  conueniunt,  neq3  hi  qui  minus:  Veru  ex  rjs  qui  plus 
nosfudareallerunt,quidamcalori  acceptum  rcferunt,quidam  vcro  vifcoiitatuprioresquidcmca 
lidum  fudorcs  prouocare  natum  dicentcs ,  vifcofum  vcro  alteri :  quippc  vcnandi  5C  aceruanui  eo> 
rum  qua:  hadenus  ccleritcr  deHuebant,proindeq3  fenfum  fallebant,  facultatem  obrinens,nian: '  .> 
ftam  na  fudorum  copiam  cfficere.  Porro  qui  minus  fudare  volut  eos,qui  aut  in  balncis,aut  excr- 
citijs  vnguntur,alij  quidcm  lllinendi  facultatcm,alij  vero refrigerandi  vim,  illi attribuunt.  Qtnn 
etiam  cx  apparentibus  alrj  reliccare ,  alij  humeclare  ipfum  dicunt:hume<fiare  quidem ,  quotquot 
plus  fudarc  mundos cenient :  reliccare vero,alrj.  Quinimo  dC  q>  a frigore  tueai  inun<ftos,ali)  qui- 
dcm  crairi  tudinc  vilcohtateq^,  inftar  veftimcnti  aut  munimeri,fiigus  arccre :  alrj  vero  per  calorem 
naturalcm  contacta  concalfaccre  referunt.  Porro  etia  cx  eo,  cp  quarin  libris  atramcnto  confcripta 
funt,nihil  vi  tiet  aut  dcleat,haud  aliter  cj  arena  ciniscj3,cum  reliqua  liquida  oia  dclcant,quidam  lio 
cam  5C  velutexuccameiusnaturam  adftruunt:quidam  vcropartiumcraffiorum,  acminuselabo 
ratarum.  Sicetcjalijsn6commifceaf,hocalijquidemleuitati,partiumq3tenuitati:aln vciocraf-G 
fitudini  vifco!itaticj3  adfcribunt,cum  fuccis  fui  limilibus  mifccatur,vt  malua:  decoclo.  Eade  affe- 
runt  3C  de  hoc,q>  terra  no  probe  olco  irrigctur,tametli  alrjs  liquoribus  madcfcat,vt  vino,aqua,ace- 
to. Ac  non  nulh  quide  hic  elfentiae  caufantur  ficci tatem :  alrj  tenuitatem :  funt,  qui  crafhtudincm. 
Etcnim  qui  tcnuitatcm  pro  caufaafferunt,intaclos  tranliremcatusaiunt:at,qui  craifitudine,  om 
nino  ne  mgrcdi  quidem  illos  afferunt.Neutros  vero  arguere  qucas,  ciim  vtraq^  de  caufa  quardam 
nc  propinquis  commiiccantur,prohiberi  polfint:  liquidcm  phyhcorum  non  nullis  meatuum  co 
moderatio,miftionisellecaufa  videtur.  Atq^  ego  nunc  faneilla,  m  fumma tantum  relatis  folis  ra- 
tiocinaticnum  occahonibus,commemoro.Qu6d  fi  quis  fingillatim  vnumquodq^  extedere  vclir, 
2tq3  hinc  indc  in  vtraq*  partem  diifercre,n6  vnum  lllc  volumcn,  fcd  et  complura ,  meo  iudicio  cx- 
t <juodtionlon  plcbit.  Licet  enim  vel  iam  nunc profpicere,f q;  non  longus folum  orationis  hic  euafurus  lit  error, 
folum  Jit  (nec  enim  tolcrari  pollct)  verum  q>  fummam  etiam  intenm  attinget  phyfiologiam,fic  vt  dijudica 
talts  orationu  t\  non  nuncf;  nequiret.  Pori  o  ii  cui  et  conftaret  omnino  inutilem  effe  medicis,longe  eriam  magis. 
trror ,{hoc.n.  eam  rationum  viam,arbitror,effugeret.N6 enim abfolute an calidum,  frigidu,humidum, liccu  ve 
toleran  pof-  vnumqUOdq3  medicamentorum fit,inquirimus: necpan formicas,apes,vefpas, autaliud animaliu 
/fr )  yerum  et  nume(f}are  Valeat,aut  reliccare,calfacere,  aut  frigefacere:  fed  quomodo  ad  corpus  fe  habeat  huma-  H 
' * uo™Rolo-  num*  Cum  hceat  igitur  in  hominibus  ipfis  experimentum  capere,non  recle  ad  aha  vertuntur. 
1*°™  yp°  °~  Qudtfit  Reti.i  Expermnd&  Olei  Facultans  Ratio.  C*AP.  %L 

piam  ajceaat:  ,  i  ,    ,  i      , ,  ,  *      *   i  .  , 

tnttnm  ~\ero  \  Treaaexperiudtrauo,inprimisquidemeaeit,  quaemcorponbushabeturtemperatis:de- 
ettam  dmidi-  x\.inc^e  c*AU2i  m  intemperatis :  mox,  vt  faepenumero  antea  monuimus,qux  in  calidis,  frigidis, 
catu Jit diffici  humidis,ac ficcis  morbis. Vbi  animu aduertere iuffimus,vt  quodper fefe  quid ageret,ab eo quod 
Its.  ex  accidenti,diftingueretur.  Id  quod  futurum  eft  primum  quidem,fi  cp  fieri  poteii  fimplicibus  af- 

fectibus  admoueas :  Deinde  fi,an  protinus  ab  initio  quod  fenfu  poffi  t  percipi,fuam  vim  excrat,  co 
fideres,an  poft  temporis  aliquantum,aut  deniq^  vbi  ablatum  fuerit,vclut  aqua  frigida,qua:  caloris 
*  rtmcauone.  cfficit  repercuffum :  Ad  haec  aliense  qualitatis  mifturae  expers  vt  fit,dada  quammaxime  opera  eft. 

Quomodo  ergo  oleum  quis  tale  efficiat ,  fupra  pofi  tum  efb  verum  quomodo  fimplici  morbo  ap- 
phcari  qucat,nunc  dicernus,id  modo  prius  commemorantes,  q?  in  morboru  difTerentfjs  oitenfum 
efi,Corpora  quxdam  ad  calidius  verfa  videri  citra  aut  cacochymiam  autplenitudinem,vifcerislvc: 
i nHammati onem ,  velut in  ingentibus  exuftionibus  euenire  affolet :  Qtiaedam  verd  ad  frigidius , 
vtin  vocatis  iam  paffimconfuetonomineperfriclionibus  (-^yy/u.ou$  Graeci vocant.)  In  talibus.. 
vtiqs  alteclionibus  li  oleum  adhibeas,marufefto  compertes,refrigerare  nosan  calfacerefitnatura.. 

Sed 


LIBER    SECVNDVS  i  c 

A  Scd  lllud  tamcn conftct,  vt  omm  prorfum  alicna  vacct quali tatc  vchcmcnti : id  cnim  pcrpctuo  m 
omni mcdicamcnto  mcmona  tcncre oportet. Atq? ha*c  quidcm  fumma  cft rationis.  Ac  opus  ijv 
fum,quod  perficitur,cxpcnenua  commonftrat.  Nam  qui  ardorc  tencntur,  tantum  abeft  vi  a  calo 
rc  libcretur,  vt  etiam 1  Tmagis  exaftucnt,>ct  proccdcntc  tcmporc  calidiorcs  cuadant. At algcnti-  a  t  Quiuis  ;n 
bus,cx  olci  i nuncuone  pcrlpicua  nulla  au t  noxa,au  t  vtilitas  afTertur.  Ex  quo  liquer, vt calfacerc  fit  ^"'br  °rx' 
natum,ccrte  non admodum  id  polle  ncc cuidentcr,iicuti  rciina,  pix,  bitumen.  lnaudicnda  cft  nuc  j 
pixnon  ficca:itidcmnecrcfina,nccbitumcnficcum:necenimipfisinugiquispoirit:ncq;itcm 
qua  Solliquarif,quippehaxncclimplicia,necfpontcnatafuntmcdicamcnta:v'crumrcIina,quc  ltu'':;" '  1 
Orace  avroppvTog  a  Ipontanco  nuxu  dicitur,  quaminJLaconia  Cx  Cilicia  optimam  proucnircno  :  .  . 
uimus:autterebinthina,aut!cnnfcina,qua'hquidaetiamnumacrcccnsfit:autcxpinca,qucinh'  . 
ctilibusfuperncolcirituinnatat:pixautemIiquida,  autpotius  quod  olcofuminca  fupernefluf-  ' 
tat,quod vuqp7rio-aa,vQov  hocefipicisflorem,nuncupant, cftcnim  rc vcra  tanquam  picisHos:iic  j  "\  ' 
bitumeadhucliquidum,quodcxb Aledf/aimportatur^omniacnimhccpinquiafunt.plunmuq;  l 
oleofe  natura poffident. Veluti  myrrha  ftacte ,  cV  picinum,iunipcrinum,  ccdrinumjaunnumqs  ™  : 
olcum,et alia  ciufmodi  clanffime  refrigeratos  rccalfariunt.cxeftuantcs  vero  fummc excruciar. At-  la[  ; 

B  quehacquidem vtrisqueexcalfacereconfeiTumelt:atoleumncutnsadmodum,ncquercfngcra-  b  A£Nicomc 
tos  fcilicet  excalfacerc,nec  excalfados  oflendcre.Non  tame  oblcure  ijs  qui  cx  ardorc  fccncitit, c  fa 
ftidrj  cuiufdam  caufa  cft,caloremq3 augcre apparet,quemadmodu m cxquilitis cryfipclatis,  qutp*  c " 
pe  qua*  biliofa  funt  fluxioncs  :manifefto  cnim  in  his  calorcm  adauget.ctiamli  apphcctur  vel  fri  gi 
dilTimum.Etenim  in  ardonbus fi  falis lit  expers,  cV alioqui ctiam  candidum,  non  nullum  fane  io- 
latium,fimodofrigidum  pcrfundatur,aftert:  In erylipclatisautem,quatumuisiit  fngidum,  nihil 
iuuerit.  Geterum  ladcrc  omnes  que  ex  pura  bile  funt  fluxiones,vel  maxime  cft  natum :  at  que  cx 
fanguinc  illi  permifto  conitant,has  quidem  minus,no  ramcn  vulgariter.  Porro  iiiis  ctiam  minus, 
fcd  tamen  perfpicuo,  afdigit  inflammanoncs  euamnumfcructcs.  Ex  quibus  omnibtfs  conicctu 
ramduccnti  vifum  cft  tandcm  calorem  paremeis,  quibusapplicatur ,  acccndcre.  Apparctenim 
corponbus  mcdiocntcr  calidis  admotum  modcratc  llia  excalfaccre:qua  vcro  validc ,  validum  ac- 
cenderecalorcm. 

Quod  Gleumex  Eorumfitnume-ro,Qus.ex  ^e^uonos  Exc.tlfj.cimt.  C  ^4  P.  ix. 

Dlcftum  cft  igitur  in  tcrtio  de  Tempcramcnris,venitq;  nunc  iterum  diccndum,q>  vnuquodq3 
mcdicamentorum  qua?  corpori  applicantur,que  quidcm  calida  efle  facultatibus  diximus,ca 
C  lons  fui  principium  a  nobis  accipicns  partim  fimiliter  nos  recalfacit ,  partim  valcntius.  Atcp  cx  rjs 
qua  nos  aqualitcr  recalfaci  unt,  olcum  mihi  eifc  vii  um  cft,  particularcs  cius  vircs  mfpicienti :  com 
peri  cnim  perpetuo  calorem  efficerc  tcpidum  in  rjs,qua  mcdiocritcr  eflent  calida,fcructcm  in  fer- 
ucntibus.  Proindeqj  mihi  cft  vifum  necp  couulfiones,ncq; trcmores.nccp  fenfum  tum  difficilem, 
tum  dcperditum,magnopcre  aut  iuuare,aut  ladcre:  quippe  muarc  nequibat,  cum  valentcr  cxol- 
facerenon  polTet:  nccladcreitcm  valcbat,cum  omninononrefngcrarct:  Atvbi  adfcititium  co- 
paraflct  calorcm  vchcmcntcm,multum  prodciTc :  nempc  vbi  in  alucolos  olci  calidi,in  quo  radices 
quadam  aut  herba  cxcalfaciendi  facultate  pollentes  incocta  eranr,  ita  aflcclos  dcmihflemus.  Vn- 
dc  mcrito  vclut  materia  quafdam  carterorum  fuerit  mcdicaminum :  nam  li  frigida  illicommifccas , 
frigidum  efficietur  quod  miftum  erit :  fin  calida,calidum.Quod  enim  cx  media  teperie  cft,  vtnsq, 
fummis  inferuit,vtpote  quod  ii  calido  commifceatur,  id  quod  cx ambobus  miftum  cn t,  Rlgidum 
cfficerc  non  valcat,nempc  cum  lpfum  non  fit  frigidum:  ncqj  fi  frigido,calidum,  quippc  cu  lpium 
non  fit  calidum.Itaq;  non  immerito  alrj  calfacere  ipfum  aiunralrj  vero  negant.Calfacci  c  cium  vi- 
deatur,  cum  ad  parem  calfacicnti  corpOri  calorem  peruenit ,  hacemm  rauonc  recalfacere  i  urfum 
potcft:q?  vcro quam acccperat  augcrecaliduatcm  non  potcft ,  haudquaquam calBicere  vidcatur , 
D  quippc  ai  m  non  quam  acceperit,feruare,fed  augere,calcfacientis  lit  opus. 

Quxndmftnt  Prinapu.  Tdntx  de  Medicdmentorumfaculratibtis  ^4mbteu:tM:<.  VJtB* 

Elufmodi  porro  ambiguitatum  tria  funt  principia,Qiiod  non  diftinxcrint  gcncra  eorum 
,  quacnos  excalfacerc  dicunnjr,c\.'quddhomonymrjsfiue  aquiuocationibus  vtanturcon- 
fufc,cVquod  nihilrclinquant  mcdium.  Itaquccalfaccrcnosdicunmr,cV quacncrgiaiiuc  actu 
funtcalida,  vtignis-.cVqua  potcftate.  Tum  qua'potcftatc  funtcalida,partim  altmenta  funt,  par- 
tim  medicamenta,  partim  tcgumenta.  Porrocalidum  quoqueipfum,cV  quod  aclu  ta:ccit,ua  no- 
minareconfucuimus:cV  quod potcftate,  vclut fubinde  antc monuimus.  Scd  cv'  cakdom actu cft 
&  quod  iimpliciter  eft  calidum,vt  igms :  cV  quod  per  exupcrantiam ,  vt  animal :  cx  quod  ad  fui  ge- 
neris  fymmctrum  comparatur: cx  quod  ad  quiduis  obuium.  At quod  potcftatedicitur ,  pnmum 
quidem  diftinguimr  contra  id  quod  eft  ex  accidenti :  dcindc  totidcm  habet  Ggmiuadonum  di  tte- 
rentias ,  quot  actu  calidum.Etcnim  cu  m  fi  t  vclut  apta  quadam  materia  d  qucd  cft  actu  calidum , 
parum  ad  ea  que  abfolute  calida  nuncupanturjpartim  ad  ea  qua  pcr  cxccllcntiam  quandam ,  tum 
ad  quiddam  fui  gcncris,  aut  fpcciei,  dcniquc  cV  ad  obuium  quiduis  collatum,  propria  vtiquc  fuc' 
rit  materia.Quorirca  cum  ca  confidercmus  calida ,  qua  referuntur  ad  homincm ,  vt  aha  prorfum 
omittantur,aquu exiltimamus.  In lftis  crgo  omnibus  pcccarc  folcnt,  qui  dc medicaimnum  viri^ 

bus 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


busconfiderant:cYpraeterea  q> mcdiocntates  tuminnaturalibus  noftristempcraturis (vtinopeE 
de  Tcmperatuns  oltendimus)  tum  in  medicamentis  expendendis  praetcreant.  Siquidem  tancj  ne 
cetTand ld  cuius  perpenditur  facultas,medicamentum,aut  calidum,aut frigidu,  aut  humidum,aut 
ficcum  effc  debcat,ita  verba  ipfi  faciunt :  ac  fi  non  fien  polTet,  vt  in  calfacicntium  nos  ac  refrigeran 
tium  mcdio  quiddam  coniiftat,  atq^aliud  rurfus  inter  exiccantia  cV  humecTatia.  Adeo  inuenire  eft 
quofdam  ftupidos,vt  ne vbi  audierint  quidem  veritatem.alTequi  poffint.  Itaqj  quofdam  etia  no^ 
ui,qui  contra  contendere  adltruereq3  conarentur  nihil  temperamento  efTe  medium. 

Quod  Complurtbws  nos  modvs  Cdtfdcere  Olettm  dppdredt,  nempe  ~Vr  ^Ahmcntum ,  ~\t  Mcdtcd* 
mcntum}ut  Tegumentum:Et  quod  Excdlfdctenttum  nos  dc  Refrtgerdnttum, 

Medium  cjuodammodo  obtmedt.  C  *AP.  14. 

VEriim  hos in libris  de  Tcmperamentis  iuftis  confutauimus  rationibus ,  nihilo  fecius  idem 
i n fcquentibus  faduri.  Huic  autem  libro  fincm  iam  imponere  ftudens,  ad  oleum  reuertor, 
Accidit  enim  illi,vt  fbrtaffis  tanquam  alimentum  nos  excalfaciat,vbi  fcilicet  intro  in  corpus  alTu^ 
mitur :  probatis  cnim  quibufdam  tum  medicis,tum  philofophis,  ficut  ex  cibis,  i  ta  cx  olco  corpori 
fieri  appolitioncm  vifum  eft.  Accidit  verd  illi,  vt  tanquam  medicame  mcdium  fit  nos  calfacientiu 
6C  rcfrigcrantium :  tumetiam  velut  tegmen  nosexcalfaciat:  naturaeq^eius  vel  maxime  propria  cf-  F 
fe  i  mago  videtur  eiufmodi.Nam  quemadmodum  veftimenta  a  nobis  ipfis  excalfada,rurfum  nos 
recalfacerc  conlucuerunt,ita  cV  oleum.  Sed  quemadmodum  illa  excalfaciete  corpore  calidiora  no 
euadunt,  ita  quoqj  ncc  oleum.  Recle  autem  perpendas  rem  totam,non ad  praefens  modo ,  fcd  SC 
ad  futura  omnia  vti lcm  ,  fi  acris  nos  ambientis  memi neris :  Qui  interim  co  qui  in  nobis  eft  calore 
vfqueadeo  redditur  frigidior,  vt  munimetis  quibufdam  aduerfus  eum  tegminibusq^  fit  opus :  In- 
terdum  vcrd  vfqueadeo  rurfum  calidior  euadit ,  vt  ferre  ncqueas,  fugiasq$  fub  teclum  aliquod  vcl 
vmbram :  Eft  autem  etiam  qn  tanta  eft  moderatione  pratditus,  vt  neqj  tepefacientia,  ncq3  refrigcra 
tia  expolcas,led  citra  omncm  moleftiam  fenfumq^  in  eo  vcrferis.  Tertiam  hanc  tempenem,quam 
modo  diccbam,  fymmetra  modcratamq^  voco ,  atq?  aliarum  mediam  efTe  ftatuo :  ac  corpus  noftru 
neqj  excalfacere ,  ncq^  rcf  ngcrarc :  cum  aliarum  duarum  altcra  nos  excalfaciat ,  altera  vero  rcfrigc- 
ret. Similcmq3 elfe dico  mediae aeris  nos  ambientis  tcmpcraturae ,  tum  qui  a  veftimenhs  ,tum  qui 
ab  oleo  prouenit, calorem.  Porrd li  ne lic quidcm  ctiam  clarum  cualit quod  indicare  volo ,  at lllo 
faltem  modo  apcrtius  opinor  intelliges.  Duos  mihi  animo  intelligito  homines  corpore  fimiliter 
tcmperatos,  mutuo  fcfc  contingentes  vel  peclore  dC  ventre  folo ,  vel  manibus  cV  cruribus.Quod 
li  eandcm  duobus  lftis  hominibus  naclus  lit  tcmperiem  aer  lllos  ambiens,vt  in  tribus  his  corpori'  G 
bus  par  mlit  calor,  neuter  ab  altero  tunc  excalfieri  dici  queat:  nam  quae  fimilia  vndiquaq^  corpora 
funt ,  a  fefe  mutuo  nullam  accipiunt  mutationem.  At  fi  frigidus fit ambicns,mutuo  fe  calfacere  hi 
homines  dicentur,tamctli  haudquaquam  excalfaciant,fcd  rrigus  modo  arceant.  Vulgo  itaq3  afiue 
ti  abuti  vocibus,id  quod  frigus  arcet,excalfacere  aiunt :  haud  lane  recfte.  Atqui  permittendum  ip- 
lis  eft,vt  prout  velint  appellent :  caeterum  per  calfaciendi  verbum  in  vtraque  dicTione  idem  figru- 
fican,id  verd  ncutiquam  concedendum :  haud  cnim  idcm  eft,  an  ex  fe  quid  cuipiam  calorem  prae- 
beat,anfrigus  prohibeat.  Quibus fic  fe  habentibus,  quaecunqp foris  nobis  inicda eandem  corpo 
ri  caliditatem  obtincnt,fiue  a  lefe  ipfis,liue  ab  alrjs,  fiue  a  nobifmet  ipfis,eam  nacTa  fuerint ,  exacTa 
loquendi  ratione  necp  calfaccre  neq^  refrigerare  dicendum :  at,ficui  abuti  libeat,non  repugnandu, 
modo  m diclione fignificationum  differentiam  commemoret: fiquidem alio  quodam  modo cal- 
facere  nos  dicitur  aer  calidus,  atcp  alio  modo  qui  fit  moderatus.  Refpondet  autem  proportione  ae 
ri  calidiori  pyrethrum,napy,piper :  moderato  aut  pinguitudo,  8C  oleum :  acTu  enim  aeres  funt  cali 
di,potentia  vero"  medicinae.  Aera  enim  calidum  haud  lpfi  efficimus,fed  qfn  in  eo  vcrfando  talem 
iplum  experimur,ita  nuncupamus :  At  medicamenta,ficuri  in  tertio  de  Temperamentis  demon^ 
liratum  eft,  principium  excalfacTionis  a  nobis  accipientia ,  partim  aeque  nos  recalfacere  funt  nata,  H 
partim  plus ,  partim minus.  Ex genere  autem eorum  quae aeque nos recalfaciunt, oleum eft:  Cui 
eidem  quoq^a  vifcofitate,ac  q>  dimculter  item  defluat,  tum  q>  meatus  infarciat  obftruatq3,duplici 
ratione  vt  augere  caliditatem  videatur  euenit,  tum  inde  adeo  q>  inftar  veftimenri  aut munimeti  iU 
linatur :  tum  q>  meatus  infarciat,  prohibeatqj  foras  efttuere  magnam  vaporofi  intus  caloris  parte. 
Eademratione  nec  vt  reficcentur  corpora  noftra  permittit,nili  fane  applicetur  calidum,idcj3  plu^ 
fculo  tempore.  Has  itaq^  vires  eius  cum  homines  omnes  experienria compertas  habeant,quos  lar 
gi  us  fudare  volunt,  liue  d  balneo,  fiue  balnei  expertes,fjs  non  protinus  ab  inirio  oleum  admouet: 
Verumin  rjs  qui  morbo  laborarunr,vbi  fudare  inceperint,tum  excalfaclum,perfundut:In  fjs  ve- 
ro  qui  etiamnum  laborant, vbi  abunde  iam  fatis  fudarint :  Porrd  in  fanis,  fiquidem  ex  Iongo  ttine 
re,aut  exercitatione,alio'ue  quouis  paclo,corpus  ipfis  exhauftum  eft ,  eis  inungi  SC  ante  fudorem 
permittunt:  Verum  qui  non  concoxerint,  aut  corpus  habent  plenum,  quod  7rXy\BcopiKov  vocant, 
his  neq^  in  balneo  inungi  concedunt. 

Quod  Meatumftt  Oleum  Inter  Humefldnttdnos  &  Exiccdntia.  C^4P.  l$. 

ATque  hicquoque  miht  videtur  oleum  efTe  mediuminter  humecTanrianosS^  reficcanria, 
velut  inter  excalfacienria  dC  refrigeranria  medium  confiftere  fupra  demonftrauimus : 

humeclat 


LIBER    SECVNDVS  ,6 

A  humcclat  enim  aqua ,  cxiccat  vcrd  tum  laurinum ,  tum  ccdrinum  olcum.  At  quod  fimplici  rcr  fic 
admouctur,citravllam  vidclicctexartcconciliatama  nobisautcaliduatern  autriigiditatcm  (hu- 
ius enim  vlqjmeminilTcoportct)  talcm  fcruat  noftram  tcmpcricm,qualem  fcilicct  acccpit,  Sj  hcri 
poffit  maxime  vaporofas omncs corporis cxpirationes  prohtbes.  Porro fi  plufculum mcmbra  frt 
ces o!eo,calorcm exfridioneadicititiumcomparabis.  Atq^  hacinterimrationc  latfos non  parum 

iuuabis,partimcpinminutoscorponsmcatuspingueingrediatur,cVqueinduratafuntcmolhat: 
partim  qjhumiditatcm  acrem  ac  fubtilem,  qua:  in  lalTitudineexcolIiquatione  proucnicns  fubcu^ 
ce  latebat,  per  halitum  caliditate  digerat.Confpiciuntur  cnim  exercetibus  tum  foras  cfHucrc  fudo 
res,tum  intusin vcntremnon  paucadcflucrcexcrcmenra,qua?velutliquamina  funt.  Ex  hifccau 
cem  colligendum  cftcomplura  toto  in  corporeeiufmodi  re!mqui,quaecuacuationemdepofcunt: 
quippedupkxinlaffitudinibus  aftecfrio  nafcitur ,  ficut  alibi  oftcndimus.  Nam  limilarcs  quidcm 
animantis  partcs  reficcantur,humcc"tantur  vero  vacua  fpatiola  no  vtili  cV  naturali  humorc  ( nam 
&  foret  plethora,  fiue  repletio)  fcd  tcnui  eV  acri  mordaciqj:  proindeq3  remedrjs  indigcnt  duplici- 
bus,tum  ijs  quae  ficcitatcm  corporis  irrigent,tum  rjs  que  humorcm  acrem  euacuent.Itaquc  ad  hcc 
aptiffima  funt  dulcium  aquarum  Iauacra,nimirum  qux  humiditate  fua  inftrumcntorum  corrigat 

&  ficcitatcm,cV  caliditatc  tcnucm  atquc  acrem  humorcm  digcrant.  At  fi  corponbus  inhxrcrc  poilct 
aqua,nec  facile  deflucrct,ipfa  quidem  per  fe  fufficeret.  Atqui  ciim  ca  quae  foris  circunfunditur/a^ 
eilc  defluat :  cV  quae  in  poros  ingrelTa  corporis,nullam  habens  anfam  prompte  effluat :  in  hoc  fane 
ipfum  vtiliter  mifcctur  oleum:  maximcq3  iuuat ,  li  ex  vrrocp  quis  diutius  fricetur ,  id  quod  vetcrcs 
Grxci  xyrXov&au  nominabant:cui  oppofitum  impofucrunt  vocabulum  ^npetA&ifeiv ,  quodcft 
iiccavtifricfcionc.Eflfane  cVhoc  quoqjquodammodo  laffitudinem  fanarepotens,  fedmulrum 
relinqui tur  ab  co,quod  yyrtoZ&cu  nuncupant.  Nam  vt  reliqua  taccam,vbi  cum  olco  aqua  cotun 
ditur  tcriturq^haud  faciie  folubili  miftionecoit,  vt  quibus  ita  corporibus  mugatur  olcum,  ncccffe 
fit  cV  plufculum  inhafrcre  aquam.  Quare  hic  itcm  vclut  matcria  eft  quxdam  oleum  humeclatium 
exiccantiumq3,ficut  ante  ofienfum  eft  excalfacientium  cV  refrigerantium.Quippe  quod  fi  cxiccan 
ti  commifceasjtotum  efTecens  exiccans :  ftn  humecftanti,cV  ipfum  humcclans  reddideris:  fepc'quc 
quod  cxambobus  conftat,maiorem  adi  pifcitur  humecladi  facultatem,  cp  id  quod  primario  eft  hu 
meclas : quod in  aqua accidit.Nam ea  primario madcracit :  veru m cum  haud  lta  diu inhsreat , ncc 
acftioncm  obtincatdiutinam,  leuiter  vticp  prodeft.Cum  ergo  illic  vclut  vinculum  fiat  olcum ,  co- 
gatqj  phirimum,quibus  auxilio  cius  opus  eft,inharere,longe  omnium  optimum  redditur  rcme- 

C  dium  cxiccatisfquallidiscjj  corporibus.  Sed  fi  exiccans  oleo  medicamen  commifccas ,  puta  chalci- 
tin,pyrethrum3gallam,  ftruthion,  iiccans  crit  quod  ex  vtrocp  commiftum  fuerit.Itacj3,cum  omni^ 
bus  qu£  fibi  commifcenf,fubferuiat  olcunijrccfta  rone  velut  omnium  exiftit  materia :  tamcdi  vtiqj 
ncceifario propriam eorum  adionem  rctUndit quidem  ac minuit,  non tamen vtilitatcm : imo  eft 
vbieamquocp  adaugeat.Haudeft.n.idem  (quodfortequisautumet)  aclionemaugerccuiufpia, 
cV  vtilitatcnv.quippc  cum  aclio  fecundum  propriam  cuiufqjfacultate^vtilitas  vcro  non  nuncp  cx 
accidenti  agat.  Dilieremus autem  poftea  vbcrius de  vtilitatc que  per  accidcns cuenit : et nuc quo^ 
crue  hadtenus  de  ea  dicetur,  quatenus  in  praefenti  cft  comrnodum  .Qtiippe  contufa  cu  olco  aqua , 
ejuod  Hydrelaeum  vocant,magis  auxilio  eft  Iaffitudinibus,  cp  fi  cfTet  Ibla:  non  quidcm  qp  fuae  vires 
intcndantur,fed  q>  quibus  opus  eft,diurius  iriharrcat. 

QHodMateYi£  JUttonemobttnet,in  Mtflti  Mediam tenere  Tempfrrwmdtbere^liocjHinenan 

futurum^t  mijiorum  fwt  ^iditerfctur  aEliont.  C~4P*  x6. 

QVod  autem,nifi  mcdiam  habcat  tcmpericm  id,quod  ca,qu£  primario  quibus  opus  cft-auxi 
liantur,vclut4euincict,faepenumcro  ipforum  repugnabitadionibus,  cx  ipfa  rerum  natura 
.  1  generarim  addifcereliceatjfpeciaumautem  exmedicamentorum  hifioria.  Generaam 
I)quidcm,quoniam  id  quod  mifceturji  in  contranum  rctrahat,admifti  fibi  faculratem  medicamcn 
n  vincere  interim  poterit,cV  in  aliam  plane  fpcciem,quod  ex  ambobus  mifcctur,  transfeirc.  Siqui 
dem  quod  materie  rationem  in  miftura  pra:ftabit,nullam  inlignem  neq3  fpecic,nequc  facultatem 
exerat oportet.  In  particularibus veroexpcriiidis hoc  maxime paclo  addifces,no  debcre  ld  quod 
mateiiae  rationem  obtinebit,  aut  excalfacerc,aut  frigcfaccre,  aut  humecfrare,  autreliccarc,  ii  prinra 
quidem  in  memoriam  rcuoces  qua;  fupra  de  rclina,cV  pice  liquida,  myrrha,  bituminc,  tum  ccdri^ 
no,  cVlaurino,caetcrisq3qua: excalfaciunt,commemorauimus.  Harcenim  Onlntainaquatritaad 
modum  olci  calfaciunt  magis,quam  refrigerant:dciiccant  plus ,  quam  humccftant :  quam  ob  rcm 
laffitudinis  fenfus  no  admodum  foluere  valcnt:  Haud  enim  eandccum  aqua  vim  obtiiient.quo  f. 
auxilio  magis  fint,cj  aducrfentur :  Nccp  media  inter  extrema  naturam  fortita  funt,  vt  vidclicet  tan 
quam  materia  quaedam  infcruiant  primario  agenti  .deiiccant  enim  cV  cxcalfaciunt  potius,no  hu- 
mctfiantacrefrigerant,  velutaqua.  Si  veroN excalfacientium  admodum  rciiccantiumq^  cuipiam 
aquam  commifceas,non  modo  nihil  eorum  quae  agcre  nata  eft,fieri  vidcbis,fed  prorium  obfcura- 
tam,tancp  omnino  admifta  non  effct.  Siquidcm  chalcitiSjfandarachejmifyjCaetcraq^qux  nos  vchc 
mcnter  tu  excalfaciunt,tum  reficcant,validas  etiamnum  fuas  vires  etiam  aquae  pcrmtfta  obtincnt. 
Gmnino  crgo  conftat  mediam  obtinere  tempcraturam  debere,quod  vtrifcj3  cxtremis  tany  matc^ 

ria 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


minfcrui'cr:queinordi'neolcuniriftatuas,nihiI  vtiqp  peccaueris,  quippccuola  fingillatimopcra  E 
tibi  cofentiant.  Et accufabis  prolixitaris  no nos  vriq3,fcd  qui  recla  via  prererira praua  prolixamq} 
fec^tam:  quoru  fane  caufa  hunc  nos  fermone  extedere  fumus coacli.  Ipfa.n.ventas celerrima inue 
tionem  obrinet,vt  q ab  euidcnter  apparetibus  exoriaf.  Haudquaqua  th  eo  vfqj  oratione  prolon^ 
gaui,quoufq3  licucrar,  oia,q  uae  praue'  ab  ipfis  prodi ta  cranr,  fcripturum,  caufasqj  erroru  edocftur  u 
poiliciro.  Sanc  caufas dixiife  necelfe forraffis fuerit, nempe  quo,qui  ex ipfis  proueniunt,  pai  alo- 
gifmos  in  tota  particulariu  medicamctorum  iudicandi  rone  caucrc  pofsis ,  veramq3  docftrina  cum 
maiori  fcientia  pcrcipercCrefcit.n.nobis  de  rebus  fides,vbi  non  folu  ipfam  veritatccognorimus, 
fed  etiam  paralogifmorum  omnium  caufas  edidicerimus:  quod  fane'  in  fequcntibus  cfhcicmus. 

De  Roftcco.  C~4P.  27. 

Vnc  aut  vbi  pauca  de  rofacco  ad  ca,q  ab  lnirio  funt  di&a  adieccrimus,  orationem  hoc  in  lo- 
co  fiftemus.  Igif  diclum  eft  ,q)  necp  odoribus,neq5  coloribus,neq}  alrjs  oino  accidentiu,  ani^ 
iTiu  adhibcre  in  expendendis  facultaubus  ronabile  fit,fed  rjs  quae  perfpicuo  apparcnt  tum  in  fanis 
corponbus  tum  in  aegris.  Oftenfum  et  cft,oleum  vbi  falis  expcrs  purumcj^  ad  vnguc  fucrir,ex  me 
dia  ctTc  marcria.  Conficiendum  iraq^ rofaccum ,  quod exaclum  fimul  ac  fimplcx ,  reqj  vera rofa^  F 
ceu  erir,cx  hoc  vidclicer  olco :  dadaqj  opa,  ne  quid  in  fe  medicaminofius  cotincar:  vri  appararc  fo- 
lenr  vnguerarfj,quov  vidclicer  ru magis durer,ru  odorarius cuadat,oleu  videliccr  prius.y  rofas  intfi 
cianr,odorameris  pr^condicnres.  Ac  pftirerir  forraffis  ipfis  ct  nominibus  ea  diitingucre,quod  ve- 
tcrcs  fecifle conftat.  Oleu  ctenim  rofaccum  nominarc adfolcnt ,  quod  abfq^  odoramcntis  ppara> 
tum  eft :  cui  aut  5c  horu  aliquid  inditum  fuerit  non  id  et  oleu,  fed  uv&v  i.vngucntu,cognominat. 
laqi  cu  oleum  vclut  matena  queda  lit  excalfacientiu  rcfrigerantiumqj  mcdicaminu,  cx  mcdia  vu 
delicet  tepcratura,conftetcj3ex  olco  cV  rofaru  fucco  rofaccu,eft  vtiop  dC  ipfum  talis  tepcrarure,qua- 
lis  cft  rofaru  fuccus.  Sane'  veroTacillimu  fuerir,non  modo  rofaru  fucci  pcr  fc,  fcd  olco  quocp  rofa^ 
cco  cofccfto,in  fanis  paritcr  atqj  aegrotis  (vt  iam  frequercr  monuimus)  virium  cius  periculu  faccrc. 
Experieris  ergo  cos,qui  aduftione  tenranf,ab  eo  refrigerari,prorinusq3  vrilitate  aliquam  percipe- 
re: qui  verd refrigerati  funt,  ocs  cuideter  lardi :  vti  facile ex  vtrocp  intclligas ,  vii cs  cius  refrigerare 
magis  qj  excalfacere.  Non  th  valida  a"  rofaceo  apparet  tibi  refrigcrario,fcd  quac  proxima  videaf  tc- 
*^4l.<Liro<ra-  pcrici  mediae.  Voco aut  id  gcnus  medicamenta,lucidiorisdoCtrinaegratia ,  cx  prima ndtura ordi- 
ffiuf  t.recefiu  ncq3  rcfrigeranriu: licut rurium  quc  paululum a  media  temperie ad calidiore dcclinarut,cx  primo 
fengrad»  cr  receffucV  ordineexcalfacientium.  Atqjhaec  quidem  in  praefenriaru  derofacconouiffeoportet.  G 
tta  ettumfre-  [sjccclfc  cnim  erit  cYin  fcqueri  libro  ipfius  medtcamcri  meminiiTe,et  q  reliqua  funr,dicTis  adijcere, 

tjuenter  tnft- 

G  A  L  E  N  I     D  E  SIIMPLICIVM 


MEDICAMENTORVM  FACVLTATIBVS 
LIBER  TERTIVS 


ARGVMENTVM  LIERl 


Quxftioneslogicasde  Adione  Medicamentorum  Simpliciumabioluit^Quje  quafi 
Llementafunt  Totius  tractationis  De  ipiorum  Facultate. 


Qux,  Caufd  Prolixttdtis  horurn  librorum,  Quid priortbtts  dSlum fit, 
Qutdhoc  d<rendum. 


C^tP.  1. 


f  hl  t» 

Tayoi  T»t 

TfO(  CLVTOUt 

eLvTiKoyl<tr. 
B  t  TctpetKpov 

ffHTttl. 

C  f  clariut  fe 
re  adyerbum. 
non  yticjue  eos 
lnteret  nec  ejut 
tn  demonjlrtt- 
tmmbM  ali  - 
<juiJ  paralogt 
X^(>  necnos  co 
pendtofe  "\ert~ 
tatem  tpfam 
tdoctntes. 


Vod  cquidemnihil ,  nifi  quod  vtile  curandis  morbis  foret,  hoc  traclatu  de^ 
fcribere  decreuerim,  primo  potiiTimumqjdeos  huius,rei  teftes  habeoidein-» . 
de  cV  amicos  meos,qui  me,tum  vt  hoc  opus  aggrederer ,  tum  vt  quar  ab  alfjs 
perperam  de  medicamentorum  facultatibus  funt  prodita,quoad  liceat  com- 
memorarem,aiTidues  hortari  non  deftiterunt.  At  li  quis  erir,qui  orarionis  ni , 
mia  grauef  proh'xirare,non  id  mihi  iure  impurauerit,fed  fjs  medtcis,qui  pro- 
babilia  quidem  at  non  vera  fcripferunt.Na  cVego  nunc  quidem  ct  magno- , 
pere  vereor,ne a  tquia  nimis  paucis  illos  cofutauimus,}-fophifmata  quedam 
couerfantes  cu  illi  s  adolefccntulos  b  f  a  redfa  opinione  defjciat :  >qnquidem  fi  in  dialeclicis  metho 
dis  exercitati,  aut  captionum  foluendarum  periti,ad  libros  legendos  accederent,c  f  tum  fane"  dC  ab 
ijs  qui  falfis  demonftrationibus  vtunrur,magis  fibi  cauerent:  6C  nos  qui  veritatem  compedio  tra- 
dimus,  redius  intelligerent.>  Qm  verd  vel  ipforum  medicorum  plerfqj  nequaquam  in  iftis  func 
exerci  ta  ti :  tum  lntcr  lllos  quoque  no  nulli  reperiuntur  i  ngenio  natura  tardiufculo :  hi  nifi  noftris 
fuppetrjs,qui  fophifmata  arguimus,iuuentur,non  ?gre\  perfuafi  in  fopliiftarum  fentenria  perdu 
centur.  Itaqj  quod  adiftos  attinet,  deeffehuiceriam  operi  quippiam  videatur.  Verumenimuero 

quando 


H 


LIBER    TERTIVS  17 

Aquandoad  omnes mihi orationem  accommodarenonlicet,cum  tanrafitcorumquihaeclcgcnt, 
non  modo  naturarum,fcd  cnam  aeraris  cV  habituum  diucriitas,  quod  vtiquc  vifum  cft  forc  maxi- 
me  parti  vtilifTimum  orationis  genus,id  fupcrioribus duobus  comenranjs  fccuti  fumus.  Jn  quo^ 
rum  priorequidemdeaquae  accricpviribusconremplarifumus.Infecundomaximam  parremdc 
olco  pcregimus,pauculis poftea de rofacco adieclis.  At in hoc tcrtio Iibro ciufmodi  vtemur  ora- 
tione,qualemab  initio  protinus  habcreinfritucramus^dqjdefinitis  pnmum  voci^  cuiufq^iigni^ 
ficatis.  Deinde  traclatus  hui us  velut  elcmcnta  tradituri,mox  vclu t  ad  fyllabas  acccdcmus :  ex  qui- 
bus  operis  finis,ad  quem  contcndimus,promprc  fcquetur. 

Quot  Modn  dicatur  Caltdum,  Hurnidum,  tiindum,  Siccum.        ■  C  _A  P.  z . 

C/Eterum  vocum  definirio  nihil accuratius  edocebit ,  qj  qua:  in  tertio  de  Tempcramentis ,  fi-  ■  JWpMf  /. 
mulqjinprimocommctanorumiftorumfuntproditanepetamtamcn  eamnihilo  fcciuscV  dimjit. 
in  prxfenria.  Corporum  vnumquodqj  aut  calidum,  aut  frigidum,  aut  humidum,  aut  liccum,  cV 
dicitur  8c  apparet,interim  quidem  ex  fua  natura,intcrim  autc  aduentitia  qualitate  adfumpta.Con 
fueuimus  autem  quod  ex  fua  natura  eft,primario,cV  fecundum  fe,cV  pcr  fc  po  tcn  tia  tale  cV  effe  cV 
videri  dicere:quod  vero  adfcitiriam  acquifierit  qualitatem.exaccidcti  quopiam  clTc  vidcriqj  eiuf- 
B  modi.  Porro  eorum  quae  propria  fua  natura  aut  calida,aut  frigtda,aut  Gcca,aut  humida  dicuntur, 
quaedam  actu  feu  energta  talia  exifrunt,alia  potcntia :  difterente  quidem  hoc  potcntine  modo,quc 
nuncdiximus, abeoquempauloantedicebamusrillicenim  exaducrfo  diuidcbatur  ci,quodcx 
accidenti  dicitur : hic vero  ci  quod  acfki,  Scd  cV eorum  quae aau  dicun tur, aliud  quidcm  abfolute 
eftcalidumjfrigidum^ficcumjauthumidumjVclutelemcnta^aliud  exceiTu,vrhomoxquus,bos,ca 
nis,cV  vniuerfaanimalia :  aliud  ad  fymmetru  feu  gcneris  fui,feu  fpeciei,vt  vcrbi  caufu,lco  cum  ho- 
mine comparatus ,  homo  autem  aetate  riorens  cum  pucro : aliud  ad  quiduis  obuium ,  vt Dion  ad 
Theonem.  Quin  cV  corpora,que  potentia  talia  aut  talia  dicuntur,  vnumquodqj  vr  ad  id,quod  cft 
actu  relatum,dici  neceiTario  monuimus :  Id  quidem,  quod  facile  acceditur,  ad  ici  quod  acftu  efi  ab^ 
folute  calidum:hoc  vero\quodalia calfacit,ad  id  quod  per  exuperantiam:ficquod  hominem  cal- 
facit,ciTe  vt  ad  hominem  po  tentia  calidum :  quod  vero  boue.aut  equum,  vt  ad  boucm  cV  equum : 
fimiliter  hoc  huic,  verbi  caufa,  homini,illud  vero  llli  calidum,  frigidum,iiccum,aut  humidum  cft, 
ilhus  vnius  naturae  compararum. 

*Ad  Quid,(_T  Qu&  Nomtnum  diftnxijfe  Signtfcataconduxent.  C_AP.  3. 

EX hac nominum  Mifcretione  cV ad alTcquendam biudicrj  cognitionem  *[non  parum}-  fumus  _a  *_aI. 
adiuri. Siquidem  fi  ad  hominem  quid  dicatur  calidum,a  ccteris  ommbus  animalibus  reccden  c i  ** » t  *Jhu~ 
dum ,  cV in iplo  duntaxat hominc  penculum  fumendum  explorandumqj cefuimus :  Si  vero  quid  fi*ne- 
ad  cquum  bouem,  ceruum,  aut  aliorum  animalium  quoduis  in  ipfo  rurfum  pcriculum  facicdum  b  *ifi?uu  l 
crit.  Intcrim  vero  cV  illos quocpcaftigauimus,  qui ex conlifrentia,colore,odore,  fapore.grauitare,  'f_,aJ^fi 1  '* 
Ieuitateq3cuiufq3medicamenti,exifienteminiingulisfaculratcminucniretcnrarunr.  Arquchaec 
vriqjrccte  nominum cdiftin(fhoni confentanea videntur.  Arqua:  velurelemcnra huiuselTe fpe-  cl%'' _t  u™?e 
culanonis propofuimus, in pnmarum coniifrere qualirarum cognirionc oftcndimus. Quas qui-  _*'■'„  'ltA 
deminlibrodeclcmentisfccundum  HippocratemjhumidiraremjficciraremjCalidiratcm^frigidita  ^'"J^J^. 
temqj cile dcmonfrrauimus :  propecp haru  quoqj  inuentionem  alTcqucbamur  ex  hgnificatis  no^  terpres. 
minum redediftinguendis.Etenimcummedicamenrum  abalimcnrodifcernercmus,q>mcdica  c  .. 
mentum  in  qualitarc  alrerarer;uiimennim  vero  fubftauae  corporis  adfimilarctur,rcctc  hinc  ad  al- 
terantium  nos  qualitatum  lnuentioncm  pcrducttfumus. 

Qupd}  cum  Duplicta fmtgencre  Qu^£  akerant,  -4ita fpecifica,  _Aha mintme,  In  Spectfcorum 

genere  confijiant  Medtcamentorum  Facultates.  C \AP.  4. 

POrro,cu  m  duplices  fint  in  genere  altcrationes,alie  fpccifica?,  quc  propric  fanc  cV  primario  di 
cuntur  alterationes :  alie  vero  que  contcndunt  cV  contrahunt  corpons  nofiri  par  ticulas.quas 
vtiq^  potius  per  abufionem  c^  propric  nominantes  altcrationcs  vocant,in  pnmo  gcnerc  mcd  ica- 
mentorum  contineri  facultates  diximus.  Ncc  cnim  quicqj  cx  fpecie  in  fpecicm  mutari  queat  citra 
excalfacuonem^refrigerationemjhumeclationcmjCV  reficcationem.  Dico  autcm  cx  lpccicin  fpe^ 
ciem,velutcum  expane,ptifana,lente,  fanguis,  pituita,bilis  tum  flaua  tum  atra:atq3  cx  his  lrcrum 
adeps,  os,  neruus,  caro,  arreria,  vcna,arq3adeoca:rcrarumanimaris  parniim  vnaquafCjjgignitur» 
Ar li fecando  nos  quippiam, velur  virru  cV enfis: aur  conrundcndo,vt lapis  cV  plubum : aut  icgie 
gata  coarclando,vt  vinculum,  quadatenus  partes  altcret:ea  haud  pharmaca  fucnnt,quippe  cum 
eiufmodi  altcrationenullaererumoiumex  propriarccedanrnarura.Efenim  iiuc  minuumpane 
frangas  concidasq3,fiue  minutim  concifum  coliigas  in  vnit,  non  th  propna  ldeo  forma  exuct:  ne- 
que  caro  ex  panefiet  per  contufione,neq3  os,  cxcmpli  gratia ,  pcr  coarc"tarione:  Veru  m  du  in  vc^ 
tre  vcnisqj  concoquitur,  in  fanguinem  pituitamcj3  abit :  atque  indc  cx  iftis  in  os,carne,cV  ahas  cor 
poris  partes,  tota  fua  fubftantia  alteratur,veteremcj3  natura  exuit,in  aliam  traniiens  ipccicm.  Nec 
tamen  ab  alio  quopiam,c|;  calore,frigore,humiditate,ficcitateq3  eas,  quae  fiunt  in  alia  etTentiae  fpe^ 
cie,altcrationcs  mutationesq3 ,  linguli  affectus  corporis accipiunt,  vt demonftratum  eft.  Atque 
hac  ratione  pnmas  cxl  elementarias  fpecificas  qualitates  quatuor  ciTediximus,  humiditatem,ficci' 

Quinta  Claffis.  C  C  C  C  C  tatem 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

tatem,caliditatcm ,cV  frigiditatem : quaerimusc^,  qua  harfi  medicamcntum  vnuquodqj  in  miftura  E 
pollcnte  poffidcat.  Atq3,ptinus  in  hocprimuplcriqjeas  inquircnriuTapfi  vidcntur,  q>  videlicet 
pollente  abfolute  tanrp  naturalcs  qdam  philofophi  confiderarcnt.  Prx terca  coplures  quocp  eoru 
decipf  videntur,q>  fincccrta  methodo  Ariftotelis  Thcophrafticnlibros  perlcgant. 

Qwd  Solts  Phdofophi^tonuenit  de  Calido,  Frtgtdo,  Humtdo,<&  Stcco}l>t  adtotam  Naturam 

dtslm^ucre,  Medictt  ~\ero  >r  ad  Homtnes.  c \A  P.  5 . 
'  rametji.  O  Iquidcm  permagni  refcrt, an  totius  naturae  rcfpeclu,  an  hommum  duntaxat,  dc calido,  frigi^ 
^dOjhumidOjficcoqjdehniamus.Namtotiusnaturarrefpeclu  bifariam  horum  vnumquodq3 
dicitur,  partimabfolute,  partim  perexuperantiam.abfolutc  quidevnumquodqj  elcmcntorum: 
homo  verd,equus,cVbosper  exupcrantiam.  Iamautemcumad  aliquidrcfpicicndo  cxploratio 
fiat,illud  modd  cofiderandum  crit,  quod  nam  fit illud  ad  quod  dicitur.  Nos  vcrd -fmedici}-  non 
id quaerimus,an in aqua  marina humidi  fimpliciter  plus fit  q  ficci  (id cnim  clarc  cofpicimus)  fcd 
fi  ad  hominem  confcrendo:  neq3  tn  rurfam  ad  huc  fimplicitcr,  ac  fi  leoncm  illi  comparcs:  quippe 
cum  fic hominc humidior manna fuerit.  Quonam  igitur pado  fcrutabimur, an ficca  fit faculta^ 
te  marina  f  quonam  alio,  obfecro,cj  an  corpus  humanum  in  aequalitatequadam  reficcare  valeatf 
Jraq^inhocvnummodocaeterisrcliclis  intendendum.  Atquicontra  fariutmcdicorum  plcriq?:  F 
namad  quiduis potius  rcfpiciunt cj  ad  hoc.  Qiiomodo  ergo  ad  homincm  conuerfi  reliquis  prx- 
tcrmiihs,qua'naminhoc  agendi  racultate  polIeatmarina,cognofccmusf  an  videlicet  corpori 
applicantes,ficq3eius  pcriculu  fumentes  Iauando  in  marina,rigando,foucndoq3:  rum  fubinde  Ia- 
na,autfpongiam,marinamadcntem  partibusapplicando:ad  haecemplaftrisceratisqjmifcendo: 
atquc in  his  omnibus ab  co,  quod  cx accidenti  quandoq3 eucnit ,  id  quod av  propria medicamenti 
vi  proficifcitur,diftinguendo  f  Nam  in  hoc  omnis  inuetionis  fumma  confiitit,quam  vix  quis$  it 
Iorumattingit:fedeosphilofophorum  verbadccipiuthaudpotentes  homonymiam  pcrcipcrc. 
Quod per  Exuperanttam dtci,  Btfanam apud  Philofophos  acctpiatur}  Nempe ~\bt 

aut  Molequidexuperat^aut  Qualttate.  C^4P.  6. 

NAmnonfolum,vtmododiximus,aliudfimpliciter,aIiud  percxuperatiam,abipfisdicitur: 
i  impliciter.n.ignis  calidus  cft,per  cxupcrantiam  homo.  Vcrum  quod  per  exupcrantiam  di 
ci  tur,bifariam  quocp  dici  autumant,  Partim  fccudum  fubftanti^  mole,  velut  cV  nos  quoq3  in  Tcm 
peramcnrorucomcntarrjs  diuiiimus:vtlicadosduos  aquae  fummc  ferucntis  vnicadoaquaema^ 
ximc  algctis  nmifcueris:  Partim  vcrd  fccundu  qualitatu  efFeclum.  Atq3  hoc quod  ad  dogma co^ 
fcquitur,ita  dicunt,non  ex  rjs  quae  euidcnter  apparet,-£fed  pcr  fylIogifmum>  accipientes.  Na  fup  G 
ponentcs  frigidu  omne  contrahcrc  conftipareq3,2>£  fubftantia  rcddere  immobile,aut  egrev  mobf' 
le :  calidum  vcro  rarefacere,  fundere,  coqucrc,  moucrc :  rationabili tcr  in  plantis  omnibus  vi ncere 
calidum  pronunciant,fiquidem  haudalitcrnccp  nutrimenticx  terradigeftioncm  proIixifTimam, 
neq^  altcrationem  eiufdcm,  neq^concodionem,  quin  necincrementu  prorfum  plantarum,  neqj 
gcrminatione,  ncq3 frucuium  gencrationc  pcrfici  pofle,  nifi  calidu  fuperaret:atcp  ita  rurfum  in- 
ter plantas,alias  cahdiores,alias frigidiores conftituunt.  Ex  cadcm  ifta  hypothefi  pcndct ca  ratio, 
quarofaselTecalidiSContcnderunt^fiquideminiHis/iin  alrjsvllis  plantis,  plurimum  vir.citcali^ 
ditas.  Ex altcra  rurfum  hypothefi  dcpedet  quod  dc  olco  cV  adipc  adftruut.Nam,  qudd  ocyifime 
inrlamentur,  idcirco  calida  effe  ea  facultate  iudicant.  Et  alio  rurfum  modo  quaecuncp  dulcia  funt, 
calidaelTedicunt,  liquidcm  cpfamiliarifTima  fint,fimillimac]3  naturis  noftris,  quaecalida  funt,idco 
cV  ipfa  quocp  calida  effe  volunt.  Atcp  philofophis  quidcm, vtputa  qui  de  tota  natura  fcrutantur, 
reclc  talia  eV  quarruntur  cV  dicuntur :  At  medicis,  quibus  alius  efi  fcopus  propofitus,  haud  perin- 
derecle,quippecuminrofarumefTeclibuscalidum  non  vincat:necp  fane  quoduis aliud  plantae 
genus,eo  q?  plantae  eft,calidu  dici  debet,qm  nos  haud  ita  calidum  quaerimus,fcd  vt  ad  hominem : 
liquidem  fi,quia  inaclionibus  fuperat  caIiditas,propterea  calidu  quid  dices,  planta  vnaquarcpca-H 
lida  erit,  multoc]3  magis  animalia  omnia.  Dicant  igitur,fi  lubet^papauerjmandragoramjCicutam, 
falamandram  elle  calida:  verum  nemo  id  dicit,fcd  velut  vno  ore  omnes  effe  frigida  pronunciant. 
Atqui  animal  eft  falamandra,  quod  dC  nutritur  cV  crefcit,  cV  mouetur,  quae  fane  calido  in  miftura 
vinccnte  prouenire  alTerunt.  Quid  ergo  in  iftis  quidcm  ad  hominem  refpiciunt ,  in  alijs  vcro'  ad 
totam  naturam,aut  primarum  qualitatum  acliones  f  At  ego  non  falamadram  modd  aut cicutam 
vt  ad  hominem  frigida  effe dici  oportere cenfeo,  fed alia omnia ad eundem  modum  ludicada.  Si^ 
quidemcicutafturnosnon  modo  non  refrigerat  cV  enecat,vti  nos,fcd  cValitquoque,cVnimirum 
'"AKaut.  ctiam  calfacit.  Quicquid  cnim  fubftantiam  aIitcalida,caloreeiusquadantenuset  augctet  tuetur. 
Atqui  corporis  iiurnorum  calida  eft  fubftan  tia,  non  modo  quaN  animalia  funt,  fed  etiam  qua  fan-- 
guine  praedi ta.  Sane  fubinde  in  alijs  traclatibus  demonftratum  a  nobis  eft  familiaritates  quafda 
pugnatiascj3  qualitatum  oibus  rebus  inefTe :  ac  quod  familiare  eft ,  expeditev  affimilari :  quod  verd 
contrarium  ad  internecionem  ducere  tum  animanria ,  tum  plantas:  Praeterea  familiaritates  illas  a 
totiusfubftantiaeproprietate  onri:id  quodfaepenumeroavmecV  diclumeftcV  oftenfum.  Atifti 
cum  cgre  id  capere  poffint,fegniter  cV  falsevde  complurium  mcdicaminum  viribus  pronunciant, 
Vna.n.duntaxat illorum  examinandorum  regula  eft,  nempe  ea  quae  ad  hominem  fit  exploratio, 

id 


LIBER    TERTIVS  iS 

A  id  quod  fecudum  accidcns,ab  co  quod  eft  per  fe,femper  diftingucndo.  Cui  fiquis  animum  inten- 
dat,  is  necacetu,  ncc rofaceum,  calidum  vnqp  dixeri t : quippc cum  vtrunqj  nos  primario'  QC  per  fe 
refrigeret:acetumquidem  valide,Ieuiterauterofaceum.  Porroquidnam  hocfitlcuitcr,cgo  ex- 
ponam :  vna  enim  cum  eo  tota  medrj  tempcramenti  medicamcntorum  omnium  ratio  confpicie- 
tur,  cuius  cV  in  praecedentc  libro  mentionem  fecimus,  vbi  de  oleo  dilTerebatur. 

Quomodo  ludicanda fint  Qu& ex Mcdia funt Temberie,  Nempe fi  medtx  tempcraturt 

fimtlemipfatemperatHramobtineant.  C^4P.  y. 

SI  quippiam  eft  ex  applicaris  nobis  feu  corporibus  feu  medicamcntis,  quod  actu  fic  calidum  fit: 
vt  nos,autexcontaclu  fimilitercalidum  cuadat  id  ex  mediaeft  teperie,  cum  nobis  nimiru  col- 
latum:fiquidemfecundumfequeatpercxuperantiamdicicalidu,  velutScnos  quoqj.  At  fiquid 
non  du  adeo  calidu  eft  vt  nos,neq3  admodu  tale  redditur,id  tcmperie  humana  frigidius  cft\  quan^ 
tuncucp  in  eo  caliditas  extiperet :  etenim  admotu ,  calorem  q  in  nobis  praeerat,  auferet  dctrahctqj. 
Quippe  fi  datis  duabus  aqui  s  calidis,quaru  altera  plus,altera  minus  calcat ,  mifceas  minus  calente 
magis  calentijhuius ccrte caliditate  exolueris.  Sic  li  in caliditatem  rofacei,quae  tepida  eft  vt  ad  tcm 
penem  humana,caliditatcmindideris  humanam,prorfum  ab  hac  quid  detrahcs,cV  rcfrigerabis. 
B  Quod fepenumero pro  Corporis  nojlrt  dtjlofmone,  Quod per fc  Calidum  erat,  Rcfriocrare 

ejtyijum:  Quodq;  pcrfe  erat  Fri?idum,  Excalfacere.  C~4P.  S. 

NOn  ergo  mirari  oportet,  fi  quicquam  eorum  quae  proprie"  5£  per  fe  funt  calida,  cum  calidio^ 
recommiftum,  frigidiusefficereipfumqueat.Eaeftenimcommunis  altcrabilium  corpo^ 
rum  omnium natura,  vti in  fc \bC agant,cV patiantur  admota:  quodq^  minus eft  calidum  a  magis  t mutu*. 
calidocalidiuseuadit:quodveromagiscalidum,aminuscalido  contravafficitur.Nam  id  vel  ex 
ipfo  tacTu clariffimc  difcas: ctcnim  eadem  fubinde illi  tum  calida,  tum  frigida  efle  vidcntur :cali' 
diori  quidem  faclo,frigida :  frigidiori  vcro,calida.  Propofuit  autem  mihi  dudum  quifpiam,qua' 
obrem  in  balneis  frigidum  meiamus,foris  vero  calidum,  haud  intelligens  in  balneis  vrinam  qui- 
dem  perinde  ac  foris  tepidam  elTe,  verum  nos  non  aeque  extrinfecacorporis  fupcrficic,  &C  dum  la^ 
uamur  cV  antex  affecftos  efle.Nam  in  balneo  ipfo  calidior  ea  nobis  eft  quam  vrina,  extra  autem  fri- 
gidior :  quare  cV  vrina  non  ab  re  illi  calida  extra  balneum  apparet ,  in  balneo  autem  frigida :  quod 
enim  minus  cj  ipfa  calidum  fentitur,velut  refrigerans  habet :  quod  autem  magis  calidum,  taquam 
excalracicns.  Liceat  vero  tibi,  periculi  faciundi  caufa,  poftq  abunde  lauado  incalueris,  pelui  aquae 
modice tepidae  intro iulTu  tuo  allata ,  in  eam  manum  aut pedem  immittere: apparebit  cnim  aqua 
C  non  tepida,  fed  admodum  frigida:  At  fi  protinus  balneum  ingreflus,  aquam  pcluis  tetigcris,mi- 
nus  videbitur  frigida :  perpetuo  enim  quanto  plus  fueri  s  praecalfaclus ,  tanto  apparebit  frigi  di  or. 
Nec  mirum  videri  dcbet,  fi  putealium  aquarum  pleraeq^,  quae  videlicet  fontes  profundos  admo- 
dum  habeant,contaclaehyeme  videantur  tepidae.  Atfi  a  balneo  manibus  contingas  calidis,mul- 
loqi  magis  fi  etiamnum  in  lauacro  confiftens,  haud  profedo  apparebit  tepida.  Itaq?  tadum  cali> 
di  frigidicj3  dignofcendi  normam  ponentes,  ac  eius  difpofitioni  iudicium  omnc  tribuentcs,  meri- 
to  fane  crebro  fallimur ,  vt  qui  quod  haud  ex  fe  eft  frigidum,  id  frigidum  effe  dicamus :  quod  vero 
calidum  ex  fc  non  eft,  id  efte  calidum  pronunciemus.  Hinc  fit,vt  dum  lauamur,  frigidam  efle  vri- 
nam  credamus :  contraq3  frigore  ngetes  aquam  e  puteis  hauftam  calidam  cxiftimcmus.  At  1  i  affe- 
cTionum  in  quibus  eramus  dum  vtranque  contingeremus,obliuifcamur :  ac  folius  eius;  qui  in  no 
bis  facftus  cft  fenfus,meminerimus:periculum eft,neforteaquamaliquandoabfolutcdicamus 
calidam,  vrinam  veroabfolutefrigidam.  Atquineutraabfoluteautcalidaautfrigidaeft,  fcd  vt  ad 
nos:  nec  vt  ad  nos  rurfum  abfoIute,verum  hoc  videlicet  paclo  afte<ftos.  Abfolute  autem  vtraque, 
qualis  ad  nos  eft,dici  poffit,ad  mediam  eandcmcqj  optimam  noftri  tcmpericm  collata :  vt  fi  ad  ho- 
minem  abfolute  expcndatur,omnino  fane  ad  tempcratum  dC  eucratum  expendi  oporteat.  Sancv 
D  dC  haec  quoque  peccata  omnia  a  nominum  definitidne  dependcnt,  quam  paulo  minus  omncs  ha  'fieupt  n 
bcnt  contemptui.  Etenim  cum  calidum  8C  fngidum  partim  abfolute  dicatur ,  partim  pcr  exupc- 
ranriam ,  partim  vt  ad  fymmetrum  fui  generis  comparatum,  partim  vt  ad  quiduis  obuium  colla^ 
tum,iureoptimoin  homonymfjs  identidemfallimur,nefciiquidcmquo'nam  horum  modoru 
quid  calidum  iudicemus,  ad  alterum  tamcn  tranfcuntes.  Venim  fexccntics  iam  diclum  cft,  dice- 
turc|3,  quod  in  quarto  8C  vltimo  eorum  quae  modo  recenfuimus  fignificatorum,  dc  mcdicamcn- 
torum  viribus  confiderare  oportcat. 

Quod  Expcrientia  Cognojcere  tudicarccj;  Mcdicaminum  Facultates oporteat.        C^4P.  p. 

NOn  cniman  abfolutevnumquodquecalidumfit,vtignis,namid  omninoctiam  forctim 
poffibile : aut  an  per exuperantiam, vt  fanguis,confiderare  propofitum  eft :  nequc  an  vt  ad 
iymmetrum  fui  generis  aut  fpcciei  dicatur  calidum,  vt  leo  in  animan tibus,cV  quod  florentis  aeta- 
tis  eft  in  quauis  lpecie ad  aetate  proueclum :  fed  an  ad  homincm  fit  calidum,  frigidum,  humidum, 
aut  ficcum  medicametorum  vnumquodcp,  id  vero  inquirerc  ftatutu  eft.  Neque  rurfum  ad  hunc, 
tancfj  id  quodad  aliquid  aliud  comparatur,  fed  fi  facultate ,  hoc  eft  fi  admotum  ipfi ,  eam  pajtem 
quam  tetigerit  reddat  aut  calidiorc,  aut  frigidiorcm,  aut  humidiorem,  aut  ficciorem.  Itaqj  in  ex^ 
perientia,cV  iudicandi  cV  dignofcendi  confiftetratio.  Licet  rcperiantur  medicorum  plerique,  qui 

QuintaCIaffis.  CCCCC    rj  expcrientia 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


cxpcricntia  pofthabita ,  an  rubra  fit  rofa,  an  bcnc  olcns ,  confidcrant ,  ncgligentes  vbi  caput  i  pfis  E 
exaeftuat,  coronis  ex  rofa  contextis,  capitiq^  impolitis,  aut  fucco  cius,  aut  oleo  rofaceo ,  fic  vel  ipfa 
expcrientia  id  quod  res  cft  difcere.  Nam  fi  excalfiant,  magis  ctiam  calida  fuerit:  lin  refrigerenrur, 
frigida,  quodpcrindceftatq^refrigcrandarhumaiiajnatuia!  faculrate  pollere:  Namid  pcrpcruo 
mcmoria  tcnere  oportet,  quod  tametli  fexccntics  diccre  no  grauatus  lim,  tamcn  muhi  nc  lic  qui- 
dem  id  eapiunt:atq3  ignofcendum  fanc  illis  eft,vt  quos  fophifie  prohxis  fuis  nugis  perucrtcrunt, 
Et  profecloexpcricntia:  quidem  ratio  tam  facilis  eft,  cum  in  rolaru,tum  in  caeterorQ  medicamcn^ 
torum  oium  facultatc.  Nam  rolis  aut  coronari  liceat,  aut eis  cotritis  hominis  a^ftuantis  os  vcntri^ 
culi  illinerc,aut  fuccum  earum  expreiTum  ebibcre,aut  oleo  aquaeve  miftis  aliqua  corporis  partem 
confricarc.  Scd  quidhaecmultiscomcmoro,cum  nonulli  miftum  opobalfamorofarum  fuccum 
fub  Canis  ardoribus  refrigcrfj  caufa  corporibus  inungant,  vfu  videlicet  ipfo  docfti,  cum  hoc  fcce^ 
ruit,abundercfn'gerarcc'  At  Kerodotus  medicus  praeeximia vidclicetfapientia,ne  miftum  qui- 
dem  accto  rofaceum,quod  proprie  Oxyrhodinon  vocant,  rcfrigerare  nos  concelferit.  Pofica  me- 
morillofe  vti  inpnnciprjsmorborum  phreniticorum:nccignorans  quantam  libicontradiccn- 
tium  turbam  inde  cicret  (quippe  omnibus  prope  mcdicis  cofelTum  eftyadeo  vt  vel  Thcllali  fcqua^ 
ces,  hominisimpudentillimi,negarenonaudeantrepellendumrefrigeradumq3inprincipi)sciTe  F 
porius.q;  calfaciendum  aut  laxandum)  non  refrigerarc  ipfum  inquir,lcd  aftrtngere.  Atqui  di  fflci 
le  fane  llli  neutiquam  fuilTet,  fiquando  aeftu  nimio  afrligebatur  (nam  cV  homo  erat,  eifdcm  obno- 
xius  pafiionibus,  quibus  2vl  nos)  caput  oxyrhodino  perfunderc,  ficque  experientia  mcdicamcn' 
ti  effcctum  cognofcere.  Immo  facilius  puto  fuerat  rcfrigcratum  co  vti,  caput  pcrfundendo ,  auri^ 
bus'que  inftillando,  ac  narbus  infundendo,  totamcp  adeo  frontem  perfncando,  qucmadmodum 
amancino,  irino,ccterisq3  cius  gcncris  vngucntis  calidis  vti  affueuimus,cum  no  medioc;  iter  qui- 
dem  fccudum  cum  calfaciat  oxyrhodinon,ex  duobus  calidilTimis  fcilicct  confcclu  mcdicamcntis. 

Cetcrum  fi  Hcrodotus  co  vti  aufus  non  eft,equum  arbitror,vt  qui  nunc  viuunt,  cius  111  fefe  peri 
culum  faciant^vbiautalgcnt.aut^fiulaborat^velutnosfgpein  nobifmctipfisexpertifumus.alKV 
rumqj  complurium  aeftuantiu  m  caput  perfudimus.  Praeftat  enim  ipfos  prius  in  fefe  q  uae  proferut 
expcrtos,ita  dcniq;  ca  nobis  confulcre,ac  Iitcris  poftcritati  prodere. 

Dc  Rofs.  &  Quodex eis  conji( itur,  Roftceo  :  tum  Chamxmelo,  &  Lini  femine.     C  ^4P.  1  o. 

VErum  enimucro  tamctfi  contradiccrc  nemini  ftatueram,tamen  nefcio,quo  pacfo  huc  illoru 
me impudctia  adcgerit.  Rurfum  itaq;  redco  ad  id  quod  ab  initio  propofueram,  ncmpe  cx^ 
pericntia iudicandas  medicamcntorum  potcntias:idq3  tum  in  ijs,qui inculpatafanitate fruuntur,  G 
illis  vtendo :  tu  in  tjs,qui  quoad  fieri  licct,  quam  maxime  fimplicibus  tcnentur  aegritudinibus,  aut 
calidis  aut  frigidis,  aut  humidis  nut  ficcis,  Ita  enim  fi  iudicaueris,  oleum  necp  calidum ,  nccp  frigi- 
dum,vt  ad  homincm  renipcratum,inucnics :  rofaceum  vcroaliquarcnus  iam  eo  frigidius,non  au^ 
tcJTss-as-e^  tcm  vehemeter  fi  igidum :  verum  vt  cgo  nominarc  confueui,in  pnmo "fordine  feu  limitc}-refrige 
?t£)Tu.z>tu{.  ranuum<  Na:  1  vtaqua,  verbicaula,aliaad vngucm  tcmpcratacft:alia  aut  cahdiorautfrigidior, 
nonadc:  tamcn  vt  po<fisextiemcfrigidamautcalidamdiccrc:itain  medicamentisquocpolcum 
quidcm  ex  media  exilht  tcmpcnc :  at  rofarum  fuccus  ex  frigidiorc  quidcm,  fed  non  ita  multo,  vc^ 
1  um  caloris eft, vt diximus,  tepidi.  Eiufdcm  cum  illo  ordmiseft,quod  ad  calore  tepidum  attinet, 
Linofpcrmon  quod  vocant:  vcrum  cffcntiae  fuae  cralfi  tudine  non  paruo  difcrimine  ab  illius  natu 
ra  recedir,  cum  rofarum  fuccus  exquifite  tenuis  fitefTentiae:cui  rci  indicio  eft ,  gp  celerrime  arcfcar, 
nec  quicquam  obtincat  vifcolitatis,  tum  caetcroru  vnguentorum  odorcs  exoluat.  Ncq^  cnim  alia 
reefficereid  videtur  ,qj  q>  odoratus  mcatus  opplcre  pra?occupct:nam  cum  tranfire  ac  penctrarc 
illacuclantur,anteipfcprafOCCupat,atq3illosimplct.  Eft"cV  Chamaemelum  tenuitatequidemro    A.l.i.t.  i.  c.  r. 
faepcrfimilc,calorevero  ad olei  vires magis  accedenshomini  tum  familiares ,  tum  temperaras.  ^1-^ 
Quapropter  lafTitudini,vt  fiquid  aliud,cu  primis  confert,  dolorescrj  mitigat:  praeterea  tenfa  remit  H 
tit  6V  laxat :  quaeq3  mediocritcr  dura  funt  emollit,qua/que  conftipata  rarefacit.  Ad  hec  febres  quae 
citra  vifceris  alicuius  inflammationem  infeftant,  fbluit :  ac  praefertim  quae  ex  humoribus  biholis, 
autcutis  denfitate proueniunt .  Qua dc  re  dC  ab /Egyptiorum  fapientiffimis  Soli  confecratum 
cft,  febrium^que  omnium  putatur  remedium.  Veriim  hac  quidem  in  re  a  veritate  aberrant.  So^ 
ias  enim  quas  dixi  febrcs  fanare  poteft,easque  percoclas :  licet  fane  pulchre  etiam  reliquas  omnes 
adiuuct ,  quae  melancholicae  funt ,  aut  pituitofae ,  aut  ex  vifceris  inflammatione  prognatae .  Nam 
6t  harumremediumchamarmelum eft  velftrenuifiTimumjvbi  concoctis adhibetur fcihcet:qua^ 
proptercVhypochondrns,  vt  fiquid aliud ,  gratum  exiftit  ♦  QuincVtalequoque  effelini  femen 
vctus  fer ,  n  o  praedicat.  Nam  cV  ipfum  quoqj  re  vera  quae  circa  hypochondria  funt  vifceribus  gra^ 
tum  eft, .  n  inus  tamen  chamaemelo :  qui  ppe  cum  cV  minus  calidum  lit ,  vt  eft  di  ctum ,  H  praeterea 
cfTer.nxcralla'.  Veriim  rofa illis  nequaquam  hisinrebuspropinquacft:tametli  quod  ad caloris 
t  ,j>  ^iatcmcV  elTentiartenuitatemattinetjperquamfanecVipfainflammationi^ 
cirr  , conliitcntibus  vtilis efle pofTit,nifi adftriclio  (qug  vna  quoqueilli ineft )  multifaria laederet: 
qua:-  maximc  rjs  obeft,  in  quibus  chamaemelum  praecellit,nempe  condenfata  corpora  rarefaciens, 
indurata  molfiens ,  tenfa  relaxans :  nam  fjs  omnibus  inimic^  adftriclio  eft  ♦  Attamen  ad  afcenfus 

augumentaqj 


LIBER    TERTIVS  19 

Aaugmeta%inflammationum,  acpotiffimucarum  qucinextcrioribusmcbn'semnt,chamcmc!o 
rofaceum  pra;fertur:quippecum  hxtcpidacaliditatccumlein  adftriccioneindigcant.  Jn  pVinci- 
pioenim  quajrefrigcrantatq^adftringunt:  Pcrincrcmentavcrotcpida^cVmcdiocntcrcoidinn- 
gcntia:  At in  vigonbus inflammationum quarcunqj tum modcrate calfaccrc Iaxarcqj:  Per  decli- 
nationcs  autcm,que  tum  calfacerc,tum  valenter difcuterc  valct,magis compctunt.  Ac de iftis  om 
nibus fufius in libris de medendi  Methodo  tractabimus.  Nunc ad  propofitum  conucrtor. 
Quod  Pro  diuerfis  torporum  ^Afjetiibns ^Aliks  dlitcr  dgere funt  nata  Tnm  cjttx  Mtdix  tempcraturx. 

Medn amcntdjunt,  Tum  cju£ paulum  In  alterutram parttm  dcclinant.  C*A  P.  n  . 

A.l.i.t.  i.c.4.  TenWqua?  mcdiajfunttcmperatura?,  cVqua^vtramuisinpartcmlcuitcrdccIinantmcdica' 

fol-?5-g  J*^  menta,interim  calfaccrc  videbuntur,rurfumq3  rcfrigcrarc:  lnterim  vcro  ncqj  cxcalfaccre,nc- 

qucrefrigerarc,fed  licuti  corporaacccperut,ita  ea  ieruare.  Nccid  lllis  ab  reaccidit:  fiquidcm  aqua 
tepida  cV  vrina  in  balneis  quidem  fi  igidae ,  algentibus  vcro  calidae nobis  apparcnt.  Cum  crgo  cx 
eo  q>  affecla  corpora  varfjs  fubinde  modis  difponatur,ipfum  quod  afficit,  varie  quoqj  agcrc  con- 
tingat,Iiquetcx  hocnonrofam,non  oleum,nonchama?meIum,  no  lini  fcmcn,  fcd  nccpancthum, 
neqj  farinam  aut  fcenigrxct.aur  rriticeam,neq3  alia  fexcenta,qux  partim  ad  amuffim  mcdiam  tem 

B  pcricm  (orriuntur,  partim  paulum  ab  ca  recedunt,  eandem  vbiq^xditura  clfc  acftioncm  :quando 
ncc  fani  eandcm  omncs  tempcraturam  obtincmus,nec eifdem  morbis  affligimur  afgroti.  Iam  ro 
(aceum  mcdiam  intcroleum  cYrolarum  fuccum  tempericmpoffidensrilloenim  minus  cftcali- 
dum,hocautem  magis)  rcfrigcrat  quidem  cxuftos,id'quecaliditatis  fua:  tepore:aIgeres  vero  pau- 
Ium  etiam  calfacit,q>  videlicct  is  quo->-,  effectus  caloris  iit  tepidi :  qucmadmodum  balnca:  rigcntcs 
quidcm  excalfaciunt^ftuantes  vcro  frigefaciunr. 

Quod ex ^Accjuo &  Quodturatur, &  Quod curat ^Amcdio difodere debeat,idcj; 

~\trotji  in  contrarid  ret  edente.  C \A P.  i  x . 
/^V  Vocirca  fi  aut  refrigcrantibus  medicamcntis,  aut  excalfacietibus,rofaccum  in jideris,iicuc 
\J  nec  magnopere  obfucris,i  ca  nec  admodum  profueris :  nam  caliditas  tcpida  ncc  eft  fufficies 
quajrefrigeratafuntl^derCjneceadcmcurarepotens.Etcnim  quicquid  curaridebet,ca- 
quam  quod  ab  immoderatione  leu  amctria  ad  commoderationem  feu  fymmetriam  rcducitur,  no 
idquodbene  tempcratum lit  requirit,  veriim  idquodcontrariam  habcat  intcmpcraturam.  Si- 
quidem,fi  aquamfrigidam  temperatamefficereftudes,temperatamci  mifccn  non  oportet,fic 
enim  tcpidum  euadet ,  quod  cx  vtrifquecommiftum  erit:  fed  feruens  pctenda  eft ,  caquc  frigida: 

C  mifcenda^haclenus^que moderata calidior effc dcbet ea  qua frigidam  tempcrare  volcs,  quatenus 
videlicet  cV  frigida  ipfa  fymmetram  frigiditate  exuperat.  Nam  ficut  quc  lcuiter  tantum  fymmctra 
frigidior  eft,ab  ea  quae multo  eft calidior,  mediam  non  rccipiet  tcmpericm : fic ncc qua?  longc  fri^ 
gidior,ab  ea  quae  paulo  calidior.  Verum  fi  quod  curationcm  poftulat,mulro  eft  frigtdius,  neceffe 
eft,quodipfum  curabit,  multo  quoquecalidiusexiftat:linpaulofrigidius,  paulo  ctiam  quodcu- 
rabit,  calidius erit.  Vt autcm  vno  verbo exprimam,  tato  abeffe  a  mcdio  quod  mcdcbi tur,  quanto 
ipfum  cui  mcdclaadhibebitur,  oportet,  nimirum  cum  in  contrariu  vtriufqj  vergat  cxccifus.Nam 
quod  eandem  in  partem  cum  corpore  curando,  id'que  aequo  tcperamento  recelfit,  id  quidcm  ido 
ncum  non  eft  quod  alceranonem  vllam  inuehat: quare affeccum  neq3  laedec ,  ncq$ iuuabic:  Quod 
autem  minus  aut  plus  receffit,  alterabit  quidem  omnino  affccftum :  fcd  quod  plus  diftat,  pi  otinus 
etiam  nocebit:at  quod  minus  cft,iuuabitqdem,non  tn  perfanabit.  Ergo  fi  affeclio  qdcm  fngida 
fit,  at  calor  mcdicamenti  tepidus,  omnmo  neceffe  eft  afteclum  iuuet  quidcm ,  veru  haudquaq?  ad 
naturalem  fymmetriam  reducerepoterit:quarenecperfanabit.  Rurfumfi  affeclioquidefitpar- 
ua,nempe  vt  av  fymmetra  natura:  caliditate  ad  tepiditatem  declinct,fic'quc  mcdicamen  frigidu,om 
nino  refrigerari affe(ftu,ledi'que a frigdre neccffe  erit.  Eodem  quoq3  modo  fi  calidior  lit  modera-  » OLpuiiuv  i 

D  tatempcraturaaffectus,a  fimilibusipliusmcdicamentisin  eodcftatu  feruabitur:laedetur  autem  medtcar,ic»to, 
a  calidioribus : porro iuuabitur  cjdem  ab  rjs  qua:  fe  funt minus  calida,non  tamen  pcnitus  perfana^  cjl m  itiyuf. 
bit.  SanecVhicquoq^rurfumhomonymiaintoraextenfa  vita,crebro'quenosfallcns  occurric. 
Etcnim  quod  fymmetro  tcmperamento  eft  praeditu,id  fubinde  calidu  appcllamus,  licut  balncum 
quod  cft  eiufmodi,ac  poculu :  tum  id  quod  ab  hoc  non  multu  etiam  dehcit:  ad  hxc  quoqa  cV  quic- 
quid  calidius  eft.  A  t  fi  cxquifita  nominu  vteremur  appelIationc,quod  fymmctru  eft,non  calidum 
fed eucratum  hoc  cft  tcmperatu,nucuparcmus : Quod aut ab  huius  cxccdcrct  modo,  fi  ad  calidius 
quidcm  immodcrationefuaaccederetjtum  plus,tu  minus  caliduriinadfrigidius,  plus  minusque 
frigidu.  Sic opinor  in  mcdicamentis, fi  exgfite'  loquercmur,quidda  vocarcmus eucratum  exqui^ 
fite,cVmcdiu,velutoleu:  Siquidaurccoeffetcalidius,calidum,vtfcenumgra:cu:linfrigidius.frigi 
dum,  vtrofam.Cseteruhuiulmodi  noiumabufus  caufaextitit,C|jnonomniacorporaabid  genus 
medicamentis  refrigercntur ,  qualc  cft  videlicet  rofaceu.  Nam  cu  alia  peraequc"  illi  frigida  fint,  alia 
ct  frigidiora,illa  quidc  prorfum  nc  alterat  quidc,ha:c  vero  et  calfacit :  (ancquc  abfurdu  videri  pof- 
fit,  fi  cu  quid  cxcalfacerc  fatcamur,  tamcn  frigidu  vocitemus,ac  fiquis  aqua  putcalcm,  qua:  hycme 
manibusrcfrigeratis  tepida  videtur,frigidam  appellitct.  Hiscrgo  occafionibus  pcrturbatus  no 
minum  vfus,rerum  quocp vna  perturbat  notitiam.  Similiter  vcro  cV  de  ficco  &L  humido,confu  fis 

Qiiinta  Ciaifis.  CCCCC    iij  ipforum 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


M 


fpforumnoibusrerumquoqsnotitiaconfufacft.  Ac  tamctfi  cxile  videatur  nominum  fignifica-E 
ta  probc  diftingucre,  attamcn  maximum  habere momcntum  5C  fucultatcm  ad  rcru  cognitioncm 
dcprchcnditur.  Scd  de  humido  cV  ficco  paulo  poft  dicctur,vbi  videlicct  omnem  dc calido  cV  frigi 
do  fermoncm  pcrfeccrimus,  Nam  non  multu  etiam  dc  cius  diftinclionibus  reliquu  efle  vidctur, 
vbi  videlicct  ia  fcmel  apparuit  nihil  miri  elTe,  ab  codcm  mcdicamcnto  corpora  diuerfa,  alia  quide 
excalficri,alia  vcro  rcfrigerari,alia  aute  neutr  u  omnino  pcrpcti,  Etcnim  in  co  quod  ad  alicjd,  facil 
limum  cft  ad  particulana  acccdente  diccre,q?  eiufmodi  corpori  admotum  rofaceum,in  qua  lpfum 
tcmpcrie  nadum  eft,in  ca  feruare  poteft :  alteri  vero  illiufmodi  applicatu,excalficcrc:  alrj  autcm,re 
frigerarc :  At in  vniucrfum  dc facultatc eius  pronunciare,  id  vcro difficilc cft ,  nifi  nomina difhu- 
guas,  atcp de  rjs  conucnias.  Fucrit autcm  tum  diftincftio,  tu  conucntio  talis.  Quandoquidem  cor- 
pora  humana  tum  ijs  quas  ab  ortu  nacla  funt  tempcraturis,  tum  ljs  quas  cx  etare  poftca  acquirut, 
tum  ljs  quae  ex  vitae  confuetudinc  aducniunt,  plurimu  inter  fe  diftcrunt,  ab  eifde  ea  medicamcntis 
varie  altcrcntur  neccfic  cft.Qiiippe  fi  iuuencm  natura  calidum,  cx  vitne  inftituto  artificiu  excrccn 
tem,  vctula?  muliercula;  cidemcjj  natura  frigidae  comparcs,  non  minus  illum  excellerc  compcncs, 
cp  fi  validc  calfacicntium  medicamcntorum  quippiam  cum  rcfrigerantibus  componas. 

Quod  Gcnerales  Mcdicamenrorum  Faculrates,  *Ad mediam  njerentes  remperiem,  F 
Expendere  oporreat.  C  *A  P.  15. 

Edium  crgo  horum  mihi  quempiam  intclligas,qui  cV  naturafit  cucratus  hoc  eft  tcmpera- 
tus ,  cV  monbus  acconfuetudine  conuenienti  hanc  tueatur  cucrafia.  Dein  tres  hofce  tanq; 
temperaturae  fcopos  animo  comcndcs,  ac  circunfpicias,  quod  in  gcncre  calidum  eft,cV  frigidum, 
cVficcum,cVhumidum,cuiusex  ipfis,tempcrici  rcfpcclu,talcappellarc  fitmelius:non'nead  tcm 
pcratiffimam,  quae  vnica  eft,  paritcrc^  rcliquaru  media,  an  ad  lmmodcratas  cV  intcmpcratas ,  atq^ 
indefinitas,  ac propemodum  numero  lnfinitas  f  Sanc  nuhi  ne confcrcda  quidcm  diftincftio  vide- 
tur.ncq^  vlla  propc  conlidcrationc  indigerc,fcd  homini  vel  paulum  ctiam  ingcnfj  habcnti  pcrfpi 
cuum  clfc,  corpus  omnibus  numcris  ablblutum,  cV  dccorum,  fimplexqj,  bi  vnum  vclut  rcgulam 
quandam  QC  fcopum  propcncndum,acad  ipfum  alia  omnia  dirigcndacffc.  Eftoergo  nobiscor 
pus  hoc,  medicamcntoru  facultatis  rcgula : quod'que limilem  lllius  tempcrici  caliditate  accendit, 
voccturtcmpcratum,ctiamli  velmaximc  cxcalfaccrcfcncm  rcfrigeratum  vidcatur:  Quodvero 
calfacit  aut  refi  igcrat  corpus  eiufmodi,  illud  quidcm  calidum,  hoc  vero"  vocerur  frigidu.  Elto  au- 
tem,  quo  harc  dilucidius  tradan rur, ipforum  cxcefluum  ordo, ad  frigidum  quidem  pri mus ,  cuius 
fAf!&  Jpfa  ro-  clTe  dicas  rofaceumf:  fccundus,cuius  fit  lpfa  rofa:  poft  hunc  tertius,cV  quartus,  quoad  fcrmonc  ad  G 
fa :  fecundus ,  frigidilTima  pcruencrimus ,  ncmpe cicutam  ,  fuccum  papaucris,  mandragoram,  hyofcyamum . 
rcfsfuccus.      I^urfumadcalidum,anethum  quidem,cV  foenugraecum,  primus:  Secundus  verd dcmccps,  qui- 
cunque  videatur  fecundus,tertius'que,cV  quartus,  donec ad  exuretia  pcruentum  fit.  Ad  cundem 
modu  in  medicamcntis  humeclantibus  ac  ficcantibus  rurfus  a  fymmetro  exorffordincs  dcinceps 
ad  fumma  vfcp  conftituamus,  na  huius  notitiae  ad  mcdedi  methodu  no  paruus  eft  vfus:immo  ni- 
fi  quis  hoc  paclo  dcn'niat,officicr  magis  lcgetibus  q,-  proderit. Siquidem  mcdici,  qui nunc  quide 
fimplicium  medicamcntoru  vircs  cxponunt,  prattcralia  multa  quedchnquunt,  hocmaximeno- 
xium  eft  ccrncrc,ncmpc  q>  in  calidis,verbi  gratia,ancthum,cV  fcenumgrafCum,cV  mify,cV  calcem, 
indiflcrcntcr  numcrcnt :  rn  frigidis  rofaceum,mandragoram,cV  cicutam :  tanq,-  fcilicct  propinquu 
fit aut calci  fccnumgrafcum,  aut cicutae rofaceum,ac non  multis  mcdiantium  medicamentoru  or- 
dinibusdiliuncla.  Vcrumnos  pro  vinbusrcm  tam  immcnfam  tanfqueoperofaminordincre 
digere  tctcmus,  cxponamus'quc  quas  viribus  propinqua  funr,queque  longe  difti  ta.  Atcp  ld  qui- 
dcm  efflciamus,non  probabiles  fermones,fed  ccrtamacdcfinita  expcricntiam  pro  iudice  fumen-' 
tes,vclut  cV  ld  quoqj  fuperius  faepenumcro  admonuimus.  Enimuero  eiufmodi  iudici  um  vt  tutif- 
limum  quidem  ent,  ita  prolixum  quocp,  ac  plcnumlaboris,  dum  propofiti  finem  confequamur:  H 
cos  tamen  qui  hxc  rclcgcre  volent,hoc  vnicum  ac  folum  eftormare  atqj  artihciofos  reddcre  pote- 
rit,ac  vclut  oculum  quo  veritatem  agnofcat,  prxbere.  Ergo  qua;  adhuc  reliqua  funt  ad  tota  vclut 
elemcntarem  conftitutionem ,  poftquam  ea  hoc  libro  confecerimus,  In  quarto  de  faporu  vinbus 
dilferemus :  quandoquidem  $i  hoc  quocp  ita  vifum  amicis  eft :  In  quinto  autc  de  omnibus  111  ge- 
nerc  fimplicium  medicaminii  fecundis  quidem  accompofirisfacultatibus:  Atrpita  ad  particula- 
ria  in  ijs,qui  dehinc  fequentur,libris  tranfibimus. 

Quodquzjenfu  Simplictayidenrur  Medicamina , perfcpe  Compofitas obrineant ~vircs, 

Immo  "Vero  eriam  non  nunyuam  Conrrarias,  C  .AP.  14. 

Eliquum  autcm  eft  id,cuius  fubinde  iam  antc  nccefTario  mentionem  quidem  fecimus,  veru 
abfolute  non  dum  expofuimus.  Eft  autem  iftud,nempe  omnia  propemodum  medicamen 
ta,  licer  fenfu  limplicia  appareant,natura  tamen  elTe  compolita :  quin  6V  fubindc  quocp  aduerfifli- 
mas  in  fefe  continere  facultates ,  nempe  excernendi  SC  fiftendi,  incraflandi  cV  cxtenuandi ,  rarefa- 
ciendi  cV  condenfandi ,  illinendi  atqjabftergendi,  contrahendi  6V  Iaxandi,ca:terasci3  oppofitiones 
vniucrfas:vtinfequcnti  hunclibropatebit.  Atmirumhoc  videriminime  debetinidgenus  fa- 
cultatibus,ctim  vni cV eidem medicamento  vimcalfacicndi  &C  refrigerandi  inelTe  appareat,aut 

exiccandi 


LIBER    TERTIVS  20 

A exiccandi  St" humecftandi, aut  tcnuium  partium  cV craflarum :  quippe  nifi  prima?  cfficaciffimcqj 
virtutcshocpaclocomplicarcntur,haudfanc  qukexillisfequuntui^fimilitcr  complicatar  forent. 
Qtrin  fi nos ipfi  rhu fuccum,  vcrbi  gratia, melli comifccamus ,  quod  cx ambobus  miftis confe  i 
eIt,nonmodoadRringcndi,fcdctiamabftcrgendi,poffidcrefaculutcm  conccdemus.neccohibe 
di  iblum  ventris,fed  cV  cuacuandi.  At  in  lade  duas  contineri  facultates,ncmpccxccrncndi,ac  ve- 
trem  fiftendi,haud  itidem  coccdimus,  tametfi  id  pcrfacile  in  ferum  accafcum  fcgrcgaur,  confcf- 
fum'que  fit  omnibus,illud  quidem  ventrem  fubducere,hunc  vcro  eundem  cohiberc. 

Quoci  &  Brmica  Dftdf^e.uj;  Contraritu,in fefeficultates obtineat.  C^fP.  15. 

AJ.i.  u.  ci.  -t{~\  VodVero  cV  braffica  duas,easq3  contrarias,in  feie  facultatcs  obtineat,}-ne.-];  id  quide  ctia 
foL9l,h  \9  facileconccdimus.  NamfifuccuraeiusexprefIumautfolu,autcrimclle,haufcrimus,pur- 

gare  ipfum cernimus:attamen  qrri  quod  rcliquum  eft ,  cdere  ncqucamus ,  adftruftonu 
effe  diffidimus :  Scd  fi  tota  ipfam  concoquas,primamq3  eius  aquam,in  quam  fuccum  dcpofuit,  cf 
fundas,itcrumc]3  eaalteri  aqua:  purae  inrjcias,  rurfumq3  concocla  eftundas,  fuccum  quidcm  purga 
rc  offendes,braificam  vero  lpfam  vctrcm  adftringere:multoq3  magis  fi  non  bisduntaxat,  fcd  ter 
aut quater aquam  eftuderis ,  nam  quanto exquilitius in aqua  fuccum  fuu  dcpofucrit,  tanto  cV  illi 
B  quidemmaiorem  jpurgandi  \  im  adrjciet,  SC reliquam  fua  fubftantiam,  qux  vclutolcrisipliusca- 
ro eft,  rcitringcnte  cfticict.  Eadcm  cft ratio in  beta^atq^adeo in  omnibus  fcrme,quibus  fapor aut 
Ibidcm.         acris,aut  nitrofus,aut  falfus  incft.  Qiiippe"cVlcnticula  ipfa,tametfi  fatis  magna  adftringcndi  po- 
tentiam  gufturefcrat,tri  ciufmodi  quidfortita  cft:na£chuius  decoclu,  ventrisfolucndi  vim  obti- 
nct.  Vcrum  hicfuccus  ctia,ii  deguftes,perfpicuam  mifturam  rcpntfcntat,taquam  li  nitrofo  aufte* 
rum  quid  comifceas.  Scd  cV  conchularu  maris,cajterorumcp fcre oftreorum  fuccus  plane  tum  fal- 
fus  eft,tu  vcntrem  folucndi vimobtinct,quauiscorucaro  ventrem  rcprimat.  Vcrum  quoddico 
deprehendes,fi  ea  quoq3,quo  modo  bralficam  ccnfuimus,prepararc  non  graueris.  Na  cx  galloru 
veterumiusventremducitjtametlicaroeundemfifterepoteft.  Inarrisautefquama  ficut  duplcx 
qualitas,ita  gcmina  quoquc facultas incft,  nam  cV  adftringit cV mordicat : quarcadftricftione  qui- 
dem  ficcatas  vlccrataru carniu cicatrice obducit, mordicationc  vero  prathumidas  colIiquat.Quod 
fi  intro  in  corpus  fumatur,purgat  quidem  ventrcm,verum  non  cohibet :  vincitur  cnim  ea  aditrin 
gendi  facultas  ab  acri  purgatoriaque  potentia,  Tancp  fi  rhu  fuccum  fcammonea:  commifccas,  na 
quod  cx  ambobus  miftum  crit;foluet  ventrcm,  haud  liftet,licct  guftu  aufteritas  cxupcrct.  Sic  au- 
temnonpaucapurgantium  medicamentorumcum  carne  malicydonfjexhibita,  guftuquidcm 
Cfallunt,ateftcclufolo  quid  valeant  comonftrant.  Danturveroquajdacupalmula:carnc,aliaaut 
cu  myrtis,  alia  cu  mafhche  chia,  aut  alio  quopia  coru  quae  tu  grata  funt  ftomacho,  tu  adftringunt, 
quo lcilicet  guftu fallant/imulque ftomachu  minus euertant.  Vcriim  tametfi  ea qua? guftu pcrci 
pirur  qualitatc,purgantia  ab  adftringenribus  vincantur,  alia  tamcn  facultatc  ipfa  vincunt:  pcriav 
peenimhnguaa  materia:  vicla  eft  copia,  caeterum  acftio  pro  facultatisviribus  ac  robore  perficir 
tur.  Itacpcum  fubftantia exigua quidem,fed  validis  pra?dita  vinbus,mifta alteri  fubftantia:  pluri- 
maf,eidem'que  imbccilke,  in  corpusintro  peruenit,guftum  quidem  fallit,attamcn  cffcctum  q:  illa 
efficaciorcexhibet.  Sane"  permultos  huius  rci  admiratio  detinetjrem^querationis  cxpertcabfur 
daraque  cxiltimant,fi  corpus  quodpia  adftringens  purgare  queat,  velut  a!oc,cV  aeris  fquama,atq3 
resvftum:nam  contrariupotiusoportebat,nempcventrcmrcprimcre,  haudquaquacicre.  Cxtc^ 
rum  q?  malu,  verbi  caufa,  cui  inditaeft  fcamonca,  adftringens  purget,nemo  miratur :  tamctli  hmc 
orfis  facilius  crat  cV  fn  aloe  mifta  ineffe  facultatem  colligerc.  Ac  li  quod  ex  ea  purgat,  ab  co  quod 
non purgat,  fegregari pollct,  Gcuti  in  lacftc facimus  cV  braffica  alr)s  que permultis,  non  ctia admi- 
ratione  afficcret :  quanqua  id  fanc  quodammodo  praeftari  queat.Nam  fi  aloc  accuratc  lauetur,aut 
debilitcr  aut  plane  nihil  ventrc  fuhducit.  Idem  vfu  venit  xris  fquamae,eri'que  vfto:  quippc  q  nos 
Ddiligenter elota obfcura modo purgandi vim retinuilTc fumus experti.  Quinimmo lpiius  quoq3 
qualitatis  mcdicaminofus  fapor  primo  ftaum  guftu  facultatis  miftione  demonftrat.  Nam  fi  vnica 
fempcr  qualitas  vnicuiq^  guftu  adftringenuum  medicaminu  inclfct ,  haud  fane  intcr  ipla  alia  c.  i  li 
apta,alia  mcdicaminofa  forcnt,fed  tantu  in  plus  acminus  adftringcndo  difTcrrenr.  At  no  ita  fc  rcs 
habet.Nam  hxcquidcm  adftricffiomitisacfuauisapparet,  aliaingrata,  cV  raedicamcnrofi:  vclut 
pyri  quidem,  mali,cV  mali  punicffuauis :  fquamae  vero  a:ris,cV  aloes,ingrataatq;  mcdicamcnt  ofa, 
tametfi  malo  cydoneo  eris  fquama  minus  adftringat.Quam  ob  rem  nec  adftriclionis  vchemcnria 
ea  qualitatis  abfurditatcm  inuehit:  quando  innumera  prope  alia  coru  quar  cdcndo  funt,atoe,  xris 
fquama,8c  ipfo  etia ere  vfto,  plus  adftringant.  Atq^  in  hifce  vtiq^  fubftantix  miftura  clare  pcrfpi 
citur.  Atin alrjs etiam fi  non appareat,  tamen  ea  ratione coliigerc  oportct,  ac  non  putare  ahud  ln 
aloe adftricuoncm moliri,aliud in  malo :  vnum  cnim  in  omnibus  efficere  pro  fua  natura  non  ad- 
ftricftionem  modo,fed  cV  aliarum  qualitatum  vnamquamq3 ,  rationi  confcntaneura  cft.  Cartcrurrt 
quia  nullum  omnino  ab  alns  qualitatibus  fynceru  rcperitur ,  idcirco  diuerli  cfiedus  ab  altjs  atque 
alrjs  adftringcntium  xdi  confpiciuntur.  Nam  alius  eft  eftcclus  mcfpili,  alius  arris,  alius  aloes.alius 
mororum,  excph  gratia,  aut  gallae,aut  corticis  mali  granati,  aut  aluminis  au  t  rhu :  prarftinffc^que 
forfitan ,  qui  de  aditringcntium  medicarainum  vinbus  pronunciarc  funt  aufi ,  in  gcncre  de  ipfa 

Quinta  Claffis.  CCCCC    nrj  porius 


DE    SIMPL.    MEDIC-  FACVLT. 

potius  adftricftione,  haudquaqua  de  adftringcntibus  dixiflc.  Nam  quod  adftringit,  non  adftrin-  E 
git  modo,  fcd  cV  prartcr  adftricftionem  acrc  eli,aut  pinguc,  aut  dulcc,  aut  amarum,  aut  falfum,  aut 
acidum:  at  adftridio  vnum  id  folum  perpctuo  efl  quod  cft,vti  cV  fallitas,cV  dulcor,5d  aliarum  qua 
litatum  vna  quarlibct.  Qiiod fi  vt  adltricfiio  vna,  ita  adfiringcns  vnum  cffet,  fane  vnum  quoquc 
percnnitcr  cius  cffet  opus.  Vcrum  cum  pncter  adftricftioncm  infuper  alias^qualitatcs  rccipiat  no  A.L  i.t  1. c 
paucas,  fcmper  quidcm  omnibus  illis  aget,fed  cuidenrius  alias  pcr  aliam,nempe  vinccntcm :  idcp  fo1'9' c 
vt  ad  corporis  fcilicet,cui  admotum  eft,atfecfiioncm :  quippe  cum  cV  lac,6V  lcns,etbralTica,horum 
intcrimcitarcaluum,iIIorum  vcroTiftereccrnantur.  Et  caufam  quidcm  quamobrcm  non  pcrpe- 
tuov  euidcnter  agat  in  corporc  vnoquocp  vnica  duntaxat  qualitas,  visq3  mcdicamcnti,  cam  quide 
iam  mox  in  fequenti  fcrmone  edifferam :  In  praefentia  vero  id  quod  res  habct,commcmorarc  fo- 
lummodopropofui,ncquis  plerifqjmedicamentis  contrarias  tum  qualitatcs,  tufacultatcs  ineffe 
diffidat.  SedcVidquoqj  multamconfidcrationemcV  diftinclioncsnonpaucas  rcquirit,  tametti 
omnibus  pcrfacile  vidcatur,cotrarias  inuicem  6V  qualitates  cV  facultatcs  inucnirc.  Ergo  citra  co 
trouerfiam  omncs  propcmodum  adftringcns  contrarium  ci,quod  purgat,cfTcftatuunt.  Vcru  ne- 
quc  illud  huic  contrarium  cft,quod  nos  procedente  fcrmone  declarabimus.  At  in  praefentia  cx  fu 
pcrabundanti  illud  quoqj  monftrauimus,etiam  fi  ea  quis  cftc  contraria  ponar,nihil  inde  fcqui  ab-  F 
lurdum:cum  fieri  poffit,vt  in  vnam  fubftantiam  conucniant  vcl  maximc  contraria?  tum  qualita- 
tcs,tum  facultatcs:quippc  cu  m  fupra  oftcnden'mus,in  fuccis  aliud  cfTc  quod  grauiffimuclt,  aliud 
quod  leuiffimum,  aliud  tcnium  toti  fucco  pcrmiftum.  Ncc  miri  quicquam  clt,  fi  QC  in  rofa:  fucco 
aliudquidem  cftgrauifTimum,amurcaecVfxciproportionale:aliudleuiffimum,cVipfum  propor 
tione  rcfpondens  floribus  in  quoq^  fucco  fupernatatibus:  aliud  tcrtium ,  quale  eft  quod  in  mufto 
feruet:ad  haec  quartum,ipfum  vidclicct  punffimu  ac fyncenffimum,  cuius  hxc  tria  cxcrcmcta  exi 
ftunt.  Eucnit aut  alios quidcm  fuccos  cV  acefccre,cV  corruptos  putrcfcerc: fola  vcro"  olcu,  mcl,  cV 
vinum,in  longum  tcmporis  fpatium  perdurant.  Itaqj  neqj  pcr  ebullitionem,  ncquc  pcr  fccrctio- 
t  hane excre-  nem,in  alrjs fuccis  jhas  cxcrcmcntorum diflerentias lnucnire pcrfpicuo  licet:  verum  protinus ab 
mhem idea.  initio  codionc quadam  illis cft opus,aut faltem alicui us  pcrdurantis fucci miftura:  Na fic rofue fuc 
cum  mclli mifccntes,aut  oleo  incoquentes,  aut  totas  ci  immcrgcntcs,  rcponimus.  Cartcrum  cp Sd 
in  his  quoq?  probabilc  lit  quatuor  illa  inefle  genera,proprium  lpfius  fucci  viddicet,  cV  tria  cxcrc- 
mentajintcllccluclarumeftjacpotifrimumquiaqualitasearum  n6iimplcxeft,immoadftric5cio- 
nem  quoq?  quandam  obtinere,fi  rofam  dcntibus  mandere  voles,videtur.  Habet  autcm  cV  dulcc- 
dincm,cV  amantudincm,  qualiq^  mordicationem  quadam  leuem.  Vcrum  fatis  erat,  ctiafi  horum  G 
nihil  guftantibus  deprchendi  poffet,tamen  ex  co  q>  non  extrcme'  adftn'ngat,aliorum  quocp  fapo- 
mm  mifturam  intelligcre.  Etcnim  fi  folus  fit aufterus, fummus  itide fuent: at fi  non  fummus ,  fe^ 
quitur  q>  neq?  etiam  folus.  Qua  enim  propofui  adftriclionis  gencrationem ,  cam  fi  fola  citra  alias 
ineffccogites ,  fumma  haec  fit  ncceffe  eft:  quo  modo  fi  fola  corpori  cuipia  caliditas  fumme  ineffet, 
id  ignis  vtiqj forct:  Nam  contrariorum  miftura:,fummitates  ipfas  frangunt. 

Quam  ob  rem  Ltngua,  T  angenttbm  tpfam  Dt\iimtlaribm  corportbm,ac pcr  dtuerfts  etm partes  fimul agcn- 
ttbm,  Non  cpiam  in  omnes  tlla  partes  inferunt,  perapit  afjccltonem,  Scd ea,  exparte prtmo 

affeclamtotamipfim  dijfunditurfubjlantiam.  t\A P.  \6 .  • 

ATque  in  fimilaribus  quidem  corporibus  calor,frigiditas,ficcitas,humiditas,particularcs  dif- 
ferentias  efficiunt:in  diffimilaribus  vero,  acrimoniae,aciditates,aufteritates,acerbitatcs,  dul 
cedines,amaritates,faIfitates,aquofitates,8<l  vncftuolitates.  Itaque  vnaqucq;  fimilariu  in  ipfis  par- 
tium  no  multas,fed  vnam  qualitate  obtinet :  quod  vero  totum  eft  diffimilare,compIurcs.  Nam  fi 
mille,exempli  gratia,hoc  in  cyatho  huius  fucci  corpora  cotincantur  fimilaria ,  ficri  porcft,  vt  cen- 
tum  adftringant,fexaginta  mordicent,fexcenta  fint  dulcia,duceta  amara,quadraginta  falfa,fic'que 
mutua  miftione  omnia  temperata,  vt  partem  nullam  accipere  fit  quatumuis  paruam,  quae  non  fit  H 
omniu  particeps,vt  in  lingue  contacftu  omnes  quide  agant,diuerfa  tamen  vnaqueque  eius  parte, 
nempe  cui  ipfam  appropinquare  contigerit :  ipfa  vero"  affeclio,ex  eo  quod  primo  affecftum  eft,in 
tota  eam  diftundatur :  veluti  fi  in  frigore  ingenti  digi  tum  in  aquam  gelidam  repente  immi  ttas,to 
ta  interim  manu  horrebis,  faepenumero  vero  bC  corpore  toto.  Nam  velox  eft  ex  eo,  quod  primo 
affecftu  eft  in  corporibus  fenfilibus,in  totu  animal  diffufio,vt  videlicet  cu  calfacfto  vna  cocalefcat: 
refrigerato,  fimul  refrigefcat:  ficcato,pariter  ficcefcat:  humecfcato,  cohumefcat:atcp  adeo  frequen 
tcr  etiam  contraria  vno  tempore  perpetiatur.  Qiro'  aute  id  facilius  quod  dicitur  intelligas,alteri 
etiam  exeplo  adhibere  animu  prgftiterit.  Vidifti  opinor  qnqj  conieclo  in  aquam  quietam  lapide, 
ex  hoc  quidem  moueri  aquam  incipientem,  in  orbem  autem  motum  extendentem,  tanc^  cctrum 
fitid  quodpercufsit.Cumergo  vnotempore  indiuerfasplacidaetranquillaec|3aquaf  partes  duo 
lapides  coniecli  duos  eftecerint  circulos,  quiper fefe  inuicem  ferantur ,  contrarios  confpiciesin 
quauisaquae  particula  motus.  Qua!  res  viris  etiam  naturaeftudiofis  dubitationem  nonparuam 
attulit,num  ali^  partesab  vtroque  motuum,an  eaedem  ab  vtroque,mouerentur:nam  quod  circu 
lus  circulum  non  fiftat,  nec  vltra  prorfumcj^  ferri  prohibeat,  id  manifelhfsime  cernitun  Id  ipfum 
ttem  heri  mihi  intellige,cum  eodem  tempore  pedes  quidem  in  calidam,  manus  vero  in  frigidam 

indideris: 


LIBER    TERTIVS  21 

A indideris : tn totum  cntm corpus  vtriufcp affccftionis  motus  pcruadit ,  fubcontrarrjq?  inuiccm  oc» 
currunt:refcratq3foifan  nihil,etfi  contraria  noninccdant  fcmita,  fcd  vnus  ab  vno,  altcrabahero 
pedc,profkifcatur.Tunc  enim  nec  nihil  pati  corpus ,  ncc  ab  altcro  duntaxat  diccre  qucas :  nam  SC 
manifeitopatitur,S^abambobuspatitur,mcaIcfcens,acfngciccs.Qiiod  vtiqjS^in  fcbnbuslype*- 
rrjs  SC  hcpialis  euenire  autumo,cxtra  cj  q?  m  illis  non  cxtrinfecus,fed  cx  ipfo  corporc,calidi  taus  fri 
giditatisqj afteaus  exoritur.  Qiiod  iiquis  dicta  ailequi  ncqucat,ccrtc  cx  co  quod  lam  dicctui,fa- 
cillimc  pcnculum  facere  poffit :  etenim  non  longe  ab  ijs  qux  inquirimus  abcit,  icd  cx  lingiueartc- 
cluum  numcro  cxiitit.Nam  ii  parcm  ablin.hn  portioncm  mcih  cxquifitc  commiitam,  hnguarim 
ponas  j  yhumnrafm  (quemadmodum  poctceamore cognominant)  hoccft  ex amaro dulcc,quod 
ex  ambobus  miftum  fucrit.v  ldcbitur :  nimirum  cu  haud  alio  tcmporc  mcllis  faporem  Iiiigua  fen- 
tiat.alio  vcr6abfynthrj,neq:altcrum  folum,  vcrum  pcrpctuo  cx  vmfcpinfolcntem  quandam  mii 
ftioncm  permiitam.Tale  quid  eucnitcu  in  vnum  iuccum  coicnnt  auitcru  cV  nitrofa  facuhas,(iuc 
id  natura  mifcucrit ,  fiue a  mcdico  fuerit compolitum.Nam  codcm  tcmporc lingua  vtriuiqj  fucci 
quahtatcm  pcrcipit:acfipercipit,nimirumcVafficitur,idq3profamilianbusiIlorum  viribus.Xc 
cefleque  eft quancp aliai um  corpons partium  fimih tcr  affici ,  etiam  ii  qualitatcs ipfas  no  fcn tiat: 
B  necp  enim  in  patiendo  aut  non  pauendo,  ab  ahjs  linguam  difierrc  putandum ,  vcrum  co  cp  ipfam 
nihil  familiarium aftcctuum  ob  exquifitam  fenticndi  facuhatcm latere  poffir.  Quod  fi  ad  ld non 
nihil  faciat  ipfius  rariras:  quippe  fucci  facilius  in  profundum  pcnctrantcs,  atquc  in  molhculas  par 
tes  actionem  excrcntes,tum  validam  quidem  aftectionem,  tum  vero  fenfum  cius  impi  imunt  cui- 
dcntiorc :  veruntamcn  maior  vis m  fcnfu  accurato  po tius cp  in  aftccuonis  roborc  coniiitit : cu afte 
«ftionis  robur  nihilo  fccius  cvlin  exulceratis partibus  fiat,fed  quia  exacla  fcnticndi  \'i  carcnt,  idcir- 
co  fuccorum  qualitates  non  percipiunt.  Liceat  vero  cum  in  illis,tum  ctiam  antc  lllas,  non  dum  vi- 
dclicet  cute  extllcerata,miftam  ex  contrarrjs.facultatibus  acftionem  iimul  in  corporc  hcn ,  colhge- 
re.Etenim  fi  parti inHammace folani  fuccu imponas,  denfari  eam  conftiparfquc  8C  cohiben  tran 
ipiratus  confpicies.Itaqs  ii  plufculo  ld  ipfum  tempore  facias,non  rubram  icruabis  particulam ,  icd 
aut  liuidam  aut  atram  efficies:id  quod  affiduein  eryfipelatis  a  medicis  plcnfcp Hcri  viderceit:  na 
&C  ea  tempore  duraatra'que,immodicc  refrigcrando  cfnciunt.  Quod  fi crgo  no  folanu,  fed  anthe 
mida  hoc  eft  chama:melum,parti  inflammatx  impofucris,eam  prorfum  coti  a  affici  vidcbis :  quip 
pe qua: rara.fula;molIis, laxaque euadct, -{cu non du cutis exulcerata fuerit ; }- multu  que lllius fu- 
pernuitatis,que  fub  ipfa  continef,  trafpirabit:necliuida  amplius  atravc  erit,  etiam  ii  vel  plurimis 
C  deinceps  diebus  chamxmelo  vtaris.Fundere  enim  hoc  ac  digerere  per  halitum  potcft,haud  quaij 
contraherc,condcnfare've,aut  tranfpiratus  prohibcrc.  Quod  crgo  folano,  chamxmelu  contrariu 
fit,illinc  liquct :  quod  vero  enam  fi  vtranqj  commifccas ,  euidentcr  th  vtriufcp  vircs  pcripicias,ego 
fane  exper  tus  ediiferam :  quancp  te  quoqj  malim  ipfa  re  experiunda  cucntu  cognofccrc,qj  narran- 
ti  mihi  ride  habere :  ld  quod,  fcio ,  etficiet  quifquis  veritatis  amore  tenctur.  Oportct  vcro  vt in  rc 
iam  patenu  orarionem  abfoluere.  Si  cnim  fimul  impoiitis  folano  SC  anthemide,necp  ita  denfa,du 
ra,tenfa,huida'que  reddat,atq3  fi  folo  vfus  folano  effcs :  nccp  adeo  rara,molIis  Jaxa,rubens'que,ac  ii 
chamaemelo  folo  vfus  fores,fcd  dictorum  mcdiam  accipcre  aftecuoncm  particula  cofpiciatur :  co- 
fentaneum  eft  vtrunqj medicamentum  fccundu fuam  operatum effe facuItatcm.Nam  li  ncutrum 
quicquam  egiifct,fed  quieuiflet  vuuncp,quam  ab  initto  affectionem  particula  habcbat,eam  haud 
dubie  feruailet,  non fecus  ac fi  omnino  nihil  impofitum  foret :  Siii aat alterum  quidcm  eoru  opc- 
ratum  fuiifet,altcrum  vero  penitus  deuictum,non  mediam  affccftioncm,fcdcxtrcmarum  altcram, 
perpciTa  particula  clict.  At  li  vtrunq?  agi  t,ea'que  contraria  facul  ta  tibus  f  uere,  contrana  vtiqj  eode 
tempore  corpus  perpcllum  eft:  ncc  enim  partitis  inter  fe  agendi  vinbus  operabantur,tanquam  ii 
vtrifcp  exempli  caufa  totum  diem  impofitis ,  fex  horis  prioribus  medicamentorum  altcrum ,  rcli- 
D  quis  vero  fex  alterum  luo  viciffim  munere  fungeretur :  nugax  enim  hcc  eft  hypo;helis,ncc  folum 
demonftratione,  fed  probabilitate quocp  omni  deftituta.  Quanrp  profccfto  ncc  ita  quidcm  fundi 
contrahique  fubiectam  contingit  fubftantiam,vclut  in  rjs  qui  in  balncis  lauant,  poftcaque  ingre 
diuntur  fngidam :  fed  potius  ita,  vt  fi  lauanti  frigidam  aquam  adfpcrgas :  fic  enim  no  diucrfis  tcm 
poribus ,  fcd eodcm  contraria  perpetietur.  Igitur quemadmodum  in  medicamentis  compofitis 
mirum  non  eft,fi  contrarrj  iimul  arl  ectus  corponbus  infligantur.ita  nccp  in  fimplicibus,cu  &  ipfa 
fenfu  quidem  omni  atq^  cognitione  fimplicia  appareant,verum  natura  iint  compoiita.  Quin  etia 
quemadmodum  in  rjs,quae  nos  componimus  ac  c6mifcemus,interim,fi  lta  viium  cft,  plus  aditrin 
gcntis  fucci  mdimus :  mterim  plus  dulcis,aut  amari,aut  falfi,aut  acns,  aut  altenus  cuiulpiam  cotra 
riorum :  non  nuny  vcro  v  trofq^  parribus  panbus :  Ita  quoq?  naturam  m  arboribus,fruticibus,ani- 
malibus ,  6c  in  ipfa  quoqj  terra,contrarios  temperare  fuccos  paribus  aut  portionibus,aut  vinbus, 
alienum  noneft:potefletiam  qhqjalterum  vinccntemefficere.Iraqucacfrionescorum  inmiitu- 
risparibusfimiieseuadet,  inimparibusautdiucrfa?.  Nequisergoputet  (quod  5C  fupra  monui- 
mus)  nihil  referre ,  adftringetc  fuccu  dicas,an  adftridione:  na  adltrictio  vnarcs  iimplex  intelligif, 
adftnngens  vero duplex: ficut  cV calfacics  parrim  fim plex  6C  fummu ,  vt  ignis :  partiin  pcr  cxupe- 
rantam  caloris,vt  fanguis,  Sic  adftringens  quoque  aliud  fummum  cfl,vt  cxcmpli  cauia,alumen, 

cV  mc- 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


cVmelantcria,  fiuc  atramentum  futorium,  cV  galla,  bC  rhus:  Aliud  quia  adftridionis  cuiufdam  eft  £ 
particeps,  vclut  pyrum,  vinum, malum,rofa : nam  minimum  omnino  eft  in  rofa  quod adftringit, 
multis  numens  co,quod  non  cft  eiufmodi,  fuperante.Quaproptcr  non  ab  re cxigui  quoq?  adltri- 
cfaonis  effeclus  funt,tanti  fcilicct,dum  a  relaxandi  facultatc  qux  rofx  incft,corpoi  um  llli  admoto* 
rum  robur  non  exoluatur.Itaq^  mirandum  non  cft  mcdclam  efle  eam  inHammationum,  ac  potiffi 
mum  dum  incrcfcunt  adhuc  atq^  augcntur,pluscj3  etiam  dum  incipiun  t. 

Quod  RoJaceum,~\tpote  olet  rojxjj  medtam  ad ~\noucm  naturam  obtinens,  Inflammationum 

optimum  Inaugmcnto  Remcdtumft.  C^AP.  17. 

ROfaceu  vcro  (vtpote  cuius  natura  olci  rofxqj  in  medio  cft)  in  inflammationum  augmentis 
optimum  cft  rcmediu.  At  olcum  commodu  cft,  vbi  inflamationcs  maximc  vigent : id  quod 
cxpcriinentadocet:caufam  autenosin  tracfrarionibusdcmcdcdi  rationcexponcmus.  Porroro- 
faceum,vtquod  in  mcdiocoruexquibusconfectumcftconliftit,vticj3etinmcdio  tepore  vulitatc 
oltendk.Nam  pcr  mitia  rcpellerecoprinKrcq^influxus  oportet:in  vigore  aut  itaper  halitumdi- 
gcrere,  vt  morfus  abiit:  at  in  incrcmcris  rcpcllcrc  fimul  ac  digcrerc.Id  quod  fiquis  nudu ,  citraq;  ia 
diaasraticcinutionesaudiatjfortaffisfidcmnonhabebit:  nuncautmirer3fiquisadcofirftupidus, 
vt  rationi  non  du  acquicfcat,Etenim  indicationes  in  inflamationu  incrementis  contrarias  eflc  nc  F 
ccfle  cit:na  femel  vnoqj  impctu  ab  adftringetibus  contrahentibusqj  fubftantiam  ad  laxantia  fun- 
dcntiacj3tralircplancablurduclt:  Sicuti  fane  ^quumeftinintcrmediopnncipij  ftatufqj  fpatio,du 
videlicct  morbi  adhuc  incrclcunt,ncc  plane'  repcllcrc  licut  in  prinaprjs,  ncc  itide  digererc  licut  in 
vigoribus :  fcd  perinde  vt  morbi  coditio  media  cft  intcr  contraria,ita  mcdicina  quoqj  mcdiam  cfle 
oportct,q  vidclicet  no  vt  i'n  principtjs  adftringat,  nec  vt  in  vigonbus,  digerat.  Atqui  mcdiu  oc  cx 
cotrarrjs  miftu  eit,ijs'quc  totis  p  tota  tcpcratis,aut  pcr  cxiguas  particulas  lenfum  cftugicntcs  eoru, 
quibus apponunf.  Porro, hoc an illo  modo  rofaceu miliuefle  vclis,mca  quidc  certe  nihil  refcrt: 
na  vtroq^  modo  propolitum  dcmonftrari  potcft.  Satis  aut  ccrtd  fcio,fi  ratiocinationcs  ocs,tu  quas 
Thcophraftus  mcmoria?  prodidit,tum  quas  nos  toto  hoc  traclaru  complccftimur,multum  animo 
verfaueriSjtefecundum  miftionis  modum  reperturum.Quin  cVin  profundum  pcnetrare,  cYcor- 
pora  arentiamagtsq  olcum  humc(ftarc,rofaccum  potcft:arbitror'qucfubindc  rofacco  tc  prcdcfas 
coriaceas  tunicas  ten  vidille:  quoniam  ncq3  olcum,  neq?  hydrclaum,  quodex  aqua  cVoIeo  miftis 
conftat,cam  probe  molliteac  madcfacerc pollit,quia  vidclicct  cralTiorum  funt  partium,  q)  vt pc» 
nitus  imbibi  ac  pcnetrarc  qucant:  rofaceo  vcrd  prartcr  cartera  qua*  poteft,paucula  quarda  ineft  ad- 
ftritfho ,haud  parum  liuic rci  confcrcns.  Nam  qua:  magnopcrc aultcra acerba'que  funt,  primo fta G 
tirti  contac' tu  fuperficiem  condenfantia,humorem  ingrcdi  imbibfquc  prohibcnt ;  at  qua:  paulum 
qufdem  aditringunt,caeterum  plurimum  in  fecontinent  eflcntiar  tum  tenuis,tum  tepidc,  tm  abcft 
vt  pra:  aditriclione  ingrcdi  altius  corpora  admota  prohibcantur.vt  et  ab  ca,magis  f  nnpellcntc,  iu 
ucntur.  Qute aut  penitus  tcnuia  cahdaquc  funt,  magis  digerunt  dilcutiunt'que  humorcs cx  cor^ 
ponbus  quibus admoucntur,qj  alios  ipfa apponant.  Porro  qug frigida  funt 3C craflTioris eflentie, 
omnino  nullum  introduccrc  humorem  queunt.  In  quibus  vcro  humiditas  incft  tcnuis  pariter  dC 
tepida,harc percflentia:quidcm  tenuitatem  cxtcpiditatcm  promptc  mobilia,  corporumquaecon 
tingunr,mcatus  fubire nihil  prohibet.Quod  verd  non  admodum  calfaciunt,  ex  co  hquct ,  q? exi^ 
ftentem  in  illis  humidttatcm  non  digcrant.  Si  vero'  praucr  qj  q>  lint  eiufmodi,  infupcr cxigua  ad^ 
ftricftionem  poffideant,que  tenucs  particulas  meatum  iam  ingrcflasin  profundum  propellere  va 
leat, ipfanVquecxtrinfccus fuperficiem  quadantenusconftringcreaccondcnfarc,eaintcr omnia 
humcclantia  efficaciffime  humecrant.  Adftridtionis  enim  -fmaioris}-natura  eft,vt  meatus  occlu 
derc  prafOccupans,vicinam'que  fubftantia  ad  fe  contrahcns,conftipans'que,ijs  que  humectare  va 
lentjimpedimcnto  exiftat.  At  qua!  adeo  infirma  cft,vt  in  rofaceo,quae  vincatur  lpla  potius  q  vin- 
cat,tenues  calidas  'quc  rofacei  particulas  praruertere  quidc  nequit,fed  vbi  illac  altius  penetrauerint,  H 
in  ipfam  iam  tum  luperficiem  agere  incipit,pro  viribus  conftipando,contrahendo,accondenfan' 
do.Ex  quo  ncceflano  fequitur,vt  quaeingredimeatus  anteuerterintexigua  corpufcula,intm  pro 
pellantur,ac  meatibus  praeclulis  foras  regredi  inhibeantur. 

Quodqu£  Frigidnate  tntmmunt,Deleterijs,  ex  Mutationvs  celmtateltt  corrumpant,euenit: ac proinde ^lie^ 
nam  requirant  Caliditatcm,  (ju£  1/elut  manu  in  totum  deducat  corpivs.  C \A  P.  1 9. 

SAne ad operaeiufmodi  non mediocriter  confertinnatacorporibusnoftriscaliditas,quippe 
quae  intro  ad  fefe  attrahat,cv.  comminucdo  extenuet.Hinc  eft  q>  dC  qug  natura  frigida  funt  me^ 
dicamcntanempe  quae  deleteria  nuncupantur,vtputacicuta,papauer,hyofcyami  femen,mandra- 
gora,&  quae  eius  funt  gencris ,  citius  magis'que  in  calidis  natuns  vim  fuam  exerant:  Cuius  SC  tu, 
tamctli  vnu  ex  ambiguorum  difficilium'que  problemattt  numero  habitu  id fuerit,  haud  difficul- 
tcr,modo  no  fegniter  rjs  qua?  dicimus  aduerteris animum,folutionem  inueneris.  Eteni m cum  fit 
impofnbile  vt  talia  interficiat,nili  prius  cor  refrigerent,fane"introv  cominuta  extenuataqueingrc 
dianturnecefleeft:  Id quod  exfuanatura  praeftarenequeunt:quippequecraflarum  funtpartiu, 
nec  facile  moueri  poflunt :  nec  vt  minutim  concidant,prorfum'que  teratur,ex  fua  natura  obtinct: 
vei  um  adfcititiacaliditate  requirunt,que  in  minuta  fecet,  extenuet,  atqj  cdminuat,  quaequc  velut 

manu 


LIBER  TERTIVS 


A  manu  Juear,arq;in  ftibrilcs  paruum  omnium  mcarus  dcducar.Iraq;  fi  qh  ca  abfir,cuncrantur  tar^ 
dantqj  m  maioribus  mcatibus  harcntia,SC  vcnis  atq;  arrcrns  vclut  lnnaianua  :ac  tcmporis  fpatio 
intcnm  pcr  longos crrorcs ac multas lactariones ab humonbus  qua: in eis  funt ,  vuiffi.  n  non  ai* 
hilperpcuuntur.Oftcnlumcftcnimiam  fapcnumcro.infcfemuiuoqualitaresomnc^quadanrc- 
nus  agere :  nam  cx  lapis  ab  alfiduo  aquae  Ihllicidio  cxcauat  ur :  gladiusq^  ccram  fccando  hcbctatur. 
Monltratum  ctiam  cit actiones a  lbhdis animantium  partibus  pcrhci : quarc cu:n  hc  no dum  a  rc- 
fngcrannbus  mcdicamcntisrcfrixcnnt,animansiupcrlitnecctrccft.Porronf  igerarinequetmt 
prius ,  q;  llla  in  propnos  iftarum  mcatus  fubicnnt :  atqui  ex  fua  id  natura  cralfioribus  frigidis'que 
medicamcntis  datum  non  cft:nih  luccurrat  quod  vclut  dcducu.Dcducit  porro,vt  caufa  pnmaria, 
artenarum  attractio,  oftendimus  cnim  ipfas  mtcr  dilatandum  vicinuin  omnc  attrahcrc:  vt  fecun- 
daria  vcrd  Cx  matcrialis,ctientue  tcnuitas :  quam  aim  cx  natura  fua  non  obtincant  fngidiora  craf- 
fiorumqj  partium  mcdicamcnta,rjs  vriq;  opus  habcnt  qua:  prarbcanr.  Corpora  uacp quarcunque 
tempcrarura? funt  irigidioris , caarrcnarum  tractum  lmbccilliorcm  polf.dcnt  ( id  quod ctiam  dc^ 
monftratum cft )  atquc m  minutas  parnculas  mcdicamcnrorum  fubiranuam  rcdigcrc  ncqueunr. 
Proindc  mcdicamcntum  et  iplum  cundando  rardandoq;  tcmpons  fpario  aliquid  pcrpctiatur  par 
£  cft.Iracp  tnterim  accidit  vt  concoquatur,  velut  lactucae  fuccus:  nam  cV  is  tcmporc  concoquitur :  at 
fi  integer  ad  cor  pergcrc  propcraret,  non  fccus  arqj  cicura  homincm  lnrcrhccrcr.Euenit  autem  id 
ipfumaliisquoqjomnibusadmodumretrigeraribusluccis^namnificclcrircrintenmcrc  polfint, 
fane  ex  hcc  omnino  nullius  crtcctus  rcdduntur.  At  qua-  aut  crofionc  aut  putrcdinc  cnccant,rjs  vt 
tempore mualcfcant  accidit:  hquidem  tcmporis  ipauo  purrefcunr omnia ,  idq? magi\  in  humido 
calidoq;  loco.  Meriro crgo  nt,  vr  qua? frigore  fuo  noxam  lnferunt ,  tjs  acuonis cclentas ad  pcrni- 
ciem  prohciar:quippc  quaahoqui  fpatio  excaltacta,vim  pcrquamagcbant,depcrdant:  Atqui^ 
busactioconfiftitinputrcdine^stempus  aaionemadauger5qmf.cVpurrcdincm.Ncccnim  ani 
mal  vllum  mterirc  potcft,  quin  cor  ab  agendi  munere  ceilet:  heri  porrd  vt  ccfter  ncqui  r  ritra  maxi 
mam  lntempcriem.liquidem  non  limphcitcr  cp  par  cft  aut  calidius,  aut  frigidius,  moucn  deflnet: 
codem  modo,  G  modicc  iiccum  aut  h  umidum  cuadar.Minus  cnim  fuo  fungctur  ob  hafce  quidem 
intcmpcncs  munerc:  carerum  motu  non  vacabit pnus  q;  lmmenfam  aut ca!iditatem,aut  fngidita 
tem,aur  rcliquarum  qualitatum  aliquam  accepcrit.  Porrd  medicamentis  quc frigore  occidut,vbi 
ad  cor  pergcre  cunctantur ,  iimile  quid  accidit ,  quod  l.gnis  humidis  viridibus  frcqucn  tcr  cucnit. 
Haciiquidcmiimultaaceruatiminignemconnciantur,  eucelcrnmeextinguunt:lin  vndiquaq; 
C  in  orbe  compofita  pnus  ficccntur,ac  incalcicant,S^  deinde  fcnfim  lnnciantur,  tantum  abeft  vt  ex- 
A.l.i.t.i.c.i.  tinguant,vt criam alimcnro illi efficiantur.  Sic homincm  quidcm cicuta nccat tum  ob  mcatuum 
amplitudincm,calorisq5  multitudincm,tum  ob  attractionis  arteriarum  robur  validum  ctiamnum 
ad  cor  pcrtingcns:  S  turnos  verd  ob  caufas  contrarias  haud  cnecat,  vtputa  cu  cV  rctmcatur  cV  cun 
c~terur,ac  fcfc  tcmporis  tractu  concoqui  prarparanq;  a  cordc  ranqj  a  foco  mcalefccns  iinar,no  fecus 
ac  ligna  cxtrinfccus.  Quarc  ncc  ld  quidcm  mirum  dubiumqj  relinquitur,fed  cft  qualc  lactucis  ac- 
cidit  quippe qua  moderato ciu homine nutnant:  At li  quifpiam cxprclTum earum fuccum largi 
ter hauicrit.no  lccus  profectd  monetur,q;  qui aut cicutam.aut  papaucr  fumpfcnt.  Sicuti crgo  la^ 
Ctucaficor  refrigeraiierit,intcrimit:iinconcoquatur.  alimcntumanimal:  cfncitur:  Adcundc,ar- 
bitror,modumcicutahominem quidcm  cclcntatcdiitnbutionisintcihcit, fturnos vcrd taidiute 
ipfanutrit.Si  verdexiguum  quiddam  fumaf,mortehomini  nequacpinferetJd  quodanus  Athe^ 
nienfis experimento  docuit ,  cuius  apud  ocs  pcrcelebris  memoria  elt.Etcnim  ea  a  minima  ricutac 
portioncaufpicata,nuilodctnmcntoadpcrmagnam  progrcftaeftcopiam:prinapic  enim  pauca 
exiguirarcipfadeuiaumeft,  atconfuetudonaturalereddidit.  NecenimnSclocuseft,  \  tcurplu 
nmum  poflit  cofuetudo,curcj5  vclut  altera  ac adfcititia  natura  iir,vri  a  \  ctcribus  prodimm  d t.  cau 
D  fam  rcddam :  nam  lra  maius  cuaderet  operis  accciTorium.c|:  ipfum  opus :  vr  omirram  quod  fcpara^ 
um  de  hoc  tractauimus:  Verum  connectcndus  eit  pernciendusqj  prarfcns  fcrmo. 

Quod  McdiCdmtntorum  <ju£  FrtgiditatefuA  mtcnmunt,  N ulium prorfiu  Gtncre 

Lethalc jn,ac deietcriumJedjoU  Qu.tntiute.  C^iP.  1£. 

Orumergomcdicaminumqua!frigoreintei-imunt,nullumgencrcIcthalccft,  (ediblaquati' 
tate:  At  m  erodcntibus.putrefacicubus ,  atq;  cxcalfacicnubus  haud  ua  fc  res  habet :  fed  de  his 
paulo  poft diccrur.  Qiiarcunqj aurem  frigidiratc  occidunt ,  ca cxigua  quannratc lumpta  mortcm 
non  adferent,non  magis  cp  fi  copiofae  flamma:  pauxillum  aqua?  inihllcs.aut  hgnum  ini]cias  humi 
dum  ac  viride.Qucmadmodum  ltaq;  niii  calorcm  habeant  abundantcm,  qui  tum  ccmmmuat,  tu 
ad  cor  vfcp  perducat,  lntcrhccrc  non  porerunr :  iic  ii  quod  comminuir  ac  dcducit,  m  ulto  valenuus 
fuerit.prorlum  deuincct,mutabit  quc,acahmento  vt  iibi  iit  mcdicamcntum,crhcicr. 

Quod  MtdiCAnientA cjux natur.tfunt  frigida,  Iure a  Vetcrtbi»  Potejlatejrurtdxappcllcntur.    C ~4P.  lO  . 
"  Vam  ob  rem  eius  quoque  nunc  protinus  meminifTe  oportet,vetcrcs  mcuicamenta  natura 
gida,potcftatc  dixifTc frigida : nam  ca  quocp quadantcnus  rctngcradi  potcntiam  a nobis 
accipiunt ,  ficut cxcalracicndi calida.  Qudd  ii  alio  modo  nla ,  alio  verd  'fta ,  nihil  vrique 
refcrt:  gencrak  cnim  ldcm  commune  quc  vtnfque  cft,ncmpc  altcrationis  pnncipium  cx  paiTuro 

corpore 


fcLji.f 


E 


VZ  frls,c 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


corporc  in  aclurum  mcdicamentum  procedcns.Nam  quae  potcftate  quidem  funt  calida ,  alteran-  E 
tur  eo  duntaxat,q>  incalefcat  a  nobis:  a  t  quae  natura  frigida,tum  q>  cornminuantur,tum  q>  adfcititiu 

•  accipiantmotum.  Cum  lcaq^iplis  tanquam  frigidisagereabfque  corporis  patientis  auxilionon 
licctjiure  poteftate  frigida  dicuntur :  nam  vt  aclu  nos  refrigerent,non  prorfum  ex  fcfe  obtiner,ve- 
rum  a  nobis  prius  pcrpetiantur  vtrcfrigcrent  oportct:etenim  in  minuta  contcri,  cVaduentitium 
motum  accipere,aHcc'fus  funt  medicaminum.  Attame  licui  hbeat  ca  adu  frigida  nominarc,  haud 
cquidem  repugnem ,  modo  omnis  in  verbo  dilTcnlio  fit ,  res  aut  vtrifqj  confelfa :  fiquidem  ( quod 
paulo  fupra  monuimus )  id gcnus  omnia calidum  corpus  quo  agere  poffint poftular. Eapropter 
mcconium  hoc  eft  fuccus  papaucris,cY  cicuta,li  vino  mifta  bibantur,ocyus  necant,hcet  non  quo^ 
uistempcrata  modo.Sicnimipfa  pauciffimaplurimo  vino  mifceatur,  prorfum  deuinci  poffint: 
fi  vero  pauculo  muha,  deducuntur  quidcm  ad  cor ,  vinci  aurem  ncqucunt.  Siquis  vcro  papaueris 
fuccum,quantus  intcificcrc  potelt,hauferit,ac  etiamnum  tn  fuperlit ,  recla  ratione  cV  hunc  quoqj 
fanabit largc  cpotum  vinum  vetus,magifcj3  etiam  (i  gencrofum  fuerit,nam  id  quoq^  magis  calefa 
cit.Q.uod  vero cor  non  dum  admodum  refrixcrit,h'quct,qnquidem  adhuc  homo  viuit.Tum  aute 
digeitionis  in  corpus  tarditate  quadantenus  mutatum  iam  a  corpore  effe  medicamentum,ficuti  li 
gnumviride  vbiproxime'  ignemaliquandiu  iacuerit,  necidquidem  obfcurumcft.  CaliduitaqjF 
id  temporis  vinum  ebibitum  prafentilfimum  cft  remedium :  nosqj  ctiam  qucnda  extrcmc  lam  re 
frigeratum  vini  lesbij  potionc  fcruauimus.Porcftqj  idem  falernum,furicnnnum,  ariulium,tmoli 
tes  aufterum :  ac  quotquot  calida  fimul  exquilite  vinofa  fucrint  vina,cundcm  cum  lcsbio  preftare 

' Kijiit.  valent  cfreclum.  ln  fumma  quod  tcnui  pcrlucidaqj  fubftantia  cft,colore vcrmiculo  aut  tlauo,  odo 
regratum,quodq}dum  tcmpcratur,  plurimamaquamcxpofcit,id  tumadmodumexcalfacerceft 
natum,tum  ficik  vndiqj  pcr  corpus  vniucrfum  dcferri.  Talc  crgo  natura  vinum,  aetate  vctus,me 
racius  temperatum,eos  etia qui  refrigerati  iam  funt  pcrfanat,nec  folum  a  papaueris  fucco,aut aho 
quopiam  refrigcratium  mcdicaminum,vcrum  etiam  qui  in  morbis  aut  cx  ftomachi,  aut  ex  cordis 
ailcciu,  fyncopam  patiuntur.  At  quod  cum  refrigerantibus  medicamentis,  quoccleriorem  morte 
alicrant  bibitur,id  ncc  multum  cffnccgcnerofum,fcd  quod  comminuerc  ca,  ac  diftnbutioms  fui 
impetu  incor  perducci  e  modc>  valcat.  Atqg dc  his  quidem  ha'c  fufficiant, 

Dc^icUone  Meditamcntornm,cju£  Putrejaclione&'  Erofiunc  nos  nccant.  C~4P.  Zi. 

QVoniam  autem  dc  ljs  ctiam  mcdicametis,quae  erolione  ac  putrcdine  interimcre  funt  nata, 
diclurum  me,q>  temporc  pernicioiiora  reddantur,etipfogenercnaturam  noftram  corrum 
perepoffint,  non  vt  rcf  rigerantia  duntaxat  multitudine ,  fum  poilicitus,  tempus  nuc  cft  G 
promifTis  fatisfacere.  Coniuncla clt  cnim  quadantenus  quae de  his  habetur  oratio,  ljs  qure  dc me^ 
dicamcntis  poteltate  calidis  dicuntur :  vcrilimile  fiquidem  eft  pleraqp  eorum  ctiam  actu  cfle  caJida, 
fed  iccirco  nos  fugcrc,quoniam  aut  ipfi  plurimum  habeamus  caloris,  aut  craffa  eorum  eflentia  fit. 

Redigamus  cnim  cadcm  rurfum  in  memoriam ,  nempe  q> in  balneo  frigida  videatur  vrina : iti^ 
demcj3  memoria  rcpetamus,qi  cum  in  folium  calidum  dcfcenderenon  valeremus,  aliud  prius  mi' 
nus  calidum  lngrclfi ,  nullo  negocio  quod  antca  intolerandum  vidcbatur ,  poftca  pertulerimus. 
Qyin  cY  aqua  fontium  tempore  hybcrno  quibus  manus  algent,tcpidaapparct,  cum  alrjs  minime 
vidcatur  ciufmodi.  In  fumma  cnim  ( id  quod  antea  quoqp  diximus )  pro  fuo  vnumquodqa  afledu 
corpora  admota  fcntire  confucuit.  Sic  ergo  fi  manum  habcns  frigidam,  eam  in  rritici  aceruum  im 
mileris,luculcnrcr  calorem  percipies:  fin  calidam,nequaquam.  At  fi  ftercori  columbino  accumu^ 
]ato,potifTimum  fylueftrium  columbarum,manu  inferas,etiam  fi  calidam,  manifeftam  tamen  fen 
ties  caliditatem.  Sic  mify,fory,chalcitis,aeruj*o,calx,aliaq3  id  genus  innumera,  fi  illis  aceruatis  ma^ 
num  altius  infjcias,  protinus  videbuntur cfle  calida.Caeterum  li  bolum  ex  eis  vnam  acceperis,  ai' 
ius  extrinfeca  fuperficies  ab  ambiente  extrinfccus  aere  fi  t  refrigerata ,  merito  nullum  percipies  ca^ 
lorem,  quippe  qui  refrigeratas  tantum  eius  partes  contingas ,  ldqj  antequam  in  minutas  redactaeH 
fint.  Ad  eundem  modum  hyemefaepenumero  tum  putealis,tum  magis  fontalis,calida  tangctibus 
eft  vila :  verum  fiquis  calfacftis  prius  manibus  contigerit ,  frigida  videbitur.Memorariq^  fane  poC- 
fint  alia  id  genus  mfinita,  quibus  facile  adduci  quiuis  pofTit,  vt  credat  medicamcta  poteftate  vt  ad 
nos  calida,alteri  animantium  generi  aclu  effe  calida, 

QuodreEle  cju£  Erodendo  Putrcfaciendocj;  interimunt  Mediccimentd,  Genere,non  cjualitate  Deleteria 
funt  diEld:  Et  cjucd  Quanto  in  corpore morantur  diutim,Tanto  &  magt6  ajrere jttnt  nata.  C ^4P.  %%. 

ATque  haec  quidemobiterdi&afunto.  Caeterum  quaenos  contactu,autper  putredinem, 
aut  per  erofionem,  lnterficiunt  ( nam  de  his  habebatur  oratio )  ea  recla  quidem  ratione  hu^ 
manae naturae  deleteria toto  genereexiftimatafunt,nonvt  frigefacienria,duntaxatquantitate: 
Haec  enim  interdum  vincuntur,cV  nutrimentum  animali  redduntur :  putrefacientia  autem  etiam 
li  quantitate  minima  fumantur,omnino  tamen  corrumpunt,  quia  videlicet  quae  putredini  obno^ 
xiafunt,calore  humiditateqaputrefcere  folent.atquicalidus  humidusq? fanguis eft.  Itaquepu- 
trefcere  nunquam  ceflare  poflunt,fimuIq3  viciflTim  putrefacere,qug  o-jjttj favaxPn  a  putrefadione 
vocantur  medicamina.  Proinde  longo  etiam  poft  tempore  av  quo  fumpta  funt,non  nulla  interi^ 
munt,  potiffimum  quae  craffa  terrenacjj  efientia  funt,  Haecenim  corporibusnoftris  inhaerenua 

infi^ 


LIBER    TERTIVS  25 

Ainridcnti\iq7,ddntemporisfpatioputrcrcenria,crodantcorriirnpunc'q-;c  vicinascorpons  parteb 
Quacauja  Putrejacientia  Medicamina ,  Ltcet  tentre  Lethahajit.t , 

Non  tamen  Perpetuo  occidxnt.  C \A  P.  z  J  . 

ATquetenuiora  fun:,ctcxcerni  lntenm  cucxcrcmentis  poffint.Pcrcq:  accidir.vt  duaiobcau 
fas  lltas  qhq^medicamenca  putredine  erolione  uc  necantia  non  incerhcunt:  Vna  videlicer, 
qua  modoadmodum  dicerc  dcui,  ncmpecu  vna  cum  excrcmentis  cxecrnunt  pnus,q;  iniuna  cor^ 
pusafficiant:  Alteram,licui  accipicti  bona  faucac  fortuna,vide[icctautabis,autqua' Jioquicon^ 
tcrunt.vtenti:autmcdicij  quicurando  pra:ht,nacto:na,vbi  grauisab  nsnoxaillata  clt,  malii  ncqs 
vicius  rationc.neqj  gcncrolorum  mcdicaminu,mediciq;  auxiliantis  opc.h  tn  potcft.  Qiicd  li  pror 
fum  exile  fit  delctcnum,nihil  rcpugnat,quo  minus  lllud  quoq;  mhil  perhciat ,  propu rca  .y  cu  rc^ 
crcmentisexcernipolTit,autidonca  viciusratione  fuperari:  Vtputafi  canthandis  litccnteiima 
drachmac  particula : nam  id  pnus  q;  noxam  animah  infcrat,vna  cum  vrinis  excernatur.  Sanc  can- 
tharides  vrinam  cientibus  mcdicinis  mifcentur ,  hcut  pleraq:  aha  lethaha  alexipharmacis ,  hoc  cft 
amuletis. Atcp ld genus medicamcta compofira  h  apte  mixta fuerint ,  omnino efficaciflima  lunt, 
quoniam  admodum  quod  ex  candiaride  conhcitur,vrina:  moucnda:  accommodum  cft.f  eruntur 
B  enimalioqui  fponte  fua  canthandes  per  vrinam  ad  velicam ,  atqj  fic  rodcndo  cam  exulccrant:  vc- 
rum  vbi  paucum  ex  illis,multis  mifcctur  bonis  atcp  vti!ibus,illa  quidem  velut  manu  ducunt.ro  Je 
rethncqueunt.  Opuseftcnim  vt  quicquidagat,ctiam  fi  lit  valcntiiTimum,aliquantain  th  £V  ma> 
gnirudinem  habcat :  Qn  nimiru  5C  ignis  ipfe  ii  prorfum  minimus  fit.prarter  q;  q?  non  vrct.nc  caU 
taciet quidcm : quippc cum  6V centehma  fannlla:  portiuncula  (cnfu  nobis fit lmpcrceptibihs.  £x 
quibus  patet^quarcunqs  frigiditate  lnterimunt.ii  paucula  fumantur.nutnrccorpus  polTe,vcIuc  la^ 
cftucaefuccumcatquarputreraciendotrodendoqj  eanunquamnutnre,ncli  pra:  paruitatc  quidem 
innoxic  corpus  permcent :  genere  nanq?  talia  humana:  aduerfantur  naturar. 

Quod in  Mcdican:ent!<,DiJ>imdam  jubjtanti.t jit  mijlura:  ^4c promde  Vbipne  juo  purgantia 

jruslranturjnter.m  auidem  extreme Lxdinr.tr,  bittrimuero  Ntaua^uam.     t\AP.  14. 
A.1.1.  t.i.ci.    (~~\  Vemadmodum  autem in  faporibusantemonuimus.nullum  prope eorii ahene efle q  u  u !  i  ^ 
ioLfi.e  y)  tatisexpcrtcm,vcrum  tiuein  arboribus.hueinhcrbis.liueinfructibus,  milios  fempcr  altc^ 

^^riusgencriselTcfapcriTus:Ica  in  medicamcncisintelhgcrc  oporccc,  multas  diuerfi  generis 
miftas  cllc  iubftantias:  id  quod  inucnias.ii  ccnlidcrcs  granum  cnidium  hoc  a  cnico  dirrerre.q?  plu 
rimum  habeat  cahditatts.  Namiimiiirudinem  vtriulqjfubftanuie  tactu  vifuq^cognofccrehccacr 
C prartcrqj  ea  tcrtium  eft ,  q> ambo  pituitam  dctrahant: oftcnfum  eft  iiquidem  nobis  m commenta^ 
rns de naturalibusfacultatibus3cpqualitatum.qua:in  lubirantns funt,  propneratibus attraciiones 
rcrhcianrur.Accamcn granocnidio mulrum permiftum calonseli,  quareacnicodiirat.  Idcirco 
purgantium  mcdicamcntorum.vbi  forte  purgaticnefruftrantur.  quardam  extra  q  qp  noxam  cor^ 
pon  nullam  aherunc  cnam  alimentum  homini  prarbent:  alia  vero  in  corruptionem,  ac  ranq  111  .  c 
nauim  vcrtunmr.Prorlum  cnim  med.camcntum  purgans  vel  cum  vno  laltem  humorum,qui  in 
corporc funt  nciiro,hmilitudincm  obtinet,no  autcm  pcrpetuo  pcrmifta  eir  visaliqua  vcnenoia: 
quam  ob  rcm  ncc  pcrpetuo.licet  non  purgct.iniuria  afficiet3verum  concociionc accipict,talemqj 
prcducct  humcrem  qualem  trahcre  natum  crat. 

Quam  obrtm,Cum  aualitatum proprittate  ^4ttraShonesperjiciantur,Purc.intia  medicamcnta 
perpetuo  Humores  attrahant  Famihares,Xectdmen  \nau.vn 

a  Familiaribtis  attrahantur.  C \AP.  1$. 

NCn  autem  mc  fugit;qm  in  naturalium  facultatum  commcntarris  exercitarus  antc  no  lit.ha^ 
fcc  ratiocinationes  no  iatis  confequi  polTe.Demonftratu.n.ibi  elt  plcrafq;  perhci  attracriO' 
ncs  qualicatum  familiaritate:  proinde  quancp  lingillatim  animantis  particulam familure  i:bi  nu^ 
1)  trimentum  attrahere.  Ad  quam  fentennam  icu  dogma  fequitur  medicamenta  purgantu  cllc  qui^ 
dem  detrahendis  humonbus  lamiliaria,  vci  um  qua'  attrahut.quodammcdo  chc  erhcaciora  valcn 
noraqUicuti  magnes  lapis  ferro:  quippe  qui  ad  krn  natura  accedat,  m  que  rcrri  metaUisrepehat , 
efque magnopere  fpccie  phmilis  lit : veru  fortior  eft  quodam  mo,vt  attrahcre lit apuor.Q  actrahi. 
Quin nec cnicu  quocp  a  pi tuita:  natura alienu  elTe  difndendu eft ,  vu  colore  fuo  pne  (e  fejn :  fed  th 
calore  ipioq  pituita valentior  cft,vt  trahere y  trahi  magis  par  i:c.  Ad  cundc mocfaimgranu  cn;diu 
fiqh  forte  a  corpore  noftro  vincatur(id  quod  aifidue  cnico  vfuucnit,ranus  aut  grano  cnicio,nimi 
A.  I.  i  t.i.c.  rumobrobur)  vicepurgaticnisalimetumefTicitivelutveratnilcmr  coturniabus.  Voloautc 
(qnquidem  m  hunc lcrmoncm  defcendimus)  logia  cuiufpia  meminiiTe  theoremaos .  qucd cx  m 
commentarrjsde  demonftrationemonftrauimus.cxterum  m  rcpraricntcmhaudinuulis.Eitautc 
theorema eiufmodi.  Demonftrationum  aharjCfexnecenitace  hccillimfit, conciuduntral.a:, q> 
inelle polTibilc cft.  Harum  ipfarum  quardam  m  ld  quod ex neceiTiateinclt rcadunt.cf.  vidcl  cei 
exnecei]ariisconfcquunmrprmciprjs,velutinhocipfoquodmodomonltrauimjs.^iCjj!-c;:i  m 
grano  cnidio  cV  cmco  pituuofum  lnclfe  fuccum  euidenter  mcnftrarc  non  efl :  amen  pofleeflc,  ac 
probabile  venfimilcque  clTe,racicnc  cclligicur.Sed  quia  accraC.iones  ful)franciaruni  her:  hmilicu 
dine oftcchmus  ( dcmonftratu.n.fubinde  cit;  in  purgationibus  a:traclionc  cfic  coru  q  purg  Labus 

mcdv  . 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT, 

medicamentis  fimilia  funt,  haud  vcro  omnium  fimul  fuccorum  altcrationcm )  fimilitudine  ineflTe  E 
quandam  vtnfqj  fubftantrjs,cV  eius  videlicet  quod  purgat,S£ eius  quod  purgatur,necelTe  cft.  Por 
ro ciim  quod  purgatur,pituita  cft,quod  trahit,  pituitoium  fit  oportet.  Pituitofum  aute efle opor- 
tere  quod  trahitdiximus,  non  autem  plane  pituitam  :etcnim  fimilitudincm  ineffc  fubftanrfjs  dixi 
mus,  non  idcntitatem:contrarium  enim  cernimus.Nam  nequeferrum  attrahitferrum,  neq^caro 
carnem,fed  lapis  lideritis  fcrrum,caro  fanguinem.Difterunt  enim,mca  quidem  fententia,idem  8C 
fimile:  quippe  pituita?  pituita  cadem  eft,cV  cnicum  cnico,fimilis  autem  pituita;  cnicus,non  tamcn 
idctn,  Nccpenim  quaecunqj  edulia  aut  biliofa  aut  pituitofa  dicimus,pcrindc  tancp  bilcm  aut  pitui- 
tam  continerent  fic  nuncupamus.Huius  enim  opinionis  abfurditatem  dctcximus  cum  in  natura- 
lium  faculfatumcommentarrjs,tum  multis  alibt  locis. 

Quodm  VurgcMtibw  medicims  Duplex  infit  Stmilttudo,Ncmpl cpu^dam 

^clu,&c]u£dam  Potemta.  C \AP,  7.6. 

QVaproptcr  prgtcrcunda  funt  omnia  huiufmodi.  lllud  vcro  rurfus  rcpctcndu  cft,q>  purgan 
tium  medicaminum  quxdam  iam  etia  poflident  idoncam  ad  attraclioncm  fimilitudincm: 
*~  quaedam  non  pcrfccftc  quidem  eam  obtinent,vcrum  i n  animantis  corpore  acci  piunt,no 
fecusatq3vrcntiamcd:camcnta,qua;caufiica  Grarci  vocant.Itaqaduplcxquoqjin  hisfimilitudo  F 
eft,vna  aclu,altcra  potcntia ,  velut  8C  in  alijs  oibus.Quin  8C  pcrmifta?  funt  iimilibus  in  vnoquoq3 
fuccis  alrj  diifimi1cs,q  partim  quidemedicaminofi  funt,partim  non.Quarc  vbi  purgatione  haud 
aflcquunt,qua?da  purgantiu  malu  corporibus  noftris  inferut,qua;dam  vero  alimcntum  exhibcnt, 
De  SuperpiirvatwmbusflUM  T7ripx.ciQapj-£ic.  Gr£Ctl>ocant.  C^4P.  7.7. 

POrro  qfh  femel  fermoncm  dc  purgantibus  mcdicamentisattigimuSjprarftiteritfortafTis  non 
nihil  quoq? dicerc dc  nimrjs  purgationibus,quas  CTr-cpx.a.Qapcre-ic.  Gra'ci  vocant,  quafi  fuper- 
purgationes  dicas.  Eucnirc  igitur  eac  foIent,cu  purgans  medicamen  vfqueadeo  inualuit,vt  in  va 
ioruadvcntrcm  pertinentiumofculis  mordicationemapertionemqjmulta  rclinquat:affiducq3 
iritans  conucllcnsq^  corpora ,  quaj  in  vafis  funt  vires  diftbluat.Nam,  quod  in  ventrc  euenirc  con- 
fpicimus,vbi  vircs  cius  m  cxtrcmam  inciderunt  inHrmitatem,  idem  in  venis  accidere  putandum. 
Quid  porro cft  quod  m  vcntrc  euenit  f  vomitus  totius  eius  quod  dcglutrjt,  vbi  videlicet fupcrio- 
rcs  eius  partcs  dcbilitas  occupauit :  intcftinorum  vero  Iaeuitas ,  vbi  inferiores.Oftenfum  eft  autem 
&i  dc  hilce  latius  in  tractatu  dc  vacuandorum  caufis.Huiufmodi  affeclum  exiftere  in  venis  cxifti- 
mandum  cft  in  fupcrpurgationibus.Cum  autem  per  initia  modica  etiamnu  iit  8C  apcrtio  8C  imbc 
cillitas,tum  quod cV  tcnuiifimum  eft  minimccjj naturae familiare,cxcernitur :*fed  vbi u  tracp adau- G^SJ-  '-f-4.ce. 
cfia  eft,iam  tum  ctiam  crafla,cV  quae  naturx  fami liariiTi ma  funt,  euacuantur :  Quam  ob  rc  flaua  bi-  0  7 5 "c 
lis  primo,pituita  fecundo  loco,tertio  loco  atra  bilis ,  poft  haec  poftremus  omnium  in  fupcrpurga- 
tionibus  eftunditur  fanguis,vtpote  qui  naturae  fuccus  iit  familiariiTimus.  Antc  hunc  vcro  primus 
deNatu.hum.  qUidem  qUj  tenuiftlmus,  poftremus qui craiTiiTimus.  DiffcruitautemcV  Hippocratesin  ||  libro 
|i.g  '  '  quideNaturahumanainfcribitur,deordinequi in  iftiseuacuandis  feruari  folet.Acnuncquocp 
ne  quid  huic  fermoni defit,dicendum eft.  Etcnim,  fi  quod  pituitam  ducat ,  mcdicamentum  exhi- 
beas,prima  quidem  in  fupcrpurgationibus  flaua,mox  atra,tcrtio  loco  fanguis  cijcitur.  At  i  i,quod 
flauam  bilem  dctrahat,pituita  confcquetur,tertia  atra,quartus  demum  reddetur  fanguis.  Qiiin  8C 
fi  atram  bilem  purgare  iit  natum,cam  quidem  primam  cuacuabi  t,poft  quam  flauam,deinde  pitui 
tam,omniumq3  poftremus  fequetur  fanguis,tancp  ex  inanimis  iam  vafculis  efHuens,  vt  quae  fum- 
maiam  debilitasoccupet,  qua^adextremaofculorum  apertionem  peruenerint.  Ex  quibus  ma 
nifeftum  eft  poftremu  in  fuperpurgationibus  vacuari  humorcm,  qui  idcm  8C  familiariifimus  eft: 
aliorumautem  vnumqucmcp,proutaut  craifus  eft,aut  tenuis. 

Qua  caufa  m  Supcrpurgatwmbws  Humores,mtmme purganti  medtcamento 

famttiares,itidemeuacucntur.  C^4P.  2.5.  H 

/Eterum  "caufae ,  quamobrem  omnino  8C  qui  alieni  funr  a  purgante  medicamento  fucci  vna    a.  1. 1.  f.4.  c  7. 
excernaMtur,inhifcetribusconfiftunt,vafcuIorumfcilicetimbecillitate,  ofculorum  laxitate ,  fol«75-* 
8C  purgantis  mordicatione.  Cum  enim  vafcula  non  amplius  in  fefe  continere  fuccos  poiTunt ,  8C 
ofcula  eorum  reclufa  fuerint,nec  iritare  medicamentum  dcfinat,  poffitcjj  non  amplius  familiarem 
trahcre  fuccu,necefle  omnino  eft  reliquos  quoq^  quo  diximus  ordine  excerni.  Satis  enim  erat  vni 
ca  mordicatio,qua;  organa  ad  excretionem  excitare  poifet :  multo  ergo  magis  id  fiet ,  vbi  8C  aper^ 
tio,&  imbecillitas  vaforum  coierit.  Fit  autem,  vt  fupra  diximus ,  apertio  ob  medicamenti  poten-  * 
tiam:obquam  videlicetmordicatio  iteprouenit:  Vaforumautem  imbecillitas  tum  obingente 
*  In  antiquls  defatigationem,quam  fcilicet,dum  a  purgante  medicamento  mordicarentur,ac  veluti  emulgeren 
'°t'9«  iCft»e  tur'  acclmfierant:t"  obintemperantiam,  quaeinfuperpurgationibusoccupat.Qucmcuncpenim 
rentuT    U*e  humorumpenituseuacuaueri5,intemperantiamconfequaturnecefleeft.  Itaque  qp  a  purgante  8C 
alieni  quocp  vacuetur  fucci,eas  habeto  caufas:  q>  vero  fupradiclo  ordine,vacuandorum 
humorum  tum  tenuitas,tum  cralTitudo  in  caufa  eft :  8C  ad  hec  prout 
magi  s  8C  minus  animantium  conftitutioni  fuccus 
quilibet  familiariseil» 

Galent 


24 


GALENI     DE  SIMPLICIVM 

MEDICAMENTORVM  FACVLTATIBVS 
L  I  B  E  R    QJ/  A  R  T  V  S 


ARGVMENTVM  LIBRI 


De  Tenuibus  &  Cralsis  Partibus,Saporumc|-,&  Odorum  cfTcntia,&facultatc-, 
Quarin  Medicamcntis  fimplicibus  cernuntur. 


Quid  TraHatumfuerit,  Qmdrelicjuum ft  Trdftdndum.  Itcmde  Dtfferentia  Stnfu 


Linou&,<&  C&terarum  pdrtium 


C^P.  1. 


Vo  pado  igitur  dicatur  frigidum,calidum,  humidum,  ficcum'que  facultate 
medicamentum:tum  quaratione  idexplorare  oporteatifupradehnitucft. 
Porr6,quoniam  non  nulla  cmollientia  dicuntur,relaxantia,rarcfacientia,co- 
denfantia,emplaftica,ac  digerentia.multa^que  his  Omilia  alia,preftiterir  et  de 
his  diflerere:  vna  vero  cum  iftis ,  aut  etiam  antc  ea ,  de  faporum  omniu  cV  ef- 
fentia,8c  facultate,de  qua  cV  in  finc  primi  horum  commentariorum  vcrba  fc 
cimus,qn  f.Platonisex  Timarodicfhonem  adfcripfimus.  Verum  ibi  quidcm 
gratia  pafTionum  fcnfibilium,  quaslinguain  quocpeorum  perpeti  cftnata: 
athicdeeflentiacVfacultatefermohabebft^  lin^ 
gua  perpetiuntur,  fcd  pafifionum  fenfum  non  exacfte  percipiunt.  At  lingua  prattcrcj;  q>  perpctiaf, 
ienfusetiam  perfedionem  poflidens,earumomnium  naturasdignofcerepoteft.Necenim  hoc 
dicendum  eft,calidum,frigidum,humidum,  ficcumq^linguam  calfacere,frigcfaccrc,ficcare,aut  hu 
niecftarepofle,altarum  vcroquamuisnon  pofle:immo  vtihanc,itacValiasomncs  lingula  afficiut 
cV  alterantjtanrtf  m  diuerfi  tate  in  ipfis  exiftente  pro  minoris  maiorisqj  ratione,haudquac^  in  ipfo, 
vt  ficdicam,affici  aut  non  affici.  Quippe,  q>  lingua  non  fecus  atqj  alia  quauns  animantis  partium 
calidum,  frigidum,ficcfi^humidumcj3dignofcerecorpusvaleat,  cuiuisclarum  cft:amatitatcm  ve- 
C  ro,duIccdinem,falfitatem,additatem,  aufteritatem,  acerbitatem,  acnmoniam,  ha-c  fola  dilccrncre 
creditur  :tamctfi  pafTionum  fimilitudinem  inuenire  cft  cum  in  alijs  partibus  omnibus.tum  maxi- 
me  in  vlceratis.Nam  cutis  duritas  denlitascj^  exduditjrefiftitjprohibetc^,  quo  minus  (oris  incidea 
tium  facultatcs  intro  in  carnem  ipfam  penetrent. 

Quondmmodo  Frigidum  Corporibws  noJ\rv>  Morddx  dpparedt:  et  Qud  dijferat  ab  ijs cju£  caltditdte 
mordicant,  Ntmpecjuod  Contmuum  diueUat ,  cuius  rei  caujas  ddducit:~<4i  Ldlidum, 

cju6dSubJidnti£Continuitdtcm  Eroddt.  C^4P.  x. 

t  £\  Ic cnim cV illud ab  Hippocrate dicium  eft ,  f  Vlceribus  frigidum  mordax: tametfi  cuti  pnufcjj  ^'.Apli.io.Ex. 
vlceraretur,  mordax  ncquaquam  eflet.Eft  vero  cV  oculis,  cV  nanbus,  dC  ori ,  extcrnis  partibus  onL  J 9J 
animaliSjfrigidum  mordax :  ncc  minus  imcrnis,ventri,  cV  inteftinis :  vt  difficilc  fit  non  nunquam 
difcernere,  an  afngore quis , anab humorum mordicetur acrimonia.  Eueniuntautcm  ha:c non 
ab  rc.  Siquidem,cum  frigidum  qusecunque  contingit,  corum  cV  conrrahat  fubftantia  cV  conden- 
fet  conftringatcrj,  primum  tenues  tum  excernantur  humiditates  nccelTc  eft ,  ficut  ex  oculis  lachry- 
ma,ex  naribus  muccus:poftea  vero  etiam  mordaxappareat,licctaIia  ratione  quam  in  calido.  Ncc 
enim  erodendo,quod  continuum  cft,feddiuelIcndo ,  molcftum  ac  mordax  eft  frigidu.  Quare  nec 
■^duriscorporibus  talcapparet.Namdummolliacontrahunturcomprimunturq3,humidum  cxpri 
mi  contingit,fimulq3  partcsdiuelli:humidum  quidem,  ficutinfpongiaa  manibusnoftris  contra 
clacompreflac^3:diuelliaut,ficutinijsquxdiftrahuntur,diuellunturo^liueanoftris  manibus.liue 
aliunde.Talequid  raramolliac^corpora  afrigidoperpctiantur  ncccflecft,  raritatcfrigusprom.- 
pte  intro  recipiente,multocj3  etiam  promptius  partibus  in  ea  mollibus,que  in  profundo  fun  t,  a  fri 
gorcconcrefcentibus.  Frigidum  itaqj fpiramcnta cuncla m  raris corponbus  lubiens,qualia  lunt 
vlccrata  omnia,oculiq3,oc  nares,acos,vcntcrq3,omnes  rclngcrandorum  corporum  paites  circun^ 
quaquc  ampleditur,8c  quodammodo  multis  circunquaq^  anfis  cas  contrahcns  atquc  condcnfans 
a  continuisauellit.  Qusedum  patiuntur ,  multa  ficri  fpatia  inania  neccflccft ,  non  tantum  quia  te- 
nuesexprimanturhumiditates,  verumetiam  quia  fubftantiamollisin  arctum  conrraharur.At^ 

gui  fpatium  inane  in  fibi  continuis  corporibus ,  fcruata  etiamnum  continuitatc ,  fici  i  non  potcft. 
xgo  fi  fie  ri  id  conftet,c!arum  eft  lllam  deperdi,  ac  corpus  continuu  diftrahi,cx  quo  molelta  mor 
daxq3  fcnfus  exoritur  afTecftio.  Tametfi  non  eadem  vtnfquc  qualitas  cft,  tum  ns  qua:  frigore  mor- 
dicant,tum  fjs  quac  calore:  fcd  in  illis  protinus  et  contradionis  condcnfationisquc  fenlus  pcrcipi 
tur,in  his  diflblutionis  cVfufionis.  Quin  ncc  par  eft  vtriufq^aflcclusceleritas^verum  in  rcfi  igcra- 
tibus  quodammodo  tardior  cV  cunclantior  eit  mordacitas ,  at  in  excalfactcntibus  cclcrrime  pene- 

trat. 


DE    SIMPL.    MEDIC.    F  A  C  V  L  T. 


trat.  Qn  fgitur abunde  definitum  eft  tum  ipfa  rcrum  natura,  tum  et  qui  in  nobis  fit  fenfu : clarcqj  E 
cxpofitum  eft,quo  pacTo  calidum,  quocj^  frigidum,  mordax  appareat :  colligerc  qucmq3  apud  fcle 
nunc  oportet  vcl  anteq>  a  nobis  id  audiat,  mordicantium  medicaminu  aliacalida  facultate,  alia  fri- 
gida  ncccflario  efle,  A  nobis  aute  diftindioncs  eorum  exacle  addifcere  Iiccbi  r,  vbi  prius  comone- 
rcccrimus  poculum  cV  balneum,  cum  temperata  Junt ,  calida  a  nobis  dici  non  nuncjj  appcllationis 
abufu,qnquidcm  cucrata  fiue  temperata  dici  dcbebant  ac  fymmetra  potius,qj  calida.Ergo  quc;  Oc 
calida  funt,grata  amica'que  funt:  funditur  enim  quod  in  corporibus  noftris  coftitcrat,atq3  concre 
•AF.radonabi-  tu fucrat: quo  maxime affeclu  voluptasanimantibus conftat: At  li  moram  ctiam  trahant,  fcnfim 
lner.  quoq3  cVipfa  molcftaeuadunt:ad  tantam  enim  fuiionis  immodcrationcm  ficrccidunr,vt  fubftan 

tiam  noftra  etiam  digcrant,duToluant,atq3  difpergant.  Vcrum  ncc  fic  quidcm  mordicationc  infe- 
ftant,fed  animi  afferunt dcliquium,viresq3 dcrjciunt,vt  mors  quocp  tandcm  fcquatur.  At,que his 
magis  funtcalida,  fecant,diftrahunt,  diuiduntq3  fubftantiam :  quare  ncceflario  mordacia  videtur, 
velut aqua fcruens ,  acipfc  ignis.  Eundem in modum frigida quae contrahunt , non  dum  tn  con- 
tadi  corporis  continuitatem  diuellunt/rigida  duntaxat  funt ,  haud  ct  mordacia.  At qua'  fupra q; 
q>  contrahunt,et  conucllunt,ca  vtiq?  omnia  violenta  condcnfatione  vtuntur,quo  circa  cV  morda- 
cia  apparcnt.  lgitur  fubicclam  materiam  contrahere cV condenfare frigidi  fcmper  proprium  cft :  F 
fundere  aut  atcp  liquare  calidi :  vtiiufqj  vcro  immodcratius  audi,comunis  eft  mordicatio.Etenim 
quafummc  frigida  calidaq3fuerint,pra?tcr  oesalias,quas  modo  memorabam ,  raras  mollcsq^  par- 
tes,cutcmctiam  noftram  inuadunt.  Mcmini  me  qhq3  per  niuem  iter  fccilfc  tam  alta  et copiofam, 
vt  nulla  tcrra;  pars  nuda  confpiceretur :  aer  exaclifiime  purus  crat,  fpirabar/que  a  niuc  quida  ven- 
tus  adeo  frigidus,vt  non  oculos  modo,cV  narcs,cV  totam  adeo  facicm  mordicaret,verum  ct  fiquis 
fortc  manum  protuliflet,fimiIi  tcr  illa  afficcret.  At  qua: a fumma  frigiditatc ,  aut  caliditatc abfunt, 
cutcm  non  mordicant :  Frigida  quidcm ,  quoniam  continuitatem  eius  ob  duritiem  diftrahcre  nc- 
quean  t,ncc  in  profundum  fubire  pra:  fuperficiei  denfitate  valeant:  Calida  autem,tum  q>  non  ero- 
dant,fcd  duntaxatfundant,  tum  q>  interdum  mcatus  prompte  penetrent.  Plurimum  autem  ad  id 
gcnus  paffioncsfacitcllcnriacmcdicamcntorum  vel  tenuitas,  vcl  craflltudo.Siquidefrigidaquoe 
tcnuium  partium  fiint,  cum  magis  in  profundum  tranfcant ,  vchemcntius  etiam  proindc  mordi- 
cant ;  Calida  vero  quar  craffarum  funt  partium,quoniam  plus  vlcerant,violentius  idcirco  ctiam  af 
fiigur.  Tenuiorum  itaq^  partium  aer  eft^cralftorum tcrra,  medium eorum  tenct aqua. Scd  acr ac- 
ccnlus,fi  t  flamma :  tcrra  autcm,pruna :  at  aqua  vchcmentem  fane  caliditatem  acci  pit,fcd  nec  flam- 
mn,ncc  pruna  proptcr  innatam  humiditatcm  cfficitur.  Siquidcm  flamma  cV  pruna  ignis  funt  ge-  G 
nci  a :  ignis  autem  omnis  calidus  eft  et  liccus :  at  aqua  ficca  vt  fit,fieri  nequit,proindecj3  ipfius  ignis 
exacf :e c]ualitatcm  licut acr  cV  terra  non accipit.  Nullum  cft  i taq3 aeque  calidu  pharmacum ,  vt aut 
flamma,aut  pruna,aut fcrucns  aqua : immo  vt  fit vcl calidilfimum ,  omnino  tamen  pjUfrimum  ab 
illis  vincitur.  Proccdit  autcm  ad  vftioncm  vfq^  mcdicamentorum  calidi  tas ,  vbi  vidclicct  in  cralTa 
confifti  t  cflcntia :  Qua*  vero  fubrilium  partiu  lunt  calida ,  non  hunqp  omnino  non  mordicant,  fcd 
calfaciunt  duntaxat.  Eft  autcm  vbi  cV  mordiccnt,non  tamen  vrant. 

Qu£  ~\ocemui  Tmuium  Pdrtmmi&  Qu£  Crajjarum.  C *A  P.  3. 

SEdquid^tenuiumpartiumjquidVccraflarueflcintclligamuSjCommemorarcoportct.  Nem-  A±t&u 
pe  quae cclcriter  in tenuia  foluuntur,tcnuiu appellantur  partium :at  qua;  id  perpeti  ncqucut ,  foi-H-g 
craflarum.  Quod  ergo  ea  foluantur ,  calor  qui  eft  m  animantis  corpore ,  cui  vnuquodq^  applicart 
contingit ,  in  caufa  cft :  quod  aute  in  tenues  craflas'uc  partcs  cominuantur ,  id  i  fua  ipforu  natura 
obtinent.  Quocirca  refrigcrantium  mcdicaminum  ea  qua;  craflarum  funt  partium,  mordicarene 
queunt,  vtpotequa:  extimam  cutis  fuperftcie  penetrarenon  valeant:  At  quae  tenuiu  funt  partiu , 
cVpcrfacilc  pcnetrarepoflunt, cVin  profundum fubcuntia  mollesanimanris  partcs mordicant. 
*  Mordicant  etia  magis  qua:  cum  tcnuium  fint  partium ,  infuper  inaequabilem  obtincnt  tcmpcrie,  H 
Sedfupra  demonftratum  eft  inaequabilia  efle  propemodumomnia:quippeautimpofTibilceft, 
aut  pcrdifficile  vllam  inuenire fubftantiam  ,  quaj ad amuffim  limilariu  fit  partium.  Vinum  naq$ 
diximus  vnum  quidem  haberein ferecrementum  craflarum  partium,  vnde, dum temporis fpa- 
tio  fecernitur,fertur"quedeorfum,fexconfiftit:aliud  vero  fecundi3,quod  florenuncupant,  quod 
dum  vinum  feruet  fupernatat,fed  poftea  ad  faces  fubfidit :  tertium,  aqueu,  quod  toti  vino  permi- 
fti5  eft,hoc  primario  potiflTimuque  feruet:quartu  preter  h^ceft  ipfum  re  vera  vinu.  Oftenfum  vc 
ro  etia  eft,q>  tu  in  oleo,tum  in  lacTe,tum  in  alrjs  omnibus  fuccis,eadem  fi  t  recrementorum  natura, 
multo'que  magis  in  totis  platis,metalliciscj3  omnibus.  Qux  memoria  tenentes  nunc  tcpeftiuu  eft: 
de mcdicamentis omnibus conliderare.  Ac primu  omnium cauendu eft,ne nobis  quoquc,quod 
plerifque  omnibus  qui  talia  fcrutantur,accidat.  Nam  quafi  omnia  fimilarium  forent  partium,  ita 
diflerunt,nec  conccdunt  neque  vinu,neque  oleum,  neque  reliquorii  vllum ,  exdiuerfisfacultate 
partibus  confiftere:immo  multo  magis  mirantur ,  11  de  aceto  audeamus  dicere,  ipfum  ingenitam 
vini  calidi  ta  tem  perdidifle,  cxterum  ex  putredine  alia  adeptum :  cuius  fane  fentenria?  eft  tum  Ari- 
ftoteles,  tu  Theophraftus.Navinofa!  vini  partes,  du  ipfumin  acetu  tranfit,  refrigeratur:ataqueu 
recrementu  putrefcens  adfciriria  caliditate  obtinet,  velutccetera  omnia  qug  putrefcunt :  fitq^  acctu 

quiddam 


LIBER    Q^V  ARTVS  2  <; 

A  quiddam  ex  contraria:  faculratis  partibus  compofirum,  partim  refrigcrantibus,  partim  cal/dis,  fi» 
cuti  vftorum  Iignorum  omncs  cineres.Etenim  in  lllis  aliquid  vclut  f  omcs  quidam  igneus  (ijxTrC* 
piufxa.  grard  vocant)  per cxiguas  partcs  difperfum  cft,quod &  valdc calidum  cft: rcliquum  omnc 
tum  terreum  eft,tum  frigidum.  lccirco  cum  cinis  aqua  maccratur,ac  pcr  quaedam  corpora  modice 
rara  colatur,fit  vt  calidar  acrcsqj  partes  vna  fcrantur :  rcliquum  quod  eft,non  amplius  calidum  cft, 
nempc  quod  igneas  fuas  parnculas  in  aquam  dcpofucrit.  Vocant  cam  aquam  hoics  gra-cc  xzvlav, 
-flatine  lixiuium :  >  idqj  proportionc  quadam  aquae  marina»  cV  muriae,difpofitionis  gcncrationis 
£tTacultatiscrg6  rcfpondet:Illa  enim  exaquafalcqjconftant^ataqua  quaecincrcm  abluit,  tum  cx 
ipfa,tum  ex  partibus  quas  fccum  rapui  t,compolita,hoc  pac°to  cftcci  t  noiatam  xonax  ld  cft  Iixiuiu : 
quodnifi  anteafciase^aquaacfuliginolisanenspartibusefiecm 

tu effc corpus  exiftimes.  Eiufmodi  quidda  m  aceto  nobis cucnit.Nam  cu  ncqucamus  fcnfu  ccrnc 
re  ipfius  generationem,rationi  diffidimus.Caeteru  fi  nihil  aliud,fahec6fidcrantcs  omphacis  cum 
eo  differentia,  aequu  elTe  crcdcrc  fciemus,  q>  nonacidus  modo,  fed  cV  acris  quida  aliusci  pcrmiftus 
fit  fapor.  Quamobrc  perfedc  omphacis  fuccus  refrigerat :  hinc  cft  q>  fumme  ardonbus  proli  t;l  iuc 
ori  ventris  lmpofitu, iiuc  totis  hypochondrrjs,fiue cuihbet aln  quod  refrigerarc hbcat.  Sccus  ve- 
AJLt .  t.i .  c.j.  g  ro  'habet  acctum  :ncc  enim  ad  vnguem  vnu  cft,neq3  tm  acidum,fed  ct  acris  ahus  quidam  ei  fapor 
fol. ?4.c  permiftus  eft.  Itacp  quod  tm  cft acidum,quicquid  ld  fuerit,planc frigidum  eft,fiuc  pyru,  fiuc  ma- 

lfijfiue  adnus  vua?,liue  rubi,fiue  ipfius  mori,  liue  rhceas  fructus,  -f  hoc  cft  mala  punica,}-  fiuc  qui- 
uis  ahus  tum  fruclus,rum  fuccus,tum  planta,vt  oxylapathum.cV  oxalis,quam  candc  oxyda  quocp 
nominant.Quippe  li  guftanti  vehemcns  atq-,  manifefta  illi  inelTe  aciditas  apparcat,ncc  quicq;  prc 
ie  ferat  aaimonia*,omnino  hunc  fuccum refrigerantem  reperics :  quin  confidenccr  vt i tor,  I lue ad 
ardores  vti  confilium  eft  hypochodrrjs  impofito,  liue ad  erylipelas,liuc  ad  alium  aticducalidum. 
Similitcr  quoq?  frigidos  morbos  ab  eo  ocs  palam  la?di  coperies  Porro"  vbi  mifta  ti  bi  q uali tas  ap^ 
pareatcuacrimonia,conrjciendumeftcaliditatemquoq3inelTe:  Siniunclafitaftrictio,aliudeft  fri 
giditatis  gcnus :  nam  aada  frigiditas  tenuium  cft  partium,at  adftnngens  cralfarum. 

Quomodo  Exercerioporteat  in  *A(mofccndacuiuf^  Saporu  Eacultate.  C*AP.  4. 

SEdhorum  paulo  poTi  probationes  affcremusinmcdiu.  Atquodpriusconfilium  dariopor- 
tet fjs,qui  taha abfque  lophiftica  arrogantia,  immo  vnius  veritatis  gratia  fcrutantur,  ld  nunc 
tempeftiuum  cft expromere , Nempc q> non  folaratione  exerccripcr  easmethodoslogicas,ad 
quas  nunquam  hortarideuno^quasq^incomentarrjsde  Demonftrationetradidi,fedetiamgufta 
Cdiexercere  fenfuminfaporibus  oporteat:principioq$infjs  exquircndisfolicitoseiTe,qua:  vnam 
quampiam habeant qualitatem  manifeftilTimam :  Vt fi acrimoniam  cogitatione complecti  clarc 
velis,id  in  alIio,cepis,cV  qua:  ipfis  fimilia  funt,efficies,affidue  guftando,  plurimum  que  dcntibus 
mandendo,tum  lta  longo  vfu  paffionis  exiftentis  fenfum  memoria:  diligenter  mandando  atq?  in 
figendo:Sin  adftric"tionem,ingaUa,rhu,  5lfimiIibus:Si  veroamaritatem,nitrifellisq3  guftu:  Si 
A.L1.11  cj    autemdulcedinem,guftufira:icVmellis:  Ad'ha?cfiue  ajroiov,  hoceftquodqualitatis  fitcxpers: 
foi.j3.f         fiue  qualitate,  quod  ad  guftum  attineat,  medium  voles  comprehcnderc:aquam  guftareiubeo,  cV 
hanc  vbi  guftaueris  diligenter  memoriae commendare,  cam  que  potilTimum, qua;  nullam  dicta- 
rum  prafferat  qualitatum,  neqj  dulcedincm,necp  amaritatem,  neqj  acrimoniam,  ncqj  additatem : 
prarter  hatcquatneq3fupramodumfitautcalida,autfrigida.  Namhincexorfus  promptiuscVad 
aliorum  obfcurorum  omnium  faporumagnitionem  perucnies,  cV  ad  eorum  quos  egoquidem 
dulces,alfj  verd  quida  aqueos  appellitant :  qualis  vticp  eft  calamoru  viridiu,ct  graminis^agroften 
Graeci  vocantrj-adharctritici,  hordei^ze^aliorumquemultorum,  quar  Theophraftusrcccnfet: 
inquirens  an  plures  fint  ponenda:  dulcium  faporu  fpecies,  an  vero  in  maioris  tantu  m  ac  minoris 
inter  fe  differre  ratione  exiftimandi  fint.  Sed  de  his  alibi  dcfiniam. 
D  Qho d  Pharmacorum  Empldjlicd  ~\ocdtd,  cum  Media  fint  tn  cdliditdte  dcfrmditdte, 

Terrejbrid  cjuocji  ejje,  dc  Sme  mordtcattone  ficcare  oporteat.  C  *A  P.  5 . 

POrro fi  qualem  praebetfenfum  aqua  plane  omnis  qualitatis  vacua,  talem  in  reficca  inuenias, 
ea  nimirum  extra  omnem  eft  inugnem  tum  caliditatcm,tum  frigiditatcm,media  quoad  fieri 
queat,  conftitutionem  obtinens,  aut  certe  paulum  ad  frigidius  dedinans.  At  fi  talis  cum  fit  in  ca- 
loris frigons'que differentia,  infuper confiltentiam  nacta  lit  liccam,  terreftris  lit,  ac atra  morfum 
deficcet,neceffe  eft.  Appellitant  aus  generis  medicamenta  omnia mcdici  Emplaftica :  vclut  ple- 
raq?  qua;  exacfte lota  funt,  amylum,  pomphoIyTC,  cerufta,  calx,  cadm^a ,  tcrra  Crctcnfis,  Cimolia, 
chondrus,  Samiusafter,cVfullonumterra,exemplafticisfunt  pharmads.  Suntvcro  ex  eis  non 
nulla  non  terrena  foIum,fed  aquea  natura.  Quin  etiam  quedam  non  parum  in  fe  aens  conunent, 
omnia  quidem  glutinofa,ac  proindeemplaftica. 

Qupd  DuplexeJ}  Emplajticorum  Katurd.  Ndm  partimTerrena  funtexacie  &fcca,par- 
tim plane  Vifcofa  &  lenta,  fcd mtjla  acjua  terracjj ,  dtque  ytplurimum  etietm  aere. 

Communiter  ~)  cro  omnia  mordicatione  ~\acant.  C  *4  P.  6 . 

DVplex  fiquidem cftcmplafticorum medicaminum natura,altcra exacfte terrea  cV ficca, al- 
tcra  vifcofa  quidem  omnino,  fcd  exaqua  cV  terra,  cV  plerunquc  ctiam  acrc  mifta ,  ficut  oleu 

QiiintaCiaffis.  DDDDD  dulce. 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


a; 


dulcc.  Dicftum  autem  retro  cfl ,  quid  dulcc  vocitcm.  Ergo  hoc ex  aerofa ,  terrca,  aqueaqj  eflenria  E 
tempcratumcft.  Atoui  albumcnexrjfdcmquodammodo,  fcd  magistamen  terrcnum  oleo  eft. 
Qinn  SC  quod  laclis  cft cafeofum,  cmplafticum  quoqj cft,cV  fuillus  adcps.  Nam  tauri  fane  8C hir- 
ci  pingucdo  acrimoniam  8C  multam  8C  igncam  pofsidet:  Bouisautcapraeq^  minusqdem,iam  vc 
ro  quodd  modo  cV  horum  adeps  acris  eft:  nam  talium  animantiu  pingucdo  ob  crafsitie  adcps  ap^ 
pc!latur:cft.n.noncaIidior  tm,fcdcVmagistcrrenafuum  pinguedme.  AnferisautecVgallinacei 
calidior  cft  pinguedo,cV  ficcior  q;  fuum :  quin  8C  fubtiliorum  partium,  8C  minimu  terreliris,  ficut 
dC auium  oium : qnquidcm 8C corporis ipfarum  fubftatia  non  parum  habct  aens.  Sed  de  his  alibi 
traclabitur.  Quecunqjcrgo  pingucdines non du vllam  naclae funt  acrimoniam,cmplafticam  8C 
illinendi  poros  facultatcm  obtinent,eamq3  tanto  cfficaciorem,  quanto  licciorcs,  magisqj  terrenat 
fuerint.  Huiufmodi  cft  ccraclota,  dcponit  ficjdem  SC  ipfa  quam  habebat  a  melle  acrimonia.Satis 
vcro  conftar,haec  a  mc  non  dicla  cflc  dc  cera  quae  natura  fua  amara  cft,qualis  cft  pontica :  cx  abfyn 
thio  nanqj  ca  amaritudincm  obtinet :  ac  fi  vcl  fcxcenties  cam  Iaueris,prorfum  tamcn  omnc  amari- 
tatcm  haud  clueris.  Fugicnda  verd  ctiam  illa  cera  cft,  quae  cx  acri  8C  thymofo  mclle  coficitur,cum 
planc  ab  omni  mordacitatc  alienu  praeparare  volcs  mcdicamentum.  Quocirca  ad  lauandum  ido- 
nca  ei  t,quae  cx  mcllc  facla  cft  tum  aquoliorc,tum  minimc  mordaci.  F 
Quod ^idjlrmgcntia  Medicamenta  ^cidacj;,  Lic et  l>trac];  cjuahtate  fintjngida,  Indc  tamcn  diuerfa 

funt,  ijiiod ^ljlrmgentta  terrena  fint  crafjkcj;  e fjenti£,  ^Acida  l/ero  tenuts.  C  *A  P.  7. 

Tquccmplalucaquidcmmcdicamcntaciufmodi  funt:fedad  acida  adftringcntiaqj  rcuer- 
_tor.  Adftringcntia  ccr  te  terrcna  funt  8C  craffa  corporis  confrftentia ,  qualitatc  vcrd frigida : 
Acida  autcm  tcnuitate pollcnt corporis,  fcd  pcrinde  vtadftringentia  rcfrigcrant.  Vtriq^ gemina 
probatio  cft,nempe  cx  fcnfu  quae  ab  induclionc  cft : SC  cx  rationc,quae  cx  fubftantia  corum  collt- 
gitur.  Prior  autem  probatio  ea  dicctur  quae  vulgo  quidem  cft  appertior,  caetcrum  ad  fcientificam 
demonftrationeminus  habctvirium.  Arborum  fru<ftusquotquotnobisvbimaturuerint,dul-    A  '•*•*•  i»cj. 
"tproftncran  ccs  apparent,nupcr  enati,accrbi  ficciq?  funt conliftentia  ,|  pro  fui  nimiru  parentis^-quifqj  natura  *s 
ttsarboris.     ^ccu  qU0CJam  ait  loco  Thcophraftus)  oliuae,vuae,  mala,mala  punica,mota,palmuIa?,pyra:atpro- 
grcflu  tcmporis  humidiorcs  rcdduntur ,  acquirunt  quc  ad acerbitatem  aciditatem : quam  fenlim 
cxucntcs,  poftca  dum  maturcfcunt  ac  pcrficiuntur,  dulccs  cuadunt.  Sunt  qui  non  in  arboribus, 
fcd  poftca cum dccerpti  conditiqj aliquandiu fuerint , dulccdinem accipiunt.  Alij  funt ,  qui  non 
interucnicntc  aciditate,fcd  palam  ab  accrbitatc  in  dulccdincm  tranfeunt,  ficut  oliuae.  Quin  cp  ca- 
lido  maturclcut  coquunturq?  omncs,clarum  cft.  Tum  q>  id  ipfum  duplex  fit,alteru  proprium,  8C  G 
cuiq^ ingenitum : altcrum  cxtcrnu,  a  Solc  vidclicet,  fcd  tamcn  naturae  ipforum  conucnicns  ac  fa- 
mihare :  fi  quidcm  mcminimus  qu^nobis  pcrpctuo  propolita  funt  clcmenta:  8>C  ipfum  vtiq^  clare 
cognorimus.  Porrd  fi,cu  m  initio  accrbi  clfcnt,tcmporc  maturefcentes dulcefcunt,  fcquitur  cx ca 
lorc  ipfis  prouenire  dulccdincm,acerbitatcm  Vcro  aciditatemqj  conftitifle  cx  frigorc.  Quoniam    Al1- 1  t.c|. 
autcm  pnncipio  lignofi  cu  fint  (vt 8C  Teophraftus dixit)  ^icci quoqi funt , fimulqjacerbi,  verum 
afduentis  poftea  humoris  copia  acidos  cfficiat,  paiam  eft  faporcm  acerbum  magis  eflc  terrcnum, 
acidum  autem  magis  humidum.  Itao^  8C  Plato  reclc  definijt  diccns,  Quaecuncp  partes  eiufmodi  » 
in  fuccis defcruntur  tcrreftrcs, eae  liquefacffoe  contrahunt atque exiccant  humidas  linguae fenfibi'  » 
lcs  partes :  ac  fi  exafpcrant,accrbae,fin  minus  id  faciant,aufter£ apparcnt.  Rectc  autem  bL  nos  pre-  »» 
ter  haec  diccmus  fngidum  elTe  tcmperic  faporcm  ciufmodi.  Nam  f  i  terrenus  fuilTet  duntaxat,  em- 
p!afticus,non  acei  bus  foret.  Iamq?  oratio  quodammodo  ad  cflentiam  ipfam  tranfgrefla  faporum, 
demonftrationem  attingit  fcientifica.  Quippe  fi  ab  acerbo  faporc  manifefte  lingua  contrahi,  fic- 
cari,afperariq3  contingit:  oftenfumqj  fupcrioribus  libris  eft,ab  vnico  frigido  contrahi,  coftringi, 
dcnfariqj  corpora :  liq  uet  planc  frigidum  efle  fapore  acerbum.  Qiiomam  porrd  in^quabi  liter  de- 
ficcat  (id  eft  enim,quod  cxafpcrat)  fueri  t  fane  oino  et  terrenus.  Siquidem  aqueum  corpus  omnia  H 
arquabiliter  penetrat  atcp  peruadit,eicj3  infeparabile  eft,  etiamfi  diuulfum  fit,vt  rurfum  vniatur :  at 
terreno  corpori  quod  in  faporibus  deifertur ,  iam  antea  ineft  diuulfio ,  fimulqj  vt  nunquam  dein^ 
ceps  facile  coeat.  Qiiin  fi  eius  recorderis,  quod  vtriufcp  fingulatim  pafsionis  eft  propriij,  ijfdc  ip^ 
fum  fubfcribet  ac  teftificabitur.  Velox  fiquide  acidoru  faporum  trafitus  in  fentientibus  par tibus 
heri  confpicitur,acerbom  aut  tardus :  tum  acida  quidem  in  alto  magis  agcreapparet,  in  fuperficie 
aut  acerba.  Haec  itaqj  oia  craflarum  efle  partiu  acerba  indicat,  acida  verd  tenui um.  Multum  ergo 
inter  fe  haec  conueniunt,tum  ea  quae  a  rerum  dida  funt  eflentia,  tum  ea  quae  per  induclione  eoru 
que  fenfu  funt  inucnta.  Porro'  nihilo  detcrius  fuerit,mentionc  rurfum  de  nominu  vfu  facientes, 
ljaec  quocpadrjccre,  ncpe  q>  vtraqjadftringeredicatur,  tum  quae  acerba  funt,  tum  quaeauftera:fed 
in  maioris  minorisqj  ratione  intcr  fe  diff  crat:  Tum  q>  multae  infint  medicamcntis  qualitates,non 
diuerfae  tm,fed  8C  pugnantes,atq3  interim  etiam  omnino  fubcontrariae:  Id  quod  retro  fatis  often- 
fum  eft,ceterum  ab  eo  nunc  rurfus  ordiri  necefle  eft.  Nam  fi  guftati  tibi  idem  adftringens  8C  mor 
dax  appareat,id  miflum  facias  medicamentu,iubeo,atcp  illud  quaeras,  quod  abfq^  mordacitatead- 
%  ftringat.  Ac  f i  necpacidu apparear,neque dulce,neque amaru,fed 6^ fieri maxime^ pofsit vna pofsi 
deat  qualitate  a  miitionc  aliena,ncpe  adftriclionem,ita  denique  experietia  examinabis,quomodo 

faepenumero 


LIBER    Q^VARTVS  26 

Afaepenumerofaciendu^ntepropofui.  Sinadftringitfimulacmordicat,  autaliam  quauis  qualin» 
tem  fcu racultate  adftndioni  lunda  habeat, fruftra cft ac fupuacancum ,  vbi adftricftiorua  actione 
explorarc  conlih  um  eft,  ad  expenmentum  tale  ducerc  pliarmacum :  incertu  eft  enim,  num  ob  ad- 
ftrictionem,an  ob  alia  quapiam  admiftarum  llli  qualitatum,an  ob  vtrafcp,fic  in  corporc  libi  appli 
cato  egerit.Etenim  chalcitis,mify,chalcanthos,fori,aTis  fquama,  cum  limul  adftringat  cV  mordi^ 
cent,  fecundum  vtrafq?  qualuates  ln  quouis  admotorum  corporum  actionem  excrunt :  nec  th  do 
cere  nos  aperte  queunt,an  ab  adftricuone  vrcndi  vim  habeant,  an  ab  acrimonia.  Mittere  ltacp  &• 
la  praeftiterit,cV  multadeinceps  alia  guftare,fynccram  feorfum  adftrictionem  intuctem^ac  quo  ad 
fieri  poffi  t  per  fefe  exiftetem :  ac  vbi  tandcm  talem  quapiam  reppcrcris,ita  deniq?  medicamentum 
iudicarc  rjs  methodis,quas  fupra  a  me  frcquentcr  audiuifti :  Vtpote,  li  guftati  nbi  balaul  hum,aut 
galla,aut cytinus.aut  hypocyitis,  aut  folanu,  aut  glaucium,  aut  acacia.aut  fuccus  rhu,aut  id  genus 
aliud,exacte  quidem  etTcappareatadftringens,nec  vlla  manifefta  habcnsaliaquahtatem,  m  hoc 
iamexpcndereacdiligenter  explorarc  aditridionisactioneoportct.  Porro  exploratioipfafieri 
(vt  fape  diximus)  debet  tum  rn  optima  corporum  coftitutione  ad  vngucm  fanorum,  tum  m  Bm 
plicibus  affecubus,feu  calidis,  feu  frigidis,feu  humidis,feu  ficcis.Na  li  corpus  fanum  marufefto  re^ 
B  frigerare  cernatur,cx  calidis  profit  arrectibus,cV  euidentem  quoque  laboranti  ipli  frigidam  afferat 
qualitatem,audendum  erit  de  aditrictione,rp  refrigeret.pronunciare:  Sin  contri  apparcat,fanaqj 
ab eo  corpora  mcalefcant,  cV calidi  affedus  exafpcrentur,  frigidiq?  iuucntur,  non  refrigerare ,  fed 
excalfaccre  medicamentum  eiufmodi  putandum  eft.  Eodem  modo  de  acribus,  fumendu  experi- 
mcntum  in  ca*pfs,allio,  pipere,  pyrethro,  zinzibere,ftruthio,  elenio,  calce.  Etenim  qucmadmO' 
dum  qui  folani  fuccu  pipen  milcuit,  neutrum  fatis  explorare  potcft :  1  ic  nec  quae  a  natura  lunt  mi^ 
fta.Eundem  in  modum  contempladum  de  acida  quah  tatc,de  amara,  de  dulci  cenfco,vchementes 
nimirum,  cV  quae  quantum  licet  folae  fint,  in  explorationem  ducendo,cV  experientia  vircs  corum 
fcrutando.  Quippe  quiduis  te,  quod  modo  fit  aut  acerbum.aut  aufterum,aut  amar  um,  in  experi^ 
menrum  ducere,tanquam  in  eo  accrbitatis,  aufteritatis,  vel  amaritatis  faaurum  pcriculum,  plane 
abfurdum  arbiuor.  Nam  fi vnaduntaxat  qualitatempofTideat,idem  critmedicamcnti  ipfius5£ 
qualitatis  expcrimcntum :  fin  multas,ex  omnibus  nimirum  mifta  medicaminum  adioncm  edet: 
quare  vnius  adhuc eius,  quae in  iudicium  veniebat,actio  obfcura  cV  inccrta  permanet.  Itaqj  ii,  vt 
prius dictum cftaudicarc oporteat,non rede  fenferunt  qui  nihil  prorium  pronunciari  polle de  fa 
porum  racultatibus,cxiftimarunt,quiq;  aliter  iudicium  incundum  ccfcnt :  fiquidem  cV  de  lpfis  ali 
C  quid  aiferi  poteft,nec nidicium  aliter  quam  nunc eft  dicftum  iniri  conuenit.  Sane  fi  id  modo  dixif 
fent,  plane  opus  non  elTe  faporum  confideratione,cum  vircs  medicamcntorum  expendimus  ( ta 
abfque his  medicaminum  vires  experientia  inuenire  licet)  laude  lllos  potius,qj  vitupcratione,di> 
gnos  putarcm :  Verum  vbi  tanqj  de  re,  necefTaria  quidem  illa  fed  incomprehcfibili,  dilTerunt,  bis 
reprehcndcdos iudico,  tum  q> rem  non  necelTaria  habcant,pro  necelTaria, tum  q> confcqui  cam  fe 
polTe  dcfperant.  Nam  facultatis  medicamenti  cuiufuis  iudicium  abundc  atra  faporum  dignotiO' 
nem  fola  reperitur  expcrientia,  cum  in  modum  habita,  qucm  fexcenties  la antea  pofui.  Atq^ ego 
fane  nunc,  non  quafi aliter  mueniri  quod inueftigatur  non  polTet,ad  fermonem  de  faponbus de^ 
fcendi,  fed  partim  proptcream,  quaadprincipiaeft,fequelam,vtvidelicetoftendercmomnia  ad 
elementorum  rationes  confcqui,  nec  quicq)  vfquam  inuenin  pugnans :  pai  tim  vcro  ctia  vt  lllos 
coarguerem,  qui  adftringentia  omnia  excalracere  contendunt.  Quinimmo  fuent  eua  non  nullus 
eius  ad  prafcns  negocium  vfus.  Scd  haec  poftea  monftrare  conabor .  At  nunc  ad  rem  propofita 
reuertor:cVhortor  qui  veritatisfuntamatores,vtipfimetadftringcntiaomniadcguftent,vunos 
ferimus : ac  vbi  inuencrint aliquo  in  corpore  perfectam  adftridioncm ,  quoad  hceat ,  ab  aliarum 
qualitatum  miftione  aliena,  tum  deniqj  expericntia  expendere  tentent,  frigidum  iit,  an  calidum, 
Dhurnidum,anficcum,  corpus  eiufmodi.  Sedhocquifquisfapict.fcorfumipfefaciet.  Ego  vcro  vt 
aliquid  demea  aftera  pronunciemq?  expericntia ,  fortaffis  necefiarium  fucrit.atq;  in  hoc  quidcm 
libro  in  gencre,membratim  aut  in  comentarns  fequentibus.  Fuerit  aut  gencralis  de  omnibus  fer^ 
mo  ciufmodi.  Corpus  omne  adftringes,ab  alrjs,  quod  fenfu  animadueru  poflet,qualuatibus  fyn 
cerum,perpetu6  comperi  expenendo,refrigerare.  Quin  etia  non  nulla  cx  ns  quc  qualitaubus  mi 
fta  erant.nempe  quae  modice  dulcia,  aut  amara,aut  acria,  aperte  quocp  refrigeratia  reppcri,  fcilicct 
A.Li.  t.  i.cj.    cum  m  eis  adltringendi  refrigerandiq;  facultas  ita  vincercnt.vt  ahas  obfcuraret.  Eadc  ratione  aci 
fol.jj^  da  vniuerfa,tu  ea  qua  fimpliater  aada  effent ,  ficut  oxalida,  cV  oxylapathu :  tum  miftis  quoq;  alrjs 

quali  taubus  quaeda  fiue  dulcibus,fiue  aCTibus,fiue  amaris :  nihilo  fccius  rcfrigcratia  cxpcrtus  fum , 
qualia  funt  mala  punica,mala,pruna,vuae,  mora,ficus,cerafia,ipfumcj3  adeo  acetu :  Scd  huic,vt  fu^ 
pradicuimeft,permifta  eftquafdaacrimonia:fructibus  autemrjsquos  o-n-wpau;  Greci  vocat, dul 
cedinesqua?dacVacerbitates:quibufdavero  etia amaritates  quarda  obfcurae  ac  lcues.  Tum  uem 
quae  adftringunt  pariter,atq3  acf  ^a  funt,ea  omnia  quoq;  manifcfto  refrigerarc  expcrientia  cogno 
ui.  Solavero  dulaaomniaprodulccdinismodoprotinuset  calorem  continct:quocirca  eorum 
qua* admodu  dulcia funt.nullu  omnino  cft  frigidu.  Fucrint  rii  quada modice  dulcia,  ltidem  frigi- 
da.falicct  qh  plurima  corporis  ipfius  fubftatia  aque3  exu'tait,fed  non  adeo  th  frigida,  vt  id  quod 

QuintaClaffis.  DDDDD    ri  valde 


DE   SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


valde  accrbum  cft,atit  acidum,fed  ficut  alicubi  retro  diximus  de  illis,  qua  tcpidum  calorem  pofTi-  E 
dent.  Porro  '  amara  omma  calida  funt,vt bilis,nitrum,vina  valde  vetufta,ac numcrofa feminu  co^    A.U.t.  i.c  j. 
pia.  NamcVfcmenruta,potiffimumfylueftris,cV  tordili,cVfpondyli,melanthrjcj3:cVlupini,ma--  ^1'93'1 
gisq3  agreftcs :  orobi,cV  inter  hos  potius  agreftcs,quicj3  a  fecure  pelecinus  nuncupatus  cft,reperf- 
cur  autcm  in  tritico:  amygdala  quadam,  que  ob  id  iplum  amara  vocitantur :  cucumerum  quada 
femina,8c  femen  mali  medici,cV  ad  hac  inhnita  alia,  amara  apparent  guftantibus. 

Quod  Per  ^Accrbi faporis  exolutionem  Nafcatur  ^4ujierus ftpor,  .Acidus,  Dulcis,  ac  Pinguis. 
Soluitur  autem  ^Acerbus fapor,cumjrigidus fit  &  terrems,aut  excal- 

faciione,aut  humeciatione,aut fimull/tracj;.  C \A  P.  S. 

SEd  infra  copiofius  dc amaris agemus.  Nunc  rurfum  refumpto  de  aftringcntibus atque acidis 
fermone,  conucnientem  ei  hnem  imponamus.  Ergo  aufterum  c\>  lit  acerbum  exolutum,fen- 
fum  ad  memoriam  reuocare  oportct.  At  qu£  fit  ei  us  generatio,nunc  dicam.  Quandoquidcm  cor 
pus  accrbum  terreum  eft  ac  frigidum,  tripliciter  necctfarid  exoluitur,  aut  incalefcens,  aut  hume^ 
?cens,aut  vtruqj  fimul  pcrpeticns.  Itaqj  li  calefcat  dutaxat,id  nec  humidius  eft  nec  mollius:  fed  du 
rum  manens  fola acquiret  dulcedinc,  velut  robuftea glandes,ac  potiffimu  qua  vocant  caftanea. 
Sin  trh  humefcat,fiquidem  ea  craffarum  fit  partiu  SC  aquca  humidi tas,  aufteru  euadct :  cuiufqj.n.  F 
faporis  vires aquea  rctundit  ac  hcbctat  humiditas.  Si  verov  tenuiu  partiu  cV aerca  fit,accfcct : oftcn 
fum  nanqj  eft,  frigidum  fubtile  acida  cfficere  qualitatem.  At  fi  pari  ter  cV  humcfcat  cV  calcfiat,  h  u^ 
miditate  qdem  aquea  in  dulcedinem,acrea  vero'  tranfibitin  pinguedinem.  Pcrfpicuu"crgo  hinc  A.ibidem  g 
iam  eualit,  quo  pacfto  frucftus  principio  accrbi  cii m  fint,  proceflu  tcporis  quida  planc  dulcefcant, 
quidam  accfcant,non  nulli  Hant  aulteri,  aliqui  et  acerbi  permancant,tum  quidam  ctiam  pingucs 
reddantur.EtfaneTecundumpropofitarum  qualitatummifturas  variam  fortiuntur  mutatione» 
Acerbusadcxtremum  pcrfeucratfrucftusilicis^arbuti^fag^corni^fiquidemfrigidusliccuscj^iqua^ 
lis  erat ab  initio,permanet,tantummodo  mole increfccns,nulla  prctcrea magna  acccdcnte  altcra^ 
tionc:nam  &L arborcs ipfa tum  dcnfiffimafunt,tumlicciffima,acfrigidiffima.  Accrbusfimul 
cV  dulcis,myrti  frudus  eft,cV  pyri  agreftis,ac  roboris.  Magis  tn  dulcis  c£  accrbus,fructus  caftancc 
qucm  nominant.  Tm  aufterus,  vitis  aminca  tum  frucftus,tum  vinu,  ac  quotquot  his  fimilia  funt. 
Aufterus  vnacjj  dulcis,  frucftus  palma:  Et  inter  vina  furrentinum,fabinum,albatcs,  vt  vocant,  5C 
qua  eius  funt  generis :  Solummodo  dulce,thcraum,cV  fcybeliticum,cV  fyraum,cV  alia  quacunqj 
cu  iftis  coueniunt.  Pinguis  cxacftc,  tum  fru<ftus,tum  fuccus  olca,  tum  ctiam  alij  omnes  cx  quibus 
oleum  conficitur,  ficut  ricini,raphanidis,  bC  ipfa  fefama,  nucescjj,  dC  amygdala.  Nam  id  gcnus  oia  G 
vetuftate  prorfum efficiuntur  pinguia,  quippe in  quibus aquea  quide  cxcrcmctitiacp  humiditas 
digeritur,propria  verov  a  calore  natiuo  elaboratur  atq?  exa6e  concoqui  tur. 

Qu6d  ^Amaraab  Immodico  nafcantur  Caiore,<&  immodice  fnt  caiida:  Duicta~\er6  omnia  calida 

fint  Miti  Caliditate,cjux(ji  non  fupra  modum  nojiram  exuperct  caliditatcm.         C  ~4P.  q  . 
*  tv th fitTA-  f~\  Vicunqjergofrucftusoleofifuntfolummodo, ededoijfuntcVdulccs:quibus  veroaltcra^ 
\J  fcentibus  amaror  quidam aducnit ,  rj  cdi  no  poffunt.  Quippc  amaru  omnc  efui  incptu  cft : 
^^^"  taleqjcfficituracalorisexceffujlicuti  pofteadocebimus.  Vcrum^dulccomnecalidueft,    A.u.t.  i.  c.j. 
necimmodice  caloremnoftruexuperat:immoficutaquacalida,cuiuscontacftus  voluptaticft,ma    °  '9i  * 
xime  vbi  frixcrimus,ha<ftenus  videlicet  nos  excalfaciens,dum  concrctas  frigorc  in  nobis  particu- 
las  fundat,non  th  foluat,aut  fecet,diftrahat've  continuum :  ca,inquam,vt  fumma  afficit  voluptate, 
ac  vtiliffima  eft :  fic  omne  edulium  dulce ,  calidum  fane'  omnino  eft,  fcd  non  tfh  calorc  exccdit ,  vc 
isl^dat,acmoleftusfit:fedintcrlimitesfecotinetfundentis,lcuigantis,acmollientis.  Rurfummi 
hi  hicmemoria  repete  qua  fape  ante  dixi,  quadam  effe  qua  vel  vna  vel  duabus  in  fefe  qualitati- 
bus  bC  agunt  cV  patiuntur :  quada  vero  qua  totis  fubftatrjs  fuis,quoru  in  numero  cV  medicamen^ 
tanon  pauca  dixi,  cV  nutrimenta  vniuerfa.  Horum  duplcx  cffe  genus  apparet,  prout  lignihcauit  H 
cV  Theophraftus.  Na  quadafuntpinguia,(velutpinguedo:quadadulciamagisminus've,velut 
frudus  oes  quibus  vefcimur,  cV  animalium  carnes,  tum  herbaitem  multa,  ac  radices,rloresq3 ,  $C 
germina.  Nam  tametfi  funtinter  ea  quada  acerba,ficutpyra  fylueftria,  cVcorna,  omnino  th  dul^ 
cedine  participat,  nifi  fumme  fintacerba,velutgalla,  rhus:  veriim  ob  haciam  pro  medicamentis 
rjs  magis  c$  pro  cibis  vtimur.  Apparent  enim,qua  citta  laborant  mulieres,  quiqj  impleti  funt,  8C 
quibus  exolutus  eft  ftomachus,  ea  appetere  deguftare:  Alioqui  fi  efuriat,  contra  refpuunt  potius 
tu  acerba,tum  acida :  expetunt aut  ac  fumunt  qua  dulcia  funt  cV  pinguia,hisc]3  expleri  defiderant, 
Quo d  Pinguia,  atq;  adeo  Qu^cunq;  nutriunt,  ex Dulcium  funtgenere.  C \AP.  i  o . 

SAne  vero  fortaflis  cV  pingue  ipfum  dulceeft,cV  quicquid  "nutritjex  genere  eft  dulcium.Eue^  A.ibidem.  fol. 
nitautem  id  illis  non  ab  re,  fed  fecundum  ipfam  quantum  fieri  poteft  nutrimenti  fubftatiam:  94"a 
quippenutritioefteuacuati  repletio.  Atquiquodeuacuatum  eftfamiliare  erat:quamobrem  &C 
quod  nutrit,familiare  fit  neceffe  eft.Porro  fi  familiare,neceffario  iucundir  amicuq^  fuerit,protinus 
ctia  vt  ad  id  quod  nutritur,moderate  calidu.  Sed  in  hoc  non  parua  eft  maioris  minorisq^  ratio,qn 
nimirum  ncc  ad  cibos  accedimus  plane  fecundum  natura  affedi.  Solum  enim  corpus  eorum  qui 
cibum  defiderat,  inanitum  fit  oportet,  fi  exacfti  futuri  fint  familiaris  ipforu  qualitatis  cognitores. 

Nam 


L  I  B  E  R    QVART  V  S  27 

A  Namfi  praeter  id  calidiores  cp conueniat,aut  frigidiorcs  cuaferint,  feu  toto  corporc  fcu  pcrtincn- 
tibus  ad  iinguam  ac  venrrcm  locis,non  folumqua?nutnant,verum  etiam  quae  refhgereiuaui  ex- 
calfariant.poitulabunt.  Proindefanecibi  quoqsilhsaliasahj  videnrur  uicudiorcs.  Namcum  du- 
plex iit  genere  lucundum,  altcrum  quod lmpleat  ld  quod euacuatum  eft, cuiuimodi  cft  nutrinie- 
tum:alterum  quod  medcatur  ei  quod  alteratum  eit,  id quod  iam  medicamentum  eit:euenit  vtiqj 
cibis,  vbi  non  modd  vacuatis  exhibentur  corponbus,  fed  etiam  qualitate  aliqua  mutatis,  vt duo- 
bus  nomimbus  deledent,vt  cibi  fcihcet,cV  vt  medicinx.  Scd  vt  medicamcnta  quidcm,  refngeran 
doqua:dam,cVcxcalfacicndo,  cVexiccando,  6c"humectando,exratione  luuabuntcV  proderunt: 
Vt  nutnmenta  vero"  fola  ca.qua:  cognata  funt,6V  famiharia totis  nutncndorum  fubftantns.  Pro- 
tinus  verd  litis adeft,vt  modcrate  fcilicct  lint ad  ea,qua?  nutriuntur.calida.  Quamobrem ncc edu^ 
liorum,nec medicamentorum.  vnaeft  animantibus  omnibus  fpecies: fiquidcm  pro  fua  vnaquav 
quefamiliari  fubftantia  iimulcV  afiedione  rum  delectantur ,  tumiuuantur  ab  vrnfq^.  Scd  uhurc 
fichabcnt,  idquodincibisminuscnt  dulce,  minusquoqueeritcalidum:quoddulcius  tanto  ni- 
mirumeritcalidius,quato  videlicetduIcus.Sinadimmodicum  recidatcalorem,nccciufmodi  dul 
ccerit,  fcdiamamarumapparebit,  velutmcl  vetuftumatqjdecodum,  itidcmqjaliorumdulcium 

B  vnumquodque. 

Quod *Amj.r<i  Dulciaj; psrtim  ^4dfititioCalorefant,partim  Proprio&  imtnito.      C*AP.  \\. 

ETenim  vta  moderatocalorebifariacuiq;  corpondulcedoprouenit:partim  enim  funtpro^ 
pno  cV  mfito  calore dulcia,partim  vero' afciutio : ad  eundem  modum  amara.  Aha  enim  funt 
quae  fuapte  natura  immoderate  excalfaciunt  per  cas,  qux  tcpons  fpatio  eucniut,mutationcs  :ahjs 
autemidacciditabacquifitiriocaloreacccniis.  Atdeamans  poftdicctur.  Cartcrum  dulcia  calore 
proxime  accedunt ad  ea  quibus  apparent dulaa.  Fiunt autem  talia  (vt  didum  eft)  bifana: quarda 
proprio  calore,vt  mel :  quardam  adfciti  tio,vt  funt  omnia  qua;  ab  ignc  pra!parantur,ac  proinde  du 
calida  funt.fuauiora  rjs,quibus  renutntione  elt  opus,apparent.  Porro  muftum  non  fuo  modo,fed 
cxacquifititiocaloredulceeiTevidetur.  j\Iultumenimceuardoris-{Gra?ci  \u~. :  v.u.%  vocat,}-vt 
AriftotelescV  Theophraftus  cenfuere,  ex  folari  calore  tum  arinis ,  tum  alrjs  ineft  frudibus:a  quo 
id  quod  lllis  aqueum,  ac  vclut  enamnum  fenucodum  reliquum  eft,ad  concodionem  ducitur,co- 
fiaturqs,  ac tranimutanti  fimile redditur.  Nam  ex  quibufcunq; pomis  G  fuccum  expnmas , eum 
prounusnon  fecus  atque  muftum  teruere  deprehendes:  tanto  tamen  fcruoris  difcnmine,  quanta 
erit  vnius frudus ab  alio in calore diuerlitas.  Sed  vbi lam  quod aquofum  ac femicodum erat.traf 
G  mutatum  fuerit  atq^  confectum,et  is  qui  feruorem  concitabat  calor  euanucri  t,iam  tum  denicp  que. 
propriae  funt  fuccorum  proprietates,  fyncerae  confpiciumur.  Itaqj  tunc  quae  propna  vinorum  na 
turaiitagnofcimus. Quain  reammumdilgenter  aduerte,  vt  auftera fenfim auiteritatemdepo- 
nant.  Semper  enim,  qua: inueterantur  vina, dulcedinem  quandam  cV acredinem adfafcunt :  quae 
veropriiisineraiillisaditrictio^eamtemporeabrjciunt.  Eitautem  inquibufdam  vims,  poftqua 
efierbucnnt.dulcedo  quaedam  fyncera,fuauis,cV  propria  lpfius  fuca  nacuras,non  qualis  ante  erat> 
mifta  fcflicet ex propno.atcp  eo,qui  circa  icmicoctum  aquofumq^ excrcmetum  crat,fcruore.  Igi- 
turfi confcilum  cft  vina  omnia  vetuftate  fieri  calidiora:auftera  vero  primum  quidem  tempore 
dulccuinem  quanda  atqj  acrimoniamdepofita  adftridione  acquirere: acdande  mcrefcente  acri- 
monia  fenfim  dulccdinem  'dcponere:ac  iubinderurfum  maion  tempore  acria  admodum  euade- 
re^afiTidueqjamarefcere^acdcniquCjvbicralTefcuntjpenitus  fteriamara:fane  conitatdulce  accrbo 
eiTe  cahdius,  ac  dulci  amarum.  Acq iri  li  verum  eft  dulcedinem  a  moderatione  proucnire  calons, 
patet  acerbitatem  a"  frigido  vincente  perfici. 

Quod& ^AcidiSucciex  Frigore proueniant.  C*AP.  IZ. 

POrrd  q?  cV aciditas  a  frigore  proaeetur,cV  antea  oftendimus.  Veruntamcn,quandoquide in. 
praefenti difputatione de  naturali vinorum,  qua: tcmporis  fpauo  fiat ,  altcratione docuimus,  *  u- i i >  - 
non nihil quocp cV de non  naturali dicamus.  Itacp vt vinumacerbum,tempore dulcius primum, 
moxacrius  amariusqs  effiatur,denique  plane  etiam  amarum  redditur :  ad  cundem  modum  quod 
velut  rigorem  perpetTum  eft.acidius  protinus  redditur,ac  G  prcrfum  refrigeretur,penitus  acelci t. 
Itemqjquod  rn fructuum collectione  vindemiaqj per  aiTiduam  pluuiam  ahena  humiditate  lmple 
tum  fuerit,quodq3 alio  quouis  modo  humiditate acceperit,Ieui  occalione  ea  omnia  prompte ace-  * C  1*tk . 
fcunt.  Contra  euenit  ns  qua?  igni  admouentur.  Nam  cx  protinus  itatim.cx  tcporis  progrelTu  po- 
ftea  femper  dulciora euadunt.  Quod ii  multo  etiam  tcmpore durauerint,  cV  ipfa  nihilo  minus q^ 
eaeteraamarefcunr.videturq^id  fibiquodammodofecundum  naturalem  confentaneum  elTera- 
tionem.Nam  fi  omphax  aada  eit,vua  vero  dulas :  ac  fructibus  omnibus  maturatio  a  folari  prouc 
nit  calore :  planu  eft  imperfedius  cV  frigidius  eiTe,quod  acidum :  perfeclius  vero  cV  calidius,  quod 
dulce fuerit.Cum  ergo  vinum  perfridtone rurfum  acefcat,  mamfeftum cft,  m eum  lllud  humorc 
conuerti,  ex  quo  prouenerat.  Diueriis  tamen  hactenus  vinbus  omphacis  fuccus  acetumqj con- 
ftant,  Quddaceto accedat ex putrido  calore acrimonia  qu^da : proinde  Anftoteles  rectc  dixu  ace 
tum  proprio  quidem  vini  calore  efle  frigidum,adfatitio  cahdum :  At  omphaas  fuccus  calore  ad- 
fcidtium  non  habet,ac proinde  necp acnmoma.  Accedit  verd cV  in  fubftauae  tenuitate  dmcrlitas. 

C^intaClaiTis.  DDDDD    irj  Stquidc 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


Siquidcm  omphacis  fucco  acetum  tenuius  eft:cui  rei  &  fenfus  adftipulatur:exccllit  cnim  quaeab  E 
aceco  infligitur  frigiditas,eam  quae  ab  omphacis  fucco,vehementia  cV  miftione.  Imbccillior  cnim 
eft  qux  ab  omphace  fit  refrigeratio5cum  ctiam  alienae  in  fe  calidi  tatis  nc  minimum  quidem  conti- 
neat :  At  quae  ab  accto  proficifcitur,  tan  to  eft  validior,  quanto  cV  tenuior :  ineft  vero  1II1  cV  acrimo- 
nia  quaedam  excalfacicns3qua?  tamen  fatis  non  ilt  ad  fuperandam  ab  aciditate  prouenicntcm  frigi 
ditatem,  verum  quae  ad  tranfitusceleritatem  fubferuiat.  Nam  quanto  calidum  frigido  facilius  pe^ 
nctrat,tanto  acrisfuccusaptioreft,quifenlibiliumcorporummeatus  tranfeat,  quamacidus.  Jtacp 
ille  velut  praecedcns  viam  ftcrnit:hic vero  haudlonge  infcquitur:quo  tempore  fcnfus  perficjtur 
miftus ,  cV  qui a?grc  exponi  queat,  vtpotc  qui  ncc  planc  frigidum cflc acetum  dcnuncict,  quippe 
cum  in  co  ignea  quaedam  pcrcipiatur  acrimonia :  nec  plane  calidum,  nam  perpetuo,  qua;  cx  prae- 
cedente  fit  acrimonia  calfacftionem  frigus  ab  infequente  aciditate  occupans  obfcurat ,  protinusq  j 
extinguit :  quo  fit  vt  maior  multo  ex  fngore  percipiatur  fenfus,  cp  cx  calorc,  Porro  fi  plurimo  mcl 
li  accti  paulum  admifceas ,  ftatim  $C  calorem  cV  frigus  manifefte  percipies.  Nam  fi  paulum  mellis 
accto  permi fceas,magis frigidum  quod  fuerit  miftum,c£  calidum  vidcbitur :  fin  multo  mclli  pau-- 
xillum  mifceas  aceti,plus  calfacere  qj  refrigerare  confpicietur :  cV  fi  pari  mole  vtraq3  mifcucris,  ace 
tum  tn  ctia  vinbus  luperarc  comperies.  Quod  fi,vt eft  dicftum,plus lit multo  mellis    aceti,  ^qua-  F 
lia  rurfumfrigusaccaloreminea  mifturacofpicies:multiscnimnumerisacctum  plusab  rjs,  quae 
moderate  funt  cahda,ad  frigidi tatcm  rcceiTit,c(j  mcl  ad  caliditatcm.  Proinde  cV  fupra  demonftra^ 
uimusficrinonpofte,  vt  vchemenscoeatcumdulcedinccaliditas:vetusq3  illud  vcrbum  pulchre 
dicftum  cft,  Vcra  inter  fefe  omnia  confentaneaelTe,acconuenire.  Etenim  ad  hypochondria  ardcn 
tia  prxftatior  cft  fuccus omphacis  quam  ipfum  acctum ,  q> nec  violentam ac  fencntcm  habeat  fri^ 
gidi tatcm,ncc  eam  mordaci  admifta  caliditati.  Dcbcnt  enim,  qui  lic  laborant,  linc  violcntia  jga i  n- 
gari,  vtcft  didum,  nccforis  vllam  adlcifcere  mordaccm  caliditatem  autacrimoniam.  Arquc  basc 
quidcm  iam  curandi  attingunt  methodum,que  multis  in  locis  huic  tracTationi  comunis  clt :  qua- 
re  rjs  dcnuo  rchctis  ad  propolitum  reuertamur.  Itaq;  omphacis  fuccus  no acidus  modo  cft,fcd  bC 
acerbus.  Nam,  vt  fupra  propolitum  eft,  omnes  prope  arborum  frucftus  ortus  fui  principio,  tefti- 
monio ctiam  Thcophrafti, guftantibus accrbi  funt : dcin  vbi  humore implentur,  acccdit  quidcm 
aciditas,deccdit  vero  accrbitas.  Haud  tame  cV  quod  accedit>cV  quod  ami  tntur,  par  cft  in  fructibus 
omnibus,neq;  fi  fpcciem,ncq3  li  genus  rcfpicias.Etenim  intcr  omphacas  alie  plus  acc:  bitath,  ah:c 
aciditatis  obtincnt:funtcVquaepari portioneambas  fortitaelint:omnestamcnad  refrigcrandos 
ardorcs  non  ab  re  conueniunt,quippe  cum  non  folum  quod  acidum  cftjfrigidum  fit,fe^  cV  quod  G 
accrbum ,  velut  cV antc  a  nobis  diclum  eft.  Rccedit  fane  cV  hic  rurfum  oratio  ad  cuiandi metho^ 
dum :  quarc  cV  rurfum  ad  propofitum  illam  reuocemus.  Porrd  propolitum,  vt reor,ab  initio  in 
hoclibrofucratdcfaporibusomnibusdilTerere:acnucquidcmfere  de  omnibus  verba  fccimus, 
interim  tamen  orarionis  affinitate  cV  alia  attingcre  coacfh.  Nec  enim  de  accrbo  modo  cV  auftero, 
&C  acido  iam  diximus,fcd  cV  pcrfepe  de  duId,cV  amaro,S£  acri :  rcliqua  tamen,qu6  tota  oratio  pcr- 
fccta  cuadat,  adrjcicnda  etiam  funt.  Atq3  in  adftringentibus  haud  ita  multum  ctiam  reliquum  cft, 
quod  non  cx  iam  dicfhs  clarum  euadat. 

V  nde  ^Arbitrati  fint  cjuidam  a  Calore  *4cidumprouenire fiporcm:  Nempe  ex  co  cjuod  Vina 

nccjuaauamfortiayVere^4ejUtecj;mutentur.  C \AP.  13. 

AT  in  acidis  dccflc  fortaffis  etiamnum  videatur,  quod  eximios  quofdam  medicos  fcfellit.  Na 
co  q>  vina  inualida  vcre  atq?  eftate  alterentur  atcp  accfcant,hyeme  vero  fuas  fcruent  qualita^ 
tes,hinc  adeo  quibufdam  av  calore  aciditatcm  nafci  vifum  eft.  Quorum  auget  opinionem  cV  quod 
vehemetius  motum  cft  vinum,cV  quod  longi us  in  nauigrjs  aduecftum :  talia  cnim  omnia  cum  in^ 
firma  fuerint,  celerrime"  acefcunt.  Qyin  etiam  quidam  qui  de  re  ruftica  fcripfere ,  dolia  in  aedibus 
ad  Aquilonem  expofitis  defodienda  cenfent:  taquam  fngus  fcilicet  qualitatem  eorum  feruet,  mu  H 
tetautem  caliditas.  Sane  vcrum  cVid  fepenumeroipfaexperientiacomprobatuconftat:acefcunt 
enim  vina  quaedam  prompte,vbi in  meridianis  cV  Soli  expofitis locis  repofita  fuerint.  Videorcjj 
didorum  hinc  iam  orfus  folutionem.  Etenim  q>  non  omnia  caliditate  acefcant,  fcd  quae  initio  ta^ 
tum  frigidiora  funt,nec  id  vcteri  alicui  accidat,id  nobis  ad  veritatem  viam  inueniet, 

Quadecaufaab  Externo calore  Vinumnatura  Frigidum  mfrmumcjj  ^Arouatur.  Qwaf. 
Res  cjuxlibet  m propria  natura  proprio  feruatur  calore,  ab  extnn- 

feca  ~\ero  immoderatione  corrumpitur .  C  ~AP.  1 4 . 

QVippe  caufam  fcrmo  fcrutabitur,propter  quam  vinum  natura  frigidum  atque  inualidura 
ab  extrinfeco  arguatur  calore.Quanquam  per  verbum,arguatur,iam  dicftum  omnes  prius 
r-  diclae ambiguitates  dilfoluantur.  Perfimile  cnim  quid vinis accidit,quae natura fiigidio. 
ra  aquofioraq^  funt,  qualc  flammis  exiguiscVimbeciIlis:quippefieasad  Solem  feruidumexpo^ 
nas,  aut  prorfus  obfcurari,  aut  denicp  etiam  extingui,confpicies.  Sic  quoque  fi  ardentem  luccrna 
aut  iuxta  flamam  vehementem  magnam'que  deponas,aut  ad  Solem  feruidum  exponas,marcefcc 
revtiqueacdiflipari  protinusvidebis:quin  etiam  fi  validum  ventum facias infirmae  paruae'que. 
flamae,  citius  eam  extinxeris,g  inauxeris  :Natura  enim  infirma  vafidu  neqj  motum,  neq;  calorenx 
.  ■>  fuftinet, 


L  I  B  E  R    QVARTVS  28 

A  fuftinet,verum  ab  ijs  diffipatur  potius  quam  augetur.  Quanquam  ex  induftria  multis  in  locis  W* 
nacV  commouent  dC  tranfportat,  ficuti  fanc"  &C  in  Solem  efferunt,  atcp  excalfaciunt,  vt  etiam  qu^ 
daminfuauiaftant,fumicontrahentiaqualitatem.  Apudnosfanexin  Aiia  in  teclaadiumadtatc 
omne  prope"  in  lagenas  transfufum  imponut,  poftea  in  aedita  cubicula,fub  quibus  inferne  multa 
flamma  luceat,tranfportant.  In  fummaautemad  meridiem  Solemqj cellas  obuertunt,  in  quibus 
dC  citius  camaturefcat,  5C  potui  idonea  euadat :  nam  quod  multo  tempore  alrjs,  hoc  ijs  qux  lic  cx- 
calfada  funt,breuiffimo  aduenit.  Porro  nihil  mirum  cft,qui  de  colcndis  agris  mcmoriae  prodide 
runr,ob  cam  quam  de  fua  regione  habcbant,expcrientiam,audacius  atq^  inconfiderati  us  de  vinis 
pmnibus  deriniuifle.  At  Theophraftus  atqj  Ariitotelesexperieniiam  etiam  vltcriorem  nacli,cV 
in  perfcrutandis  naturae  rationibuscxercitatiores,acdiligentiusomniadiftinguentes,cum  multa 
huiufmodijtum  verd  de  vinis  nosdocucrunt,cp  fimile  illis  atcp  corporibus  noftris  accidat.  Anno 
cnim  ct  lpfa  quoq^  prout  aut  robufta  funt,aut  infirma,ab  ijfdem  tum  iuuari,  tum  Iedi  cofpicimus^ 
Etenim  vtcxercitia  valida,  SC  SoI,  calidaatq?  robuftacorpora  ctiam  vahdiora  efficiunt:  profter- 
nunt  autem  cV  digerunt  refrigcrantqj  quae  non  funt  eiufccmodi :  fic  vina  natura  calida  motus  ve^ 
lut  ventilans,  Sol  excalraciens,rlammaecj3  iuxta  ardentes,celerius  concoquun  t.  Quae  vero  frigidio^. 

B  ra  funt  QC  diiutiora,corum  arguunt  omnia  id  genus  imbccillitatem,celcriuscj3  perpeti  cogunt,que 
alioqui  poft  pafliira  eflent:  Quippe  cum  ita  coparatum  fit,vt  res  quelibet  in  propria  feruetur  na^- 
tura  calorc  proprio:corrumpatur  aut  ab  immoderatione  extrinfeca,  nepe  caloris  alieni  aut  frigo^ 
ris  abundantia.  Atq^  quod  ab  vtrocp  efficitur,  vnum  cft,  non  tn  vnus  generationis  modus :  quarc 
non  aequeidiotis  omnibus  facilis  cognitu  eft  haec  corruptionis  ratio.  Etenim  vbi  quid  rcrum  ca^ 
lidarum  a  frigore  deuiclum  eft,  ne  vulgo  quidemignotum  eft :  At  vbi  a  circuliftente  fons  calore 
validioredigeftum  ac  diffipatum  eft,eos  fane  qui  circa  natura  exercitati  non  funt,laiet,ignorantcs 
caliditatem  mediocrem  omnibus  efte  vtilem,  immoderatam  vero  non  minus  frigiditatc  noxiam. 
Quodin  Sdporibttt  ^AciditM prouentdt,  Cdlore  ipjos  cjuidem  tnapicnte  concoquere,non  dutem 

perfecldm  mutdtionem  mq%  diterdtionem  dfferrepotente.  C  *AP.  15. 

C/Eterum in  genere hoc noflc pulchrum  eft ,  qj aciditas  in  faporibus  nafci  potiffimu  videtur, 
dumacalidoquidemmutatur,  vttamenon  fuperetndquodexacidis  rudibusvel maxime 
conrjcias.  Nam  haudquaquam,  vbi  nulla  prorfum  facla  in  ventrc  eft  ciborum  altcratio,  proueni- 
refolent:quemadmodum  nec  vbioptime  concocli:fed  tantum  vbi  femicocli,  vt  itadixerim,fue- 
rint.  Voco  autem  femicoclos,qui  a  ventriculi  calore  alterationem  perpeffi,non  etiam  perfccle  ab 
C  co  fuperati  fuerint.  Sic  lac,ptifanae  fuccus,cV  quaecunq-j  eius  funt  generis,tepore  aeftiuo  citius  ace^ 
fcunt cfj  hyeme: poftulantcp aedes  frigidas,  vt in  rjs  rcpofita  plufculo tcmpore perdurent.  Ex  qui- 
bus  omnibus  patet,q?  a  calore  mutate  quidem,non  tamen  prorfum  vincente,  aciditatis  generetur 
qualitas:atq3obidpierifq3ineftfru<ftibuspriufquim  maturuerint:idcj3etiamijs,quaeabinitiode 
faporibusacidisdiximus,c6fentaneum  videtur.  Etenim  fi  fimilcquid  illis  vfuuenit,  quod  borca^ 
libus  conftitutionibus  accidit,vt  tenuis  fcilicet  cflentiae  fint,  fimulq:}frigidi,nafci  cos  haud  fine  ca^ 
lore  fatis  conftat,ficut  nec  illum  ipfum  aerem.  Proinde  quoqj  quar  fummc  nos  refrigerant  ac  inte 
rimunt,veluti  cicuta,  papaueris  fuccus,hyofcyamus,madragora,  minime  omniu  acida  funt :  quip 
pe  licet  frigidi  fint  fapores  acidi  omnes,  haud  tamen  eoufqj  refrigerant,  vt  interficiant:  non  enim 
fubtilis  forent  eflentiae,fi  extreme  eflent  frigidi.  Itaque  non  modo  iam  q>  frigidus  fit  fapor  acidus, 
fed  QC  quatenus,iam  apparuit.  Exploranda  porro  eius  natura  eft  in  oxylapatho  cx  oxalidc,  quam 
etiamoxydanuncupant:eftautcmhaecoIusfylueftre:iniftis  enimmaximemihifynccrus  eft  vi^ 
fus  ac  fi  mplex,  nullius  particeps  acerbi  tatis,  vt  folent  arborum  frudus :  perfpicuo  enim  h  i  cu  acer- 
bitate  quadam  admiftam  habent  aciditatem,ficut  cum  acrimonia  acetum.  Itaqj  quod  proprie  in  fa 
poribus  appellatur  acidum,av  fola  lingua  percipi  poteft,ficut  dC  acre :  caeterum  quod  vtrique  com- 
D  mune  eft,  nempe  mordacitas,  etiam  a  tadu  fentitur :  Vtraqj  vero  lingua  agnofcere  nata  eft :  nam 
qua:  communia  funt,ficut  dC  reliqua  corpora  fenfilia:  quae  vero  propria,tanc|;  guftus  organu,per- 
cipit : Id  que mihi  videtur  illieximium  ac peculiare  elTe  iuxta  totarum  fubftatiarum  tum  proprie^ 
ratem,tum  (vtitadicam)  alicnitatem.Diclumautedemoftratum  que  f^pcnumero  cft,  necfecius 
alias  quoque  repetam,quid  fi t  fecundum  totas  fubftantias  agere,aut  pati : immo  vcro  £c  haclenus 
cius  nunc  meminero ,  quod  in  rem  praefentem  fatis  fit,  hinc  fumpto  initio.  Ex  quatuor  clemcn- 
tis,particulatim  corporibusomnibusconftantgenerationes  imparesmifturaac  diucrfa:.  Siqui- 
demquaedamignis  quamaliorumelementoruminfe  pluscontinent,qua*damaquae:ficut  alia, 
ii  fors  ita  tulit,  terra?,  non  nulla  aeris.  Ex  eiufmodi  itaque  imparitate  proprietates  corporum  par- 
ticularium  funt  perfe(f(ae:ex  elementisquidcm,  plantarum:ex  hisautem,  animalium,  ficut  inli- 
brisdeElcmentis  demonftratumeft.Porrdtranfeuntquaedamquidem  protinusin  fefe mutuo, 
non  nulla  vero  mediatibus  alrjs :  velut  terra  in  triticum,hordeum,&:  alia  id  genus :  rurfum  horum 
vnumquodqj  in  carnem  humanam :  cum  tamen  ipfa  terra  caro  vt  nat,fit  impoffibile,  ea  videlicet, 
quae  in  medio  eft,  mutationem  tranfihendo.  Attamen  eorum  quae  in  fefe  mutuo  tranfeunt,  quae^ 
dam  prompta  celeremque ,  quaedam  diuturnam  alterationem  obtincnt:  At  quae  fimilitudinibus 
propinqua  funt,  celerem :  quae  verd  remotiora,  tardiorcm.  Oportebat  itaqj,meo  quidcm  iudicio, 

Quinta  Claffis,  DDBDD    iirj  innafci 


DE    SIMPL.    MEDIC    F  A  C  V  L  T. 


innafci  animantibus  organum ,  quod  naturae  fimilitudines  ac  difTimilitudincs  diTccrncndi  pote-  E 
ftate pollcret:quod  agnofcensrerum naturas, famiharia quidem eligeret,  aliena  verdrefugeret. 
Eiufmodi  crgo  lingua  eft,qiue  exuberanti  fenfu  non  calida  modo^frigidaqs,  humida,atq}  ficca,fed 
ctiam  quae  familiana,  quarqj  non  familiaria  funt,agnofcit :  In  hac  enim  duntaxat  particulam  cdm  *AJit 
plures  infcruntur  nerui,cum  ahae  omnes  aut  vnius  tan  tum,  aut  duorum  fint  participcs,nec  ita  ma 
gnorum  tn.  Porrd cum  quaeda  naturae  noftre magis  fint  familiaria,quaedam  minus : ac par tim  in 
hac  temperamcnti  coniugatione,partim  in  illa :  ncceflarid  plures  guftus  qualitates  cxtiterunt.  Cg 
teru  olum,  quae  nutriut,  comunis  dulcedo  eft:  na  quicqd  nutrit,  aut  plus,  aut  minus  cftdulce.  His 
vero  quae  non  nutriunt,  cdmune  eft  id  quod  per  negationem  dulcis  aut  priuationcm  ficdicitur, 
velut  non  dulce,5£ indulce.  Particulares  aut differentia?  cdplures  meritd  euafcrunt : quia  id  quod 
cuiqp  rcrum  familiare  eft,  vnum  eft,  nepe  quia  cV  natura  eius  familiaris  vna :  alicna  vcrd  plurima, 
partim  plus,  partim  minus,  av  fubftantia  eius  diffidentia.  Quae  i  taq3  fumme  acida  funt,  accrba,  aut 
amara,aut  fimpliciteraham  quauisqualitatcm  prarter  dulcem  fortita  funt,  ea  oia  nutrirc  ncquefit: 
licut  quar  folum  dulcia  funt,omnia  nutriur.  Inter  ca  autem  quae  mifta  funt,quotquot  dulcia  1  lmul 
cV  acerba  funt ,  cV  cralfioris  funt  eflentia? ,  cV  temperaturae frigidae ,  velut  paulo  antc  oitendimus. 
Quotquot  verd acida  fimul  ac dulcia ,  tenuiora quidem  funt ,  cjj acerba, fed cV  ipfa  tri  rcfrigeranr.  F 
Quin  etiam  amara  quidcm  calida  funt,  fed  acria  his  etiam  calidiora.  Nutriunt  crgo  ha?c  omnia ,  fi 
iunclam  habeant dulccdincm : cartcrum  per  fe didorum  nullum,vt  nurriat,  fatis  eft.  Porrd  dupli 
ci  ratione  mifta  efle  alTolcnt,  nempe  vt  diiTimilaria  fint ,  cV  diuerfas  habeant  qualitatcs  in  diucrfis 
partibus:  aut  limplicia  6V  fimilaria,  fed  quae in  murua corum  quat  multum  dilfident , altcratione 
confiftant.  Ncqj  enim  mel  cxtemplo  Ht  amarum,  fed aut  multa  coclione  aut  vctuftate  amarirudi' 
nem  induit: ncc ld  tame  illi  nili  pedetcntim  accidit.Neqj  quotquot ex  frucnbus  dulces  ex  amaris 
cuadunt,  ficut  quida  cucumeres  cV  melopcponcs,cV  ipli  repente  femelq^ab  initio  qualitatem  abrj 
ciunt:  nam  rjs  omnibus  quar  a  natura  mutantur,  fcnfim  fiunt  mutationes,potiffimum  vbi  in  mul 
tum,difTidentes  aut  planc  contrarias  qualitates  alteratio  trafitusqj  perficitur.  Sicut  crgo  quod  cft 
fumme"dulcc,aptum  eluieft:quod  verd^lincereamarumjCfuiineptum^ficquc  in  mcdio  lunteo^    A1 1 
rum,nutriunt  quidcm  ctiam,verum  minus  q;  dulcc.  Eadcm  ratio  eft  in  alrjs  quah  tatibus :  nam  nu 
tnre,  prauer dulcem,  nullae  omnino  poflunt.  A t  elementa  multo  fane  etiam  minus  nutriunt,nul 
Ianiq^  guftui  qualitatcm  ofterunt :  proinde  cx  tcrra,et  aqua  (funt  enim  ambo  guftui  infipida )  mi^ 
nimc  nutrire  ldonea  funt,ficut  nec  aer,nec  ignis.  Itacp  pro  horum  interim  admi(tione,dulcium  fx 
pe quah  tas  cxoluitur,  aquea  fere  eflentia  m  pumilium •{  i7rijHct  Greci  vocat}-fru(ftibus  fupcran  G 
tc  (nam  triticum,  hordeum,  fab;e,  cicer,  cV  qua;  eius  funt  gcneris,  cum  propter  humiditatem  prin 
cipio  qualitatum  prope  experria  fint,temporis  fuccelfu  maturata  ac  ficcata  dulciora  cuadunt)  tcr^ 
reftri  verd  cV  ficca  in  paleis,foeno,gramine,cV  arundinibus  ficcis,  6V  lignis.  Quorum  tamen  qua> 
dam  priufquam  aruerinr,dulcia  nobis  funt,nutrimentumqj intcrdum  corpori  cxhibcnt,velut  pal 
ma?  cerebrum,fic  enim  nominant  fummam  eius  particulam :  cV  gramen :  cV  molles  maluarum  ra^ 
dices^maximequann/Egypto  proucniunt:ad  harcplcrarunqiarborum  germma.  Siquidequod 
nutrit,a  fimilitudine,qua;illieftadid,  quodnutritur,dulceapparct:difTmiihtudine  vero  nondul 
ce.  Porrd  multae  cum  lint diflimilitudines ,  multas  proinde ncccfle  eft  qualitates  eflc  non  dulces, 
quas  verbis  quidem  efferri  cft  impoflTibiIe:attamen  mcmoriam  earu  mouere  fuggeret  eque  quo- 
dam  modo licet , cum  omnes homines certiffime norint  aluim fieri in  linguafenlum  atq?  aftedtu 
ab  acerbis,alium  ab  acidis,cV  alium  a"  falfis,alium'que  ab  amaris. 

Quade  Caufacju£  I^niadmouentur}^liafuauiora,^4lia  mfuauiora  effiaantur.  Et  cjuade  Cau- 
fa  Edutia  <ju£dam  Cum  per  fefe  edt  non pofiint,  Suamtatem  tamen  tjs prx- 

beant,cju£per  ipfapr£parantur.  C^fP.  \6. 

ITaqj/quemadmodum  edulia,quaecunq3  nutriendorum  naturg  fimillima  funt,ea  cVdulcedineHA.i.  i. 
fummam  prx  fe  ferunt,  nec  vllam  praeparationem  poftulant  :fic  quae  temperaturam  nacfta  funt  ^01?1 
remotiorem,aiia  condimentis,aha  coctione,alia  vtrocp  indigent.  Nec  verd  mirum  eft,  cum  condi 
mentorum  nullu  edendo  fir,ad  fuauitatem  tn  rjs  conferre,quae  per  ipfa  praeparantur :  quippe  cum 
fieri  pofTltjVtimmoderarisduobuscoeunribuSjid  quodexambobusmiftumfit,commodcratum 
cuadat,  ac  proinde  quoq^  dulce  appareat,  cu  immoderata  minime  fint  talia.  Poftea  verd  c^  cV  per 
clixationem,cV  per  afTationem^cV  omnino  per  calidu  quiddam,  praeparatio  fit  ciborum,  nihil  etia 
abfurdum  eft  aut  ambiguum,  quae  prius  non  eran  t  fuauia,tunc  fieri  fuauifsima :  apparct  enim  ca- 
Iidi  natura,qbus  admota  fuerit,ea  celeriter  alterare,atq?  in  aliam  Ipeciem  mutare.  Quocirca  nec  id 
quoq?  dubium  eft  quedam  fuauiora,  quaedam  vero  infuauiora,efnci  igni  applicata :  tum  quardam 
tepore  minimo ,  quardam  plurimo  coqui  debere.  Etenim  quae  nutriendorum  corporu  tempera^ 
turis  fimillima  funt,ea  vel  citra  coclionem  aut  pr^parationem  ia  dulcia  apparent :  quae  verd  diisi* 
milia  funt,omnia  infuauia  funt  antequam  preparentur.  Porrd  quae  nimis  quam  calida  funt,frigi^ 
do  corrigi  debent :  quae  vero"  multu  frigida,  calidorum  miftura  ciborum,  cV  igni :  ad  eundem  mo- 
dum  humiditate, quaeterrea funt cV ficca:ficcitate, quae plus cp conueniat  aquea funt  cV humida. 
Siccitatss  ergo,  humidorum  admiftio :  humiditates  verd,ficcorum  miftura  ignis'que  emendant. 

Maximam 


n: 


LIBER    QJARTVS  29 

A  Maxima  rci  dicfte  ftde  afFert,quae  in  orc  nt  mutatio.Na  qui  plufculum  fuftinuerunt  iciunium.rjs  la 
liua  falfa  redditur : qui  vero  plurimum,non  falfa modo,led  cx amara : tic et corpus  vniuerlum  bilio 
fum  habitumcontrahit:  Acli  perinde  vtlinguafenfu  pollerct.falfcdmcquoqjquciniplocic  atq; 
amancudinem  perfacilc,reor,pcrciperet:ad  harcet  ipfam  dulccdincm  que  naturali  lnclt  languini. 
A  t  nunc  vbi  vafe  quopia  auc  rupto,aut  aperto  afratim  calidus  fanguis  m  linguam  arunditur.  dul 
ciffimusapparet, vncp li  ha  naturam, vt diccum  eft,habuerit: na  morbidus , amarus  aut  falfui eft , 
aliam  ue  cius  gcneris  qualitatem  pra;  fe fert :  At  qui  m  toto  cft  corpore.nos  fugit,  non ahcer  q; aut 
bilis,aut  pituita.  Quanq  et  bilis  quidem  rlaua  vcl  minima  quapiam  parcc  lingua  commgcns,pcr- 
pecuoamaraappareat:atra  vcro,acida.  Porro  vbi  pituitalinguam  attmgit,  partim  quidemdulcis, 
partim  acida,parum  falfa.faepeeft  manifefto  vifa:cum  dC  lpla  m  toto  animali  mcognita  fit. 
Quade  Caufa  Alel a ca!tditdte~\alidiorem amaritudinemcontrahat ,Lac~\ero  jrequenteretiam 

Duicim  tjftctatur,  Cum  tamen  ~\tracjue  eujiui  fmt  dulcia.  C  ~4P.  17. 

'Ihil mirum igitur nccpcur rerum omnium  dulcifiimum  ATel fuccum gcnerct amaniTimu: 
necp  cur  id  maxime  aitate  flor  entibus,cV  calidis  natura.ct  tebnencibus  accidat.Nam  vt  foris, 
cum  plufculum  tgni  admouetur,amarum  efficitur,ad  eundem  modum  cV  in  animantium  corpo- 
B  ribus,vbi  fyncerum  vahdum  q;  nactum  calorem  fuerit,biliofum  fuccum  procreat.  At  in  tcmpera- 
ruris  fngidioribus.iiue  propter  artatcm,fiue  propter  naturam  corpons,tiuc  eriam  ob  morbum,fa- 
cile  m  bonum  cV  moderatum  fanguincm  conuertitur.Quippe,cum  neq:  rumiu  in  ns  corponbus 
autexcalfrat,autalteretur:verumeiquodmodice  coctum  fuent,  limilequiddam  perpetiatur:pla- 
nc lllis  adtimilatur,prorlum  qi feruat  dulccdinem.Et  quid  obfecro  miri.fi  a  valentiore  animausca 
lorc,aut  longiore  coctione  vetercm  mcl  dulcedinem  exuat.cum  etia  citra  harc  pcr  fuum  lplius  calo 
rem  fpatio  tempons  amarum  euadat  C  Nam  ln  mutationis  duntaxat  celentace,haudquaquaq>  alia 
perpctiatur  patfioncm  ab  aaa  caula,  dirlerenua  confiftit :  quippe  cV  palTio  cft  cadcm,  cV  caufa  quae 
mutat:paifioquidem  amaritudo,caufa  verocaliditasimmodica.  Porr6immodicum,quodadalte 
rationemducit,duplexeit:auteniminadmoticontiftitrobore,  autin  tcmponsdiuturnitarc:aJte 
rumex nobis cV lgni , altcrum ex fe lpfo  mel acripit.  Et merito  fanc  temporc  maiore  ld fii cx lpfo, 
fiquidem  quod mutat,imbeallius  ctt.  Ergo  quod  a  minore caufa  longiori  ht  tempore.quid  miru 
eit  a  maiore  in  breuion  pcrnci  r  Cxterum  Lac etfi  gufru  Gt  dulce.tn  ex  fcfe nunq;  amarum  effia- 
tur:  vinciturenim  m  co  a  frigorcmagis  caliditas,  qj  lpfa  vincat:  proindectiam  rcpoiitum  accfac. 
Ex  tnbus  emm  fubftantns  quahtate  diffidentibus  ( velut  fupra  quocp  diclum  eft )  conltat :  prima 
C  qutde  crafTa,ex  qua  cafeus  conncitur : altera  pinguis,  ex  qua  bucyrum :  et  tertia  aquea,  quod  lerum 
nuncupamus.  Verum  cx  hilce  pinguis  quidem  vel  maxime  temperata  eft: cratTa  vero  paulum  ab 
eadeclinat:at  excrementum  lllud  ferofum ,  cV  fngidum  cV  humidum  eft.  Quarelac  vniucrfum  4 
modicecaliditatis  corpore  longo  interualio  relinquitur :  quaproptcr  ex  fe  accfcit  potius  cj  amare- 
fcit.  Ac  ii  guftan  polfct,vbi  in  ventre  cV  per  venas  concoclum  eft,ipfo  etiam  mellc  dulcius  mucni 
retur :nam,quod roris  cV  cx fele mel  obtinct.id  dum  coquicur,  lac acapir:  cV cum  admodum  mges 
in  animance  calor  exutenrjantam  acquiri  t  lac  dulcedinem.quantam  mel  depcrOit.  Rccu  q;  id  ra- 
tione  cuenit.Etenim  quod  fumme  dulce  cfr ,  ac  proinde  etiam  nihil  apponi  ad  eiusdulcedinc  po^ 
teft.id  vtin  confequentem  verti  pergatqualitatem  ncceiTe  efi:at  cui  quid  decit,  id  per  concocuo- 
nemacquirit.Proinde  fanclac  vbicruditatem  rn  ventrepcrpetitur.dupliccm  fuicipitaltcrauonc: 
In  frigidiorc  nanque  venrre  acefcit :  m  calidiore  nidoroium  amarum  q^  effiatur.  Non  tamcn  mcl 
coquendo  vnquam  aciditatem  admitut,quippe  cum  calidius  fit,qua  vt  vbi  non  fuperctur  acetcat. 
Itaque  vtraque  linguam  mordicant.tum  quod  acidum  eft,tum  quod  amarum : non  tamen  id  ra- 
quamproprium  hnguaefenfus  poffidet^quippefiinaJiam  quamuiscarnemcutelpoliatamipfa 
inieceris,cV llJam  fane  ctiam  mordcbit.  Ex  quo  conftat,  mordacitatem  a  taccu  propric,  no  a  guftu 
D  fentin.Quin  cV  quar  acria  appellantur,velut  pyrcthrum,alIium,caepa,non  linguam  modo  mordi- 
cant ,  fed  cV  omnem  reliquam  noftram carncm.Communis  que elt  mord:catio  tnbus ntis fapori- 
bus,acido,amaro,acn:  Verumacido  quidem,  vtfrigidofimulcVfubtili,nam  5.  idi.Ypcmonltra- 
tum  eff.amaro  vero  cV  acri,vt  caJidis. 

Quod  Sapores ^Acres  ommum  fint  Calidi'Jimi.  C  ^4P.  1  ? . 

A.i.i.t.i. tj.  V6ditacpfaporamaruscalidusfit,modooftendimus.Atdc  acri vocato.pnnapioncde- 

93 V^^monftrationequidem  elt  opus:pra;uenitenim  fenfuseuidcntia.rationisndem.Quarc  nec 
^^*^  quifquadcipfoaddubitauit:immocVPlatodceo  tacpomniumcalidiilimo  pronunaat, 
tum  Ariftoteles  quocp,cV  Theophraftus.  Atq;  adeo  nec  veterum,  nec  rccenuoru  medicoru  quitj 
dt  qui  fecus  fentiat ,  quippe  cum  excalfactio  ex  etTennaf  dus  fit  ratione.  Itacp  ii  vcl  ex  plebe  qucm- 
piam  roges,quid  vocet  edulium  acre,dixcnt  fane,puto,quod  foniter,dum  guftatur,cxcalfaat,  \c 
lut  piper,pyrethru,  nafturcium,allium,  caepa,cV  id  genus  omma:  videcur  q;  ld  adeo  laporu  gcnus, 
cu  appellaaonecarerct  propria,commum  per  excellenna  vfum.Na  cum  cV  fapor  arrurus,ct  lapor 
acidus,ambo  etia  acrcs  lint,in  quocunq;  tamen  corpore  vehemcntem  compcnmus  acnmonia.ta- 
merii neq3 amarum  fitnecp acidum,acre appeliare confueuimus:  Quan^  multa ui  fpcac fint  cor- 

pora 


DE    SIMPL.    MEDIC.    F  A  C  V  L  T. 


pora  ciufmodi,alia  cnim  cdi  poffunt,  alia  efui  funt  inepta.  Ea  igitur  quae  idonea  funt  efui ,  dulcem  E 
quandam,faltcm  obfcuram  admiftam  habeat  qualitatem  nccelfe  eft:  proinde multis  lpforum  pro 
opfonio  vtimur,multis  vero"  vt  condimentis  tatum : at  vtcibo,ipforum  omnino  nullo ,  id  que  ob 
virium  vehemcntia.  Porrd  eorum,quae  non  cduntur,  alia  mortifera  funt,  alia  fimpliciter  medica- 
mcnta:  omnia  faltem  cuti  noftrae  impolita  vlcus  celeriter  moliuntur.  Qiiin  8c  horum  quoq3  non 
nulla  qualitatem  quadam  amara  praeferunt,quemadmodum  efculentorum  quarda  dulccm:non  ta 
men  vocatur  amara,qnquidem  haec in  eis  leuis  eft  cV  inhrma,  valida  aut  vis acrimoniae.  Sut  et  qu£ 
ne  guftare  quidem  audeas.cui  ufmodi  eft  vel  thapl  ia,  vel  catharides ,  vcl  ali  quod  aliud  eorum  quae. 
crolione  aut  putrcfaclione  intcrimunt :  fed  cV  horum  guftum  effe  acrcm  ex  ijs  conrjcerc  licet,quae 
in  toto  agunt  corpore.  Multa  vero etia  ipfo  ftatim  odore  aliena  funt ,  plane 'que  pugnatiam  cum 
homine  mdicant,velut  2x1  haec  ipfa  quae  nuncdi<fta  funt,cV  cicutae,papaueiis,mandragorae,cx  hyo- 
fcyami  fuccus.  Quin  ct  nuper  quoque  herba  quadam  confpeximus,qua  Centuno  quidam  ex  bar 
barica  circa  /Egyptum  regione  comportauerat,odore  adeo  graui,adeoc|3  inamceno,vt  ne  guftare 
quidem  auderem,fedlethalemeffe  conrjcerem:  Vtebatur  autad  vrgentcsarticulorudolorcs:atqj 
ipfis  et  laboratibus  refrigerandi  pollere  facultate  eft  vifa.Eft  aut  colore  fubHauo,odore  tam  graui, 
cfs  cicuta,  nifi  q> leuem  quanda inftar aromatum  odorisadferat gratiam.Nomcn  herbe ex  qua  fuc-  F 
cus  hic  cxprimitur,Lycoperfium  effe  dicebat.  Verum  de  facultatibus  dcleterrjs  rurfus  tracftabitur. 
:  Scire  autem  oportet  acres  fapores  omnes  (nam  de  iftis  agebatur)  fummc  effe  calidos,ac  deinceps 
poft  lllos  elfe  amaros ,  deinde  vero  dulces.  Cum  vcro  in  omnibus  ampla  lit latitudo ,  ts  qui  magis 
aut acris,aut amarus,  aut  dulcis  eft,magis  quoqj  eft  calidus : qui  verd minus,  tatum  amittit calons , 
quatum  abcft  ab  cxacla  guftusqualitate.  Terminusautem  feu  finisfaporisamarieftabftcrgere: 
acris  vero  vrere:  at  dulcis  nutrire:  vbi  videlicet  in  fua  quifque  natura  abfolutus  fucnt ,  hoc  eit,  vbi 
quoad  fieri  poflit,  minime  alienis  permifti  fint  qualitatibus:  Velut  amarus  prorfum  quide  cft  cali 
dus, veru m  qui  modd  admodum ex  dulci  mutatione natus cft,cV  minus amarus eft,  cV  minus  cali 
dus :  at  qui  iam  di  u  mutatus  eft,fumme  amarus  eft,  cV  proxime  ad  acrem  pertingit,  vt  no  abftcrgac 
folum,(cd  ctia  excdat  Sc  mordicet:  velut  ariftolochia  quidem,iris,cV  panax,id  modd  polIunt,nem 
pe  vlccra  abftergcre,atq3 expurgare.  At  vitis  agreftis ,  quae  Graece  ftaphis agria dici tur ,  nihilo  ab 
iftis  amaritudinc  vincitur,nifi  vel  ipfa  quoqj  vincat,eft  enim  iam  ctiam  acris,idque  valde :  tu  mul- 
tum  quoquc  calida,vt  non  fordem  vlceribus  auferat  modo.fed  cV  ipfam  quocp  carncm  colliquare 
pofTi  t.  Porro' quod  in vlceribus nati  funt  prxftare amari fapores,id ipfum  in corpus  affumpti ef- 
ficere  valcnt.  Abftergunt  cnim,expurgatq3,et  quae  in  venis  eft,craffitiem  incidunt.Qiiam  ob  rem  G 
menfes  mouent,  educcndo'que  ex  peclore  pulmoneo,}  puri  auxiliatur :  cV  in  fumma,  liue  cralfa  in 
eis  pituita,  fiuepus,fiue  aliud  quippiam  contineatur  eiufmodi,expurgant:eaque  ratione:cV  comi 
tialimorbo  competunt,quicunquecerte  naturamnon  habcntdeletcriam:illienim  totogenere 
praeter  naturam  funt.  SedcV  rjsquifanguincmfpuunt,noxrjfunt:quippccumifti  adftnngentia 
cV  vifcofa,  non  lncidcntiadiuidentiaque ,  expofcant.  Atqj  haec  quidcm  iam  quadantenus  curan- 
di  atringunt  methodum. 

Qua Dijferant ^4marns ^Acmcj;  fapor.  Quod f.^4marM prsitcrcjuam cjuod calidus  fit,etiamejl  ficcm: 
at  ^4crtt ,  yticjue  cjut  non  exatlut  ejl^vberem  cjuandam  humiditatem  obttnet.        C^AP.  ip. 

POftea  verd  qj  de  faporibusamaris  deftniuimus:diximus'quc  q>  incidcndi  vim  habeat  &i  exte 
nuadi,tum  abftergendi,ac  nimirum  et  calfaciendijhacftenus  tn,vt  non  vrant :  rurfum  ad  acres 
orationem  vertamus.  Ac  primum  exadte*  ipfos  calidos  dici mus,  deinde  exedentes ,  vrentes,  cru-» 
fta  molientes,ac  deniqj  etia  colIiquantes,eosq3  oes  vel  curi  impofitos  effe  huiufmodi :  Sin  intrd  in 
corpus  fumatur,fiquidem  tota  fubftatiaanimati  cuipia  fummeaducrfentur,putrefacientes  omnes 
deleteriosqj,  eius generis  animatium :  Sin caloris duntaxat immoderarione ,  ficraffae  fint effentiae 
terreaeq^interiora  exulceradi  pollere  facultate :  fin  tenuis,  vrina  mouendi,fudores'que  ciendi  vim  H 
habere:in  fumma  aut,  incidendi,  cV  digerendi  per  halitum:ex  quo  genere  quidam  tum  expuitio- 
nibus  ex  thorace,tum  menfium  motibus  auxiliantur.  Caeterum  qn  lit,quo  modo,  cV  qua  metho- 
do  vtendum,non  eft  praefentis  traclationis  exponere:de  omnibus  fiquidem  ciufmodi  in  curandi 
methodo  differetur.Quare  de  acrium  faporum  naturaplura  fcribere  fuperfedebo:  fat.n.fueritdi- 
ftindiones  adrjcere  exadiores,quibus  ab  amaris  differunt.  Nec  ''enim  fola  caliditate  vehemeti  ab 
illis diuerfi effe confueuerunt,fed q? amari oes non modo" calidam habeant facultatem,fed et ficca,  All  tl 
cineri  ( vti  eos  quis  optime  comparet)  adfimiles.  Acres  aut,  quicuncp  vtiqj  amari  non  funt ,  multa  fol.^  j  .a 
interim  humiditatem  admifta  habent,  proindeqj  corporum  eiufmodi  non  pauca  a  nobis  efitauro 
Porrd  q>  no  calidus  modd,fed  8d  ficcus  eft  omnis  fapor  amarus,in  primis  nos  maximeque  difcre- 
ta  docet  experientia,de  qua  faepenumero  verbafupra  fecimus:  Iis  vero  qui  praeter  experienria  per 
rationem  etia  fcrutatur,fimiliter  accidit.  Admodum  itaqj  excalfaclis  dulribus ,  fiue  id  ab  igne,  fiue 
a  calore  ingenito,amarorum  corporum  conftare  generationem  indicauimus :  que  prorinus  confi 
ftentia  quoque  ficciore  apparent:  Tum  vero  qm  abfumat  femper  ac  defluat  ab  eis  humor  in  vapo 
xl  a  calore  folutus ,  neceffe  eft  reliquu  terrenius  ficciuscjj  effici :  quippe  cum  dulce  praeterquam  9 

calidum 


LIBER    QVARTVS  •  3o 

A  catidum  fit,fiue  plus,fiue  minus.  nccctTario  fanc  cV  humidum  plus  minusuc  exiftar.  Si  aurcm  cor- 
poris  noftri  naturae maximc  clt  limilc.ipla  vcro  lu  tcmpcratc  tum calida ,  rum  humida.  id  quod  cx 
dulci  iuperallato  proucnit.pcrmdc  vc  calx  anisqj,  calidum  hccumq;  ncccifano  eificicur:  proinde 
abftergcrequocp,comminucrc,lccarccratTos  \  licotos  quehumorcs,  licuccinis  cVnicrum  ,  clt  na- 
tum.Ncc  cnim  aerea  cft,neq3  tenuis,  ncq;  aquca  eorum  conliltcntia.fcd,  vt  paulo  antedictum  cft, 
terrena;cxade  a calore elaborata ac  vclut  fupcrallata  lpforum  eilcncia.  In  comparacionc  ergo  ad^ 
ftringentium  quidem,  non  parum  ijs  tcnuiora  iunt  mcdicamcnta  amara,  vtad  acna  vcro,  cralfio- 
ra:quam  ob rcm  neq;facile crallos  vilcoiosq;  humorcs  pertranfeunt ,  vclut ea qua- funt tcnuiore 
clTentia :  nec  inadere,perinde  vt  craffi  01  a,neq  ueunt.In  medio  aut  vtnufq;  cxccflus  fin  t  oportct,  q 
incifura funt,nempe  vt  ncq; promptc pcnetrent  pcrinde  vt Hamma : ncq; dum  cuncucur  rardarq;, 
diffccarc non  pomnt.  Vcrum  dc  litis  m  fequcnti  hbro,  qui  cx  ordine  eft  quintus.  cra.  rabic".  Nunc 
autem  tatum  nouiiTefuncccrit.cp  qualitas  omnis  amara  calidis  limul  iiccisq;  fubftanti^  accidit,  dC 
praeter  haec  tenuibus cV  terrems.Inaudicndum  cft  autcm  totum  quoa  diacur  coniundim .  haud* 
quaq;  vcrunq?  feparanm  legcndum :  nam  lic.pugnarc  cu  terrcno  vidcatur  ccnue.  Vcrum  non  fim 
pliatcr  tcnue,fcd  vt  rn  terrena  confiftentia  tale  elk  amarum  aiTero,  velut  calx,cx  dnis,  cV  quicq  j:d 
B  cxacteperalTatumfucrit;cinisq;redditum:forteautcm  veriusadiimilcsfuligini,acipiiusriammar 
fauillae,quippc  quae  guftantibus  apparet  amara.  Ergo  cralTum  cV  tcrrcnum  eft  corpus .  ferrum,  ac 
lapis :  fauilla  autcm  cV  cinis  tcnue.Ignita  ltaq;  ferrum.lapisqj,  calce  cincre  que  funt  craffiora,  mul- 
to'que magis cj  fauilla : ad  haec quoq; & cahdiora.  Sed  ferro  lapidiquc  igniro,ca  quar  pcr  eroC  o- 
nemintenmuntmedicamenta,iimiliafunt:quajacorporisnimiruca]ore  huc  perducuncur:  velut 
chalcius,myfi,lbn:adhafcarienKum.hydrargyros,lithargyros,etahainnumcra.Crallarui.icnim 
funt  partium  id  gcnus  omnia^c  poteftate  cahda: ac proindc  tempons  fpatioacccnla  pcr  eam.que 
eft in  animatemutauoncm,non  ahtcr  q;  lapis  fcrrum  quc  lgnicu  vcmrem  tum  exulcerant.  tfi  cxu- 
runt,cum  falicct  in  corpus  diftribui  pr£  grauitate  haud  polTint.Ilus  auccm  fubtiliora  funccamecli 
cV ipta tcrrcnae  funt confiftentiae, calx,cantharis , lepus mannus: quorum  quardam  vfq;  a d  iecc  ris 
perringunrregionenv.quaedam  vero  vfq^ad  vcfica  cV  pedus,  mcato  lntcrim  ltincris  Ipauoignca 
acquirentianaturam.  Porr6ariftolochiacVinshisetiamfubtilioresfunt:quippequ*  tumhu  i 
da:  etTenuae,tum  aenae.plus  cp  llla  obanent: quod  hinc conftat,q>  ncq;  adeo  lint  ficca  dura  quc.ne^ 
que  adeo  grauia,  quaproptcr  cV  deletcnum  ehugcre  genus.  Sanc  vero  cV  canthans ,  parcc  1  ntcn  m 
iumpta,quibus  que  oporteatadmifu,praeterq^  q>  veiicaruhil  oncndat,ctia  renes  cxpurgat:  lmmo 
C  Sc'  quae  emcaciora  conHciuntur  ad  vrinas  mouendas  medicamcnta,  non  nihil  habcnt  cantharidis. 
Sed  de  hifce  alias  habcbicur  fermo. 
.'  -  •  •  Qho4  Sapor  ^4m*rm  infa  Corporibnsumperu  Sicx,>:  &}Si  pLwe 

amarm  ja,efculauus  non  fn.  C  ~A  P.  zo  . 

a.  1.2.  u.  c  j.  A  T  'amarus  fapor  q/  ficds tempene corponbus mlic,  hinccolligcrclicet,  cp cV  mimme omniu 
io'->  j  •  j  /\  amara  putrefcat :  minime'que  vci  mes  aiia  quc  non  nulla  animalcula.qualia  m  radiabus  hcr- 
bis  que  acfruccibus  pucrcfcctibus  prouenire  folent.procrccnr,maximc  naq;  videmus  in  humidis 
nafci  corponbus  vermcs.ac  putnlaginem.  At  quae  exacle  amara  funt  (voco  autem  ita,  qua:  nulla 
lenfu  notabili alia participat quahtate)  omnibus propc animatibus ,  nedum  hominibus ,  clui  ine> 
pta  funt:  quippe  cum  animal  omne  plus  minus  quc  lit  humidil:amara  autem,  ficca ,  haud  ahccr 
cims  5C  puluis.Icaq;  nccp cinercm,  necp  puluerem,neq;  fauilla,  ncque calccm  aiafvllu elirat,  neque 
eorum quae  planc amara funt  quicqua. Abfynthium  enim  non  folum  amarum elt ,  fcd cV  acicnn^ 
git :  manna  vero  aqua  falia  potius  cit,  qua  amara ,  plunmum  ln  fe  habcns  aquae  potabilis :  ld  quod 
cV ab  Anftotele  chm fauseft  demonftratum .  Ataqua qua;  citinlacu  Palaeftinarin  caua  S\ na, 
quem  alrj quidem  mare  vocat  mortuum,  alr)  ftagnum  bituminofum ,  gufracibus  non  falfa  mocio, 
D fed  cV amara eft. Salem  vcro  etiam  habet  ex  iefe  natum ,  pcnnde  amarum.Pnmo  que  ftati m  ai pe- 
c.u  vna cum  vniucrfomari  tum  cadidior,tucraiTiorapparer.  merxfalfugini  fcu  muna\  limihs:in 
quaiifalcminiidaSjneliquari quidemetiapoiTit,plurimumemmeiusinfchabet:ac  iiquisinea 
mcrgat . continuo  fale  tcnuiflimo  velut confperfus  vndique  emergere cofpicitur.Quapropter 
cnaaquailla  q^  cetera  manna  grauior  eft,id'que  rato  ponderc,quato  rluuiali  manna.Itaquc  ne  ii  te 
ipfum  quidcm  dimittere  vehsin  profundum,  defcm deorfum  poiTis:ita  attoliit  clcuac  qire  aqua: 
nonfane  quianaturalcuisfit,quodquidaveterum  fophiitarum  prodidic,  icd  \  c  ccnluic  AnirotC' 
les.proptcrgrauitatem  lnTtarluu  quclcuiorafuntgeltas.Proinde  G  homincmligansmanibuspc 
dibus  queinftagniilliusaquaconieceris,deorfumnaudfcrer.  Quin  vcro,  iicutnaucsinman  onc 
ra  plura  cp  m fluurjscitra  fubmerlionc  portarc  valcnt ,  cundc  rn  modum  m  ftagno  mortuo  multo 
plura  cp  in  mari:  tato  enim  eft  quarin  lllo  cit  aqua.manna  grauior.quato  marma  Iacuitn  aut  Huuia 
li :ineft enim  ei falis fubftatia;quae  terrca  grauis  que eft.  Ipli  quc ubi  marinl,ii  lubct..  efficere  hcct , 
fa!e  rn  aqua  fluuiali  colliquato ,  cognofcercque  quaro  grauior  rcddarur  aqua  ciufmodi ,  quam  fit 
dulas.QuincV  modum  iainuenerunr,moderatam  ad  lalicndum  confidcndi  lalfiigincm.h  ouum 
in  ea  videatur  natare:  nam  vbi  ctiamnum  fidit ,  ac  non  dum  fupcr  falluginis  fuperticiem  mnatat , 
aquofa  magis  cf:  cV  dulds :  grauiter  vcro  falia  eft ,  vbi  tanta  eft  fahs  copia  mdita.  yt  amphus  hqua- 

ri 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


riqui  pofteaadrjcitur  ncqueat.Quamaquam  fi  pendere  non  grauaberis,omnium  aquarum  com  E 
peries  grauiffimam.  Itacp  ego  qhqp  inanem  efle  diuitis  cuiufdam  ambitionem  oftendi ,  qui  tatam 
in  Italiam  maris  mortui  aquam  deuexit,qua*  cifternam  implcre  poflet:nam  id  lpfum  ego  expedi- 
te  prarftiti ,  fale  pluhmo  in  aquam  potabilem  coniecfto.  Longe  ctiam  grauiorem  ciufmodi  ertcce- 
ns  aquam,ii  quam  plurimum  falis  liquatum  fub  Canis  exortum,  vbt  pctiffimum  ei  tus  iam  fuerit 
valcntiffimus,torreri  fiueris,haud  aliter  qj  in  ftagno  bituminofo :  ftc  enim  hxc  aq  ua  perinde  vtil- 
Ja  grauis  efficietur :  ac  fi  ligarum  hominem,aut  aliud  animal,in  ipfam  coieceris ,  inftar  nauis  fuper 
aqua  feretur.Quin  vero  ct  amarior  protin  us  quocp  eiufmodi  ent  aqua,fi  decoqucrc  lpfam  in  lgne 
lubeat:namquicquid  falium  plufculum  excalfeccris.amarum  tibi  euadct.Sicckipfius  bituminoli 
lacus  aqua  in  caua  calidaqs  rcgione  contcnta,dum  Sole  torretur,amara  efficitur :  proindcqj  aeftate 
cjj  hyemc  amarior  eft.  Ac  fiquid  eius  hauftum  in  vafe  cauo  regioncqj  aprica  (quemadmodum  nos 
criccimus)  arfti  uo  tempore  deponas,continuo  amarior  fefe  reddita  videbitur.  Vcrum  ha*c  omnia 
rjs  que  paulo  fupcrius  dc amari  gencrationc  diximus,abunde  fubfcribunt.  Cartcrum  cuius  gratia 
pratio  ad  bituminofum  digrefla  eft  ftagnum,  id  no  dum  omne  expofitum  eft.NulIum  cnim  rn  eo 
neq3amnial,ncq3  planta  uicfleconfpicitur:immocumduoineumfluuiiconfluatlongemaximi, 
piiciumqj copia  icatentes,maximc  quiprope  lerichontem  fluit,qucm  lordancm  nominant,  nul-  F 
lus  omnmo  pifcium  nuuiorum  oftia  exccdit:  acfi  captos  quis  in  lacum  inijciat,  celeritcr  mori  con 
fpicit:adco  efi  omnibus  tum  hominibus,tum  platis,inimicum  quod  exacle  amarum  eft ,  6C  quod 
fquallidum  pari  tcr  cV  iiccum  eft ,  atqj  natura  vclut  fuliginem  ab  cxaiTatione  referens.Quanquam 
ncilliusquidcm  ftagniaquaexade  amarafit:quippccum  nccipfefahvocantautcum  Sodome^ 
num,a circuiaccntibus ltagnum  montibus,quos  Sodoma  appcllitant : multi'quc ipfum  accola* ad 
omnia,ad  qua*  nos alio  vtimur  fale,accommodant.  Vis eius  non  modo  plus  qj  cuiufuisalterius  fa 
-fCo.grTci  mui  H$ exiccatoria eft,  icd  3C  cxtcnuarc  nata,  quia  f.plus  cy  alius exaflatus eft.  fOmni  enim  fali  obfcura 
tf  nc  variant  °iua:clam  adftringendi  vis incft,qua cas que condiuntur  carnes conftringit,denfatq3,  potiffimum 
hie-aure  imer-  vbi  durus  6C  minime  fragilis cxtitcrir.  Talis  eft  exactiffimus  quide foffilis  fere omnis:  Minus au^ 

I  \  etcre  rra  fCm  iJlo  marinus:  Tum,qul  multis  in  locis  aquis  lcuiter  falfisarcfcctibus  proucnit ,  tertium  locum 
atus^db  iml"  obtinct,  abiicrgere  magis  cj;  adftringere  contrahcrecjj  potcns :  Proximas  his  vircs  habet  Sodomi- 

ticus,3eque  atcj3  marinus  durus ;  carterum  ob  admiftam  amaritudinem,  facultatem  valcntiusabfter 
gentemacdit»:icntcm  cj  marinuspolfidct.Sic6Vnitrumipfum,cVipfiusfpuma,  cVquodcompo 
Iitaappcllaiionc  vocaturaphronitrumjCafterismagisextergerepoflunt,  ncmpequiaminimead' 
lt»  ingunt.cV  cxaclc  funt  amara.  G 
Quod  Sapor  Salfm  caltdm  ftr  &  rerreilru,  Eaq;  rartone quadanrenus fapori  ^imaro ftmilts.    C  *A  P.  x  1.  . 

ETcnim  propinquus cft fapor falfus amaro: quippc terreni ambo funt , dccalidi: non obfcura    A  Li. ti.c. 
tfi  diucrlitatc  diffidet,  q>  videlicct amarus  a  calore  arido  plus  lit extenuatus  cV  eiaboratus.  Sic  fol-*i-* 
T«  IimtI^  *n gcncrc &lis,qui durior ciidC defior terreftriorq3,quaIis fere eft  vniucrfus foffilis,  minus calidus 
c  fln  coj  rr?  eft,^ubtiiuimcj3minuspartium:quiver6rum 

cis  impreffiTle  generc eft  Sv  qui  iubamarus  eft ,  mcdiam  quodammodo  naturam  inter  falem  durum  2c  aphroni" 
gitur.  M;  toi  trum  obtincns.  Sanc  6C intcr aphronitra  quaedam  funt dura: crafla*cj3 eflentia*,qua'Cj3  nec  facile  ii- 

II  i-'™^ "  quari in aqua queat. Vcnim de prauis non cft in hoc loco nobis fermo,fed dc i)s qua* iuxta nomi^ 
ivSSif ,  nis  rationcm  elfentia  habent  fpumofam,  qualis  vtitj^  eft  6C  lpfa nitri  fpuma.Eit cnim  ea  omnium 
y^;  cJ.cy.x-  modo dicftorum  tenuiffima,velut cV aliae  petra* flos: multu  cnim  6C hic quocp tenuis eft,fcd aphro 
Kov  1  uly»N  nitrominuscalidus.Qiiarevtiq^carniumexcrefcentiamminorecruciatu  colliquat:mordicataut 
rfi  nunff  odo-  eas  nu" "  ^P^ma \  mordicat  vero  et  aphronirrum :  nec  fecius  quoqj  et  ipfum  nitrum,tametii  ilhs  iit 
ratum  cit,nc<];  minus  calidum. Verum  fupra" monuimus , eflcntiam  craflam  plus erodere, vbi nimirum  calorem 
vt  nii5d/u"meen  quendam  nacfta  fuerit.NulIa entm  eius  pars  fine  cruciatu  celenterq?  tranfit,  ficut  eius  quac  fubtilis 
Codlautlanri-  c^ :  vcrum  retenta  6C  immorans  ac  tardans,plufculoq3  tempore  vni  corporis  noftn  partkula*  inh^  H 
qiuffimus  hcr,  rens,haud immcrito  molefta  redditur,inftar  pali carni  infixi» 

■KcLiToi  Quod  Odordrdomma.  Calida.  C^iP.xx. 

a '  "'.  r 0 J \U  ^Etcrum,vbi  de  faporibus  omrubus,b  \  quac  conuenire  vifa  funt,expofuimus>,  reliquu  fue- 
p<t/ '/.AX.0V  »-  ritdevaporibusdilTerere:quippecumhuiusfenfibiliugenerisgratia,odorisfenfumnatura 
*  ;  ta-  crearit.  Sanc  plenq3  iimihter  faporibus nos afficiunt,  Siquidcm acida  omnia ,  6>C ante ifta ipfum 
nu^lSn^  adc0  acct«m  iimiliter  odoratum  guftumcj^  mouet:  tum  acria  quocj3,vclut alIia,ca*pe,cV  ipfa no  mi 
vt  nfcdicnmi.--  nus  c|  guftum,odoratum  quoq3  oflendunt ,  mordicantq^.  Sic in  alrjs  fingulatim  iimilis  propemo- 
mm  eit  nobis  c\um £ft  odoris  fenfus  ienfui  guftus.  Itacp quorundam corporum,  etiam non guftates,  qualitatem 
rraiatio  ita  ha-  cognofcimus ,  veluti  fimi :  proindc  omnino  ne  guftare  quidem  aggredimur ,  quia  f.admodum  fi^ 
bet  yerutii  rcs  des  habeatur  odoratui.  Qumetiam  fi  quaboni  odoris  edulia,putnlaginecorrupta,  odorenos  fuo 
ns  caait^0- 1S  °^cnclSt5ProIinus  ca  abijcimus  haud  guftare  dignati.  Fereq^  in  ommbus  mutuo  confentiut  odo- 
fudeloOabilii  racus  cV  guftus:attamen  in  odore  fuauiffimis ,  velut rofa,  plurimu differunt diffidentqj: tm enim 
aiiq  hora  nec  abeli  vt  guilantibus  fuauia  fint,vt  amaritudine  no  pauca  pra*  fe  ferat, c  f  tametfi  amarum  nunqua 
dn "nec fcut  ocioratum e^ nec13 vt medicamen nobis fuaue , necp vt cibus.}- Quaenaigitur huius fit diflbnatiae 
dum  via  cibi .  caufa,  hcet  Theophraftus  quarfiuewt ,  tamen  praeftiterit  bC  qua*  nos  de  ea  cognofcimus  exponere. 

Amari 


omaino. 


I 


LIBER    QJARTVS  31 

A  Amari  faporis  generationem  cx  dulribus  a  calorc  cxtenuatis  proucnire  iam  clarc  docaimus :  ap 
paruitqj calidiora  iimul  5C  tenuiora  tempcric cfle amara,q;  dulcia.  Sed  cV odoris  fcnfus in  ipiis ce> 
rebri  dt  vcntriculis,velu  t  cV  id  quoqj  alibi  a  nobis  demonfiratum  cft :  et  odorabihum  vaporofa  cft 
fubftantia.Ea  enim  qua  a  corporibusderluunt5ambicnti  pcrmifta ,  ac  dcindc  pcr  narium  lnfpira- 
iionemincerebrumdclata/cnfummouent.Reclaergorationc/quarcunq3todorata,cadcm}-cV  t  AP.vaporok, 
calida  funt,quippc  cum  vaporu  copia  a  calore  proueniat :  non  tamen  protinus,quicquid  odoratu 
eft,  fuauc  cfle  colligitur :  ftquide  non  omne  ld  fpiritui  in  ccrebri  vcntriculis  conrcnto  familiarc  cft. 
Etcnim  qucmadmodum  qui  hnguae  obucniunt  fapores,rj  qui  familiariffimi,tjde  dC  dulccs  crant : 
qui  vero  non  familiares ,  coplurcs  habebant  dirlerentias :  J  ta  odorcs  qui  familiares  funt  ccrebri  fpi 
ritui,  ijdcm  cV  grati  funt  6V  iuaucs :  qui  vero  non  famiharcs ,  multis  differentrjs  a  fcfc  mutuo  diiii' 
dent  :c£terum  non  omnibus  impofita  funt  nomina,perinde  vt  faponbus.Dicimus  enim  quippia 
acidum  acrcmq3  habcre  odorem,fcd  aufterum,acerbum,falfum,  aut  amarum  haud  ctiam  dicimus. 
Verum  in  hafce  duas  appcllationes  odorabilium  pleraqj  rcducimus,bcncolcntia  &.'  graucolcntia 
appellantes :  beneolcntia  quidem  proportione  quadam  ad  ea  quae  linguae  funt  dulcia :  graucolcn> 
tia  vcm  ad ea quae non dulcia :  vno enim  nominc  totum  hoc in  faporibus genus appcllari  nequi  t. 
B  Vidcturautemacorponbus  nonodoratis  automninopaucumdcfluere,  autquod  promolefua 
fitimmoderatum,  ficutin  rjsquaeexacte  tumfalfa  tum  acerbafunt.Exactcautcm  cum  talcauttale 
quid  dicimus,fyncerum,cV  quantum  fieri  poffi  t,  alterius  qualiratis  expers  dicimus.  Siquide  craiTa 
vtrifcp  cflentia  cft,cV  ad  hoc  accrborum  etia  frigida:  quare  vcrifimile  cft,  quod  ab  rjs  dcrluit,  paucu 
efle  cV  crafllim,cV  mole  fua  tcrreum,ac  proinde  per  inipirationem  in  ccrebrum  non  mcidcre. 
Quod  ATf^;f.v  Odore,neq;  ex  Coloreiertocjuid  Defintride  Medtcamiriumtemperie pojttt.    C^4P.  z^. 
Taqjhaud  tutum  cftexodorede  fenfibilium  tcmperaturaconrjcere  pcrindc  vrcxguftu.  Nam 
_  quae  odore  carcnt.craflam  quidem  eflentiam  obtinent :  caetcrum  quae  fit  corum  in  calorc  frigo- 
reqj  natura,id  vero  non  dum  conftat.  At  quae  odorata  funt,  tenuia  vticp  funt  quadantcnus  Cx  cali^ 
da:  veru m cius  tenuitatis  caliditatisqj quantitas haud  etia indicatur.  Porrd maxima  potiflTimaqj 
caufa ,  quamobrcm  in  odoratis  nihil  euidens  de  tcmperatura  lndicari  queat,  inaqualitas  eft  fubfta 
tia*:de  qua  fapenumero  verba  mihi  iam  habita  funt,  vbi  demonftrabam  corpora  pleracp  diflTimila 
ri efle fubfiftentia.  Ac  nunc quoqj  etiam  claritatis  gratia  vnum exemplum  propona,  nempe  Ro> 
fam,qua  non  ea  modo  ratione  diifi  milaris  eft,qua  pars  quidem  eius  continet,pars  vcrd  cotinctur 
(continens  quidem  durum  5C  terreum,quod  continerur  fuccus  eft  humidus)immo  SC  fucci  ipfius 
C  tna  funt  excremcnta,quemadmodum  fupra  neceflarium  efle  demonftratum  cft ,  vnum  tcrrcum , 
quale  eft  in  vinis  fax : al terum  aercum ,  quod  ipfum  quoqj  vini  flori  proportione  refpondet :  tcr^ 
tium  aqueum,  quod  in  omnibus  bullitionem  efficcre  corruptionemqj  diximus,  vbi  nimirum  nc> 
que deuicftum,  ncq;  planc  altcratum  ebullitionis  tepore  fuerit.  Sane  huius  excrcmeti  graria  qui ' 
dam  fuccos  non  niii  coctos  reponunt,alrj  in  Sole  feruenri  praeficcatos :  nam  tcrrei  acrrjque  gratia 
non  admodum  corrumpendos  mctuunt,cum  ca  5C  feparari  videanr,a?grccj3  corruptibilem  fortita 
fubftantiam,  quandoquidcm  tempcramcntum  nacta  funt  ficcum.  Scd  de  iitis  fupra  abude  diflerui 
mus.  Caeter u  in  Rofa  natura  aliud  guftantibus  acerbum  eft,  quod  terrcum  vt  iit  cV  craflum  frigi 
dumcj3,necefle  cft :  aliud  vero  amarum,quod  tenue  eft  5C  calidum :  cV  tertium  in  rjs  aqueum,necef- 
fario  quidem  frigidum ,  fed  in  tenuitatis  craffitudinisque  oppofirionc  quadantenus  fummorum 
medium :  cuius  miftura  necp  ipfum  lllud  accrbum,neq3  lpfum  amar  u,fumme  eft  tale,quale  dici  tur, 
qualitates  enim  omnes  exoluit  aquei  admiftio.  Ipfum  itaq?  hoc  aqueum  elaboratumjCxtenuatuqj, 
atcp  excalfaclum  quodammodo  videtur ,  ac  proinde  facile  in  vaporcm  folui ,  5C  hac  ratione  rofa 
tum  odorata  efle,tum  celerrime  reficcari.  Atq3  haec  omnia  de  eo  ex  guftu  conrjcias :  at  per  odorem 
A.1 1.C.1.CJ.    haud  'aeque :  quippe  cum  non  arque  omnes  cius  partcs  euaporent,  nec  pcrinde  fcnfum  moucat.In 
Je       D  guftu  autem  omnes  fimilitcr  guftabilium  corporum  particulae  in  linguam  incidunt ,  fenfumquc 
moucnt  pro  fua  natura  fingulae.  Quare  certum  tutumq3,vt  diximus,  non  eft,de  tota  medicamen> 
torum  facultate  ex  odore  conrjcere :  na  ea  fola  agnofri  poflunt  quae  modo  pofuimus.  M ulto  mi^ 
nus  excolonbus  de  medirinarum  virtutibus  colligerc  quid  valeas:  quippe  cum  in  finguliscolo^ 
ribus  calida,frigida,humida,ficcacj3  reperias,  quemadmodum  in  primis  huius  opcns  commenta^ 
rrjs  oftendimus.In  quocp  tamen  fingulatim  genere  aut  fcminis,aut  radicis,aut  fucci,cx  colorc  indi 
cationem  quandam  Iiceat  fumere:  vtpote  caepa,frilla,vinum,quanto  fucrint  albidiora,  ranto  5C  mi 
nusfuntcalida:quxverofubrlauafulua'que,calidiora.Idem  vfuuenittritico,milio,  ochris,phafc- 
Ls,  ciceri ,  ireos  radici  afphodcliquc ,  alrjsque  compluribus:  in  quoq^  enim  gcncrc  in  vniuerfum 
fulua,  flaua,  rubra  que  omnia albis  funt calidiora.  Itaq^ etfi  hinc  quoq^ de  medicamcntoru  vinbus 
conieclura  fieri  queat,tamen  fermoni  adrjciatur,optimum  fane  efle  (vt  5C  diclum  cV  oftenfum  fae^ 
penumero  eft)  per  experientiam  difcretam  facultates  inuenire,inhacenimfallinon 
poifis:quanquam  prius  quamexpericntia  virtutem  agnofcas, 
guftus  pleraque  indicet ,  pauculum  etiam  (vt  di- 
<fium  eft)approbanteip> 
fo  odore» 

Galcni 


GALENI     DE  SIMPLICIVM 


MEDICAMENTORVM  FACVLTATIBVS 
L  I  B  E  R    CLV  I  N  T  V  S 

ARGVMENTVM  LIERI 

j 

De  Rcliquis  agit  Principijs  earum  Facultatum,  QiKepoftprimas  calfaciendi, 
refngerandi^humeclandi,  &  ficcandi,  Medicamentis  infunt,& 
ex  operibus  qua»  ceduntin  corpus,denominantur, 

RecapituLtio  Prxditlorum,  Qu£~\>eluti  Suppofitiones ad dicendderunt.  C^tP.  1. 

Vintum  librum  de  fimplirium  mcdicametorum  facultatibus  orfurus,  ea  pri 
mum  repetam,qu£  fupra  demonftrata  in  rem  praefentem  cenfenf  accommo- 
da,fumpto ab elementis  principio,aqua  videlicet,igne,aere,ac  terra:  quae no  fi 
nulliaqualitatibusdenominantes^humidtimjCalidumjlkcumjetfrigidueflx: 
aiunt.  Sunt ergo  qualitates  hae,humiditas,  ficcitas,  caliditas,  frigiditas.'  Quae    a.u.  1. 1.  c.4. 
vero  ab  illis  dcnominanf  corpora,ea  funt  tum  coia  oium  elcmenta,tfi  ca  qua:    *ol-94  f 
per  harum  excellentia  aut  humida,aut  ficca,aut  calida,aut  frigida  nficupanf : 
tum  ea  quae  ad  conueniens  fiue  fymmetrum  gencris  eiufdem  aut  fpeciei  co^ 
ferunf :  qu^q^  ad  quiduis  obuium.  Sane  de  horum  differentia  frequeter  tradauimus.  Ncc  minus 
diximus,  quatenus  diflcrat  nutrimentum  a  medicamcnto :  cV  qj  nutrimetum  vincitur  ac  fupcratur 
ab  eo  quod  nutritur:  mcdicamentum  autem  contra,ipfum  enim  vincitatqj  fupcrat  corpus,  cuius 
fuerit  medicamentum.quippe  cum  vtriufcp  refcrat  ad  aliquid  notio.Oftcnfum  prcterea  eft  medi^ 
camcntum  alterare  natum  elfe  aut  vna  quapiam  qualitatc,ncmpe  aut  calfaciendo,  aut  refrigcrado, 
aut  hume<ftando,aut  liccando,aut  diclorum  coniugatione  quapiam :  aut  tota  fua  fubftanua,  ficuti 
coplura  dclctcriorum  fcu  lethali  um  medicamcn  toi  um,nec  pauca  alexiterioru  feu  amulctorum,tu 
purgantia  omnia,ac  pleraqj corum  qua; cpifpaftica  hoc  eft  attrahentia  nuncupant.  Scd de iftis  q 
reliqua  fun  t,infra  adijciam.  Qiiae  vero  vna  duabus  ue  qualitatibus  in  vniuerfum  corpus  noftrum 
agunt,ea  hoc in  libro  exponam,  rurfum  hic  fumpta  hypothefi  fuperius  demonftrata,q/'flmplirifi  G  A  Li.t  i.  c.  i. 
medicaminum  plcracp  difllmilarium  iint  partium,  req$  vera  compofita,caetcrum  appellanf  limpli  fo,-?I-c 
cia,cp  cuiufmodi  funt,talianatura  fint,ncc  quicq  ex  noftra  induftria  affumpfcrint:  quin  ctiam  q>  q- 
dam  craflarum  fint  partium,  cV  terrena  fuis  fubftantfjs,quedam  tenuia  cV  acrea,alia  vero  aquea,ec 
dicftorum  media.  Haec  cu  fint  fuperioribus  libris  demonftrata,hypothefes  mihi  funto  ad  ea,  qua: 
wvT»KHi*tvav  nuncdicenda veniunt.  Hisergoprdpofitisordiendaiamoratio  cft. 

De  V  fu  Medtcdmentorum .  C~AP.  2. 

VSus  eft  frcqucnter  hominibus  mcdicamentorum  ob  id  ipfum  tantummodo ,  vt  aut  rcfrige> 
rcnt,authumedent,autcalfaciant,autficcent,  aut  pcr  coniugationem  horum  quidagat.In- 
terim  vero,  "vt  quod  fupramodum  laxatum  eft  contendant  atqj  contrahat,aut  quod  intenfum  eft  A.l.  t.  m.  c.4. 
laxent:autquodcondenfatumeftrarefaciant,autrarumcondenfent:autdurumemolliant,autim  £°l-9*£ 
modicam  molliciem  ad  duritatem  rcuocet:aut  plcnum  cuacuent ,  aut  vacuum  impleat:autgene- 
ris  eius  aliud  quid  agant.Nam  quifquis  perfrixerit,non  medicus  tfh,  fed  quiuis  etia  ex  plebe  ab  ip 
fa  rei  natura  dudus  calfaciens  medicamen  inuenire  defiderat :  aut  ardenti  rebre  aeftuas,  quod  refri^ 
geret.Sic  priuatus  quifpia  fi  vlcus  habeat  nimis  molle  ac  humidum ,  id  medicum  deficcareiubet: 
aut  fi  ficcum  cV  exuccum,humcclare.Quin  etiam  cum  liccitatem  pariter  atcp  caliditatem  toto  cor-  H 
pore  percipiunt,ceu  cV  qui  aeftuat,fiue  vfti  funt,cV  qui  defatigati  funt,  lauari  expetunt ,  frigidamqj 
bibunt,tum  quicquid  refrigerare  fimul  cV  humedtare  poteft,  ftudiofe  exquirunt:  voticjj  fepe  com 
potes  fiunt. Atqj  lpfa  natura  duce  eorum  remedia  plerique  idiotaruminuenifinat  phlegmones, 
fcirrhi,02dematis,eryfipelatis,putredinis,herpetis,gangrafnae ,  nullus  ex  illis  fibi  remedium  perue 
ftigandum  fumit,tanqua  vnumquodcp  eorum  maius  ia  fit  qua  pro  captu  hominis  plebei,  ac  fcien 
tiam  requirat  venerabiliorem.Eam  fcientiam  nuncupant  Medicinam,cV  qui  eam  exercet,  Medf- 
cum.  Atque  hucufque  2x1  ipfi  procedunt,  vt  fciant  vlcus  cauum  carne  impleri ,  fordidum  purgari 
debere,aequabile  cicatrice  inducimon  tamen  noruntquid  carne  i'mpleat,qui'd  purget,quid  cicztri 
ce  inducat.  Sic  fanc  etia  fi  mufculum  habeat  durum  aut  tenfum  laxumue.q?  duro  quidem  mollien 
tibus  fit  opus,  tenfo  autem  laxatibus,  laxo  vero  contendcntibus,  id  fatis  perfpiciunt:non  tn  com^ 
pertum  habent  mcdicamentum,  quod  aut  emolliat,  aut  laxet,aut  contendat ,  fed  ea  inuenire  opus 
eft  medici,  Siquidem  inuenias  ex  plebe  quofdam,qui  non  fecus  atqs  medici  medicamentorfi  pol- 
lent  inuentione,fed  haclenus,  dum  calida  modo  ac  frigida  humida  ac  ficca  perquiruntur :  verum 
in  ljs  quae  modo  dicebamus,  prorfum  rudes  reperias.Tametfi,  ceu  ante  monuimus ,  haud  omni'5 
tum  calfacientium ,  tum  refrigerantium ,  tum  humecTtantium ,  atque  exiccantium,aeque  facilis  eft 

atq3 


L  I  B  E  R    Q^V  INTVS  52 

A  atcp expcdita  inucntio.Quippc  q>  napy  pyrethrumq; excalfaciunt ,  cV portulaca  folanumej;  rcfri- 
gcrant,tum  aqua  cV  okum  humectanr;cV  acctum  cV  manna  aqua  dcliccant,  pcnc  omnibus  no  mc 
dicis  duntaxat,icdcV  ldioris  confctlum  cft :  At  rofaccum  an  necalfaccrc,an  rcfrigcrarc  diccndum, 
fimilitcr acetum,  oleum,  cV cius  gcncris non  pauca ,  ingcnri  controucrlia  lactata  funt.  Vcrum  de 
talium  facultate  m  quatvior  ante  hunc  hbns  difputauimus,  Jn  pnmo  ac  fccudo  fophiltarum  redar- 
guentcs  cpichcremata^fcu  in  vtrancp  partcm  rariocinationes:>monftrantcsq3,vcram  mcthodu, 
cuius  quisductu  medicamentorumfacultatcsinucniat.  In  tcruomiffis  fophiltisocsab  lnitiolo' 
gicas  cxpofuimus  quarftioncs;quibus  maximc  lniiftas^quibusqfcvt  fic  dicam ,  artihciofc  err  orma^ 
tusidoneus  fisacfufficicns , qui  mcdicamcntorum  omnium  faculrates  liiucitiges. Inquartode 
proprrjs  hngux  fenforrjs  dilferui,quos  fapores  appellitant,id  indicans,  quo  pacro  hinc  orfus  pri- 
mas  inucnias  tum  quahtates,tum  facultatcs.  Attigi  porroct  ln  cxtrcmo  hbro  qualitatcs  odoratus, 
doccns  quantum  itidcm  cV  hinc  i uuari  queas  ad  pnmarum  inucntioncm  faculratum.  At  in  hoc 
quinto  hbro  ahud  mihi  propolitum  clt  facultatum  gcnus  expromcrc,quas  vocarc  potcs  fecundas 
zctcrtias  poft  primas  cV  omnium  communcs.  Siquidem  aim  particuljtim  vnumquodqs non  pa 
rimodocxillis  tempcratunifii,aliud;puto,exrjslaxatonumcualit,  aliud  intcnforiuin:aliudcmol 

B  iicns.aut  mdurans :  aut  rarcfacicas,aut  condenfans.Tum  ex  opcnbus  qua*  arderc  nata  funt,  facuU 
tates  in  fe  haberc  dicta  funt  rarc£icicndi,condenfandi  :cmolIiendi,indurandi :  llhnendi,  extcrgcn- 
di :  attrahendi.repdlendi :  ad  haec  hxandi,contendcndi :  ora  rcferandi.ac  contrahcndi :  mcrallandi, 
cxtenuandi:dolorcsfcdandi,accicndi;iIIas  dvaJCvo-jc ,  has  iSbvvpa.c  nominant:concoqucndi.pu 
ris  moucndt  :digcrcndi  pcr  halitum,  fudoris  prouocadi :  foporis  concihandi,  ftuporis  acecrfcndi : 
animuahenandi,-{ccftaticasnuncupant:}-putrefacicndi,vrcdi,erodcdi3  cruftam  faciendi:funden 
dudcnfandi.fuccum  prauum  procreandi3attempcrandi:  purgandi,fiitcndi:cxalpcrandi,  lcmcdi : 
infaroendijfarctu  libcrandi.  Acciim  vltcrius  et  proccdunt ,  ac  propc  particulatim  opcra  appcll.lt, 
vrinas  riendi.  vomitus  proritandi,fubducedi  ventris  ac  lubricandi,  per  narcs  cV  os  purgadi  -{quas 
ipptrojs  cV  apophlcgmaucas  vocanr,}-menfes moucndi,  aut comprimcndi '.:  fimihtcr  laccis  ac  fcmi- 
nis  tum  generandi  cV  cxtingucndi ,  tum  prouocandi  cV  reprimendi :  Magisqj  ctiam  cum  a  lccore 
nepaticas,a  licne  fplenicas,ab  aunbus  oticas,ab  oculis  ophthalmicas,  a  dentibus  odonticas,  a  coxa 
lfcnyadicas,  a rcnibus  nephriticas,a  pcdibus  podagricas ,  ab  articulis  arthrmcas , a coihs  plcurui' 
cas;ituiTibechicas,cVacaIculiscomminuendis  ?<j6eov  6p'j7rnxa^  facultates  vocitant,ad  parricula' 
res  perucniunt.  Pari  modo  quaedam  dicta  eft  a  procrcada  in  vlcenbus  carne  facultas  (arcotka,  ab 

Cinducenda  cicatnce  epulorica,a  glutinando  colletica,a  purgationc  cathartica ,  ab  cxcrcfccntia  car^ 
nisdetrahendacatlia:rctica:ferecj5numerari  ncqucant  ocs  particularim  facultatcs,  liab  vnoquoqj 
fmgulatim  eorum  que  pcrfiriuiitur;derlexa lliis  imponere  nomina  aggrediamur.  Sed  prcdanus 
fane ac mcthodo  dignius  eft,li milTam  facientcs  orationem  tum  prolixam;tum  confufam;commo 
disfpeciebuscompoiita^  medicamentorumfacuItatescompcndiodeflniamuSjnon  purismouen  »A£coai*wrtu. 
di,aut  mitigandi,aut  doloris  fedandi;aut  per  halitum  digerendi;aut  laxandi;in  triticcc  farinx  cata- 
plafmatcfacultatemincllcdictitantes,fed  modice  tum  humidam,  tum  calidam:fupcrius  nanqj  di- 
clum  cft,in  quo  iignificatoeiufmodi  dictionem  efferamus :  Similitcr  non  vnnas,aut  meics  prouo 
cans ,  aut  bechicum  elfe  medicamcn :  aut  pleuriticis ,  aut  peripneumonicis ,  aut  purulentis  «{quos 
\u7r60vc,  vocant}-  congruere: aut  morbis  comitiahbus,cV  fpafmis,  cV  palpitationibus ,  dC  trcmori- 
bus,cV  ruprionibus;5c  fpafmatibus  prodelTe:  necp  carne  implere,aut  purgare  finuola  vlcera:aut  la 
teris,iecoris,lienis  ve  dolores  fedare :  neqj  chccradas  difcutere,aut  ex  offibus  carnes  cduccrc :  ad  eu- 
dem  modum  necp  geniturae  profluuio  congrucre ,  aut  in  vteri  fomcnta  vtiliter  mifceri  cmolhente 
cV  referantem  :quin  nec  q»  neuos  cV  ephclides  dctergeat,cV  inueteratum  capi  tis  dolorcm  fanet,aut 
fcctum  corrumpat  detrahatqj:  Sed  futfirit  hactcnus  dixifle  calidam,hactcnus  liccam,cV  catenus  te 

Dnuium  partium lllis obueniife tempcnem :  1  ic  quc  tum  omnia  quc  nunc memorata  lunt;tum  lon^ 
ge  item  plura  indicaile:quin  alio  quoqj  modo  de  ea  dixilTe  fat  eft  amaram  clTe ,  fed  non  cxtrcmc , 
immoita vt dulcedo  quacdam  admifta appareat.  At primus  doctrinae  modus empiricorum  pro- 
priuscft:fecundus  virum  poriffimum  rationalc  decet :  atcp  hunc  mihi  nucexponerc  ftatutum  cft. 

De  Pi*s  mouentibt(*,Jt(];  EmolIienTibtts  Medicamenm.  C  ^AP. 

Ci^Eteru  vniucrfa  ea  qua:  quatuor  fupcrionbus  libris  funt  dicta,propria  funt  ipfius  dc  mcdica^ 
mentis fpeculationis ,  mii  ii  qn  per afhnitatem  curandi methodum  fcrmo  attigit :  At  111  quo 
nunc  vcrfamur, ad lllam  magis  pertinet : quaproptcr (x pc confilium  mihi  luit ,  omnino lntactum 
practerire.  Veram ,  qhquidem  vifum  eft  prxexerccndos  eiTe eos  qui  alTequi dcberent  curandi  ra- 
uonis intenriones:cV  plericp ex amicis,potiffimum  quc  rj,quorum  ln  grariam  hunc  traclatum  co 
icdbere  fum aggreiTus ,  ita  me faccrc cenfuerunt : idcirco  fermonem  hunc  hoc in  Iibro  abfoluam  , 
fumpto  exordio  ab  emolIienribus,cV  pus  mouentibus,Cum  vti-aq3  fint  calida  humidaque,  diucr- 
fo  tamen  vtraqj  modo :  haec  enim  ceu  limillimum  corpon  rn  pus  mouendo  calorem  producenua, 
abfcp  vlla  cxiifentis  in  eo  humiditatis  aut  confumptionc ,  aut  adiechone :  llla  vero  ceu  maiorcm  cp 
pro  natura  accendentia ,  ac  no  nihil  quoq3  humidi tatis  cotrahenria.  Porro  perfpicua  cft  nota'que 
omnibus  pus  mouenrium  norio  ;fiquidem  Suppurario  m  puseft  mutatio. 

Tnbus 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

Tribiif  modu  dicitur  Molle  &  Durum,  partim  yt  Ixtremc  tale,  partim  ut  Pcr  cxceUenttam,  par-  E 
tim  "Vr  ^4d fymmetrumgenerit  eiufdem,aut  fj>eciei,aut  cjuiduu  obuium*  ciiP.  4 . 

SEd  de  emollientibus  medicamentis,ipfaq3  adeo  emollitione,  non  perinde  fimphcitcr  loqui  Ii- 
cet,quia  videlicet  ncc  de  duro  mollicj3  corpore,  Siquidem  partim  abfolute  duru  dicitur,  vt  ter^ 
ra :  par  um  pcr  exccfllim,vt  vnguis,calcar,  cornu :  par  tim  ad  fy  mmctrum  fui  gcneris  aut  fpecici ,  vc 
hocanimal,puta  elcphas,authichomo,puta  Herculcs:partimadqutduisobuiucolIatu,vtDioge 
ncsad  Ariftotelem.  Pari  mododicitur  molle,aut  vtfummeciufmodi,autpcrexccfliim,autadfyni 
metron  fui  generis  aut  fpeciei,aut  ad  quiduis  obuium.  Quod  vero  tripliciter  quoq^  id  genus  om^ 
nia  dicere  liceat,partim  vt  a  miftura  aliena,fummasq3  habcntia  qualitates  a  quibus  nucupata  funt, 
partim  vt  ad  fymmetron  fui  generis  aut  fpeciei,  partim  ad  quiduis  obuium  collata :  cV  cp  nihil  rctu 
lerit,ilIo  an hoc modo  dixeris : frcquenter  mi hi  oftenfum  eft.  Omiflls itaq^  cartcris  fignihcatis,de 
mollibus  duriscj3,vt  ad  optime  comparatum  hominem,contemplemur :  quem  fane  rcgula  acmen 
furam  ftatuimus  omnium  quae  eum  in  modum  dicuntur :  nec  th  ad  illius  partem  quamcunq^ ,  pu^ 
ta  os,adipem  uc,fed  quae  temperie  media  eft,nempe  cutem,maximcq3  ea  quae  in  manibus  cit ,  vbi 
perfcda  eft  tangendi  potcntia.  In  vnumautem  redir,fi  quod  per  excclTum  ad  totam  fubftatiam  di- 
citur,fic  molle durumcj3 appellites,qhquidem  medium  quoddam  eft  tacftus  nofter :  vti SC  A riftotc  F 
li  vifum  eft,et  Plato  quoq3  fcnfifle  videtur,cum  ait,  Dura  quidem,quibus  caro  noftra  cedit:  mollia  » 
vero,quae  cedunt  carni.  Nam  cutem  homi  nis  eo  ipfo  in  libro,Timeo  f.generc  cfle  carnc  oftcndit.  » 
Quin  cV  Ariftoteles cum  ait  molle  elTe  quod  in  fe  cedit,dur um  quod  non  ccdit,  idcm  quod  Piato, 
fenlifle  videtur,6c"  maxime  q>  ad  taclum  ea  iudicanda  cenfet,  tanc£  ad  mcdium.  Quod  vcrov  in  com 
paratione  ad  quidui  s  obui  um  durum  eft  ac  molle,id  m  co  q>  magis  minusq3  cedat,aut  non  cedat,iu 
dicari  vidctur.  Quin  8C  ipfam  cutem  noftram  aut  mufculum  aut  partem  aham  quamlibet  cu  m  tnu« 
duratam  dicimus,cum  naturali  cius  ftatu  aduentitium  affcclum  conferentcs  ita  nominamus,  Sane 
corporum  hoc  paclo  affeclorum  ad  ftatum  naturalem  reditus  emollitio  cft. 

Quot  Modvs  funt  Duraf  Ncmpeaut  Reficcatione,aut  Concrctione,aut  nimia 

Impletione,aut  harum  Comuoatione  cjuapiam.  C  ^4P.  5. 

POrro"  cum  varic  quidq^  durius  efficiatur,nempe  au  t  ficcelcens,  aut  concrefcens ,  aut  nimia  re^ 
pletione adeo  vt  vchemcntcr  diftendatur,aut  coniugatione quapiam,fequitur  vt  8C  propria 
Iu3cj3  cuiq^cmolliendi  fit  ratio.  Itaq^  dc  omnibus  dcinceps  diftinguamus,interim  illud  pnus  com 
monefacientes,nominum  verborumcj^  copiam  plerunq^  non  efte  indecoram,fed  potius  cius  con^ 
trarium  elTe  illiberale ,  quando  fcilicet  non  eft  necefle  de  illis  diftingUere.Nam  ita  8C  Plato  prodi-  G 
di t.Et  nobis  in  praefens  neceffitas  incubit  de  duri  fignificatis  definire ,  principio  rurfum  ab  rjs  de- 
fumpto,quae  modo  dicere  deliimus.  Nam  quod  in  fe  cedit,molIc  eft,  fiquide  corpus  fimplex  fue- 
rit :  fiquidem  quod  ex  pluribus  conftat  aut  fefe  contingentibus,  ficut  tritici  aceruus :  aut  inuice  im 
plicatis,vt  lana  et  pili :  I  imul  et  cedere  poteft,nec  th  efle  moIle.Contra  in  rjs  qu£  fumme  plcna  funt, 
velut  vtres  veficatC^neutrum  Iatus  in  fe  cedit,nec  th  quod  continctur  duru  eft :  ficut  nec  quod  con 
tinet  vbi  impletum  eft,durius  fe  ipfo  euafit,  autaduentitium  alium  affcdtum  eft  adeptu,  nifi  q?  nuc 
tenfum  eft ,  quod  haclenus  fuerat  laxum.  Quam  ob  rem  ego  id  renitens,-£Grece  dvTtru-n-ovy  non 
durumappcllo,qhnimirum  accuratiusloqui  propono:permittoth  qui  vehtdurumappellare: 
quin  8C  ipfe  perfepe  fic  nuncupo.  Sed  illud  tamen  moneo,  no  vnam  efle  induratorum  naturam, 
neque  vnam  medelam :  nam  quod  a  ficcitate  induratum  eft,humcdari  poftulat :  quod  Vero"  a  con  AJ.x.  u.c  j. 
gelatione,excalfieri :  quod  autem  a  repletione,inaniri :  q3  denicp  a  ficcitate  fimul  concrctioneque,  fol-^iJ» 
humedari  fimul  ac  concalefcere:  quod  vcro  a  congelatione  pariter  8C  impletione,pariter  quoque 
8C  calfieri  8C  euacuari.  Siccantur  itaqj  corpora  citra  congelationem ,  tum  in  validis  cxercftns,  tum 
in  Sole  feruenti,tum  in  inedia  ingenti,tum  in  febre  ardenti,cY  medicamentis  quae  ita  ficcant  vt  no 
refrigerent quoque :  Congelantur a  vehementi  duntaxat frigore:  Sicut fane dC implentur  a  largi H 
tantum  humoris  affluxu :  At  ficcantur  fimul  bC  congelanf ,coeuntibus  quac  fimul  conuenire  pof- 
funt  caufis ,  vt  fi  quis  fupra  modum  laboret  in  frigore:  Sic  quoq^  replentur  fimul  &C  congelantur 
abinfluxufrigido,autpartis  refrigeratione.  Frigoris rurfus  ipfiuscaufa  triplexeft:  Vnaaforis 
incidentibus,puta  aere,aqua,medicamento,quod  farpe  facfhtant  in  eryfipelatis :  Altera  eft  propria 
patientis  particulae  temperies :  Tertia  ab  influente  in  ipfam  humore  prouenit :  nam  isfaepenume- 
ro  fe  ipfo  calidior  effecfrus  eft,  aut  putrefcens ,  aut  contaclu  calidarum  natura  par  tium  alterafcens : 
cum  interim  quod  partibus  natura  frigidioribus  affricuit  frigus,  plurimo  perduret  tempore.  At^ 
que  tot  quidem  modis  corpora  tum  indurantur,tum  molliunt.  At  medicamen  emolliens  -{Grac 
ci  vocant  /uaXa.x,riKovyT\on  de  omnibus  his  modis  efferre  videntur,fed  peculiariter  de  ijs,qug  con 
gelatione  induruerunt,magis'que  etiam  fi  in  eis  contentus  fit  humor  praeter  naturam,velut  in  fdr 
rhofis.Quippe  fi  a  ficcitate  induruerit,humeclare  potius,non  mollire  id  praecipiunt,ficut  impleta 
euacuare ,  non  emollire.  Sed  de  nominibus  neq^  contendere  honeftum  eft ,  necp  curiofum  efle  eft 
necefle:verum  rerum infiftere  diuerfitatibuspraeftat:inquibus  fiquidpeccatur,ingensaegrotis, 
damnum  malum  que  prouenit.  Itaqj quod  reficcatum  eft^humeclatia  pofcit  remedia ,  de  quibus 
fupra  abunde  diflerui»  At  quod  i  frigore congelatum  eft,excalfacientia  poftulat: qug  nec ipfa  oh< 

fcura 


L  I  B  E  R    Q_V  I  N  T  V  S  55 

A  fcura  funt.  At  quod  impletum  eft,  aut rcfrigcrantia  rcquirir,  aut  cxcalfacicntia,aut  quar  proprie" 
vocanturuccanua:vniucrfaiiquidcm  harc  humorcfuperrluueuacuat.fcdfuaacpcculian  quodqj 
ratione:  Fngida  quidem  duobus  modis,ncmpc  rcpellenua,  iimulcpcum  calorc  multam  cducen- 
tia  humiduaccm,  iicut  Anftotelcsdocuit:  Quae  vero  excalfaciunt,  dum  contentum  m  calcfccnti- 
buscorponbushumoremin  vaporcsditToIuunt:  Quxautemdciiccant,vclutquarvocantur  dia- 
phorctica.hoccft  pcr  halitum  digercntia,cV lpfa  duplici  rationc,aut  humorcs  cbibctiaxum  poris 
quibufdam  lnfunt,  aut  totam  alterantia  partem.  Vcrum  quando  tcmpeluuus  cuiuscp  iit  vfji,  no 
cft  pradcntis  negocrj  dcrinirc,  fed  ad  curandi  attmet  methodum.  Quae  vero  a  frigorc  pariter 
ficcitate  mdurucre,  ea  excalfacere  pantcr  cV  maderacere  expcdit.non  licut  pus  mouentia  calore  SC 
humiditate  fccundum  naturam  attemperatis ,  led  tanto  elte  mcdicamcn  cxpedit calidius,  quanto 
cxupcraui t frigiditas :  tantoq? humidius.quanto  cV  vicit  iicdtas :  In  quibus  mefuram  finire  ad  cu- 
randi mdc  methodum  pertinct. Sufhciar autcm  hic mcdicamcntorum  fpcdci  formulam  quanda 
exponcre,  idqs  pauculis  exemplis.  Igitur olcum  cV aqua cahda humcctant iimul  cV excalfaaunt. 
Quo^d  G  ambo  m  vnum  miieeantur,  multo  magts  tum  excaliacict  tum  humedabit  quod  cx  anv 
bobus cnt miftum , Gcut  aqua? potabilis balncacum olco copiofo  cxhibita.  Idc cffiat eduliorum  ' Lumt*. 

B  quahtas,iiiimihtci  habeat. Itaqringcncisfamis.quam  rici\iuci nominant,illiufmodi  funtreme-  "  tfm  A  m 
dia:  EhcmmeaarTcdio  frigiditasiunctaliccitati, cVfanatiocius  percotranaperficitur.  Enim-  grtet.etwttl 
ucro  caraplafma  quod  ex  fanna  triticca  conricitur ,  m  tempcratis  natuns  pus  mouens ,  nec  quiccj;  1'gidum  tjl  de 
narurahs  partium  humiditatis  auferr,  quod  quidcm  rclatu  iu dignum,  multoq:  magis  ncc  appo-  Itmmn r»n de 
nit:Gcut  ncccalorem  lntcndere  potcft.  ncchcbetarc,  fed  tantum  in  fubftantia  ipfa  augcre.  Carte^  P""-yt  ■tFr-~ 
rum  non  idc  cft,qualitatem  mtcdere,cV augerc  fubftantiam.  Sed  hacc  paulo  poit  accurauus  oiicn-  r" etlA  tx 
dam.  Attamcn id  gcnus  mcdicamcnta  humida calidaq; didmus ,  non  ccu  calidiora  humidioraqj  terPr-*n:"Pu- 
q; noftra  Bt fubftantia,  fcd  ceu  Bmflem  habcntia nobis  tempcricm.qua' calida cV  humtda  cft  iuxu 
vcterum  fcrmoncm,  vclut  in  libris  de  Tempcramentis  oftendimus.  Nec  tamen  Gc  aquam  humt- 
dam aut gilbanum cahdum  dicimus : fed lllam  tanq; quar carne noftram riijet,  hoc tanq; quod cal  " Vc:  ;s intKr * 
taciat.  .\am ,  tamctii  aqua  calidacuacuare  partcs  quse  per  humorum  mnuxum  contumuerunt  va    °  ° 
leat,  fimilares  tamcn  faltem  omnino  humcctat,ficutin  pnmo  libro  a  me  monitratum  cft. 

De  Mtdicdmentn  Pus  mcucntibas.  C*AP.  6. 

MEdicamenta  itacp  qua:  pus  moucnt,co  q?  perinde  vt  aqua  calidacxcalfaciant.fupcrrluum  m 
fpatrjs  vacuis  contcrum  humorcm  pcr  halitum  digerunt:  licut  in  libdlo  dc  Incquali  intem 
C  perie  monftrauimus.  Ipiis  tamen  iimilanbus  corporibus  fecundum  naturam  afrectis ,  humidita- 
tis  nihil  neque  adnciunt.  ncque  adimunt,  quod  quidcm  manifeftum  fit,  cV  fenuri  queat:  quippe, 
aim  temperaturam  potTidcant  «equalem,carum  fubftantiam  tucn  potius  quam  altcrare  poifunt. 
Nam  m  fuppurationibus  humiditas  quidem  alteratur,item  que  liqua  fit  caro  contufa :  cacera  vc- 
ro"  quc fecundum  naturam  habent,fubltatiam  fuam  feruant.  Ecenim  cum  trcs  m  anp.nalium  cor 
porehantalterationcs:  Vnaplancfccundumnaturameil3cumvidc!icetinvcntrc  dbus  coqui- 
tur,autin vifcenbus  cv  valisquiinibi gcneratur  fuccus,vnderuriurn  pars  vnaquarque nutnatur: 
Altera  conrra  plane  prarter  naturam,  nempc  in  putrefcenubus  omnibus : atquc  hc  quodammo^ 
do  muicem fibi  contraria? funt:  Tertia ex  vtraquc mifta  cV  media cit.  partim  quidquam  obtinens 
pnmatac fecundum nacuram,  partim  huius contraria? quae cft  prarter  naruram.  Siquidcm  altcra- 
tioni  fecundum naturamduo harciniunt,  vtcVexfamihananimantismarcnahatalicratio, cV  ab 
ingenitocalore  plane  iuperetur:  Ei  veroqua?pra?ternaturam  eft,  &  ab  alicnacahditacc  mutano 
prouenit, cV adnihil  vtile:  At  mediaearum,qua!falicctfuppuiationescomitamr, abingcnico 
quidcm  fit  ca!ore,fed  non  planc  vincente :  neq^  enim  ex  matcria  peragi  tur  quaE  prorfum  benigna 
iit,ncquetamcnexomninoaliena.  Itaquequemadmodum  altcrauoncs  fecundum  naturam.que 
D  ab  innato  proucnumt  calore,  a  iimih  extrinfecus  iuuantur,  pari  modo  cV  qux  m  mouendo  pure 
confpiatur.Nam  mhil  aeque  concocnoni  ventris  conferrc  nouimus.atquc  corpus  humanum  tt> 
lum  conringens.  Proindequidampuellosnoccuadmouentcs  perquictcm.lon^c  euidccinTimum 
adiumentum  fcntiunt:confen  iiquidem  amplius,  magisq;  multo  familians  cit co  caloie  qui  a  fo^ 
mentis  paratur.  Eiufde graua  vulitatis  quidam  paruos  catellos  per  quictem  venm  lm ponunt.co 
piam  coquentis  cibos  cahditatis  adaugcntes ,  non  quahtatem.  Tale  ellc  dcbct  quod  ad  moucn^ 
dum  pus  adhibebitur  medicamcntum,qualis  eft  rn  naturis  temperatis  calor  natiuus.  At  ii  tufto  ca 
Iidior  naturafuerit,in  eo  corpore,quod  pus  moucbit  medicamen,  cahdius  iit  oportct:  tanto  nimi 
rum  temperato  cahdius,quato  cV  natura  aus  tcmperatam  m  caliditatc  exupcrat.  Icaq:  clarum  lam 
illud  eft  ex  curandimethodo,  cuiufqj  fingulatim  hominis  fuum  ac  propnum  elTc  puris  mouendi 
medicamcntum. Nec minus lllucl  conftat,quod lcpenumero  lam  dcmonitratum  horum  compro 
batur  tcftimomo,  Omnesmedicametorum  facultates  vt  ad  optime  tcmperatum  homincm  explo 
randas.  Siquidem  nulla  conmtui  ars  poiTit,nili  prius  vdut  regula  ac  fcopo  gcnen  matcriae,in  qua 
id  vei fatur  conftimto ,  ad  illum  iam  particulana omma  dirigatur.  Rurium  crgo  propolito  tancp 
fcopo  quodam  m  hoc fermone,optime  tempcrato  homine,  eius  rcfpeclu aliud  clle cUcimus medi 
camentum  pus  moucils,  quam  quod  indurata  cmollit:  elTeq;  eorum  tempcraturas,  quas  fupcrius 

Quinta  Claffis.  EEEEE  ciTe 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


O 


cfTe  pofuimus.Ems  quidem,  quod  naturae  in  moucndo  purc  auxilioeft,  commoderatam  &  fimi-  E 
lem  ci corpori  cui  admouet :  ac proinde  qudd  natura  nolira  humida fit  2>C  cahda,  humida calidaqj 
medicamenta  eiufmodi  frcquenter  appellari : Eius  vcrd  quod  indurata  emollir,temperata  natura 
multo  calidiorcm,non  tamen  iam  valde  calidam* 

De  Ortu  Sarrhi.  C^4P.  7. 

Ritur"autcm  induratorumaffeclioexfluxioncvifcofa8^cralTa,paruisparticulae  porisfi-    A.Li.t  i.c.j. 
ue meatibus  impacla : digefta  verd per  halitum  quae in  ca  parte eft  tenui  humiditate, ac de^  {o^^ 
inde  quod  reliquum  eft  refrigcrato  ac  vclut  congclaro,  vocata  fequitur  fcirrhofis. Ac  proinde  fri 
gidum  pathos  aiunr,cY  per  calfacientia curari :  Porro,  quoniam  cum  frigiditate  humiditas  rcdun 
<latfuperflua,idcirco  etiam  compofitam  eiuselfe  mcdelam,ob  rcfrigerationem  fcilicet  excalfacien 
tia  pofcente  atfeclu,ob  alienam  vero  dC  fuperuacancam  humiditatem,cuacuantia.  Vndc  fit  vt  eo- 
rum  quae fcirrhi  in  morem  indurata  funt ,  nullum  curari  valeat  ncq3 a  valide  exiccantibus,  neqj av 
fortiter  excalfacientibus^neq^ab  rjs  quae  vtracp  haec  praeftare  polfunt.  Na  qu£  valide  excalfaciunr, 
haerens  ac  contentum  in  particula  humidum  violenter digerentia arq;  clicicntia ,  rcliquum  omne 
deficcantjCV  incurabilc  conftituunt :  Quae  vero  fortiter  dcl  iccant,  etiamfi  non  cxcalfaciant,  tamen 
ipfa  non  per  medium,cuacuando fcihcet  quod  fubtile  cft,  fed  ex  profclfo  ac ex  natura  fua  ad  fum-  F 
mam  duritiem  infixam  particulae fluxionem  adigunt.  Sola  igitur  ea  quae calfaciunt ,  fed  non  ad- 
rnodum,  vnacjj  exiccant  non  magnopcre,  eiufmodi  fanare  aftecTus  poffunt :  vocanturq^  ea  medi- 
camenta  grece  M aXctv.TiKa.  -(latine  cmollientia  nomino,}-  codem  tempore  vtruqj  agentia,nem- 
pequodcongchtumefrfundentia,cYfenfim  perhalitumdigerentia. 

Emollientia  Mtciicamtnta  :n  hoc  a  Pm  mouentibm  dtjfcrunt^uod  Emolltcntia  caltdiorajunt,&  modera- 
te  dcju car.t  humiditatem  m partibm:  Pm  autem  mouentia  hum  ano  fimdon  caiorcm 

obtmcnt,  &  <jux  in  tis  ejl  humidttatem  feruant.  C  ^4  P.  3 . 

Vapropter  calida funt  id genus medicamenta,necadmodum ficca: atq$ a  pus moucntibus 
eo  dilTidentia ,  q>cahdiora  finr  &Y  ficciora.  Ula  enim  cognatam  ac  tunillima  corponbus  no- 
ftris  caliditatem  polTident:  cmollientia  vcro"  licet  validiorcm  habcant,non  ranra  tamen, 
vt  attraclionis  violcntia  rcliquum  dcficccnt.  Praeterea  eaquae  pusmoucnrjiumorem  qui  praefuic 
in  parubusinduratis,  fcruant:cmollictia  vcro  paulum  quiddam  eiusabfumunt.  Proindc  quam- 
uis  innumera  fint  calfacientia  fimul  atque  exiccantia  medicamcnta,fola  tamen  ca  quc  conucnicn- 
tem  ac  fymmcrru  calorcm  polTident,vnaq3  illi  refpondentcm  fortitafunt  ficcitatem ,  mollirequae 
fcirrhi  inftar  indurara  funt  pollunt:  quale  cft  bdelhum,ftyrax,  galbanum,ammoniacu  thymiama,  G 
medulla  tum  ccruina  tum  virulina,adeps  capnnus  cV  taurinus,o£qu£  eius  funt  gcncris.  Nam  nuc 
confilium  non  eft  omnem  cxpromerc  materiam,fed  folum  de  id  gcnus  facultatibus  oninibus  ge- 
neralem  conftituercdoclrinam.  Preftat  nanq3  in  genere  de  pus  mouentibus  atquc  emollicntibus 
cognofcere,q>  illa  arqualem  accendunt  calorem  ei,  qui  eft  in  homine  fecundum  naturam :  que  vc- 
rdemolliunt ,  multo  maiorem.Quocirca  illa  quidcm  quantitate  potius  cjj  qualitatc  caloris  agere 
funt  nata :  at  quae  mdura  ta  emolIiunt,qualitatc  potius.  lraqj  fi  in  pane,  que  fuppurationc  indigcr, 
affidue"  tm  poiitas  feruare  manus,aur  aliam  quamuis  par  tem  poffibilc  forer,celcrrime  fic  fuppura 
tio  proccderet.  Pari  quoqj  modo  fi  medicamentum  hominis  tcmpcracurx  lit qua m  fimillimum, 
ocyffime  concoquct  quod  in  pus  verti  debet:  vt  cit  non  nunquam  caro,  nimirum  vbi  cotufa  fue 
ritjinterdum  vero"  humor  qui  phlegmonem  produxit. 

Q^uod  Pm  mouentiaetiam,  Empiajiicaejfeconueniat.  C*AP.  <j. 

Vin  eriam  q>  emplafhcum  elTe debeat  eius  genens  medicamentum,  vt cxacffe  fuppurato- 
rium  fit ,  dC  ipfum  liquidd  mihi  apparcre  videtur.Nam  li  fubftantiam  innati  calons  auge- 
re,  non  intendere  qualitatem  ipfam,conueniat,poros  corporis  obftruclos  elTe  neceflum 
eft,  quoN  videlicet  halituofos  tranfpiratus  includant.  Siquidem  ea  cataplafmata  quae  aut detergen-  H 
tia,  aut  validius  excalfacientia,  halitus  difflari  permittunt,  exiccantquidem ,  fcd  pus  non  mouenr, 
Talis  eft  hordeacea,cicerum,  fcenigreci,  fabaceaq3farina,amplius  etiam  aerina,eruina,panici,lupi 
norum ,  milrj ,  omniumque  adeo  exiccatium :  quippecum  tum  per  ea  qusedetergunt,  etiafi  non 
admodum  excalfaciat,fed  quia  obftrudione  liberant,referat'quemeatus,vna  quoq^  calor  particu-' 
•AF.calor.      lae  euolet,vt  naturalis  haudquac^  feruetur  commoderatio :  tum  ab  admodum  excalfacientibus  hu 
ius  etia  non  parum  vacuetur,  dC  qui  reliquus  eft  incalefcat :  ex  quo  flt  vt  natiui  caloris  fubftaria  di^ 
minuatur,  fed  qualitas intedatur : Quorum  neutrum  fieri  expedit: verum  halituofum  et calidum 
fpiritum  contineri  quaplurimum,  bC  ad  vnguem  caliditate  fymmetrum :  quippe  cum  hic  in  pue^ 
•tpycLi.opera.  ris copiofilTimus,omnes acTidnesnaturales adaugeat.  Sed funt  quos id fugit: 5C  cum  hoc q>igno 
ia.Aph.  14.EX.  rent,Hippocratem  infuper accufare  non  verentur,cp dixerit,  || Crelcentia plurimum  haberc calo-  » 
Nat^hunf  c6C  r^s ,nnatu  ^e<^ nos ^^ta e*us  nauc^  pcrpera capere  oportet :ac cognofcere  innatum  dixifTecalore, 
i.t.i 3.7a.i8o.a  quem in quoq^ animatium  dC natiuum fpiritum  nominamus, de quo bC  Ariftoteles fcriptum re- 
*Af.feminalc.  liquit. Verum  nihil  prohibet,fanguinea  fubftantia  fimulque  aeream  vna  cu  fpiritu  calidu  inaudi 
re  innatum.  Ac  Stoici  quidem  huncipfum  fpiritum  anim^  efTe  fubftatiam  autumat.Nos  fane  de 
animae  fubftatia  non  admodum  pronunciare  quippiam  audemus ,  dC  ad  prefens  fuperuacaneum 

arbitramur: 


LIBER    QVINTVS  34 

A arbitramur:quancj  nos  iam ante  fpiritum  innatum, etiam  fi  non  fitanimDecflentia,  faltcm  pnm Ci 
eius  elTe  inftrumentum  in  comentarfjsde  HippocratisPlatonisq^  placitisdcmonftratiimus.  Et 
certe  dicimus  eum  fpiritum  in  omnibusanimantiscontincri  partibus,fcd  non  vndiquaq^  effe  (ui 
fimilem,veluti  nec fanguine,  cfie  necefle:  Tum  in  fpatrjs  inanibus  no  paruam  cius  incfle  fubftan 
tiam,immo  potius  velut matcriam  quandam,lcuiculam  etiamnum  mutatione  expofcentc  ad  in- 
nati  fpiritus  qualitatibus  fuis  abfoluti  gcnerationem ,  nihilo  fecius  tn  iam  tum  ctiam  admodu  ad 
naturalia  opera  conduccntem.  Porro  autcm  vnum  ex  naturalibus  operibus  eft  ea,quar  in  pus  fit 
conuerfio:nam  cYillic  quaedampcrficiturcoc1io:cum  autemquidquam  coqucreconfiliumeft, 
qua plurimum,meo  iudicio,fpiritum  fcruari  intus  oportct.  Atqui  digeritur  tum  ab a  cuaporanti-  a*  in  grf.cod 
bus  ac  detcrgentibus,  qualis  eft  hordeacea  fabacea  qjfarina:  tum  a  reficcantibus,  qualis  cft  panici,  1,abetur  unt' 
lupinoru,milrj : tum  ab  cxcalfacientibus,  qualis  eft  fcenigraeci :  quin  multo  etiam  magis ab  ijs  quae  Setmendboc, 
fimulS^excalfacere&rcliccarepoftuntjputaloliOjeruo^cicere^ochris.Igitur  omnifiad  purisge-  &  ita  in  anti- 
nerationem  aptiiTimum  eft ,  Ex  ijs  vtiqj  qua:  perfundutur,  aqua  teperata :  aut  cui  additum  olcum  qua  tralatloe  • 
cft,quod  hydreleum  Graeci  vocant :  Ex  rjs  verd  quae  irrigatur,  oleum  teperatum : b  t A t  cx  rjs  qua:  B  ^^V txc* 
exhydrclxoillinurur,farinam  oportct.  Namquiplu-  t<$l*imatl 

B  rimum coclus  eft,quodamodo  ficcior cft,aptus  qj  phlegmonisqua: argrius concoiftioncm  admit-  ,"f^™" /,  Tjrg 
tunt :  qui  vcrd  minus,rjs  quae  admodu  calidae  funt,  atcp,vt  fic  dixerim,  feruent,congruit.  Tum  cui  [J  tumplims 
plus additu  olei  fuerit,  pertinacius  codicni  aduerfantibus  conuenit:cui  minus ,  feruentibus  ma-  ,f,fe  ftd  ,dmo 
gis copetit.  Et  fanes quod  ex panc coficinir  cataplafma ,  difficulter  coclioni cedcntibus  ph lcgmo-  due  crflu  fu, 
nisidoncum  eft,  fiquidem  pani  tu  fal  tumfermentumadmiftumcft:quod  vcro  cxtriticeafarina  oportet.  eram 
preparatu  eftjCalidioribus  vtilius  eft.  Ef  ipfius  etiam  triticcae  farinae q  pura  cft,tum  panis  quoque  quod ttc.  tntel 
qui  puruseft,puri mouendo  competentior  eft,  nimiru cum  fuifur  minus  fit  calidu,cY  magis defic  l'&<d«  (emper 
cet:farina  autempura,  quaec^alereeftnata,  humidaeft&calida:qualiacerteadpusproduccndu  decataplajma 
conferre oftendimus.  Itaq^ medicamenta q phlegmone  tetatis imponutur c  partibus,fi  calida  fint  te'  utJ' '" "e~ 
8C humida,ad  pus mouendu conducunt,vti adeps  fuillus ,8C  vitulinus.  Nam  tauri cY caprae acrio-  ter'  tttrFret(^ 
rcs efle oftedimus : quaobre  phlegmonis  tu frigidoribus,tum  durioribus  magis cogruGt.  At  firil>  C  ALs lccn 
lus  8C  vitulinus,ijs q  proprie  phlcgmone  appellatur,familiariflrimus  eft. Eft  cY  adcps gallinaceo-- 
ru  famiIiariflTimus,magis  63  ctiam  anferi: ,  quodammodo  tn  ad  digcrendu  potcntior :  cft  enim  fub 
t\ antia  fua  tenuior ,  ficut  8C  bubulus  8C  caprarum  craflfior ,  cY  tcrrcnus  magis.  Quin  Sv!  agreftium 
animalium  omnium  acrior  eft  adeps  fimul  q3  ficcior  multo  q  domcfticorum,  maxime  cj3  pardalis 
C  8C  leonis :  quare  horum  nullus  omnino  puri  moucdo  idoneus  eft,  fed,  vt  dixi,  fuillus  8C  vitulinus. 
Porrd  pus  mouent  8C  pix,  8£  refina,nepe  oleo  quopiam  aut  rofaceo  fuba(%. Sed  8C  hic  ad  ferue- 
tes  phlegmonas  ex  rofaceo  eas  liquare  oportet : ad  frigidiores  verd  ex  calfacientiu  quopiam,pu- 
ta  cicino,  raphanino,veteri,cY  ficyonio.  Qiiod  fiquando  fola  vtaris  cera,alrjs  ad  manum  nullis  ad 
pus  mouendum,cV  ipfaminexcalfacientiumquopiamdiflolucrcoportebit:quippecuipfa  pcr 
fe  minus  fit  calida  g  vt  pus  moucre  pofllt:  fiquidem  illinendi  ccrte  vim  obtinet.  Solis  ltaq^  fcrucn 
tibus  phlegmonis  apta  eft,ex  calidorum  oleorum  quopiam  liquata.  Verum  quemadmodum  haec 
fymmetriaacmediocritateinferior  eft,  vtadmediastemperiephlcgmonas,  hominumq^  2v  par- 
tium  naturas,fic  paulum  quidda  excedunt  refina  8C  pix.  Quapropter  haec  omnia  fimul  mifta  mO' 
deratepusmouent.  Sed  hafciamadtra(ftatumdemedicamentorucompofitioneattincnt:qucm 
vtaliquatenusattingeremus,  fpeculationisipliusnosfequclaadegit.  Rurfum  ergoad  propofitu 
reuertor : eft  autem  propofitu definire , quae fit in genere  pus mouentium natura.  Dicrum  verd 
eft,q>  modice  humeclantem  8C  excalfacientem  efle  cam  oportcat:  quod  alrjs  verbis  eft,vt  ncq3  ex^ 
cellat,  neq^  inferior  fit  temperatura  corporis  ipfam  immutantis ,  fed  quoad  fieri  poffit  fimillima. 
Ca:terum,q)medicamentumpurimouendoidoneum  talefit  facultate^aclu^fiuc  cnergiafiat 
D eiufmodi,dum  corpori  noftro  admotumeft  :  farpenumeroiamantc  diclumeft:fed  nuncnihilo 
fecius  id  repetimus,  quandoquidem  vtrobiq^  cius  meminifle  oportet.  Atq3  eiufmodi  cft  pus  mo^ 
uentis  medicamenti  temperies.  Porro  corporis  iplius  conftitutio  emplaftica  eft:  qua  maxime  pol 
lent  quae  lenta  8C  vifcofa  funt,  velut  adeps  porcinus,butyrum,thus,&  quod  ex  farina  triticea  con- 
ficitur  cataplafma :  quippe  quae  moderate  tum  calida  tum  humida  lenta  que  funt,ac  proinde  puri 
mouendo  idonea.  Chondrus  tn  farina  triticca  ficcior  cft,  quancf;  nihilo  minus  lentus  iit,nifi  fortc 
etia  amplius:  vnde  fit  vt  in  medrjs  teperatura  phlegmonis  puri  moucndo  incptior,in  humidiori^ 
bus  etiam  triticea  tarina  praeftantior  fit.  Veru  8C  haec  iam  prxfentis  commentationis  limites  ex- 
cedunt.  Itacp  denuo  ad  medicameta  duritatcs  emollientia  reuertor,hactenus  51  hic  curadi  metho-' 
dum  attingens ,  quantu  dicendoru  claritati  conducat.  Scirrhu  vocant  tumorc  praeter  naturam, 
doloris  vacuu,fed  durum.  Sunt  aut  inter  eos  quida,qui  vbi  plurimu  incrcucrint,  limulatq3  indu^ 
rati  fuerint,  non  modo  dolore  carent,veri5  etiam  fenfum  exiguum,aut  etiam  nullum  habent  reli- 
quum.  Porro  nafcuntur  ex  humorc  crafto  8C  frigido,  quales  funt  in  animalium  corporibus  duta-- 
xat  duo,  bilis  videlicet  atra ,  8C  fuperexiccata  pituita.  Proinde  tumores  fcirrhofiomnino  autpi^ 
tuitofae  funt  fubftanuae,  aut  atrabilariae,aut  ex  vtracp  mifti.  Sed  de  agnitione  eorum  non  cft  nunc 
tcpeftiuum  dilTerere,  verum  de  medicamentis  emollietibus  illud  vt  nunc  dicam  opportunum  clr, 

Qtiinta  ClaflTis.  EEEEE    rj  Nempc 


DE    SIMPL.    MEDIC    F  A  C  V  LT. 


Nempc  q> proprie"  vocantur emollientia,  quae  mcdentur  fcirrhofis  tumoribus cx  pituita reficcata  E 
crafiYqueprognatis^confucuerunt  autcm  rj  potiffimum  inmufculorum  capitibus,cVqui  cxeis 
prodcunt  tendonibus,confiftere.  At  qu£  ab  atrabilario  fucco  indurantur,cancrofa  funt  omnia,cV 
ab  cmollientibus  mcdicinis  afperantur :  fcd  his  quo  paclo  profpicere  oportcat,  in  Commenrarrjs 
metliodi  curandi  docebimus.  Quae  vero'  a  Iento  craffo  cj^  humore  congclato  indurata  funt,  calida 
pofcunt  ficca  crj  medicamenta,fcd  non  tame  quae  valida  iunt  ac  violenta :  fed  fufficit  interim  vt  fe^ 
cundiauttertr)llntordinisexcalfacicntium,primi  exiccantium.  Porrdcu  nonexigua  fitincor 
poribus  fic  induratis  maioris  minoris  cj$  Iatitudo^necefie  vticp  eft  8C  medicamentoru  llhs  meden^ 
tium  non  paruam  efie  lautudinem.  Siquidem  adeps caprinus ,  8C  gallinarum ,  qua;  fic  indurata 
fuere,iuuarunt.Verum  ilIiquidemimbecillioresfunt,8cmoderatas  duritatesemolliunt.  Valen^ 
tior  gaflinarum  gallorum  q$  adipe  anferinus  eft,caprarum  vero  hircinus,  validior  quoq3  8C  tauri- 
nus,  led  minus  tamen  qj  hircinus.  Qiiin  etiam  mcdullaceruina  modice  emollit,  8C  poft  ca  vituh' 
na :  quippe  cu m  id  genus  omnia  medicamcnta  calida  fint,8t  mediocritcr  ficca,muIto  q$  magis  ex^ 
calfacere  cj  exiccare  nata.  Vnde  fiquis  forteea  quandoqs  calida  dicat  8C  humida,  no  rcpugnandu : 
nam  paulum  abfunt  ab  ljs  qug  ncqj  humcclant  neqj  deiiccat.  Eodcm  ex  genere  funt,quanqj  vali^ 
diora,  ammoniacum  thymiama,cV  ftyrax,  8x1  galbanum,  8C bdellium  fcythicu. Sed  ad emollicndu  F 
praeftantiora  ex  ijs  fimt  quae  rccentia  funt,fiquidem  inueterata  validius  cp  oportet  dcficcant.  ld  ip 
lum  vfuucnit  in  mcdulla  8C  adi pe ,  quippe  quac  8C  ipfa  vetuftate  fe  lpfis  tum  acriora,  tum  ficciora 
cuadunt.  Qtiin  8C  oleu  quoqj ficyonium  ex  hoc eft  genere : nec in  poftrcmis  id ,  quod  inucteratu 
eft : et  ea  qu£  preparantur,  vt  fufinum.  Sed  de  compol itis  hic  diccre  ftatutum  non  eft.  Porro'  radix 
althea?,&(l  cucumeris  agreftis,no  nullae  cp  aliac  plantae,partim  in  oleo,partim  in  aqua  decoc\  ,emol 
lientium  mcdicamentorum  facultatem  induunt :  Iicut  maluae  agrcftis  folia,  tum  cruda  tum  cocla: 
Atqj hoc fimplex mcdicamentum  eft,ficut porcinus  adeps  vetuftatem  paffus: fed  falis  nihil opor 
tet adrjcere,ficut  ncc alijs  qu£ emolliunt,valde enim  deficcat  fal.  Porro  quaccuqj alia  cmollire  pof 
funt,feu  fimpUcia  feu  compolitafint  medicamenta  (alibi  enim  ca  recenfebimus)  calida  funtcx  fe^ 
cundo  8C  interdum  ex  tertio  ordine ,  leuiter  verd  ficca:  fed  8C  his  fane  illincndi  yis  -f  emplafticam 
vocant}-  infit  necefle  eft,  non  aliter  cjj  rjs,  qux  pus  mouent.Sed  quato  maiore  euacuandi  facultate 
pollere  debent,tanto  vtiqj  minus  etiam  meatus  illitu  obftruere. 

Quod  Medicamenta  Indwantia  Humido  Fngido cj;  fint  Temperamento.  C *A  P.  10. 

SAnc  emollientium  facultas  mcdicamcntorum  abunde  iam  expofita  eft :  proinde  deinceps  dc 
indurantibus  vcrba  faciam.  Frigida  itaq3  haec  fint  oportet  8C  humida,velut  femperuiuu,por  G 
tulaca,pfyllium,lenticula  paluftris,  folanum : aut  hoc  quidcm  certe  non  eft  temperamento  humi- 
do,fcd  medium  obfolutev  humedantis  8C  exiccantis,  cx  pugnantibus  facultatibus  compofitu,  exic 
cantc  vidclicct  8C  humecftante ,  nimirum  cum  8C  duplicem in  fe  habeat fubftantiam,  terrenam  8C 
aqucam.  Scdiam  non  eft  mihi  cofilium  ad  particularem  materiam  fermone  deducere,verum  ge^ 
ncrales  dutaxat  breuitcr  facultates dcfinirc.  Sane  fiquid  fimul  8C  refrigeret  8C  deficcct,  8C  ipfum 
profecld  omnino  indurabit:  fed  non  eft  ex  rjs  que.  propric  induranr,fiquidcm  congelationc  po- 
tius  q;  cuacuationc  durum  cfficitur  corpus,prout  fupra  pofuimus.  At  fiqd  fit  q  uod  proinde  quia 
natiuum  humorem  non  retinet,  induratum  eft,id  ficcu  potius  q  durum  appellabimus:conftat  qj 
eiusfanatio  rigationeethumeclatione,nonemollitione:ficutcerte&tenuocuraturlaxatione,ct 
laxatio  tenfione. 

De  Tendentibus  Laxantibmq;  Mednamentis.  C*AP.  II. 

SEd  hacc  vt  fc  habeant  liquido  confpiciuntur,  cum  in  cute,quemadmodum  8C  ab  Hippocrate 
dictum  eft,  ||  Cutis  durg  mollificario,tenfae  laxatio :  tum  etiam  frequenter  in  articulis.  Jgitur  la-  * 
d.oru vfu  a  P""  xatio  prouenit  humeclatis  immodice'  qux  circa  eos  funt  ligamentis  pariter  8C  tendonibus :  tenfio 
flP10,  ver0  non  etiam  fimpliciter ,  fed  aut  plufculum  exiccatis ,  aut  refrigeratis,  aut  phlegmone  aftccftis,  H 

aut  fcirrho.  Atcp ita quidem in articulis:  In cute  vero non  tctum ita,fed mufcuhs quoq^ qui ei  fu- 
biccli  funt  quoquo  modo  in  tumorem  fublatis ,  nam  8C  prae  carnis  [faepe  copia  qui bufdam  tendi- 
tur :  qudd  vero  8C  in  phlegmonis  id  ipfum  illi  accidat,  fupra  pofitum  eft.  Quamobrem  non  fim- 
pliciter  vna  eft  fpecies  laxantium  remediorum,  vtpote  cum  alia  humeclado,  alia  calfaciendo,  alia 
"Intei-pres  for-  vero  emollicndo,-quaedam  euacuando ,  nonnulla  tumores  prarter  naturam  purgando,  alia  etiam 
teie^it  koAoI  per  coniugationcm  horum  quampiam  agentia,  Iaxare  affolent  ♦  At  Theffalus,  fere qj  fequaces 
povTx, ,  cum ta  ej[us Vniuerfi,ficutin alrjs multis,ita 8Cin his apellationesfimul cum rebusconfundunt,  quicquid 
cod  quosgv?ae  obuium  eft ,  citra  vllam  examinationem  confcribentes.  Quamobrem ,  vbi  quae  in  manibus  func 
rim,  habermt  abfoluerimus ,  necefte  nobisforfan  fuerit  aliquando  ineos  ftylum  conuertere:In  praefenti  au- 
rdraa^ndo*  tem  Q1101^        conrinuo  fequitur,  perfequamur,  rurfum  fumpto  principio  ab  rjs  medicamentis 
vt ;  Se  aiibi  ver  Qux  vocantur  emplaftica,quia  farpe  iam  ante  8C  de  rjs  diximus.  Breuiter  ergo  Emplafticum  me^ 
tit:vei  deitrue  dicamentum  eft,  quod  tenaciter  corporis  poris  fiue  meatibus  illitum  inharret.  Porrd  abunde  di- 
do,vt  anuqu9.  ^^jfn  efj  nobfs  cie  p0ror jj?  quos  nos  ftatuimus,  natura,in  Ubris  de  Temperamentis.  Demonftra- 
■tumautem  eft  bC in Iibro  huncpraecedente,mordacitate  vacareomninodeberemedicamentum 
emplafticum :  nam  fi  qua  illi  inerit  mordacitas,  hgrere  in  poris  non  poterit ,  fed  omnino  facile  ex-r 

cernetur, 


LIBER    QVINTVS  3c 

A cernetur,  aut  partium aliquam liquando, aut  certe  humorem  aliquem  ex alt o attraliendo.  Sed  8C 
illudfatisconftet,tcrrenae  conriftentiaec^tvircorumeiTeoportcrcempIafticum.  *Grcd  cod  & 

Quod  Poros purgdntium  Mcdicdmmnm  Vnumauoda;  calidum fit,  &  tcnuium pdrtium  i  11  alat'° 

Ndm dmard  omnid  <&  nitrofd funt.  C  ^AP.  i  z . 

SEddeiftis  fupraNabundedictum  eft.  Quod  veroN  illi  contrarium  cft,diciqueatporos  repin^ 
gans,  8C  infardu  liberans :  i  icut  8C  i pfum  emplafticum  non  modo  emplafticum  dicitur,  fed  8C 
t^cp/jafcTiKoVjquafi  dicas  infurcies.  Fuerit  autem  id  ficut  effcclu  contrarium,  ita  8C  corporis  natura 
neqj  vifcofum,neq3  mordacitatis  expcrs,ied  nitrofum  2>C  fubtilc.  Na  in  ratione  maioris  ac  mino- 
ris  inter  fe  diflerunt,fubftantie  gencre  minimc  diuerfa,tum  cmplaftica  ab  rjsquae  fordcm  nutriut, 
tu  poros  repurgatia  ab  cxtergentibus.  Nam  qua:  in  fuperficie  fordem  auferut,fiuc  in  cute,  fiue  in 
vlceribus,  ea  extergentia  fiue  rhyptica  nominantur.  Qyae  vero  poros  etiam  cxpurgant,  ea  iubti-' 
Iiorum  his  panium  funt,et  emplafticis  cotraria:  proinde  pororu  ecphractica  8C  cccathartica,qua^ 
fiexpurgantiacVfarclulibcrantiadicas,appellantur:funtautem  haectum  nitrofa,  tfiamara.  Atcp 
cuti  extimaeimpofita  folam  nitrofam  qualitatempoflldeant  exaclameft  opusadea  peragenda, 
quae  dicla  funt :  At  intro  in  corpus  aflumpta,etiamfi  adiuncta  fit  qucdam  aditriclio,  poflint  tame 
B  ftc  quoq^  magnos  purgare  abftergere  cj3  meatus,cuiufmodi  funt  in  vafis.  Nam  fons  mcatuu  exi- 
guitas  prius  ab  adftriclionc  occlula.g  probe  queat  expurgari,  non  etiam  inde  in  altum  abftergen 
tem  fubftantiam  rccipit,  nec  expurgatur :  At  quae  circa  ventrem  funt  partcs  omnes,quae  CJ3  in  ioct 
nore,licne,  alrjsq^  omnibus  viiceribus,cum  maximos  in  fc  meatus  habeant,maius  accipiuntcom. 
modum  ex  vaforum  corroboranone,cj  propter  ofculorum  exiguitatem  I^datur.  Proin  intus  ab^ 
fynthium  rcpurgare  poteft,foris  non  poteft:  quippequod  compofitum  eft,vt  fupra"  dixi,ex  ama^ 
raacerbacjjfacultatc,  Quamobremeiusgenerismedicamenta  particulatim  vt  perfequar,  no  eft 
necefle.  Quaecuqj  enim  1  eppereris  nitroia  8C  amara, ea  ad  purgandos  meatus  omnes  valerc  noue 
ris.  Atcutis  vniuerfae  ac  vlcerumlordes  non  haec  tatum,  fed  vinbus  minora  aufcrre  poflunt,qua' 
liafuntdulcia  quaetenuium  funtpartium,putamel:cVexcercaIibusfeminibus  quaedam,vteruu, 
fabae,hordeum,lupini :  Quanquam  in  fplis  fabacea  hordeacca  CJ3  farina  tatum  extergit,non  etiam 
meatus farclu liberat : crui autem  8C Iupinorum  pouiTimum  fi  amara fuerint,  fupra  cj  9 extergut, 
non  nihil  quoq^  meatus  purgare  valent.  Simile  quiddamamygdalisaccidinnacVhorum  iploru 
ea  qua:  amara  funt,&  detergunt,8c  meatus  expurgant :  q  ue  verd  edendo  funt,detergunt  quidem, 
non  tamen  infarclu  liberant.Quin  8C  vrticae  fcme,  non  fecus  atcp  eruum  amigdala  CJ3  amara,mea- 
C  tus  purgat.  Ex  eodem  genere  fcilicet  funt  fcilla,&  iris,et  quecunq^alia  vincetem  in  fe  qualitatem 
amaram  poffident.  Siquidem  nitrum  ipfum  per  fe.cV  aphronitrum,-{cV  fpuma  nim,ydC  feripho, 
8C  abrotonum,  &C  id genus  reliqua,  cum  cibo  potu  q^  afliimpta  candem  vim  obtinent.  Protinus 
enim  his  ineft  vt  craflos  lentos  CJ3  humores  extenuadi  vim  obtineat,!  icut  emplafticis  oibus  craflos 
lcntoscj^corporisfuccosreddendi.Quamobremlentis  acpituitoiis  thoracis  pulmoniso^humo 
ribus  aut  puri,  8C  incidendis ,  8C  extenuandis ,  dC  educendis ,  aptiora  inuenirc  alia  prae  iftis  mcdi^ 
camenta  nequeas.  Iifdem  iftis 8C  iocinoris  obftrucliones  expurgcs,  dC  modicas  etiam  lienis :  nam 
quae  maiores  funt,vehementiora  deliderant ,  nempe  capparis  corticcm , radiccs  tamariris,fcO' 
lopendrion,  8C  fcillam,  8C  eam  quae  id  ipfum  nomine  repraefentat,  afplenos  appellata.  Sed  tamcn 
iftis  vtendum  in  quoque  vifcerum  eft,ad  iecur,ipfis  per  fefe  duntaxat :  ad  lienem  vcro  ,miftis  ace^ 
to,aut  ei  incoftis:ad  thoraccm  pulmonem  CJ3,  melicrato,  ptifane;,oxymeliti,aut  dulcium  vinorum 
cuipiam.  Sed haec ad curandi  pertinent methodum: proindc in  prafcns rationibus ea confirma- 
re  omitto,  Nam  &C  in  lllo  opere ,  8C  in  alio  quod  de  Componcndis  medicamentis  infcribetur,  cas 
explicabo. 

Quod  Vrindm  Cientidex  ^fcriumgencre fint,  dc proinde  cdlidd&  ftccd:  Tumquod 
D  Sdnguinem ferofum  feoregent,  crdfum  ~Vero  cogdnt.  C  ^4P.  1 5. 

POrro^quaenccefleeft  vtdidisadrjciam,  eaduntaxatexpromam,  Ncmpccum  plurimam  mo 
uere  vrinam  annitimur,  non  admodum  diclis  vtendum  pharmacis,  fcd  quae  acriora  funt,  8C 
magiscxcalfaciunt:  diclum  fiquidem  fupra  eft,  acre  omne  cflc  calidum.  Eius  generis  funt  femcn 
aprj,petrofclini,fceniculi,dauci,agriofclini,fmyrnrj,cV  fane"  ipfum  quoq3  fcfcli,cVammi,cV  phu,oi 
meon,6V afaron,£Y acoron : a  quibus fanguis  non extenuatur  duntaxat,Icd  8C funditur  ac  fccerni^ 
tur,no  fecus  atque  lac  quodcoagulatur  lcrofo  videlicet  8>C  tenui  feorfum  fcgrcgato,craflo  vcrd  in 
fefe coeunte.  Siquidem  qudfacillime  adfcattrahantrenes,quodin  fanguincaqucum  tenueq3ac 
ierofum  eft,utracp  haec  conferunt,nempetotiusfanguinisprimumfuiio,dcindefcgrcgatio:quO'- 
rum  neutru  abfq^  valido  calore  peragi  queat.Quamobrem  puris  ex  thoracc  expuitioni  ea  omnia 
aduerfa  funt:  quippc  cum  natura  eorum  fit  tum  cxcalfacloria  exiccatoria  cj3,tum  etiam  coacloria, 
8C  fecrctoria.Cogitur  quide  in  fefe  quod  craflum  cft :  cxcernitur  vcro  ac  fccernitur  in  ipfo  coaclu, 
quod  in  fanguine  ferofumactenuedefertur:atquehocadfefc  trahere  rcnes  antcucrtunt.quod  vww» 
verocoaclum  eft  atqueexiccatum,  haud  etiam  facilc expuitur.  Proinde  vt  modo dixi,incidendi 
vim  habeat£iufmodi  medicamentum  oportct,  fed  non  tamcinfigniter  calida,  nc  vidclicet  valide 
deficcet:ac  eiufde profeclo  commoditatisgratiacu  forbitionibus  potionibus CJ3  humeclantibus 

QiiintaClaftis.  EEEEE    irj  cxhiberi 


DE    SIMPL    MEDIC.  FACVLT. 


exhiberi  poihilat:  At  quar  rcnes  expurgant,cV  ipfa  quidem  incidentia  funt,  vcrum  larga  humidi-  E 
ratenonindigcnt.  Porroquxcallofastiuetophaceas  confiftcnrias  incidcrefunridonea,cV  ipfa 
vriq?  admodum  inciduntXcd  minimum  caloris  poffident :  Quandoquidcm  caliditas  porum  exic^ 
cando  contrahit ,  non  i  acidit  neque  diuidit:  at  quae  minus  funt  calida ,  cum  hoc  quod  incidere  va^ 
leant,mcliora  quocp  funt,velut  radices  regiorum  afparagorum,cV  rubi,3^  betonica,  bC  polium,  tu 
ochra.cVvitrum  vftum,cVexfcillaconfe&umacerum,cV  quaefunrciusgeneris.  At  TheiTalusnv 
fulfifTimus atq3 imperitiffimus,  iicu t  pleraque alia  artis cotumchjs  ac  probris immerito  afficir : ira 
&L  harc  quoque  diicerpcrc  contendit ,  nullum  eik  medicamentum  cenfens ,  quod  proprie  fit  aut 
hepaticum,  aut  nephriticum,aut  pleuriricum. 

Qupd  Rarefacientium  Tempertes  moderat£  ftt  caliditatu  &  ftccitatU,  confiflcnti£~\>ir6  temuttm  parttum: 
^inajlomottcorum  aut  calidior,  mordax,  arcj;  acru,  ac  crafjarum parttu:  Porro  Condenfanttu 

adjlrtnves  &  acjueapotiut:  Sttpatium~\er6,craf]arumparttum:)&  frigtda.    Cu4P.  14. 

SEd  illius  peccata  alrjs  libris  derexi.  In  pnefenti  autem  libro  reliquas  fimplicium  mcdicamen- 
torum  facul  tatcs  cdiflTeram,  cxordio  rurfus  ab  aperienribus  ac  rarefacientibus  -filla  anaftomo- 
tica ,  haec  araeotica  nominanr}-  defumpto.  Videntur  enim  cV  haec  quodam  fane  modo  lam  dicfhs 
effe  vicina.nempc  quaecxtergcre,incidere,obftrudionestollere,diuidercq3  diximus:quanquam  F 
non  vndiquaque cife  fimilia.  Sane  cV  horum  ante  omnia  diftinguenda notio  eft ,  ac fic inquireda 
fubftanria.  Que cutis  meatus rcferant,  Rarefacieria dicimus:  que vero  vaforum  ofcula,  Aperien 
lia.  Qinn  cV  illis  contrariorum,fiquod  poros  contrahir,  Codenfans  appelliranr:  fiquod  aure  ofcu 
lum  occludir,haud  etiam  proprio  defignanr  nomine,fed  generalioribus  quibufda,et  Contrahens 
occludens,conftr:ngcns,atcp  obftruens  nominant.  Porro  vtriufqj  natura  fic  habet:  rarefacierium 
quidem  rum  modice  calida  eft,rum  minime  deficcans,rum  rcnuium  parrium : apcrienrium  vero, 
tum  cralfarum  parrium ,  tum  acrisac  mordax.  His  porro  contrariorum ,  condcnfantium  quidem 
frigida  fane,  fed  non  terrena,ncqj  acrea,fed  poriusaquea:eorum  aurem  quaeaperriones  liueana' 
ftomoffis  occludut,cratTarum  partium,cV frigida.  Exempla  horum funt,  Rarefacienris  quide  na- 
turae  chamaemelurn,  cV  al  thea,  cV  quod  ex  ipiis  praeparatur  oleum,  nec minus  quod  ex agreftibus 
conficitur  cucumeribus : quin  cV  vetus,6V cicinum,cV raphaninum  oleu ex eadem  funt  nora:  Ape 
ricnris  verd  faculratis^qua-cunque  omnia  acria  funt  fimul  qj  rerrena,cyclaminus,allia,caepe,fel  tau 
rinum,vngucntorum  qi  omnium  fubfidentiae  quaefimul  cratTarum  funt  panium  cV  calida,  cuiuf- 
modieftirmum,  c^amaracinum,  quaevtique  &occaecatasaperiunthaemorrhoidas.  Porrd,  quae 
vteri  os  a"  phlegmone,  aut  fcirrho,aur  aridate  occlufum,  aperire  dicuntur,ex  accidenti^non  autem  G 
pnmariocV  pcrfeeiufmodihabere  facultarcm  cenfcntur,velurneceaquae  labioruma  phlcgmo- 
nc  occIuforum,aur  genarum,aur  nariu,  aur  gurruris,  aur  praepurrj,  aut  fedis,  aut  alterius  ciufmodi 
ofcifli  lnftriimcntj.  phlcgmonemfanant,atq30Cclufioncm  corrigunt:eananque  phlegmonefol 
uere dicit  po(Tinr,haudquac|uam  apenetia fiue anaftomotica.  Peccat fane  in iftis Diofcorides,no 
nuncj  ;*pcricnris  inquiens  facultatis  medicamentu  quod  laxat,aut  emoIlit,aur  humeclar,aur  phleg 
monemfoluit.  Aiqucrarcfacienrium  cVaperienrium  eiufmodi  funrcfTenriae:  Areorumqipfis 
conrrana  funr.  C6dcnfanriumquidem,aqugeftfrigid^fempcruiui,porrulaca?,rribuIi  viridis,pfy! 
Iij .herbae quam  muns aurem  vociranr,  lenriculae  paluftris, cV  vt femel dicam,  quaecunque  refrige- 
ranr,fed  non  adftringunt.  Proinde  cVmandragora,cicuta,altercum,papauer,ipfasnuncdico  her- 
bas.iiquis  modice  vrarur,  condenfandi  vim  obrincnr:  iin  liberalius,no  modo  condenfandi,  fcd  cV 
obl tupefaciendi :  fi  vero  eria  plurimum,  no  tantum  obftupefaciendi,  fed  bC  enecandi.  Ar  corum, 
quae  apcncnribusaduerfantur,fubftatia  cum  fitcraifarum  partiu  cV  frigida,  adftringenriu  eftom- 
nium,quequideadmifianonhabcntacrimonia.Qiiorum  fanevmateriaeabundemulta  pofuimus 
in  quarto  huius cxepla,in  quo cV cfTentiam eiufmodi  medicaminum  terrenam  frigidam  cjj  expo- 
fuiinus.  Mirum  ergo  videri  non  debet,  fi  fola  contrahere  occludere  q?  pofTi t  aperta  praeter  natu-  H 
ram  vaiorum  ofcula :  foli  enim  huic,quaecunc^  requirunt  ea  que  cotrahi  debent,oia  adfunt :  Nimi 
rumqua;  confificntiaecraffitudineforisincumbat,  necparuosmeatus  penetrarepo(Tit:tum  fri- 
giditate  fua  intro"  premat,arque  vndiquaque  in  fefe  coracTa  vicina  q?  corpora  cogat  ac  contrahat: 
ac  proindc  qudd  deficcet  (eiufmodi  enim  efle  ofienfum  eft,quicquid  adftringir,)  humorem  depa 
fcatur,cV  partem  roboret.  Itaque  fi  haec  omnia  conueniant,  ofculum  clauderur,ceu  a  manibus  fo- 
ris,ipfis  nimirum  adft ringenris  fubftanriae parribus  contraclu.  Ea  verd medicameta  quae frigida 
quidem  funt  aut  aeque,aut  amplius,fed  fubftantia  fortita  funt  aqueam,ea  inquam,debiliter  dC  con 
trahunt,5<:  conftringunr,  nimirum  propter  mollitiem:  quippe  quicquid  valenter  tum  coftipare, 
tum  conftringere  debet,robur  quodda  renitens  cV  durum  habeat  oportet:  quo  cu  careant  medica 
menta  naturg  magis  aquee,tenues  quidem  poros  in  vnoquoqjcorpore  contrahunt  atq^  conden- 
fant,caeteruminftrumentum  vndiquaqj  totumconftringerenequeunt.  Quamobremerito  talia 
codenfanriaquidefunr^grece  7rvKva>rix,a,  }■  no  tnobftruentia-fgreceVs^v^T^a  dicla.}-  Intelli 
gas  nac  velim  obftruentia fiue ftegnotica me dicere corpora,quae fenfibiles  excretiones cohibet : 
corpus  enim  ftegnoricu,quod  fiue  claudir  ac  coriner  in  fe,nec  quicq  quod  fenfu  queat  per- 
cipi,ex  fefe  emittit5grece  s-e>voi/  nuncupatur.  Atq^  haec  eiufmodi  funt  tu  teperaturg,tu  facultatis. 


L  I  B  E  R    QJINT  V  S  36 

A  At  rarcfacientia  prorfum  quidem  calfaciunt:  ncc  enim  aliter  difTundcre  cV  laxarc  poflcnt  fubftan 
tiam:ad  quod  confequitur,vt  cV  pori  dilatentur.  Debcnt  autem  non  admodum  cllccalida  tempc 
rie,fiquidem  ea iam  acna funt,cV mhorrcre faciunt: neqj itcm  exiccatoria,nam  cV  hatx  fcnfilia cor- 
pora  colJiquantjdoIorem  q;  ln  lpfis  excirant. 

Quod  Efbarotica  crafjk  fint confiilenti£,  ac~\ehcmcnter  cauflicaadeo ,~\tcorpws  fenfdnktercoUiyuent. 
^ic  Septica,  qu£  non  dicuntur proprie  cauihca,&  ipfa  coUiquant ,non  tamen  ita  yalinter.  ^4d 

f?£C  conftjictia  funt  tenut,ac proinde  latenttm  moliuntur  collujuatione.  C  ^4  P.  15. 

ITaq;  quar  dtra  moleftiam  cxcalfaciunt ,  ea  fola  omnium  funt  rarcfacicntia.  Si  vcrd non  modo' 
calida  fucrint,  fed  etiam  confiftcntia  craffa :  fiquidcm  vchcmcntia  Gnt,  cV  cauftica  hoc  eft  vrcn- 
tia:  cV  ignis inftar  corpus  colliquanr,  cV  iarpcefcharas  hoc cft  crullas,ntu  cauterij  efficiunr.  Porrd 
fi  dcbihusqj  vt  vrcrcpoffintcalfaciant,  anaftomoticamliue  aperiendi  vimobtinent. Iraq^mcdi' 
camen  omne  anaftomoticum  clTentiae  quidem  tcrreae  limul  qs  lgnear  eft,  hadcnus  tamen  cxcalfa^ 
ciens,vt  non  dum  vrat.  Si  porrd  caufticum  fit,non  tamcn  vehcmcntcr  pra?tcrca  cffcntia?  tcnuiO' 
ris,  id  plane  ab  omni  abcnt  mordacitate : aut  cum  exiguo  tum  dolorc  tum  morfu  carnofas  partes 
geliquabit.Nam  quod  nonconfertim  alterat,  vti  qua:  vehcmcnter  funtcalida:quodq;  nona?gre 
pcnctrat,licur  qua? cratla.'  funt  cfTenria: :  latentem  ea  adioncm  obtincnt. Siquidc  altcrationcs  quae 
iubite  confcrte  q;  funt,  mutationes  maximc  fenlibiles  lunt :  tum  penctrationcs,que  violentc  funt. 
Quippc  quod  m  cralfa  clTentia  caufticum  eft,id  cuicunque  inhefcrit  parti:ftipitis  ntu  lnfixum  ex^ 
cruciat :  verum  hoc quidem  efcharoticum  elt,  per.nde  vt  cauftica.  Ca'tcrum  dc quibus  nunc agi- 
A.L  i.  r.  1.  c.4.    tur ,  cruftam  non  faciun: ,  8C  vocantur  fcptica  hoc cft  pu trcfacientia ,  haud  quidem  appellationc 
fol.95 1  propria,namqua.*vcrc  funt  Septica,  humectantfimul  cVcalfaciunt:  veruntamcn  fymptomatis 

iimilitudo,  vtlicappcllcmus,  cfficit,  vtpote  cum  ab  vtnfqucnullo  doloris  fenfu  fiat  corruprio. 
Multis  enim  modis  corrumpi  quid  porcft.  Siquidem  que  nimio  plus  refrigerata  funt,  aut  excalfa 
<fta,tum  cxiccat3,  aut  humccftata,  ca  omnia  corrumpuntur : cartcrum  non  quicquid  corrumpitur, 
ervTiSt,  hoceft  putrefcere  dicimus,fed  quibus  id  cum  fcctore  accidit.  Sed  dc nominibus  non  ad- 
modum clTc  folicitum  oportet:  verum  nouilTe expcdit ea  mcdicamina  ,qua:  Septa  cx  Septica  nun 
cupantur, vtfuntauripigmentum  -{ apo-trtxar  Graecivocant}-fandaraca,diryfocolla;dryopte' 
ris.pityocampc,  aconitum,  omnia  tum  cliquare;tum  colliquare,  ac  potilTimum  carnem  tcncllam, 
id  q;  abfquc  dolore.  Sed  funt  inter  ea  quaedam  quc  propne  vocant  Cathaeretica  hoc  cft  dctracuv 
q  ria,eis  cp  vtuntur  ad  i  nducendam  vlceribus  excrcfcentibus  dcatriccm.  Sunt  tn  et  ipfa  eiufdcm  ge> 
nerefaculratisTepricesfcilicet:  verum  tantulo  imbecilIioris;q>extimammodo  fupcrfi'cicm,quam 
contigcrintjdetrahant,  no  tamen  in  altum  fubire  valeant :  velut  Afia:  pctrar  flos.  Quanqj  ncc  talia 
ipfius  re vcra  faculratis  cicatriccm  inducentis,quam  vocant  ^2uAwT/y.r/,funt.Siquidcm  quae  hu 
ius  funt  facultatis,  non  detrahcre,  neqj  liquare  carncm  funt  nata,venim  indurare  8C  deficcare:  cu- 
iufmodi  funt  alumcn,  galla  omphacitis  vocata,  a:s  combuftum,  pradcrtim  lotu :  nam  quod  Iorum 
non  eft.quiddam  obtinet  cathcreticum,velut  et  eris  fquama:  quod  autcm  Iotum  efr;omnium  me^ 
dicaminum  cicatriceminduccntiumlongepradtantilTimum  eft,  quippc,  quodprobecicatricem 
inducit.modice  adftringat  oporter;arq5  deficcer.  Quapropter  fpinx  /Egyptia:  frucius.cV  mali  gra 
nati  putaminaficca,cV  eius  generis  vniuerfa  cicatrici  lnducendar  funt  medicamina. 

J^«o d  Cicatricem  mduccntia  Medicamenta  adslricloria  ejje  C-7*  deficcatoria  conuemat:  Q^u£  ~\er6 

V lcerum  caua  implent ,  mediocriter  cxtergentia,  <j7*  morfu  uacantia.  C^4P.  16. 

C/Eterum confufa  cft apud  plerofq;  medicorum  non  folum appcIlatio,vcrum etiam omnium 
idgenusmedicaminumfacultatiscognitio.  Siquidemquarcarncm  dctrahcre  accolhquare 
funt nata,  ea non  nunquam nominant epulotica,  hoc eft cicatricem lnduccntia,  fciliccr  quod  ho^ 
D  rum  fepe  vfu  vlcera  ad  cicarricem  perueniant :  fcd  id  neque  primano,  ncquc  pcculian  lplorum  fa 
cultare,  neqj  in  omni  vfu  fequitur.  Siquidem  ad  exactum  puluerisleuorem  redaCta  id  gcnus  mc- 
dicamcnta  per  fpccilli  cufpidem  carnem  lcuiter contingentia ad  cicatriccm  vlccra  pcrducunt :  A r 
fi  paulo  largius  vtare,  mordicant  colliquantque  carnem,  cV  vlcus  cauum  efficiunt,  con  tra  qua  m 
in  rjs qux re  vera  funt  epulotica : fiquidem  nili  fatis magnam  corum  quanti tarcm  miponas ,  mhil 
prohcies.  Id  enim  cft  in  planis  vlcenbus  ad  cicatricem  ducendis  conlil:um,vr  caro  altei  erur,hat  cp 
cutis:id  quod  pcrficitur  per  ea,  qu£  lllam  contrahere,  conftringcrc ,  conftipare,  dcnlare,  pretci  ea 
iiccare,cV calli inftar indurare valeant : quippe cum  cutis velut  m callum  durata  caro  hr.  Qiic igi^ 
tur  medicamenra  ficagere poffunt ,  pnmano  propne  que  dicuntur  cpulotica , fiue ad  cic.unccm 
perduccntia:caftcra  verd,nempecatha;retica  hoceft  detractoria,  fccundar;6,cV  pcr  accidcns:licut 
6i  ea  quae abfcp adftriclionc  deficcandi  vim  habent  mordaatatis  cxpcrtcm.Nam  cV  haec  quoq;  cx 
accidcntc  cicatricem  inducunt :  cuiufmodi  vtiq;  mcdicamcnrum  cft  myrrha,cV  luhargyrus.cV  com 
buftaoltreumSCdiphrigcs:quandoquidemcVipfanepcnumero  cicatnccm  inducunrliccaillira. 
Ceterum  fcire  oportet,vbi  tum  m  his hbris  tum  ahjs  omnibus  hanc  vocem,  fepcnumcro,  adijcio, 
id  me  vellc  fignificarccp  aliquando  promilla fruftrentur,  proptcrca  Cf  ncc  pnmario  ncc  fua facul^ 
tate  effiaant.  Porrocpuloticamcdicamcnta  vlcus  oninc  planum  claudere  cicanicc  valentTicut 

Qinnta  ClalTis.  EEEEE    iirj  mcdioaitcr 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


mediocritcr  citra  qj  morfum  abftergentia  cauitates  implere.  Ccterum  dc  hoc  gcnus  mcdicamen  E 
torum  facul  tate  fulius  dicctur  in  comentarrjs  de  Ratione  curadi ,  cum  quo  multis  locis  magna  eft 
huius  libri  affinitas,ceu  etiam  ab  initio  prcfatus  fum.  Proindc  fufpcfo  de  iftis  fei  mone,ad  altcrum 
genus  facultatum,  nempc  attrahentium  cV  repcrcuticntium,  fiuc  rcpcllcntiu,  tranfeundu  ccnfeo. 
Quod*/4ttrahcnttum  Ejjentta  &  caltda  ftt,  &  tenmum parttum:  Reptrcuttentium 

yerd&jri?tda,&crajjarum.  C*AP.  17. 

IGitur  *  Attrahcntes  funt,quae  ex  alto  vchementius  cxtrahunt :  Repcrcuticntcs  vcro,  quar  mal    AJ.t .  ti.  c 
tum  occurrcntes  fibi  fuccos  repellunt.  At  eflcntiaillis  quidem  calida  eft ,  cV  tenutum  partium:  foI-'5-c 
his  vero"  frigida,ct  craffarum.  Attrahit  cnim  pcrpctuo  calidum,repcllit  vcro  frigidu :  vcrum  quod 
cum  caliditate  coniunclam  habct  partium  tenuitatem,  trahit  vehcmentius:  quod  vero  cum  fi  igi^ 
ditatc  partium  crafTitudine,veIuti  adftringens,id  violentius  propcllit.  Itaq^ex  actionis  vchcmen 
tia  nomcn  vtricp  impofi Itum  eft.  Atqj  adftringetium  quidem  nota  eft  elTcntia.  A  ttrahetium  au- 
tem  alia  fpontc  nata  cft:  alia  vei  6  cx  putrcfaclione  acelccnte  gencrationcm  fortita :  Sponte  nata, 
vt  dicTamni  eucntia;cV  propolcos,cV  thapfiae3cV  fagapcni,8£  i  uccoru  cyrcnaici  cV  medici,  QC  fi  qua 
his finulis extiterit:  Ex putrefocftione,  qualiscft  fermenti, cV pforict  quod  vocant.  Qiidd fi ftmis 
quocp  cx  putrefa&ione  gcncratio  conftat,  vricp  omnes attrahendi  facultatc  pollebunt.  Sed  non  F 
parua  illis  incft  diucrfitas.Nam  columbinus  admodum  attrahit:ex aequo  autem  vtrinquc  ab  hoc 
rccclTcrunt,  ad  cahdius  quidem  anferinus,  ad  frigidius  vero  gallinaceus :  hoc cttam  magis  vincun 
tur  humanus  cV  fuillus.  At canum  ftcrcus  limilc  cft  medicamcntis extergentibus ,  maximc  fi  ve^ 
fcanturoffibus.  Crocodilorumautcm  tcrreftrium  ftercusmagis  ctiamid  perficitatque  abfoluit. 

Scd  cV  aliud  cft  attrahcntium  genus  medicamentorum,  quod  qualitatis  familiaritate  attrahit:  id 
quodaliudcft  nihiI,quaNm  totius  eiTentiaelimilitudinc^ccUjquacnutriunturJainiliaria  nutrimen« 
taattrahunt.  Talium  medicamcntorum  funt  purgantiaomnia,  cVnonnullaalcxitcriorum  fiuc 
amulctorum.  Caetenim  calida vt  fint id gcnus omnia  neceffe eft.  Nam  intcr ea,que  elTcntrjs  fimi- 
lia  funt ,  quod  calidius  cft,  id  potcntius  attrahit,  vtpotev  quod  fimuitudini  auxiliarium  adiunxe> 
rit calorcm :  fiquidcm  cii m  ipfum  duabus caufis attrahat,  fuperabit id  quod  vna  duntaxat  trahir. 
Porro  nihil  refcrt  \7ri(ma,riKrtv,  aut  aut  \XxC^ikm  S  vvctuiv  dicas,-{latinc  attrahctcm  fiue 

attracloriam  facultatcm.}- 

*Alexacrt.vrum  0*  ^llexipharmacarum  Facultatum,  Quxdam  alterando  cjuod  mortifcrum  cfl,  tuuant, 
Quxdam  cuacuando.  Et  alterantium, ^4ltx  una  aut  duabus  cjualadtibus  avunt,^4li£  tota 

ejjentta.  Stmtlitcr  cuacuanttum,  Quxdam fubjlahtix fimtlitudine  cua-  G 
cuant,  Quxdam  caltdttate  fubtenuium parttum.  C \AP.  1 S . 

VErum  quandoquidcm  dc  iftis abunde  diclum  efl,  tranfeamus  ad  facultates  quas  vocant  ale^ 
xitcrias,cVaIcxipharmacas.  Eft  autcm  harum  natura duplcx.  Siquidcm  quadam alterant: 
quaedam  vero  euacuantcx  corpore  patiente  feu  vencnumcorrumpcns,  fcudcletcrium  medica^ 
mcn.  Al terant  igi tur aut  vna  qualitate,aut duarum  coniugationc,aut  deniqp  tota  fubftaniia : Eua 
cuant  totius  fubftantix  fimilitudine,  6V  caliditate  fubtilium  partium.  Quatuor  itaqj  funt  vniuer" 
fae diffcrentie  proficifcctis ab  illis  vtilitatis,duae alterates,  cV duae  vacuates.  Atqj ea  lane" quae qua^ 
litatis  contrarietatc  auxilio  cft,  manifcfta  eft.  Nam  li  frigidum  fit  mcdicamen  delef  crium,  aut  ve^ 
nenum  animantis,  ab  cxcalfacientibus  petendum  remcdium :  fin  calidiv  rcfrigcratibus :  Si  vero 
humidum,ab  cxiccantibus:fin  ficcum,  ab  humeclantibus:  Sic  etiam  fi  humidum  iit cVfrigidum, 
ab exiccantibus  cV cxcalfacientibus:fin cahdum  QC  Occum,ab  hume<fiantibus  S>C  refrigerantibus: 
cV  in  reliquis  duabus  coniugationibus  ex  proportione.  Sed  nec  obfcura  eft  alteratio  quae  fit  per 
totius  fubft  antiae  facultatem,vtiq5  ij  s  qui  memoria  tcncnt  quae  demonftrata  funt  in  commentarfjs 
de Naturalibus facultatibus^cV  in  illis  quae  infcribuntur  de  Temperamentis.  Siquidem  facultates 
quaedeletcria  medicamina  alterant,  naturam  habent  mediam  inter  corpora  perpeticntia,  cV  medi  H 
camcnta  ipfe  laedcntia:  vtvidelicete'adem  fit  proportio  corporis  ad  facultatcm  alexiteriam,quaeil 
lius  ad  deleteriam :  cV  rurfum  delcterij  ad  alexrtenum,que  alexiter  rj  ad  corpus.  Ea  propter  prope- 
modum  omnia  quaedeleterfjsaduerfantur,fi  largiuslumptafuerint,grauiteranimantiscorpus 
obkedunt.  Quamobremeamoderationequatitatis  omnes  idgenusfacultatescxhibere  oportet, 
vt neque  copia  nimia  corpus  ofTendant,neque  exiguitate  fua  a  deleterfjs  vincantur.  Sed  hoc  iam 
attinetadcurandi  methodum.  Nunc autem  quae  reliqua  funt  perfequamur.  Omne  deleterium 
venenum  aforis  impofitis  medicamentis  euacuatur,  nepe  aut  caliditate  attraclione  molientibus, 
aut  totius  fubftantiae  fimilitudine.  Sed  cV  hic  quoad  fieri  poterit,  maximev  medium  natura  alexite- 
rium  Iitoportct,corporis  videlicet  quod  curatur,  cV  venenilaedentis:nam  fi  aduerfiffimum  foret 
corpori,in  ipfum  ageret  potius,ceu  deleterium,haud  euacuaret venenu.  Etenim,vt  claritatis  gra 
tiafummam  repetamus,  fcireoportetdeleteriasfacultates  vniuerfas  temperatura  efTe aduerfiffU 
mas  corporibus,quae  ab  ipfis  Iaeduntur.  Itaqj  fi  a  fimilibus  teperie  medicamentis  euacuentur,erut 
cV  ha-c  corporu  naturis  contraria.  Sane  cV  funt  quadantenus  contraria,  non  tn  adeo  vt  intcrimat, 
fed  ambigant  potius ,  in  medio  fita  eorum  quae  aperte  corpus  animantis  Uedunt ,  cV  quae  iuuant. 
Porro  nihil  intererit  deleterias  facultates ,  an  phtharticas,  an  phthoropccas,  an  alio  quouis  modo 

appcllare 


P: 


LIBER    QJINTVS  37 

Aappellarevolcs:fimiIitcrnecan'alexnerias,anaIcxipharmacas.Attamcnfiquie 
beitiarum  ictus  aut  vcncna  fanant,alexiteria  nominarc  vclint :  qua  vcro  mcdcntur  dclctcrns,alcxt 
pharmaca3ceuquidamccnfucre:difccptandum  cumiftisac  pugnandumde  nominibusnonefh 
Nec  enim  cx  iftis  comparatur  curandi  morbos  peritia,fed  cx  rerum  ipfarum  cognuione. 

Quod ^Anodynorum,hoc  ej i  dolorem  jedanttum,et  Parcgortcorumjjoc eji  lenientium,  Quxd.tm  rc ~\>era funt 
eiufmodi^eiut  Caltda  cum partium  tcnuitate:  ^ilta  ~\ero  nomme  duntaxat^clutt  Narcottca, 

hoc  eji Jluptfacientta,cjualia funt  refriverantia  omma.  C^P.  ip. 

Orro  quandoquidem  cV  de  his,quod  ad  prafensconucniat,fatis  iam  cxpofitum  eft,  tranfcun 
dum  deinccps  eft,  ad  fermonem  dc  facultatibus  anodynis  hoc  cft  dolorcm  fedantibus,cV  pare 
gorids  aut  praynticis  id  efl  lenientibus  aut  mitiganiibus ,  aut  vtcuncp  nuncupare libebit.  I-acul^ 
tasigitur  Anodyna,alia  re  vera  eft :  alia  tantum  dicitur,  taquam  fi  quifquam  homincm  mortuum 
dicat  anodynon,quia  dolore  vacct.  Caeterum  facultas  re  vera  Anodyna,cft  eorum  qua*  primo  or^ 
dine  cxcaifaciunt,ii  vtiq^  in  effentia  tenui  contincatur :  At  facultas  corum,qua  dicuntur,frigidoru 
eftjqux abfoluto  v tcntia frigore  partem obftupcfaciunt : eft  autcm  Stupor  paulo minus  c$  lnfenfi 
bilitaSjfenfus  uc  priuatio.  Porro"  qua*  affccfium  fanando ,  dolorcm  fcdant,  nec  ea  mcrito  anodyna 
A.i.i.f.4.c.3o.  B  dicipolTunt:namidcommuneeftomniumquxcurar.  Itaqj^quajrc  vcrafuntanodyna,  partium 
foi.Sj.h  finttcnuium5cVcalidiorat^quafymmetra^ 

rcf:.nant,cxtenucntjConcoquant,5£  equabile  reddant,quicquidin  partibusdolorevexaris.aut  hu 
morum  acrium,  aut  lentorum,  aut  cralforum,aut  multorum ,  tenuibus  fpiramentis  mfarclorum : 
aut  etiam  vaporoffau  t  craffi,  aut  admodum  frigidi  fpiritus ,  exitum  commodum  non  inucnictts: 
inhaefit  atq^  inclufum  eft.Itacp  nihil  prorfum  aditridtionis  habcant  oportet,  ne  Q  pars  quidem  aut 
etiam  afiectus  expofcant.  Ex  quibus  Iiqucr,q> intcrdum  affectionem  non  iuuabunt,fed  dolorcm 
tantummodo  mitigabunr,  quando  vidclicet  re  vera  dicentur  anodyna:Interdum  vcro  ctiam  affc- 
dum  ipfum admuabunt,cV facultatcm  habebuntduplicem,nempe anodynam ,  cV  fanantem.  Sed 
de  talibascopiofius agctur (n curadi  voluminibus.  At in  pratfcnti  hocdixiffc nifficiat,  nempc  q> 
horum  Ancdynorum  propric  nucupatorum  medicamentorum  quxdam,vtcft  ante  di(ftum,pri 
mi  funt  ordinis  cxcalfacientium,quae  lane  proprie  funt  anodyna,  ccu  olcum  ancthinum :  quardam 
vero  fimilitcr  vt  corpus  noftrum,  velut  pus  mouentia  nuncupata,  de  quorum  materia  fupra  diller 
».. iVide. tumcft.  Seddcipforum  vfuinlibrisdccurandirationedcnnietur.  At'ca quxKar a.$opoiv  ideft 
+•  fo-?5  g  foporem,epota  moliuntur,acproindeanodina,cV  \j7tvcoti-a.>x  hoceftfomnum  conciliantia,  a  ple^ 
C  rilqj  appellantur ,  tcmperiem  fortiuntur  vcl  fumme  aduerfam  fjs  qua  rc  vcra  funt  anodyna.  Rcfri 
gcrant  f  iquidem  omnia  corpus,cV  fenfum  eoufcp  obftupefaciunt,  vt  fi  paulo  liberalius  cbibantur, 
mortem  afierant.Caterum  ad  vfum  propofitum  optima  funt  qua  deficcant:  na  qua;  frigida  cum 
fmt,humiditatis  item  copiam  obtinent,ceu  cicuta.ea  potui  non  funt  vtilia:  Talis  eft  mandragora, 
excqpto  corticc  eius  1  icco :  cV  altercum^prater  femen :  fed  tamen  cV  in  his  candidu  femcn  a  tro  pra> 
ff at.  At funt qua!  tota  cfTcntia nobis  cotraria  funt : proindc  fi vcl  minimum eorum affumptCi fue» 
ritjOmnino  ledat  neceffc  cft,Ccu  dryoptcris,cV  pityocampc,cV  thapfia,cV  folanum  manicum,cV  hy 
drargyros,cV fungorum non nulh',pra;terea faliua cV fel  venenatorum  animalium :  Nam  talia om» 
nia  gcnere  funt  deleteria,  non  quantitate:  ac  proinde  nihil  eorum  in  alexitenas  antidotos  indirur, 
veluti  papaucris  fuccus ,  cx  myrrha ,  cV  ftyrax ,  cV  crocus.  Siquidem  harc  fi  Iargius  bibantur ,  quae- 
dam  dementant,qua:dammortem  infcrunr:verum  conucnientiquadammcnfura  alnsadmifta, 
adiuuant.  Porro  quacunq?  inter  ca  mentem  laduntjContinuo  ctiam  pleraqj  caput  dcgrauant,va- 
porum  prauorum  congcrie ipfum  implentia.  Sed cV  qua?dam  os  ventricuh  tcntant atcp affligun t, 
vtet  inde  caput  per  confenfum  lazdatur.  Communiter  vero  vniuerfa  duobus  modis  cerebrum  af> 
fligunt  lcdunt  c^aut  cum  tota  fubftantia  funt  contraria,  aut  cum  vna  duabusuc  quahtatibus  tcm* 
D  peraturam  immutant» 

Duobnf  Modn  dicitur  CathartkdJwc  tji purgans,  Facuh.u,  ^4ut  enimquccuncj;  modo  cxpurgans  corpori* 
recremenM:  *Aut  cjuia  ~\tm  attra8ioriam  jamtliarium  fitccorum  obtinet.  C  *A  P.  lO  . 

/Eterum  quoniam  de  his  fufrlcicnter  dtcftum  iam  efi,  quod  quidcm  ad  prarfcntia  faciat ,  tcnv 
pcftiuum  nunccft,refumptis  dicftorumcapitibus,eaadijcere  qua:  fermoni rchqua  eikvi- 
dcantur.Nam  tn  veritate  quidem  nihileftreliquum,nimirumcumfccunda'iamiacultatcsonv 
ncs  lint  cxpofi vx ,  quales  Gnt gencre  fcilicet : ncc  paucx  fpcciatim  fupcrius  cxplanata%  ccu  cxcm- 
pla,vndc quis  orfus.quoruirTquc auxilio  rcliquas ipfc  queas affequi.  Verum  nihilo  feie  rcs dcte- 
rius habcbit/iclariratisgratiabreuibusitcrum capiubuseafuerocomplcxus.  Primum enim la- 
Dlltacem  omncs  purgatonam  in  orc  habent :  Non  tamen  omncs  pcrindc  mtelliguntjquod  voca^ 
bulum  duo  fignificat,alterum  comnumc  omnium  qua  quouis  modo  animalis  cxcrcmcnta  cxpur 
ganr :  altcrum  vero  quod  pcr  exccilentum  dc  i]s  tantummodo  dicitur ,  qua  aut  pcr  vomitum,  aut 
per  vcrris  dciedtioncm,  purgcnt:  Ncq?  q>  ciuldcm  cft  generis  tum  ca  qua  ht  pcr  narcs.tum  ca  qucj 
per  osfit  purgatio.  Vocantautemcamedicamcnta,quanaribus-{quasGiaci  ptfag  not:unant> 
opitis  purgandi  gratia  infunduntur,En  hina :  A  t  qua  in  orc  colluunturjaut  dcnubus  .iiandQtur, 
omnia  vnanomenclaturacomprchcndentcs  Apophlcgmatirontanuncupat:ac  cotufccukatcs, 

Apcv 


C; 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 

apophlcgmaticas  appellant.  Eiufdem  cum  iftis  funt  generis,quae  vuluae  admota  expurgat.  Que-  E 
cunq?  ftquidem  purgarc  memoraui,ea  trahendi  vim  poITident,aIia  vnum  qucmpiam  fuccum,alia 
duos,aut  ctiam  plurcs:  cY  idillis  inter  fefc  commune  eft.Nam  quae  craffis  lentis  qj  humoribus ex> 
tenuandis  au t  vrinam  ciere  pofTunt,  aut ex  peclorc  pulmone  qj eijciendis  excreationibus auxilia^ 
ri,purgat  fane  SC  ea  quidem  quodammodo,  veru  m  antcdiclis  non  fimilitcr  nuncupantur :  fed  alia 
vocantur  vretica,alia bechica,alia  menfes mouentia ,  hac re  a  fuperioribus  diuerfa,  q>  non  habeant 
vim  familiarium  fuccorum  attracftricem,vt  illa.Quam  ob  rcm  et  in  hifce  fcrmo  aliam  diftinclione 
poftulat,nempe  huiufmodi.  Qyae  in  peffis,aut  fomentis,aut  quouis  modo  fimili,  vulue  admoue^ 
tur,ea  duplici  ratione  agere  confueuerunt.Nam  alia  calfaciendo  duntaxat  prouocant :  alia  faculta^ 
tibus  atradorrjs  SC  purgatorrjs,quas  vocat,quas  demonftrauimus  trahendorum  familiaritate  va^ 
cuationes  pcragere.  At  quae  hoc  nomine  bibuntur,vt  fanguine  extcnuent,  bC  meatus  obftrucftio^ 
ne  liberent  aperiant  cj3,ea  trahendi  facultate  vacuationem  non  perficiunt.  Atq^  priora  quidem  cu 
*AF.fcmcn.  pu  gantibus  eiufdem  funt  generis :  Secunda  vero  cum  rjs  que  Iac  SC  fangiiinem  generant :  de  qui- 
bus  paulo  infra  vcrba  facicmus ,  vbi  prius  de  bechicis  dilTertum  a  nobis  fucrit :  quandoquidem  SC 
hxc  bifariam  nominata  funt,partim  quia  tuffim  prouocenr,partim  quia  fedcnt.  Atqui  contrariae 
horum  facultatesfunt:aliacnim  extenuandi  naturam  habent,aliaincraffandi.  Atcp  extenuandi  F 
quidcm facultas ,  in  calidis  SC  tenuium  partium  fubftantrjs  fita  eft :  incralfandi  vero ,  in  frigidis  SC 
cralfarum  partiumclfcntrjsincft.  Atcp  hicfermo  hocinloco  finemhabeat.  Conuenitauttranli 
re  ad  id  quod  paulo  antc  diftulimus.Eft  enim  focietas  dC  fimilitudo  quxdam  tum  operum  tum  fa- 
cultatum  in  rjs  quc  prouocant  fedant  q3  menfes,lac,et  femen.  Sed  8c  affinia illis  quodammodo  vi- 
cina  c]3  funt,quae  vrinas  mouent,cx  bechica.Proinde  de  quolibet  feorfum  diffcrendum  eft. 
Quod  Lac generantium,aut  Semen prouocantium  fa.cult.vs  moderate  fit  calida  CjT*  humida : 

^limentorum ~\ero  m totiws  efjenti£  confijiat  ftmilitudine.  C \AP.  XI. 

LAclis  SC  feminis  effecTrices  facultates  funt  partim  in  mcdicamentis  tantum,parrim  in  alimcn 
tis:  Inmcdicamentis,cumfuccospituitofosexcalfacicntesinfanguincm  vertimus:  Inalime 
tis autcm  fecudum  fubftanuar  totius  fimilitudinem :  vbi  vidclicet  boni  funt  fucci,cV  modcratc  hu- 
mida,ac  tepide calida,  ccu  ipfum  lac.  Siquide  fanguis caloris eft  particcps animali mediocris : plus 
quim  vero  mediocris,ffaua  bilis:  Gcut  pituita,frigiditatis.*ln  mcdio  autem  pituitae  cx  fanguini.s  eft 
lac,vtiq3  quod  ad  calorem  attinct :  non  tamcn  eque  ab  vtroqj  abcft,fed  longius  abcft  a  pituita,pro- 
pius  accedit  ad  fanguinem.  Cum  ergo  minus  quam  expediat  ad  vbcra  lac  vcnit ,  vchs  autcm  co- 
piofe  prouenire,ipfum  contemplator  fanguinem.  Aut  cnim  paucior  eft  quam  conucniat,  aut  de-  G 
terior.Itaq^  qui  paucior  eft,vniuerfam  viclus  rationcm  cxpofcit  humeclantem  ct  cxcaltacicntem : 
qui  autcm  dcterior  eft,(  lquidem  biliofus  fuerit,primum  purgationem  dcliderat,  mox  vicftum  que 
modo  dicebamus :  iin  pituitofus,  medicamcnta  requirit  excalfacientia  aut  primo  aut  fccundo  ordi 
nc,non  tamcn  dcficcantia.  Vcrum  intcr  ea  potiora  funt ,  quaenon  tantum  funt  mcdicamenta ,  fed 
&C  nutrimenta,velut  eruca,  foeniculum,  anethum.Dico  autem  ipfas  hcrbas  ctiamnum  vircntes  5C 
humidas:nam  ficcae ,  plus  quam  oporteatcV  excalfaciunt  SC  deliccant.  Huius  generis eft  SC  fmyr- 
nium,apium,fion,polium,eacj3  virentia,priusquim  liccentur:quippecum  eaquaedeficcant,  hu- 
morem  fanguinisdcpafccntia,ipfum  cralfiorem  fimul  pauciorem  CJ3  efficiar:  tum,  li  naturaquoqj 
lint  calida,i  ufto  etiam  calidiorem :  fin  frigida;frigidiorcm :  dcbet  enim  cffc  modice  calidus,  ac  ncu- 
tiquam  craffus,vt  lac  gcncret.Quocirca  quae  funt  iIIiufmodi,extinguunt  magis  lac,  qua  procreat: 
At  que  fic  vt  diclum  eft  calfaciunt,nullam  CJ3  infigncm  adiuncTam  habent  ficci'tate,laclis  procrea- 
triccm  haberc  facultatem  merito  dicla  funt.  Verum  eo  numero  funtperquam  exigua.  Neccnim 
profecfto  facileinuctu  eft,  quod  propofitam  in  temperie  fortitum  fit  mediocritatem:caererum  in^ 
finita  funt  vt  ita  quifpiam  dicat ,  SC multitudine  incomprchenfa,quae lac laedanr.Etenim  quarcuq^ 
plusc|;  expediatcalefaciunt,quaecj3deficcantautrefrigerat,partim  qualitatem  ipfius  fanguinis  vi-H 
tiantia,partim  ipfum  minorem  reddenria,lac  prouenire  prohibcnt» 

Quod  Menfes  mouentium  Medicaminum  Facult&t  calidior  ej},  &  modice  deficcat;  ^limentorum 

uero  e[i Jecundum  totius fubj ianti£ fimilitudinem.  C^4P.  zz. 

POrro  dic?tis  adfimilem  vim  obtinent ,  quaecunque  prouocare  aut  fedare  menfes  poffunt: 
vtrorunqueenimcommunismateriaeft,nempefanguis  invenis  contentus.Itaque  vbihic 
fluxilisfuerit,  5C  quantitate  contemperatus,  vtique  abundantem  fuppeditat  copiam.  Communes 
quin  etiarn  vberibus  vteroque  venae  funt  non  exiles  :at,quae'nam  eae  fint ,  alibi  diclum  eft.Itaque 
t  Ar.Proideg.-  vbi  ad  alterutram  partium fanguis  defertur, altera ficcefcit. f  Proinde quibus  menfes  mediocri- 
bus mefes feru  ter ferutur,  rjs lacin mammillis non colligitur:}-quibus vero hoc large fuppetit,  fjs plane  menfes 
miiiis  'medi^  -  fuppnmuntur.  Itaq3  mirandum  non  eft,fi  tum  viclus,tum  medicamenta  iimilia  fint,  nempe  SC  ea 
ciiter  colligif.  qua? generant,fedant q^ in  menfes  fingulos ex vtero  purgationem :  SC  ea  quae  1  idis  in  vbenbus  ge 
nerationem  procurant,ac  fupprimunt.Quanc|!  hacfienus  differant,  quod  dC  calidioribus  SC  magis 
incidentibus  purgatio  menftru a  non nunquam  indigeat : quippe cum  ea  in  parte  fitae venae ma^ 
gis  aperiri  debeant,cp  quae  tendunt  in  mammas :  SC  fanguinem  Huxilem  magis  requirat,nimirum 
cumvterus  addelationem  eiusnihilconferat.Mittunturenim  invenas  quaeillicommittuntur, 

haud 


LIBER    QVINTVS  3$ 

Ahaudatttahuntur  menfcs.Atfanguisin  vbcranon  tantum  mittitur,  fed  6Y  trahituracproindc  fc 
uiorefubfidiomedicaminum  opushabct,cum  non  abundcin  mamtnasconfluit.  Etmedicinac 
quaeiuuantvtfanguisinmamnnllaseatjdehcientesatque  impcrfcclaspurgarioncs  ctiam  adiu- 
uant.Sinautem  multum  oblafviint^autplane  rctenta,nullacx  eiufmodicas  fanarepotcft.ve^ 
rum  fabina,cV  mmim,  6Y  iris,  8C  calamintha,  8C  pulcgium,  tum  diclamnum,afaron,  coftus,  caifia, 
cinnamomum , amomum ,  ariftolochia ,  bunium ,  8C cius  generis  rcliqua, abiolutas  vtcri  purga- 
tionum  retentiones  fanant:namtalia  quoqucvrinam  promouent.  Sedab  ipfis  vrcticis  vocatis 
medicamentis  hoc  folo  difl~erunt,qu6d  non  vehementcr  deiicccnt.  Siquidcm  excalfaduo  tri- 
bus  gencribus  medicaminum  communiscit,puta  qua  lacli  procreando  fuccurrunt,qua'quc 
menlibus cicndis,  6Y  vrina conucniunt.  Diflerunt  tamen  caloris menfura:  tum etiam  quod  qu$> 
dam  dciiccant,  quadam  non.  Siquidcm  qua*  non  deficcant,cV  modicc  excalfaciunt,la(fti  gcncran- 
dovtilia  iunt:Quavero  plus  cxcalfaciunt,non  tamen  valentcr  dcliccant,menlibus  elicicndis 
funt  congrua.  Veruin  8C  vtraque  ha*c  vrinas  prouocant:8c"ad  haccum  primisca,qua*  calcfa^ 
ciunt  8>C  dciiccant.Etproptcr  hccea  peculiariter  dicuntur  vretica  fluevrinam  mouentia,non 
quia  fola  moueant  vrinas,  fed  quia  folas ,  8C  non  etiam  menfes  aut  lac.  Nam  pratcr  alia  8C  rcdden^ 

B  disex  pcdore  pulmonc'quc  excrcarionibus  incommoda  funt  dcliccantia:  pofcunt  cnim  oC  ipfa 
incidi  quidcm,  at  non  ficcari,  ceu  bC renum  vefica*  cp  calculi.  Verum  de  talibus  mcdtcamentis  fu- 
pradiflcrui. 

Quod qu&  Semen  Trouocant,  Quorundam  "Vf  medicamentorum  cjuidem,  Facultas  tjl 
flatuofi  &  cahda:^iliorum  ~Vcro  ~Vt  ciborumfiatuofa  cjuidem  etiamy 

fedtotafubjlanvajamdiam.  C~4P.  x% , 

VT  lac ,  ita  &C  fcmen  quadam  gcncrarc  dicuntur ,  8C  qua*  his  funt  contraria ,  extingucrc :  tunt 
quadam  prouocare,cVipfis  contraria  fupprimere:  Ac  generarc  quidem,qua  procrcant 
quod  antea  non  erat :  cxringuere  vero,qua  corrumpunt :  Prouocarc  autem ,  qua*  quod  in  alto  dc- 
litefcebatjinapertum  proferunt:6Yhis  contraria,quafupprimunt.  Igiturfemengenerantcibi 
quidemqui  bene  nutnunt,etflatuofi  funt,totis  fubftantnsfamiliares:mcdicamenta  vcro  flatuo 
facV  calida:  ExtinguuntautemdeficcantiacV  refrigerantia  omnia,cVqua*  totisfubftantnsfunc 
contraria.  Porro"  prouocant  quacunque  calida  funt  8C  flatuofa  abfque  deficcarione:  fupprimunc 
vcro  contraria.Etenim  cum  feminis  fubfiantia  ex  bona  fuperfluitate  gcnerationcm  fortiatur, 
fi  t'que  etiam  efflatuofa,bene  nutriant  8C  flatuofa  fint  ncccife  eft,qua*cunque  femen  aut  procrcarc, 
C  aut  prouocare  poflunt.  Itaquc  bulbi,ciccr,faba*,polypodes,  conus, edulia dicuntur mulri  fcminis, 
cVfunt:atfcincus  cVfatyrion  mcdicamentafunt:porro  fimul  cibiac  mcdicamina  multi  feminis 
funt lini  femen  8C eruca.  Cctcrum  que refrigerarc  funt  nata  tum  cdulia,tum  medicamina,femen 
cogcnria,incraflantia,cV  ftabilereddentia,vim  habentipfum  fupprimcntem,  nonautem  corrunv 
pcntem,  nempc  la6ucu,blitum,atriplex,cucurbita,mora,  mclopeponcs,  cucumeres  feu  pepones , 
feu  non  pcpones ,  hoc  cft  maturi ,  feu  non.  Porro  qua*  reficcant ,  prorfum  ne  efie  quidem  fcmen 
pcrmittunt^criam  fi  cahda lint natura,  velut  ruta.  Si  autem  non  calfaciunt,  multo minus,  vt nynv 
phaa :  atqrte  hacfanerationabile  cft  fubftantie  proprietatecontrarie  affccla  efle  fcmini.  Eandcm 
proportioncm  tum  efculentoru m,  tum  medicamentorum  eflt,inuenire  in  lade  8C  menfibus.  Por 
roalio  modo  fub  idem  gcnus  cadunt ,  cjua  refpirantium  inftrumentorum  rcriciendis  cxcreationi- 
bus  auxiliantur,qua'que  vrinarn  ciere  pofflmt:  hcccnim  omnia  extenuandi  facultatcm  obtincnt, 
vticontraria  incraflandi.  Scdde  vicftuextenuantepriuatimconfcriptumcit,nihiloieciusineO' 
demvolumine  indicatis  qua  incraflant.Vcrumextcnuantia  cVincraflantia  mcdicamentaexli- 
bris,  qui  deinccps  fequcntur  ,feligito:in  extenuantibus  quidem  fcopum  habcns  caliditatcm  iun- 
<ftam  partium  tenuitati ,  inincraflanribus  verocotraria.Oftenfum  cnim  elt  in  fupenoribuslibris, 
Dquodpropria  quadam  fit medicamentorum  eflcntia  tenuis  natura,non  folis  excalfacicntibus 
coniuncla.Eadem  rationc  8>C  incraflantium  natura  non  folis  ineft  refrigerantibus.  Catcrum  vt 
in  talibusfacultatibus  proportio  quadam  ineft,  eundem  in  modum  quarcndum  cft  in  omnibus , 
ctiam  fi  nomen  non  fit  im  pofitum.  Vocantur  enim  quadam  Oxydercica  facultatcs,  qua*  oculos , 
vbi  nullum  lllis  infit  fenfibilc  pathema ,  male  tamen  munere  fuo  fungentes ,  corrigun t  cx.'  m  intc- 
grum  reftituunt.  Ac  nimirum  8C  in  aunbus,cV  in  nanbus,cV  pcr  quemque  aliorum  fcnfuum  iin- 
gulatim  proportionc  talis  quadam  fi  t  facultas,  necefle  eft :  nec  tamen  facultas  nominata  cft  ab  acu 
mine  auditus  oxycoos,ficut  nec  in  olfaclu,nec in  guftu,nec  in  tac~tu,cuni  tamcn  m  rcbu^  ipfis  lcn^ 
iilibusexproporrioneinfit.  PorroTiquis  fimilitudinemplus  etiamcxtcndat,  pcrquanqueno^ 
ftri  particulam,talem  exifterc  medicamentorum  facultatcm  nccclfe  eit,ax  qua  vidclicct  mclior  rcd^ 
datur  partis  ipfiusaclio:  vt  verbi  caufa,ventrisaclio.  Siquidem  talem  eius  inibccillitatem  inucni^ 
re  eft  fapenumero ,  qualis  cft  in  oculis  Amblyopia  hoceft  hebetudo  vifus,cum  n  ncc  phlcgmo- 
ne  tcneantur,  nec influxu  torqucantur ,  ncc  vlcerati  fint,  nec aliud  quiduis mali  pcrpefli.  Et fane 
in  medicamcntis ,  qua  afteclum  vcntris  eiufmodi  emendant ,  Peptica  ii ue  concoqucntia  nuncu- 
pantur,appclIationis  quidem  figura  nthil  proporrionale  habenria  oxydcrticis,caterum  opcr  c  ip- 
fo  8C  tacultate  fimiha» 

De 


p: 


N; 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

Dc  Facultattbws  a  Parttbws  Corports  co^nommatts.  C^4P.  14..  E 

Orr6,quoniam  cV  quafdam  appcllatas  a  corporis  partibus  facultates  efle  diximus,  nihilo  fue 
rit  deterius  bC  de  his  diflerere.Nec  enim  (quod  quifpiam  forfan  exiftimet)omnibus  partis  a£- 
fedibus  congruunt :  nccita  vni,  vt  alrj  nihil  proljnt:  fcd  quonia  frequentiflimc  aut  maxime  agant 
ea  in  parte,a  qua  nomen  funt mutuat^ :  Ophthalmica;  quidem,quandoquidem  maxime ac pluri 
mumadoculos  ipfas  vfurpamus,velutcolliriu  Std pofojv,  S>C  aliud  cT/ct  7rofjL(p6XvyoQ,  cVcygnuap 
pellatum,cV  lybianum,cV  alia  omnia :  quibus  vti  quide  liccat  dC  ad  aures  aftedas,  aut  os,  aut  nares, 
praterea  pudendum ,  SC  anum :  verum  non  ita  frequenter,  nec  tanto  cum  fruclu.  Rurfum  autcm 
aliasnuncupamushepaticas,aliasfplenicas,  plcuriticasq^,  &ftomachicas:nimirum  ciim  cVipfas 
ca in  parte quam  nomine dclignan t ,  faepiflime fimul  ac  potiflime  prodelTe confpiciamus.  Porro 
quae  lit  profecftus  cV  adiumcnti  caufa,in  opere  de  curadi  ratione  explicabimus,  in  quo  cactera  quo- 
queomniademcdicamcntorum  vfu  exponentur,  Itacpnihiletiam  hichaerendum  atqjimmoran 
dum  eft,nili  q?  vocabulorum  non  nihil  declaradus  eft  vfus:  quem  cum  ahj  non  nulli  recentiorum 
medicorum,tumprarfcrtimqui  vocanturMethodici,inaniterinnouaruntatcpinduxerunt. 
De  Inant  Nominum~vfurpatione,quammediarecentiorcs&intereos 

maxtme  Methodtct  tnduxo-unt.  C^4P.  z$.  F 

Am  q>  Stalticas  quafdam  facultatcs,hoc eft  fiftentes  feu  fupprimenr.es,  6V conftringcntes,cV 
contrahentcSjcV  repellentes,aut  alias  id  genus  proferant,id  nequaquam  abfurdu  cft,nec  ob- 
icurum.  At cum  mctafyncriticas  tum  materias  tum  facultates  nominant,nec apertum  eft  quod  di 
cunt,ncc  vcrum :  necetiam  feclaecongruens  eorum,  qui  fe  fugitare  profitentur,  quaea  dogmaticis 
opinionibus  -{hypolcpfe/s  vocant}-  proncifcitur,indicationem.  Sufficcre  nanq^  aiunt  libi  appa- 
rentescommunitatcs.  Atqui  excedcntibus  corporismeatibus  cxftatunaturali  inftatum  praeter 
naturam,  in  proprictatccxccdendicxiftercquardam  pathe,eadogmaticahypolepfiseft.Sequitur 
ta.KKoiovr<t{  vcro ad hanc,quafdam  cflefacultatcs,ciufmodi  tto&ocv  metafyncriticas,videliccttquaecommutet 
<T nKovort j»v  mcatuum  alienam  a  natura  confulionem :  }-nam  lic vfurpant nomina  Thcflali  fequaccs: atque ad 
va.pa.  qvaiv  ea  qUa, djutma  fluxione vcxantur,facultateseiufcemodi  adhibcnt,cum  ncc monftrarint mcatuum 
If ^IpIvTrop 0  alterationes in talibus proucnire affeclibus : ncq3 q> hcc mcdicamenta tranfmutarc-{nam ita vcrto 
■xoiicLv.  ro /u.-tra.o-vjKpiveivy  vitiatum  meatuum  ftatum  potlunt,dcmonftrare valeant.  Nam,perDeosim- 
mortaleSjCur  obfecro  napy,thapfia,pyrcthrum,  capparis  radix,  £C  abfolute  quaecunque  vrere  pof- 
funt,fi  diutiuscorpori  inhaercant,  meatuum  ftatum  commutant  f  Nam  q>partes  quc  tcntanturaf' 
fidua  fluxionc,ab  hoc  gcnus  medicamcn  ris  iuuentur,perfpicuo  videtur :  at  quam  ob  rcm  iuuetur ,  G 
naturalisfpcculationisproblcmaeft.  Acnos  quidemdicimuscarum  frigidamfimulatq^humi- 
dam  eflc  temperi  em,ac  proindc  pofcere  medicamcnta,  quac  limul  cV  excalfaciat  cV  deficcent.  Atqj 
alrj  aliam  caufam  proferent,pro  opinione  nimirum,qua  conccpcrunt  de  corporis  elementis.  Ncc 
tamen  vfurpari  conucni t  metafyncrifeos  vocabulum  a  quoquam  altcrius  fedae ,  praeterquam  eo- 
rumquianimantiumcorporacVexiftimantcV  appelhtant  fyncrimatafcuconfuliones  cxcorpu- 
fculis  in(ccabilibus,minimis  Cfi.dC  partitionis  cxpcrtibus ,  ac  fimilaribus:  quanquam  ncc  iftis  om- 
nibus,fcd  rjs  duntaxat,qui,vti  Thcflalus  in  Canone,  meatuum  alterationi  id  gcnus  mckbos  afcri- 
bunt.Non  enim  qua  methodicuscft  Theflalus  id  dicit  (fiquidem  vbi  tanquam  methodicus  difle- 
rit,illic  ab  obfcurorum  recedit  indicatione)fed  qua  dogmancus,fcilicet  ab  rjfdcm  qu£  Afclepiades 
poni r,elemcntis  exorfus,caeterum  haud  vbique  fequens,  Sed  nunc tempus  non  eft  fuper  talibus 
prolixiusdiflercrc:namquaedam  curandiMethodo  magisfunt  propria,qua:dam  veroinopere 
deThemi  fonis  StThcflali  fecfa  exactius  expromcntur.  Tempeftiuum  itaque  nunc  eft,contradis 
huius  libri  velis  quiefcere ,  fi  modo  duo  illi  praeterea  capita  adiecero,  Alterum  fuperius  dilatum , 
nempe  de  facultatibus  contrarfjs:  Altcrum  ad  infequentem  fermonem  neceflarium ,  definiturus 
fcilicet  cuiufque  tum  excalfacientium,tum  refrigerantium,tum  exiccantium,  atq3  hume&antium  H 
medicamentorum  ordinem. 

Quo pafio  Contrarias  Iudtcare  Facultates  oporteat.  C  ^iP.  %6. 

IGitur  contrarias  iudicare  facultates  ex  operibus  oportet,ficut  toto  hoc  Iibro  fa?penumero  ofte- 
dimus ,  dicentes  quafdam  facultates  emplafticas  cV  his  contrarias  extergentes ,  tum  farclu  libe- 
rantes cV infarcientes, praeterea emollientes  &lindurantes , aclaxantes 6V contendentesmam ad- 
ftringentes,  aut  acres,  aut  amaras,  aut  acidas,aut  dulces,  non  facultates  medicamentorum,  fed  gu- 
ftus efle qualitates monftrauimus, Itaque in  hisautprorfum  quaerenda  noneft  contrarietas,aut 
non  vtin  facultatibus  quxrenda*  Scopusautem  iniftis  duplex  eft,nempeearum  actiones,cV 
%  temperaturx.  Acliones  quidem ,  in  denfando ,  8£ rarefaciendo:aut quippiam  ex alto  extrahen- 
do,aut  repellendo :  incraflando  materias,aut  extenuando :  aut  infarciendo  meatus ,  aut  fardu  libe- 
rando.  Teperaturae  vero  in  calido,frigido,humido,  cV  licco»  De  quibus  omnibus  abunde  in  quar 
to  libro  determinatum  eft,monftrantibus  nobis,  q?  adftringens,terreftre  fit  cV  frigidu:acidu  vero, 
fubti  le  frigidum :  amarum  autem,terreftre  fubtile :  quod  vero  eft  abfqj  vlla  infigni  qualitate,  frigi- 
dum  aqueum.Sicacre,igneum  oftendimus:  falfum  vero,terreftrecalidum,nodum  tamenigneu: 
fimiliter  dulce ,  calidum ,  fed  non  dum  vrens :  Qiiae  vero  oleofa  funt ,  omnia  aquea  funt  dC  aeria  ♦ 

Secuta 


LIBE.R    SEXT  VS  39 

A  Sccuta  fane  funt  temperaturas  eorum  et  opera.Nam  adftringens contrahere,conftringere,dcnfa- 
re,repcllcre,cY  incraffare,cYantehaec  omnia  refrigerarc,  exiccarccj3  natum  cft:  Acidum  vcro  inci 
dere,extenuare,diuidere,far(ftu  cjjliberare^pcrpurgare  -fcT/a>ta0a/p«i' Greci  vocant>citra  cxcalfa- 
dionem :  Acre  vero  fimilitcr  vt  acidum  agerc ,  q>  ad  extenuationem  perpurgationem  qj  attinet : 
Cccterum  hoc  difiert,  q?acidum  refrigeret,  acre  vero  excalfaciat:ad  haec  q>  illud  repcrcutiat,  hoc  ar- 
trahat  cY  digerat.  Sic  amaru  quoqp  meatus  perpurgat,abftergit,cxtenuat,  incidi t  h umorum  crafti 
tiem  abfqj  manifefta  excalfadione:Frigidum  vcro  aqueum  mcraffat,cogit,contrahit,conftringit, 
obftupcfacit,atcp  extingui t.  Porro  acre  extenuat,perpurgat,  digerit,  perrupir,  attrahit,  6C  efchar* 
fiue  cruftam  efficit.  At  falfum  contrahit,conftringit,  condiendo  feruat,  deliccatcitra  apertam  aut 
!.t.  1. 1.  c.3.  caliditatem  autfrigiditatcm.  "Dulce  verdconcoquit,  laxat ,  rarefacit.  Oleofum  deniq?  humeclar, 
,?4  S  emollit,Iaxat.  Facilius  itacp  iam  erit  ex  modo  didtis  ponderantem  fapores,  inuenire  qui  tcmpera* 
mento,qui  qj  opcri  bus  fi  nt  contrar  ij. 

De  Limitatione acfinitione  Ordtnts  cuiufj;  Excalfaaentium,Erigcfacientium, 

Humec~lantium,&Defccanttum.\  C^4P.  %7. 

B  T}  Orro" congrucns iam  tcmpus cft,definitis  temperamentofum  dC facultatum ,  quaein  mcdica-» 
J    mentis funt,ordinibus h unc librum  abfoluere.  Igitur fymmetrum  mcdicamcntum,et  quod 
iit  fimilis  temperamenticum  eocui  admouetur,cum  necpcalefaciat^necpfrigcfaciat,  ncq$  deficcet, 
neqj  humectet,id  nec  caltdum,ncc  frigtdum,  ncc  ficcum,  nec  humidum  appellare  coueni  t :  Qiiod 
verd  aut  calidius,  aut  humidius,  aut  frigidius,  aut  ficcius  eft,  a  vincente  fcu  cxccdcn  tc  cognomina* 
tur facultate.  Porro  per vnumquemcp exceffum  quatuor  pofuifte  01  dines^quod ad  vfum  fpcclat, 
fufficitjCalidum  quidem  nominantes  primi  ordinis ,  quod  nos  excalfacit ,  non  tamen  euidenter, 
verum  vt  opus  fit  infuper  aliqua  demonftratione  rationali :  fic  frigidum,humidum,cV  ficcu,quod 
demonftrationem  "f  requirat  etiam,non dum  adionem  valentem  neqj  euidentcm  adeptum.  Qiic  f      \lt:r  t* 
vero  manifefte  aut  calfacere,aut  frigefacere,aut  humeclare,aut  deficcare  po!Tunt,ea  fccundi  cfie  or  a>mqut ,  Iom 
dinisdicentur.  Atquanamvehementerquidem,nontamenfumme,tertrj.  QuxautemadcoeX'  cam. 
calfacere  poffunt,  vt  efcharam  moliantur  dC  vrant,quarti:  fic  quoqjquae  vchementius  refrigerant, 
adeo  vt extinguant,cY  ipia  quarti  funt  ordinis.  Caeterum  nullum  inuenire  eft,quod  quarto  ordi^ 
ne  deficcct,quod  non  etiam  vrat:nam  quod  fumme  deficcat,omnino  id  etiam  deurit.  Attamcn  ter 
trj  ordinis  exiccantium  effe  quippiam  queat,quod  non  vrat,ceu  omnia  quae  vehcmentcr  adftrin- 

C  gunt,ex  quibus  eft  omphacion,rhus,alumen,  balauftium,galla  omphacitis.In  his  aute  ipfis  qua> 
dam  vicina  iam  funt  adurentibus,  vt  fquama  aeris,&V  aes  vftum,quafi  inter  tertium  quartum  6)3  ordi 
nem  dubie haercant.  In  medio  tertrj  eft  gs  vftum,fi  lotum  fit.  In  principio  terttj  hypocyftis.  Sic au 
temcx^  infecundo  cVquarto  differcntias  conftituerc  licettripliccs:neccnim  perinde  uritcaute-  *  tnc»d.zrdc'u 
rium,  cY napy ,  licet  ambo  quarti  fint  ordinis.  De  his  fane  omnibus  in  fequentibus  libris  per  fin-  t4m  mvmfcri 
gula  feorfum  medicamenta  ckterminabitur.  ftn  qnam  im- 

prejstr  efi  £w- 

GALENI     DE     SIMPLICIVM       f-f«  ^ 

MEDICAMENTORVM   FAC  VLTATIB  VS  l*m*y*m, 
LIBER  SEXTVS 


ARGVMENTVM  LIERI 

Agitde  Effe&ricibus  Qujilitatibusfingulomm  Medicamentorum, qua;plant.r, autipfarum 
D  partes  exiftunt:  Quorumhiftoriaadnonum  vfquc  librum  continetur. 

QmdvAgendum  Rehqw  Librvs  fmpliciummedicamentorum: ct  Qui^uthores 
reEti,quiperperam,de  ipfts  traclannt. 

E fimplicium  medicaminu  forma  pariter  8C  facultate  fcriberc  nobis  aggref» 
fis,primis  duobus  libris  ante  omnia  prauos  modos  ratiocinationu,quibus  rc 
ccntioru  medicorum  plericp  vfi  grauiffime  hallucinanr,indicarecftvifum. 
In  tertio  velut  elementa  quaeda  totius  doclrina!  tradidimus.  Deindc  vcro  in 
quarto  de  faporu  natura  difquifiuimus,  ftudio  inueniendoru  oium,  q  ex  illis 
ad  facultatucoducere  cognitione  poffent:difleruimus  afit  in  cxtrcmo  ipfius 
libri  de  quahtatibus  medicamcntoru  quead  odoratu  attincnt.  Porro  in  quin 
to  ad  reliquu  facultatum  gcnus  tranfgrelfi ,  quod  quidem  ab  ipfis  opcribus , 
q  peragere  natae  funt,dcnominat,&  ilhc  quocp  cuiufcp  fubftantia  oftendtmus.  Et  fane  vniuerfalis 
fcrmo de fimpliciummcdicamcntorum  facultate vniuerfus iam fincm  foratus videtur.  Tempus 

vero 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FAjCVLT. 

vero  eft  ad  fcrmones  particularcs,  feu  fpeciales,feu  vtcuncp  nominare  cuicp  vtfum  erit,tranfire.Et  E 
fanehi  priuatimin  vnoquoq?  medicamineperagentur,ceuprotinus  ininhio  fccimus,inprimo 
quidem  horum  commentariorum  de  aqua  et  aceto  conteplati :  in  fccundo  vero  de  oleo  et  rofaceo : 
Nili  cp  illic  vclut  in  exemplis  fermonem  tranfegimus  aduerfus  eos,qui  non  recTe  de  illoru  faculta- 
te  quid  protuliftent  i  hic  aut  breuibus  de  vnoquoque  differam,non  amplius  curans,  fiquis  male  de 
quouiscorum  quippiapronunciarit,id  tm  fcripturus ,  quod  mihi  videbitur  veriffimum ,  omiiTa 
aducrfus  illos  qui  quid  peccarimt,concertatione.  Porro  q>  non  modo  obfcura  futura  eft  oratio  fjs, 
qui  fupcriora  ignorant,  verum  demonftrationis  deftituta  quocp  fide,vcl  me  tacente  claru  arbirror, 
Scd  tn  8C  in  memoriam  rcduxifle  forfan  prarftiterit ,  primum  quidcm  q>  in  natura  temperatilTima 
faciendum  eft  medicaminum  facultatis  periculum,deinde  in  intemperata,  poftea  deinccps  in  mor 
bis  fimplicibus.  At  li  quis ex  guftus  qualitatibus  indicatorieconiecftari  velit  de  eorum  facultate , 
in  quarto  monftrauimus  qua^nam  (it in his  mcthodus.  Si  quis ergo  aut negligenter  lecftis  fupe- 
rioribus,aut  plane  non  lecnSjftatim  ad  hunc  librum  pergat,  feftinans  qua  primum  mcdicaminum 
facultatis  peritus  effici ,  haud  certa  eorum  habebit  notitiam.   Caetcrum  qrh  medicamenta  omnia 
partim  funt  partes  aialium,aut  plantarum,aut frucluum,aut  horu liquores  -f  quos  o7rou$  Gr^ci  vo 
cant}-autfucci:partim  vcr6cxmctallisfumuntur:meliusmihi  vifum  eftdeplatisanteomniadif'  F 
ferere,tum  cp  numerofiinmum  illarum  cft  gcnus,  tum  qpvirium  robore  praecellentiffimum:inde 
de  metallicis  tracftarc,  atq^  hinc  ad  animalium  partes  tranfire.  Quin  etiam  eo  illas  ordine  perfcnbe 
f  e  decreui,qui  in  elcmentis  vifitur,eas  plantarum  primo  loco  colIocans,quarum  appcllationcs  ini 
tium  fui  fortita  funt  elemcntum  a/ccundo  vero loco  quae  a /2  incipiunt,cV  fic  tertio,quarto,  quuv 
to  q3  loco,  atqj  ita  deinceps,  pro  literarum  videlicet  ordine.  Nam  8C  Pamphilus  eum  in  modu  tra^ 
(ftatum  de  herbis compoluit.  Vcrum  is  ad  fabulas  verfus aniles eft,  fimul cjj praeftigiaturas  quafda 
dcliras  egyptias,iun(ftis  non  nullis  incantationibus,quas  cum  herbas  colhgunt  admurmurant.Et 
fane  vtitur  ad  periapta  id  cft  quae  fufpcnduntur ,  8C  manganwas  non  folum  curiofas  8>C  a  medicina 
alienas,fcd  etiam  falfas  vniuerfas.  At  non  neq3  horum  quippiam,neque  nugaces  iftorum  narrabi 
mustrasformationcs:ncccnim  vel  paruisadmodum  puerisvtilestaleseiTcfabulasexiftimamus, 
nedum  rjs  qui  medicine  opcram  obirc  propcrant.Et  profecfto  protinus  in  Aphorifmorum  initio 
i3.Apho.i.Ex.  abHippocratediclummihi  videturj  Vitabreuis,ars  verolonga.  vttempusnonininutiliaimpe 
ord.x.b        dcremus,  verum  quam  maximo  ftudio  fcftinaremus  viam  incedcrc compendiofifTimam ,  nempe 
pcr  ea  quae  funt  in  arte  vtihlTima.  Pleraq3  vero  ifta  herbarum  nomina  aut  /Egyptiaca,  aut  Baby^ 
ionia,quae  qj  non  nulli  -faut}-  priuatim ,  -fau  t}-  notae  gratia  illis  impofuerunt ,  hic  adfcribere  mihi  G 
vifum  eft  fuperuacuum.Nam  praeftat,  li  quis  hacc  volct  curiofius  perfequi ,  feorfum  8C  per  fe  apud 
illos  legere  qui  tranftulerc:nam  ita  8>C  libros  lllos  infcribunt,  vt  qui  eos  non  compofuerint ,  velut 
Xenocrates  Aphrodificnfis  fecit,vir  ciim  in  alrjs  fupra  modum  curiofus,  tum  a  praeftigiatura  non 
alienus.  At  Pamphilus ,  is  fcilicet  qui  libros  de  herbis compofuit ,  planeex  fjs quae  vel  ipfe  fcnbit , 
pra:  fc  fcrt  gramaticum,indicat  6,;  fe  ncc  confpexiiTe  herbas  de  quibus  confcribit ,  ncc  vircs  carum 
expcrtum ,  icd  fjs  qui  antc  ipfum  fcripfere ,  fidem  habuifTe  citra  vllam  explorationem.  Sic  fane  Ii^ 
bi os  cxpleuit.anncxo  ad  quaque  herbam  nominum  aceruo :  deinde  eriam  exponens,  fiqua  ex  ho- 
mine fercbatui  transformatio : tum  cpodas ,  feu  incantationes ,  8C libationes ,  atque thymiamata , 
qux in  colligcndis illis adhibebantur,adfcribens ,  nec  non  2x1  alias eiufmodi  praeftigiaturas  nuga' 
ccs.  At  Anazarbenfis  Diofconcles  quinque libris  materiam  omnem  vtilem  abfoluit ,  non  her- 
barum  tantum,fcd  8C  arborum,8i  fruduum,cV  fuccorum,fic"  liquorum:  memorans  infuper  dC  me 
tallica  omnia,cV  partes  animalium.Et  mihi  vticp  videtur  omnium  perfedifTime  tractatum  de  ma- 
teria  medicamcntorum  confecifTe.Nam  licet  a  maioribus  eo ,  plurima  de  illis  bene  fcripta  cxtent , 
t  Legit in anti  tamen a nemine  omnium  aeque de  omnibus,  f nifi  fiquis  Tanitrum  praedicet  Afclepiadis:  J-  nam 
qius  gixcis  co.     jlulc  caetera  benc  dicla  efie  probantur  extra  ratiocinationes  quas  fuper  caufis  affert. Atque  haec  H 
^DQv^ishnu  mmfrum perlegere debet quifquis peritus medicamentorum materi^ euadere ftudet: ad hec quo^ 
voiti  tov  i<r-  que  quae fcripta reliquit  Heraclides  Tarentinus ,  dC  Crateuas , 3C  Mantwas.  Verum  illi  non  limi^ 
y.Miji ou  hter  fcripferunt,nec  in  vnum  collegerunt  omnia,  ceu  Diofcorides,qui  de  Materia  quinque  libris 
griafc?eliadei  ^ecit  t,tu^um: verum  feorfum ,  verbi  caufa,de  Praeparatione  aut probatione  medicamentorum 
oj?a  pr^dicet.   fcripferunt,vt  Heradides  Tarentinus :  feorfum  vero  de  Purgatibus,aut  propotifmis,  aut  clyfmis, 
vt  feci  t  Mantwas :  feparatim  de  Facile  parabihbus  remedfjs,  vti  Apollonius :  aut  de  lis  quae  fecun^ 
dum  locos ,  vt  Alantwas.  Porro  plerunque  medicamentorum  vfum  veteres  in  curadi  traclatibus 
prodiderunt,vt  dC  iuniorum  medicorum  prope"  omnes.  Nam  8C  ab  Hippocrate  dicla  funt  multa, 
8C  ab  Euriphonte,cV Dieuche,&: Diocle,  &  Pliftonico,  dC  Praxagora ,  8C  Herophilo.Nec eft  ve- 
terum  medicorum  quifquam,qui  nonaliquid  plusminusue  arti  contuleritadmedicamentorum 
fcientiam ,  id'que  citra  praeftigiaturam  aut  mendacium ,  quae  poftea  inuexit  Andreas.  Itaque  cui 
ociumfuppetitlegendis  vtiliter  de medicamentis  fcriptislibris,multosquidemhabet,  vteftdi^ 
<ftum,annquorum,fed  ncc  paucos  iuniorum,adufque  Pamphilum  8C  Archigenem.  QuincV  Ru 
fos  Ephefius  cum  multa rnedicamenta  in  curandi  libris  confcripferit 3  tu  de  herbis  verfibus  hexa^ 

metris 


LIBER    S  E  X  T  V  S  4o 

A  mctris  quatuor  libros  com  pofuit.  Nec  metus  cft  defecruros  Irbros  vtiles ,  etiamfi  in  tota  vita  qui  s 
aliud  nihil  q  de  medicamentis  legere  volet.  Veaim  abfrinendum  ab  Andrea  eft,alris'que  fimihtcr 
mendacibus: muho q; etiam  magis fugiedus  Rimphilus,qui  nc  per  fomnium  quidcm  hcrbas  vi- 
dit.quarum  aggreditur  nguras  perfcnbcrc.Na  id  genus  hominum(quo  modo  alfimilauiteos  He 
raclides  Tarcnnnus)  iimillimum  eft  pra?conibus,qui  formam  ac  notas  fugiuui  mancipnlicct  lpli 
non  vidcrint  vnquam,praeco  nio  th  publicant :  notas  enim  ab  ahjs  qui  norunt  accipiunt,cV  ceu  c.V 
tilenam  cas  proferunt:  vt  ii  forte  is,quem  praeconio  indicat,prope  adfifterer.agnoiccrc  tamcn  non 
pollent.  Equidcm  nonpollem  nonaccufarcctillosquoque,qui  primiherbarumformas  fcriptis 
docerefuntconatijCum  mclnis  exutimc  ab  lpfo preceptorc  ocuhs  difcercac  non  adlimilan  rjs.qui 
cx  Iibris  prodeunt  gubcrnatorcs :  na  fic  6V  vcrior  6V  manifcftior  clTct  doctrina,  non  her  barum  mo 
do  6V  fruticum  arborum  qj ,  fcd  6V aliorum  oium  medicaminum.  Verum  enimucro  fi  omnino  Ii' 
bris  eft  opus,  quis  adeo  miler  eft,  vt  prarteritis  fcriptis  Diofcondis,  Nigri,  Hcradidis,  Cratcuar.oV 
aliorum  innumerorum,qui  rn  arte  lpfa  confenuerunt.libros  grammaticos.fcribentis  incatationes, 
transformaticnes,6V  decanorum  demoniorum  q;  herbas  facras  perferatf  Nam  cj;  hominibus  lftis 
praefrigiatonbus  vmcum  fuerit  ftudium ,  vt  vulgus  imperitum  taha  fcnbenrcs  m  iui  admiranone 
B  vcrterent .  vel  cx  ipfis  Paphili  libris  difcere  liccat ,  qui  prima  mtcr  herbas  confcnpfit  Abrotonon 
ommbus  nobis  cognira:ac  deinde  Agnon  fiuc  Viticcm.et  lpfam  admodum  ncta  :inde  Agroftin 
herba,nec  vulgoignora:mox  Anchuiam,quanecipfam  q  u  i  f p  1  a  ignorat :  ficm  ncc  Adiaton,que 
illi  deinccps  icripta  legirur  :atcp  in  his  vtiqs  nihil.  quod  quidem  fat,  fupcruacuu  (cribit.  Vcru  pO- 
ftea  herbat  memimt  noie,vt  ait,  Aeti,hoc  eft  Aquilar.dc  qua  fatctur  Grarcoru  nulli  qtriccj  clk  pro- 
dirum,verum  (cripta  fe  rcppcniTe  rn  libello  quopia  ex  rjs  qui  infcnbuntur  Mcrcuno  /Egyptio,co 
tinentetrigintafcxfacrashorofcoporumhcrbas.  Quasdarumeftelk  ocs  nugasmeras,at^autO' 
risipfiusrtgmeta.fimiliaOphionicisConchlaas:  Necenimprorfum  quifpiacxrititConchlax: 
ad  nfum  enim  hcrum  nomcn  eft,ficut  pleraq;  alia  m  Iibro  cius  confcripta :  ncc  trigintafex  hcrba:  ll 
vltra  nomcn  lplum  quicq;  funt,ncc  vlla  iplis  res  fubiacet.  Venim  Paphilo.ticut  cx  pkrisqj  alrjs, 
odumfortaffisfupererat  lnunlesfabulaslibris  intexere:  Atnos  nuncquoq^  tempusnosperdi^ 
dilTe arbitramur.qui  prolixius eorum  meminimus.  Itaq:  quar  v tiha  lunt  lam  nunc  crdiamur. 

A  B  R  O  T  O  N  O  N. 

ABrotoni '  herbae  nec  fpcdem  formavc  fcriberc  poft  rot  tatos  qj  viros  oportet..ncc  parricula- 
res  actiones.ceu  1II1  faccirarunt:quas  fi  non  definitedifrinckq:.faltcrn  clarc  lignihcarunt:  ve 
C  rum  6V  nos  quocp  cas  copiolius  exponemus  in  opere  decomponcndis  pharmads,fimul  cj;  de  pa^ 
ratu  farilibus:interim  vero  etiamin  curandi  methodi  libris ,  nimirum  vbi  cxpofcet  vfus.  Verum 
quod ab  initio  propoiitum futt,  nempe  vmucrfalcs duntaxat  medicamentorum  omnium  faculta^ 
tes infpicere,id  quidcm  6V  in  alrjs  cofentaneum  eft,6V  nunc  fanc et  facicndum :  Dicendu  q$  Abro 
tonon  eife  calidum  6V  ficcum  facultatc ,  ln  tertio  ordinc  fiuerccctTu  poft  fymmcrra  fitum.  Porro  q> 
ciufmodi  ordo  vt  ad  tempcratam  naturam  expcnditur.farpe antc  diximui.  Scd  cV  lnuememus  tc- 
pene cius  non  rr.mimc  quidc  5C cx  gufiu ducta  coiectura ,  vtpotc  cu  ln  admodu  amaru.  Porro  Gu- 
poreeiufmodi,cum  tcrrenat  lit eikncia? ,  a  largo  calore extcnuatum  oltendimus :  lta  vt  non  inftre> 
nuc  excalfadat  pariter  6V  deiiccct.Quinimmo  QC  cu  diftincta  llla  expcncntia.de  qua  fupra  frequen 
ter dictum eft,diligentercxploralTemus,cx  eadcm tempcrie  mcdicamcn  hoc com perimus.  Nam 
fiuecomamcumtioribus  (narcliquaciuspalcainutiliscft)  contulam  vlceri  puroillinas,  mordax 
SC iritans  vidcbitur : fiueco  m  oleo  macerato  caput  volcs aut  ventrcm  perfundere.admodum  czU 
faccre repenes.  Quin  6V,fiqui  per  arcuitum  ngoribuscorripiuntur.  cosanteinualioiKm  hocvo 
lcs  confricare ,  minus  vricp ngorc  concuticntur : lmmo  Cx  icnlus  quidcm  protinus  vbi  admotum 
fucritupfum  calfacere  perapit.  Porro  cj>  lumbricos  interimat.par  clTmmirum  cum  1  lt  amarum,  ac 
D  proinde  vcl  antequa  experiaris  manifeftum.ti  quidem  memoria  tcncas  quar  in  horum  commcnta 
riorum  quarto de  amari  faporis  natura  prodidimus.  Saes  que  protinus ,  q? 6V  digcrcndi  cV  lna^ 
dendi  quadam  vim  habcat.Scd  6V  q?  magisqua  Abfynthio  ld  lpti  nccelTanoinfit.in  promptu  cnc 
colligere,primumquidcmexguftu  (  pauciiTimaeiiquidem  accrbitatis particeps  abrotononeft, 
non  paucac  vcto  abfynthium)  dcindeexeo  q>  inimicum  quidcm  iit  ftomachoabrotonon,  vclut  ct 
Scriphon:gratum  vcro  et  amicum  abfynthium.  Siquidcm  dc  iftis  fupra  oftcnfum  efl  1  f  amarum 
ipfum  pcrfeomnifanam  mfenfum  iit  itomacho:aultcrum  vcro,  aut  accibum  .  autin  iummaad' 
ftringens,  ftomacho amicum.Porro  vbi  qualitates  hae  inuiccm  permifta? fucnnt ,  qu.r  vchcmcn- 
tior  ruerit,ca  vticp  vicerit.  Atcp  hecfatis  eltin  hoc  tractatu  nouiik.  iNlonlirabitur  autcm  m  hbris 
de ratione  curandi ,  quo  pacio  quis  optimc  medicamcnto  ciufmodi  vri  podit.  Ac  proinde  quac' 
rcndum  haud  eriam  elt.quam  ob  rem  cum  malo  cydonio  cocto  llhtum,  aut  panc,  oculorum  lanct 
phlcgmonas : ncq^ quid cum fanna  hordeacca  tntum  ac cocftum  digerat  phymata : ncutrum  liqui 
dem  horum ,  ncc  aliorjm  quiduis ,  huic  propoiito  nobis  tractatui  proprium  cit :  Scd  qui  empiri^ 
cam  prohtentur doctnnam,rj in  paratu facihbus medicamcnns ea confcnbunt :  At qui cx rationc  •  \.,a.Tli 
artcm tractare  volunt, rjsopuseftmethodocurandi:namalioqui  damnummagisqtiavulitatcm  6,  ^  }J  £t 
c«    extali  confequantur  narrarione.  Sanc Hippoaati, qui in  Aphonfmisfaipfit,  |  Dolorcs  ocu-  ord-4»  c 

lorum 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


lorum  foIui'tmcripotio,autlauacrum,aut  fomentatio,aut  fanguinis  mifTio,autpurgatio:necadie  E 
cif5quos'n^m  dolorcs  vini  potio,quos  lauacrum,quos  fomentum,quos  fanguinis  miflTio,  cVquos 
purgatio :  ignofccndum  forfan  quis  arbitretur,  tnbus,  vt  arbitror,dc  caui  is.  Siquidem  aphoriftica 
facicbat  doCtrinam ,  in  qua  propter  breuitatem  cV  compcdium  plcraqj  ita  dici  coccflum  cft.Et  ola 
qua  dolorcs  foluunt  cnumcrauit,  tametli  non  dchnijt,ad  quem  dolorcm  quodna  ex  llhs  congrue 
rct.Tum  multis  in  locis  aliorum  librorum  occaiioncs  nobis  praftitit,diftincfhones  in  rjs  qua?  lioc 
pacfto  dicuntur  inucniendi.  At  qui  neq3  in  alrjs  libris  de  tahbus fcripfcre  diftinclionibus ,  aut  in 
* Iiexodtco.  enarratorio,et  prolixo  traclatu  aphoriftice  tii  ac  brcuiter  fcnbunt,aut infuper etiam  cx  mult is vnu 
tm  indicant,  ij  plus  nos  ladunt  qj  iuuant.  Nam  cum  lint  multa  in  ophthalmijs  diilcrenria*,  atque 
vna  duntaxat  cx  cis  pradiclum  pofcat  cataplafmata ,  alia?  vcro  omncs  ab  co  ladantur :  fi  quis  id  ad 
oes  fincdifcriminc  adhibcat :  multo  plus  Iadet,c£  iuuabit.  Ad hunc  itaq^  modum  non  tantum  de 
Abrotono,fed  de  alns  quoq3  omnibus  fcribcndum  nobis  cft,eas  quide  facultatcs  qua  funt  in  cale- 
facicndo/iigcfacicndojiumcclado^iccandoqj^js  quas  fapcnumero  memorauimus  methodis,  re 
pcricntibus :  que  vero  fecundum  totiusfubftantic  proprictatcm  perficiuntur,fola  expcrientia.  Et 
de  his  oftcnfum  cft  qi  deleteriae  fint ,  &  delcteriarum  alexitcria  6V  purgatoria.Nam  has  cx  ratione 
inucnirc  cft  impodibilc,  praterqj  q>in  quibufdam  fufpicioncm  duntaxat  probabilcminuenirelf  F 
ceat,neq3.n.in  omnibus,{icut  hocin  fuperioribusmonftratumfuit.  Atdefacultatibusquehocpa 
<fto'inucniuntur,  fcparatim  poftea  diflercmus,  vbi  vidclicet  prius  lingulatim  pcr  quodqj  mcdica-' 
mentiim  de  tjs  quae  calcfacicndo,f  rigcfaciendo,  humcclando,  ficcandoqj  agunt :  tum  dc  ljs  qua  ad 
has  confequuntur :  narratione abfoluero.  Porro  vbi  vnum  modo  adiccero,  finem  facia  dc  Abro^ 
tono  dicendi,nempc  cp  fummc  fufpicicndus  ille  Pamphilus,etiamli  haneprimam  herbarum  rcccn 
fuir,ac  forfan  vt  nullam  dcinceps  aliam,tn  hanc  faltem  oculis  fuis  confpicari  voluerit :  attamcn  vel 
maxime  hallucinatur,cxiftimans  hanc  herbam  a  Romanis  appcllari  Satonicum.  Dirfcrt  enim  ab 
abrotono  fantonicum,vclut  ctiam  Diofcorides  exaclilTime  fcripfitin  tertio  de  materia,cV  omnes 
id  norunttum  medici  tum  rhodopola.  Nam  abrotonidugfuntfpecies,alteraquam  marcm,altcra 
quani  fcc  minam  nuncupant : quod  ipfum  dehnitum  eft  tum  apud  Diofcoridem,tum apud ipfum 
Pamphilum,aliofc|3  mnumcros.  At  aliud  eft  ab  co  Abfynthium :  cuius  rurfum  tres  ftatucnda  iunc 
fpecies:quarum  vnamcodemcum  genercipionomincappelIitant,cuiufmodipotilTimueft  Pon 
ticum:alretum,Saronicum:rerrium,Seriphum.  Si  veroaliud  placetappellareabfynthium,  aliud 
vcr6fcriphum,aiiudautcm  fantonicum,  nihiIintercft,quodadprefcnsccrrcarrincr:necenim  no 
mcn  diuifuri  vcnimus,fcd  ftudium  nobis  cft  iplis  de  rebus.  Porro  quonia  hac  tum  fpecie  fcu  for~  G 
ma,tum  guitu,tum  facultatibus  intcr  fcfc  diuerfa  funt,non  obfcure  vno,li  ita  lubet,omnia  nomine 
nuncupcs,vci u m  exacle  vires eorum  cdoceas.  Ac nos  fane fufficientcr ipfas formas  a  Diofcori^ 
dc  explicatas  eiTc,alijsq3  non  paucis,iam  diximus ;  itaq^  denuo  eadem  fcribenda  non  fun  r,  qua  ma 
ioribus  rcdtefuntprodita.  Atliquidilliinfacultatibusomifereindiftindum^cuius  profecto  gr 
*  £i'-tt$oveft  tia ad  hanc narrarionem  venimus, ea nos adijcerc  tctabimus.  Abfynthium  quidem  dicf:is  minus 
m  anttqms.     c{\  calidum,nempe  plurimam  obtincns  adftrictionem.Quod  cum  iit,  cV  minus  quoqj  tcnuium  cjj 
illa  parrium,cV  vtiq3  minori  ctiam  qua  tlla  adeundcm  modum  cxtenuandi  facultatc,  atramen  non 
minus  dcficcaroriumcit.  Atcaterorum  Santonicum  quidema  Satonia  regionc  in  qua  nafcirur, 
nomen  fortitum  proximam  habet  facultatem,  (eripho  paulo  imbccillius  in  excalfaciendo  cV  exte^ 
nuando  deficcandoc]3.  Porro  ipfum  Scriphon  abrotono  minus  cft  calidum,verum  calidius  abfyn 
thio: ftomacho impendio inimicum , nempe cum  amaritate fallcdincm  quandam  pra  fe ferens: 
fed  cV  quandam,  licct minimam ,  adftriclionem  obtinct.  Sic cV abrotonon  cV  fantonicum  admo^ 
dum  infcfta  funt  ftomacho.  Solum  autem  intcr  ea  Abfynthium ,  cV  maxime  Ponticum ,  gratum 
eft  ftomacho,quia  plurimam  adftritftionem  continet.  Abrotonum  vero  vftum,  calidum  iiccuq3 
facultate  eft,magis  etia  qua  cucurbita  ficca  vfta,  cV  anethi  radix.  Illa  cnim  vlceribus  humidis  fimul  H 
cV  ci tra  phlegmonem  callo  mduratis  conueni unt :  ac  proinde  maxime  vlceribus,  quac  in  pudcdo^ 
rum  praputijs  fiunt  competcre  videtur.  At  cinis  abrotoni  vlceribus  omnibus  mordaxeft :  ac  id^ 
circo  cu  oleo  tenui,cicino  fcilicet,aut  raphanino,aut  ficyonio,aut  veteri,  cV  maxime  fabino,ad  AIo 
pecias  accommodatur.Tum  Barbam  fegnius  tardiufq3  enafcetem  cum  aliquo  diclorum  oleorum 
elicit,fcd  necminus  illis  lcntifcino  maceratum.Quippe  pro  eo  q?  tenuium  eft  partium ,  rarefaciedi 
v:m  obtinet ,  cV  mordax  eft ,  cV  calidum:  quas  vtique  maxime  eius  facultatcs  nouifle  oportet ,  nec 
quicqj  etiam  particulare  in  hoc  tradtatu  requirere* 
+  1     d"   uo  *4gnos>  Vitex. 

dam g°?coan-  Agnos/aut Lygos,hoc eft  Vitex,plata llla fruticofa , f  calidus quidem  eft  6V [iccus  tertio ordi-  A. ibide. 
ti9irimo , &m  ne,veru multum  tenuis  fubftantia,tum  guftu acris fimul  cV  adftringens,> ipfas quidem  vitices ad 
vttba*  hxc  mcdiciria  habet  inuti Ies :  ccterum  folia  femencj^  calida  ficca'que  facultate  funt,fubftatia  vero  tenui, 
non  habent,iu  Na  cV  vtentibus  ita  apparet,  6V  guftatibus  acre  limul  cV  fubadftringes  percipitur  tum  folium,  tum 
dico  aute  efle  flos,tum  fruclus.  Edcndo  th  etia  fruclus  eft :  veruntamen  perfpicuo  calfacit,6V  fimul  capiti  dolo^ 
fora/raborfi  rcm  parit.  At fi frigatur  (na  cV fic  editurcumtragematis)  minus  caputtentat.  Porro  flatus  ven- 
Galeni  ptints.  tris  difcutit  cV  cu  non  fridus,  cV  multo  magis  cu  fridus  fuerit.  Cohibet  porro"impetus  in  venere , 

tum 


LIBER  SEXTVS 


41 


Aibide  c  jo£ 
&707. 


AJ.Ltt.CI9 
fol.ioo.g 


A.ibide.  c  77 
fol.107. 


A  tum  fricTionisexpers.tumetiam  ipfam  expertus.FoIiaitem  flores'quc  ipfius  fruticis  id  ipfum  prx 
ftare  pofTunt:itaquc  non  tm  cfapotacjjadcaltitatemconferrccrcduniur,  venim  etiam  fubftrata* 
Hmceitqj  Athenisin  Thcfmophorr)s5hoceftfacris  Cereris,mulicrcs  totuiibi  fruricem  fubftcr- 
nunt.Hincilliquoqucnomeinditumagnijhoccftcafti.  Ex quibus omnibus manifeftum eft,fi- 
qmdem  mcmoria  tencamus  qua?  fupenoribus  commcntarrjs  iunt  dicta,agnum  calfaccrcjimul  qj 
exiccare,tumomnium  maximc  flatusdifcutere.  Porr6q?tenuiumfit  partium,facultascius  mdi- 
cid  eft.Nam  q>  caput  tcntat,non  magis  a  multitudine  vaporum  ab  eo  prognatorum,  q;  a  calidi  ta- 
te  eius  ac  fubtilitate  partium,fieri  rationabile  eft.  Nam  (i  flatuofum  fpiritum  procicare  poiTet,  fa- 
ne  6V  ventrem  inflarct,£c  venerem  fttmularet,perinde  vt eruca :  vcrum  aim  non  tantu  m  non  cx- 
citare,immo etiam  rcprimere queat,fucnt  profedo  fecudum  rutne  maximc  facul tatcm  tum  in  cx- 
calfaciendo,tuminreliccando.NontameniIiipareft,  nam  vtrocp  paulo  cftinfcrior:fiquidcru- 
ta  tum  magis eft excalfac°toria,tu magis  dcficcatoria.  Diftcrt etia  qualitatis  limul  ac facultaris nA* 
ftione.Nam  agni  femcn  ac  germina  modicam  ferunt  adftriclione :  at  ruta  vbi  aruent ,  cxacic  ama 
ra  eft  cV  acris :  vbi  vero"  humida,fubamara.  Non  tn  auftentas  aut  acerbitas  illi  ineft :  aut  ficui  vidca 
tur  ineiTe,ca  vtiqj  omninc  obfcura,fcio,videbitur,nec  par  ei  que  eft  ln  agno.Quocirca  ctad  lccur, 

B  cV  Iienem  indurata,6V  obfti u<fta,agni  femen  potius ruta copctit.  Scd  haec ad  curadi  iam  metho 
dum  pertinent:  quam  qde  vt  oino  no  attingam  de  medicamcntorum  pronuncians  facultatibus, 
fierino  potcft:verumceleriterhisomiffisadrc  propolitareflectcre,  viricftvticptcmpcrati.  Ma- 
gis  cj:  etiam  id  in  fequcntibus  medicamentis  efficere  conabor :  hoc  eft,vbi  ex  q uibufda  pauci  s  cui 
dentibusvniuerfalcmfacultatemcollegero,particularcspoftcaactioncsomittam.  Nain  prcfcns 
id  nouiffe  fufficit.cf  Agnus  calidus  eft  6V  ficcus  faculiate,idq3,non  mediocritcr,fcd  tcrtio  cxcciTu : 
tum  admodum  tenuium  parnum.  Haec  qui  norit,ac  poftea  methodum  curandi  didicerit,  ipfcmet 
inueniet,quo  paclo  menfes  hinc  cieat:  quo  paclo  partes  mduratas  digerat :  quo  paclo  laffitudine 
foluens,feu  acopum>cV  cxcalfadorium  ex  eo  vnguentum  prxparetur. 

*A<rroflis  Gramen . 

-{  Graminis  Radix  modice  frigida  eft,  6V  ficca,mordacitatcm  quandam  exigua,6V  partium  tc- 
nuitatem  obtinens.  At  Herba  ipfa  primo  quidem  exceftu  refrigerat,in  humiditate  vcrd  dC  ficcita 
te moderata.  Porrd  Scmen alibi  quidem  imbecillum  eft,in  Parnafo  vero deficcatorium,6V  tcnuiu 
partium,cV fubacerbum.}-  Gramen  cfculentam  habet  radicem,  vbi  mollis fuerit,  dulccm  quide 
inftar  aquae,fed  acre  quiddam  exiguum  6V  fubacerbum  obtinentcm.  Ha'c  herba  plane  aquca  gu^ 
C  ftantibus  eft.  Ex  quibus  apertum  eft  radicem  modice  elTe  tum  frigidam,  tum  ficcam,  ac  proinde 
cruenta  vlccra  glutinare.  At  ipfa  hcrba  lllita  non  vehemcnter  refrigcrat,  in  medio  conftituta  hu^ 
miditatis  cV  liccitatis.  Porro  mordacitas  6V  tenuitas  quae  radici  ineft,  exigua  cft  q  uidem,  fcd  intcr^ 
dum  tamen  lapide  frangcres  alTolet,  fiquiseamdccocTamebibat.  Atfcmcnaltenus  quidem  im- 
becillum  eft:  cius  vero  quae  in  Parnafo  nafcitur,vrinam  cict,  6V  fluxus  vetris  cVftomachi  rcficcat: 
vis  enim  eius  cft  exiccatona,  tenuium  partium,6V  fubaccrba. 

^Anchufx . 

-{  Anchufie  'quadruplex  fpecies  eft.  Quaru  Onocltia  quidem  radicc  habet admodum  rcfrige- 
rantem  5Cdeiiccantc,tum  adftringcntem  cV  fubamaram,tum  quarfufficiatcxtenuadis  6V  extergen 
dishumonbusbiliofis,corporibusc(5Condenfandis.Ca;tcrum  foliahabctimbecillioraquidcradi- 
ce,adftringut  tn  6V  ipfa ,  SV  deficcat.  Porro  Lycopfos  cognominata  refngerat  cx  dciiccat.  magis  qj 
eius  radix,cp  onoclea  adftringit.  At  Onoch^los  calidior  cft,6V  magis  mcdicata,  na  plufculum  ha^ 
bet  cV  guftu  ipfo  protinus  acrimonia:.  Hac  vero  ctiam  calidior  cit  rchqua  6V  parua ,  qua?  cV  ama^ 
rior,  6V  magis  etiam  medicata  eft.}-  Anchufae no  omnes  eafdem  vircs  obtincnt.  Nam  Onodna 
quam  vocant.radicem  habct  fimul  adftringentcm  cV  fubamara,corporibus  condcnfandis  cV  mo^ 
Ddiceextenuadisidonea.tumabftergendisquocpcVabluendisbiliofiscVfaliisfuccis  cnim 
fupra  eft,q?  qualitasaccrba  mifta  amaritudini  ea  prdtare  qucat.  Sic  fanc  aurigini  cV  Iicnofis  cV  re 
num  affectibus  eft  vtflis.  SedcVrefngcrareidoneacft:cxfanecum  poletaillita  iuuat  eryhpclata. 
Et  abftcrgit  no  modo  cpota,fed  cV  fons  impoiita:  proinde  vitiligines  cV  lcpras  fanat  cu  aceto.  Ac 
Radicis qde  hec  opcra funt,cV operu  facultates  quas  diximus.  At Folia  iplius  hcrbc  radicc  qindc 
funt imbecilliora,non  tn  aliena  funt a  reficcatione,  bi  adftrictionc.  Itacp  ct  profluuium  fanant  po^ 
ta cum  vino.  Et quae  Lycopfos nominaturjeodc  modo  erylipelatis  congrmt : cx  radiccm  habet,cj 
onocleia , magisadftringentem.  At  Onochwli  6V  Alcibiadie  cognominatc  vis  magis  cft  mcdica 
ta.  Nam  cV  guftu  prounus  maiorem  habet acrimoma: 6V eos,qui  a  vipcns  morfi  iunt,admodum 
iuUat tum  illita,tum  fupcnfa:tum  cfa.  Reliqua  vero,nempe quarta,qua?  parua  eft,cV  ferc nomine 
caret  ex  lllis  fola,  alabiadiae  quidem  perfimilis  eft,  veru  m  cV  amarior,  cV  magis  medicaminofa :  ac 
proinde  ad  latos  lumbricos  idonea,  oxybaphi  mcnfura  cum  hyffopo  6V  naihirtio  cpota, 

*A<rarici  Radix. 

t  Agarici  Radix/lioc  eft  q  trunco  innafcinjr,primo  quide  guftu  dulcis  quoda  modo,fed  paulo 
poft  fubamara  apparet36V  acrimoniae  quada  fpecic  teporis  fpatio  inducit,  euiculae  qj  aditricrtionis. 
Eft  6V  coniifteaalaxa.  Ex  quibus  oibus  manifeftu  cft,fiquidem  qin  fupcrionbuscomentarrjs  di 

Quinta  ClafTis.  FFFFF  cla 


Tty.u»:iir. 


'  hflc  coUi^i  po 
teji  crrort  ejfe 
(jHodin  primo 
de  facul.-^Ali- 
mecj.  dt^A- 
gno.  CT  Ub.  1. 
dt  copon.  mtd. 
fccndnm  locos 
pag.^G.f.duA 
tur  rcfrigeru- 
rc. 


Nofuntinan- 
ticjuillimo  co- 
dicc  s»rc;co,ncc 
in  tralatioc  vc 
tcri,lcd  vidcnt* 
clle  fumma  fj- 
dam  verboru 
Gaieni  fequ»- 
dura. 


Kon  funtl  an- 

tiquifsimo  co- 
di.grcco,nccin 
tralat.  vctcri. 


tEthoc  inlo- 
col  Aldinoco 
dice  £reco  hfir 
hcc  verba.Aca 
'ricu  copoliruc 
ex  futia  acrca 
&  tcrrca,  a  cali 
ditatc  trnua  - 
ta:  facultatc  ct 
hct  digrrendi, 
calcfacier.di , 
crairuudine  1- 
cidcndi,  &  ob- 
ftrucbccs  irco 
ris  Hbcrandi. 
Quacjua  neci 
coJ.ar.tig  s  ncc 
in  tralanoc  ve 
teri  legaarur. 


DE   SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


c*ta  funt,mcmincrimus,q>  medicamcntum  hoc  compofitum  cfi  ex  fubftanria  acria  cV  tcrrca  a  cali-  E 
ditatc  cxtenuata :  porrd  minimum  habct  elTcntice  aquese.  Hac  ratione  8C  digcrendi  vim,  habetcV 
cralfitudinem  incidcndi ,  tuin  infarclus  vifccrum expurgandi.  Proindc  rcgio  morbo  laborantcs 
fanat,eos  vtiqj  qui  lic  ab  infarclu  iecoris  laborant.  Iuuat  &C  morbo  comiiiah  obnoxios  cade  facul^ 
tate:  tum  rigorcs  per  circuitum  rccurrentes  ex  craffis  aut  vifcolis  humoribus  natos  fanat,  Iuuat  8C 
xnorfos  a  beftijsfngore  la?dctibus,aut  compuncftos,tum  foris  in  affecla  parte  impolitum,tum  io* 
tro  in  corpus  fumptum  pondere  drachmae  vnius  cum  vino  diluto,  Eft  cV purgatorium. 

Ageratum  facultatcm  digcrcndi  habet,  8C  lcuiter  quadantenus  phlcgmonc  libcrandi. 

^Adidntum . 

Adiantum  'in  caliditatc  quide  8C  frigiditatc  fymmetru  cft,vcru  m  dcficcat,cx  extcnuat,6V  dige^    AJbidfc  i  ~.o. 
rit.  Etcnim  caput  ex  alopecia  glabrum  capillis  coueftit,  cV  ftrumas  cV  abfceffus  digerit,  lapides  cjj  n»l.xio.c.d 
frangit  epotu,cV  vifcoforum  cralTorum  q;  c  pectore  pulmonc  qj  excreationibus  non  mcdiocritcr 
confert,cV  vctris  proHuuium  liftit :  non  tfi  vllam  manifeftam  caliditate  afTcrt,  licut  nec  frigiditate. 
Verum  pofueritipfum  quifpiam  fccudum hancoppofitionem  SC tempcriem in  ordine mcdio. 

^Aei^oon  Sempcrutuum .  F 
A«zoon"vtrunq3  tum  maius,tum  minus,  deficcat  quidem  leuitcr,quadoquidcm  cV  mcdiocri  A.ibidc.c«o7. 
tcr  adftringitjOmnis  alterius  vehcmcntis  quali  tatis  cxpers.Quare  in  eo  plus  caetcris  abundat  eflcn 
tia  aquea:ccterum  no  mediocritcr  refrigerat.  Eft  cnim ex  tertio  ordine ,  SC  rccclfu  refrigcrauum. 
Hinc  etiam  ad  eryfipelata,cV  hcrpctcs,cV  phlegmonas  i.  fluxione  natas  accommodatur. 

*Ai<nlops  ^Auend. 

./Egilops  digcrendi  vimpolfidet,idquod  exguftupatet:leuiterenimeftacris.  Vcrum  cV  ex 
€0  liquetjQj  phlcgmonas  induratas  cV  aegilopas  fanat. 

*Aerd  Lolium. 

Lolium  deficcat  cV  calfacit  cflflcacitcr,vt  propinqua  fit  acribus,  magisq;  iris :  fed  no  cft  perinde 
vtillatcnuiumpartium,verummuItuminhocdeficit.  Secundum  hocponatipfamquifpiam  in 
principio  tertfj  ordinib  cxcalfacientium,cxtremo  verd  fecundi  exiccantium. 

^Aegyms  Populws  Ni<*ra. 

*  in  imprtfa  ^£vn  Florcscalidi  qufdc  luntin  primd recelfu  a  teperatis.at  in  differetia,  qjiabcfin  ficcado 
UfftarrflTtis  cVhumcclado,pau!ugddaad  licciusdeflexcrut:fed  cY-fubtiliorupotiusc£  crafhorufunt  pattiu. 

i  tertio.  m m<t  Et  Folia  quoq^ iplius quodamodo  flonbus  fimilia  funt,nifi  q> ad  oia imbecilIiora,minus  cjj  efficaG 
mfmpttstjuos  cia.  Sed  et  Rclinaeius;tloribus  fimilem  facultatem  obtinetjatqjetiam  calidiorem.  Porrd  Scme  tu 
ttidenm,      refina,  tum  floribus,  cV  fubtiliorum  eft  partium,S£  exiccantius,non  tamen  admodum  calidius. 

*W  i.prtmo.  ^Acdcid. 

t  Ar.folia  ipfa     Acacia"cxtpIata'P^acerbaell,etfrucftus,cV  fuccus:QuilorusqdecVimbeciIIior,etminusmor  jti.t.ti.c.j. 

accrba  funt  dax  rcdditur,vtpote  acrimonia  quada in  lauatione  dcpones.  Porro*  fi  parti  alicui  fanc  ilIinat,pro-  f©i.??.b 
tinus  ca  8c  ficciore cV  cotra<fta  cfnciet,  nullu  qde  caloris  fenfum  inuehcs,  fed  ncc  frigons  admodu 
valcntc.  Vndecoftat  medicamcid  effe  frigidu  terrofum,immifta  quada  ct  cffentia  aquea.  Et  fa^ 
ne  coieclura  cft  no  elfe  fimilare  ,veru  qualda  in  fcfe  difpfas  habere  partcs  tcnues  cV  cahdas,q  in  ip 
fa  ablutione  fegregent.  Efto  q?  cV  hoc  tertrj  ordinis  exiccantiu,5<l  fecudi  refrigcrantiu, vbi  qde  elo 
tumfuerit,ilIorijver6primi.       ^calephe  Vrticd. 

Vrtica.  Et^huiusherba^tum fruiftus,tum folia  (nah^cpotifTimu funtvfui)  admodudigerctis  A.ibid.c.714. 
funt  facultatis,adeo  vt  cV  phymata  et  parotidas  fanent.  Sed  cV  quiddaflatuofum  obtinent,quo  bC 
venereextimulat,  dC  maxime  vbi  cu  muft o  femen  bibitur.  Porrd  q? no  vehementer  calfaciat ,  fed 
multu  tenuiu  fit  partium,tcffimonio  eft  craflbru  vifcoforum  q^  humorum  cx  pecftore  pulmoneqj 
cdudio,tu  cp  partes  quas  contigerit  pruriant.  Porro"  flatuofum  eius,  cuius  efle  parttceps  difta  cft,  H 
dum  concoquitur,nafcitur :  no  enim  adu  flatuofa  eft  ,fed  facultate.  Vetrem  autcm  modice"  fubdu- 
cit  ipfa  duntaxat  abfterfione,ac  velu  ti  titillatione,  non  purgatione.  Et  gangraenofa,  cV  cacrofa,  cV 
in  totu  quae  exiccari  citra  mordicationem  poftuIant,ea  conuenienter  fanat,nimirum  cu  fubtilium 
partium  fit,cV  temperaturae  ficcse:  non  tamen  tantum  habens  caliditatis,  vt  iam  mordicet. 

lAcdnthos  Spind  Vulgdrvi. 
Acanthos.  Alfj  quidem  Melamphillum  nominant,alfj  verd  Pederota.  Folia  quide  mediocri^ 
ter  digerentem  facultatem  obtinet:  Ac  Radix  exiccatoria  eft,3£!  leuiter  inciforia,  dC  tenuiu  partiu. 

^Acdnthion . 

Acanthiu.  Radix  huius  SC  folia  facultatis  funt  tenuiu  pzrtiu}dC  excalfacloria;,vt  cV  ijs  q  couel- 
luntur  auxilientur.  ^Acdnthd  Leuce  Spind^4ibd. 

Acatha  "Leuce.  Hacqda  Leucacanthon  noiant.  Radix  eiusdeficcatoriaeft,cVmodicevadftnn  A.l.i.tt.cli 

*  ftomachicos.  gens.  Quamobre  8C  ccehacos  dC  dyfentericos  iuuat,cV  fanguinis  reiecliones  cohibet,cedemata  cjj  foLwfcd 

illitu  contrahit :  ac dentes  dolentes  iuuat,fi  decocfto eius  colluant.  Semen  tenuiir  partiu  et  calidg  fit 
cultatis  eft.  Itaq?  potui  dari  rjs,qui  couellunf  conuenit.       ^cdnthd  ^egyptta. 

Spina  /Egyptia.  *Quida  Arabicam  vocat,  Similis  autem  eft  fpinae  alba:  noftrati ,  verum  facul-  A.ibidctfij. 

tate 


LIBER    SEXTVS  42 

A  tate validius  adftringcnte pariter  8C deficcante.  Itaque  profluuium muliebrc  Radix eius iuuat,cV 
alia,quibusauxilioeft,qua:apudnos  nafciturfpina  :  led  efficacius  tamcn  omnia  adiuuat  tum 
radix,  tum  frudus.  Hicvero  cVcoIumcIteprodcft,cVfjsqua:in  fcdcinflatafunt:tura  vlccra  ad 
cicatricem  ducit,mediocrem  habcns  5C  non  molcftam  adftridionem . 

*Acwum . 

A.l.i.M.c.45.       Acorum'.  Huiusvtimurradice,quxguftuacricit,cVmodiceamaro,odorccj3non!niucundo, 
fol.ioi.d        Itaqueconliatfacultatiscalidaecfle^cVconiiftentixtenuiumpartium.  Huicconfcntancumcft,vt 
vrinam  moueat,cV  licnes  induratos  iuuet :  tum  ceratoidis  craffitiem  detergeat  fimul  atque  extenu 
et,fed  adhocmelioreft  ipfiusfuccus.  Omninovero  ficciftcum  elfc  clarumeft,  Etfane  ordinis 
efto  tertrj  in  vtroque,  in  calfacicndo  fcilicet  cV  deficcando, 

^comtum}jiue  P  ardalianchcs . 

a.  ibidc.tj  60:       Aconitum/Tiue  Pardalianches.  Hoc  fepticg  SC  delcterie  facultatis  eft.Itaque  in  cibo  potu  q?  fu 
&  6'6'  giendum.  Attamcn  ad  putrefaciendum  fquedam  cxtra  os  cV  fcdem  aptum  cft.  Fkrba:  auicm  Ra  t  cod.  tmpre 

dixadhaeccft  vtilis.  Jtbdtt.  wd 

^4conitum,feu  Lycocionum .  t*vIkt*  r» 

B    Aconitumfeu,Licodonum.  EftcVhocfimihsalterifacuItatis.fedpccuharitcrluposintcrficit,  ^tV*  ■  *?~ 
ficutilludpardos.  mfatt<r 

^4cte  Sambucws.  Et  Ebulns .  ^mius  tiv*. 

Aafeidfcc.fi  1.       Acfte/tum  magna  illa cV  arborca,tum  herbacea,qua  cV  Cham^aclen  Greci  vocat-fLatini  hanc  tSv  tS 
Ebulum,iIIam  Sambucffj-vtraqj  potetia  habet  tu  deliccandi,tu  conglutinadi,modicc  qj  digcredi.        -  - 

^ihmum .  mptn^kaf 

Alimum.  Hacc planta frutex eft,  plurimo  in  Cilicia  przecipue  prouentu :  vbi  cV  Gcrmina  cius  **e*ttr™c£^ 
recentia efitant,cV reponunt quocp in pofterum futura vfui.  Semcn pariter cV Lac planta i pfa gc  ^?„*Jre„ 
nerat,  eft  qj  guftus  falli,  cV  fubadftringetis,  Ex  quibus  omnibus  pala  m  eft  ipfam  elfc  diffimilarc.  j-  PMfw  Ex 
Maior  aut  pars  fubftatia;  eius  calida  eft  temperate,cum  humiditate  inconfeda,cV  leuitcr  ftatuofa.  trmfecut  aui- 

•Aloe ,  deincarmim 

Aibidc.c.^4.       Aloe.  Harc^herbanonadmodumapudnosprouenit.Etquarnafciturinmagna  Syria,aquo^  qntputref.ert 
fioreft,eVfacultatis  imbeciIIioris:attamen  vfq3adeodeficcarepoteft,vtvulneraglutinct.  Atinre  debetipfoute- 
gionibus  calidioribus,qualiseft  Ccelofyria,cV  Arabia,multo  eft  melior.Optima  aut  indica,  cuius  dum  eji. 
liquor  eft  id,quod  ad  nos  importatur  cognominatu  Aloc,Mcdicamentu  ad  plurimas  res  propter 
C  exiccatione  mordicationis  experte  vtile,  Eft  aut  non  fimplicis  naturae,  fed,vt  teftatur  guftus,  ad^ 
ftringitfimul  cV amara eft : adftringit quidem  modice,fcd fortiter  amara eft,  Subducit  eV  vetrcm,- 
vtputa cx numero  mcdicamentoru,  quae  Graeci  ab  exccrnedo ftercorc  vocat  Exxo^oir/^a.  Itaqj 
exdiclis  patet  ( fiquidem  memoria  tenemus  quann  quarto  libro  funtdcmonftrata)  q>  tcrtrj  fit  or- 
dinis  exiccantium :  calfacien tium  aut  aut  primi  intefi,  aut  lecundi  remilfi.  Sed  bC  iplius  facul tatis 
miftura  atteftanf particularia  eius  opcra.  Nam  cV  gratu  ftomacho  medicame  eft,  vt  fi  quid  aliud: 
cVfinusglutinat.  SanatcV  vlceraquaeaegreadcicatriceduci  poffunt,  cV  maxime  quxinanofunt 
cV  pudedo.  luuat  3C  eoru  phlegmonas  aqua  fubacla,  cV  vulnera  eunde  ad  modum  glutinat.  Con 
gruit  fimiliter  vtenti  cV  ad  phlegmonas  in  ore,  ac  nanbus,cV  oculis.  In  fumma,repellere  6V  dige- 
rere fimul  poteft,cum  hoc  vt paulu  extergeat,quantu  videlicet  vlccribus  puris  non  fit  molcftum. 

^lyfbn . 

1  j  j  .t  i.  c.ii.       Alyifon.  Nuncupata  "eft  hgc  herba  Alyflbn,quod  mirifice^iuuetmorfos  a"  cane  rabido.  Sed  cV 
foi.  ioi.c        rabieti  quocp  data  fola  fepe  in  totum  fanauit:  atcp  hoc  ex  totius  fubftantias  flmilitudinc  cfficit.  Di 
cj3  pnus eft  talem  facultate  ex  fola  percipi  experietia,et  planev nulla  coftare  methodo.  Quod  li 
quis  ad  multa  experiatur,  cognofcet  facultatcm  habcre  mediocritcr  ficcificam,  cV  digerctem,cum 
D  hoc  vt  abfterforium  non  nihil  ctiam  obtineat.  Hac  ratione  cV  vitiliginem  3C  cphelin  expurgat, 

^ilfine  ^Auricula  Murts . 

A.l.z.t  ».  c.  it.       Alfine,aut  Myofota.  Similem "hxcfacultatem  Helxinae obtinet,nempc  refrigerantcm  QC hu- 
fol.  ioo.f        mcCiatem  :Eft  enim  eflentia:  aquee,frigidg:  quare  cV  citra  adftricfuonem  rcfrigerat.  Quocirca  ad 
ferucntes  phlegmonas  bC  mediocria  eryfipelata  competit. 

^Amaracon  Maiorana . 

A.bide.  c.  4«.  Amaracon  "excalfacit  non  inftrenue ,  non  valdc  autcm  deficcat ,  fed  in  caliditatc  tjuidcm  tcrtij 
eft  ordinis,in  ficcitate  verd  fecundi. 

^Ambrofid . 

Ambrofia  illi  ta  vim  habet  adftringentem,ac  repellentem, 

^<4mi . 

,  A.ibidc.c.(5o.  Ami.  Herbae^quam  vocat  AmijSemenmaximeeftvtile.FacuItatiscftexcalfacloriar,  cVdcfic 
catorix,tenuium  q^partium.  Sed  cV  guftu  fubamarum  eft,cV  acrc.Et  clarum  eft,  quod  cV  digcrat, 
cV  vrinam  moucat.  Fucrit  autcm  tn  calfaciendo  reficcando  cp  ex  ordinc  tertio  intenfo, 

^fmarantum. 

Amarantum  facultatis  eft  incidentis  cV cxtenuantis.  Coma igitur  eius  menfcs cum  vinc  pota 

Ouinta  Claffis.  FFFFF    ij  cducit. 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


cducit.  Scd  cV  grumos  funguinis  liquarc  creditur,non  folum  in  vcntre,fcd  cV in  vefica : fcd  tuc po  E 
cius  cum  mulfo  bibenda.  Eit  omnes  ilmpliciter  fluxioncs  pota  deliccat,  ftomacho  mfefta. 

*Amor<*e  ^4mnrca. 

Amurca  "tcrreftris  cft  fubftantia;,caIid;e,non  tamcn  tfh  poffidct  caliditatis  vt  palam  mordicet,  A.ibi.c.177. 
Qiidd  fi  coquatur  quocp ,  multo  ctiam  magis  craflarum  partiu  cV  ficca  rcdditur.  Et  fucrit  fane  ex 
fecundo  ordine  cxcaIfacicntium,cV  i  lccatium  intcnfo  quoda  modo  magis.  Sic  ct  vlccra  corporum 
tcmperatura  liccorum  curat :  quae  verd  in  alrjs  omnibus  funt,  cxafperat.  Siquidem  contendit  pe- 
rindc  vt  rcfina,  cV  pix  ficca,  &C  bi tumcn :  Qune  cV  ipfa  in  corponbus  admodum  duris^qua:  vulnus 
habcnt  aut  linum,glutinatoria  funt:  alia  verd  omnia  contcndunt  atqj  lritant» 

^impcloprafon . 

" Ampcloprafon.  Si  inter  alliu  cV  prafon  hoc eft  porru,  mediu  quiddam concipias,  facultatcm  A  lbl  c  5 40. 
ampcloprafi  inuencris.  Eft  enim  agrefte,  vt  fic  dica,  porrCi :  quaobrcm  cV  acrius  co  cV  liccius  cft,  fi 
cut  agreftia omnia  rcliqua  hortefibus,ac  proinde  ftomacho  g  illud  nocetius.  Scd  cV  craflbs  cV  Ien 
tos  humores  potctius  incidit :  valetius q$  infarcla  organa  obftruclioc  Iibcrat.  Hac  quoq^  rdne  vri 
nas,cV meftrua fepe  puocauit,vbi a  craniset letis retinebanf  humoribus.  Adco  vcro  clt  calidu,vt 
lllitu  cataplafmatis  mo,cxuIccret.  Didu  caut  retro,q>q  eu  i  modu  sutcalida,extremi  lintordinis,  F 

^Ampelos  ^i^ria  Vitvs  ^igrcshs . 
Vitis  Agreftis  Raccmi  extcrgedi  vim  hrit,  vt  cphctas,  cV  ncuos,  cV  id  gcnus  omnia  in  cxtima 
cutecxiftcntiacurare  poffint.  SedcVadftriclionemquandaextremagermina-faxpe/WOj/a?  Gra> 
ci  vocant}"  obtinent,quae  cV  fale  condiri  aflblcnt. 

^Ampelos  Hemcros  Vitvs  Satiua  &  culta . 
Vitis  ''Culta?  adfimilisfacultas  eft  agrefti,fed  ad  omniaimbecillior.  A.ibi.c.7ij. 
^Ampelos  Leucc  Vttis^Alba. 

Ampcli '  Lcuccs,quam  cV  Bryoniam  cV  Pfilothrum  vocat ,  prima  quidem  Germina  ab  oibus  AJbLc.itfz. 
pro  more cdi  vere  folent,vtpote edulium  ftomacho  propter  adftrictioncm  acccptum.  ScdcV fub^ 
amara  cV  modicc  acre  adftricftione  poflident :  quare  cV  vrina  modice  ciet.  At  Radix  cV  abfterge- 
tcm,cV  dcficcante,et  tenuiu  partium  vim  habet,et  moderatc  calidam.  Quamobre  cV  lienes  indura 
tos  liquat  tu  epota,tum  foris  cu  ficubus  impofita:  cV  pforam  cV  Icpram  lanat,  Porrd  Fructus  eius, 
raccmi  fpccicm  praefercns,ijs  qui  coria  depfant,cft  vtilis. 

simpclos  Mels.no.  Vttis  N i<rra . 

Vitis  'nigra.  Vocatur  autcm  harc proprie  Bryonia: fupradidtar  tamen  ad  omnia  fimilis ,  nifi  G  A->buc  i6i- 
qudd  imbecillior. 

^Amygdala . 

Amygdala/qucquidcpalam  Amarafunt,omninoextenuandivimpo(Tidet,quodcYquaIitas  A.U.M.c.57 
ipfa  indicat,cV  cxpencntia  coprobat.  Ac de  amara  quidem  qualitate  in  quarto  horu  comentario-  104  S 
rum  proditum  cft.  Caeteru  duo expcrictiaeexepla  proponi  (atis eft,vndc  vim  eoru poffis  difcere. 
Siqmdcm  ephelin  expurgat,ct  cxcrcationibus  ex  pcclore  pulmonc  qj  craflorum  lcntorum  CJ3  hu 
morum  impendioconferunt.  Porrd  h^coftenfa  funt  gencre  quideattenuantis,  fpecie  veroexter 
gcntis  efle  fucultatis.  Qiiin  cV  q?  per  accidens  facultatc  ltcm  habeant  ab  obftruc^tione  Iiberandi,  8^ 
ipfum  fupru  dcmonftratum  eft. Sed  cV  experientia monftrat.  Na  in lecore crafloru  vifcoforum  qj 
humoru  in  cxtrcmis  valis  impacftoru  obftrucliones ,  abudc  expurgant  expediunt  cjj.  Qiiin  cV  Ia^ 
tcru  dolorcs  ab  huiufmodi  caufa  natos,cV  licnis,cV  coli,cV  renum  fanant.  Porrd  cV  ipfa  Arbor  to 
ta  fimile  fortita  vim  eft.Na  huius  Radiccs  cocle  atqj  illitae  ephel«s  purgant.  Quotquot  verd  funt 
amygdalaDuIcia,  cVipfaleuiculaamaritudinepolfidet,qu^tridulcediefuperate  occultauccteru 
idrcporrsfpatioclarumfit.  Dcmonftratu  autem  retroeftqualitatedulcemmoderate  efle  calida» 

*Ammomacum .  H 

Ammoniacum,"opos  fiueliquor  eftferul^cuiufda.  Hoc  habet  emolliendifacultatcintenfam,  A  1  t.  uc  t. 
adco  vt  cV  articulorij  tophos  difldluat,  cV  lienes  induratos  fanet,  cV  choeradas  per  halitu  digerat.  fol-»-f-s 

^imommn . 

Amomum "  Acoro  fimilcm  facultatcm  obtinet,nifi  quo^d  acorij  ficcius  fit,  maiore  autem  qua-  A-ffifecs  1.  foL 
dantcnus  concoquendifacultateamomum»  IOi'c 

.Andgallvs . 

Anagallis  "vtraq3,tum  ea  quaecccruleum  habet  florem,tum  ea  qua!  purpureum,admodum  ex^    A.ibi.c.  j ». 
tergcntis  funt  facultatis.  Habent  verd  non  nihil  etiam  caloris,  bC quandam  trahendi  facultatem, 
adco  vt  cVinfixacorpori  extrahant.  Succusearuexnaribuspurgateadedecaufa.  In  fummaaute 
deficcandi  vim  habcnt  ci  tra  mordicatione.Quamobre  cV  vulnera  glutinant,  cV  putrida  adiuuant. 

lAnagyrus . 

Anagyrus  frutex  eft  grauiter  olens,acris,cV  digerentis,excalfacietis  cjjfacultatis.  Sed  Folia  etia 
num  virentia,cu  m  propter  humiditatis  admiftionem  minus  fint  acria,  idcirco  tumetia  reprimut: 
at  reficcata  incidentis  funt  exiccantis  cjj  valenter  facultatis.  Similem  fere  facultatem  habet  Radi^ 
cis  eius  cortcx.  Semen  autem  magis  iubtilium  eft  partium.  Sed  cV  vomitum  prouocat. 

*Androfemum . 


L  I  B  E  R    SEXT  V  S 


43 


AJbLcfj  5. 


j\  ^Anarufemum. 

Androfemum  plantafruticofa,  natura  duplex:  Vnum  enim  Afcyron  SC  Afcyrof/dcs  nucupa 
tumcft/pcdeshypcrici: Altcrum veroaquiburdamDionyfias  appellaf.  Eft  aut  Pruauseoru 
purgatonus:  Foliorum  vero  racultas  modice  extergcs  cV  dcliccans,vt  dC  ambuiu  curare credan 
tur.  Cctcrum in  vino  auftcro  dccoaa  vinum  lpfum  vulnerum  grachum  glurinatorium  effiaut. 

^And-oftce. 

Androface,  amara  cV acris  herba.  Poteft autem  reficcata  cbibira  c}:  tum  ipfa,  tum  fruaus  eius, 
magnoperc  vrinam  prouocarc:  cV  nimirum  ctiam  digcrere,cV  dciiccarc 

^AndrAchne  Portulaca . 

AJtid£.e.  514.  Andrachnc  "frigida  cV aquea  temperie eft,pauoe particeps  auReritaris.  Proindc  fluxiones  re^ 
pdlit,iV  maxime  biliofis  cx  calidas:  cum  eo  q>  cas  mutct,cV  m  qualitate  alterct  magnopere  rcfrige 
rans.  Et  fuentfane  mrcfrigerandi  quidem  facultatctertrjcxccllusa  tcmperatisacmcdns;inhu 
meoandi  verd  fccundi.  Hac  rarione  cV  a?fruantes,vt  ii  quid  aliud,adiuuat  tum  vcntris  ofculo  lm 
polita.tum  totis  hypochemdrrjs,maxime  m  febribus  hcdicis.  Prartereadenrium  fruporem  fanat, 
ncmpe  qux  ab  acidoru  fuccoru  contactu  afpere  exiccata  fuerant  leniens  atqj  replcns.  vtpote  cu  m 
B  vifcofam  habeat  humiditatcm.  Similiter  vero  cV  Sucais  cius.  Itaq? n5  fons  modo  impolirus,fed 
epotusquocprcfrigerat.  Hocfane  cVtori  Herbaecomefaraccidit.  CcUoniamaucfubaftringit,vtili 
ier  dyfentencis  ed:tur,cV  muliebri  profluuio,  cV  fanguinis  rdeaionrbus.  Scd  ad  h ec  quidcm  mul 
to  eft,quam  herba,fuccus  lpfius  efficacior. 

^Antmone . 

Anemonar 1  ocs.acrcs,cV extrahendi,cV attrahcdi,cV  ora  vaforu  rcferadi,  facul  tatc obtinct.  Itaqj 
Radixc5mafapituitaeuocat.  Et  Succusexnaribuspurgat,cVoculoruacatriccscxtcnuat.  Infup 
fordida  vlccruancmona:  expurgat,cV  lcpras  detrahunt,  menfes  qj  appofitae  eliciut,  cVlac  trahunt. 

^Anahum . 

Anethum  4'adeo  excalfacit,  vt  habendu  iit  aut  fecundi  ordinis  intenfi>ut  tertrj  rcmiiTi :  cxiccan 
tium  vero  ordinis eft  fecudi incipientis, aut  pnmi rinicntis.  Itaq; memo  m  olco  decoctu digerit, 
dolorem  fedst.fomnum  conaliat,  cV  audos  cV  incoccos  tumores  concoquit.  Fu  enim  cx  co  oleu, 
cuius  propinqua  fit  tempcries  pus  mouentibus,cV  cocoquentibus  vocatis  mcdicamc:is,nifi  qua^ 
tenus  paulo  lllis  tum  calidius,  tu  fubtilius  eft,  ac proindc  digerens.  Vftu  aut  tertrj  ordinis  tu  excal 
fadenuum,rudeficcariuht.  Etproinde  vlceribus  mmishumidismollibuscj?  infperfum  prodeft, 
Cporififimum  rjs  que  in  pudendisconfiftunt:at  qua:  in  praepurio  funt  inucterata.ea  probc  cicatnce 
indudit.  Ceterum  Viride  adhuc&ficculentuhumidiuseitfcihcet,cVminuscahciu.Itaq;  magis 
concoquit.cVfomnuconahatmagiSjC^  ficoim,  fcdmmusdigent.  Iddrco  mihi  videntur  veteres 
coronis  ex  eo  plexjs  vti  folere  m  fympofrjs.  ^Anthilhs^ 

AnthiHis  duplcx  elt.fed  vtraq$mcdicc  deficcat,  vt  cV  vlcera  glurina.  Cstcnim  altera,ea  falt 
cet  quae  chamarpityi  adi  imilis  eft,  quadantenus  fubuhorum  eft  paruum  qj  altera,adeo  vt  8C  comi- 
tiahbus  competat.  Quin  cV  lpfa  magis  q;  altera  extergere  poteft. 

^Anthema,  ctut  Chamxmetum . 
Anthcmis.aut  Chamaemelum.  Didum  quidcm  in  tertio  libro  copiofius  cft de  hac hcrba: di- 
cetur  qi  nunc  fummatim,cp  calfacit  cV  deficcat  m  pruno  ordine.  Elt  cx  tcnuium  paruum,  ac  proin 
de  digercndi,laxandi,cx  rarefadendi  vim  obuna. 

*An:fum . 

Anifi '  Semen  maxime  vtile  eft.aae  cV  fubamarum,vt  prope  ad  vTcntium  accedat  caliditatem. 
Eft aut in  ficcado  tertrj  ordinis:licut  Cx' m calfaacndo.  Proinde  cV  vnna act,cV digait,cV lntiauo^ 
nes  vcnrris  reprimit.       ^Antnrhnum . 
D    Antirhinum  aut  Anarhinum  fructum  habet  vituli  naribus  fimile,ad  fanationesinutile.Ipfum 
autem  adrimihs  eft  cum  bubonio  facultaus,fed  multo  minons.  Itaq^  ex  1II0  de  hoc  connato. 

+Aparme . 

Aparine.quidam  Philanthropon.alrj  Omphacocarpumcognominat,modiceextcrgit,cVdC' 
ficcat^habetiqjnon  mhil  fubtilium  parrium. 

^Apias  Pjnn . 

Pyri  Folia pariter  ac  Tunoncs  auftera  sut : Fructus  dulcedinis  eria  qdda  obtinet  aquec.  Ex  q^ 
bus  clara  quoq:  tcpaics  ci t.mcqualis  f m  partes : nam  pars  vna  tcrrea dt,aha  aquea,Tceteru  vtracp 
frigida: tum alia  tcperata.  Proinde efu  pyra ftomacho  grata sut,cV  iitim  .phibct.  Illita autdeliccat, 
cx  modice  refrigerat.  Na  ego  rjs  lllitis  vulnus  glutinalle  me  mcmiru,  cu  ahud  ad manu  dTet nihil. 

*Ac  hrAdes  Py  M  Syluej  tru . 
Achrades  vocatae,magis  qua  m  pyra  rcliqua,adftringunt,cV  deficcant.  Et proinde  fane  maio- 
ra  vulncra  glurinant,tiuxus  querepellunr. 

*Apocynum,aut  Cjnocr&nbe . 
Apoc)'num,aut  Cynoaambe.  Vocantautem  quidam  cam  Cynomorum ,quandoquidcm 
cancs  celernme  mtenmit,  ficut  Lycoctonon  lupos.  Eft  autem  hominibus  venenum,  herba  mul- 

Qumta  ClaiTis.  FFFFF    irj  tum 


m^Al.txttr?n 


A.ibLc744. 


AJU.ca.  c 


tGrrce  £  «<- 
8"ije.«T£;:»T« 

yj*rtT*S'tv- 
xsiTir.i.i:  (e 
cndum  Ttiaq^ 
altera  gde  fri- 
gidi,  ahera  »e 
ro  temperaca. 
Antiquacrala. 
Sed  h  tu  Tit  di 
cereper  alimn 
modu,  dices  <j» 
fida  illa^  funt 
fngidx,&cju; 
disut  e^oilis 
Coplexionis.Vi 
('.cur.o.levirle 

JL,  WtftTtft* 
TfJTtf 


DE    SIMPL.    M.EDIC  FACVLT. 


ttim  graoitcr  olcns.  Proinde  omnino  calidacft  non  inftrcnue ,  non  tamen  proportione  dcficcatvE 
Itaq$  llli  ta  admodum  digcrentis  eft  facultatis. 

^Aroemone. 

Argcmone.  Et huius  hcrba.' facultasabfterforia  eft,6V  digercns. 

^4ri(arum.  , 
Arifarum  multo  minus  cft  Aro.  Radicem  habct  oliuae  magnitudinc,fed  multo  eft  ipfa  acrius. 

^njlolochta . 

Ariftolochi^ "Radix multo  eft  ad  medicationes  vtiliffi ma,amara  Sc"  fubacris.  Scd  ex illis  oium  a.i.i.m.c.4>. 
fubtiliffima  cft  Rotuda,6V  ad  ola  cfficacior.  Aliaru  verd  duaru  quce  Clcmatitis  appellaf,  fragran-    fo1- Iolbc 
tior  eft :  itaqj  ca  ad  vngueta  vtunt  vnguetarrj :  fed  ad  fanationes  infirmior.  At  Loga  minus  quide 
tcnuitatis  partiu  obtinet q  rotunda,  fed  nec ipfa mcfficax  cft,veriim  abftergcndi  atq3  excalfacicdi 
potcntia  poffidet,minus  quidcm  cp  rotunda  abftergens  ac  digcrens,fcd  non  minus  calfacicns,im 
mo  forfan  plus quoq?.  ltaq^ m  quibus  vfus  eft  modice abftcrlionis,commodior cft  longa,puta  in 
vlceribus  carne expledis,  cV  tomentationibus  vten :  At  in  quibus  craftum  humorem  validius  cx^ 
tenuare  oportet,  illic  vfus  eft  rotundx.  Proinde  dolorcs  ab  infarclu  aut  crafiTi tie  crudorum  fpiri- 
tuum  natos  magis  curat  rotuda,6V  fpicula  extrahit,et  putredines  fanat,£V  fordida  vlccra  rcpurgat,  F 
dcntcs  cV  gingiuas  candidas  efficit.  Auxilio  eft  cV  afthmaricis,lingultienribus,  comitialibus,  po^ 
dagricis,  fi  cum  aqua  bibatur.  Tum  ruptis  6V  couullis,  vt  fi  quod  aliud  medicametum,idoncu  cft. 

^rceuthns  lunipcrws . 

Iunipcrus"calida  cVficca  vtrinq;  tcrtrj  ordinis.  AtFrucftus  fimilitcr  quidcm  calidus  eft,fcd  no  A.ibi.c.75?. 
fimiliter  ficcat,veruminhocprimi  fueritordinis.  > 

^4rcltum  LappaMtnor. 

Arclium  illud,quod  thapfo  verbafco  eft  fimile,  radice  tenera,  candida,dulci,  caule  oblongo  cV. 
molli,fcminc  cymino  fimili;facultatis  cft  admodum  tenuium  par  tium,6V  ob  id  exiccantis  cxterge- 
tis'quc,tamcnmodicc\  QuamobremRadixac  Scmeneius  cocftacum  vinoquadatcnusdolorcs  . 
dcntium  mitigant.  Porrd  ambufta,cV chymethla  ideft  pernioncs,non  horum  modd  decocf  tu  pcr 
fufum,  fedcV  caulcstcncriorcsfanare  polfunt.  ^4rcliumaliud,Lappamaior,Bdrdand.  Altcrumvcrd 
Anfh'um,quod  Profopirida,cV  Profopioni.  perfonatium,vocant,cuius  qjfolia  cucurbirefimilli^ 
ma  funt,nili  quatcnus  tum  maiora  tum  duriora,digcrit  fimul  2>C  deficcat,fed  cV  adftringit  non  ni- 
hu\  Qtiamobrcm  folia  eius  vctcribus  vlceribus  mederi  poflunt» 

^4rnooloJ]um  Planta^o.  G 

Arnogloflum  .*  Mifta*  6V  hoceli  temperaturae:  habetenim  quiddam  aqueum  frigidum :  habet  A  ibi.c.41?. 
verd  cV  auftcrum  quidda,id  quod  terrcum  eft,liccum  frigidum.  Itaq3  rcfrigerat  limul  cV  dcficcat, 
cV in  vtroq^ fecundi  excclfus a mcdrjs  cft.  Porrd  mcdicamenta , qax cum  hoc q? refrigcrant,  vna 
ctiamadftringunt,eacVadvlcerarebclliaomnta,cVadfluxiones,6cputrcdincs  c6ueniunr,acpro- 
indecV  ad  dylenterias.  Nam  6V  fanguinis  proHuuia  fiftunt,6V  liquid  aduratur  rcfrigcrat.  Tum  GU 
nus  quoqs  glutinat,6V  alia  vlccra  recctia  fimul  6V  vetera.  In  oibus  fcre  id  gcnus  mcdicamentis  pri 
mas  tcnet,aut  cerrc  nulli  fecundum  eft,  Arnogloffum^id  q3  tcmperaturae  fymmetria  6V  conuenien 
tia.  Nam  ficcitatem  obtinct  morfus  expertem.Sc"  frigiditatcm,qu£  no  dum  obftupcfaciat.  Et  Fru- 
clus 6V  Radix fimilis  funt facultatis,  nifi  q>  tum  ficcioris,  tum  minus  frigida?.  Scd  frucftus  quidem 
fubtiliorum  eft  partium,radices  autem  craffiorum  partium.  Et  ipfa  herbe  Folia  cxiccata  fubtilio- 
rum  funt  partium  6V  minus frigida;  facultatis,  nempe difrlato ex  eis ac digefto  excremento  aquco. 

Hac  ratione  6V  radicibus  vtuntur  ad  denrium  dolores  tum  mandenres,  tum  collutionibus  ina> 
qucntes.  Preterea  ad  iocinoris  bC  renum  obftrucliones  non  has  tanttim  adhibent,fed  folia  quoq3, 
eVmuItomagisfrucftus.  Harccnim  omniaquandam  infe  abftergendifacultatcm  obtinct:quam 
cV  in  herba  viridi  inefTe  fatis  confjci  poteft,verum  ab  humiditatis  copia  deuinci.  H. 

„4rum . 

Aron.  Terrcna^cVipfumelTentiaconftat^calida.  Proindeextergendivimpoffidct,vcriimno  A.ibi.c.4ji. 
valentem,iicut  Dracontium.  Eft  itacp  in  exiccando  8c  excalfaciendo  primi  ordinis.  Radices  eius 
maxime  funt  vriIes:fiquidemcomefacraffiricm  humorum  mediocrirerincidunt,  adeo  vt  cV  ex 
creationibus  ex  peclore  idonea:  fint :  fed  magis  tamen  aptum  eft  Dracontium. 

lArtemifta. 

Artemifia."  Duplex quide eft herba  Artemifia,fed vtraqp excaIfacir,6V modice deficcat : &C fi nt,    A.ibi.c.8  j. 
quod  ad  calfacfhonem  attinet,excefTus  fecundi :  quod  verd  ad  reficcarionem,aut  primi  intenfi,auc 
fecundi  incipientis.  Suntautem  cVmodicerenuiumpartium»  Itacpadrenumcalculosmediocri 
ter  commodx  funt,6V  ad  fomentationes  vteri. 

^ftrum . 

Afaron.  Huius  "herbae  Radices  vtiles  funt,  facultate  fimiles  radicibus  acori,intenfiores  tame.  a.  L  t.  t.i.  c.4. 
Itacp  ex  fjs  quae  de  lllisprodita  funt,hic  facienda  conieclura.  foJ.jj.c 

^Jclepias . 

Afclepias.  In  tertio  Diofcorides  de  hac herba  cofcripfit:  At nos  eius  non  du  pcriculu  fecimus. 

vdjpdlathos . 


LIBER  SEXTVS 


44 


A  ^Afydldthos . 

/.ibi.cio*.  Afpaiathus^guftuqutdcmacrisfimuIcVadftringenseft  con- 
ftar,ncmpe  partibus  fuis  acnbus  cxcalfaciens,  partibus  verd  alrjs.aufterisfcilicer,  refrigcras.  Itacp 
vtriufq^  ratione deficcat  cV  reh igerat:  Et  proinde  ad  putredines  8C  Huxiones eft  vttlis. 

^jparagus . 

A.ibi.ctfoj.  Afparagus  "Petreus^aut  Myacanthinus  abftergendi  vim  habct,id  cjj  citra  manifcftam  aut  cali- 
ditatem autfrigiditatem.  Hincrenesaciecurinfarduliberat,&maximeherbaeiplius  radices  8C 
femen.  Quin&dentiumdolores  fanat  ficcitatis  nomine  citra  calefadionem ,  quam  vclrnaxime 
dentes  requirunt.  Porro  Athenienfes  per  ph  dicunt  Afpharagus. 

^Afylenum . 

A.ibi;c.*jo.  Afplenum  "tenuium  quidcm  partium ,  non  tamen  calida  eft  herba.  Hac  vtique ratione cV  la- 
pides  frangir,cV  ltenes  liquar. 

^iHrdgdlos . 

A ftragalos  fruticellus  eft  exiguus,  Radices  habes  adftriclorias.  Quamobrem  et  ex  numero  eft 
non  inftrenue  exiccantium.  Na  vlcera  veteraad  cicatriceducit,  cV  aluum  Huxu  tentatam  fiftit,  B- 
B  quis  in  vino  decodhm  radiccm  bibat.  Plurimus  huiusfruticis  prouentus  eft  in  Pheneo  Arcadiar. 

*Asl.cr*4txicM . 

A-ibi.c. j  j7.  After '  Atticus.  Alrj  Bubomum  vocant,non  ob  id  tantum,q>  illitu,fed  etiam  q>  fufpenfum,bu^ 
boncs  (anare  crcditur :  habet  quiddam  ctiam  digeres:  habetverd  no  minime'  8C  refrigerans  quid~ 
dam  ac  rcprimens,vt  miftaj  fit  potentia?,  vti  rofa:  verum  id  non  adftringit. 

^Astdphus  Vud . 

A.ibi.c.716.       Aftaphis,  CuItaquidem.concoquend^adftringendijcVleuiterdigerendifacuItatemponidet. 

At  Agreftis  vehemeteracrcobtiner,adeo  vtexcapitepurget-{quod  a.7ro<pA'cy/uctri£eiv  Grea  di 
cunt^-abftergatqj  valcnter.  Itaqjad  pforamaccomodacft.  Sedcx  vrendivim  habet. 

^Afylwdelus , 

A.ibi.c.73.d  Afphodelus".  Et huius Radix  vtiliseft,ficut  Ari,Afari,c^Dracotij,nempeextergetis  cVdige 
rentisfacultatis.  Vffceautem  Ciniscalidior,  &  exiccantior,fubtilior  qj,acdigererepotcntioreffi 
citur :  Ac  proinde  dC  alopecias  fanat. 

^AtrdElylis . 

A.ibi.c.ij*.       Atrac1ylis,autCnicusagreftis.  Ha?cplantaex  fpinarum  eftgenere.  Facultatem  habet  defic- 

C  candi,cV  modice  digerendi.  "caiidam. 

lAtrdpkdxys  ^Atriplex . 

Aabi.c.Mj.  Atriplex  'humida  8C  frigida  teperieeft,  humida  quidem  fecundi  ordihisa'  medrjs,  frigida  vcrd 
primi :  quam  vtiqj  tepidam  elTe  caliditatem  pofuimus,cuiufmodi  rofisineft  :no  tamen  adftriclio^ 
nis  eft  par  ticeps,Ied  aquea  eft,8£  minimu  terrena,  queadmodu  malua.  Quin  6V  ventrc  celeriter  jv 
mcat,  vt  illa,ob  lubricitatem.  Porro  paululum  omnino  eius  eft,  quod  digerendi  obtinet  potcntia» 
Hortenfes  aut atriplex  8C  malua , qj  agreftes,tu  humidiores  funr,tu frigidiores.  Proinde  phleg^ 
monis  8C  phygethlis incipientibus,  glifcentibus  q^cV emollibus  etiamnu,ac  vclut feruetibus  hor 
tenfes :  vigentibus  aur,cV  declinantibus,ac  indurefcentibus  commodiores  funt  agreftes.  Semcn 
eius  abftergendi  vim  habet.  Itaq^  ad  auriginem  ex  pituitae  infarclu  prognatam  vtilis  cft.  *Af  Iccor». 

^Aphdcc. 

Aphace  vim  habctadftringedijficutcVipfalenticuIa-fijaxov  Grxci  vocat.}-  Scd  cVfimifr  vtle 
ticulae  edi  folet,caeteriim  argrius  g  ilke  concoquitur.  Valetius  aut  deficcat,  8C  modcrati  caloris  eft. 

^bjynthium . 

A.u .  m.  c.  1.       Abfynthium  "adftri(ftoriam,cV  amaram,cVacrem  fimul  qualitates  poffidet:excalfacics  paritcr 
0  5,8  &      D  8C  extergens ,  8C  roborans,cV deficcans.  Proinde biliofos verris  humores  per  egeftioncm  infcrna 
propellit,  ac  per  vrinas  euacuat.  Magis  aute  quod  in  venis  eft  biliofum ,  per  vrinas  expurgat.  Ob 
haec  contentam  in  ventre  pituitam  nihil  adiuuat  fumptum :  lic  fane  II  in  thorace  aut  pulmonc  co- 
tineatur:nam  adftringensineofacultas,c£amara,  valentioreft.  Porrdq?  infitquoq^  acrimonia, 
idcirco  maiort  portione  calidum  eft  cfc  frigidum.  At  fi  opus  eft  vniuerfaliter  com  prehefam  cius 
temperiem  fecundum  primas  circunfcribere  facultates(ctfi  anomoeomeres  8C  diffimilare  fit)  calt- 
dum  ipfum  dixerim  primi  exceftus ,  ficcu  tertrj.  Succus  aute  eius  longc  cfc  herba  ipfa  calidior  cft. 
Balanos   myrepsica    Glans  vngventaria 
a.  ibide.  c.  79.  AIanus"myrepfica,hoc  eft  Glans  vnguentaria.adfert  ex  Barbarica  rcgione.  Vtunt  vnguen 

X)  tarrj  carnis  eius  fucco,qui  facultate  calidus  eft.  Rcliquiar  aut,  vnde  cxprcffus  cft  fuccus,terrc- 
1  ircs  fcilicet  cV  dura;,  vincetem  habent  qualitatem  amaram.  Sed  8C  admifta  eft  quardam  adftriclio. 
Proinde  extcrgentem  fimul  cV  incidcntem,  contrahentemque,  cV  ftipantcm  eftedum  poffidcnr. 

Itaqj  ad  ionthos,letes,ephelin,cV  pruritu,deinde  cV  ad  pforam,8c  lepra  conucniunt.  Vcru  enim 
uero  8C  lienes  liquat  iecurq^  indurefcentia.Qudd  fiquis  carnem  eius  drachme  pondcrc  cum  mclt- 
crato  bibat,mcdicamen  expcrietur  vomitorium.  Sxpe  etiam  pcr  infernam  aluii  largiter  fubducif. 
Itaqj  cum  hoc  medicamento  vtimur  ad  vifcerum  cxpurgationem,  8C  maximc  iocinons  licnisq^, 

Quinta  Clalfis.  FFFFF    iiij  cx 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


<cx  oxycrato  ipfum  cxhibcre  cofueuimus.  Gaudet  veio  vclmaximc  alioqui  aceto  ad  acfhones  ex^  E 
trinfecas.  Adeo  enim  efficaxefficitur,vt  8c  pforas,cV  lcprasextergcancV  multd  ctiam  magisque 
hisruntminorajIcntcSjViriliginemjionthos^ephchnjCxanthematajachorasitum  vlcerofa,cVqug 
craffi  funt  fucci  omnia.  Scd QC  cicatricibus  decorcm  affert.  Porrd,  cp ciim  illinenda eft lieni,  prae^ 
ftcc  admiftam  eflc  farinaru  quampiam  exiccantium,  cuiufmodi  cft  crui  ac  lolr)  farina,id  iam  potius 
ad  coponendorum  mcdicaminum  traclatione ,  haudqua6p  ad  praefcns  inftitutum  pertinct:  fcd  8C 
in  paratu  facilibusipfumdicctur.  Veriim  in  praefens  (ufficitabftergentecVincidentccumadftri' 
<ftione  quapiam  propoliti  mcdicaminis  dixiflc  facultate,ac lic ad aliud  tranfgredi.  Cortex  th  eius 
admodum  adftringit.  Itacp 8C hunc  quocp poffis,vbi  validae  vfus  cft  adftriclionis,  accommodarc. 

Balftmum . 

Balfamum "deficcat 8>C excalfacit fccundo exceftu.  Eft autcm 8C tenuium  partium,adco  vtodo    A.U.t  i.c.si. 
ratum  fit.  Sed  Liquor  eius  fubtiliorum  etiam  partium  cft  quam  ipfa  planta,non  tamen  adco  cali^    f°l  lo8  c 
dus, vt  quidam  exiftimat ,  tcnuitate  partium  falli.  Porrd  Fruclus  eius  pcrfimilis  genere  facultatis 
cft^caeierum  longe  in  fubtilitate  partium  inferior. 

Balaujhum. 

Balauftium  "flos  eft  agreftis  punic£,ficut  domefticarum  Cytinus.  Valenter  guftum  adftringir.  F  A.ibidfc  10?. 
Et  fanc  deficcantis  6V rcrrigcratis  facultatis  eft,cV  nimirum  etiam craffe^  eflentic/i  quidcm  memo-  foL  1 IO' h 
res  fumus  eorum  que  in  quarto  horum  commentariorum  funt  prodita:  vbi  oitcdimus  omne  ad- 
ftringens,  terreftrc  eflc  frigidu.  Aliarum  autem  qualitatum  nullius  prae  fc  fcrtindicium.  Proinde 
ipfum  quis  cenlcar  ftrcnuc  cV  exiccare  cV  rcfrigerare.  Siquidem  non  pcrpcram  in  quarto  horum 
voluminum  tcrreis  higidis corporibus  adftringcntcm  ineftc  qualitatem  dcmoftratum  cft.  Sanc 
vero  8C  eucntus  ipfc  comprobat.  Nam  fi  intertriginibus  et  alrjs  vlccribus  ipfum  illinas,cclcrrimc 
illa  videbis  cicatriccm  contraherc.  Hoc  fane  nominc  8C  ad  fanguinem  rerjcientes ,  8C  ad  dyfcnte- 
riam,  tum  ad  ventris  vteri  qj  profluuia,non  eft  quifpiam  mcdicorum,qui  curandi  traclatus  cofcri 
pferc,  qui  hoc  non  vtatur  mcdicamcnto, 

BatiM  Rubm . 

Rubi  "Folia,gerinina,flos,  fruclus,  dC  radixqualitatcadftringentc  participat,  ca  cj^  noobfcura.  A.ibi.  c.  571. 
Scd  hoc inter fedifterunt,  cp folia ac praecipuc  mollia  cVrcccns nata plurimum  in fe habcant  fub^ 
ftantiae aquec,paucum  vcrd  adftricfiionis :  cAicm  ratione  8C germina.  Itacp fi  mandatur,  aph thas 
cV alia  oris  vlccra  fanant.  Quin  Sc  alia  vulnera  glutinare  valent : eft  enim  eorum  temperics  dC  ex 
tcrrca  fiigida  cflentia ,  8C aquca  tepida.  At  Fructus , fi  quidem  maturus  fuerit,  non  parum  habct G 
fucci  calidi  tcmpcrati,qui  dulcis  eft,vti  moftrauimus:  Itaqj  ob  hoc  cV  ob  modicam  adftrictionem 
cfui  non  infuauis  eft.  At  immaturus  afrigida  fubftantia  terrca  vincitur ,  ac  proindc  acerbus  cft  dC 
valde  cxiccatorius.  Et  fanc  vtcrqj  ficcatus  rccoditur  validius  c|j  rccens  deficcans.  Scd  8C  Flos  can 
dcm  viin  fruclui  immaturo  poffidct.  Vtraq^ad  dyfcntcrias,  8C  ventris  prorluuium,  8>C  atonias  i. 
imbccillitates,cV  fanguinis  expuitionem  idonca  remedia.  Porrd  Radix  pr^ter  adftric1ionem,no 
paucam  habet  fubftantiam  in  fcfc  tcnuem,  per  quam  6c  lapides  rcnum  comminuit. 

Bairacly.am . 

Batrachium  quatuor  habctfpcciatimdifferetias.  Omniaverd  vchcmenter  acrem  qualitatcm 
poffident,  adeo vt cum  dolorc  cxulccrent.  Hac  rationc,  1 1  modcratc  vtare, pforas  8C  lepras  exco- 
1  iant;CV  vngues  diucllunt :  tum  Icprofis  ftigmata  digcrunt,cV  acrochordonas  QC  myrmecias  detra 
hunt.  Quin  8C  alopecias  iuuant  pauco  tempore  admota:  nam  fi  diutius  inhaereant ,  non  cxcoria^ 
tur  folum  ipfa  cutis,fed  cVin  cruftam  vritur.  Atq3  haec  omniacaulis  cVfoliorum  funt  opcra,fi  im- 
ponas  virentia.  Porrd  Radixarefacla  fternutationc  prouocat,fimiIiter  alrjs  omnibus ,  que  vale- 
ter  dcficcant.  Sed  8C  dentes  dolcntes  iuuat, vt  bC  frangat  cos,valenti  fcilicet  exiccatione.  Et  vt  fe- 
mel  dicam,calida  8C  ficca  valde  eft  tum  radix,tum  vniuerfa  adeo  herba.  H 

BdeUium . 

BdcIIi  um/quod  Scy  thicum  nominant,quod  fane  8C  atrius  cft,  8C  refinofum  magis,  cmollicns  A.ibLc.  1 1 1. 
admodum  cV  cfficacis  virtutis  eft.  At  alterum,nempe  Arabicum,quod  dilucidius  eli,magis  defic 
catquam  cmollientia.  Igitur recens dC  humidumeft,  cVcontufumfacilemollefcit,adomniaad 
quae  fcythicum ,  idoneum:  At  quod  antiquius  eft ,  8C  admodum  guftu  amarum ,  8C  acre ,  6V  iic^ 
cum,  ab  eorum,  quae  indurata  molliunt,  mediocritate  exddit.  Vtuntur  autem  quidam  illis,  8C  po 
tiffimum  arabico ,  8>C  ad  bronchocelas ,  8c  hydrocelas ,  faliua  matutina  ieiuna  que  fubigentes ,  vt 
emplaftri  confiftentiam  accipiat.  Porrd  arabicum  5c  calculos  renum  in  potu  fumptum  frangere 
appare  t :  tum  vrinas  ciere  3  8C  crudorum  flawum  difcurfus :  praeterea  laterum  dolores  8C  rupturas 
perfanare. 

Bechium  Tuftilago. 

Bechium  inde  adeo  fic  nuncupam  eft,q?  bechas  hoc  eft  tuftes,cV  orthopnoeas,iuuare  fi  t  creditu, 
fiquis  folia  arida  aut  radicem  in  prunis  vrens  afcendentem  inde  fuliginem  infpiratu attrahat.  Eft 
autem  modicev  acris,  vt  fine  moleftia  noxa'ue  omnes  thoracis  abfcenus  credita  fit  rumpere.  Sane 
Folia  virenria  partes  cruda  phlegmone  obfeffas  illitu  extrinfecus  adiuuant,nempe  ob  aqueae 

humiditatis 


L  I  B  E  R    SEXT VS  4c 

A  humiditaris  admiftionenrqua  omnia  vindia  tencra  q:  parriapant3alia  plus,  alta  minus:  nam  ficca 
bechn  foha  acriora  funt,quam  vt  phlegmonis  conueniant. 

Biuum . 

\M.c.6j  6.       Bli  tu '  olus  cft  cfculcntu,  h  umidc  frigide  q;  tcmpcraturc,in  fecudo  maximc  cxcefTu  a  tcpcratis. 

Bulous  Saxiuns. 

UbLc.85.  Bulbus  EfcukntusquidcmfrigidiorccVcrafTioremlcr^^^ 

cilis  eft,cV  HatuofuSjcV  venerem  prouocans.  Attamcn  lllirus  obamantatem  fimul  cV  adftncuonc 
abftergit  fimul  8C  glutinat,cV  nimirum  etiam  cxiccat.  Eft  enim  oftenfum  amarirudincm  m  exter- 
gcntibuscflc  fubftantns.adftriclioncm  verosin  glutinantibus.  Atficciras  vtrancpconfcquitur, 

Bulbus  V  omitorius . 

Bulbus  Vomitoriusmulto  eftcalidions  tempcraturae,quam  fupcrior. 

Bubomum . 

Buboniu,aut  Aftcr  Atricus.nuncupatumcftira^quia  creditueftbubonasfanaretui1litu,tum 
inguini  adalligarum.  Eft  aut  mediocriter  digerentis  facultatis ,  quia  vidclicct  cV  modicc  calidum 
eft : nec  vehementer,nec ua  deficcat ,  vt contendat,  maximc  cum  ctiamnu  molle  ac rcccns  fucrit. 
B  Buglofjum . 

Aibi.c.4i«.  BuglofTum  1  humidae calidae q^  temperici  cft.  Itaq3  vinis  inicau  Iaeririae  ac  hilaritatis  caufa  efTe 
creditu eft.  Sed cV  rjs  qui ob  fupremi  guituris  «{pharynga  Grxci  vocat>afpcritatcm  tufTiunt,  co- 
cul  in  mclicrato  coucnit.    Bumum . 

Bunium,alij Arc"ucum,adeocxcaIfadt,vtcVvrinamoucat,cVmenfesprouocet.  ScdcVPfeu-  "ALA*s 
dobunium  adlimilis  llli  caliditatis  eit. 

Buphthalmum . 

AJbi.c.57.  Buphthalmum  rficappelIatumeftafloribus,quifiguraquidcm  boum  oculis  videanturadfi- 

milesxoloreautemanrhemidisflonbus  fimiIlimifunt,fedmuIto  tum  maiores,tu  acriorcs.  Pro- 
indc  5C  vehementius  digcrunt,adeo  vt  6V  duntias  fanent  cerato  mifri. 

Bratljy  Sabma . 

A.i.  i.t.  1.  c.5.  Sabina '  cx  numero  eft  forriter  exiccantium,id CJ3 fecundum  tres  qualitates  quas  in  guftu  pre  fe 
fol  ??.d  fcrt.fimiliter  ut  cuprelTus,mfi  q?  ea  cV  acrior  e,cV  vt  lic  dixenm.magis  aromatica,  -{fcu  odoratior.}- 
Igitur  huius  qua  modd  dixi  qualitatiseft  particeps,nempc  acnmonia?  cofiitenti  s  rn  tcperamcnto 
caIido,prxtereaamaritudinis  cVadftncuonis  oblcurionsrjincupreflo  :  quantum.n.ipfacuprcf- 
C  fum  fuperatin  ammonia,trh  ab  lpfo  fuperatur  in  adftnaione.  Quo  manifeftu  eft  q>  omnino  ca- 
lidior eft  cupicflo,cV  ob  idet  potentius  digerit.  Itacp  glutinare nequit  vulnera  ob  iiccitatis  cV  ca- 
lictiiarisrobur:  nam  llli  tfh  vtriufq5ineft,vtetcontendat,cVinflammatione  afferat:  Atputredini- 
bus  fimiliter  ut cuprelTus  accomodan  poteft,  maxime  vbi  rcbelliorcsfucnnt  cV  diu turniores  :  na 
haecirra  noxam  vim  mcdicamenti  perferunt.  Qirin  cV  qux  atra  funt  reddita.cV  admodum  fordi- 
da,ea  cu  mclle expurgat.  Carbunculos  ltem  foluit.  Porro  partiu  rcnuitatc  menfes  quoqj  prouo- 
cat,vt  fiquid  aliud :  cV  fanguine  pcr  vrinas  mouct.  Foerum  ct  viuentcm  intcrficit,cV  mortuu  cdu- 
cit.  Efto  aut  hoc  medicamen  tertrj  ordinis  tum  excalfacientiu,tum  deficcanuu,  ex  numcro  coru 
quaevelmaximc  tenuiumfunt  partium.  Ethoc  vtiqucnomine  vngucnrisinditur,  cv  maxime 
gleudnOjCV  in  multas  antidotos  inrjcitur.  Quidam  vcro  etiam  cinnamomi  vice  duplu  eius  fubrj- 
ciunt.  Eft  enim  extenuandi  cV  digercndi  facultaris3fi  cpotum  fucrit. 

Breramca. 

Brctanica?  hcrbe  Folia  adftringentia  funt,cV  vulncrum  glurinatoria.fimilia  agreftiu  lapathoru 
folrjs,nifiquatenusacriorafunt;magisq;hirta.  SedcVexpreflusexillis  Succusperindc  natus  cft 
adftringereritaquecocftum  quidam  reponuttanquaminterftomanca  medicamcta  efficacnTimu. 
D  Videiur  erum  fanare  iam  etiam  putrefcentia. 

Eromus. 

Bromus  vnumeftexleguminibus:  veriimvt  medicamenwmTimflem  hordeo  vim  obtinet. 
Namillitum  deficcat  cV  digerit  mediocriter,cV  line  morfu.  Tempcriem  autem  habet  paulo  frigi- 
diorem.  Non  nihil  eriam  adftrictionis  obrinet,vt  ventris  profluuia  iuuet. 

Bnon  Thalamon  *dlg*. 

Bryon  Thalattio compofitum  eft cx  terrcna  cV  aquea  cflenria,vtraq;  frigida.  Siquidcm  cV  gu 
ftum  adftnngit: cV calidis  quibufuis  illitum,ea  euidcntcr  refrigerat  cV adiuuat. 

Bn  on  aut  Splanchnon  Mufcus . 
Aibiic.  711.       Bryon, 'quida  vero  Splanchnon.  Inueniturautin  quercubus,5Cpiccis,cVpopulisalbis.  Vim 
habet  adftringentem  mualida.Nec.n.multu  eftfrigidu,fed  proximc  fermc  mcdrjs,  quia  vidchcct 
dC  digerendi  cV  molUendi  facultatis  eft  particeps,maxime  quod  in  cedrims  lignis  reperitur. 

G  A  l  l  1  v  M 

Aibiic  115.  Allium  lndcadeonomenfortirumeftfuum,  q»laccoaguIct.  Adfimikautcmeft  Aparinar, 

Vj  facultatem  obtincs  exiccatoriam  6V  fubacrcm.  Flos  dus  fanguinis  profluurjs  compctcrc  vi- 
detur,cV  combuftis  mederi.  Eft  autem  boni  odoris,cV  coloris  lutei. 

Gcntiana. 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


Gentiana .  E 
Getiana. '  Huius  hcrbg  Radix  multum  eft  efficax,ctim  opus  eft  extcnuatione,purgatione,al>    A.ibi.c.18  r. 
fterfione,obftrudionislibcratione.  Nec  mirum  fi  haec  poiTit,cum  impenfe  Qt  amara. 

Gwarta  ^fanorum  Vux  Nutlei. 
Acinoru  Vuae  Nuclei  ex  fecundo  ordine  funt  exiccatium,refrigerantium  verd  primo.  Subfta- 
tia  eonl  craflarum  partiu  eft  et  terrena :  cui  guftus  indicio  eft,nimiru  cu  acerbi  appareant.  Quin  cV 
experietiacomprobat.  Na  omnibus  ventris  cu  proftuuio  iundis  affeclibus  impendio  conferunt. 

Ginoidium . 

Gingidium,ficut  guftu  amaritatem  cYadftrichonem  pra?fert,  fic  temperie  quoq3  ipfa  caliditate 
cYfrigiditatem.  Sccundum  vtranqjverd  qualitatem  deficcatorium  eft.  Scdenim  ltomacho  ami^ 
cum  eft,vtpote  non  paruam  obtinens  adftricftionem.  Quamobrem  non  admodu  confpicuam  ca^ 
liditatem  poffidct:  fecundo  autem  receflu  deficcat. 

Glaucium . 

Glaucium  "adftringit  cum  quadam  infuauitate.  Tum  adeo  manifefte  refrigerat,  vt  folum  fepe  A.ibi.c.470. 
eryfipclata.vtiqj  li  vaientia  non fuerint,curare  poffit.  Miftura  eius copofita eft  ex aquea  tcrrea  qj 
fubftantia,  vtraq;  fane  frigida,verum  non  fumme,fed  ceu  aqua  fontana.  F 

Glaux . 

Glaux  Herba.  Et ipfa Iaclis  gcnerandi  vim  obtinere  videtur.  Qiidd  fi  fit,calida  quodammo^ 
do  humida  cp  temperamento  fucnt. 

Gluhon  Puleoium. 

Pulegium".  Et  hcc  herba,  quandoquidem  acris  cY  fubamara  eft,  valde  tum  excalfacit,tum  extc  AjhLc^fi. 
*TiKp»[>io¥.   nuat.  Porrdquddexcalfaciat,abundemagnumeftteftim6nium,  quddillitarubrificat:cY  fiquis 
diutius  tolerct,exulcerat  quoq;.  Qudd  verd  extenuet,fatis  indicat ,  ciim  humida  crafla  cY  lenta  ex 
thorace  cY  pulmonc  excreatu  facilia  faciat,menfes  ck  moueat. 

Gloeos  Strigmenta  Balneorum . 
Glccos  modice  cmollicndi  vim  obtinet. 

Glycyrhi^a  Dulcis  Radix . 

Glycyrhiza".  Huius  fruticis  radicum  Succus  in  primis  vtilis  eft,fimiliter  vt  eius  radices,dulcis  A.ibi.c.4 J7. 
fimul  cp  lcuiter  adftringes.  Proinde  afpcri itates  lcnirc  poteft,  nec  modo  in  artcria,veru  ctiam  vcfi 
ca  (cabra ,  id  ^3  tempcratura;  mediocritate.  Quocirca  fuerit  fane  natura  eius  familiaris  noftrae  tcm 
peratura*:  nam  tale  monftratum  cft  elTc  dulce:  fed  cum  adftricfho  quedam  adiuncla  fit,vniuerfum  G 
eius  tempcramentum  quannim  ex  caliditate  cY  adftricftione  eft,tepid£  potifTimum  caliditatis  fue^ 
rit,quam  proxime acccdcs ad  fymmetrum  liuc tempcratum.  Porrd  qm  temperie  quoq3  cft  humi 
dum  id  quod  modice  eft  dulce,  iure  fanc  ctiam  liti  congruens  medicamentum  eft,  nimirum  modt 
cehumidum ,  fimul  cY  humana  natura  frigidius.  Refert  Diofcorides  Radicemficcam  ad  lxuorc 
reda<ftam,ptcrygiorum  feu  vnguium  oculorum  idoneum  efle  illitu  remedium. 

Glyiyfida  Pxonia. 

Glycyfida/quam  Pentorobon  cY  Paroniam  nuncupant,Radiccm  habct  laeuiter  adftringetem  A.ibi.cjfu 
cum  quadam  dulcedine: ac fi  plufculum  dentibus  mandas,  acrimoniam  item  quampiam  fubama 
ram  fubefle  percipies.  Proinde  mcnfes  ciet  ex  melicrato  amygdah  pota  quantitate:fane  tundere 
eam  necefle  cft,ac  ita  cribratam  infpergere.  Expurgat  porrd  etiam  iecur  obftruclum,  cV  renes:  fed 
hec  cfficere  nata  eft,quaacris  cV  fubamara  eft :  Qua  verd  quiddam  etiam  adftriclorium  obtinet,  in 
ventre  prouenientes  fluxioncs  fiftere  potefhcajteriimeam  tuncinaufterorum  vinorum  quopia 
decoclam  potareconucnit.  Eftporrd  omninoreliccatoria.  Eapropter  hauddefperauerimeam 
(quod  merito  creditum  eft)  ex  collo  pueris  fufpefam  comiualem  morbum  fanare.  Equidem  vidr 
puellum  quandoq; oclo  totis  mefibus morbo comitiali  liberu,  ex  quo hac radice geftauit:ac po- H 
ftea  forte  fortuna  cu,quod  a  collo  fufpefum  erat,  decidiflet,protinus  denuo  couulfione  correptu: 
rurfus  qj  fufpefo  in  locum  illius  alio,inculpate  poftea  egifle.  Porrd  vifum  eft  mihi  fatius  elle  rur^ 
fum  id  collo  detrahere,certioris  expeneti^  gratia.Id  cu  feciflem,ac  puer  iteru  effet  couulfus,magna 
recetis  radicis  partem  ex  collo  eius  fufpendimus :  ac  deinceps  prorfum  fanus  effedus  eft  puer,nec 
poftea  conuulfus  eft.  Rationabileitaqjerataut  partes  quafpiam  a  radice  defluetes,  ac  deinde  per 
infpirationem  attraclas,affeclos  ita  locos  curare:  aut  aerem  a  radice  aflldue  mutari  cV  alterari.  Na 
hoc  paclo  Succus  Cyrenaicus  columellam  phlegmoneaffeclaiuuat:  cY  Melathium  friclu  palam 
catarrhos  cY  coryzas  deficcat ,  fiquis  id  in  calidum  linteum  rarum  liget ,  afTidue  cjj  calore  ex  eo  per 
infpirauonein  nares  attrahat.  Quin  etia  fi  copluribus  linis.cY.  maxime  marinar  purpurae,colIo  vu 
pera?  inieclis ,  illis  viperam  prsefoces,  ea  cjj  poftea  cuiufpiam  collo  obuincias,mirifice  profuerit  tu 
parifthmfjs,tum  omnibus  fjsqu^ in collo  expullulant.  Sane de talibus priuatim aliqn forte con^ 
fcribam.  Ac  nunc  pxonix  cognofcendum  temperametum  eft  nim  exiccatorium,tum  fubnhum 
efle  paru'um,haud  tamen  infigniter  calidum,fed  aut  fymmetrum,aut  pauxillo  calidius. 

Gnaphalium . 

Gnaphalium  inde  adeo  nominatum  eft,  qudd  folfjs  eius  mollibus  pro  tomento  vtantur.  Sunt 

autem 


1 


LIBER    SEXT|VS  46 

'  A  autcm  candida,cV  m  odicc  adftringunt.  Ac  proindc  quidam  id  cxhibcnt  cx  aufteroium  vinorum 
quopiam  dyfcntcricis  ♦ 

Gongilis  Rapum. 

Gongilidis  Scmen  vencrem  cxcitat ,  vtpotc  fpiritu  flatuofum  procrcans,  Sic  cV  Radix  cocla 
difficilis  eifynflat  C|5,cV  fcmen  gencrat» 

Damasonivm  sevalisma 

A.1.1.M.C144  "TA  Amafoniu,"aut  Alifma.  Dc  hac  herba  in  tertto  libro  tradit  Diofcorides,q>  Radix  cius cpo 
fol.ii7.a  J^/tadyfcntenas  fanet,cValuumfiftat,atq3cedematamitiget.  Sed  noseaquidcmcxperti  non 
fumus :  Quod  autem  conftitutos  in  rcnibus  calculos  aqua  in  qua  dccocla  fucrit,pota  comminuar, 
id  certe  cxperti  fumus.  Ex  quo  liquet  q>  abfterforiam  quandam  facultatcm  obtinet. 

Daucus  Staphyimus. 

A.ibi.cii7.  DaucuS)"qUem  qU1'dam  etiam  Staphylinum  nuncupant,agreftis  quidcm  domeftico  minus 

eft efui  idoneus,cetcrum  in  omnibus  vehementior : at  domefticus efui  aptior,fed  imbccillior.  A^ 
cre,cV  calefacicndi  facultatem  obtinct,ac proinde ctia  extcnuandi.  Certe  Radix  praeter  iam  com- 
Bprchcnfaflatuofumquiddamobtinctac  venereum.  Semcnautem  domeftici  quidem  cV  ipfum 
quandamad  vcnerem  ciendi  porentiam  poffidet.  Agreftis  veroplanc  flatucaret,quodct^(roF 
vocant:  ac  proindc  vrinam  menfes  qj  ciet.}- 

Dauci  Semen. 

Aibidem.  Daucfherbe  Semen cxcalfaciendi  vchcmentcr  facultatcm  habet,  adeo  vt  inter  prima  cfficax 

fittum  vrinaemouendae  medicamen,tum  mcnfibus  prouocandis.  Multu  etiam  digcrcre  per  hali 
tum  foris impofitum  valct.  Ipfa verd  Herba  fimilcm  quidcm  vim  obtinet,tame feminc  innrmio- 
rcm,nimirum  ob  aquca;  humiditatis  mifturam,quanquam  vtiqj    ipfa  caJida  Cc  temperie. 

Daphne  ^Arbor  Laurus . 

A.CA18.&444  Laurr/arboris  cV  Folia  cV  Frucftus  deficcant  cV  calfaciunt  vehemeter ,  plus  cjj  etiam  frudus  qua 
folia.  At  Radicis  cortex  minus  quidcm  acris eft  cV calidus,plus  tamen  amarus,habct qj ctiam  ad^. 
ftrictionis  non  nihil.  Quamobrem  cV  calculos  confringit ,  QC  iecori  prodeft.  Bibitur cx  vino  fra^ 
grante  trium  obolorum  pondere. 

Daphne  Herba,  &  Cham&daphne . 
Daphnes  hcrbae,quam  cV  Daphnen  Alexandrinam  appcllitant,tempcratura  euidentcr  eft  ca^ 
Clida: cV  guftantibus,acris fimul eft  cV  fubamara: Potaq?,  tum vrinas,tum  menfes  prolicit.  Porrd 
CamaedaphnesGerminateneraediquoqjaftblent.  Eitautem  perfimilis  vinbus  Daphnac  Ale- 
xandrinacjficut  fane  cV  quod  Daphnoides  nuncupant. 

Dtflamnum. 

A.ibid.c.461.  Diclamnum  *tenuiore eflentiaconftat q  Pulegium,caetera illi fimilc,  At quod  vocant  Pfeudo^ 
di<ftamnum,ad  omnia  imbecillius  diclamno  eft. 

Dipftcos . 

Dipfaci fpinae  Radix  ex  fecundo  ordine  exiccatoria  eft ,  habct  6,3  non  nihil  cV abftcrforium. 

Dorycnium . 

Dorycnium  temperamento  papaueri  fimileeft,cV  mandragoraf,accaeteris,quc  pare  habent  re- 
frigerandi  potctiam:excellitcVfrigiditateaqueaadmodu  efficaci.  Quamobrempauculum  quu 
dem,foporcm  conciliat,plufculum  verd  fumptum  interimit. 

Dracontittm  Dracunculus. 

Aibi.c.431.  Dracontium  "quiddam  Aro  perfimile  obtinet  tum  fblrjs,tu  radice,ca:terum  illo  tum  acrius  cft, 
tum  amarius:ac  proinde  calfacftorium  magis,cV  tenuionbus  partibus.  Habct  etia  leuicula  quan^ 
T) dam  adftriCtionem,quaf  quandoquidem cum comprehenfis duabus  qualitatibus  acri  f.cV  amara 
coniuncta eft,medicamentum  faclum  eft,vt que  maximc,efficax.  Nam  Radix vifcera  omnia  ex> 
purgat,cratTos  potiffi mum  cV  lentos  fuccos  extenuans :  optimumqj  remcdium  eft  con tumacium 
vlceru,-£que  »ax.o>i3->i  nucupat.}-  Expurgat  quocp  exterget  q;  profcclo  ftrenue  tu  alia,que  exter- 
iionem  deliderant,tum  vitiliginem  cum  aceto.  Tum  FoIiaitem,vtpote  fimilcm  facultatc  habcn- 
tia,vlceribus  vulnenbus  q^  reccns  inflicfhs  accomoda  funt :  cV  quanto  minus  fucrint  licca,tato  ma 
gis  conglutinant.  Nam  que  ficciora  funt,vinbus  funt  acrionbus,q  vt  vulneribus  coueniat.  Crc^ 
ditumquoqjeftcafeumhumidumjfiillisfonsteclusreponaturjobtemperaturae  llloruficcitatcm 
i  putrcdineconferuari.  Frudus  valcntior  eft  nonfolnstantum,fedcVradicc.  Itacp  cxcancroscV  ,  D,tf"r^es 
polypodas  eliquare  crcditus  cft.  Succus  quoqj  cius  t  vitia  oculorum>  cxpurgat.  >*"*  r<t 

Dryoptens  Filtcula.  trctiy  o'*9<tA 

A.c.4i>  Dryopteris^guftumiftamqualitatcmprefcrtjdulcemjacremjfubamaram^inradicevcrdit^       -f  • 

acerbam.  Facultatem  habct  fepticam :  Proinde  etiam  pilis  glabram  cutcm  cfficit»  j-Hf)l  £  1**1  s 

Drys  Qurrcus,  flMC  Robur  .  niof.nnhccH- 
Aabid.ci7>.  Qiicrcus  "Partes  omncs adftringcntis qualitatis  participes funt:  Scd  plus  tamcn  habct  que in  las  tlkmgma 
0 )0 g        truci  cortice  Mcmbrana  fubcft :  tum  quce  lub  glandis  ipfius  caliculo,ea  videhcct  quc  fruclus car-  &  tsUpna . 

nem 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 

nem  coueftit.  Quam  ob  rem  ad  pronuuium  muliebre,et  fanguinis  cxpuitiones,  tum  dyfenterias,  E 
cV  diuturnos  ventris  fluxus ,  commodam  effe credunt.Maxime  vero  ca  vtunt  decocla.  Valetius 
tn  afiringutFagus  &C  Ilex,  fcu  quis  eas  fpecies  eflc  Roboris  velit,  feu  toto  gcnere  diucrfas.  Quin 
cVFohaharum  plantarum  tenellaillitanoninftrenuedeficcare  valent:minusautem  quaefuntal^ 
tcnus  roboris,  nimirum  quanto  minus  fortita  funtadftriclionis,  Siquidem  ego  quandoq^gluti- 
nallc  me  vulnus  mcmini  iecuri  inrliclum ,  cum  nullum  adeffct  ad  :manu  medicamen  prarter  ipfius 
qucrcus  folia.Triui  ea in  lauii  pctra,2£  vulnus  omnem  cj3 vicinum  locum  contcxi.  Eandem  folijs 
vim  habct  cV  Fruclus  roboris:  eo  q$  mcdici  non  nulli  ad  incipietes  6C  crefcentes  vtutur  phlcgmo- 
nas,nam  cnianam  vehcmentesfunt,  adftringentia  refpuunt.  Sed  taliaadcuradi  potiusrationcm 
cp  prefentcm  traclatum  attinent.  Cattcrum  m  prarfentia  noui(Te3q>  catenus  adftringentcm,quate- 
nus  dicfium  cft,facultatem  qucrcus  obtineat,furficit:acproinde  deficcandi ,  atq^  adltringendi:cx' 
calfaciendi  autcm  paulo  infra  media,ingenere  f.eorum,quae  (vt  ficdicam)  tcpida  funt. 

EBISCVS  ALTHAEA. 

EBifcus,fiue  Althea/Eft  autcm  Malua  agreftis,facultate  digerendi,laxandi,«(pAe}/'.tai'Toc  hoc    a.  U.  li.c.7». 
eft  phlegmone  leuandi,mitigandi,concoquendi  difficilcs  coclu  phlegmdnas.  Radix  porro  °t10^^£ 
**>  eius  cV  ieme  catcra  quide  pari  folrjs  vindibus  modo  agut,  veriim  tenuioru  partium,  magis  CJ3  cxic  F 

catoria,ad  h,aec  magis  extciforia.faailtatcm  oftcndunt,vt  cV  vitiligines  detergant,et  femcn  rcnum 
calculosconfringat.  AtradicisDccoctum  ad  dyfcnteriam,diarrhceam  hoceftalui  profluuium,cV 
fanguinis  rcie6ionem,aptum  cft,ncmpc  cum  adftringentem  quandam  facultatem  pofiidcat. 

Ebenws . 

Ebenus  "ex  fjs  Iignis  cff,q  trita  cu  aqua  in  fuccu  foluunt ,  ficuti  no  nulli  lapidcs.  Vis  ei  ineft  ex^    A.ibi.c.  n6So. 
caIfaciedi,extcrgedi,cY  tenuium  partiu.  Qiiaob  requarpupillas  offufcat,extergerecrcdif .  Mifccf  I24g 
alrjs  rcmedfjs  ocularibus,qu£  ad  vlccra  antiqua,  Huxiones ,  dC  bullas  liue  puftulas,accomodafunt. 

EUa  Ole.i. 

*  S^aa»/.  Oliuae  "Rami  quatfi  habet  adftriclionis,tata!  SC  frigiditatis  participes  funt.  Fruclus  vcro,fi  qde    A.ibLcj  14- 

ad  vngue  maturuit,moderate  calidus  eft:  lin  immaturus  cft,magis  tum  adftringit,  tum  refrigerau 

E Uon  Oleum . 

Olcum  "quod  ex  oliuis  c6ficitur,quod  fanc  proprfjffimo  nomine  oleum  appcllamus,  cuiufmo  A-M • 
di fit tcmperatura* ,  fupcrioribus Iibrisdefinitum eft.Quippe humeclatoriu  elfe &L modcrate cali- 
dum  oftedimus.  Eiufmodi  cft,  quod  eft dulcilfimum : htq?  potilTimum ex oliuis  quas  Graeci  £pv 
vririic  vocant,  -f  nos  druppas}-.  Cauerum  quod  Omotribes  &  omphacinu  nuncupant,  id  quan  G 
tum  in  fe  habet  adftrictionis,tm  ctiam  illi  ineft  frigiditatis.  Porro  oleum  vetus ,  quod  quidem  ex 
dulci  inuctcrato  efficitur,cV  calidius  eft,  &  ad  difcutiendum  potentius :  Quod  vero  ex  crudo,  iddu 
reliquumquippiam  feruaucritadftriclionis  ,mifta:  permanet  facultatis:vbi  vero  illamprorfum 
abiecent,reliquofitiimiIe.  Quinetiamquicunq^in  praeparandoramosinfjciunt^ijcVipfiompha 
cino  fimile  oleum  efrlciunt.  Cacterum  rogandum  non eft,quo  paclo  fit pra?paratum,fed  guftan^ 
dum  cft  potius:ac,fi  pra^fcrat  adftriclionis  quippiam,eatenus  etfrigidum  eflc  exiftimandu,ceu  il- 
ludquodab  ibcria  portatur,quod  Spanum  ideftHifpanicumnominant.Quodlinequaquagu^ 
ftantibus  adftringere  appareat,fed  ad  amuffim  videatur  dulce,  id  modice  eftecalidum  putandum, 
Porro  fi  tenue  quoq;  cernatur  (tale  eft  quod  purum  eft,quod  q3  intuenti  translucidum  videtur)ac 
modicum  cius  latiffime  pcr  cutem  extenfum  fibi  maneat  continuum ,  celeriter  CJ3  a  curc  combiba- 
tur,id  vtiq3pro  optimoduccdum,acolei  virtute  cp  maxime  pollere,  quale  eft  Sabinum.  Porrocp 
oleum  Lotu  mimmc  omnium  mordacitatem  continet,fupra  etiam  dictu  eft.Carterum  quo  potifii 
mum  modo  id  probiffime  laues,in  fequenti  tradam  opere,quod  infcribetur  de  Medicaminum  co 
politione :  vbi  cV  de  ficyonio,cV  fiquod  eius  generis  preterea  oleum  cft,agetur :  Nunc  fermo  miht 
eft  de  fimplicibus,adrjciam  CJ3  dC  de  alfjs  olei  (peciebus.  Vocatur  enim  quoddam  Cicinum  oleum,  H 
in  iEgypto  maxime  proueniens  cx  frucl  u  ricini :  Tum  Raphaninum,fefaminuir  jimygdalinum, 
caryinum:adha:cfinapinum,lentifcinum;laurinum,melathinum,terebinthinum,  maftichinum, 
myrtinum,balaninum,  hyofcyaminum :  nec  pauca  praner  haec  ex  frucff  ibus  expreffa  omnia ,  caete^ 
rum  tfh  inter  fefe  difcrcpantia,quantum  et  fruclus  ipfiafeinuicemdifiident.  Eft  enim  Cicinum 

*  rortclocoa-  tum  tenuiorum  partium,tumaddifcutiendumpotentius,6^fimillimu"oleoexoIiuavetufto.Qua 
«rfinum,ru"  0^  rem  fiquando  in  medicarnenti  compofitione  cicinum  oleum  adfcriptum  fuerit ,  fi  ipfum  non 
fuscjs  procaryi  adfit,communi  vtendum  oleo,maxime  li  fuerit  fabinum.  Raphaninum  autem  caetera  huic  fimi^ 
n'  i^lffieft"  leeft>^edcalidiustn,athocetiamcalidius Sinapinum.  HuicfimileeftquodexMelanthio,hoceft 
NulIaTn.  aftri  -  gith,conficitur.  Pugnant  cum  lftis  Myrtinum  6C  Sefaminum,tum  cp  adftringant,tum  q>  craffarij 
dionc  amyg-  fintpartium.  MiftaefacultatiseftLentifcinum,  dC  Terebinthinum,cVMaftichinu:nonenimtm 

emolliunt,fed  cV  adftringunt.  Amygdalinum  porro  amaritatem  exuperantc  polTidet,  caeteru  cu^ 
iufdam  etiam  adftridionis  eft  particeps:non  th  Caryinum,  fed  id  vel  maxime  fimplicis  eftdigere 
cibraucgdai-  di facultatis.  Calidiuseo  eftacmagisdigerensLaurinum,8^hocetmagis  Cedrinum.  Proximu 
ffionTcaSSca  ^ cft,quod ex nigra pice conficif Dadinu , minus quidem laurino calidum, verum valetius defic^ 
ryisfeunucib9.  cans.  Hyofcyaminum  veromiftaifacultatiseft,emolIiendividelicet,cVreffigerandi.  Oleuporro 

Cicinum 


dalis  atttibuit 
Gal.  c?p.  cie  a 
myg.ialis.  Nu 


LIBER    SEXTVS  47 

A cicinum  ventrem  fubducit.  Hoc  vero magis,quod fit ex Gnidio grano,  tanto nimirum ,  quanto  *  AH Cnicinu. 
granum  potentiorcm  purgandi  vim  obnnct ,  rj;  dcis  id  cft  ricinus.  Ia  quod  cx  Agrefti  oliua  oleu  •  Ai:  Cntau. 
cxprimitur,non  fimpliccm  tcmpcraturam  obtinct,  fedextcrgit,  limulqjaftringit.  Squallidifti- 
mum id efi ex omni oiei gcncrc:cV  poft,lftricu quoqjrdcinccps pofi illa efi Hilpanum.  Pmguiffi 
mumefiLybicu,6VCilicium:limuIautempingue6Ctenue  Sabinu.  Inmcdiocomprchcnlorum 
omnium  funt,tum  id  quod  pcr  Cyclades infulas  nafcitur : tum  quod  per  Grcciam,Aliam  qj.  Por 
rooleum  pinguccftimaf  iudicatur  qj  vifcolitate:tenucver6,lipcrIuceat,li  purumlit.li  plunmum 
a  minima  cius  portione  inungatur,li  facile a  cute combibatur.  Ex duftis cognofccrc  um  liccat cV 
dcalijsolei  gcneribus,qu:ecquiuoceipfisdicunfvngucntis,puta  rofaeeo,melino.Iiliaceo:ctque/ 
cunqjid  genus  floribus,fruclibus,germinibus,  folrjs  in  oleo  maccratis,c6ficiuntur.Horu  quodqj, 
vbi  vna  cum  aromatibus  prarparantur ,  vnguetum  efticitur.  De  his  copiolius  dicetur  m  opcrc  dc 
Componendis  medicamentis.  Porro vbi  quod  in praefentia  vtileeft expofuero,dclin  am.  Pro  cu 
iufqj  iniectoru  natura  oleum  variari  contingit.Ex  rjs  ergo,quae  in  toto  hoc  opcrc  dc  quoqj  inrjcic 
dorum  vniuerfaliter  difces,fingillatim  quoqj  confeclum  ex  fjfdem  olcum  cognofccre  dabitur. 

E  lattne. 

B    Elatine  modice  tum  refrigerat,tum  adftringit. 

Elaphobofcws. 

A.  ibi.  c  5  5.         Elaphobofcus  Tacultatis  cft  excalfacloriar,  cV  tcnuium  partium ,  ac  proindc  cxiccator/ae  fccun^ 
do  maxime  excefluum  ordine. 

Elemum  EnulaCampana . 

A.ibi.c.  i )  5.  Elcnfj  "hcrbae  Radix  maxime  eft  vtilis,no  primo  ftatim  occurfu  excalfaciens :  ac  proinde  dicen 
da  eft  non  calida  cV  licca  exacle  ceu  piper  tum  atrum,tum  candidum,fed  cum  rccrementitio  humo 
rc.  Quaproptcr  eligmatis,quae  faciunt  ad  educendos  cx  pedore  pulmone  qj  craflos  lcntos  qj  hu- 
mores,idonee  commncetur.  Rubrificant  illa  quoq?  partes  frigidis  ac  diuturnis  vexatas  affedibus, 
cuiufmodi  funt  non  nulke  coxarum  paffiones,ifchiadas  vocant,cV  exigue  afliduaj  cjj  ar ticulorum  *  AP.  hcmicra- 
quorundam  prae  humiditate  procidcntia.*  ac  luxationes.  ni*' 

Eleltfyhacos  Salma. 
Elclifphacos  cuidenter  excalracit,acleuitcr  fubadftringit. 

Elleborus  V  cratrum. 

a. Hm.c.  1 37.  •       Ellcborus *  vtercp  tu albus,  tu niger,extergetis eft  6V excalfacietis facultatis.  Qua  ob  rcm  ad  al- 
C  phos,lichcnas,pforas,lepras  qj,  accomodi  funt.  Quin  et  niger  li  in  fiftula  callo  indurata  immilfus 
fuerit  duobus  tribusVe  diebus,  callu  detrahit.  Dctibus  prodeft  cum  aceto  colluctibus.  Suto  autc 
in  tertio  ordinc  excalfacicntium  cV  deficcantiu.  Porro  nigcr  guftu  calidior  eft,cadidus  fubamarus« 

Elxine . 

foi  100  f C 1 8*  E'x,ne«  Alij  "Perdicium  nominant,alij  parthenium ,  alrj  fideritin,  funt qui hcracleam  appellt- 
tent.Cxtcrum  vis  ei  meft  abftergendi  &t  leuiter  conftringendi  cu  humiditate  fubfrigida.  Quam 
ob  rc  phlegmonas  ocs  in  initio  3C  augmeto  fanat  vfq?  ad  ftatu  {m(ww  Graeci  vocant,}-  cx  maxime 
fi  calidae fucrint.Quin  ctiam  incipientibus  phygethliscataplalmatis  ritu  lllinirur.  Tum  et ad  au- 
rium  dolores  phlegmonofos  Succus  eius cu rofaceo  mediocriter  profuent.  Gargarizandu  ltcm 
non nulli  exhibent  ad  parifthmia.  Sunt  vero etiam  ex  medicis  quidam, qui  ijs  qui  diutina  tuffi  vc 
xantur,illam  exhibuennr.  Certe  euidens  extergendi  experimentum  prxbet  dC  tn  valis  vitreis. 
*    Elxme . 

Efxinc,quaecV  Cifiampelos  nuncupatur,digcrcndi  facultatem  obtinet. 

Elymws,  Meline,  Pamcum. 

A.ibi.c  188.         Elymus.  Vocatur  "autcm  cV  Melrne.  Panicum  cx  Icguminum  genere  eft,milio  fpccic  fimile , 
D  facultate  certe  pauci  nutrimenti,cV  exiccatoria.  Siftit  quoque  non  nihil  vcntris  fiuxus,ccu  ipfum 
-   etiammilium.  Siver6forisiIlinatur,exiccatatct3refrigerat.  "AErBfwiad 

r  ltrineic. 

Empetron . 

Empetron  adfolas  purgationes  efTe  vidcturcommodum  ,bilemacpituitameducens.  Guftu 
falfum  eft:  proinde  ad  alia  quocp  vtaris  licet,ad  qu^  pollcre  oftcndimus  fubftantiam  faifam.Nomi 
narur  item  Prafo«des» 

Epithymum . 

A.ibi.c.n5.a        Epithymum  "thymi facultate habet ,  ad omnia efflcacius.  Exiccat 8C cxcalfacit in  tertio  gradu* 

Eptmedium . 

Epimedfj  vis  eft  modcrate  refrigeratoria  cu  aquea  humiditate :  quare  nulla  habet  infignc  quali 
tatem.  V  beribus  lllitum  ea  rccla  feruare  poteft.  Aiunt  vero,fi  potu  hauriatur,ficrilitatcm  parere, 

Epimelts . 

Epimelis.  Accrba  haec  planta  c§ ,  vt  6j3  dixerit  quifpiam ,  pomus  fylueftris.  Vocatur  autcm  ab 
Italiae  rufticis  Vncdon.Ingens  eius in  Calabria prouentus.  Jhruclus eius acerbus  quidcm  eft ,  ni- 
hilo  minus  tamen  ftomacho  ingratus,  cV capitis mouens  dolores, Admifta  fiquidcm  ei  cft  alicna 
quaepiam  qualitas. 

Ercbinthuf 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


Ercbinthws  Cicer.  £ 
Ciccr  *  lcgumen  eft  flatuofum,copiofi  nutn'menti,aIuo  moucndc  habile,cicnda:  vring  idoncu,    A.ibi.c.  i  is.fo. 
ladti  SC  fcmini  gcnerando  aptu:  prolicit  vero  et  mcnfes.  Porro quod  vocat  Criu,hoc  eft  arictinu,    1 14-c 
caeteris cf  ficacius  vrinam  prouocat.  Decoccu eius  calculos  rcnu confringi t.  Reliquu autc ciceru 
genus  (vocaf  aut  Orobiaru)  cade  vi  pollct,puta  attrahendi.digcrendi^ncidcndi^cxtergendi.  Sunt 
"  Quang;  Aldi  cnim  calidi,cV  modiceTicci :  participes  ite  funt amaritatis :  Guius  vi  liene,cV  iecur, 8C  renes  expur- 
a^mTnufoipti  gant,pforas         lepras,>cV  lichenes  extergunt,tu  abfcclfuspoftaurcsproueniaes«{Va/)toV/crac; 

Grarci  vocat,}-cV  teftes  induratos  difcutiunt.Tum  et  vlcera,qu£  cacocthe  vocant,cu  mclle  fanant. 
vidimus,  &  tra  Erelnnthm  ^grejlvs. 

o"  baf"iegut     Erebinthus  agreftis  ad  omnia  efficacior  domeftico  cft,hoc  eft  tum  calidior,tum  ficcior,quanto 
faumidi.  °     8C  acrior  8C  amarior.  Ence. 

Erice  digerendi  pcr  halitum  facultatcm  obtinet.  Flore  eius  potiffimum  ac  Foltjs  vtendum. 

Erpyllm  Scrpyllum. 

Scrpyllum  "vfqueadeo  excalfacit,vt  dC  menfes,cV  vrinas  moueat.  Guftu  multum  cft  acre.  a  ibi  c  o 

Eryfimum, 

Eryfimi  Seme  ficut  guftu  nafturtio  apparet  fimile,ita  facultate  igneu  eft,  dC  cxcalfadoriu.  Por  F 
m<p2Z<u.       ro  vbi  ineligmate  vti  ex  vfu  eft ,  praeftat  aqua  maceratu  rcfrigerare ,  aut  lintcolo  inuolutu  cV  crufta 
* ovTtitrcu.     piftoria circulitu  torrere.  Vtile eli cu eligmatis  ad  promouedas crafloru  letoru  c]3  pccloris  pulmo- 
nis  cjj  humoru  cxpuitioncs.Quin  dC  parotides  induratas,cV  duritias  antiquas  vbcru  8C  tcfticuloru 
iuuat.  Refert  Diofcorides ,  q>  cu  aqua  cV  melle  cataplafti  in  morcm  illitum  occultis  pro! it  cancris» 

Erythrodanum  RubiaPajiiua. 
Erythrodanum.  "Eftautcmtinclorum  Rubiaradixacerbaguftu,8^fubamara.  Itaqjquatcuq;  A.ibi.c.5  7j. 
agere  dicla  funt  fuperiore  libro,vbi  in  vnum  eiufmodi  coiuerint  facultates,ca  omnia  in  hac  radicc 
luculcnter  confpicies.Quippc  cum  dC  liencm  ct  iecur  expurget :  8C  vrinas  crailas  multas  cj3,ac  non 
nunquam  ctiam  fanguinolentas  vacuet.  Quin  cV  menfcs  cict: cY-mediocriter  qua:  cxtcriionc  po- 
ftulant  cxtergit,proinde  vitiligincs  albas  cum  accto  illita iuuat.  Sut  qui  cam  ifchiadicis,  hoc cft  co 
xcndicum  dolonbus  afflicftis,cV  rcfoIutis,in  potu  cum  melicrato  exhibcant. 

Eupatorium. 

Eupatorium  "herba  ipfa  tcnuium  partium ,  incidcndi  extergcdi  c]3  facultatcm  citra  manifcftam    A.ibi.c.i  3  9.fo. 
calidiratem  obtinet.  Quocirca  obftrudioncs  iecoris  expurgat.  Ineltitidem  ci  dC  adftriclio  quae-    1J-i  b  c 
dam,perquamroburvifceriaddit.  G 

Euphorbium. 

Euphorbium  'caufticae  fiue  vrentis  facultatis  eft,cV  tcnuium  partium  alrjs  fuccis  fimilitcr.         A.ibi.c.i  j  1. 

Ephemerum. 

Ephcmcr  u,no  illud  Iethale  ac  deleteriu,quod  SC  Colchicu  nominat,fed  alteru,quod  ct  Irin  agrc 
ftc  cognominat,folia  8C  caule  lilio  fimile  obtinct :  radice  oblonga,  no  rotundaceu  colchicu,  digiti 
potiffimu cralTitudmc,adftringcte,  dC  boni  fuauis qj odoris.  fcx  quibus  palam  fit facultatis  tcpe- 
raturae  CJ3  elTe  miftae,ncmpe  rcpelIentis,cV  halitu  euaporatis.Tefhficantur  opera,quae  particulatim 
aedit.  Siquidc  non inefficacitcr  radix eius  in dcntiu  doloribus  colluitur.Tu  phymatum augmen- 
to  cV  ftatui  Folia  congruunt: oportet  autem  ea  in  vino  decoda prius,qj  pus moueas,illinerc. 

Echinm  Herba. 

Echini  herbaf  Frudus  accrbus  eft,ac  proinde  repcllentis  bi  exiccatoria:  facultatis.  Vtuntur  co 
ad  oculorum  fluxiones  &d  ad  aures. 

z  e  1  A 

ZEiWniuerfa  fua  facultate  quodammodo  in  medio  cft  tritid  €t  hordei.Itaqj  ex  illis  cognofca-   A.ibi.c.  j  1  j. 
tur.  Zingiber.  H 

Zingiberis ''Radix  vtilis eft,vtiq3 qua ex Barbaria ad noscouehunt.  Excalfacit valeter,  fcd no  A.ioi.c.75 j. 
primo  ltatim  occurfu  velut  piper : vnde  fane  8C  minus  efle  fubtiliu  partium  Cf  piper  exiftimandu, 
liquidem  in  tenues  foluerctur  partes ,  dC  celerrime  aclu  vt  illud  fieret  calidu.  Apparet.n.illaborata 
8C  crafiloradhuc  quafda  ei  inefTe  fubftantia,nec  ea  ficca  8C  terreftris,fed  humida  potius  atq3  aquea. 
Quo  fit  vt  facile  perforetur,cum  f.recremeti  tia  infit  humidi  tas :  neqj.n.quicc^  eorum,  qua:  aut  pla 
ne  ficca  funt  aut  humida ,  fed  elaboratam  8C  familiarem  continent  humiditatem ,  tale  aliquid  pati- 
tur.  Idem  vfu  venit  piperi  longo.  Atq;  hinc  eft  q?  diutius  perfeuerat,que  proficifcitur  a  zingibere 
autpipere  longocaliditas,quaquajab  alboautnigro.Namficutab  aridiscalamisflammafimul 
celerrime  accenditur,cV  vndequacp  difpergitur,eundem  in  modum  quae  a  ficcis  poteftate  medica- 
mentis  aeditur  caliditas:at  quaeprodit  ab  humidioribus,ceuligna  funt  viridia,cV  tardius  acccndif, 
8C  durat  diutius.  Ex  quo  ht  vt  vtriufq^  medicameti  diuerfus  fit  vfus.Siquidem  vbi  totum  corpus 
celeriter  excalfacere  confilium  eft,ea  tunc exhibenda  funt,  quatcV  celerrime  a  caloris  noftri  conta- 
clu  incalefcant,et  prompti  flime  vndequaque  ferantur.  Verum  vbi  partem  quamuis  refrigeratam  • 
recalfacere  ftudemus,  contra  agendum,  nimirum,  qua:  tarde  calefcentia  plurimo  tempore  perdu- 
renr,eapraebendo.  Caeterumlicetzingiber  cVpiperlongum  hacrationeanigropiperediflerat, 

non 


LIBER    SEXTVS  4S 

non magna  tn  eft  chfferctia i  a:  naflurtiu  napv,  thapfia.cV agrcftiQ  ooffibaru  ftcrcus  maiori  tr;e  pfe« 
cte  acccdunr,:%  plunmo  t£c  pdurar.  Zythus. 
A-c.i;».  Zythus  aaior eft  no  paulo  hordco.cx  fijod  praui.vtpctc  qui cx  putrcdinc  proucniat: cft  cVfla 

tuofus; rum  parrim  acris eit  cx calidus :  parnm  vero plunmum  fi\gidus,aqucus.acidus. 

Zyme  ftrmtntum. 

a.  ibid.c.  178.  Fermcntum  'tcnuium  cft  partium.cV  mcdiocriter  cahdum.  Proinde  fane  fine  molcfua ac mor- 
^ 1  i°o  dacitatc  qua: m  profundo  funt  tum  cxtrahit.  tum  digcri  t.  Carterum  ex contrarrjs  cV  lpfum  tacult3 
tibus  temperatum  cft.licut  aha  muha.Particcps  nancp  cft  aciditahs  cuiufdam  frigida?,cV  cahditaus 
puuedinofa:,*cuiacccditcxca;qucexiahscrtcxfann."enatura.  \it\ 

HEDIOSMOS      M  E  N  T  A  S^toSrf 

Aabic4t7.      T  T  Ediofmos/AIn  vcto  Minthencdoratam  nuncupant.Eftcnim  cValiaquedam  Minthcno  ica 
X.  J.odorata,quam  Calaminthen  vocant.  Vn-aq:gu{tuacri,cVfacuItatecalidacft,  cxtcruoordi  a 
ne  excalfaaer.uu.Inhrmior  tn  eft  mcnta  cdorata  q,-  calamintha:  cV  minus  excalfadf. Vt.njn  vni-  f^j^^ 
uerium  dicam,hec ccu  fvlueftns  quedam  cft.illa ccu domeftica.  Quam  ob  rem  fanc  ob  cam ,  quae 
cxcultuaceedithumiduatcm,  mcdiocritcr  ltcm  ad  vencrem  excitat:Idquodomnibuscommune 
£  cft  qutrhurrwdnatcm  icmicodam  dC  rlatuciamcontinent.  Ob  tulemiphusherba:  tcmpcraturam 
inabfceiTibuscaquidcmcum  polcntamiita  vtuntur:  Id  quodincalamindia  raccrencqucas,prO' 
pterca  q?  valcnuus  tum  excalfaciat.  tum  dchccct,  cp  id  genus  pofcant.  Habct  vero  etiam  quiddam 
amarum  m  fc  cV  accrbum:illo  quidem  lumbncos  interhcit:accrbitatc  vcro  fi  cum  oxvcrato  biba- 
tur.recentes  fanguinis  reiecnoncs  reprimit.  Subftanrie  eft,vt fi  qua  aha  hcrba.tenuium  paruum. 

Hcgj fxrum . 

Hedvfarum.aut  Pclccinus.  Huiusfruriris  Scmenccloreruffumcft.vmnq:anceps,vrifccures. 
Amarum  cV  fubaccrbum  apparet.  Quam  ob  rem  porum  gratum  eft  ftomacho ,  cV  vifcerum  ob- 
ftructioncs  expurgat.  Idem  preftant  totius  fruucis  germma. 

Himcrocdlles. 

Hernerocalics  radicc  habct  hlrj  radici  fimile ,  no  figura  tm.  fcd  cV  viribus.  Prodeft  no  fecus  atqj 
xlla,igni  ambufris:  Quippe q  lcuitcr  digerentcm  facultatc  habeat,  cV cu  hoc  non  mhil repellenus. 

Homioniris  fimul  cV  adftriaionem  cx  amaritudinem  poiTidet.  Quam  ob  rcm  cum  aceto  pota 
lienolii  airxilio  eft.  Herigeron. 
Q    Hengcr  on  facultatcm  miftam  obtinet.fimul  refrigeratoriarn,cV  modice  digcrentem. 

Herjngium. 

Heryngium  caliditate  aut  parum.aut  nihihquod  tempcrarum  cft.fupcrat.  Ceterum  non  parui 
habet  iiccitatem  leptomere.ideft  in  tcnui  clTenua  conliftentem. 

T  H  A  L  I  E  T  R  V  M 

Ha!:etrumfohahabttCoriandrofirmha.  caulem  crafTirudinerute.  Viseiineftcxiccatoriad 
tra  morfum.  itaq^  vlccra  lnueterata  ad  cicatncem  pcrducit. 
Thipfu . 

04.&       Thapfia  acremhabet  acvalcnter  excaffaaentefacultate  cuhumiditateconiuncra.  Quaob  re 
■ :  ex  alto  vicienter  cxrrahit ,  cV  quod  extraxit  digerit.  Vcru  plufculum  ad  ca  cfficicnda  Kptis  pofi  u- 

lat,vt  que  larga  humiditate  cxcrcmcnutia  lmpleta  eft :  cuius  virio  ct  ht.vt  cclcntcr  corrumpatur. 

Tljcrmiis  Luptnus. 

LibLc  o.         Lupinus  "edipotcftcocius,multisantedicbusr3  macerarionemamarirudineinaquadepofita. 

F::q;  cunc nutrimentu fucd craili.  Ccterum hic,vt medicamcntum  quidcm,ex gcncrc cit empla 
fticorum. At vbi  nauua  euamdum  manet amaritas,  extergendi digcrendi  qj  vim  obtinct.  Intcrfi 
Ddtlumbncos  tumdlitus,  tumadditomcllehnctus,tumex  pofca  epotus.  QuincV  Dccoctum  cius 
lumbncoscrjcaepoteft.tumcuaforisiridem  pcrfufum  viuhgincs,achoras.puftuIas.-fcxathcma- 
ia  G  rcci  vocant.}-pforas,gangramas,vlcera  mahgna  que  cacoahe  vocant,iuuat,parrim  cxtcrgcn- 
do.  partira  citramordacitatem  digercndo  ficcando  q:.Expurgaticcurethenem  cum  rutacV  pipc 
rc  i uauitatis gratia  affumptum.Elia t  menfes  ac fcctum cum  rayrrha  cV  mcllc  impofimm.  Porro 
iupinoru  Farina  finc  mordicarionc  digerit.Ncc  enim  liuida  tfh.  fed  cx  chccradas  ct  phymata  dura 
curat:  fed  tunc  m  acao,aut  oxymehte,aut  po(ca.  coquatur  oportet,  ld  q; pro  laboran  tium  tempe^ 
nmento^cVaffcctusdiucrliute^quod  ex  vfu  cft,  cligendo.  Scd  non  eft  pracfcnus  infutuu  tahadi- 
fnngiTcrc.  Digerit  itcm  quac  huida  funt.  Et  quarcunque  modo  diximus  prxftarc  pofie  dccoctum, 
eaccr.  c :nnia  effiat  cV farina.  Sunt  vero etiam  qui eam  lfchiadids cataplafmaus modo ilhnunt. 

Thermos^/r,-;os  Lupimu  ~4?reilis. 
\  Lupinus  Agrcfus  amarior  eft,  cVad  omma  valcuor  domcfrico.ciufdc  gcncrccu  lpfo  facultatis. 

Thbftn. 

vitic.501.         Thlafpi  Scmc.  HafxtcVipujmiacultatcacrc,adco  vtintCTnosabfccffuspotudirumpat.  Mc 
C       fcsdet,  cVfjctumnccat.PeTfcdcinfufumfanguinolenta  cuacuastlchiadibusprodcft.Elc.n.ahO' 
qui  rum  lupernc  tum  inicrne  bdioforum  humorum  euacjatcrium,oxybaphi  mcnfura  cpotum. 

ThricLx 


T 


DE    SIMPL.   MEDIC  FACVLT. 


I 


Triddx  LdSiucd.  E 
Lacluca  "humidum  eft  frigidum  cjj  olus,non  tamen  extreme(fiquidem  cdcndo  non  forct)  veru  A.ibi.  c-44i 
maxime  fecudum  aquae,vt  fic  dicam,  fbntan^  frigiditatem.  Proinde  ad  calidas  phlegmonas  acco 
modum  eft,&  ad  parua  dC  lcuia  eryfipelata :  non  tamen  maioribus  fatisfacere  idonea  eft.  Eft  etiam 
edulium  fiti aduerfum.  At  Seme potu,  gcnitur£profluuiucohibet:quam ob  rem  ctiam  ljs qui  li^ 
bidinolis  fomnijs  vexantur,datur :  Sic  cV  Agreftis  lacftuc^  femen,cuius  colhgitur  fuccus,argemas 
dC  caligines  expurgans,tum  ad  aduftiones  cum  latfie  mulierum  inungi  foli  tus. 

Thymum. 

Thymu"inciditcVcalfacit  vehementer. ObidcV vrina,cVmefesprouocat,fcetum cuellit;vifce^  A.ibi.c. 
ra  potu  expurgat,educedis  ex  thorace  dC  pulmone  cofert.  Itacp  in  excalfaciendo  cxiccado  qj  in  tcr  7°+- 
tio ordine ftatucndum eft.        idaea  radix 

Da?a  Radix  guftu  admodu  acerba  eft :  ac  fi  opere  periculu  fadas ,  eande  vim  pfert :  Nimiru  fan- 
guinis  profluuia,alui  fluxus,dyfenterias,proHuuiu  mulieru  ,  dC  qcuncp  eius  funt  generis  tu  po> 
ta,tumforisimpolitacurans.     Ixos  Vifcum. 

Vifcu  ex  plurima  aerea  cV aquea calida,  pauciifima  terrena  fubftatta coftat.Nam  acrimonia  in  A.ibi.c.n7. 
eoamaritudineexcellit.  Itacpetefteclusfubftatixrefpodent.Siquidevaletercx  altohumoresex-  F 
trahit,nec  eos  tfh  tcnues,fed  cV  craffiores,cos  cjj  diffundit  acdigerit.  Eft  aut  cx  corum  generc  q  no 
protinus  admota  cxcalfaciunt,  fed  quac  tcmpus  requirunt,  velut  thapfia :  fed  cV  fupra  hoc  commo 
nuimus  inefle  calidis  facultate  medicamentis,  vbi  largum  continent  humorem  recrcmcntitium. 

Ios  Vtola. 

Viola:  "Folia  aqucam  cV  fubfrigidam  fubftantiam  fuperatem  poffident.  Proindc  tum  pcr  fe,  tu    A.ibi.c.7 1  j. 
cum  polenta  illita  calidas  phlcgmonas  mitigant.  Imponuntur  cV  ori  ventriculi  eftuanti,et  oculis. 

Hippurts  CduJd  Ecjtnnd. 

Hippuris  "adftringcntc  cu  amaritudinc  qualitate  pofTidet :  ac^pinde  valeter,fimul  qj  citra  mor>  a.  L  i.  1. 1.  c, 
dacitate,exiccante.  Itaqj vulnera  vcl  maxima  illita coglutinat,etiali  praefeckts cfle  neruos  cotige-  101-fo- 1 1LC 
riuptereavocatasenterocclasglutinat.  Adhaecad  fanguinis  reieclionc ,  ad profluuiu  muliebre 
potdfimu  rubru,ad  dyfcntcrias,cVreliquos  vetris  fluxus,ftrenuu  ac  generofum  eft  rcmediu  herba 
ipfa  aut  ex  aqua,aut  cx  vino  cpota.  Sut  qui  dcea  fcriptu  rcliquerunt ,  q>  non  nuncfj  et  veficae  ac  te^ 
nuium  inteftinoru  vulnera  fanauit.  Eius  vero  Succus  prodeft  et  profluuio  fanguinis  prorupeti 
cx  naribus,  tum  fluxibilibus  in  ven  trc  palTionibus  ex  aufterorum  vinorum  quopiam  potus ,  ac  fi 
febrcteneantur,exaqua.  Htppomardthrnm.  G 

Hippomaradirum.  Vna  cum  fceniculo  cV  de ipfo  diflcremus. 

ifttis. 

Ifatis "  Domeftica  quide,qua  vtunf  tindorcs,  facultatis  eft  valcnterexiccatis,non  dum  tn  mor>  A.ibi.c.  jo>. 
dentis:cft.n.fimulamaraatcpadftringens.  Proindemagna  vulneracorporumduroruglutinat, 
etiamfi  in  capitibus  mufculorum  fuerint:  SC  fanguinis  profluuio  laborantibus  partibus  vtihter il 
linif.Tumores  ccdemaiodfts  mirifice  digerit  fimul  ac  reprimit:  et  aduerfus  omnia  vlcera  maligna 
6C  cacocihc  mirabiliter  refiftit.etia  fi  purrefcat.etia  fi  exedanf ac erodant.  Quod  fi  qn  tj  pro  labora 
tis  natura  valenrior  apparcat,fclijs  efus  tritis  mifcere  oportebit  aut  pane,aut  hordeacea  farina,  aut 
trmceam,autpolentam,pro  vinccntcnimiriiin  vnoquoqjaffecfu.  Atlfatis  Sylueftrismanifefte 
iam  acre quidda  tum  guitu,  tu acftione  prarfert.  Proinde qj  domeftica  valentius  deficcans,valetius 
humidis  et  putrcdinibus  obfiftit :  Ad  ca;tera  vero  ia  coprehenfa  detertor :  immodcratius  cnim  iam 
mordacitcr  qj  deliccat:  talia  aute  intantur  hoc  paclo ,  cV  phlcgmone  grauari  incipiunt.  Caeterum 
ob  facultatis  robur  lienofis  quoqj  vtilis  fuerit,cum  altera  non  dum  prodeflepoflit. 

lfopyron,aut  Vhdfiolon. 

Ifopyrum  aut  Phafiolum  femen  habetamarum  cV  fubacerbum.  Extergit  itaqj  SC  incidit  humo  H 
res  craflos  cum  hoc  vt  corpora  contrahat  cV  conftringat.  Qitam  ob  rem  excreationibus  pecloris 
conducit,cV  iecur  expurgat :  cV  fanguinem  fpuentibus  non  eft  aduerfum,immo  etiam  iuuare  cre^ 
ditur :  Nam  propter  temperatura:  miftionem  contrarfjs  etiam  congruere  videtur. 

Itex  SdllX, 

Salicis "  Folfjs  ad  crueti  vulneris  glutinatione  vti  poffis.  Veru  floribus  eius  maxime  prope  oes  A.ibi.c.j  19. 
vtunt  medici  ad  exiccantis  emplaftri  praparatione:  eft.n.vis  eoru  itadeficcatoria ,  vt  morfu  abfti- 
\Altter  tis.  neat :  habet  vero  etiaquandaadftriclionem.  Sunt  vero  et,  qui  fuccii  ex  ea  expreflum ,  medicamen 
ferucnt  mordacitatis  expers,cV  exiccatorium,  ad  multasres  vtile.Haud.n.inuenias  quid  ad  plures 
res  v  tilius  medicameto  citra  mordacitate  exiccate ,  quod  paulu  et  adftringat :  ficut  in  opere  de  me- 
dicamentoru  copofitione  exactius  docebimus.  PorroarborisCortexfimilefacultate  obtinettii 
flonbus,tu folrjs,nifi q?  teperatur^ fit ficcioris,velut  oes cortices.  Sed  huc  quida  coburut,eius qj  Ci 
ncrc  vtuntur  ad  ea  omnia  qux  valeter  deficcare  oportet.Nam  clauos  quos  vocant ,  callos  -{Grarci 
rvXov;  vocat,}-my rmecias  tollut,  aceto  acri  ipfum  macerates.  Non  nulli  aut  du  floret  falix,  cortice 
ciu*  incid5t,cV  fuccit  quenda  colligunt,vtuntur  qj  ad  ea  q  pupillas  offufcant,extergente  videlicet 
fimul  qj  tenuium  par  tium  medicamine.  Vti  vero  illo  ad  multa  quis  poffit,fiquidem  talis  fuerit. 

Galeni 


.li-tl.C 

ji.nS.a 


49 

G  A  L  E  N  I     D  E  SIMPLICIVM 

MEDICAM  E  XTORVM    FACVLTATI  BVS 
L  I  B  E  R  SEPTIMYS 

Qmd  Hi  Libriiuudne^lfyemerL^endi:  *Ac  de  Quaruor  Grddibui 

o  o  o 

Simphuum  mtascdmentorum. 

Eptimum  defimplicium  mcdicaminum  facultatibuscommentarium  fai- 
pturus  necciTariu duxi  pnefari,  folis  rjs  apcrtum  acdaru  fore,qui  m  fupeno 
nbus  libns  non  velut  aliud  agentes,aut  obiter,fuennt  verfati :  alios  vcro  po 
ous  perperam  inaudituros,  qj  ^orum  qua?  m  eo  dicenda funt,  aliquid  pcrce- 
pturoscxiitimo:mmfefefalfuros:cVnosforfan,tanOp'n6rccic  qucdam  fcri 
pfenmus,calumniaturos,arque  couicrjs  laceraturos.  Itaq;  qui  fanioris  mcn- 
usfunt.monitis.,fao,aufcultabunt:acii  quailliscuraelt  pra-fentis  huius  fpe 
culationis,abinitio  totumopuspcrlegent:atqui  pracunoiitatepotius  qpt 
difccndiftudiohucacceiTcrunt,monitanoftra  concemnenr.EnimueromirumforcalTc  vidai  no 
deber,fi  inucnti  funt.qui  myftcnorum  hbros  a  myfrerrjs  ahcni  lcgcrc  non  funr  reucriu :  verum  ll- 
los  fui  Authoresnon  fcripferant  prophanis :  Ncc ego,  mchcrcules,  rjs  qui  m  prindprjs  non  funt 
exerdtau.  Exponccur  hocinlibro,  Cx  eo  qui  hunciubfequicur,  rehquarum  plantarum  pnmc  ra 
cultatcs  eo  docmncordinc.qui  ln  hteris  a  quibus  lncipiunr  vifitur.  A  ncecedcce  ita^  libro  vfcpad 
/  progrciTi  fumu.s.  Hic autcm  pnncipium  fumcmus a  x,id  modo  premonentcs etia,q>ad  antc  de- 
monitrataprindpia  totumreferemus.  Siquidemhincomnismcmbraum  medicamcncorum  in 
agedo  proucnit diuerliras,q?  hactenus  eorum  vnumquodq:  aut  calidum  eft  aut  fngidum,  aur  fic- 
cum aut  humidum, auc  ccnuium  parcium auc cralTarum.  Carcerum  quatenus  m comprchenfcru 
vnoquoqueprocetTum  iitiuxtacxaainfima  vcriratem.exphcatucertc  eftimpofTibile.  Sed  nosid 
tamen  daris  hmiubus  arcunfcnbcrc  fumus  conari,  qui quidem  ad  arcis  vfum  fufficcrenr,  Vnum 
eiTe  medicamencorum  gcnus  monitrantes.quod  ad  limilem  corponbus  nolrris  rcmperarura  pcr^ 
tingcrct,cum a  calorc  qui  m  ipiis efc.murauonis  alcerauonis  q;  accipcrer  prindpiu :  Alreru,  quod 
calidiusqinosefficererur:  CuiusquacuorconfucuendoseiTeordincs  vifum  dc,  Pnmum,  qui  fcn 
C  fu  obfcurus  iir,adeo  vt  ratione  iit  opus,que  vcrum  deprehendat :  Al  tcrum  ab  eo  fccundum,quo^ 
dammodo  lam  fcnfu  darum :  Ternum  deindc  alium.qui  valenter  quidcm  excalfaciat,fcd  no  dum 
vrat:Quemfequirurquarcus,cVpoftremusiam  adurcs.  Sicquoq;refrigeranrium,  Pnmumqui' 
dem eorum,qua? racionis  fubiidio  indigenr,vt  refrigcrare  dcmonfrrcncur :  Secudum  corum.quae 
fenfibilicer  refrigerant:Tcruumeorum.qua;  valenter:Quamimcorum;quaeexanguunr,acmor 
tcm  inducunc.  Proporcioneiftorum  cx  de  humcctantibus,  ac  liccanubus. 

Calamintha  Nepita 
i  •  x.  /"■>  Alamincha  elTencia  cfc  ccnuiu  parciu,cx  calida  iicca  q;  ccperie,  ex  ccrcio  quodamodo  ordine 
vcraque  qualicace.  Horum  manifefta  func  indicia,parcim  gufru  apparenria,  parcim  expcricn 
tia  cognira.  Guftu  fiquidcm  acris  cV  calida  palam  elr,  ac  paulum  omnino  fubaman  obnncc.  Pcri- 
clicancibus  autc  cV  corpon  admouencibus  excnnfccus  impolica,primum  quidcm  valde  excalfsat 
cVmordicat,cutemq;exugit,pofrrem6cuam  vlcusefficinlncorpusaurcinaoallumpra  rum  ip- 
fa  per  fcfe  iicca,rum  ct  ex  meIicrato,perfpicuo  calfadt,  eV  fudores cicr.omne  q;  copus  tum  digerir, 
tum exiccar.  Ea rationcducn  quidam lpfam  contracorpons  cocuiTiones  rigores  q:  per  arontu 
repetentes  adhibuerunt,  foris  quidem  oleo  lncoctam  tori  corpori  mungcnces  cum  tndionc  non 
D fegni:  inrro  vcro alTumcnres ficuci  efc  dictum.  Quin eciam  c\  cexcndicibus eam  quidam  m afgri^ 
tudinibusifchiadids  tancp  ftrenuum  remcdium  illinunt:  Trahitcnim,  quaein  profundo  hxrcnt, 
ad cxamam fupernaem,rotum qj  adeo  aruculu excalfacit,  cuccm  q;  non  obfcure  adunc.  ^lcles cp 
tum  epora,  tum  appofita,admodum  efficaatcr  prouocat.  Bonum  ct  clcphanucorum  rcmcdium, 
non  eo  ranrum  q>  faenue  tcnues  humores  digerat,  verum  eriam  quia  cxtenuct  cx  madat  valcntcr 
cratTos,qui  talem  morbum  procrcant.  Sic  cV acaniabus atris candorc  reddir.cV  fugillata  digerit: 
fed  ad  taliain  vinoconcoquentcs.cmplaftn  modo  lpiam  imponcrc,cV  vircntcm  magis  q;  arerem, 
praTtar,  quippearefada  vehemcnnor  rcdditur,  cVad  vrendum  promptior.  Porrotalis  cum  fit, 
ad  vencnatarum  befuarum  morfus  alTumitur,  velut  etia  cautena.cV  qua-cuncg  mcdicameca  cahda 
func  cx  acria.cenuium  qj  parcium,  qua?  q;facile  exulco  ad  leiecircumiacenccm  omnc  humidiracem 
polTunc  acaahere.  Cartenim  qux llli  meft  amari tas.planc  exigua cft,  vcrum  ad  quarda  lta  cfficaa- 
ter  agit,  vt  que  valenuffima cftnimirum  cum  coniuncta fit  vehcmcnu calon  cu clTcnna  ccnuium 
parciu.  Quarc  cr afcaridas  cV lubncos  fuccus  dus  aut  infufus,aut  cpotus  cnecat :  Eade  ratioe auriu 
vcrmes  :T  aut  ii  alicubi  in  corporis  parte  iinuofa  aut  lmplicara.que  puacdine  tentef,ralis  proucne 
ntafrectus.  bic  cV  cocepus  feu  pota,  feu  admcca,  incenmit  cV encit.  Jgitur  incidcdi  quidcm  a  vis 
adeftpropter  calore«iUS,tenuiratem  partium,cVamaritudinem:abftcrgcndivero  proptcr  vnica 

Quinta  Claius.  GGGGG  amaritudincm 


t  ACcx  andq* 
coigr?  &  na- 
iacvncri.  aat 
ficubi  I  Tlcert 
putre.-linclb  i 
aliacorpis  pax 
te  tahsjpoene 
rit  arFauois.  na 

*:f  halKEL 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


amantudincm.  Itaqj afthmaticis  ob  omnta  antedicla  prodcft:Iclcricis  vcrd,fiuc  rcgio morbo E 
borantibus, potiffimum  ob amaritudinem,  ficutalia fcrc  omniaamara,vtpotc abftergetia  cV  ex- 
purgantia  in  iecinore  proucnientcs  obftrucftioncs.  Ad  omnia  iam  dicla  efficacior  eft  Montana. 

Calamus  *4romctticut  ,feu  Odoratus . 

Calamus"Odoratuslcuiculam  quandamadllriclioncm,acminimamacrimoniapoffidet.Ma  A.ibi.c.i  j7.« 
xima  cx  partc cfientia  cius  tcrrcna eft 8>C aerca,  in  caliditatis frigiditatis  cj3  coniugatione  tempcra^ 
ta.  Quamobrcm  modcratc  vrinam mouct : 8C  facultatibus quae iccori ftomacho  £-53 imponuntur, 
mifccri  potcft:  tum  in  fomcnta  quoq3  vtcri,qua?  phlegmoncs  gratia,aut  iritandis  meniibus,aflu- 
inuntur,vtili ter admifcctur.  Ponatur  itaq^  habeatur cj3  fecundi  ordinis eorum  qux excalfacitit SC 
deliccant,valcntius  tamcn  deficcant  cp  cxcalfaciunt.  Incft  quoqjci  qua?dam  partium  tenuitas,ve- 
lutalijsomnibusodoratis,fiucaromatibus:cgterumillorumcompluribustenuium  partiumplu^ 
rimum,calamo  vcrd  non  multum  adeft. 

Calamns  l'ljragmites  Canna . 

Calami  Phragmitis  Radicem  cum  bulbis aculcos  8C  ftipites  ex  alto  extrahcrc  quidam  fcripfe- 
s c,ccu  trahcndi  quacda  vis  ci  ineflct.  Nos  tamen  eius  rci  pcriculum  non  fccimus.  Vcrum  quantu 
guftuliccatconr)cere,abftcrgctemfacultatem  poffidetnonpaucam,minimeq3acrcm.  Quinetia  F 
J-oIia  ipfa  abficrgcntis  funt  facultatis.  Cortcx  vcrd  cius  combufius  admodum  tenuium  partium, 
$C  digcrcntis  facultatis  efficitur,adiuclum  habens  abfterforium  quiddam,  vt  exiccet  SC  excalfaciat 
tcrtio  quodammodo  ordine,plus  tamen  deficcet  cp  excalfaciat.  Virandus  cft  cius  FIos,qucm  An- 
thclen  vocant.  Nam  fi  in  aurcs  incidat,adeo  tcnaciter  adhaerens  affigitur,vt  auelli  non  poffit,  au^ 
ditum  q3  vitiat :  quamobrem  faepiffimc  exurdat. 

Cancanws  Cacalu. 

Cacani  "Radixfacultatchetmordacitatis  cxperte,cV  modice  exiccante:eflentia  craflaru  partiu,    A.iKd£  c.jSi. 
&C  cmplafticam.  Quaproptcr  macerata  vino,  ficut  Tragacatha,&  lincla  artcriae afpcritates  fanat. 
Nccminusfiquiseacomandat,  Succuscius  deflucsprodeftarterig  fimifr  vtGlycyrhizaefuccus. 

Canabvs . 

Canabis^SemcnflatuscxtinguitiadeoqjdcficcatjVtfiplufculuedatur  genituram exiccet.  Sut  A.bide.c.  170. 
qui  viridem  fuccum  cxprimentesad  aurium  doloresab  obftruclione,opinor,  natoseo  vtantur.  uo,b 

Capmos  Fumws. 

Capnios,"alrj  Capnos,acris  fimul  8C  amar^  qualitatis  eft  particcps:  nec  tn  plane  expers  eft  acer    A.ibiddc.  175. 
bx.  Quamobrem  vrinam  biliofam  multa  1J3  prouocat : fanat  q3 iocinoris  obftrucliones  8>C dcbili-  G 
tates.  Succus cius oculorum  acicm  acuit;non  paulum  trahcns  lachrymarum,velut ipfe fumus:  na 
lnnc  ei  appcllario  indita.  Picbcius  quidam  ea  vti  folcbat ad  ftomachu  roboradu ,  vna  63 ventrcm 
] ubricandum. Siquidcm  hcrbam  pnmum  deficcatam  codcbat : porrd  cum  vti  volcbat fubdudio^ 
nis  quidcm  gratia,melicrato  infpergebat :  roborandi  verd  ftomachi  caufa,vino  nimirum  diluto. 

Capparis . 

Capparis  "Radicis  cortcx  vincetem  habet  qualitatcm  amara,  proximam  acrcm,  dcinde  accrba. 
Ex  quo  liquct  q>  diucrfis  pugnantibus  CJ3  coftet  facultatibus :  quippe  abftergcrc,perpurgarc,inci- 
dcrc  poteftamaritudinc:cxcalfaccrc,incidere,digerereacnmonia:porrd  contrahere,denfare,  con 
ftringcrc accrbitate.  Itacp Iienes  induratos,fiqu!d  aliud,hoc mcdicamentum  iuuare valet,tum  fo- 
1  is  idoncis  illincndis  rcmedrjs  admiftum,tum  intro  in  corpus  affumptum,fiue  decoclum  in  aceto 
aut  oxymelitc  8C  id  gcnus,liuc  aridum  cotufum  ilhscp  pcrmiftum :  quippc  ctim  apertev  craflbs  Icn 
tos  cj3  humorcs  hoc  paclo  fumptum  euacuet,nec  cos  tantum  per  vrinas,fed  8>C  per  ventrem:  faepe 
ctiam  ianguinolcntos  dcfcrr,  vnde  8>C  lienes  adiuti  funt,  8C  coxarum  dolorcs.  Quin  etiam  menfes 
promouet :  ct  cx  capite  purgat  dctrahit  cj3,-{quod  et7ro<ptey(za.ri£eiv  vocat}- :  auxiliat  CJ3  ruptis  atqj 
conuulfis.  Cieterum  cui  nam  ipfum  potioni  in  quocp aftecluu  mifceri conueniat,  non  eft  praefen H 
tis  inftituti  perfcqui,fed  aut  cius,vbi  de  componcndis  agitur  medicamentis,sut  vbi  curandi  tradi- 
tur  methodus.  Porrd  Radicis  eius  cortex  vlcenbus  malignis  cataplafmatis  modo  impofitus  non 
rnalum  eft  remedium,vt  qui  illa  extergere  valeat,  nec  fegniter  deficcare.  Praeterea  detium  labores 
pracdiclarum  qualitaturo  ratione  adiuuat,  interim  cum  aceto  coclus,  lntcrim  cum  vino,  faepe  etia 
1  olus  dentibus  manfus  ac  morfus.  Scd  non  pertinet  ad  praefens  negocium,  quado  quodcp  horum 
tcmpeftiuum  fit,  deftnire :  nec.n.id  nuc  propofitum  eft,  fed  ex  quoq^  particularium  eius  operum, 
virium  eius  quandam  fumcre  indicationem,  fermonem  ad  principia  ab  initio  propofita  reducen^ 
clo.  Ex  diclis  ergo  clarum  eft  incidendi  quandam  ei  facultatem  inefle,item  CJ3  extergendi,digere^ 
di,  contrahendi/ Vitiligincs  fiquidem  cum  aceto  detrahit,  8C  choeradas,  8C  duros  tumores  digerit 
idoneis  ad  ea  medicametis  miftus.  Radicis  cortici,  Frudus  proportione  viriu  refpodet,  nifi  q>  ad 
cmniafit  imbecillior.  lmmo  8C Folia  8C  Caules  eius  fimilem  vim  obtinent.  Memini CJ3 mefolrjs 
quandoq3  paucis  diebus  duritiem,  choeradis  natura  referentem  difcuffifle.  Sed  admifcemus  ftih'> 
cet  illis  quippiam,quod  eoru  virium  obtundat vchemetiam.  Nec  mirum  eft cp  Succus auriu ver 
mes  amaritate  occidat  fua.  Porrd  capparis  q  in  admodu  feruetibus  regionibus  prouenit,  vt  qua 
fert  Arabia,multo  eft  noftrate  acrior,adeo  vt  plurimum  etiam  habeat  facultatis  adurentis. 

Carckmum . 


LIBER    SEPTIMVS  f0 

A  Cardamum  Naflurtium . 

A.ibid.c.501.  Nafturtfj  "Semen  adurentis  fcu  caufticaefacultatis  particcps  eft,vclut  Napy.  Proinde  coxcndi 
cis  cV  capitis  dolorcs,  atcp  adeo  quodcunqa  aliud  rubnficarionem  poftulut,co  cxcalfaciutjlicut  na- 
py.  Mifceturquoqjremedqsquaeexhibcnturafthmaticis,  tanq;  valcntcr cralfos  fuccosincidcre 
valeat,  velut cV napy : nam  omnia ei limile cft.  Porrd  cV  Hcrba arefacca  limilcm  (emini  vim  pof- 
fidet:  Humida  vcrd adhuc ac  viridis  propter aquee  humiditatis admiihoncm  multo,feminc mfe 
rior  eftjadeo  qi  tunc  mordacitas  eius  moderata  cft,vt  cum  pane  ca  vti  liccat  ccu  opfomo. 

Cardamomum . 

A ibide.ti 5 6;       Cardamomum 'eft cV ipfum  fanc  facultatis admodum  calidae , non  tamcn  vfq^adco  vt  Naftur- 
tium :  fed  quanto  fuauius  magis  £{3  fragras  eft  nafturtio,tanto  ct  imbccillior  ci  calida  facultas  incft : 
■fnecenim  vlcerareidoneumeft  velipfumper  fcillitum.  Porrd  adiilctum  habct  quiddametiam  tOribafms  * 
amaritudinis,qualumbricosinterficit,&cumaceto  valcnter  pforasdctcn?it.  A"IUS  '^unI 

*  '  r  d  amrmanuc.vc 

t  aron .  runtamen  vl  - 

AJ-1.Li.c1j7.  Cari  "Scmen  caIfacit,Sc  exiccat  tcrtio  quodammodo  ordine,modcrate  acrcm  qualitatcm  poffi  cecue  idoucu 
fol.i  1 5.d        dens.  Itaq3 cV  tiatus  extinguit,5C  vrinas  ciet non femen  tantum,fcd  cV planta. 

B  Cafut. 
A.ibidcc.151.       Cafiaexiccat^cVexcalfarittertioquodammodo  ordine:fedcVtcnuiumadmodum partiu  cft: 
fol.  1  i7.f        guftu  verd  plurimum  habct acrimoniae,leuiter quoque  non  nihil  adftringens.  Quamobrcm  ob 
ha:c  omnia  incidit,fimul  cp  digeri t quae in  corpore  funt  recrementa,  bC ad  haec robur  ctiam  ini  tru^- 
mentis  addit.  Idoneum  verd  etiam  fupprcffis  menfibus,cum  videlicct  ob  copiam  fimul  cV  craffU 
tudinem  excrementorum,quod  fufficiat,euacuan  nequit. 

Carya  Nuces. 

Aibide.c.4J4.  Carya/  Arbor  tum  in  folfjs,tu  in  germmibus,adftri<ftioncm  quanda  pofsidet,caetcrum  euide- 
tem  plurimam  6,3  in  nucis  putamine  receti  pariter et iicco :  proinde  eo  tindores  quocp  vti  folcnt. 
At  nos  cius  cxprefsi  fucco,limiliter  vt  mororum  cV  ruborum,in  melle  decoclo,  vicc  ftomatici  me 
dicaminis  vtimur :  cV  ad  omnia  reliqua  adhibemus,  ad  qu£  modo  dicti  fucci  conucnirc  ccnfentur. 

Porrd  iprius  nucis  Id  quod cdendo  eft,oleofum  eft,cV-  tenueritacp ct  facile  cxprimif  :cV  quo  diu> 
tius recoditum  fucrit,  magis  tale efficif.  Quamobrem  oleu ex eo  inueterato  exprimcre  liceat :  tuc 
aut  admodum  et  ftt  per  halitum  euaporatonum.  Itacp  quidam  eo  gagrenas,cV  carbuculos,cV  egi- 
lopas  fanant.  Ac  non  nulli  ad  ncurotrota,hoc  eft  neruorum  vulnera,  vtunf .  Caeteriim  fi  reces  iit, 
C  adftringentis  non  nihil  qualitatis  etiam  obtinet.  At  quod  imperfedtum  eftctiam  du,  ac  non  dum 
ficcum,  velurireliquifructus  omnesquiviridesfunt,  plcnueftfemicocftae  humiditatis.  Niicleus  hiroei.pt- 
tamen  eius  vbi inaruit,  ac  vftus  lit,  tenuiu  partium  cV  exiccatoriu  eft  medicamentum,  morfus  ex-  umc». 
pers.  Eft  cV aliud  genus  nucum  minoru,quae nimirum  Ponticae nuncupatur,  plus  habcns eflen- 
tiae  terreftris  ac  frigida: :  itacp  etia  guftanti  aufterior  tum  cortex,  tum  planta,  tum  fruclus  apparct : 
caetera  magnae  nuci  limiles  funt,qua?  a  quibufda  vocatur  graece  yg.puov  /2a,o-iAixov,  Latinc  luglas. 
Appellatur  autem  parua  haec  nux a  mulris  te7rroxjt.puov  Graecc,  Latine  Auellana. 

Caucalu  . 

Caucalis.  QuidamDaucum  Sylucftrem  nuncupant:eftcnimeiadfimilisguftu  fimulacviri^ 
bus.  Excalfacit  enim  vt  ille,8£  deficcat.Tum  vrinam  ciet,cV  fale  ad  repofitionem  conditur. 

Carpefium. 

A.l.i.Li.c.134.  Carpefiu  Timile  eft  vocato  Phu,  hoc  eft  valerianc,  no  guftu  ratum,fed  cV  facultate,fed  plus  ha- 
bet  tenuitaris:  Proinde  magis  eo  ct  vifcerum  obftructioncs  extergit,cV  vrina  mouet,rencs  q?  cal- 
culis  degrauatos  expurgat.  Non  tn  catenus  tenuium  eft  partiu,  vt  iiccat  loco  cinnamomi,  li  no  ad 
manum  fit,  vfurpare,  ftcuti  facicbat  Quintus.  Prseftanrius  eit  Ponticum  carpefium  Lacrtio,  non 
D  tn vel  lpfum  cinnamomi  viribus vicinij  eft,  immo  non  paruo  deterius  optima  caiia.  Nucupatur 
vtrunqj  amoribus  quibufda  Paphyliae in  quibus  nafcif .  Ingens  03 eius  prouentus  cft  jin  Syna.    t Al.sid r,  a  c!i 

Cenchrum  Milium .  nbsPSphfli* 
Aibid.cis  i.  Milium  *primo  ordine  refrigerat,exiccat  verd  terrio  exoluto,  aut  certe  fecundo  intcnfo :  paulu 
lum  et  habct  tenuitatis  par tiu.  Ex  hac  tu confiftentia,tu  teperatura,  efu  quide  plane  intcr  oia  fru- 
mentariaeduliaminimumconfertnutrimcnti.  Sed  cVventremdcficcat.  Porroforisimpolitu  ln 
facculis  idoneu eft  fomentu  rjs,qug citra  morfum  exiccari  poftulant.  Et  cataplafmatis  modo  llhtu 
exiccare  poteft :  attamen  admodum  friabile  eft,  proinde  difficilis  eft  cius  in  cataplafmatis  vfus. 

Ccdrus . 

Ajbidcc.1 6o-  Cedrus"fpecie  Duplex  eft,altera  fruricofa  iuniperis  adfimilis,al  tcra  arbor  no  cxigua.  Vtracp  cft 
calidc  ficcae  q? temperaturae  tertrj  quodamodo  ordinis  fccundum  vtraq;.  Cacriim  Ccdrca  (voca 
tur  ita  cedri  oleum)  quartum et ordinem  vidctur  attingcre,admodu calida,limul  5v  tcnuium  par- 
tium.  Mollem itaqjcarnem  prompte  citra q$ dolore putrefacir,  ficut alia omnia,qux ciim ciufdc 
fint  in  calfaciendo  ordinis,adiunctam  et  habcnt  fubftantiae  tcnuitatcm :  at  in  dui  i:-. ,  plufculo  6cm> 
pore,cV  vix,efte<ftupoteftconfequi.  Porrdtaliaoiamcdicamcnta  Septica  vocantur,cV  Scpta:fed 
inter  fefe maioris  minoris  cj; ratione diffidcnt.  Eft  aut m  hoc  gcncre mcdicamcntoru  cx  primo  &C 

Quinta  Claffis.  GGCaGG    lj  iniirmiftinio 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

Infirmiffimo  ordincccdrcaipleraq^cnim  eorum  admodum  funtefficacia.  Talia  itaqj  cVmortuo^  E 
rum corporum  carncs  corrumpunt :  At cedrea cxiccat,  fimul  0,3 a corruptiooc  tuctur  corpora de- 
mortua,vtpocc  humiditatcscorufupernuasdepafce\ca?tcru  folida  corpora  haudattinges.  At  in 
viucntibus  calor  ipfc  qui  in  corporibus  eft,cedrcg  vircs  adaugcns,caufa  cfficit,vt  tcnerae  ab  ea  car 
*afcdndM.     r*es  deurantur.  Ncc  mirum  vidcri  debet,  li,  ciim  tanta  pollcat  potetia,  ledes,pediculos,cV  tincas, 
"AP.auribuj.    ct  incorporibus  natos  vcrmes,interficere  valeat:  tum  fcetum  viuentem  quideappofitaintcrimat, 
■ta.T9Kiov.     monuum  autem  crjciat :  licut  fane  ctiam  in  coitu  fcmen,  pudcdo  circulita.  Proinde  f  partui  aduer 
fum}-  efi  mcdicamcntum,  fi  fic  vtaris ,  nulli  fecundu. Alia  q?  multa eiufmodi  particulatim  cfficit. 
Itaq3  argumcntum  cft  ipfum  valcntcr  cxcalfacere,ficut  vbi  dctium  foraminibus  infiillatur :  fiqui- 
dcm  dolores  eoru  mitigat,fcd  bC  ipfos  cofringit.  Extenuat  quoq^  oculoru  cicatrices,  cV  vifus  hcbc 
tudini  abhumorucraffitudineortxmcdctur.  Porrdquodeiuseftpinguiffimum,cVad  vngucm 
olcofum,quod fufpcfis  fupra eam,  dum  coquiturjanis  excipitur  ac colligitur,  tota  ccdrca  tcnuius 
quidem  eli,fed  minus  acre,quancj  non  minus  cxcalfaciens.  Eadem  quippe  rationcm  habct  ad  id, 
quod  reliquum  eftccdrca*,  craffius  lllud  videlicet,  quam  oleum  adamurca:proinde  lllud ,  vtpotc 
Non  eft  In  an-  craffius,mordax  eft,cV  -fmaiore}-  aperiedi  facultatc  praditu.  Itaq3  vlcera  iri tat,  phlegmonen  CJ3  ll- 
tiqms.         jls  excjtati  porrc;  olcofa  llla  ccdrea  adeo  clementibus  cft.  viribus,vt etiam  plebci  cxpcricntia docli,  F 
vulnera  ouibus  occafionc  tondendi  a  forficc  facla,illa  illita  fanent,  ficut  etiam  pice  humida.  Vtun 
tur  autem  ca  cV  ad  ouium  fcabiem,  Sc  ricinos  -{Grcci  v^otccvou;  vocant.}-  Porro  Cedrides  (na  ita 
frucftum  cedri  nuncupani)  modcratiores  vircs  obtinent,adeo  vt  comcdi  quoqp  poffint.  Attamcn 
11  Iibcralius  ijs  vtarc,capiti  dolorcm  infcrent,ardorem  q^  ac  morfum  in  vcntrc percipies. 

CentMrium  Matns .  * 
Centaurrj  "Magni  Radix  ficut  guftu  contrarias  qualitatcs,  ita  in  vfu  cotrarios  effcclus  prcftat.  A.ibLcajg. 
Guftu  i'taq3  acris  limul  adftringcns CJ3  apparct cum  lcuicula dulcedine.  At  in  adionibus  acnmo-    1 1 8,f 
nia  quidcm  caliditatis  opera  oltcntat,  menfes  prouocans,  cV  foetum  mortuum  cuellcns,  viuum  q^ 
corrumpcs atq^ cijcicns :  Adftricftio  vcrd  opera  crafiac tcrrcne  q^  frigiditatis, ciim  vlccra  glu tinct, 
cVfanguincm  rerjcicnnbus  profit:exhibentur  autem  ciusc!rachmaedua:,fcbrientibusquidern 
cum  aqua,fcbri  vcro  Iibcris  cum  vino.  Porro  fccundum  omnium  fimul  qualitatum  actionem,  ru 
ptis  conuulfis,difpnccaL  fiue  fpirandi  difficultati,  tum  inueteratae  tuffi,  couenit.  Ncc  enim  talibus 
euacuarc  foIiim,quod  prxtcr  naturam  cft,oportet,  fed  partem  quoq3  euacuatam  roborare  ac  con- 
firmare.  Vacuationi  itaqj  accommoda  cft  acrimonia,vtiq3Cum  no  lola  fit  ac  pura,fcd  aut  dulccdi 
niiuncfta,autccrtenonprorfum  aman'tudini:fiquidem  vehementiam  tuncatq^violcntiam  mi-G 
fta  illi  tcmpcrata  quadam  fubftantia,cuiufmodi  elt  dulcis,non  obtincbit.  Poto  ad  ca,quae euacua 
ta  funt,roboranda contrahenda  6,3  adftrictionc eft  opus.  Eadem,quae  radix,cV  Succus  lpfius  effi- 
cit.  Vtuntur  cj3  eo  quidam  vice  Lyctj. 

Centaunum  Minus . 

Centaurij  "Minoris  Radix plane  inefficax  eft,fcdcaulcs  eius extremi,&  potius Folia q illis in-  A.ibi.o 58. 
li^ rent,cV  Flores,vtiliffima  funt.  Vincit  in  eis  qualitas  amara,  paululu  habescV  adliricftionis,  atqj 
ob  ciufmodi  temperamcntum  admodum  exiccatorium  eft  medicamen,cxpcrs  mordacitatis.  Por 
rd  qp  omnia  talia  vtiliffima  fint,fupra  commonui,Sc  nunc  nihilo  fecius  tamcn  nos  repeterc  tempc 
* rtdnerA.  ftiuum  eft,omncs  cius  particulatim  actiones  memorantes.  Vlcera  itaq^  magna  Hcrbae  ipfius  re^ 
centis  illitu  glutinantur :  cV  vetufta,  quae  q3  argre  ad  cicatt  iccm  perduci  qucunt,cicatricc  eode  mo/ 
do  vtentibus  includutur:  Arefacfh  verd  glutinatorrjs  cV  dcficcatorijs  mifcetur  facultatibus,  rjs  vi- 
dclicet  quae  finus  bC  fiftulas  fanare  funt  nat£,  veteres  quc  duritias  emollire,tum  vlccrum  maligna 
cV  cacoethe  fanare.  Mifcetur  etiam  fjs  quae  rheumaticis  affeclibus  medentur  :in  quibus  ca  medica 
mina  pra;ftatiffima  funt,quae  vehementer  deficcatia  cum  quadam  adftriclione  nulla  habent  mor- 
dacitatem.  Decodum herba? quidam  ifchiadicis  infundut,ccu  biliofa  bC crafla  duccns: nam  cV  ta H 
lia  purgat: quancp  ciim  adeo  vehementer  operabitur,vt cruenta  euacuet,tuc plus  proderit.  Suc* 
cus  porrd  eius,ciim  adfimilis  fit  facultatis,hoc  eft  exiccatoriae  cV  abfterfon'ar,cV  c^tera  iam  compre- 
henfa  pulchrev  praeftare  poteft :  8C  cum  melle  oculis  illinitur :  menfes'que,cV  fcetum,appofi  tus  euo 
cat.Sunt  qui  ipfum  bibendum  prsbeant  d>C  rjs,quibus  nerui  affedi  funt,vt  qui  euacuct,et  deficcet 
innoxie  quximpleta  funt:  Quippecumiocinorisquoque  obftrucliones  optime  expediat:bo- 
numque  fit  lieni  indurato  remedium  foris  impofitum,  nec  fecius  fiquis  bibere  velit. 

Cerdfa . 

Cerafus  arbor  fructum  fert  no  paris  adftridionis  in  omnibus  particulatim  plantis  participem» 
Nam  cV  in  harum,ficut  ct  in  malorum  granatoru,  cV  malorum^  quibufdam  auftera  qualitas,  qui- 
bufdam  verddukis,nonnullis  autem  acida  exuperat.  Quinet  ipforumdulciumea,qua!n6dum 
cocfca  funt  ac  matura,  quaedam  admodu  funt  acerba,  quaedam  fimiliter  moris  acida.  Sed  in  moris 
immaturis  acida  qualitas  acerba  exuperat,in  cerafiisnon  femp.  Ergo  q  dulciora  funt,  magis  qu^ 
in  inteftinis  funt,fubducut,fedminus  grata  ftomacho  funt:contraauftera.  Adda  pituitofis  excre 
metofis  CI3  ftomachis  funt  apta :  fiquide  aufteris  magis  deficcat,et  no  nihil  et  incidut.  Porrd  ipfius 
arboris  Gumi  coem  quidem  oibus  vifcofis,  bC  mordacitatis  expertibus  medicaminibus,  facultate 

obtinet. 


N. 


LIBER  SEPTIMVS 

A  obtinet,que &. ad  artcrias  cxafperatas  accomoda  eft :  Propna  aut,  fiquidc  quod  quida  fcribunt  ve 
rum  eft,qudd  cum  vino  bibitum  calculis  vexatos  adiuuat.Nam  fic  Uli  tcnuium  purtium  tnefict  U 
cultas  qua?dam.  Ceratonut. 

Ccratonia  exiccatis eft  bC  adfmngentis  faculcatis,ficut  5C  fruaus eius,  quae  Ceratia  vocant,no 
nihil  etiam  dulcedinis  continens.  Accidit  autem  iftis  quiddam  limile  cerafiis.Nam  fi  humida  fu^ 
mas ,  magis  ventrem  fubducunt:licca  verd  magis  fiftunt:  vtpotc  ciim  humiditatem  expirent ,  5C 
quod  effentiae  eft  cra(Iloris,tantum  reliquum  habeant. 

Ceslrum  Betonica  Pjychrotrophum . 

Ceftrum,aut  Pfychrdtrophu,Romane  verd  Betonica, vim  habet  incidendi, vt  guftus  indicat.  "Af>-  Pfchoao 
Amanufcula  cmm  eft  5C  fubacns i pfa  herba : id  quod  oftendi t  dC  particulatim  aedita  actio.  Nam  phvfl* 
confiftctes  in  renibus  calculos  rumpit :  cV  pulmonem,peclus,  8C  iecur  expurgat  abftergit  q: :  mcn 
fes  quoq3ciet,cVcomitialibus  prodeft :  tum  rupta  conuulfaquecurat:  SC  omnibus  beftiarum  mor 
fibus,  vlceri  illita,auxiliatur.  Poftremd  acidu  ruclantibus  "{p%up  15  u^vrau;  Graeci  vocat}-  SCikh  u 
dicis  bibita  auxilio  eft. 

Cects  Galla. 

A.ibi.c.jos.  £  Galla "quae  Omphadtis nuncupatur,admodum  acerbum  eft medicamc,  pleracp  fui  partc clfcn 
tiae  terrenae  SC frigidae ,  per quam  deficcat 5£ repcrcutit  fluxiones:  ad  haec conftringit  contrahit qj 
partcslaxasac  languidas:omnibusq3  fluxionuaffcclibusftrenuerefiftit.  Eftoverdtertrjinde' 
liccando,fecundt  autcm  in  refrigerado,ordinis.  Altcra  autem  galla,flaua  illa  Sc  magna  laxaque, 
&C  ipfa  deficcat  quide,fed  tanto  minus,quanto  minus  acerbae  qualitatis  eft  particcps.  Cocfh  itaqj 
per  fe,ac  deinde  trita,cataplafma  eft  non  inftrenuum  fedis  phlegmonarum,ac  procidentiaru.  Por 
rd coquendaeft, fimodicaopusfitadftrictione,  inaqua:lin  vehementiore,  m  vino:ac  li  auge- 
reinfuperadftridioneTitopus,vino  vtareetauftcriore.Hancrufticinoftrates  Oowwu^a,  qua- 
fi  vinigallam  dicas,  nominant.  Deniqj  gallae  Combuftae  fanguinis  reprimendi  facultatem  acqui 
runt,ac  nimirum  etiam  calorem  acrimoniam  ex  vfhone  auumunt:  funt  que  rjs  quae  lgncm  ex- 
perte  non  fucrint,  tum  fubtiliorum  partium,  tum  maiore  deficcandi  poteftate.  Caetcrum,cum  ad 
ianguinis  fupprefTione  praeparareeas  voles,  carborubus  impofitas,  dum  vndequaque  candeant, 
aceto  aut  vino  extinguere  oportebic. 

Cerct. 

A.ibi.ci?4.&  Cera"quodammodomediumtenetcaIfadentium,refrigcrantium,hume(f(anrium,cVdeficcan 
C  tium.  Habct  verd  quiddam  etiam  cralTarum  par  cium,atq3  emplafticum :  quaobrc  non  modo  exic 
care ,  fed  8C per  accidens humectare  videri  forcafils  poterit ,  perfpirationcs  videlicec  prohibens. 
Quamobrem  aliorum  mcdicamentorum  ru  excalfacientiu,tum  refrigerannu,materiaeft:  Ipia  auc 
per  fe  ex  genere  fucrit  debilitcr  cocoquentiu:nec  tn  intrd  in  corpus  alfumptorum,  fed  fons  unpo 
fitorum.  Habet  enim  paulum  quiddam  digerentis  calidae  qj  potentiae,quac  plurima  melli  inerar. 

Ctci  RicmM . 

Ridni  Frucftus  qucmadmodum  purgat  detergit  ac  digerit,fic  quocp  Folium,  fed  vndequaque 
debilius.  Oleum  quod  ex  femine  conficitur,tum  calidius  eft,cum  cenuiorum  partium,  cp  eft  oleu 
commune,ac  proinde  -{potentius>  quoqj  digerit. 

Cinr.amomum . 

A.ibi.c  1 14.         Cinnamomu  fumme  renuiu eft  parciu,  no  fummc  tn  calidu,  fcd  ex tertio  quodamodo  ordine. 

Nihil  aut  aequc  deficcat  eoru  q  pan  funt  excalfaciendi  facultate,proptcr  tcnuitate  fcilicet  elfencie. 
At  Cinnamomis  eft  velut  imbecillu  cinnamomu :  no  nulli  lpfam  Pfeudocinnamomu  nucupanc. 

Circea . 

Circeae  herbae  Radicem  fcribi t  Diofcorides  ex  vino  dulci  pota  fecundas  purgare :  eft  enim  bo 
D  ni  odoris ,  dC  calfacftoria.  Scmen  aut  eius  in  forbinone  exhibitum  ad  lactis  generationc  conducit. 

CiilhiK . 

vU.li.ciii.  Cifthus/autCiftharus3frutexeftguftuadftringens,oibus'queparticuIatim  operibus.  Porrd 
oCiiiAb  Foh'a,etparuaGerminatritaadeodeliccantadftringuntq3,vt  vulnera  glutinare  valcant.  AtHo 
res  magis  funt  efricaces,adeo  vt  cum  vino  poti  dyfenterias,vecris  imbeallitates,  fluxus  quc  ac  hu 
miditatesfanct.  Cataplafmatis  ritu  lllita  vlcerum  putredinofaiuuant:  Eftcnimfacultas  corum 
non  inftrcnuc  deliccans,fere  que  fecundi  exceflus  a  temperatis  abfoluti.  Adeo  vcro  frutcx  hic  fri^ 
gidus  eft,vt  tcpidi  caloris  fit  particeps .  Porrd  Hypodfthis,  quam  vocant,muIto cft magis  adftrf 
<ftoria  6)  folia,admodumefricax  remedium  ad  omnes  fluxionum  affectus,puca  fanguinisreiectio 
nes,profluuia  muliebria,coeliacos,dyfencericos  q;  affeotus.  Quin  fi  quam  parccm  roborare  confu 
lium  fic,quae  videlicec  plufculo  humore  exoluta  fuerit,  robur  acfirmitatem  llli  non  fegniter  addic. 
Sic  fane  ftomachids  epichemacis,  hepacicis'que,commifcetur :  dC  ex  viperis  cofectis  antidocis  ui" 
dicur,nimirum  quo  corporaconfirmet  ac  roboret. 

Cijlhttf . 

LibU4Ui         Cifchus"aut  Ladanir.  In  calidioribus  regionibus  hic  Cifthus  .puenics^ametfi  haud  alius  fic 

nere  cj  qui  apud  nos  nafdcur,eximiu  cn  a  regione  ac  pcculiarc  digercntc  que  calidi  tacc  nactus  elc : 

Quinca  ClalTis.  GGGGG    irj  acq; 


DE   SIMPL    MEDIC.  FACVLT. 

atqj  vtroq^  a  noftrate  difFcrt,tum  quia  frigiditatcm  depofuit,tum  quia  calorcm  afTumpfit.  Itaqj  C£  V. 
teraquide  hui us  cifthi,illis  quae in  noftrate  vifuntur,fimilia  funt.  Vcriim  Ladanum  quod  vocat, 
cx  co  prouenit,mcdicamentum primo  excelfu  iam  quodammodo  complete  calidum,  vt  videlicet 
cV  fccundum  attingat,habens  etiam  adftricfiionis  paululum :  Ad  haec  fubftaua  tcnuium  partium, 
ac  proinde  cmollies  fiuc  malaclicum,  paritcr  q$  moderate  digcres,ac  vidclicet  et  o-up7rc7ffix,ov  hoc 
eftconcoquens.  Itaqjmirandum  noneft,li  peculiaritcradvteri  vitiaconueniat,qnquidemaddi- 
<ftapaulum  quiddamadftriclionisobtinet.Quocircadifrluentes  capillosretinet:nam  quicquid 
ad  radices  eorum  praui  humoris  federit,id  omne  abfumit :  tum  meatus  quibus  inhxi  funt,coftrin^ 
«Arfcmor  legc  gjt contrahit  CJ3 adftrictionc.  Caeterum  aIopecias,8c ophthalmiasfiue lippitudincs,fanarc non  po 
f«, qftq^Sem  KftjVtpote grauiorcs  vires,p  qu£ ladano  infunt,pofcetes : quippe  proueniunt ifta  ex  prauis  fuccis 
dcpiioru  afFe-  lcntis cralfis cj3,quos  fecantia acdigerentia  medicameta  potilTimum cuocant atqj  euacuant.  Cete 
&y  fermoip-  fum  tenuium  partium  fint  facultatis  oportct,  cVminimeadftringentis,  non  tamen  vfqueadeo  te- 
ccnS^dc  La-  nuiUm  partium,cV  deficcatoriae,vt  nimio  plus deficcet, vna  cjj  cum  collecfr is  inibi  fuccis  praeter  na 
dano  vidcf ha-  turam,naturalem  quoqj  h  umiditatcm  incrementa  pilis  fuppeditantc  abfumant.  Nam  fic  non  tan 
biuflehanc le-  tljm  douzciiL liberabunt,fcd  cV caluitiem afferent.  Scd haecad curandi rationcm  pcrtinent. 

Ctionem.Addc  r  ~n~     rT  j  r  _  , 

qdophtalmia    '  „       C  tfjos  Hedera .  F 

c5no  cxpofcu  Hcdera^excontrarrjscompofitaeftfacultatibus.  Habetcnimquiddaadftringentisfubftantic,  Ali.tix.tffl 
fn&mnem.  qUam  terrenam  cV  frigidam  elfe  oftendimus : habet Cjj  etiam  no  nihil acris ,  quam  calidam  e(fc  vel  fol" 1 1  h 
guftuscomprobat:  nec  deeft  tertia ,  aqueam  nanqj  fubftantiam  quandam  tepidam  obtinet  certe, 
1  i  viridis  fit.  Siquide  dum  arefcit,  haec  prima  exhalet  neceffe  cft :  manet  quae  terrca  &£  frigida  ad^ 
*ATTulacra.  ftringes Cj3,cV  ca  quze  calida  S£  acris.  Viridis  autem,Folrjs  eius  in  vino  decoclis,  vlccra  gradia  con- 
glutinat:  quaeque  maligna  funt,ad  fanitatem  reducit:  tum  igne  fadas  exulccrationes  cicatrice  in- 
cludit.  Porrd  cumaceto  dccoclafolia  licnofis  profunt.  Hores  autem  quodammodo  validiorcs 
funt,vtad  leuorem  redacli  cum  ccrato  ambuftisconueniat.  Pr^terea  Succus  medicamentum  cft 
errhinon,  •£ hoc  eft,  in  narcs  fufum,  capiti  purgando  idoneum : y  tum  vctuftas aurium  fluxiones 
fanat :  adhaec  vlccra  vctcra  tum  in  aunbus,  tu  in  naribus.  Porrd  fi  acrior  apparcat,  aut  rofaceo  aut 
dulci  oleo  mifcetur.  LachrymaeiuspedicuIosinterimit,pilisnudat,vfqueadeocalidaf poteftatis, 
vt  obfcure  adurat  :cft  cnim  velut  aqueus  quidam  Iiquor,ficut  aliae  omnes  Iachrymae. 

Cltnopodtum . 

Clinopodium  excalfacicndi  vi  m  obtinct,  fed  non  dum  adurendi :  cft  verd  etiam  eifentia  fubti- 
lium  partium.  Ponat  i\i  ipfum  quifpiam  in  tertio  ordine  tum  cxcalfacientium,tum  reficcantium.  G 

Clematvs .  -*v 

:  Clematidis  Folia  acrcm  cV  adurcntem  fiue  caufticam  facultate  obtinent,adeo  vt  cV  Iepras  exco 
rient.  Fueri t  itaq?  in  quarti  ordinis  excalfacienti u  initio.  Vocatur  autem  Clematis  cV  Daphnoi^ 
des,quod  quidam  Myrfinoides,  alrj  Polygonoides  appellitant.  Caeteriim  id  nequaquam  exulce^ 
ratorium  eft  aut  acre,ficut  quod  ante  diclum  eft :  lmmo  profluurjs  ac  dyfenterrjs  cum  vino  potum 
prodeft,  dentium  t\i  dolores  manfum  mi  tigat,  tum  vteri  quoq^  doloribus  in  peffo  admotum  vfui 
cft :  tm  abeft  vt  penndc  vrat  aut  vlceret,ceu  illud  fuperius,  Scd  fumme  nobis  fufpiciendus  Panv 
philus  illc  ficuti  in  reliquis  nugatur  de  rjs,quae  nunqj  vidit,  literisea  mandas,  fic  haecambo  in  vnu 
confudit.  At  Diofcorides  vtriufqj  in  quarto  meminit,  cV  cius  quae  fimpliciter  vocatur  Clematoi- 
des,  idque  in  fine  libri :  8C  alterius ,  fed  in  principio.  Quamobrem  non  eft  necefte,  vt  ego  rurfum 
notis  fuis  vtrunqj  depingam,ficut  nec  in  alrjs  feci. 

Cmcm . 

Cnici"  Semine  dutaxat  ad  purgationes  vtimur.Ter  tfj  eft  ordinis  excalfacietium,  fiquis  foris  eo    AjbLc.  1 5  j. 
Vti  volet»  Coccm  Cmdim    Grannm  Gmdium . 

Granum  Gnidium  §L  ipfum  quoqj  purgat :  fed  acris  eft  adurentis'que  facultaus.  H 

Coccos  Bdphtcos   Granum  Tinclortum . 
Granum  "Tindorium  adftringentem  fimul  qj  amaram  qualitatem  poflQdet.  Vtraq^  fine  mor^  A.ibi.c.7is. 
fu  deficcat.  Proinde  ad ingentia  vulnera  congruit,8C  ad  neruorum  vulnerationes.  Sed  tuc  ipfum 
quidam  cum  aceto  terunt,alrj  cum  oxymelite, 
'^tl.Ciccomc  •  l  Coccymelea  Prunus. 

lea.  Pruni  *Fruclus  ventrem  fubducit,recens  quidem  plus,aridus  minus.  Caeterum  haud  fcio,  cur   A.ibr.c.j  j x. 

Diofcoridcs  pruna  damafcena  ficcata  ventrem  fiftere  dicat ,  cum  cV  ipfa  palam  euam  fubducant, 
minus  tamen  cp  quaeimportanturcxIberia:fiquidem  damafcena  magisadftringunt:atquae  Ibe> 
ria  fert,dulciora  funt.  Quin  cV  ipfae  Arbores  frudibus  proportione  refpondent.Minus  enim  ad^ 
ftringunt  quae  in  Iberia  nafcutur,magis  verd  quae  Damafci.  Caeterum  vt  in  fumma  dicam,  quo^ 
rum  in  folrjs  aut  germinibus  adftricftio  quaedam  inelfe  apparet  marufefta,rjs  decodis  phlegmone; 
in  columella  aut  tonfillis  exiftentes  idonee  colluuntur.  Porrd  Agreftium  Frudus  euidenterad- 
ftriclorius  eft,  ventrem'que  fiftit.  Nominatur  autem  haec  planta  in  Afia Prumnum*  Gummi  au 
tem  arboris,funt,qui  dicant  cum  vino  potum  lapides  confringeretcum  aceto,puerorum  fanare  Ii 
chenas.  Ac  fi  id  praeftat,clar  um  eft  incidentem  tenuiumque  partium  illi  facultatem  ineife, 

CoUa 


LIBER    SEPTIMVS  y2 

A  Colla  Gluten. 

A.ibi.cioi.  Glutcn/ quod ad libros pra-parant cx fimilaginc Sc" garo,cmplafticae concoctoricque faculta-  '  Ant.  coHic« 
tiseli,quibufcunq3ipium  partibusillinas.  f^B8,!. 

iolocynthe  Cucurbtta.  vet*  iacoprts, 

A.ibide.c.i 7 5.  Cucurbita "humidae frigida: qi tempcratura: cft,  vtraq3 qualitatc fecundi  ordinis.  Qiiocirca  ra-  o. ibafitu, Ac- 
mentorumcius  Succusadauriudolorcscumphlegmoneiundoscumrofacco  vtiliseit.  Sic  tota  ^1"5'^1'3111111- 
quoq3 illita calidas  phlcgmonas  mediocriter  refrigcrat.  In  efuauthumida  clt,  cV  litim  propelles. 

Colocynthis . 

A.ibi.c.117.  Colocynthis  "guftuamaraeft.  Sedquarilliamaritudinisdum  potaturadfuntopcra,  caeuiden 
ter  cfficere  nequi t  ob  purgatoriam  facultatc,  qua  valida  in  fcfc  cotinet :  nimirum  cu  ijs,  q  purgat, 
ante  cV  ipfa per  aluum  cxcerni  prxuertens.  Viridis  iplius  Succus  intritus  ifchiadibus  prodelt. 

Comarus  ^Arhutus . 

Arbutus  arbor  ipfa  qualitate  acerba  vna  cum  fruclu  cft.Eum  Memecylum  nuncup.lt.  Eft  au- 
tcm  hic  cV  infenfus  ftomacho,cV  capiti  dolorem  commouens. 

Commi  Gummi. 

AJbLc  j  10.  g  Gummflachryma  cft  cogelata  concrcta  q^  in  truncis  arborum  ipfam  produccntium :  velut  rc- 
fina  quoq3  in  multis  vilitur,quae  reiinam  proferre  polTunt.  Eft  autem  cxiccatoria:  emplafticeque 
potentia:,  Proptercaqueafpcritatibus  medetur. 

Conta  Lixmum . 

a  ibidc.e.i ««.  LixiuiunVqudd  velut ablutio  cft cineris,fic nominatur.  Porrd  omnium  maximc  tum  abfter^ 
fori  um  tum  exiccatoriuin  illud  cft,  quod  ex  cinere  ficus  cV  tithymallorum  cfficit  ur :  fcrcquc  fepti 
cx  fcu  putrefacientis  eli  facultatis :  quac  cuiufmodi  fit,in  quinto  volumine  expol ui. 

Cony^a . 

Coniza  bC  Maior,cV  Minor,adfimilis  funt  tu  tcperature  tu  facultatis,guftu  amarc  8C  acres  appa 
retcs.  Excalfaciunt  CJ3  admodum  luculcter,fiue  quis  folia  cu  teneris  ramulis(eft  enim  fruticofa  pla 
ta)  parti  cuipiam  lllinat :  fiuc  vbi  in  olco  coxerit,  eo  vtatur,fiquide  cocuffiones  iiuc  rigorcs  per  cir 
cuitum  redeuntes  talc  fanare  olcum  videtur.  Flores  quocft  eorum  adlimili s  funt  facul  catis.ltaque 
quidam  cV  i]pfos  cufolrjs  tritos  in  vino  bibcdos  exhibet  ad  mefes  fortiterduccndos,erjciendu'que 
fcetum.  Efi  cV  Ter tiu conyzae gcnus  in locis  h umidioribus  proucniens,vtrifq3 lllis tum  graueo-- 
ientius,tumimbccillius.  Sed  pnmae  memorata:  tertrj  funt  ordinis  in  excalfacicdo  cxiccando'que. 
C  Coriannon  feuCorion  Coriandrum . 

A.r.i.t  l.cq*.       Coriannon/fiueCorion,autvtcuncpvocarclubct.  VetuftiorcsGreci  Coriannonnolabant: 
fol.  115  .h        at  recennores  medici  omncs  Corion  appellitat,  ficut  cx  Diofcorides,  rerrigeratoriam  etle  hcrbam 
ipfam  di<ftitans,fed  perperam.  Siquidcm  ex  contrarijs  facultatibus  coftat  cV  compofita  eft,  pluri- 
mum  habens  eflentia:  amarae,quam  oftendimus  cftc  tenuium  partium,  cV  terrenam  calida :  ncc  pa 
rum  ctaquexhumiditatis  obtinct,qua:  tcpentis  eft  facultatis :  his  adiudum  eft  quoq3  adftrictionis 
pauxillum.Ex  quibus  omnibus  varie  quidem  agit  ea,qua:  fcribitDiofcoridcs,fcd  non  tantum  ex 
refngeratione.  Ceterum  ego cuiufq?  particulatim  adtionis  caufam  cnarrabo,tamctli  propofitum 
fuerat  mihi  mea  vnius  duntaxat  hoc  m  libro  fententiam  expromere.  Sed  forte  nihil  obftabit ,  im- 
mo,fi  verum  tatendum  eft,t  prodent  non  nihil  fuperiores  methodos^qua:  in  paucis  mcdicamcn-  t  Al'.cx  anriqs 
tis  funt dicfhe,hicrepetere.  Primtim  ergonon  Diofcorides  tantum,fcdcV  aln  complurcs  mcdico  [^;^1; 
rum,indetcrminatc  de  morbis  pronunciat : ficut  fanc  hac quoq3 tempeltate  non  paucos  inuenias  ?Aum  me<i\c». 
a. L 1.  t.i. c.i.    niedicos  vel infignes,preter alia,hac in re turpiffime hallucinatcs. Intcrdcm  cnim  atrajiuida, fn  mcris  ^«n^ 
gidaq3redditapartc,qugerylipelashabuit,necampliusrefrigcrantia pofccntepharmaca,ccuan-  !,"uracn"^', 
tea,fedea  qua: infixum  parti  practer naturam  humorcm elicianr,  hi rcfrigcrare  perleucrant: mtcr-  bfic  fiip«  ores 
D  dum  autcm  ad  digerentia  tranfeunt,ea'que  eryfipelas  fanare  dicut.  Btfane  etiam  fcribut  mcipien-  mediodos. 
tibus  quidcm  etiamnum,  atque  glifcentibus,crefcentibusueeryfipclatis  alia  mcdicamcnta,dccli- 
nantibus  vero  ac  rlacccfccntibus  alia.  Sed  ita  res  non  habet.  Neque  enim  cry fipclas  ctiam  voca- 
ri  debet, poftea  quam  mrlammario  eius,  cV feruor,ac biliofum  lllud abierint: fncquc qua:  taculta-  j  Ar.n^; qu« 
tc  tunt  fngida,neque qua: llla  fanant ,  remcdio  cffe  putandum.  Scd  velut  fi  vel  m  lnitio  protinus  g^r  filcu£ 
autperaiilis,autaliadecaufaquauis,tumorinpartequapiamautliuidus,autnigcrcxtuciit,cum  t:  t,i- 
clfe frigidum aftectum exiftimabis,cV qux digcrant excalfaciantque , pofcere : Ad e undcm, opi-  pataadum dt 
nor,modum,ri  calida  aftecrtio  in  frigidam  rcciderit,  ncgligcnda  quidcm  pnor  ci  t,  fed  fccunda  alio 
appcllanda  nomine :  aut  fi  difphcct  nominis  mutatio,ialtem,  ficut  quidam  alia  fcnbunt  prina  p  ij, 
alia dcclinauonis  remedia,  haud  fane cefcndii  frigida  efte  declinationis  remcdia.  Conccdcndum 
fane  eft,fi  cui  ita  placet,vt  talis  aftedio  etiam  eryhpclas  vocetur :  fcd  cam  etiam  cahdam  dicci  e  vbi 
iam  refrigerata  elt,  id  verd  neutiquam  conccdendum.  Itaque  ne,  quod  tunc  ei  auxilio  eft,refh'ge<< 
ratorium  etrccrcdamus,ficutDiofcoridcs Coriandrum,quod  cum  pancautpolcnta,  vt  ipieirw 
quit,  eryfipelas  curet  lllitum.Nam  quod  ad  vnguem  cft  cryfipelas,quod  vtiqucinHammatum  cft 
cV  flauum ,  haud  vnquam  fanare queat  cum  pane  Coriandrum ,  fcd  lllud  quod  iam  rcfngcratum 
eft.  Proinde  nos  fupcrionbus  voluminibus ,  ctim  dctcrminata  ac dcfinita cxperientia , cuiufque 

Quinta  Clalfis.  GGGGG    iirj  mcdicaminis 


DE    SIMPL    MEDIC  FACVLT. 


medicaminis  facukarcm  explorandum  ccnfuimus,t|  maximc  ficri  poffct  fimplicifiimum  eligi  afFe  E 
<ftum  confuluimus.  Atpleric^medk^neqjcp  vcl  plurimimorborum  prottnusabinitiocopofiri 
inuadant,norunt :  neqj  q>  alius  affecftus  fi t  erylipelas  exaclum :  alius  verd  is  qut  vocatur  ab  omni^ 
bus  nobis  vfitatc,  vt  a  veteribus  quoq3,  phlegmonc:  alrj  autem  intcr  hos  mcdrj  plurimi,partim  vt 
ik  dicam,  eryi ipclata  phlcgmonode,  par tim  phlegmonse  eryfi  pclatodf/s :  ac  inuenias  non  nunqj 
vbi  ncu trum  vincat,  led  ad  vnguem  paria  fint :  quin  ctia  non  nunquam  ocdcmatodes  elfe  cryfipe 
lasconfpicitur,iicutaliudfcirrhodes:  vtcompofitorummorborumnon  paruusaccructur  nume^ 
rus.  De quibus copiofius  ciim  alibi  dilferuimus,  tum  in curadi  rationis  voluminibus.  Dicetur  au 
tem  cV  nunc,  quoad  faltcm  corum  mcminiifc  neceflc eft ,  q?  cxaclum  eryfipclas  haud  vnquam  ab 
antediclo  cataplafmatecuraripoirit.Vocoautcmexa<ftum,cuma  biliofa fluxione  parsimplcta 
f ucrit.  Porro  q>  Ionge  a  rcfrigcratione  abfit  Coriandrum, vel  ex  ijs  quc  ipfe  fcripfit  Diofcorides, 
difcerc  liccat.  Nam  choeradas  i  lue  ftrumas  cum  eregmo  fiue  lometo ,  inquit,  difcutit.  Porrov  q>  nul 
lum  rcfrigerantium  mcdicamentorum  idoneum  fit  difcutiendis  chceradibus,  vel  lpfum  Diofcori 
dem  non  dubitaturum  arbitror,quippe  qui  fexcenta  fcripferit  mcdicamenta  chceradas  fanare  po^ 
tentia,quae  omnia  tum  temperie  calida  tum  adionibus  digerentia  elfe  confeffus  eft» 

Coronoptus .  F 
Coronopodis  "Radix  cceliacis  prodeifecreditur  manducata.  A.ibi.c56o. 

Coftus . 

Coftus"leuiculam  plane  amaram,plurimam  autem  acrem  et  calidam,in  fe  qualiratem  fim  ul  cV  AibU.ifi.fcL 
facultatcmcontinet,  adeo  vtctiamexulceret.  Vndecxoleocorpuseorumquibuspercircuitum  II9'  *c 
rigor  inuadit,ante  acceifioncm  illo  confricant :  fic  verd  etiain  refoluris,cV  ifchiadicis :  atqj  in  fum^ 
ma  in  quibus excalfacerc  partcm  quauis ,  aut ex alto in  fuperficiem  extrahere quippiam  eft  opus, 
ad  coftum  confugitur.  Eadcm  de  caufa  vrinas  mcnfes  q$  prouocat :  cV  ad  rupta,conuulfa,ac  lateru 
dolorcs  congruit.  Porro  ob  amaritatem iquae  illi  ineft,  lumbricoslatos  necat.  Ob  eadcm  cV  ad  con 
traclas  vclut  ex  Sole  maculas  -{  i?» Grarci  vocant}-  cum  aqua  aut  mellc  vfurpat.  Incft  itcm  fla 
tuofa  quaedam  illi  temperiei  humiditas,per  quam  bC  vcncrem  excitat  cum  vino  mulfo. 

Cotyledon  Vmbtltcus  Venerts . 
Cotyledon  facultatis  miftae  eft,nepe  h  umida:  fubfrigidae,cV  cuiufdam  obfcure  fubadftringetis, 
cV  Cum  ca  Icuiter  amare.  Vnde  rcfrigerat,rcpcrcurit,abftcrgit,cV  difcutit.  Itaqj  phlcgmonas  eryfi 
pe!atod«s,cV  eryfi  pelata  phIegmonode,curat:  &C  maximc  ftomachi  ardore  aeftuantis  admodu  vri- 
le  cft  cpiplafma.  Putantur  Folia  cum  radicc  manducata  calculos  confringere,  cV  vrinam  mouere.  G 

Cranta  Corntti . 

Corni  "arboris  Frucftus  admodu  acerbus  eft,efui  aptus.  Itacp  miru  videri  no  debet  ipfum  vale^    A.ibi.c.  j  15. 
ter  vcntre  reftringcre,ficut  dC  mcfpila.  Folia  quoq?  cV  Gcrmina  guftu  acerba  funt,valetcr  qj  defic 
cat.  Itaqj  maxima  vulncra  glutinare poflunt,  poriffimum  duroru  corporu:  At  paruis  vulneribus 
t  trQoS-pcof  cVmolltoribuscorporibusporius  contrariafunt:nam  nimiu  ea  contedunr,ac  plus  fatis  deficcat. 

Zpa>u&oif,eJi  Crambe  Brafitca. 

vi  tprejits  cod.  Braffica  "Efcuknta  dcficcadi  vim  habct  tum  efa,  tu  foris  impofita,  no  tii  etiam  admodu  acretru  A.u.t.i.cij?. 
*  «Ti^v/ C~  i^^ocIul  ^  vlcera  glutinat,  cV  maligna  vlcera  fanat,  praeterea  phlegmonas  la  induratas  ac  aegre  fo    0  5' 

utr-  j^jj^  p£ idgenusquoq:eryfipelata.Eadefacultatecpiny(ftidascVherpctesfanat.  Habctquid- 
pres.sao  e  m  "•ani  ctlanl  ln  lc  abiterionum,quo  lepras  curat.  Forro  beme  eius  potu  lumbncos  lnterhcit,  maxi 
deapud  pJui  mc  bralTicae  /Egyptne,quanto  fcilicet  tempcratura  ficcior  eft.  Sane  amarse  qualitatis  particeps  fe^ 
lu  taliauibus  «nen eft,ficut  videlicctomniaaliamedicamentaquajad  lumbricosidoneafunt.  Sccundumeande 
codt.  legt  ^y.  facultatcm  cphelidas,cV lentes,&l quarcunqj modicam  abiterfionem  poftulat,  adiuuat.  Porrd  cau 
yyot  i.  frigi-  lcs braftica:  cobufti  Cincresefficiuntadmodumdeficcates,vt  vidclicetiamS^caufticamfiueadu^ 
d*s.  >/  nofler  rentem  vim  partici pent.  Hac  ratione  ei  vetcrcm  adipem  comifcentes,  ad  inucteratos  laterum  do^  H 
mterps  trjjfu  lorc^,cV fi quid eius fuerit gencris,adhibent: nam  valenter digerens  pharmacum  efficitur» 
ltt:anttquip-  Crambe^forta  Brafica  ^forejhs . 

rritume  librt  BrafTica " Agreftis  quodamodo  calidior  ficcior  domeftica  eft,  ceu  alia  ^>pemodum  oia  agre-  A.ibidcm. 
/  *  •  mteK-  ^  generls  domefticis  fecundu  vtraqj  hanc  facultatem  valentiora  funt.  Quamobre  necp  intra 
Jendum  d  ejl,  corP us  C1£ra  noxa  fumitur,vt  qua: longius  ab  humana  receflerit  teperatura.  Eadem  de caufa  cV gu 
qtiod^eheme-  ftantibus  amarior eft  cp  domeftica: quancp domeftica  quoq^ acrimoni^ non nihil cV  fubamaritudi 
ter  Jit  acris ,  nis  contineat :  fed  vtraqj  habet  agreftis  validam :  quare  et  extergit  cV  digerit  cp  domeftica  valetius, 
queadmodum  Crambc  ThaLxttta  Brajltca  Marina . 

et  Dtofcortdes     BrafTica  'Marina  fupra  cp  q>  ventrem  derjciat,vtpote  fubfalfa  cV  fubamara  guftu,  fuerit  fanev  et  Aabidem. 
dtxtt.  m  on-  ac|  externos  corporis  vfus,cV  ad  omnia  ea,ad  quae  tales  qualitates  accommodantur,idonea. 

tajto  legttur  CrOtdtogonOS . 

X*jlr/     o     Crataeogoni  herbae  Fruclus cV acrisguftanti  eft,6V |  vtenti frigidus,> Cimilis  milio. 
%itJ.fnBm  Crethmon. 

acrps  eji  cr  ue     Creth  mon  guftanribus  falfum  quodammodo  eft  cum  paucula  amaritate:  quamobrem  vis  c/us 
hemens.       eft  exiccatoria  cV  abfterforia.  Vtraq?  tamen  imbecillior  ei  eft  quam  i  n  amaris, 

Crithe 


LIBER    SEPTIMVS  r? 

A  Crtthe  Hordeum . 

Hordeum''primi'eftordinisinexiccando&:rcfngerando  :habctctiam  pauxillu  abfterfionis. 
Paulo  etiam  plus  deliccat  quam  farina  fabacea,cui  no  inlint  corticcs:  Catera  verd  limilu  funt  fo- 
ris  vtentibus :  m  cibo  autcm  hoc  fabis  preftat,q>  flatuofam  naturam  cxuat  :fabis,quantilcunq3  co- 
xeris,flatuofa natura remanet,funt enim  crafTioris eflentia? cj  hordcum :  quamobrem  co  plus  ctu 
alunt.  Porrdqm  vtrunqjpaulum  modda  mcdioreceffit,multo  funtvfui:nam  taliamedicamen- 
ta  multis  ahjs  mifccntur  ccu  matenae  quaedam.Itaq^  etiam  cera  cV  olcum  non  paucis  medicamcn- 
tisconiungunnir.  Alphiton  vcrd,hoceft  Polcnta,multoplushordeo  dcficcat. 

Crimnon . 

Crimnon.  Qiiodcraflarum  paru'umcfttumintritia',tuminzea;farina,itaappellari  confue- 
uit.  Plus  nutrit  qp  polenta,fcd  aegrius  concoquitur.  Porro  Sorbitio  quam  ex  eo  conficiunt,  PoU 
tos  nuncupatur,ea  qj  fi  exzea  conficiatur,leniter  ventrem  iiftit,ac  magis  fi  frigatur. 

Crinos  Lilium. 

Lilrf  Flos  temperaturam  mifta  obtinet,parrim  ex  eflenria  tenuiu  partiu  ac  terrena,ex  qua  vtiqj 
habet  vt  guftu  fit amara : partim  ex  aquea,ea  qj  temperata.  Itacp ct  quod  cx eo  conficitur  Oleu  ac 

B  vnguenium,citramorfumdigerendiiimulq$emolliedi  facultatem obtinet:  vndefitvt  vtcridu- 
ritiebus  Gt  aptifiimu.  Porrd  Radix  Folia  qj  per  fe  trita  deficcant  cV  abftcrgunt,cV  digerunt  mo- 
derate': promde  quoqj ambuftis  copetunt :  iiquidc  hec  quoqj  moderatc  deliccante  extergentc  qj 
facultate  poftulat.  Radice  ergo  tofta,ac  deinde  cu  rofacco  contrita  ambuftis,quoad  obducatur  ci- 
catrix,imponunt :  qmppe  cum  alioqui  cV  aliorum  vlcerum  omnium  bonu  fit  inducendx  cicatnci 
remediu.Quin  etia  vteros  cmolIit,menfes  qj  prouocat.  Folia  verd  praecoquentes ,  cV  ipfa  ad  ob- 
ducta  vfqj acatriccm  imponunt,non  in  ambuftionibus  dutaxat,fed  ahjs  quoqj  vlccribus.  Sed  cV 
funt  qui  aceto  ea  condicntes  ad  vulnera  fuo  tge  vtantur.  Plus  th  ineft  abftergentisfacultatis  in  ra- 
dice  cj  in  folrjs,quanq  th  nec  ln  ea  ipfa  multu  infit,licut  praediximus :  na  primi  ordinis  abltergen- 
tiu  eft mcdicaminum.  Itaqj cu aut  viriligines,aut  pforam,aut lepra,aut  achoras,  aut  aliquid  id  ge- 
nus,cxtergere  volumus,commifcemusiUialiquidaIiorum  medicaminum  validius  extergenuu, 
cuiufmodi  cft  cV mel.Cafteru  li  id  moderatc  il!i  ac  conuenienter admifccatur,cV  ad  ncruoru  diui- 
fiones competit,cV  ad  alia  vniuerfa  que  valcter exiccari  poftulant abfq;  morfu.  Repofuimus  ve- 
rd. et  qhq3  cV  folior u  Succu  cu  aceto  cxmclle  coctu :  fuccus  quinqj  par tibus  plus  vtroqj  erat.Eratqi 
infigne  medicamen  ad  omnia  ea,quae  valeter  exiccari  poftulat  abfqi  morfu,ceu  vulnera  oia  ingc- 

C  ria,3c  maxime  q in  capitibus  mufculoru  eueniunt :  tu  ad ca  vlcera  quae  nimis  mollia  funt .  cV  diu- 
turna,atq5  egre  ad  cicatricc  perducuntur.  Scd  haec  iam  ad  medicamentoru  cdponendor 5  lnftitu- 
tuattinent,aquogtumlicet,abftinereinpr3efentiaadnitor:  carteru  rerum  ipfarum  naturafaepc- 
numero  vt  attingam  adigit :  celeriter  verd  relinquenda  funt,  atqj  ad  propofitum  reuertendum. 

Crocodilium . 

Crocodilrj  Scmen acre  eft,atque  odoratu, vrinam  menfes qj ciens.  Itaq? facultatem  habucrit ca 
lidam,digerentem,cV exiccantem.  Succus  tu caulis.tum  feminis,vt  que  iimilis  lint facultatis,ne 
phnticos  adiuuat.  Radix  pectoris  excreationibus  valenter  conducit,mmus  quidc  cj  fcmen  acris, 
non  tamen  minus  amara.Trahit  vero  etiampcr  nares  fanguinem. 

Crocus  . 

Crocus^paulum  et  adftringens  quid  obtinet,quod  terreum  frigidum  oftendimus:fcd  fuperat 
ineo calfaciens SC quaIitas,cV  facultas :  vt  tota eius elTcntia  fecundi  lit  ordinis  excalfacientium ,  SC 
primi  exiccantium.Proinde  concoquendi  quoque  vim  quanda  obtinet,adiuuate  f.tn  hoc  cV  pau- 
cula illa adftri(ftione.  Quippequibusmedicamenris,cum  nonadmodum  excalfaciant,  paucula 
adeftadftricftio^eaparem  facultatemhabentelfcntijs  emplafticis  vocatis  :  quas  cumiunclas  eifc 
D  caliditati  non  vehementi  contigerit,pepricas  hoc  cft  concoquentes,eiTe  oftendimus. 

Crommjon  Cipa..  ' 
Cacpa'ex  quarto  eft  ordine  excalfadenrium :  eflenria  eius  porius  craflaru  eft  partium :  Vnde  ct 
hemorrhoidas  apcrit  tum  appofita,tu cum  aceto  lnuncfta.  In  Sole alphos abftcrgit :  tum  alopccqs 
attnta  pilos  alcyonio  cirius  refrituit,  Porrd  fi  Succu  eius  cxprimas,quod  reliquu  cft,admodu  ter- 
reae  fubftatie  eft,eius  q?  calidg:  at  fuccus  aquce  aeree  cp  caliditatis.  Hic  igitur  rjs  qui  fuffuli  funt,aut 
aaem  oculoru obtufam  pre craflitudine humoru  obtinent3inuCtus prodeft.  Ex  huius tcpcratura 
tota  cepahatuofaeft  manducata.Itaqj  quae  temperatura  funtfica'orc,minus  flatuum  gcnerant. 
i  Cyamos  Faba . 

Faba'in  vtrocp  medij  temperamenti  proximc  eft  in exiccando  bC  rcfrigerando.  Caro  dus  pau 
Ium  quoque  abftergctis  facultatis  continct,ficut  Putamcn  no  nihil  adftringcris.  Idcirco  mcdico- 
rum  no  nulli  totafabam  cu  oxycrato  decoctam  dyfentericis,cccliacis,vomeabus-{quos  sutT/xow 
nominant,>cxhibuerunt.  Porrd  vt eduliu,  flatulcta  eft,ac coctu  difficihs.fiquid aliud : cxcrcatio- 
nibusexthorace  cV  pulmoneidonea:  Vtmedicamentum  verd  forisimpolitajdeficcat  innoxic. 
In  podagricis  ea  farpenumero  vfi  fumus  ex  aqua decocta,cV ita  adipi  fuillo  admifta.  Ad  ncruoru 
tucontuTiones,tum  vlcerationcs3farina  eius  ex  oxymclitcimpofuimus.  Ad  eos  quosex  ictu  iam 

phlcemone 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


phlegmoneoccupaucrat,cumpoIcnta.  ScdcYtcftiumcVvberum  aptumeft  cataplafma:namhcE 
partcs  ciim  phlcgmonc  tcnctur,moderate  rcfi  igerari  amant ,  maximc  eum  vbcra  ex  lade  in  iplis 
concrcto  phlcgmoncn  patiantur.  Quin  lac  quoq3  ab  co  cataplafmatccxtinguitur:  Sicut  pucroru 
pubes  rarina  fabacca  lllita  plurimo  tcmpore  glabra  fcu  impubis  pcrmanet. 

Cyclaminos  Rdpum  jiue  Tuber  terrx . 
CyclaminusVarias  vircs  pofTidct.  Nam  cV  abftcrgit,cV  incidit,8£  ora  venarum  apcrit,cV  attra^  A.U.n.c.171. 
hit.cV digcrit.Clarum  id cft ex  particularibus  operibus :  Nam  Succus eius  hamiorrhoidas  wfcrat,       1 19  d 
violeter c}3  ad  fecclfum  .puocat  m  crocydc  iiue  floccis  appofitus.  Sic ct  facultatibus,phymata,ftru- 
mas,alias  q3  ocs  durities  digcrcntibus,commifcetur :  ac  lurlutis  cum  mclle  illitus  competit,ad  ha?c 
quoqj  pcr  nares expurgat.  Adco  vchemens eius facultas eft,  vt abdomine illito ventrcm  fubdu> 
cat,cV  fcetus interimat :  nam  cV  alioqui  validum  intcrimendo  conccptui  mcdicamcn  cft ,  m  peflb 
appofitus.  TotaautcmRadixfuccoimbeciIlioreft,quanqcVipfa  vchemensfit.Nam  Sl  menfes 
fiuc  epota,fiue  appolita  euocat:  cV  aurigini  prodcft,non  modd  lpfum  vifcus  cxpurgas,  fcd  ct  q  m 
toto  corpore  bihsfuerit,eam  per  fudorem  crjcicns.Proindc  fanc  poft  potioncm,fudoris  adiuuan^ 
da  omnino  prouocatio  cft.  Modus  cius  bibendi  cft diachmarum  trium ,  liuc cum  melicrato ,  liue 
cumpaflb.  Cutcmdetcrgitcuminalrjs,tumq>  alopecias^ephclida^omniaqj  cxathemara  fiuc  cf-  F 
florelcentiaSjCuret.  Liencm  quoq3 induratum iuuat cmplaitri  modo ilhta  tum  rccens ,  tum  arida. 
Sunt  qui  radiccm  ficcam  afthmaticis  feu  anhclantibus cxhibeat.  Porrb  Altcra  cyclaminus ,  qua 
quidam  Cyflanthcmon  nominant,proptereaq>cyflo  hoceft  hedera?,Horelita(Timilis,  Radicem 
quidcm  inutilem  habct,fcd  FruCtumadmodum  efficacem.Na  hiccCi  vino  albo  pluribus  dicbus 
duobus  cyathis  potus  licncs  fanat,  vrinas  mouens,ac  venrrcm  fubduccns  :  fccundas  quoq3  eijcit, 
&C  afthmaticis  prodcft.  Quali  tas  cius  guftanti  acris  cft,cV  fublenta. 

Cymimm  Cummum. 

CyminfSeminc  maximc  vtimur,qucmadmodum anifi,liguftici,cari,  pctrofclini.  Eft  verb  cV    f '^1* c ' 
facultatis  cxcalfacicntis,ficut  illorum  vnumquodq3,tum  vnnam  moueus  cV  flatum  cxtinguentis,  } 
ex  tcrtio  ordinc  cxcalfacientium. 

Cynosbdtus  Sentis  Cdnis . 

Cynosbatus.  Huius  fruticis  Frudus  no  fcgniteradftriclorius eft,Folia  verb mediocriter.Itaqj 
particularis  eius  vfus  haud  ignotus  eft.  CaucndQ  ab  eo  quod  in  frudu  cius,lanar  fpectcm  habet, 
ceu  arteriam  vitians. 

Cypdrifjus  Cuprejjus. 

Cuprefli^Folia^GcrminajPiIulaf  reantes  cV mollcs  magna  vulnera  coglutinat in  duris corpo    A  lbl  fo- 1  ^fA 
ribus.Ex  quo  clarum  eft  q>  rcficcadi  vim  habeat  abfcp infigni  acrimonia,aut  caliditatc,  licut  ccrte  G 
cV  guftus  teftificatur :  apparet  enim  in  ea  lcuis  quide  acrimonia,  fed  plurima  amaritudo ,  mul to  cjj 
etiam  plus  accrbitatis  in  tota  planta.  Tanta  ei  incft  acrimonia caliditas  q3,quanta fatis  fit deduccn 
dxinaltumacerbitati,acnullam  tamenmordicationcm  autcaliditatemincorponbus  cfficiat. 
Proindc  in  alto  latentcs  in  flaccidis  putrefcentibus  6,3  afledibus  humiditates,innoxiex  tuto  CJ3  dcpa 
(citur  atq^  abfumit  :cu  quae  cxcalfaciunt  limul  dcliccant  q3,cas  quide  que;  contcntae  funt.ablumat, 
caueru  acrimonia  cV  caliditate alias  attrahant.  Sic  cV cn tcrocclicos  iuuat :  liquide exiccat:robur  qj 
addit corporis  partibus  pra?  humiditatc  laxis :  vrpotc  cu  adftric^io  in  altum  fubeat  deducentc  ipia 
caliditate ,  qua?  admifta  eft,cum  fcruante  modum,  vt  dcducere  quidem  valcat,non  tamcn  mordi^ 
carc  qucat.  Quidam  ea  vtuntur  ad  carbunculos,cV  herpctcs ,  polenta?mifcentes,tanqua  abfumat 
citra excalfaclioncm,eos  morbos  facicntcm  humiditatem.  Sunt  qui  cV ad  cryfipclata  vtantur,ad- 
mifta  nimirum  polcnta  cum  aqua  aut  oxycrato  aquofo. 

Cyperus  Iuncits  Quadrdtus . 

CyperrRadices  maxime  vfui  funt,excalracientcs  pariter  cV  exiccantes  abfcpmordacitate.Itaqj  AJbicjji. 
vlcenbus,quaeprajnimiahumiditatecicatricemdifficulreradmittunt,mirificeprofunt:  habet.n. 
quiddam  et  adftringens.Quapropter  vlceri  item  oris  conueniunt.  Quin  cV  incidedi  vim  quapiaH 
illis  inelfe  teftificandum,qua  &£  calculo  vexatis  congruunt,cV  vrinam  menfes  q^  prouocant. 

Cypros . 

Cyprus.  Huius  arbons  Folia  suma  cjj  germina  i  vfum  veniut,cV  facultatis,  cV  qualitatis  mifte: 
Habct.n.qdda  digeres  cu  aquea  fubftantia  modice  calida :  habet  cjj  et  adftricftoriij  gdda  ex  terrena 
fubftantia  frigida.  Itacp  eoru  Decoclo gda  ambufta  fouet. Vtunt  verb  et  aduerfus  igneas  phleg^ 
monas  cV  carbunculos :  na  abfqp  moleftia  6V  morfu  deficcant.  Quin  etia  fponte  prouenietibus  in 
ore  vlcenbus,ac maximeq aphthode funt,cV ipfis  et pueroru aphthis5comanfa  accommoda  funt» 

Cytifits . 

CytifiFoliadigerendifacultatemobtinentaqueaetemperata!  miftam3ficutcVMaIuae,  A.ibi.c.14.  - 

Coneion  Cicuta. 

Cicuta  "  qp  extremev  refrigerantis  fit  facultatis,omnes  norunt. 

Conos. 

Coni''  Frucuis,quem  quidam  Cocalon  nuncupant,cV  Strobilon,vfridiscotus,habet  cum  hu-  A.ibid.c.tjo. 

miditate  foLl'1J 


L 


LIBER    SEPTIMVS  f4 

A  miditateamaritudinem  quampiam  cVacrimoniam.  Proindc  puruIentis,cV  quibufcucpadco,  qua: 
in  thorace  8C  pulmonc  lunt/acile  cxtuffire  SC  expuere  cxpedit ,  accomodus  cft .  Porro  Fructus 
cxeo  efculentus,nutrimcntum  cft  coclu  diffirile,cV  validum.  At  vt  mcdicamcn  afpcn  tati  lcnicn- 
de cogruit,cum  videlicet in  aqua maccratus  omnem  in  ea acri moniam  rcliqucrit : nam  rehquum 
omne  minime  mordax,maxime  q;  emplafticu  redditur,in  medio  calidae  8C  frigid^  qualitaus  conii 
ftens,ex  aquea  SC  tcrrea  miftum  fubftantia,minimum  participans  aercx. 

L  a  g  o  p  v  s 

Agopus  facultatis  eft  deficcantis,adeo  vt  fluxus  alui  probc  exiccet. 
Ldthyru . 

A.ibix47  j.  Lathyris/  -Sunt  qui  dicant  8C  hanc  cfte  Tithymalli  fpeciem,tum  q>  fimiliter  illis  fuccu  habcat, 
tumqjeodemmodopurget^totac^illisfacultateafrimilisfitjnili  q?  femen  guftanubusvidcatur 
dulce :  Quod  fane  etiam  purgatoriam  vim  maxime  poflldet . 

Ldmpfdne . 

Lampfane  efa  quidem  fuccos  prauos  procreat : cacterum  illita  abftergendi  non  nullam  digere-» 
diqjfacultatem  poflidet. 
B  Ldpdthum  ♦ 

A.  ibidc.  c-5  5.  Lapathum"  moderate  digerentem  fortinim  facultatem  eft,at  Oxylapathum  miftam  :  na  cu  co 
quod  digerit,no  nihil  quoqj  repercutit.  Semen  eorum  manifeftam  quocp  quanda  adftriclioncm 
obtinet, vt  dC  dyfentcrias,cV  diarrhoeas  fiue  profluuia,fanet,  8C  maxime  oxylapathi.  Porro  Hip- 
polapathu,quod  in  totu  in  paludibus  prouenit,eafde  diclis  facultates  obtinet,  fcd  imbecilliorcs. 

Lamomum . 

Lwmonfj  Frucftum,vtpotc  aufteru,exhibet  cum  vino  co2liacis,8C  dyfentcricis,harmoptoicis  cjj 
fiue  fanguinem  fpuentibus.  Iuuat  8C  profluuium  muliebre.  Satis  eft  oxybaphi  mcnfura. 

Lachen . 

L«chen,qui  in  petris  nafcitur,eft  velut  mufcus  quida,fed  re<ftev  ex  plantaru  cenferi  gcnere  pot. 
Porrd  ita  nominatus  videtur,q>  Iwchenas  curet.  Extergentem  habct  ac  modice  refrigerante  facut 
tatem,vtranq3 verd  reficcantem.  Atq3  abftergentem  quidem  atqjexiccatem  a  petra  obtinet  :rcfri- 
gerantc  verd  ab  humore  aqueo,nafcitur  enim  in  humidis  SC  roridis  faxis.  Porrd  quod  ex  ralibus 
componitur,aduerfum  cfTe  phlegmonx-{quod  aphlegmanton  vocant}-nihil  mirum  eft.  Ceteru 
an  haemorrhagias  fiftat,vt  refert  Diofcorides,id  verd  neutiquam  dicexe  queam. 
C  •  •  Leontopetdlon . 

Leotopetali  Radice  maxime  vtimur  :q  digeredi  facultate,2<:  exiccadi,  excalfaciendi  q;  intertio 
ordine  pofiidet.  Lepidium . 

Aibi.c.<j7.  Lepidium"ex  quarto  eft  ordine  excalfacienu'um,fimile  Nafturtio  tum  odore,tum  guftu ,  tu  vi- 
ribus :  fed  minus  eo  deficcat. 

Leucds . 

Leucasacrepoffidetqualitateexuperantc,  tcperaturam  vero  calida  ficca    in  tertio  quodamo- 
-   doordine»  Leucdcdnthon . 

Leucacanthon,quidamautemPolygonaton,alfjIfchiadanucupat.  Huiusamara  Radix  eftr 
ac  proinde  incidit,cV  exiccat  in  tertio  ordine :  in  calfaciendo  autem  ex  primo  eft  ordine. 

Leucoion. 

Leucofj  Frutex  vniuerfus  extergente  facultatem  poffidet ,  ac  tenuiu  partium :  plus  tn  flores,  Sc" 
interhos,qui  funtficciores,magisetcj  virides:adeo  vtcVoculorucicarrices  craffasextenuct.  Tu 
menfes  quocp  deco<fhim  eoru  mouet :  cV  fecudas,fa;tus  qj  emortuos  elicit :  ac  fi  bibatur,abortu  fa- 
cit.  Eft ergo id  medicamentu,vt fi quod aliud,amaru.  Ac fi  quis viriueius vehemetia  multa  aqua 
D  admifta  retundat  ac  miuget,aut  certe  id  genus  a!iquo,habebit  cV  ad  phlegmoncn  no  malu  medi- 
camen.  Sic  5C  Decodum  eius,fi  non  merufuerit,vteri  phlegmonas  itide  pcrfufum  fanat,potiffi- 
mu  q  diutino  tge  ad  fcirrhi  modu  induruere.  Sic  SC  cum  ccrato  vlcera  afgre  ad  cicatrice  pcruenie- 
tia  curat.  Sunt  verd  et  qui  cu  melle  8C  ad  aphthas  adhibeant.  Semen,cu  eiufdc  facultatis  fi t,aptif~ 
fimum  eft  duaru  drachmarum  menfura  potum :  tu  menfibus  dendis  appolitu  cum  mcllc  conueni 
re creditur,fcetus q? viuentes  interficere,ac  mortuos erjccre.  Radices  limilis  quoqj facul tatis,  nifi 
quatenus  crafTiorum  funt  partium,5<l  magis  terrena?,cu  accto  lienes  induratos  fanant.Non  nulli 
verd  &  phlegmonas-£in  articulis}-induratas  rjs  curant» 

Leuce  Vopuiwi  ^4lbd.  1 
Lcuce  arbor  miftae  quodamodo  temperatur^  eft  ex  aquea  tepida,cV  terrena  extenuau  effenua : 
Quamobrem  8C  abftergentis  facultatis  eft  particeps. 
.  Libdnotus  Thm. 

&.ibitji5.  Thus'excaIfacitordinefecundo,deficcatprimo,habetquoq3fubadftringenspufilIum:fedmi- 
nimum  manifcfta  adftrietio  eft  candido.  Cortex  eius  cuidenter  adftringit:  proinde  fanc  ftrenue 
quoquc  deficcat,adeo  vtexfecundo  fitordinecompleto  deliccantium.Eft  aute  craflTiorum  par^ 
tium  quam  ipfum  thus,cV  minime  particeps  acrimoniae.  Ob  has  ergo  tu  facultatcs,  tu  quahtates, 

*,u  mulrus 


k:: 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


multus  eft  eius  vfus  apud  mcdicos  in  ha!moproicis,ftomachicis,  ccdiacis,acdyfcntcricis,non  tan-  E 
tiim  rjs,qux  extrinfecus  applicantur ,  ipfum  admifcentcs,  fed  5C  rjs  quae  intrd  in corpus  fumutur. 
*9<tk\if  aprz    Ramus  cius  tum  ficci  oris,  tum  calidioris  eft  facultatis  c£  lpfum  thus,  adeo  vt  ad  tertium  vfqj  ex- 
dfcfinf  «r*  ccnfurn  perucniat.Habet  vcrd  etiam  abfterforium  quiddam.  Itacp  eo  nomine  5C  cxpurgare  5C  im 
Wendfi  eito!  plcrc  4ua:  111  oculls  conliftunt  vlcera  videtur,velut  5C  qui  ex  myrrha,Sc  qui  e  ftyrace. 
ai^Aofjvtan  Libxnotides . 

vna  fterilis,duae  fruclum  ferctes:  omnes  verd  eiufdem  facuItatis,emoI' 
fuli^ovelfaun  licntis,Sd  digcrcntis.  Succustumradicis,tumherba!,miftusmelliobtufam  oculorum  aciem  ab 
Ja.  Aiuiqmis  i  humorum  craffitudincemendat.  Porrdeiuslibanoridis,qua;adcoronaseft  vtilis,quam  Roma^ 
fumu"         n*  I^-ohnarinum  mmcupant,decodum  regio  morbo  laborantespotumadiuuat.  Omnesenimli 
banotidcs  abftcrgcntis  5C  incidentis  facultatis  participes  funt. 

Lionys  Fuli^o. 

FuhV  o"omnis  exiccatoria  eft,ac  proinde  terreftris  eft  ciTcnnae,  habcns  quafda  ct  ignis  qui  ma^  AJ.tx1x.t4c 
teriam  combulTit,rehquias:  fed id pufillum  eft.  Porrd  tota  natura  terrena  eft,tenuium  partium.  *bLu*.g 
Sed  quae  fpeciatim  in  ea  diff  crentiaj  funt,ea?  pro  vfta  materia  eueniunt,  ex  acriore  5C  calidiore ,  tz* 
li  et  prouenicntc  fuliginc,ex  dulciore  fimili  quocp 5C  hinc fuligine  proueniete.  Primum.n.thu'  F 
ris fuliginc  vtutur  in  ocularias  medicinas  milta,  eas  videlicet  qua? ad  oculos etiamnu  phlcgmone 
tentatos  accomodatur,atq3  etianu  Huxione  vexatos,cV  vlcera  habetes:  na  &C  illa  expurgat,cY  carne 
tmplcr.  Ad  ha?c  vfurpant  quoque ea ad  facultates  quas  vocant calliblepharas.  Prarterea  terebin- 
thi  nae  myrrhe^  qj  fuligo  moleftia  caret,non  aliter  qjj  thuris :  fed  ftyracis  quodammodo  valetior  eft : 
magis  et  picis Iiq uid;e :  qua et  magis cedri.  Porro  acrioribus  vtuntur  ad  vitia  palpebraru  vocata 
ptila ,  dC  erofos  oculorum  angulos  humidos qj citra  phlegmonen: At mollioribus  mitioribus  qj 
tum  ad  ha:c,tum  ad  ca,ad  qua;  compctcre  pauld  fuperius  diximus  thuris  fuliginem. 

Libyjlicum . 

Libyftici  Radix  5C  Scmcn  ex  gcncre  excalfacientium  funt,  adeo  vt  dC  menfes  cieant,  5C  vrinas 
prouocent,Hatus  CJ3  cxtinguant. 

L  m  ojp  ermon  L  ini  Semen. 

LinfSeme  efum  flatuofum  c,et  fi  frigaf :  adeo  fanev  recremeritia  humiditate  plenu  e.  Eft  verd  et    Aibic-  J  >8- 
in  primo  ordine  quodamodo  calidu,  ac  humiditatis  5C  ficcitatis  quodamodo  in  medio  cft  fitum. 

Lino\oj}is  Mercnrialis . 

Linozoftide  vtuntur  oes  ad  vetris  purgationes  dutaxat.  Verum  enimuero ,  0  quis  eius  facere  G 
periculum  volct  in  cataplafmate,fane  admodum  eam  effe  digerentis  experietur  facultatis. 

Lonchitis. 

LonchitidiVeius  videlicet  qua?  femcn  habet  triagulare,cufpidis  figura,  Radix  potiffimu  quo^   A> ibic-  3  i 
damodo  fimilis  eft  radici  Dauci :  Proinde  vrinam  ciet.  Porro  eius ,  q  Scolopedriac  fimilia  habet 
foha,ca  ad  glutinada  vulnera  idonea  funt  viridia,  fcd  ficca  cu  aceto  bibita  licncs  induratos  fanant. 

Lycion. 

Lycion/Tiuc  Pyxacarhon,arbor  fpinofa,ex  qua  Lycium,quod  vocat,coficitur,id  videlicet  me^  A.ibi.c.j9o.a 
dicamcntum  liquidum<.quoad  fugillata  vtuntur,cY  fedis  oris  cj3phlegmonas,vlcerationes  q3,tum 
hcrperas,putrcdincs,cV  vlcera  cotumacia,cV  aures  purc  Huentes,cV  intertrigines,ac  paronychias. 

f£it  aut  racultatis  exiccatoriae,compolitum  ex  diuerfi  generis  fubftantrjs,-{quas  inpoyivei;  Gre^ 
ci  vocat,  y  altcra  quidcm  tcnuium  partium,digercnte  atqj  calida :  al  tera  terrcftri  frigida,ex  qua  ad 
ftticftionem  obtinet.Porro  ha?c  qualitas  pufilla  medicamento  ineft:  digerit  verd  5C  dcficcat  no  pa 
runyicmpeinfccundo  ordine:incalorcautemedrjscVfymmerris  proximueft.  Proindead  va- 
tAEcjn  Idaflu  ria  noc vtuntur  medicaminc,  vt abftergente quidem  tadputredines,6Vcacoethcvlcera:}-vtcon' 
mfit  raqua  ex  trahentc  verd,cceliacis,dyfcntericis,ac muliebri  profluuioadhibentes.  Lyciumhoc,inLycia  6VH 
purgas,cj  pupii  Cappadocia  plurimum  prouenit,  Sed  Indicum  ad  omnia  valentius  eft. 

la  oDtenebrar.        rr  *  r   r  1 

Lylimachios. 

Lyfimachios  funante  habet  qualitate  adftricfroria,ri  qua  5C  vulnera  glutinat,erupete  ex  nari- 
bus  fanguineemplaftri  mo  illitareprimit.  Quin  cVreliquas  fanguiniseruptioes  fiftere  pottu  ip^ 
fa,tu  fuccus  eius  multo  magis.  Pota  dyfenteriaSjfanguinis  reiecli6es,ac  muhebre  profluuiu  fanat» 

Lychnu . 

Lych  rudos  Coronarix  Seme  calidum  eft  fecudo  quodammodo  ordine,aut  iam  etia  tertio :  fic^ 

cum  lane  eodem  modo. 

LotosHerba. 

Lotus  Domeftica,qua  quida  Triphyllon,hoc  eft  trifoliu,nominant,vt  mediocriter  abftergcdl 
vim  poffidetjfic  et  exiccadi.In  caliditatis  frigidi  tatis  qj  coniugatione  media  quodamodo  eft,  5C  te 
perata.  Lotus  aut  Agreftis  plurima  in  Libya  prouenit.  Seme  eius  fecundi  eft  ordinis  excalfacie- 
tium,habetqjnonnihiI  abfterforium.  Porrd  /Egyptiaeloti  Semenetiaminpanesfingitur. 

Lotos+Arbor. 

Lotus^arbor  non  ita  multg  adftricftoria:  quafitatis  eft  paruceps ,  fcd  dC  tenuium  partium  eft,   A. ibL  e.  5 1 j. 


LIBER    SEPTIMVS  $c 

A  cV cxiccatoria.  Itacplignor  u  eius aflul^ derafe mulicbri  accomodatur  profluuio,6V  dyfcnterijs,cV 
cceliacis affecftibus.  Dccoquutur  verd  intcrim  in  aqua,interim  in  vino,  nimiru  prout  vfus  popo^ 
fccrit: ncc lnfundumur  tm,fed 5C bibutur. Qyin etia cp pilos dcliucntcs cohibcat.no  mediocrc  ii- 
gnumeft  ipfumadilringetiselIecuiufda,rimiIitermediocritcrdcriccantis,facuItatis.  Didu  qppe 
cft  cV  in  fermonc  de  Ladano  ciufmodi  cfle  facultatis  oportcre,qd  fluetcs  capillos  cflct  cohibitur  u, 

M  a  c  E  R 

A.ibi.c.44t.  Tl  JT  Acer^Cortcxcftjquicxindiaconuchitur.guflumultum  accrbo,culcuiculaquada  acrimo^ 
1 VI n,a  odorata,iucundum  fanc  redolens,vt  plcraqj  aromata  fiue  odorata,qua: cx  India  couc- 
huntur.  Videtur  itaqj  bC  ipfe  ex  mifta  conftare  elfcntia,plcraq3  tcrrcna  frigida,  paucula  vcrd  cali- 
da,cV  tenuium  partium.  Quamobrem  valcnter  deiiccat,adftringit  qj.  Proinde  cccliacis  cV  dyfcn^ 
tcricis  mifcetur  facultatibus,in  ter  tio  exiccatium  conliftens  ordinc :  in  caloris  frigoris  qs  diftcren- 
tia  ncutrum  infigniter  efficiens. 

Malabathrttm. 

A.ibi.c.xj  3 .         MaIabathri*Folium  Spice  nardi  fimilem  facultatem  obtinet. 

Malache  Malua. 

Ajbi.c.  1^4.  ^  Malua,"  Agrcftis quidem,digerentis  paululu cV emollicntis leuiter eft facultatis:  Hortcnfis ve 
rd  quato  plus  habetaqueajhumiditatis,tatofacultateimbccillior  eft.  Frucluseiustanto  validior 
eft,quanto  dC  ficcior,  Porrd  huius  generis eft  dC  ea,qua:  Dendromalache  nuncupatur,fcd  cffica- 
ciffima  comprchcnfarum  in  digerendo.  Appellatur  etiam  Althf  a, 

Mandragora . 

&.ibi,  c. }  5  7.h  MandragoraVinccntem  habct  facultatem  refr igeratoriam,adco  vt  tcrtrj  fit  ordinis  refrigera- 
tium.  Veruntamcn  nonnihiIctiamcalorisineft,cVin  pomis  humiditatis.Proindefoporecaco- 
ciliandi  vim  habcnt.  Radicis  cortcx  ciim  lit  valentiffimus,non  tatum  refrigerat ,  fed  cV  deliccat : 
reliquum  quod  intus  eft,imbccillum  ert. 

Marathrum  Iceniculum. 

K.  ibiic  174.  Fceniculu  'ta  valeter  excalfacit,  vt  ex  tertio  ordine  excalfacienttu  cenferi  promcrcatur :  dcficcat 
verdn6equc,fed  ipfum  quilpiain  hocprimiclTeordinis  pofuerit.  Proindclac,pcreat :  quod,  fi 
admodudeiiccaret,nofane  erficeret:fuffufiscader6neauxiliatur:vrinasmcfes  qjcict.  Porrdcft 
cV  alteru  Fceniculu  Agreftc,quod  prar magnitudine  Hippomarathru nuncupat :  cuius  Radix  ac 
Semc  amplius  g  domeftici,dcficcandi  vim  obtinet.  quocirca  vetrem  quocp  eo  nomine  liftcre  vf : 
C  nec  fanc  manifefta  illis  inefle  videtur  adftriclio.Huius  no  radix  modo,fed  cV  multo  magis  fcmen 
Cachryi  affimile  eft :  potcft  6,3  fic"  calculos  frangere,cY-  auriginofos  fanare,mefes  cVvrinas  moue^ 
re : non  tn  lac  congcrere ,  ficut  illud  fuperius.  Aliud  eft  Hippomarathrum,  cuius  feme  rotudu  eft 
8C  acre,fimile  femini  coriandri,facultate  quidem  hippomarathro  fimile,fed  debilius, 

Mafiichc . 

.ibLc.4j}.  Maftiche^Candidaquiden^cV  Chia  confucto  more cognominata,quodammodo  cxcotrarijs 
copofita  facultatibus  eft,adftringete  vidclicet  cV  emolliete.  Proinde  ftomachi,vcntris,  inteftino- 
rum,iecoris  qj  i nflammationibus  competi t, vtputa  fecundo  ordine  cxcalfaciens  &  dciiccans.  Ni^ 
gra  verd,q  /tgyptia  cognominatur,tum  magis deficcat, tu minus adftringit :  quamobrc aptior 
quodamodoeftadea,q  validioredigeftioneperhalitumexpofcunt.  Hac  ratione  SC  furunculis 
bonum  eftremedium.  PorrdOleum  vnguentum^maftichinum  ex  Chiac6ficitur,n6admo- 
dnm  fanc  ex  /Egyptia.  Qetertim  fimihs  eft  cx  ipfum  Maftichaefacultatis. 

MeUnthtum  NigtlLx , 

abLc.p*.  Melanthium*excalfacitatqpdeficcattertioordine.Videturetiam  tcnuium  cflepartiu:  Hoc 
enim  nomine  catarrhos  fanat  calidu  in  linthco  admotu,atcp  affidud  olfaclu.  Quin  etia  fi  intro  in 
D  corpus  fumatur,vel  maximc  flatus  extinguit.  Vn  conftat  eflcntiac  ipfum  clTe  fubtiliu,  partium,cV 
ad  vngueacaliditateelaboratac:proptereafanc  et  amarum  eft.Oftenfum  verd  inquartohorum 
volummum  cft,cj>  ctim  ad  cxtremam  tenuitatem  atq3  elaboratione  tcrrena  ptingit  iubft  atia,ama' 
ra  proueniat  qualitas.  Itaq?  mirum  non  eft,li  Iumbricos  interimat  no  efum  modd ,  fcd  ctiam  foris 
ventri  impolitum.fiquidemcVidpraeftarepoflefaporemamarum  monftratum  eft.Nccfancct 
mirandu,fi  lepras,clauos,myrmecias  cfjciat,ei  prxfertim  qui  in  fuperioribus  libris  comprchcnfo- 
rum  haudeftimmcmor.  Sic  verdctiam  orthopnoeaiuuat:cVmenfesprouocat,qui  \  tiq30bcraf- 
fitiem  aut  vifcofitatem  humoru  retenti  fucrint. In fumma  vero,vbi fcctioncjcxtcrlionc,  dcficca- 
tionc,cxcalfa(ftione  eft  opus,praftantiffimum  id  rcmedium  eft. 

Meitlotum. 

ibi.c.44j.         Mchlotum  *  rnift?  facultatis  cft :  habet  eni m  quiddam  adftringens :  fed  cV  digcrit  cV  c5coquit : 
copiolior  emm  in  eo  eft  fubftantia  calida,quam  frigida, 

Mel. 

1  Lt4*  MeTdeficcat  SC  excalfacit  ordinc  fecundo.  Eft  autcm  fimplicis,quoad  ficri  potcft,  tum  faculta- 

tistum  temperamenti , cxtcrgcntis , vtnobis  appcllare  moseft,mcdicamcntoaim  fpccici  cxi^ 
ftens.  PorrdcocTum  minusacrcabfterforiumq^rcdditur.  Itaqueadfinuoforu  vlccrumglutma- 

1  tioncs 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


1. 1 


tioncs  eo  vtuntur.  Ceterum  fi  quod  mel  Amarum  eft,ceu  Sardoum,claru  eft  8C  fpfum  mifte  efTe  E 
facultatis :  tanquam  ii  noftrum  quifpiam  ei  abfynthium  admifcuiflet.  Sed  8C  Sacchar,vt  vocant, 
t rtj>tT»y*v~  quod  ex Jndia  atcp fcelici  Arabia couehitur,|in  calamis,vt  aiut3c6crcfcit3}-cV  ipfum  mellis  eft  fpe 
704  pev ,  0,7-  cieSjniinus  ccrtc  noftrate  dulcius,fed  adfimilcs  ei  vires  obtinens,quod  ad abftergcndum,  deficca^ 
Jct;7,  \deficon  dum,cV  digerendum  attinet.  Porrd  quatenus  nec  inimicu  ftomacho  eft,ceu  nohras,nec  fitim  afte 
crefiit  qmdi,  n:ns,eatenusabillofubftanriadiffert. 
utaimt,circ*  Melijtophyllon  Citrago. 

(aUmos.  Meliftbphyllum  Marrubio fimile eft facultate,fed  plurimu ab  eo  vincitur.Quamobre nec  vti' 

tur  eo  quifpiam :  fuperuacaneum  fiquidem  foret  praefcnte  marrubio  ,  cuius  tantus  cft  vbique  ter^ 
rarum  prouentus,velle  vti  mcliflophyllo.Caeterum ,  li  cui forte  ad  manum  quadoq3 marrubium 
non  fueritjillo  vti  Iiceat,modd  non  exciderit,quanto  ab  hocexuperctur. 

Mefpdum . 

Mcfpilum,"  alrj  Tricoccum  nominant,qudd  tria intus  in  vniuerfum  gerat  grana,  quoru  vnu^  A.I.», 
quodcp  arboris  eft  fcmen,ceu  ea  quar  in  malis  inucniutur,ipfius  mali :  8C  vinacei,ipiius  vitis :  8C  fi-  741- 
cus,minuta  illa grana,quas  Cenchramidas  Graeci  vocat.  Arboris  huius  Fruclus  admodu  accr- 
buseftjvixcjjedi  poteft,ventrem  ftrenue  cocrcens.  QiiinS^inGerminibuscVFolrjsaccrbahac  F 
qualitas  non  pauca  reperitur. 

Medion  Tnfolmm  Odoratum . 

Medrj  Radicemcontraatcp  frucftumipfumiemperatameffecotigit:  Naillaquideauftcraeft, 
cV  fluxionescohibct  cil alias,tum  verd etiam  proHuuium  muliebre  quod  vocat.  At  Semcn  tantu 
abeft  vt  tale quid  efficiat,vt ctiam  menfes cieat,  nimirum  tcnuiu  parrium,  8C  incidendi  facultatis. 

Mecon  Pdpauer. 

Papaucr  *  alterum  Rhceas  nucupatu  cft,q>  f.celeriter  flos  eius  defluat :  altcrum  Domefticu,  qn^  A.ibLc.^tfj. 
quidem  colirur.  Qiiin  dC  Aliae dux praeter  has  funt  fpecies  fylueftris  papaueris,alteru  vclut  infi> 
dentecaliccfuftincs:aIterumlongiorcmqilIudcalicemobtinens,  totum  autcprocerius  acfqual^ 
lidius.Abhocfuccusderiuit:atq?hinceftquodhancfpcciem  quida  Rhceadanominent.  Porrd 
omniu  facultas  refrigcratoria  eft.  Cgteru  latiui  Scme,quod  dC  Thylacite  cognominat,mcdiocri^ 
ter  fomnum  cociliat,vifucandidum:proindepani  ipfum  infpergunt,acmcllemaceratum  cdut. 
At  eius  quod  primo  Ioco  reccnfuimus,  cuius  florc  ccleriter  decidere  pofuimus , validius  Semen 
rcfrigerat : ltacp  nequag  co  quis  innoxic  folo  vti  pofllt ,  ficut  fariuo  fiue  domeftico ,  melli  admi- 
fces.  Admodu  verd  fi  ita  fumptu  fit,fomnu  conciliat.C^terum  puiillum  eius  infpcrgunt  rjs ,  quae  G 
ex  melle  conhciuntur,bellarrjs,atq3  i  trrjs,panibus  qj.  Porrd  tertio  loco  dicli  Scmen  atru,ct  mcdi- 
camentofumcft,admodumrefrigerans.  At,quodquartoloco  pofitumeft,omniueftmcdicatif« 
fimum  tum  in  femine,tum  in  caliculis,tum  in  folrjs,  tum  in  fucco.  Valide  enim  refrigerat ,  ad  ftu^ 
porem  vfqj  8C  mortcm  perducens.  Sed  medici,qud  probe  eo  vtantur,medicamentis  mifccntcs,fri 
giditatis  vehementia  retundunt.Eft  cnim  ex  quar to  8C  vltimo  refrigerantiu  ordine.  Porrd  quo 
paclo  maxime  ex  methodo  miftioncm  faccrc oportcat,non  eft  praelentis tractationis  propnum, 
fed  eius  quae  de  Componendis  medicamentis  agit,  qux  poft  hoc  opus  a  nobis  cxponctur. 

Mecon  Ceratitis  Pdpduer  Cornutum . 
Papauer  Cornutu,nominatu  qde  fic  eft  a  fruclu  leue  inuerfionc  habete,ve  lut  8C  fcenugrccu,vt 
bouis cornu efle  vidcat fimilc.  Vocatur  porrd  a  cjbufda  Paraliu,  qnquide  vt  plurimu  uixta  mare 
nafcif.  Vim  habct  incidedi,cV  abftergedi.  Itaq3  Radix  herbe  in  aqua  decocla  ad  dimidiu,hcpa- 
ticos  affccftus  adiuuat.  Porrd  Folia  dC  flores  fordida  admodum  SC  cotumacia  vlcera  iuuant :  fcd  ca 
rerjcere  opor tet  vlceribus  iam  expurgatis :  adeo  eni m  abftcrgere  valent ,  vt  cV  purx  quocp  carnis 
non  nihil  eliquent.  Hoc  virium  robore  non  fordem  duntaxat,  fed  3C  cruftam  vlcenbus  dctrahit. 

Mecon  Herad&a  Papauer  Herculcum .  H 
Papauer  Herculeum.  Vocatur  verd  dC  Aphrodes,hoc  eft  fpumofum,eo  qudd  totumcandidu 
cft  cV  fpumofum,exile.  Semen  habet  pituitam  expurgans, 

Melea  Malus . 

Malus^noomniseiufdem  naturaeeft,velutneceiufdemfruclus.Qirippe  queda  maladulcia  Aabi.c.5^. 
funt,quaeda  auftera,no  nulla  acerba,non  nulla  acida,alia  extreme  exoluta  8C  aquea.Et  fane  in  iftis 
aqueu  exuperat,vt  teperies  eoru  fit  tu  humidior,  tu  frigidior  :in  acerbis  aut  terrenu  frigidu:  in  au^ 
■\onb.cod.ad  fteris  vero  tuiftud,tum|aqueum  frigidum:ficutin  dulcibusaqueij  temperatu.  Sicquoq^  fucci, 
dit,dnUe:  t  a-  cor tices,folia  cj3  arborum  inter  fefe  chilidet.  Itaqj  fi  aufteriora  fint  atq j  acidiora, vulnera  illis  gluti- 
cidis.  yidefu-  nare  poflTis,tum  in phlegmonarum  principio  influxione  repercutere,ac ftomachum  ventrcm  qj 
fra  L^.ca.S.  exolutum  ac  languidum  roborare:  at  aquoftoribus  mediocres  phlegmonas  incipictes  8C  glifcen- 
tes  remittere.  Sed  haec  iam  ad  curandi  rationem  attinent: proinde  ea  citius  et  relinquenda.  Porrd 
q?  plurima  pomis  omnibus  recrementitia  frigida  qj  infit  humiditas,vel  hinc  liqueat,q>  corum  om 
nium  nullus  omnino  fuccus  durare,ac  vetuftatem  ferre  pofllt,  vcr  u  acefcant  corrumpanturcj3  vni 
uerfi.  Solus.n.cydoniorum  8C  ftruthioru  ( vtpote  qu^  propter  vincente  adftridione  minus  caete^ 
ris  funt  humida)  fuccus  cocius  cum  melle  durare  poteft :  tametfi  ipfe  per  fe  non  ita  durare  queat* 

Melea, 


11. 


jjU;' 


LIBER    SEPTIMVS  s6 

A  MeleaPerfuc  Maltts  Pcrftca . 

:  Melea' Pcrfi ce.  Hecvulgonucabomnibus  vocaturPerficetantum,iIIovidclicctorni'froMc- 

Iea.  Ipfa  igitur  arbor  in  germinibus  cV  folrjs  vincctem  habct amaram  qualitau  m.  Proinde  For 
lia  cius trita  cV  fupcr  vmbilicum  impolita  lumbricos nccant.  Alioqui  fanc  ctiam  digercns  mcdi- 
camen cft.  Fruclus  cius,ncmpc  cfculcntum  hoc  pcrficuni,humidior cft 2C fngidior  tcmpcric, 

Melca  ^trmemce  Mitlus  ^rmcntca . 
A.ibi.c  14J.         McIea"Armenice.  Huius  vetusnomendeficit:  vocant  enim  ocs  tu  frudum  tuarborcm  Prar- 
cocion.  Fruclus  humidior frigidiorq?  eft, vtruncp  fccundo  quodammodo  cxceflu perpcflus. 

Meieci  Mcdice  Malws  Medica . 

u>uiiY'n('  Melea "Mcdice.  Huius Frucflus non amplius malum mcdicum,fed ab omnibus Citriu nucu- 
pari  adfolet.  In  Scminc  quidem  vincentem  habens  qualitatcm  acidam  cV  [icci ,  vt  ipfum  tcrtrj  fit 
ordinis  reficcantium  refrigcrantium  qj :  In  Cortice  verd itidem  dcficcatcm  tcmpcric  cft  fortitus, 
non  parum  tamen habentem  acrimoniae:  proindc  deficcat  hic fecundo  cxccflu ,  non  tamcn  frigi- 
dus  eft,fed  aut  temperatus,aut  paulo  infra.  Porrd  Caro  eius  paritcr crafTi  (ucci eft,cV  pituitofa  fri- 
gidacj3:namcVipfaediturficut  cV  cortcx.  Semcnomnecdiincptumcft,  tum  humidumilludcV 
B  acidum,de  quo  primum  diflerui.Et  Nucleus  qui in  illo  inuenitur,  id  quod  re  uera  (cmcn cft ,  hic 
amarus  cft,cV  digerendi  videlicct  ficcandi  qj  facultatem  obtincns ,  fecundo  quodammodo  ordine 
a  temperatis  rcccdcns.  Folia  verd  denicp  exiccandi  ac  digcrendi  vim  obtincnt. 

Mcum . 

A.ibirf.454.  Meum/Huius  Radiccs  pcrutilcs funt,calida?  tertio  ordinc,ficca: fccundo.  Proinde vrina  mc- 
fes  'qi ciere  volentes  hoc  vtuntur  pharmaco.  Scd  li  plufculum  fumatur,capiti  dolorcm  mouet,  vt- 
poteciimplufculum  fitcalidumq;ficcum:quippecumhumiditate  crudiufculam  ctiamnum  cV 
flatuofam  caliditas,quae  in  ipfo  eft,ad  caput  deferat,atcp  ita  lpfum  afficiat  ledat  qj. 

Mdax  Trachnajm  efl  afpera . 
Milax Trach«a clauiculis plena eft:  varie naq3 arboribus  circuuoluitur  furfum  deorfum.  Fo^ 
lia  leuiter  acria  guftantibus  funt,cV  alioqui  vtentibus  calida. 

Milax Laa,hocejl  lerns . 
Milax  L«a  quodammodo  iam  dictx  fimilcs  vires  obtinet . 
Morea  Moras . 

a  \  i.c.451.  Mori '  Fruclus  maturus  quidem  vcntrem  fubducit: immaturus  verd  vbi  aruerit,  admodu  re- 
Cftringir.  Itacp  ad  dyfentcrias  accommoduseft,cVafreclionescccliacas,cVquafcuncj5  alias  fluctes. 
Contuditur  autc,ac  obfonfjs  commifcetur,velut  Rhoi  frucftus:  aut  fi  cui  ita  videatur ,  cx  aqua  aut 
vinobibat.  Porrd  cpmaturorum  Succus  ad  ftomatica  mcdicamenta  fitvtiIis,proptcrcam  vide- 
Iicet,qua! ineft  illi adltricftionem ,  neminem  latet.Prauerea ad  alia  complura  particularia,que  mc- 
diocrem  pofcunt  adfiriclionem,copetit.  At  immatura  mora  pratter  accrbitatcm,  &.'  aciditatc  for- 
tita  funt.  Et  tota  adeo  arbor  in  omnibus  fuis  partibus  mifiam  aliqua  vim  obtincrc  videtur  cx  re- 
ftringente  cV  purgante  compofii  tam :  Attamc  in  Radicis  cortice  purgatoria  ctim  quadam  amari- 
tudineexuperat,adeo  vtcV  latumlumbricuminterfi^  -j-  \v  ^  r~, 

cit :  In  Folrjs  tamen  cV  Germinibus  quodammodo  media  vtriscp  tempenes  cft.  & 

Myavros  .  litfl  tn  imm* 

Myagri  Semepingueeft:nam  fi  tundat,oleofumquidcffundit,quodempIaftica  vim  obtinet.  turls 

Mycetes  Fungus .  rts.  babet  cod. 

Aofaitift.         Fungus'  frigida  humida qj admodu planta  eft :  quaobrem  ct.pximc ad  delcteria cV enecante fa-  °r^^''- 
cultate  accedit.  Et  fane  inter  cos  funt  qui  interficiant,  potifllmu  qui  ex  natura  milta  habent  qua- 
litatem  putrcdinofam.  Myle. 
D    Mylcs  Radix  paruo  bulbo  fimilis  cft  facultatis,c6trahcntis.  Nam  cum  farina  a*rina,hoc  cft  Io- 
lfj,appofitaapcrtam  vuluam  fanare  fcribit  Diofcoridcs. 

Myos  Cltts  ^4uricida  Murts . 
MyosfltiSjCjdaverdMyosiytajdeficcatfecudo  ordinc:  cgtcrunullaeuidetccaliditatcpoffidct. 

Myrtce  Tamartx . 

Aabi. c.<«4.  Myrice"abftergentis  eft ac incidentis faculta tis abfqj perfpicua  dcliccatione  :  habct  verd cttam 
adftriCtionem  non  nullam.  Has  ob  qualitatcs  facultatcs  q?  admodu  prodcft Iieni  mdurato  dcco- 
cca cu accto,aut  vino:fiue  radice,  fiue  foIrjs,fiuecxtremisramulisdccocftis.  Sanatporrddcntium 
dolorcs.  Caueriim  FrucftuscV Cortcxnopaucafortitafunt  adftricftionc, adeo  vtgallatompha- 
citidi  proxima  fint :  nifi  q>  acerbitas  euidcns  cft  in  galla :  fcd  myrica;  fructui  tempcratura  incft  inc- 
qualis :  immifta  eft  cnim  naturae  eius  multa  vis  abftergendi,atcp  partium  tcnuitas,quod  fanc  gall^ 
non  accidit.  Atramen  vbi  galla  fortc  ad  manu  non  cnt,eo  vti  liccat  ad  omnia,  ad  quac  illa  vti  mur : 
ad  eadcm  cV  cortice.  Porrd  myricat  combuftx  Cinis  admodu  deficcatoriae  facultaus  cft ,  plunml 
liabens  abftergendi  cV  incidendi  facultatem,pauxillam  adftringcndi. 

Myrwblrydon . 

Myriophyllon  vfq3  cd  deficcatoriar  facultatis  cft;vt  vulncra  glutinct. 

M">rrlns, 


DE    SIMPL.    MEDIC.    F  A  C  V  L  T. 


ed  forte  y„<t- 

Tct  0VTCI  ,  id- 

cit,in  plantis. 


A.l.i.tt  c  4. 
fol.  145.C 


Myrrhts .  E 
Myrrhis,quidam  Myrrhan  nominant,Radiccm  habet  odoris  iucundi,cV  dulcem,qu£  cj3  mefes 
moucat,tum  ea  qua?  thoracem  ac  pulmonem  degrauant,expurgantem.  Itacp  ex fecundo  ordine 
fucrit  cxcalfacicntium,adiuncl:a  quadam  partium  tenuitate, 

Myrrhtne  Myrtws . 

Myrtus."  Ex contrarrjs  fubftantfjs  haec  planta  conftat:  vincit  tamcn  in ea frigidum  terrenum» 
Habet  vero  etiam  quiddam  tcnuium  partium  calidum.  Itaquc  valcnter  deficcat.  Porrd  tum  Fo^ 
lia,rum  gcrmina,tum  fru<ftus,tum  fuccus,non  paruminter  fe  in  adftriclione  diffident.  Porrd 
quod  ramis  5C  trunco  adnafcitur  tuberofum,quam  quidam  Myrtada  nucupant,quanto  diclis  fic 
cius  eft,tanto  dC  deficcat  SC adftringit  vchemenrius.  Quidam  id  reponunt  tundetes ,  poftea  vino 
fubigetes,  ac in  paftillosformantes.  Folia  item  anda  viridibus  plus  deliccant:  mifcetur  enim  vi^ 
rentibus  humiditas  qusedam.  Porrd  Succus  non  tantiim  ex  virentibus  folrjs  cxprimitur ,  fed  cV 
fruclu.  Conftipandi  vim  harc  omnia  habcnt  tum  foris  impofita,tum  intrd  fumpta  in  corpus,  q> 
fcilicet  non  dum  vllam  deleteriam  aut  purgatoriam  fubftantiam  habeant  admiftam. 

Moly* 

Moly."Hocquidam  vocant  Pcganon  Agrion,hoc  eft,rutam  fylueftrem.Non  nulli  Harmola,  F  A.ibi.c. j  ja 
Syri  Bcfafan :  licut  Cappadoccs  Moly,quia  radicem  habeat  nigram ,  cV  florem  laclcu.  Vis  eius 
tcnuium  partiumcft,cVcalidatertioordine.  Vnde  dC  craftds  dC  vifcofos  humoresdilTecat,acdi- 
geritjCV  vnnam  mouet. 

GALENI     DE  SIMPLICIVM 

MEDICAMENTORVM    FAC  VLTATIB  VS 
LIBER  OCTAVVS 

Qualttdtes  tdntum  T.ffeflrices  Stmpltcium  medtcdmentorum  hifce  libris  trdt~\dri:^4c  quid 
ex  us,i]U£  ante  traSlata  funt ,  in  memoriam  reducendum . 

Vantum  itaqj  reliquum  cft  facultaris  f  fccundu  natura , }-  id  hoclibro  dicet : 
ncc  id  quidcm  omne,fcd  tfn  eflcclriciu  qualitatu  acliones.  Na  totius  fubftan 
ti£  plataru  opera  poftea  pcr  fe  expona.  Comonefaclis  itaqj  lecftonbus  de  rjs  G 
quxfupratraclauimus,nepeq?  cuiufq^limplicisfacultatis  inmaioris  mino- 
risqj  rationedifcriminarionc  quatuor  ordinibus  notauimus :  quod  0,3  pcrfpi 
cuis  limitibus  cuiusqj  ordinis  Iatitudine  circufcripfimus:  tu  q>  lnueniendaru 
facultatu rone  quanda  ac  via docuimus,horumc|3 omniu demdftrationes co 
fecimus,ac  fcopos  pofuimus,  &C  cuiusq3  facultatis  iudicadi  normas  tu  pecu- 
liares,tuc6es:ficiarcliquaadijcicmus,hortantes,fiquisfitquiinfupcrioribusverfatusnon  fit,vt 
aut  ha'c omnino  rclinquat,aut  fi  amas  laboris  cft,ab  initio  prius  totum  opus  perlegat.  Siquidem 
prius  cj  in  illiscxercitatus  fuerit,obfcura  omnia  bC  demonftrationis  experria  videbuntur  dicenda. 

Nardv  stachis  Spicanardi 

NArdi  "Spica  cxcalfacit  exccflu  primo,deficcat  fccundo  iam  copleto.  Copofita  eft  cx  adftrin 
gente  funidenter  fubftantia,cV  acri  calida  non  multa,cV  quadam  leuiter  fubamara.  Ex  his 
coni  «ans  facultatibus  Radix  bC  ad  iccur,cV  ad  ftomachum,rarionabiliter  conuenit,tum  pota,  tum 
extrinfecus  impofi ta.  Vrinam  ciet ,  morfus  ftomachi  fanat,  in  ventre  ac  inteftinis  coliftentes  flu- 
xionesdeficcat,adha?ccVeasqua;incapitecVthorace.  Valenrior  eft  vocataIndica,qua?  nigrior 
eftquam  Syriaca  uocata.  H 

Nardus  Celtica,hoc  efl  Galltcd . 
Nardus ;/  Gallica  iam  didis  fimili s  quadatenus  in  genere  facultatis  eft,cf  teriim  ad  omnia  imbe 
cillt  or,pra?terq  ad  prouocandam  vrinam.  Siquidem  calidior  illis  eft,fed  minus  adftringit. 

Nardus  Oreajjoc  eji  Montana . 
NardusMontana,qu£cV  Thylacitis,cV  Pyritisnucupatur,plurimain  Cilicianafdtur,fedpra> 
di<ftis  debilior.  Narthex  Ferula. 

Ferulae  Seme  excalfacit  cV  attenuat.  Cxtenim  id  quod  intus  ineft,dum  adhuc  viridis  eft,  quod 
medulla  vocat,adftringente  qualitate  partidpat:  Cuius  nomine  fanguinem  fpuenribus  cC  cccha- 
cis  conuenit .  Napy, 

Napy  calfacit  3C  deficcat  ordine  quarto* 

Ndrctffm . 

Narciffi"  Radix  vfq^  adeo  exiccadi  facultatepolIet,vt  8>C  maxima  vulnera  coglutinet  vel  ad  ind  A.ibi.c.50;, 
fiones  vfcp,qux  drca  tcndones  accidunt.  Habet  verd  quiddam  abfterforium  dC  attracloriunn 

Neurds  Potertum. 

Neuras,quidam  Poterium  vocanu  Deficcandi  abfqp  morfu  facultatepoffidet,  adeo  vtcVner- 

uos 


A.ibidera. 


LIBER    OCTA  VVS  f7 

A  uds  inrifos  glurinare  acdatur.  Radiccs  cius  potiffi mum  ciufmodi  vim  obunent.  Quin  cV  Dcco 
Cium  earum  quidam  exhibent  rjs,quibus  atfccti  funt  ncrui. 

Nertum,  au(  /t/xtdocLtplme . 
.  Nerium,  aut  Rhododaphne.notus  oibus  trutcx,Foris  quidc  lllitus  digercdi  vim  obtinct.  Por 
ro  ii  mtro  m  corpus atfumatur,  pcrniciofus  ac  vcnenofus  no  tantum  hominibus,  fcd  plcnfcp  eua 
pccudi bus  eft.  A';.  mpfx.t . 

Nymphcae  tum  Radix.tum  Semen,deficcandi  vim  habctcitramorfum.  Itaq;  ventns  prorlu- 
uia  cohibet :  femcnq;  fiue  pcr  mfomnia ,  liue  alio  pacto  lmmodice  profluens,rcnnet.  Juuat  porro 
etiamdyfcntencos.  CxterumNymphca,quccandidamhabctradicem,potentioriscftfacultatis, 
vt  cx  mulicbn  mcdeatur  prorluuio.  Verum  cV  haec,  cxca  quoque.qucatram  habct  radiccm,  cx  vi 
no  nigro  auftero bibuur.  Porro  non  nullam  habent  quocp  cV  abftergcndi  potentiam.  Itacp  CV  al 
phos  fanant  cV  alopcaas :  aetcrum  ad  alphos,  maccrantur  aqua :  ad  alopecias,picc  liquida.  Scd  ai 
hxc  aptior  cft  ea.cuius  radix  nigra  cit :  iicut  ad  aha,cuius  alba. 

Xanthivh 

XAnthium,vocanir  ctiam  Phafganium.  Fructus digcrendi  vim  obtinet. 
Xyns. 

Xyris,quidaXyrida  rcnuulparriu>ttraa^ 
radix,  tum  muho  a  amphus  fruccus:  Qui  quidcm cx  vrina  ciet,  cV lienes  lnduratos  fanare poteft. 

Xiphton  GLuiiolut . 

Xiphrj  Radix.cV  maximc  altera  ina.qucfupcriorefr,atrrahente,digerentc,cVdcficcantcfcilicet 
ctfacultatcmpofiidet.       Oe    S  o  r  t  v  s 

SOrbus  arbor,cuius  Pructus  grcce  Ox  vocantur,  cx  a  plerifcp  Ova  cum  tv,hoc  eft  forba,nomi- 
nantur,adftnngentem  obtmet  quahratem,fcd  multo  lmbecilliorcm  y  mefpilus.  Proinde  fane 
etiam  efui  uicunda  eft,minus  q;  qp  Alefpilus  ventrem  conftnngens. 

Oenos  Vinum . 

Vinum  ex  fccundo  eftordineexcalfarientium:fed  quodadmodum  Vetuseft,  extertio:ficut 
Muftum  quod  vocant, ex pnmo.  Cahditari  eius  proporuone  refpondct  ficcitas. 

Olytxln  Grofit. 

Grofil  acrcm  cV  digerentem  vim  poITidcnt  proptcr  fuccum  totius  arbons  communcm;qui  il- 
lis  inefr.  Cocti  uaq;  duros  tumores  difcununt.crudi  verd  myrmeaas  cV  thymos  cijaunt. 
C  Oloihnm . 

Oloftium  deficcandi  vim  habctcumadftrictione:  Quamobrcipfumadrupta  potui  exhibct. 
olys. 

OI  vra  mediam  trmri  cV hordei  naturam  poffidet  tam  vt  nutrimcntum,  quam  vt  mcdicamen- 
tum.  Ex  ill:s  lguur  dc  tfits  colligito. 

Onag-on . 

Onagron aut Onorhcra,  aui  Onothyris.  Huius  Radix arcfacta vinofum  gdda  rcdolet. Scd  cx 
facuitaris  vini  eitmaxime.  Onofnu. 

Onchru.  vcl  Ofmas,vcl  Phlomtis,vel  Ononis,  cx  acri  cV amara  coftat  fubftaria.  Proinde  quo- 
que  aeditur  fcctus  necare  cV  erjccrefolrjs  eius  m  vino  poris* 

Onoln-ychn . 

Onobrychis  rarcfacicndi  digeredi qj vim  obtinet.  Proinde  Foha  cius  virentis  etiamnum,illita 
ad  morem  cataplafmaus,  phymata  digerunt:arefactx  verodicum  vino  bibantur}  ftrangurias  fa- 
nant.  Qinn  cuam  fudorcs  elicit  cum  oieo  lnunoa. 

Ononts . 

D  Ononis  Radicem  habct  tcrtio  quadatenus  ordinc  excalfacientem.  Cortex  eius  maximc  cft  vti 
lis,habens  quippiam  cV  ablterfonum  cV  maforium.  Itaq,  non  tantum  vrinas  prouocat ,  fed  cV  la- 
pidesconfnngit.Eadem  facultatecVcruftasato  detrahit.  Vtuntur  porro  ea  quoque  cV  ad  dcn- 
tium  dolorcs.  collui  videlicct  cam  ln  oxycrato  cooam  prxcipientes. 

Oxos  ^Acexum. 

Acetu  inprimohorucomentariorummiitatelTefubftantiaL',  nempcfrigidxpariter  cV  calidar, 
eiuscp  vtriuiq?  tenuiu  partiu,dcmonftratucir.:  Cetcru  calidafrigidacxuperat.Porro  magnamde- 
ficcadi  facultatc  obunet,adeo  vt fit  tertr)  ordinis  dcficcanuum  ia copleri,  vtiq^ cu  validum  exu tcnt 

OxyACdntlyos . 

.Oxyacanthus.  Hacc arbor  vt  Pyro  fylucftri  fimilcm  habct  fpcciem,ita cV  vires  no  difTimilc;. 
Quin  cV  lpti  Fructus ,  pyri  quidem  fylueftns ,  abfolute  acerbus  eft:caetcrum  qui  oxyacanthcs,  5i 
tenuium  cft  partium,  cV  paulum  quidda  mcifiuum  obtinet.  Porro  arboris  huius  fructus ,  pyn  fyl 
ueftrisfructui limihs noeft, verum myrus,falicetrubes cV rarus. Habet verocV nucleos.  Porrd 
non  efus  tantum, fcd  cV  bibitus,atTectus  ocs  rluxionum  -{quos  hcaS h;  Gracri  vocant}-  cohibcc 

Opiis^fiue  Sttccu-s . 

Opus:fiue  Succus ,  Cvrcnaicus  quidc  ocs  cV  calidirate  cV  tcnuitate exuperat,  ac  proinde  ctiam 

Quinta  Claffis.  HHHHH  oium 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


ommum  maximcpcr  halitu digcrit:  quancjj  fanc  SC  reliqui  admodum  calidi  funt  cV fpirituofi : fi%  E 
quidem  plurima  eorum  pars  euennaf  aeriae  eft  cV  igneae.  Porrd  com  plurcs  habcntur  fucci.  Qua>. 
uis  nancp  radicc  incifa  aut  caulc,  quod  ex  vulnere  craffum  ac  letum  cfHuit,  fuccus  eft :  ca?terum  fpe 
ciauus,cV  velutpcrcxcellenti5  quandam,Cyrenaicum  ita  nuncupant,cV  Medicum,cV  Syriacum. 


Orwanws 

o 


Origanus,"  Hcracleotica  quidem cfficacior  cft  Onitide: fed agreftis, cjuam  quida Panaces he-  a.u.m.c.ji«. 
raclium ,  alij  Conylen  cognominant ,  valentior  vtra^cp  eft.  Omnes  vcro  incidendi,  extenuandi, 
cxiccandi,calfaciendi  qjfaeultatem  poffidennhafcq^tcrtioexcefluobtinent,  Porrdea,qua  Tra^ 
goriganum  appellitantjailumpfit  etiam  adftriclionis  quippiam. 

Orobos  Hrunm. 

Orobus  "deficcat  quidcm  exceflu  fccundo  intenIo,calfacit  verd  primo.  Porrd  quatenus  amari  A.ibi.c.j^i. 
tatis  eft  particcps,eatenus  incidit,cxtcrgit,  atq3  obftrucliones  cxpcdit.  C^terum  li  1  umatur  copio^ 
fc,fanguinem  pervrinascuocat» 

Orobanche  Eruangtna. 
Orobanche  ficcae  frigidae  cp  tempcraturac  cft  in  primo  ordine. 

Ory*&.  F 
Oryza"habetadftri<ftcrium  quippiam:  Quare  mcdiocriter  ventrem  fiftiV  /.ibi.c.^7. 
Orchts    Tts  ticulus  Canis . 

Orchis."  Nucupat  8C hcrba  hxc  Cynos  orchis.  Radici cius bulbofe ac  gemine  vis  ineft humi    A.bidc. c-  707. 
da  cV calida : ac guftatfbus dulciufcula  eft.  Ceterum  Maior  radix  ifiulra  vf  habcrc  humiditate ex- 
crcmetitia,cV  flatuofam :  quaproptcr  cpota  vencre  excitat.  Altera  vcrd,Mmor  vidclicerccontra, 
nimiru  admodu  elaborata : vtfit eius  teperamentu  ad  calidius  cV  ficcius  verges.  Itacp  hcc  radix  tfh 
abcft  vt  adcoitu  ftimulct,  vt  ct  plane  contra  cohibcatac  reprimat.  Eduntur  bulboru  morc,tofta:. 

Oriht-s,fu  SerapiM . 

t<]M5mpnor,f:     Orchis,que  bC  Serapiada  nucupat,ficciorc  facultate  obtinet,tq  vtprimi  ordinis  habcri  merea^ 
«rchis.         tur  :}-quocircanec  pcrindc  ad  vencrc  accomodus  cft.  Oedemata  lllitus  difcutit,vlccra  (brdida  ex^ 
purgat,hcrpctes  fanat.  Siccatus  multo  amplius  deficcat.Na  t)C  putrcfcentia  contumacia CJ3 vlccra 
ianitati  refti tuit :  quippc  cum  8C  fubadftringcns  fit :  ac  proinde  etiam  vctrem  ex  vino  potus  fiftit. 

ofirts. 

*Al  coxcmau.     Ofiridi  hcrba?,cx  qua  fiunt  cV  cacorcmata,  amara  ineft  qualitas,  8C  obftru6ioncs  cxpcdiendi  fa 
cultas.  Qiiarc  cV  in  iocinoic  coniiftcntcs  adiuuat  obftrucliones.  G 

Pancration 

Ancratium.  Radix  hui us,fcillx  fimilem  guftu  6>C  facultate  refert.  Qiiare  ea  quida  pro  fcilla, 
fi  ca  rion  adfit,vtuntur :  cfficit  enim  omnia  in  gencre  quidem  fimiliter,fcd  longe  imbecillius, 
Paliurus . 

Paliuri  Folia  8C  Radix  adco  non  obfcura  habct  adftringedi  facultatc,  vt  dC  vcn  trc  fiuentc  cohi^ 
bcant :  adeo  cjj  digerunt,vt  et  Phymata  curcnt,q  quide  non  admodu  phlegmonode  funt  et  calida. 

Fruclus  porrd  tata  obtinet  incidcdi  vim,vt  5C  calculos  vefice;  cominuat,  cV  thoracis  pulmonis  qj 
cxcrctionibus  auxilietur.  Papyrws . 

Papyrus  "ipfa  quidem  pcr  fc  in  vfum  mcdicinalcm  haud  ingreditur.  At  maccrata  aut  vfta  vti-    A.I.  t . t.i.  fo! 
Iis  cfficitur.  Igit  oxycrato  vino'ue Macerata recentia vlccra glutinat , maxime in  circulu  circupo    llo  c' I7;  c 
fita:  veriim  hic  quidc  eft  ceu  matcria,qu^  medicamina  fanantia  accipiat.  At  Vbi  vfta  fuerit,mcdi 
camcn  eft  exiccatorium,velut  fXchartaj  combuftae  cinis,  nifi  quatcnus  infirmior  eft  papyri  cinis. 

Panax  Heracl&um . 

Panaces "Hcracl«um.  Ex hoc fit  vocatus  Opopanax,radicibus  eius  t)C caulibus  fcilicet cxcifis.  A.ibide. cjxi 
Porrov  Opopanaxipfelonge  eftad  plurimos  vfusaptiiTimus,vtpoteexcalfacics,cmollies,  dC  digeH 
rens :  ponatc(3  ipfum  quffpia  in  calfacicndo  tertrj  ordinis,in deficcado  vero  fecundi.  Cortex radi 
cis exiccatorium  fimul cV excalfadorium eft  medicamentu,fed minus  q  fuccus: quin  dC  non nulla 
habet  abftergendi  facultatem.  Qyare  eo  quoqj  vtimur  3C  ad  nuda  offi  um,cV  ad  vlccra  mahgna  8C 
contumacia.  Sufficienter.n.talia  carnem  procreant,fciIicct  abftergedo  fimul  ac  deficcando,nec  ita 
magnoperecalfaciendo :  quce  omnia  ad  carnem  generandam  neceftaria  funt,  velut  in  libris  de  cu- 
randi  ratione  oftendimus.  Fructus  calidus  cV  ipfe  eft,ac  menfibus  mouendis  medicamcn  accom 
modu.  Ceteru,nefcio  quo  paclonuncoescxmorenonPanaccs,fedPanacaherbahancvocitct. 

Panaces  *Afdep$ium . 

Panaces  Afclepe/um  minus  eft  calidum  fuprav  dicfto  panace:  Qtiamobrem  floribus  ejus  ScTru"' 
<ftu  melli  miftis,ad  vlccra,phymata,cV  phagedaenas  vtuntur. 

Panax  Ch&roneium .  • 
Panaces  Che<ronmim  cV  ipfum  fimilem  praediclo  facultatem  poffidet, 

Paronychia. 

Paronychiaab  afFeiflu  nominataeft:fanatenim  paronychias:vt5i  refertDiofcorides,fauos 
quctqj.  Vis  eius  eft  tenuium  partium,  dC  exiccatoria,  morfu  vacans.  Talia  enim  fint  oportet,quac 

paronychias 


P 


LIBER    OCTAVVS  $s 

A  paronychias  fanant.  Porro  faris  conftat  talc efle  idoneum  ad digcrcndos  affcctus omnes ,  qui di^ 
geri  poftulant.  Talia  emm  funt.qua:,cum  cx  tcrtio  hnt  ordine  cxcaltacicntium  dC  deficcatium,  vc 
lut  BC  heqcflcnoae  miuper  (ubtifo  funt. 

PentaphyUum . 

A.ibidc.c.545.  Pentaphylli  RadixdeficcatvchcmcnterJminimiimver6acriscft.Qj_rarcmultoeft  vfui:vclut 
alia  quocp  omnia,quecum  lint  tcnuium  partium.citra  morfum  dciiccant.  Elt  erum  hax  radix  dc^ 
iiccatoria  ex  tertio  ordinc,minimum  habcns  cuidentis  caliditatis. 

Pcplos . 

A.ibiic.105.  Pcplos":quidam  vcro  Mccona  Aphrodc.  Ethicfruticulus  Succumhabetfimilcmtithymal- 
lis,cum  rn  alns,  tum  quia  purgat  ceu  llh. 

Pcpimm . 

AJU&C.104.  Pcplium.'  Et  hic  quoqs  fruticulus  fuccum  obtinct  ficuttithymalli.-nafciturq;  plcrun^adma 
rc,Radiccm  habens  inutilcm,vt  cV  pcplos:  b  uccum  vero  vahdum,nec  lpfum  admodum  vtilcm: 
fed  Scmen  vtileeft  cVflatuofumJimilitcr  vt  fcmcn  pcpli  purgans.  "Al.  w»f89*t 

Pcpen  Piper.  S£w5 
A.ibide.c.54j.  B    Pipcris  RadLx vircs oofio limilcs  potifTimum obtinet.  Porro  Fru<fius  nuperquidemadmo  ius.Quin«Ae 
dumgerminantis,longupipcreft:quareetiamaturo  humidiuscft.Humiditatiseiusindiciueft,cj;  tiuscx  Hippo. 
facilcrcpoiitum  pcrforctur, acnonprotinusmordicct,  fed poftpauloincipiat,  vcriim  plufculum 
duret.  Porro  Fruausqui  vclutomphaxcft,pipcralbueft:nigroquidcacrius.NailIudia  quaii 
fupcralTatum  eft,cx  fuperexiccatum.  Verum  vtrunqj  valenter  tum  cxcalfacir.tum  deliccat. 

Perfca. 

Aabiic.cn.         Pcrfcae  Folia  adftringcntcm vim  modice  participant,adco  vt  qucant  ctiam  no  nunquam  vti^  < 
htcrfanguiniscruptioneaftectisparcibusimponi. 

Pertclymenos  V  olucrum  Mauis . 
Pcriclymcni  vtilis  eft  tum  Fructus.tum  Folia.adeo  vehcmen  tcr  incidctis  paritcr  cY  excalfacien 
tis  facultatis,vt  li  plufcul  um  bibantur,vrina  fanguinolcntam  efhciant,principio  quidcm  vnnam 
duntaxat  moucntia.  Porro foris  cum  oleo lllita  excalfaciunt.  luuant  6C  hcnofos  cV  difhculter  lpi^ 
rantes.  Competens  potionts  menfura  cft  drachme  vnius  cum  vino.  Porro  deliccat  quocp  Semc: 
cV  quidam  aiunt,ii  copiolius bibatur,  ftcnlitatem  omnimodam  bibetibus  afterrc. Scd  cx  lunt  qui 
certum  dierum  numerum  ad  talem  potionem  prarfiniunt,  vt  cV  Diofcoridcs5qui  fcptem cV  trigin 
C  ta  tradi  eos  refert.  Hic  etiam  vrinam  crucntam  reddi  a  fexto  die  memorat. 

Perijlereon . 

Pcriftercon.  Appellata  eft inde adeo,q>  in  ea periftcrae  hoc eft  columbae,  verfcntur.  Vim  habec 
hadenus  dciiccantcm,vt  vulncra  conglutineu 

Petafires . 

Petafitcs  ex  tenio  cft  ordine  deficcantium.  Quamobrem  ad  cacocthc  cV  phagedamica  vlccra  ca 
vtuntur. 

Petrcfelinum . 

AibLc.jji.         Petrofelini  "Scmenmaximc  vfuicft.cum  totaetiamhcrba  vnacum  radicefimilcm  fcdimbecil 
liorem  facuhatem  fortiatur.  Eft  autcm  vt  guftu  acre  cum  amaritudine.fic  cV  rn  opcnbus  calidum, 
vnacuminadendielreccu.  Hincmcnfcscx  vrinasarlatim  prouocat.EftcVaphyfon,  hoccft.  fla 
tusextinguit.  Fucritiraq:cVipfum  tertrj  ordinis  tum  excalfacientium ,  tum  deficcatium.  Porro  x 
Cilices,id  modo  Petrofchnonappellant,  quodnatu  cftin  Amano:fcdid  Smyrnium  potiUifuc-  \ 
rit,quam  pctrofelinum :  non  ramcn  tta  multum  a  petrofelini  vinbus  abeft. 

Peuceda/>um . 

jI  ic  16  ^  Peuccdani  Radiccquidemmaxime\fcdrnctiam  SuccocxLiquorcvtimur.  Suntautcmonv 
nia  hcc  ciufdem  fpecic facultatis :fcd  valcntior  fuccus,admcdum  excalfacicns  cV  digcrens.  Q;ra- 
re  affecubus  omnibus  circa  ncruos  coniiltctibus  coucnire  creditur :  tum  morbis  m  pulmonc  tho- 
race  qi  excraffitudine  cx  vifcoiitatc  humorum  prouenicntibus.  A  tq;  mtro  quidc  m  corpus  fum- 
ptus,  fcdthetiam  olfactu  prodcft.  Porro  q>incidarcVextcnuet,fxpectiam  detium  pcrforatorum 
dolores  cauitati  impoiitusprotinusfcdauitrquia  vidcliccttenuiumcftpartiu,  dC  excalfactonus* 
Quin etiam liencs mduratos iuuat ncmpc incidendo,  digercndo, atqj  extcnuandocralfos  liumO' 
res.  Sed  cV  Radice ad  hcc vti  liceat: que et  fquamas  celerrimc  ab  offibus  fcparat.quia vidclicct va 
bde  deficcat,minus tamen  q;  fuccus  cxcalfacicns.  Et  vlcenbus contumacibus  rcmcdium  eft opti- 
mum  anda  lllita :  ipfa  enim  expurgat.carncm  inducir,cV  ad  cicatricem  perducit,  Excalfeciens  qui- 
dcm  ordinc  fecundo  lam  compIcto,deficcans  vero  tertio  iarmncipicnce. 

>  Peganon  Riaa.  ^+ 

..ibLcj jo.  Ruta  Agreffis  ex quarto  eft  ordmc  excalfacicntiu  ficcatium :  Domcftica  vcro  cx  tertio.  Eft 
aut  non  folum  guftu  acri,  fedcV amaro.  Ex  quo  fanc  ct digercrc atqfincidcre  cralfos  lcntos qj  hu 
morespoteft.ObeavimcVvrinasmouct.  QLiincV  tcnuium  eft  par^u,flatusq;cxtinguit.  Quare 
ad  inhationes  com  pcti  t,  ac  vcneris  appetitu  coh  lbct ;  digentq; ,  atq;  exiccat  fa  nc  ftrenuc :  cft  eni  m 

QumtaClaflis.  HAHHH    rj  corum 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


corum  cx  numero  medicamcntorum  quae  valenter  deficcant.  Porrd  quod  fuperius  Moly  cV  Be  E 
fafan  nominari  diximus,cV  ipfum  vtiqj  fuerit  Ruta  fylueftris. 

Pi(]a  Pix. 

Pix/Sicca  quidem  deficcat  et  excalfacit  fecundo  a  mediocribus  fiuc  fymmctrisexcefui:ac  plus  Ali.  l  i.c. 
deliccarc  poteli  c£  cxcalfacere.  Humida  verd  ecotra,plus  vidclicet calfacit  qj dcficcat:  habetq3  no  Si9' 
nullam  partium  tenuitatc,  qua  afthmaticos  cV  purulentos  adiuuat.  Satis  cft  aute  cyathi  linxifle 
menfura  melli  mifte.  Sed  cV  abftergendi  quanda  vim  habet,atq3  cocoqucndi  digerendi  'qy.  veluti 
8C  in  guftu  fubamarum  quiddam  cV  acre.  Sic  Ieprofos  vngues  eximut  mifte  cum  cera,lichenas  qj 
detergunt.  Concoquunt item  duros cY. inconcoclos  tumores  oes  cataplafmatis  inditx.  Ad  ea  oia 
humida  valetior  eft.  Arida  verd  pix  tametfi  ad  haec  quidem  deterior  cft,  glutinadis  tn  vulneribus 
magis  cogruit.  Ex  his  itaqj  clarum  eft  humidae  pici  calidam  humiditatem  affatim  elTe  admiftam. 

Pifjel&um . 

PifTelaeum  cx  humida  picc  efficitur,  genere  quidem  illi  fimile,  fed  efTentiae  tenuioru  partium. 

Ptstacium . 

Piftacium/  In  Syria  vbcrtim  haec  planta  nafcitur.  Frudus  eius  quodammodo  tenuioris efTen  A.ibi.c.i«?. 
tiae  eft,fubamarum  quiddam  cV  odoratum  habes,  Obftrucliones  itaq^  liberat,fed  maxime  iccoris,  F 
veruntamen  etiam  thoracis,  pulmonis  qj, 

Pityides . 

Pityides.  Nominaturitafrudus  7rtrvav  ideft picearu.  Atquidampcrabufumfimiliter  quoqj 
* TtuKnf.     "pini  fruclum  nuncupat.  Miftam  vim  obtinent, vtpote  adftringentes,  cV acrimoniam  quandam 
cumamaritatcpoffidentes:  Quamobrem  thoracispulmoniscucxpuitionibusconfcrunt. 

Pitys  Picea. 

Piceae  "Cortex  vinccntcm  habet  facultatem  adftricftoriam  vfqueadco,vt  cV  intertrigincs  bcllif-    A.ibidc.  c  180 
*TtvMf.      fimev  illitus  fanet,cV  ventrem  potus  liftat.  Sed  bC  ambufta cicatrice includit.  Porrd  Tcdae  Cortex 
illi  adfimilis  eft,fed  viribus  tame moderatioribus.  In  Folrjs arboris  vtn'ufq3,vt  qug  multo  funt cor 
tice humidiora,visineft vlcerum glutinatoria.  In Cono, quancj hisfimilisfit,validior tamefacul 
tascft  tum  in  cortice,  tum  in  folijs,  adco  vtdidorumnihil  probe  efficcre  qucat,  vcrum  molcftam 
t  vp>f         quampiam  habeat mordacitate.  Porrd  Fuligo  quae ex diclis  colIigitur,tad  pilos  fupcrciliorum}» 
&M9Ap<t>i.ad  accommoda efhitemq^ ad angulos oculorum crofos,lippientes, ac lachrymantcs. 
defilatMfal-  Pityufd. 

febrm.  Piryufa.  Et  hanc  quidam  fpecicm  putant  cfie  Tithymalli,  q>  fuccum  habeat  vt  illae,  quod  CJ3  fi^  G 

militer  illis  purget,caetcra  CJ3  omnia  viribus  illis  fit  adfimilis. 

Platantts . 

Platanus  "humidioris frigidioris CJ3  eflcntiae cft  non  ita  multo  qfymmctra.  Proinde Folia  viri  AJ.ixt.c.ioj 
dia  trita  cV  il  lita,non  obfcure  phlegmonas  nafcentcs  adiuuant.  Cortcx  aut  cV  Pilulae  magis  defic  0  A  1J'a 
cantem  vim  obtincnt ,  vt  ille  quidem  in  aceto  coclus  ad  dentium  adhibeatur  dolores :  pilulae  vero 
cumadipcad  vlceraambufta.  Sunt  autem  qui  Corticecombufto  medicamcdcficcatoriumcVab- 
fterforium  efficiunt,vt  cum  aqua  lepras  fanet :  per  fefe  autem  iIlitum,ob  humorem  nimium  vlce^ 
ra  vetera  bC  fordida.  Vitandus  cft  Puluis folrjs  arboris inlidens : alioqui  fi  fpiritu  attrahatur ,  arte- 
riam  oflendit,  valeterdeficcans5icxafperans:voccm  q^laedit^ficutfanc  ctiam  vifumStauditum, 
fi  in  oculos  aut  aurcs  inciderit. 

Polygonon  Seminaln. 

Polygonon  "vti  adftricfaoncm  quandam  obtinet,  ita  fane  vincit  in  eo  aqueum  frigidum :  vt  vi  AJ.bi.c7t5. 
delicet  fecundi  fit  ordinismedicaminum  rcfrigerantium,aut  etiam  quodammodo  in  mitio  tertfj. 

Proinde  fane,  quibus  ftomachus  aeftu  feruet,  foris  frigidum  illitum  podeft,  vclut  etiam  eryfipc^ 
lata SC calidas  phlegmonas  iuuat.  Porrd  tale ciim  fit,  &C  fluxiones repercutit,  cV  hac  ratione  vide^ H 
tur  efle  exiccatorium.  Quare  cum  herpetum,  tum  vlcerum ,  tum  aliorum,  bonum  eft  remedium, 
tum  etiam  efficaciffimum  in  inflammatis  cV  fluxione  tentatis  partibus.  Eft  cV  crucntorum  vulne 
rum  glutinatorium.  Sed  8C  aurium  vlceribus  prodeft:ac,fi  vel  plurimum  infit  puris,hoc  tn  etiam 
deficcat.  Eafde  ob  facultates  fiftit  profluuium  muliebre ,  ac  dyfenteriam,  dC  fanguinis  eiecftiones, 
cV  vndecunq^  aliunde  immoderatius  quippiam  feratur.  Refert  Diofcon'des,q>  cV  vrinam  prouo^ 
cet  exhibitum  ftillicidio  8C  ftranguria  affedhs :  non  tamen  exacle  difpofitione  difcriminat,  in  qua 
ipfum  dari  expediat.  Porrd  mas  ad  omnia  dicfta  c[?  femina  validioris  eft  effecftus. 

Polyoalon . 

Polygalon  modice  auftera  Folia  obtinet.  Videntur  autem,fi  bibantur,  lac  genefare.  Itacp  fupe 
rauerit  in  eo  calidum  ac  humidum.  • 

Polygonatum . 

Polygonatum  miftam  habet  tum  facultatem ,  tum  qualitatem:habetenim  adftricftionis  pari^ 
ter  3C  acrimoniae  quippiam,nec  non  faftidiofam  quandam  amaritate  explicatu  difficilem.  Quo^ 
circa  nec  admodum  eft  vfui,  fed  tatum  q>  Radicem  eius  quidam  vulneribus  dlinunt.  Sunt  etiam, 
qui  neuos  in  facie  illo  deterganu 

Polemomum 


LIBER  OCTAVVS 


f9 


A.ibi.c.j  )7 . 


Aibi.cjji. 
A.ibi.c  j  jj, 

A.ibi.c.j  jj. 


AJbi.C4<x. 


A.ibidc.c.7l. 


A.ibi.ciio. 


AabLc  J  47. 


A.ibi.c.145. 


'  Polcmonium . 

Polemorrium,quidam,  Philatarnum:quidam,  veluri  Cappadoces,Chilicdynarnon:tcnuium 
partium  eft ,  cV  deficcandi  vim  obunct.  Quamobrcm  quidam  Radicem  eius  cum  vino  ad  ifchia- 
dicos3dyfcnteriam3licncm  qj  induratum,potui  exhibcnu 

Polium . 

Polium"  amaru  eft  guftantibus,cV  modice  acre. .Obftrucfuone  itaqsliberat  vifcera  omnia :  vri- 
namqjcV  menfesciet.  Ac  vmdeeriamnu  magnavulnmgluunar,cVmaxime  fpedeseiusfruti^ 
CoCi :  andum  ciim  fuent,rebellia  vlcera  fanat  lllitum :  cV  magis  hoc  praeftat,quod  minus  efr. 

Polium  MbtlU . 

Polium  JVIinus.  Quo  etiam  vtimur  ad  antidotos,  na  cV  aaius  et  amarius  eft  hoc  cj  maius,adeo 
vt  ex  tertio  fit  ordine  deficcanrium,ex  fecundo  autem  completo  excalfacienuum. 

Polycnemon . 

Polycnemon  deficcat  cV  excalfacit  fecundo  exceifu.  Itaqj  cV  ipfum  vulnera  glurinat. 


Potiimoozixon , 

o 


Potamogfiton  adftringit  cV  rerngerat  filr  Polygono,fed  eiTenria  eius  crafTior  cj  polygoni  cft. 
B  Polypodium. 

Polypodium  'dulcera  fimul  cV  auftcram  habet  vincentem  quahtatem :  vt  facultaris  fit  admodu 
quidem  deficcanu5,citramorfum  tamen. 

Prafium  ALtrrubium. 

Prafium,"ficur guftu  amarum  eft,  ita  fiquis  vtatur,  conuementem  huic  fapori  acftioncm  poffi- 
det,iecur  ac lienem  obftrucfuone Lberans,cV  thoracem  pulmonem  que  expurgans,ac  menfes  pro 
mouens. Sed  cV illitum  detergit  ac  digerit.  Ponat  cj2  ipfum  quifpiam in  calidnate  quidem  fecun^ 
di  ordinis  iam completi,in  ficarate  tertrj  medrj  aut completi.  Succo  eius  ad  aciei  oculorum  clari- 
tatem  vtuntur  cum  meile.Quin  eriam  cV  per  nares  aunginem  purgat :  cV  ad  aunum  dolores  inue 
teratos  adhibent,vriq3  in  quibus  obftrucrionem  difiicere,mearum  cp  ipfum  cV  ramos  meningum 
feu  membranarum  expurgare,  eft  vfus. 

Propolts . 

Propolis  "extergentis  non  ita  valentis  eft  facultaus ,  caeterum  admodum  valenter  attrahenris: 
eft.n.eifenria  tenuium  parriu.  Porro  excalfacit  ordme  fecundo  copleto,aut  certe  tertio  lncipierc. 

Ptarmice . 

C  Ptarmices  Flores  quidem  aende  fternutationis  vtmobrinent:  vnde  6V  herbf  nomen  obuenit. 
Totus  autem  Frutcx  ii  contundarur  vindis,fugillata,cV  reliquas  ecchymofws  digerit :  eft  emm  ri> 
peries  eius  calida  cV  ficca,viridis  etiamnum  ordine  fecundo,ficcatic  teruo. 

Ptelca  Vlmus.  . 

Vlmi  Folfjs  quandoq3  recens  vulnus  glutinauimus^confidentes  adftringentem  pariter  cV  ab^ 
ftergctcm  ineile lllis facultatem.  Cortex amplius eriam  fubamarus eft  bi  adftrictorius.  Itacp  cum 
aceto H  lepram  fanat.  Porro  vindis  euamnum ac  recens,  fi  vulnenbus  vinculi  vice  circuligetur, 
eaglutinare  poteft.  Radiccseandcm  vimobrineni:namcV  decocto  earum  quidam  perfundunt 
fracturas,  qux  topho  hue  callo  mducto  opus  habent. 

Ptens  Filix.    Thelypteris  Foemina  Filix . 

Filix  Radicem  habet  maxime"  vtile : latum.n.lumbricu  interficit,fiquis  eam  quatuor  drachmis 
in  mclicrato  cbibat.  Ad  eundem  modum  partum  viuum  quidem  necare ,  mortuum  aute  encere, 
mirum  no  eft.  Eft  enim  amara,paulum  habens  adftricfrionis.  Quaobrem  vlceribus  lmpofita  vim 
habet  valenter  deficcandi:non  tri  mordaxeft.  Similem  ei  vim  habet  Thclyptens  nominata. 

Pycnocomum . 

D  Pycnocomi  Radix,fructus,fclia,omm'a  digerendi  attrahendi  qi  habent  facultatem,vtpotc  que 
cV  guftu  funt  acria.  Foha  itacp  phymata,  cV  furunculos  difamunt.  Frucftus  valcntior  cft :  cV  hxc 
quide  efficere  poteft  miftus  alicui  digerentium  cataplafmatum,cuiufmodi  eft  quod  cx  hordeaccu 
farina  coficitur.  Palos,et aliaid  genus  mfixa  ad exrimam  cutem  elicit,  Porrd  Radix ad  fupradida 
quidera  deterior  eft  8C  infirmior,cxterum  biiem  flauam  purgat. 

Pyrctbron . 

Pyrethri  "Radice  potiftime  vrimur,caufticam  vrentem  ue facultatem  obtincte.qua  vticp  etiam 
denrium  refrigeratorum  dolores  mitigat.  Et  ad  rigores  ante  penodum  cum  oleo  cofncatur.  Ad 
haecftupidos  quoqj,-{quos  vupx&Jtic.  vocant}-,cVrefolutosacliuuat. 

Pyros  Tnticum. 

Triticum/vt  alimentum  quidem,quam  habeat  naruram,non  eft  huius  inftituri  cxponerc:  Vt 
medicamentum  verd  foris  i mpofitum  pruni  eft  ordinis  excalfaaeuum :  non  ui  nec  reficcare,  nec 
humectaremanifeftd  poteft:habet  verd  eria  quidda  lentoris.obfmienriscjs  nature.  Porro  quod 
ex  eo  confkit  Amylum,eo  rum  frigidius  eft,  tum  liccius.  Quod  ve>6  ex  pane  fiit  cataplafma,vim 
habet  magis  digcrentem,cp  quod  ex  tntico :  nimirum  ciim  cV  falem  cV  termenaim  pam*  adiuncb 
habeat :  quippe  aim  fermentum  vim  habeat  atuahendi  digerendi  qi  ca,quae  m  alto  refident. 

Quinta  ClalTis.  HHHHH    iq  RhamniH. 


■ 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


R  H  A  M  N  V  S  E 

RHamnus  deficcat  6V  digeri  t  exceflu  fecundo :  refrigerat  in  primo  completo,aut  fecundo  fnci 
picnte.  Proindc  hcrpetes  fanat,cV  eryfipelata  no  magnopere  calida.  Caetenim  ad  hacc  tenc 

ris  vtendum  eft  folrjs, 

Rdphdnts  Rddtculd. 

Raphants  cxcalfacit  quidem  exceflu  tertio,dcficcat  verd  fecudo.  Agreftis  autem  in  vtrocp  effi 
cacior  cft.  Quin  5C  Semcn  ipfum  planta  efficacius  eft.Facultas  ei  ineft  digerendi.  Itaqj  ad  fugilla 
ta,cV  d\  ia  id  gcnus  lmida  ob  ralem  facultatem  accommoda  exiftunt 

Rhettm  Rhd. 

Rhcum/quidamidRhanuncupat,  miftamhabettumtemperaturam,tumfacultatcm:habet  a.u.l* 
enim quiddamterreftrefiigidum,ceuindicioefiadftri<ftio:8<ladiunclaeft  quardam  caliditas, fi^ 
quidem  fi  plufculum  mandatur,fubacre  confpicitur.  Quin  etiam  aerex  cuiufdam  fubftatie  fubti' 
lis  eil  particeps :  quod  indicat  tum  laxitas,  tum  Ieuitas :  no  minime  vero  8C  opera.  Ob  id  enim  licet 
adfiringens,  non  tantiim  conuulfis,  fed  8C  ruptis,  SC  orthopncea?  prodeft.  Sic  quoq3  liuentia  cV  Ii 
chenas  fanat  illitum  cuaceto.  Porrd  q>adftriclionis  opera  haud  inftrenua  funt,hincdifcerc  liceat, 
q>  fanguinem  expuentibus,coeIiacis,  dC  dyfentericis  conferat.  Necenim  reludatur  terreftri  frigi-  F 
do  tenue  aereum  :immo  ed  q>  deducat,cV  in  altum  perducat,  valentioris  effedus  caufa  exiftit. 

Rhetinx  Refin£. 

Refine  "omncs  dcficcant  bC  excalfaciunt.  Cxterum  inter  fe  difcrepant,q>  plus  ac  minus  habcat  A.ibi.c.141. 
in  guftu  quidem  acrimonia?,in  facultate  verd  caliditatis :  Tum  q>  aliae  plus,ali£  minus,forti  t£  funt 
partium  tenuitatis :  Pratterea  q>  no  nulla?  adftricftionis  funt  participes ,  aliae  nequacjj.  Primas  me- 
iuitoiumnoniniuriaLentifcina:ea  vocantMaftichen.Namprsterc^  q>  pauculaciadeftadftri^ 
tfio^adeo  vt  ftomachi  ventris  qj  5C  iecoris  imbecillitatibus  8C  phlegmonis  conucniat,infuper  illi 
ineft  mordacitate  vacas  dcficcatio.Minimum.n.acris  eft ,  8C  maxime  tenuiu  partium.  Inter  alias 
prurfertur  Terebinthina,manifeftam  quidem  non  limiliter  atqj  maftiche  adftricfuonem  poffides, 
cancriim  adiunclam  habcns  amaritudincm  quandam,  per  quam  magis  etiam  cjj  maftichc  digerit. 
Ob  candem  qualitatem  i  ncft  dC  abftcrfio,tanta  quidem,vt  8C  pforas  ianet.  Qui  n  ctiam  q  uar  in  pro 
fundo  retident,  cacteris  rcfinis  magis  attrahit,nimirum  ciim  illis  maiorem  habeat  partium  tenuita 
tcm.  Attamen  Pinea,cV  hac etiam  magis  Strobilina,acriores  quidcm  ea  funt,  fed  non  magis  ta^ 
mendigerunt  ncq;  attrahunt.  Mcdiarintcr  hasfuntPiceacV  Abietinaacriores  quidemc^  tcre^ 
binthina^mmus  tamcn  c£  aut  pinea,  aut  ftrobilina.  Habet  porrd  etiam  cmolhens  quiddam  Tc-  G 
rcbinthiaa.  Seamduni  locumhabctin  emolliendoLentifcina:ficutcV  Cypariflina acris. 

Rhodot  Rofd. 

Rofarum  Tacultasfuperionbuslibrispluribus  verbisexpofitaeft,  nempe  q>  ex  aquea  fubftan-  A.ibid.cj6i. 
tia  calida  mifta  duabusulrjs  qualitatibus,adftringenti  videlicet  etamare,compo(ita  fit.  Quin  ctia, 
cuius  fit  naturae  vtraqp,amara  fcilicct  8C  adftringens,in  horum  commentariorum  quarto  dcclara^ 
uimus.Flosearum  magiscriam  iplisrofisadftringinacproindefane  etiam  exiccatorius  eft. 

Rhodid  Rhi^d  Rhddix  Rhodid . 
Rhodia  Radix,ca  vidclicet  quae  in  Macedonia  nafcitur,tenuium  partium,eV  digeretis  eft  facul 
tatis.  Jn  calcfacicndo  verd  fccundi  ordtnis  cenfenda  eft,aut  certe  tertrj  incipientis. 

Rhododdphne . 

Rhododaphne  "tota  fua eflentia  venenum  eft,  ncc  tantiim  homini,  fed  plerifqj pecoribus.  At  A.ibi.c.5  n. 
temperie  fanc  tcrtrj  cft  ordinis  excalracientium,incipientis  vuq^ ,  primi  autcm  deficcantium. 

Rhoed  Mdlum  Grdndtttm  fme  Pttnicnm . 

Malum  Granatu  omne  adftringentem  qualitatem  obtinet ,  non  tn  in  oibus  ea  exuperat.  Sunt 
enim  inter  ea  quardam  acida,qua?dam  plus  dulcia  Cf  auftera.  Et  fane  que  ab  vnoquocp  eorum  pro  H 
cedit  vtilitas,  fecundu  vincente  eueniat  qualitatem  ncceife  eft.  Diclum  aut  in  quarto  horum  com 
men  tarioi um  eft  fuper  dulci  fapore,auftero,et  acido.  Itacp  ex  illis  de  malorum  punicor  u  differetia 
liceat  colligere.  Porrd  Acini fucco  ipforum  tu  adftringeriores,  tu exiccatiores  funt: his et magis 
Putamina,vocant  aut  Sidia,  Adfimile  illisvim  habent  Cytini,ficenim  eorum  appcllantflores. 

Rhm. 

Rhus  "fruticofa  planta  adftringit,8<!  deficcat.  Nam  8C  coriarrj  ad  deficcandu  bi  adftringendum    A.ibidc.c.«i ; 
coria  planta  vtuntunac proinde  Rvpo-oA-^ucri Grxce , Latine excoriaria}- appellata eft.  Porrd 
medicis  m  vfu  funt  in  primis  Fruclus  eius  8C  Succus  multum  auftere  qualitatis.  Cofentaneus  eft 
vfus  pai  iicularis  ipfi  guftus  fenfui.  Fuerit  itacp  8C  hoc  medicamen  ex  tertio  ordine  exiccantium, 
ex  lecundo  verd  refrigerantium. 

Rhypos  Sordes . 

Sordes av  gymnafiorum  ftatuisin quibus largum  oleum inhaeret, digerendi emolliendi cjj  vim 
obtinet :  In  palaeftris  autem ,  quantum  accepitpulueris ,  tfh  etiam  diuerfa  eft :  hanc  fordem  Ua rov 
Grxci  vocant.  Prior  cruda  phymata  digerit.  Secuda  optimu  eft  phlegmones  mamillarum  reme 
dium.  Siqufdem  feruorem  earum  veluti  igneu  extinguit:cV  quodafiiuit,  repellit:denicpcV  quod 

continetur 


LIEER  OCTAVVS 


60 


AibLc<ij. 


A  cotinetur,halitu  digcrit :  conftat  enim  ex  puIucre,oIeo,forde  humana,cV  fudorc.  Ac  puluis  gdem 
emplafhca  vim  habet,  8C  refrigcratoria,  reperculToria  q^:  oleu  verd  cmollit:  porrd  fudor  5c  fordes 
digeretia  funt.  Cetcru  qua:  a  Itatuis corraditur  cum  puluere  non  habcat,cV ab  aereaeruginc  quan- 
dam  fumpfent,non  lniuria  acrior eft.  Porrd  huius  mentionem  modo  fecimus ,  quod  plurimu  in 
fe  ipfo  fit  olcofe  fubftantiae,  quae  cx  planta  orginemfortitur.  Sed  8C  vbi  de  rjs,  quae ab  animahbus 
proueniunt,vcrbafacicmus,cius  tum  quoqj  meminifte  erit  propter  fudorem. 

Sagapenvm 

SAgapcnum"IiqudrcftcaIiduscVtenuiupartiu,  ficutcValrj  Iiquores  Sed.cVabfterfionequa-  *  »V«V  modo 
dam  pofiidct,  qua  oculorucicatrices  expurgatatq^extenuat.  Quin  cVfuffufionibus  8C  hebc-  'jquor,  modo 
tudinibus  oculoru,queob  humoru  proueniutcraifitie,non  malueft mcdicamentu.  At ipfa  Pla^  1"""^^^ 
taexquaproucnit,lcruia:a(Timilis,imbeciIIa5cinutiliseit.  Sanc  ipia  primu  fagapenu  appellat:  rar,fiti&  y»* 
at liquor eius  abufiuc  hoc nomcn obtinet:ceu alia quoque multa cx  nominis  defeclu  per abufum  Kof  '■ Cl~l  lfl c^a* 


A.ibide.c.466. 


B 


A.ibi.c.6 17. 


A.ibi.c.591. 


AibLc.70«. 


A.ibide.c.5  j. 


AJbi.c.119. 


dcHcu. 


c 


A.  ibide.c.6i5. 


Aibi.c.641. 


quor  eius  aounue  noc  nomen  ODiinet:ceu  ana  quoque  muita  cx  nominis  aetectu  per  _ 
nuncupamus.  Perfeetius nanqj  foret  lpfum  cognominare  non fagapenum,fed  fagapeni fuccum.  v__rfc 

Sami>j}con  Maiurana.  di__e,_  — 

Sampfycon '' tenuiu partiu,eV  digerentis  eft  facultatis : deficcat  cnim  8C excalfatit  ordine  tertio.  Plerifcii  Gale  ■ 

.    _  _  I       „  ,     .  T  ni  locis.tQ  prr 

SaprotesAylon  Caries Lt«norum .  foomexcL- 

Caries  '  _ignorum,cV  maxime  quac  participat  adltridionis  fimul  cV  abfterfionis,  vclut  vlmus,  tc  dc  Pcuceda- 

expurgat  impletque  vlcera  humida.  °0>* e£  caPltc 

Sarcocolla 

Sarcocolla  'Tachryma  eft  arboris  perfica?.  Miftam  vim  habet  ex  emplaftica  quadam  fubftantia, 
cVpaucula amara.  Itaqj citra morfum  deliccat,ac  proinde glutinare  vulnera  valet. 

Satyrium . 

Satyrium/aut  Triphyllum,  humidum  cVcalidum  temperatura  eft:quamobrem  guftu  quoq3 
apparct  dulce.  Attamen  recrementitiam  cV  flatuofam  humiditatem  polTidet.  Quocirca  ad  vene^ 
rcmincitat.  HaecverdcV  herbaeipfius  Radix  preftare  poteft.  Porrd  vtquidamaiunr,ex  vinoni 
gro  auftero  potum  fanat  opifthotonon. 

Selinon  ^Apium . 

Selinum  "vfqueadeo  calidum  cft,vt  cV  vrinas  cV  mefes  cieat.  Flatus  quoqj  difcutit,cV  magis  fe^ 
men  c|  herba  ipfa.  Sed  2c  Oreofelini  cV  Hippofelini  fimilis  vis  eft : verum  hippofelinon  imbecil 
lius  eft,oreofelinon  valentius. 

Serts  Cichonum. 

Seris  "olus  eft  fubamarum,  cV  magis  quod  agrefte  eft,quod  ob  id  ipfum  Picrida  hoc  eft  amara, 
quidam  nuncupant :  quidam  verd  Cichorium  appellant.  Eft  autem  ea  ficcae frigidae  %  tcmpera- 
turat,vtruncp  primo  exceffu.Porrd  domeftica  magis  etiam  cp  agreftis  refrigerat:  fed  cV  humidita^ 
tis  mulr„  admiftio  ficcitatem  extinguit.  Vcrum  vtraqj  adftringctis  qualitatis  eft  particeps ,  vclut 
cV  Chondrila: nam  cV  ipfa  eft  fereos fpecies. 

Seriphttm . 

Seriphu.  Ditfcu  fane  de  hoc  cft  cV  in  fextolibro  in  fermoedeabfynthio :  eft  enim  abfynthio  tu 
fpecic,tum  guftu  fimile.  Attamen  difcrepat,Guftu  quidem,  quadoquidem  non  a?qucv  vt  illud  ad^ 
ftringat,pluscj3  excalfaciat,amaritatcm  qj  quanda  cu  falfedinerefipiat:  Facultate  vcrd  tum  cp  fto- 
macho  infeftu  fi  t,magis  q^  abfynthio  lumbricos  necet,fiue  foris  impofitum,fi  ue  intro  in  corpus  af 
fumptum.  Et  fane  calfaccre  ipfum  in fecundo  ordine  intenfo  cenfendum  eft,  exiccare in  tertio. 

Seftli . 

Sefeli."  Et Radix quidem,fed cV Fructus  vfqueadeo excalfacit,  vt  admodum  vrinam mouerc 
queat.  Sed  dt  tenuium  eft  partium,vt  8C  comitiali  morbo  cV  orthopnceis  competat. 
D  Sefamon . 

Sefamon '  no  parum  in  fe  cdtinct  vifcofum  8C  pingue :  quare  emplafticu  eft  cV  emollics,  ac  mo 
dicecalidum.  Eiufdefacultatiseft,qtlexeoconficitur  Oleu.  Etherbac  quoqj  DccoclulirruTcm 
vim  obtinet.  SeGtmoides  Mdgnum . 

SefamoidesMagnum,quod cV  Anticyricos Helleborosappellatueft^pterea videlicet  quia 
Semen  eius  vt  hellcborus  purgat ,  hoc  8C  reliqua  facultate  helleboro  fimile  eft.  Nam  ct  in  abfter^ 
gendo,excalfaciendo ,  deliccando'que,fimilem  llli  vim  obtinet. 

Sefamotdes  ^Album . 

Sefamoidis  Albi  Semen  non  nullam  item  acrcm  qualitatem  cotinet :  fed  multum  amarum  cft. 
Excalfacititaq3,rumpit,cxextergit. 

Sideritu . 

Sideritishabct  quidem  etiam  abftcrgendi  quandam  facultatem,  fed  plurima  eius  pars  humida 
eft ,  cv  mediocriter  frigida-.paucula  verd  ineft  adftricftio.  Quarc  phlegmonen  fedat ,  8C  glutinat. 

Quidam  etiam  vocant  Achilleam  Sideritim,qua: propofitae  quidem,  q> ad  iam  dida attmet,viri 
bs  elt  non  dilTimilibus,ca;te  rum  adftridtione  exuperat.  Quare  ad  fanguinis  cruptiones,  dyfcn^ 
teias,cV  mulicbre  profluuium  congruit. 

Qinnta  Claffis.  HHHHH    iirj  Suyos 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLI 


Sicyos  Edodimos  Cucumt*  Efculcntus .  E 
Cucumis  "Efculentus,pep6 quidcm hoceft  maturus,tenuioris  clTentic  eft : qui  immaturus eft,    Al.».ti  c. «?. 
cralTioris.  Sed 2x1  abftergcndi  &incidendifacultaseisincft:  Quarc  cV  vrinammoucnt:cYcorpus  ™Ll°s'J 
fplcndidum  rcddunt,ac  magis  quocp fiquis  femine  arefacto  contufo    atqj cribrato  vice  pulueris 
abfterforrj  fiue  ^vfx^oLi og  vtatur.  Superat  in  eis  humida  frigida  cp  temperics3non  tn  magnopere, 
fed  quafi  in  fccudo  cefetur  ordine.  Attamen  fiquis  aut  Scmcn,aut  radiccarcraciat,haud  etiam  hu- 
mide  fuerit  naturae,fed  iam  deficcatis,id  q^  in  pnmo  quodammodo  ordine,  aut  etiam  fccundo,fed 
incipiente.  Eft  cV  in  iftis  maior  abftergendi  fucultas,qj  in  fruclus  ipfius  carne. 

Sicyos  *s4<rri  os  Cutumts  *4orc$lu  . 
Cucumeris " Agrcftis  tum  frucftus  ipfius  Succus,quem  vocant  EIaterium,tum  nonminime  ra  AMx.ii*. 
diciscV  foliorumadmcdicationesperutiliseft.  Elatcriumitacpmenfcsciet;cV  fcetum  interimit    fo1  lloc 
appofitum,ccu  alia  omnia  amara  eV  fubtilium  partium,maximc  fi  quam  habcant  caliditatem,ve- 
lut  nimirum  elaterium :  fumme  fiquidc  amarum  eft,  lcuiter  calidum :  vt  ex  fecudo  fi  t  ordine  excal^ 
facientium : Porro  tale  protinus  quoqj  digerendi  vim  pofildet.  Sic  igitur  eo  angina  laborantcs 
inugunt  quida cum  mclle aut  olco  vetere.  Bonum  item  eft  rcgio  morbo  afteclis  fufum  cum  luclc 
in nares.SedcVdolorescapitisfanathocvfu.  Atq^clateriumquideeiufmodicft:  Ac  Radicis  Suc  F 
cus,vt  cV  foliorum,licet  elaterio  fimilem  vim  habeat,imbecilliorcm  tfi.  Sed  cV  ipfa  Radix adlimi- 
lemfacultatem  ponfidet:abftcrgit  nancpjdigerit.atqjemollit.  Porrd  Cortcx  ca  potctius  dcficcat. 

Silphium  Lajerpicium. 

SiIphfj"liquorcalidiffimuscft:verumcnim  A.U.t.i.c.51. 
ciunt.  Scd  oia  Hatulentac  magis clTentia;  funt,  ac  proinde coclu  difficilia : foris  tn  impofita  corpo^    fo1' IOJ » 
ri,efficaciora :  cV  oium  potiuimum  Iiquor,admodum  trahentem  facultatem  poffidens.  Attamen 
cV  excrefcentias  amolicndi,  cV  liquandi  vim  quandam ,  propter  propofi  tam  tempcricm  obtinct. 

•AtSinon.  Stson. 

Sifon calidus  cV fubamarus  guftu cft :  Quare  cV  vrinam  mouet,cVconcoquit,  mcnfes  cjj  prouo 
cat,omnes  cjj  vifcerum  obftrudiones  difiicit. 

Sion . 

Sion/quantum  guftu  quoquomodo  odoratum  eft,tantum  etia  excalfacientis  facultatis  eft  par    A.ibide.c.5  5*. 
ticeps.  Sed  cV  digerit,cV  vrinam  mouct,cV  calculos  renum  frangit,cV  menfes  euocat. 

Stftron . 

Sifari  "Radix cocla  ftomacho  grata eft,cV  vrinam  mouct,fccundo  ordinc excalfacics,adieclam  G  A-  ihid-c- 6 1 H 
habens  amaritatem  quandam  cum  leuicula  adftriclione. 

Sifymbrium . 

Sifymbrium  "tenuium  panium,digcrcntis,excalfacientis,cV  reficcantis  facultatis  eft,cV  tcmpe-  Aibi.c.507. 
ratureintertioordine.  SedcV  Semceiustenuium  partiumeft,cxlcalidum:  Quocirca  ipfum  qui- 
dam  cum  vino  exliibent  fingultientibus,cV  tormina  patientibus. 

Sifymbrium  di£lum  Cardamine . 
Sifymbrium,quod  quidam  Cardaminen  vocant,qnquidcm  Cardamomo  fimile  quidda  guftu 
praefert:cu  Siccueft,  tertrj  eftordiniscxcalfacientiuadeficcantiij:cu  Humidu  cV  viridc,  fecundi. 

Scandtx . 

Scandix  ex  agreftium  olerum  gcnere  eft,fubacre  SC  amarum,adco  vt  in  ficcando  et  excalfacicn 
do  fit  fecundi  ordinis  intenfi  -(aut  tertfj  incipientis.}-  Vrinam  valenter  ciet,cV  vifcera  qbftrucftio- 
ne  liberat,ex  dicftis  qualitatibus  conftans. 

Sctlk. 

Sctlla "admodum  incidentem facultatem  obtinet,  no  tamen  admodum  calidam.  Sed fecudum  A.ibi.c.5>7. 
hoc  eam  quifpiam  fecundi  ordinis  cenfeat  excalfacientium,  Praeftat  autem  aut  aflam ,  aut  elixam  H 
fumere:fic  enim  virium  dus  vehementiaexoluitur. 

Scolymos , 

Scolymi  Radix  copiofam  vrina  graueoletemeIicit,fiquis  eain  vinococlam  bibat:  Ac  proinde 
graucolentiam  fanat  tum  alarum,  tum  totius  corporis.  Atcp  hoc  fane ,  medicamento  ex  tota  ineft 
effentia,nimirum  ciim  fuccusfitpurgatorius.  Atquaefecunduqualitateseditur  a<ftio,calidumin 
fecundo  ordine  completo,aut  tertio  incipiente,medicamen  indicat,ficcum  vero  in  fecundo. 

Scordium . 

Scordium.'7  Ex  varfjs  id  tum  faporibus tum  facultatibus conftat:na cV  amarum  quid obtinet,  A.ibide. ctu. 
cV  acerbum,  cV  acre:cV  maxime  fcorodo  hoc  eft  allio,  adfimilis  eius  eft  acrimonia :  vnde  fanc,  mea 
fententia,  nomenclaturam  fortitum  eft.  Expurgat  igitur  fimul  q?  excalfacit  vifcera:  tum  menfcs 
vrinam  qj  prouocat.  Preterea  conuulfa  rupta  cj3,cV  Iaterum  dolorcs  ab  obftrucfhone  cV  frigore  na 
tos  fanat  epotum.  Deniqj  viride  quidem  illitum  magna  vulnera  conglutinat:  fed  fordida  perpur 
gat,cV  contumacia  ad  cicatricem  perducit,illitum  aridum. 

Scorodon  ^iUmm. 

Allium  "deficcat  cV  excalfacit  quarto  exceftu.  Porrov  Ophiofcorodon  agrefte  allium  eft,dome    A-'- l- 

ftico  71-0.10«. 


LIBER  OCTAVVS 


61 


A  frico  vakntius.ccu  rchqua  agrefria  omnia. 

Scorodoprafjon . 

Scorodoprafibn ficut  gufiu  &  odoic  mediam  fcorodi  hoc  eft  allrjjCV  praflfi  id  cft  porr^qualita 
tempoiTidetatacx  vinbus. 

Scorptoides . 

Scorpioides  excalfacit  ordine  tcruo,dcficcatfecundo . 

Smdax . 

Aibi.c.141.         Smilax  aut  Cactus  arbor  cit  vcnenofae  facultatis. 

Sn^rthx  AJvrrha. 

A.ibid.c4i8.  MvrrhaYccundi  ordinis  eft  tum  excalfadentium,tum  deficcatium.  Inq^capitum  vulneribus 
lllita  glutinarc  ca  potcft.  Incft  cV  amantas  non  pauca.per  quam  fcctum  cV  lumbncos  tum  enccat, 
tum  encit.  Adeft  hmc ci  cV  abftergendi  poteua.  Sic lgitur  oculanbus  mifcetur  facultatibus.  vticp 
qux  ad  vlccra  cV  cralTas  dcatnces  praeparantur.  Eadem  de  caufa  inditur  cV  mcdicamentis ,  quae  ad 
tuifim  vetcrcm  cVafthmaiiucanhcIarionem.exhibentur.Nontamcartcnam  exafpcrat  ficutab- 
ftcrgentium  non  nulla : verum  adco  moderatam  obrinet  abfterlionem.  vt  non  nulli  cam  artcria' 
B  ds.quae  veca^.mcdicamenuscoirmuTceant.tanquarn  fufficienter  excaltacicns cV  deliccans medi^ 
camcn.-fcihcetabftcrlionem  proncifccntemab  amaritudinenLhil  verentcs. 

Sm^ma  Buce  Ahrrha  Boeotta .  " : /*t/x* 

Smyrna  Boice  vim  habct  cxcalfaacndi,fundendi,emolliendi. 
Smyrnium . 

AJbide c.5 j.  Smvrniu  quidc  Hippofelinu  agrefte  cognominar.Ex  codc gencre  cV  ipfum  cu  apio  eilcx  pe^ 
noiehno.Fucntq;apioquidc validiusrimbecillius  petrofehno.  .Mcfcs  itaq;cV  vrinas  mouct.ca^ 
liduficcuqaertioordine.  CiltccsPetrofdinunominat.quodin  Amano  nafcn.EftfanecVipfum 
fmvrniu,veru  minus  aae  pctrofchno,fmyrnio  qj.  Proinde  fane  vlcenbus  lmponi  pot ,  qa  videli- 
cet  Gne  moleftia  deliccet.  Scd  cV  digerere  q  mdurata  funt  pot.  Rehqua  vis  cius  apio  cV  petrofeh- 
nolimiliseft.QuocircacV  Seminedus  vumur  admenfes,vrmas,  cVafthmata  fiueanhelationcs. 

Sonchus . 

Sonchus  vbi  adoleucrit.ex fpinofis  platis  eft. Cacterum  vindis  eriamnu  cV  tener  eftur  pcnnde 
vt cetera agrciria  o!aa.  Tcperamctum  eius  quodamodo  miltu  eft : cdftat  cnim  ex  aquea  terrea  qs 
€lTemia,vtraq;leuiterrTigida.Nam  cVadltrictionis  cuiufdam  d~t  particeps  :  cVfiuecataplafmaus 
C  m  mcrem  lUinatur.fiuecdarur.manifefro  rdrigerar.  Poftea  vero  g  plane  rciiccatus  fuent,terrdtre 
eius  temperamentum redditur;modicam  habcns  caliditatcm. 

Spar^anium . 

Sparganium  Cx  ipfum  dcliccanris  cft  facultatis. 

Spartum  Gemjta. 

Sparti.quo  cx  vitcs  alligant.ru  FrucTus,tu  virgaru  Succusmon  initrenue  trahcris  cft  faculraris* 

Staphiltnus  Paflinaca. 

i  ci*7.  Staphilmus  fariuusimbccillior,  agreftisadomniapotentior  eft.  Vrinas  mcnfcsq;prouocat 
cuHerbaquidemtota..mmmaxirnefcmenacradix.  Habetporco  eTabfrerforium  lnfe  quippii. 
Quaobre  vlceru  phagedaenica  quidi Folrjs  aus  vindibus  cum  melic.quo  pura  rcddant,  illinunt. 

StacJrys  . 

Stachys.frutcxille  jMarrubioiimilis.guftuacri  cVamaro.tertrj  cit.ordiniscxcalfadenriu.Qua- 
obrem  rauonabihter  non  menfcs  folum  prouocat :  fed  cV  abortum  atf  crt.cV  fecundas  cncit. 

Staebe. 

Stccbes  Fructus  cV  Fohamaximo  funt  vfui,  adftiingendi  vim  habentia mordadtatis  cxpcrtc. 
D  ScdcVdeiiccatcuidenterin  tcrtiofcreordineinapicte:  QuaobrcDecoctum  corum  dyfcnterids 
inncitur,cV  aunbus purc  flueubus :  tu  vulnera  magna  cdglutinat.  Euidctius  ha?c  praeftat  cu  vino 
atro  auftero:%'aIenter.n.deficcat  ocs  preter  natura  humiditates.  Pretcrea Foha  vindia  li  llhnanf, 
vim  habent  erumpentis  fanguinis  fupprimcdi.  Deniq,  cV  oculoru  ex  lclu  futTufiones  lllua  iuuau 

Stoschas . 

A.ibic.554.  Stccchadisgufru quidc  quahtas amara eft.cV mediocritcr fubadftringcs :  cctcru  tcmperies co- 

potita.ncmpe  ex  terrena  cikntia fngida exigua,vnde fane  adftnngit : cV  cxtenuata  altera  tcrrena 
copioliorea  qua  vticp  amara  eft.  Ob  vtroruncp  vero  conuenienua  cx  coitu.obltructione  hbcra^ 
re,extcnuare,extcrgerc  roborareq:tum  vifceraomnia.tum  totumcorpus,  efi  nata.  Supra  nancp 
oftenfum  cft,cp quae  exaufmodiclfcntnsconftant  medicamina3dictos  errcctus  rcddcrcpoffint. 

Strat:otes . 

Srrariotcs  Aquaricus  quidem,humida  cV frigida  faculrare  efr :  Terreftris  vcto  non  nihil  habet 
adftnctioms :  Promde fanc  cV  vulncra  glutmare poteft,cV  vlcenbus clTe  vuiis.  Sunt  qut  eo  cV  ad 
fanguinis  ci  upuones  vtantur,cx  ad  fiftulas. 
A^biicijj.  ...  Struthion. 

ki  1 14-h  Suuthrj  Radice  potitTimum  vtimur,vtpote  guftu  acrfcx  calida ficca  q;  tcperamcnto.cx  quaf^ 

to 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


toquodammodo  ordine.  Scd  SC  abftergit&intatiProindequocpftcrnutationeprouocat,  ceu  E 
caetera  omnia  que  calida  funt  temperic,cV  guftu  acria. 

Styrax  . 

Styrax"excalfacit,emoIlit,concoquit.  Quamobrem  tuffibus,catarrhis,pituitae  dcftillationibus    A.ibi.c.41  j, 
raucedinibus  cj3-{quas  zopC^ag  SC  /2pdy%ovg  vocantJ-prodeft.Tum  mcnfes  feu  potum  feu  admo- 
cum  prolicit.  Combufti  cius  Fuligo,thuris  fuligini  quodammodo  cft  fimilis. 

Syca  Ftcus . 

Ficus"Aridae  vim  habcnt excalfaciendi  ordine  primo  et completo,aut  fccundo  incipiente.Ha    a.U.l  1^.17 
bent  verd cV  parrium  tenuitatcm  quandam.  Exiftis duobus  idonee^ funt,quc  tubercula  dura  co^    0  l9' 
coquant:ftatim  verdeteadigerunt.  Atqucipfaeper  feillitae  eiufmodi  vim  obtinet.  SedcVDeco 
clum  earum  eiufdem  vtiq^ natura:  eft.  Veru  vbi  magis  concoquere  confilium  cft ,  mifceda  eft  fV 
rinatriticea:vbiverdplusdigerere,hordeacea  :  panishoruinmedio.  Sedhaecmagis  funt.ppria 
traclatus  de  medicamcntor  u  copofitione,  SC  ronis  curandi :  veru  i  n  prefentia  h<xc  dc  i  fchadibus  i. 
caricis,nouifTe fufficiat.  Porrd  fcirc oportet,q> quae pinguiorcs  funt ,  magis  poffunt cdcoquere: 
que  verd  guftu  acriores,magis  tum  extergere,tum  digerere.  Caercrum  Quod  ex  rjs  plurimum  in 
aquacodis efficitur,  limile clt  melli  non lolum  cofiftentia,  fcd  SC facultatc.  Poi rd  Ficus  Vindcs  F 
comefae  propter  admiftam  humiditatem,facultatis  funt  imbccillioris:  iubducunt  tn  aluu  vtraeque 
tum  humida.',tum  ficcae.  PorrdFicusCaprificiacriscVdigcrcntisfacultatisfunt.  Sicetdomciti' 
car  u  Groffi,-{graeci  vocant  OAuvroug : }■  ineft  enim  illis  non  nihiletiam  fucci  ex ficu  ai bore . 

Syce  Ficus  ^irbor . 

Ficus"  Arbor  calidae  tcnuium  (33  partium  tempcraturae  eft,ceu  indicant  tum  Iiquor  cius,tum  fo  Albldcm- 
liorum  fuccus.  Valenter  enim  eorum  vterqj  calidus  eft.  Itaqj  non  mordicat  tantiim3aut  vehcme> 
ter  abf  fcrgit,fed  SC  vlccrat :  cV  ora  vaforum  referat :  8C  verrucas,quas  myrmccias  vocant,etjcit :  fed 
SC  purgare  poteft.  Porrd  Ficus  Agreftis,quam  Erineum  -{graece  ,larine  caprificum,}-  nominat, 
tum  Opos,tu  fuccus,ad ola q  fatiuae  valentior  eft.  Sed cV  Cradae  i.rami  earum  adeo  funt  calidi ,  te^ 
nuium  qj  partium,  vt  carnes  bubulas  duras,!  1  coqucndis  adijciantur,fnabiles  ac  tcncras  efficiant. 

Symphytum  Pctr&um . 

Symphyton  Petraeum  excontrarijsconftat  viribus.Habetenim  fccandi  vimquampiam ,  qua  Albl-C-5H- 
colledum  in  thoracc  pulmone  q?  pus expurgare poteft : habet qj etiam  quanda cotrahcndi  vim, 
qua  eieclionibus  fanguinis  auxiliatur :  cV  tertia  ad  cas  ineft  humiditas  quaedam  no  lmmcdice  ca- 
lida,per  quam  guftantibus  dulce  apparct,cV  odoratu iucundum.  Minftim  fitim  extinguit,cVar- 
terigafperitatesfanat.  Porrd  fecundum  omnium  diclarum  virium  miftionem  Iimul  digercre 
abunde  poteft,fimul  cj3  corpora  contrahcre  coftringcreq^ :  proinde  entcroccclijs  imponitur :  SC  ad  G 
conuulfa  SC rupta  cum  oxymelite bibitur.  Porrd  qui  ipfum  in  vino  Dccodum  ad  dyfenteria  ex^ 
hibent  cV  muliebre  proHuuiu  rubru,vtuntur  tanquam  deliccante  cV  cdtrahcnte:  Qui  vcrd  ad  ne- 
phritim,tanq  expurgante  SC  incidente. 

Symphytum  Mavnum . 

Symphyton  Alterum,puta  magnum,limilem  dicfto  vim  habet :  non  tamcn  guftantibus  dulce 
eft,autodorantibusodoratum,fcdhisfancamodo  fcriptodiuerfumelt.  Caeterum,quatenus  vi^ 
fcofitatcm  quanda  SC  mordacitatcm  obtinct,  Scillae  fimile  cft.  Vtitor  q^  ad  omnia,ad  qug  la  diclo. 

Sphondylton . 

SphondylrjTruclus  acris  cV  fecatis  cft facultatis.  Itaq^ ad afthma,  cV  comitialem  morbu,  aptu    A ^l-^4 h 
eft  medicamen.  Prodeft  SC  aurigini.  Et  Radix,nimirum  adfimilis  facultatis,ad  eade  accomodaf. 
Sed  SC  infupcr  fiftularum callos  tollit:c£tcrum  imponcre  eam  oportctcircumrafam.  Porrd  flo^ 
ris  etiam  Succus  ad  diuturniora  aurium  vlcera  conueniensreponitur. 

Schinos  Lentifcus . 

Schinos/  Frutex  hic  ex  aquea  effentia  leuiter  calida  viribus,5L  terrena  frigida  no  multa,copo-  A.i'bi.c.44).  & 
fitus  eft,ob  qua  moderate  adftringit.  Deficcat  igitur  fecudo  ordinecop!eto,aut  tertio  incipiete:  H4J 
in  caliditatis  SC  frigiditatis  diff eretia  quodamo  e  medius  cV  fymmetrus.  Simile  oibus  fuis  parti- 
bus  adftriclioneobtinetinradicibus^ramis^extremis  turionibus,germinibus,acfolrjs:  ptereafru 
clUjCVcortice:  ac  fi  Succu  ex  folfjs  eius  viridibus  exprimas,fimilis  hic  ordinis  eft,moderate  adftrin 
"Af.  CccHacos  gens.  Itacp  bibi tur  SC  per  fe,cV  cum  alfjs  medicametis,q  dyfenterias  SC  aliii  affectus  fanant.  Quin 
cVadfanguinisexpuitioncs,fanguiniscj3exvtero  eruptiones ,  tum  fedis  vuluaeq^procidenuas, 
idoneus  eft,vtpote  ad  hypocyftida  non  nihil  prope  accedens. 

Schmu  ^Anthos  Schmi  Flos . 
Schinu  Anthos  modice  calfacit,  modiceq^  etiam  adftringit,nec  planev  a  tenuitatis  natura  alie- 
nus  eft.  Quocirca  his de caufis vrinam  mouet,menfes CJ3 ciet adhibitum  fiue in fomentationem, 
fi ue  in  potione,  Prodeft  cV  iecori s,cV  ftomachi,ac  ventris  phlegmonis.  Magis  eo  adftringit  Ra 
dix.  Quod  verd  Florem  vocat,calidius  eft.  Porrd  in  omnibus  iuis  partibus,in  alrjs  magis,in  alijs 
minus,guftatibusapparetadftriclio:Proindemedicinisquaeha;moptoicis  fiue  fanguinem  refj- 
cientibus^exhibentur^commifcetur. 

Schoenos. 


LIBER    OCTAVVS  62 


A  SchosnosLaa    lunctts  Lzuis,  Oxyfclxrnos,  Holofchosnos . 

SchccnosL«a,queiam  Oxyfchoenos,alia  Oligdfchcenosnuncupaf.  Graciliordurior  qsoxy-  *AK  holofciia- 
ichcenos,craiTior  laxiorqjoligdfchcenos.  FrudusoligdfchccnifomnumafFcrt.  Atoxyfchceni  aot* 
du^funtfpccies:  Altera  itcnhs,cuiusquidem  inmediana  nullus  vfuseft  :  Altera  verdfructum 
fert:conciliat  verd  cV  huius  fruclus  fomnum,fcd  minus  cj oligdfchceni,qg  tamcn  hoc  caput  ten^ 
cet.  Vterqrji  frutfus cum  vino bibatur,ventris Huxus deliccar,cV  muliebre  profluuim  rubrum  fi- 
ftit.  Exquibusclarumcli  cpcompolita  eorum  temperieseft,exterrena  videlicet  eiTentialeuiter 
frigida,cV  aquea  lcuitcr  calida:  vt  cV  inferna  deficcare  poflint,cV  fenfim  frigidos  ad  caput  vaporcs 
fubmitterc,quibus  fomnolcntos  efficiant. 

Terminthos  Terebinthvs 
A.ibLcjoj.      'TnErebinthi"tum  Cortex,tum  foIia,tum  frucws,adftriclorium  quiddam  obtinet.  Sed  cV  fccun 
X  do ordine excalfaciunt.  Itacp  qp  etiam  deficcent  manifcftum eft ,  reccntes  quidcm  etiamnum 
humidi cjj modicc  :ficci  verd  ordine fecundo.Cgterum Frucftus aridus  propinquus  eft  etia  tcrtio 
ordinideliccantiumreftcnimadeocalidus ,  vtmandentibusprotinus  eius  caliditas  percipiatur, 
Itacp  etiam  vrinam  prouocat,8C  lienibus  prodeft. 
£  Teurlon  Beta. 

A.ibi.e.«jf.  Beta^nitrofaecuiufdam  facultatis  particeps  eft,qua  rum  digerit,tum  extergit,cV  per  nares  pur^ 
gat.  Caeterum  cocla  nitrofitatcm  oem  ac  acrimoniam  exuit,fit  qj  facultatis  aphlegmante  hoc  eft 
phlegmonis  aduerfae,leuiter  digerentis.  Porrd  ad  detcrgendum  digerendum  q^  validior  cft  beta 
Alba:namNigra  adiundum  habctadftriclionisquippiam,cVmagisinradice  cjalfjs  parubus. 

Teucrium . 

Teucrium incidendi    tenuium  partiu facultatis  eft :  Quare lienes  fanat.  Ponat qj  ipfum  quif 
piam  in  tcrtio  cxiccanu'um,fecundo  verd  calfacientium  ordine, 

Tephra  Cinvs* 

AJLi.tx.citi  Cinis.''  Combuftorum  |lignorum>  reliquiae  fic  nuncupantur,copofitae  ex  contrarrjs  ru  quali  tin  quod 
foLui.c  tatibus,tumfubftantrjs.Habeteniminfepartim  terrenum,partim  velut  ^thalodcsideftfauilkv  JSJJJ^J  C 
fum,fiuelygniodesideftfuliginofum,fiuequomodocunquequisappellarevolet.Atcp  haefane  tux.  °  1 
partes  funt  tenuiu  partiu,SC  que,  maceratis  aqua  cineribus  cV  percolata  vna  afportatur  atcp  abeut : 
quod  verd  reliquum  eft,terreum eft  cV  infirmum  cV  morfu  vacas in lixiuiu calida  facultate  depo> 
fita.  Scd  no  omnis  Cinis  ea'dem  temperatura  praeditus  eft,fed  pro  combuftae  materiae  diuerfi ta- 
C  te  variatur.  At  nefcio,quo  paclo  Diofcorides  oes  cineres  adftringendi  habere  vim  prodiderir,cu 
Ficulneus  ciuCmodi  omnis  qualitatis  fit  expers, vtpote  cu  ct  ipfa  arbor  nulla  fua  parte  acerba  qua 
litate  praeferat,ceu  quercuSjilex^arbutuSjfaguSjlentifcuSjhedera^cV  hoc  genus  alia,veru  plena  fuc- 
co  validototafit,eacj3acricVcalido.  Ergoex  Acerbisvtiqjlignisfaclus  Cinis  non  parum  ad^ 
ftringit :  memini  a;  me  qnq^cu  aliud  ad  manum  noneflet  medicamen,  p  hunc  fanguinis  fupprcf- 
filTeeruptioncm.  Verunullus  vnquamadtale  vtificulneoaudeat:  fiquidehicacnmoniaemultu 
adurentisq?  facultatis  obtinct,mifte  abfterfioni  :Et  vtrocpdiffert  ab  eo,qui  ex  Quercirus  lignis  co 
fi'citur,tum  cp  in  eo  fuligineu  multo  eft  acrius,tum  q?  in  illis  terrenu  quodamodo  fubadftnngcns 
eftin  hac ablkrgens, vcluti  in  cincre  tithymalloru.  Eft  cV  Calx cineris  quedam  fpccies,ceterum 
eflcntiae,tenuioru  partiu,g  qui  ex  lignis  nnnimiru  quanto  lapides  exactius  torreri ,  vt  cinis  fiant, 
poftulant.  Sed  tnmultum  cxiplareliquuinfehabet  vclutnatureigneae.quod  vocat  tf&rvpwfieu 
ProindeElotamecUcameneftcitraniorfumdeficcans,magiscjjfi  bisterVe  lauetur.  Caeterum  fi 
marinaaqua  ablutafit^admodumdigerit.  Diceturporrddeea,vbidemetallias  fermo  habebiu 

Telcphtum . 

Telephium  exiccandi  cVdetergendi  facultate  eft,non  tn  infigniter  calida:  verum  in  hoc  forfan 
D  quifpiam  ipfum  primi  efle  ordinis  cenfeat.  Deficcat  tn  fecundo  ordine  intcfo,aut  certe  principio 
tertij.  Proinde  ad  putrida  vlcera  conuenit,cV  vitiliginem  vtranq3  fanat  cum  aceto. 

Telis  Fccnumgrxcum . 

A.ibLci4<.  Faenumgrecum"  calidum  eft  fecundi  ordinis ,  ficcum  primi.  Proinde  fcruentes  phlegmonas 
iritat  acerbat  cjj:  quae  verd  minus  funt  caIidae,cV  magis  durae,eas  digerendo  curat. 

Ttthjmalli . 

it:.c.4ii.  Tithymalli  ocs  vincentcm  habcnt  acrem  calida  q;  facultatem :  ineft  verd  ipds  cV  amaritas.  Va 
lidiflimusitaqjcorueftLiquor^fecundumlocu  tenentFructuscVFoIia.  SedcV  Radixdicrarufa 
cultatu  particeps  cft,fed  non  exaequo.  Sane  ipfa  cu  aceto  dccocla  doloresfanatdetium,  maxirue 
cj illis erofis .pueniunt:  At liquores, vt qui  valentiore  vim  habeat,  in  tbramina  quidc  ipfa  dcntiu 
induntur :  caeteru  li  aliam  corpdris  partem  contigerint,c6tinud  adurunt,  vlcerat  c\y.  proinde  fons  *  AEom. 
tllis  cera  circulinitur :  qiiippe  cu  ex  quarto  fint  excalfacientium  ordine,que  efle  aduretium  pofui- 
mus.  Sic  pilos  quoqj  buccus  inunclustolIit:porrdcu  vehemetiorfit,oleomifcet:cVfiididetide 
ac  faepe  flat,tandem  prorfum  pilorum  radices  aduftae  corrumpenf,  corpus  qj  depilc  reddec.  Eade 
facultate  verrucas,quas  acrochordonas  nominant,5d  myrmecias ,  cV  pterygia  fiue  oculovum  vn- 
gueSjcV  thymos  auferut :  deterget  qj  lichenas  cV  pforas,  quia  f.  dC  abftcrgedji  facultas  incft  proptcr 

imaritudinem. 


DE  SIMPL 


iEDIC.    F  AC  VLT. 


amaritudinem.  Preterea  vlcemm  phagcdaenica ,  anthracode,  cV  gangraenode,  quia  valenter  tum  E 
excalfaciunt,tum  detergunt,fi  in  tpe  cV  moderate  vtare,iuuare  aliqn  poterunt.  Vcrum  enimuero 
cVfiftularucalloseade  facultate  eximunt.  Ccteruhecomnia  genere  quideTimiliter,imbecillius 
tn  cV  folia  3d  frudus  pr^ftare  pofiunt.  Quibus  fane  cV  ad  pifces  in  aqua  ftagnali  capiedos  vri  affb 
lent.Celerrime  nanq3  ab  illis  in  vertiginem  a<fti,ac  femimortui  redditi,ad  aquae  fuperficiem  ferun 
tur.  Porrd  cu  Septem  fint  eoru  genera,valentiifimus  eft  que  Characian  nominant ,  que  vtiqj  et 
quida  marem  cognominant :  cV  Fcemina  nuncupata  Myrfinites :  cV  Qui  in  petris  nafcitur  ad  mo 
du  arbori  s :  deinceps  Qui  phlomo  adfimilis  eft :  cV  Cypariffias :  deinde  Paralius  fiue  marinus :  de>- 
niqa  Heliofcopius.  Proportione  verd  coprehefg  illoru  facultatis  cV  Cinis  cV  Lixiuiu  ex  ipiis  erit. 

Trdgdcetnthd . 

TragacStha  Omile Gumi  vim  obrinetemplaftica gda,  cV quae acrimoniam  hebetat.Et fane  fi-  A.ibi.c.no. 
mili ter  vt  illud  deficcat.       Trdgion . 

Tragrj  Folia,fruclus,lachryma  cj^trahetis  digcreris  qj  funt  facuItaris.Eft  verd    tenuiu  partiu, 
cV  facultate  in  principio  tertrj  ia  quoquo  mo  ordinis  calida.  Stipites  cV  heretia  corporibus  extra^ 
hit,lapides  frangit,mefes  mouet  drachm^  podere  potu.  Porrd  in  Creta  lola  nafcitur,Letifco  ad- 
fimile.  Cgteru  Alteru  tragiu  hoc  mtnus,cuius  folia  Scolopendrio  fimilia  funt,vifitur  quidc  mul  p 
tis  in  locis:  fed  non  parum  habet  facultatis  adftringentis,  vt  cV  ad  fluxionum  affeclus  conueniat. 

Trdgorigdnum . 

De  Tragorigano  in  fermone  de  Origano  fupra  eft  diclum. 

Tribolos . 

Tribolus"  ex humidaeffentia  modicc  frigida,cV  ficca  no mediocriter,cV  ipfa frigida,componi-  a.  ibi. c.  5 19. 
tur.In  terreftri  tn  fuperat  terreum  frigidu,quodadftringensoftedimus:inaquatico  vcrd  aqueu. 

Proinde  ambo,8£  cotra  phlegmonaru  generationes,cV  omnino  contra  oes  influxus,  congru  ut, 
Porrd  terreftris  ipfius  Frudus,cum  tenuium  Gt  partium,potus  lapides  in  renibus  comminuit. 

Tnpoltum . 

Tripolrj  Radix  gufianti  acris  eft,cV  facultate  calida  in  terrio  excefTu. 

Tnphyllum . 

TriphyIIum,quidam  Afphaltion3quida  Oxyphyllon,  no  nulli  Minyanthes,funt  cV  q  Cniciu 
vocitent.  Prima  quidem  tria,ab  accidetibus  frutici :  rcliqua  duo  nomina,haud  fdo  vnde.  V is  pla% 
tae  eft  calida  cV  ficca  vt  bituminis,cui  odore  eft  fimilis,  vtrinqj  terrio  ordine.  Proinde  pota  lateru 
dolores  ab  obftruclione  natos  iuuat,cV  vrinam  menfes  ij$  prouocat.  G 

TricJyomdnes . 
Trichomancs  eadem  praeftat,que_  Adiantum  ♦ 

Trychnon  Solanum. 

Trychnon^quida  praepofito  f,Strychnum vocant.  Eiculentuquidem,  quodinhortisnafcit,  A.ibi.c. 
notumeftommbus:vtunturq3adomniaea,  q  refrigerari  adftringi  cjj  poftulant.Pot.n.haec  duo 
ordinefecudo.  C^teroru non  efculentoru  vnum  quidem  nuncupat  Halicacabum,  fruclum  ha- 
bensrufum,acino  vuae  tumfigura  tum  magnitudinead(imile,quocVadcoronas  vtunnalterum 
verdfruticofum/iconciliandofornno  Hypnoticum:cVtertium,quddinfaniaafferat,Manicum 
appellitant.  Halicacabu  igitur  in  folioru  facultace  hortenfi  folano  fimile eft,fruclu  habens ciedac 
vnnxidoneum:proindcc6pluiibusGcuItatibuscopolitis,queadiecur,ad  vefica,  cVrencsacco^ 
modanf,adiungif.  Solani  verd  Hypnocici,cortex  radicis,li  cum  vino  bibatur,fomnum  acccrfit 
drachmae  podere  fump  tus.  Scd  cV  cxtera  quoq-,  papaueris  fucco  perfimilis  eft,  nifi  q>  hadenus  im 
becillior  eft,q?  ipfc  tertij  habeatur  ordinis  1  cfngerantium,cu  hic  pofitus  fit  in  quarto.  Huius  fola- 
ni  Semen  vrina ciendi  poteftatem  habet.Cae teru  li  plus  duodecim  corymbis  hauferis ,  dementia 
quoq?  adfcifcet.  Porrd  quod  reliquu  eft  ex  propofitis  folanis,ad  medicationes,  quae  intrd  in  cor^  H 
pus adhibentur,inutile eft.  Na fi  quatuor  eius  drachmae  offerantur,  morte  inferent:  fi  pauciores, 
infania:  vna  certe  innoxie  fumitur,cgteru  nec  ipfa  vtile  quid  obtinet.  Veru  fi  foris  corpori  empla 
ftri  modo  illinaf,vlcera  cacoethe,cV  nomode  fiue  pafcetia,curat.  Sed  ad  talia  radtcis  cortex  prefer 
tur,deficcans  fecundo  ordine  ia  completo,cV  terrio  incipiente :  refrigerans  fecundo  tncipiente. 

HVACINTHVS 

HYacinthf  Radix  bulbofa  eft,ordinis  primi  in  deficcado  rfecudi  verd  copleri,  aut  certe  tertfj      "^1"6*' } 
incipientis,in refrigerado.  ItaqjpuerosdiutifTimeferuareipuberesvinoiUitacredif.  Fru    O  IOIS 
dus  leuiter  extergit    adftringit.  Quamobre  cV  ipfe  regio  morbo  laboraubus  cxhibetur  in  vino, 
Ordine  quide  teruo  quadatenus  deficcans,cacteru  in  medio  confiftens  caliditaris  ac  frigiditatis. 

Hydnon  TuberTerrx. 

Hydna  oibus  nota  funt.  Subftanria  habet  vincente  terreftregde  cofifknria,  fed  tn  ca  paucufa  A.ibi.c.  6ti. 
qda  parriu  tenuitate  mifta.  Hydropeperi. 

Hydropeperfalocis  in  quibus  nafcitur,oXax  fimihtudine  qug  fllt  cu  pipere  in  guftu  eft,nomen    AibicJ  5 r- 
fortitumeft:c^ierumnonvfqueadeocalidumeftgpiper.  Ecfane  Herbaipfaeriamnum  viridis 
vna  cu  fru6u  cataplafmatis  in  modum  impofita,fugilIata  cV  tumores  tnduratos  digerit. 

Hyofcyamttf. 


LIBER  OCTAVVS 


6j 


A-ibi.c.j  5 


Aibi.c.  35«. 
Ajbi.c.438. 

Aibi.c^o. 


A.ibi.c.98, 


b:J.  C.87.& 


A  Hjofcyamui  ^tltercum . 

Hyofcyamus/cui  fcmen  atrum  eft,infaniam  ac foporem  affert:  Sed  is,  cui  femen  mcdiocriter 
flauum  eft,propinquam  ei  facultatem  pofTider.  Veru  vtrtcp  fugiendi  funt  vt  mutiles  QC  veneno- 
li ,  feu  deleterrj.  Cxtcriim  cuius  femcn  ac  fios  candidus  eft,ad  fanauones  velmaximeidoneus  eft, 
ex  tertio  quodammodo  ordine  refrigeranuum.  Porrd  Flos  eius  quidem ,  cui  femen  eft nigrum, 
mediocnter  purpureuseft.eius  vero,cui  eft  fubflauum,Ieuiter  mali  colorcm  rcfert. 

H)pericum . 

HypericumValfaat  cVdeficcat,effenu'a  tenuiu  partium,adeo  vt  cV  menfes  6V  vrinas  prouocet: 
fcd  ad  ha?c  totus  fumendus  eft  Fruclus,  non  tantiim  femen.  Porrc  cu  Folrjs  lllitus  vindis  ad  a'ca>» 
trice  ducit  ctim  alia,tum  etiam  ambufta.  Cauerum  fi  ficca  contufa  infpergas,  fanabis  6V  mollia  ru> 
miSjhumida  qj,cV  puuedinofa  vlcerum.  Sunt  cV  qui  ifchiadicis  bibendum  exhibeant. 

Hypccoon . 

Hypecoon  refrigcrandi  vimhabet,extertioordinerefrigeranu'um,  vtparuabfita  papauerc. 

Hy povlofjon . 

Hvpogloflon  indeadconuncupatacftjqjfummiscorymbis  velutligularquaedamexeut»  Ct> 
B  terum  RadixcV  Succusfruticisemolliendi  vim  poffidenr. 

H)(fopum. 

Hyffopum  dcficcat  &  excalfacit  ordine  tertio :  fed  cV  tenuium  eft  partium. 

Phaci  Lentes 

LEntesValenter  adftringunt:medium  tcnentcaliditatiscV  frigiditatis :  deficcant  fane  in  fe^ 
cundoordine.  Ipfumitaqjearumcorpusdeficcar^cViiftitventrem:  cxterumDecoau  pro^ 
uocat.Proindeetiampnoraquaabricitur,vbi  retcnuoniscaufaadhibentur. 

Phac os  Lenticuia  Paiujhris . 
Lenticula  Paluftris  humida?  frigida? qj  icperature  eft,  vuinqj  ex  fecundo  quodamodo  ordine» 
PhJens . 

Phaleridis  herbx  rum  Succus,  tum  femcjum  folia  potari  vuliter  acduntur  ad  veficaz  dolorcs, 
ceuinfcfehabeantquiddam  tenuium  partium,cVcalidum. 

Phalangnes . 

Phalangites,ficappelhtaeft,or>morfis  aphalangfjs  auxflietur.  Eft  autcm  facultatis  tenuium 
partium,dciiccantis:  Quamobrem  cV  tormina pauenubus  fuccurrit. 
C  Phiomws  Verbafcum . 

Phlomos."'  Quida  per  p  litera 6V  fcnbunt,5c  profcrunt.  Quxdam  folrjs  alba  eft,  quedam  verov 
nigra.  Et albe quidem  mas  cft,cuius  folia  angufuora : fccmina,cuius  maiora.  Et  prcter  has  eft  alia 
Phlomos,  Agna  cognominata : florcs habet aureos  cV  luteos.fiue  melusontas.  Sed  cV alia  prxter 
has  eit,quam  propne  Phlomida  nominant;cV  Thryallida.  Pnorum  itaq: duarum  Radix acerba 
guftu  eit,cV  riuxionis  arlcaibus  prodeft :  fed  cV  ad  dentium  dolorcm  eam  quidam  colluunt.  Sane 
Folia digerendi  vim  habcnt: lic cV  aliarum  folia,cV  maximc eius,quc aurci  coloris  flores  obtinet, 
qua  et  capillos  flauos  rcddunt.Oium  enim  folia  deliccadi  cV  mediocnter  detergedi  vim  poiTidet. 

Phcemx  Paima. 

Phcenix  arbor  adftrictorie  facultaris  omnibus  fui  partibus  eft  particcps.  Igitur  ramoru  Suc- 
c  is aufterus eft ex aquea fubfutia  tepida;cV  terrea frigida,coftans.  Similis nature eft Encephalos, 
que  vocanr,hoc eft cerebru  iiue  mcdullajcfui  aptus.  At Fructus eius,cV maxime dulcis,no  pauca 
obtinetcaliditatem.Cacrum.cucdendoiitjmultoeftvfuijnontantumforisimpoiitus, vbi  quid 
roborarecVdeiiccare,contrahere,ftipare,denfareq;coniiliumeft :  fedcVtanq;  cibus  fumptus  cV 
limul  cu alrjs,cV  per fe.  Porro  quod  Elaten  vocant,nempc  tenerum  lllud  palmc  germen,eandem 
D  cum  cerebro eius facultatem  poifidet.  Quod  vero  velut  Tcgumentum  eius  cft ,  adfrnngente  cV 
ipfum  qualitatem  habet,veru  plus  q; diaa  cmma  exiccat :  vtpote  quod  6V  cffenue  coniiitentia H* 
lis  iiccius  eft,cV  minimu  habet  humiditatis.Itaqj  iure  vtutur  1II0  ad  vlceru  putrefcentia:  mifcct  q^ 
mcdicamentis  articulos  plus  lufto  laxatos  contrahentibus  :  ad  hecfacultatibushcpaticis  cV  ito^ 
machicis,feu  rntro  fumantur,feu  foris  admoucanwr.  Sed  6V  Radix  plantc  deficcatonae  ciua  mor 
fum  facultauseft,adiunctum  habcns  cV  lpfaadftnctionis  quippiam. 

Phorbwn . 

Phorbrj  Semineadleucomatahoccftalbugines,cummelIeapplicat.  ScdcV  fpiculaextrahcre 
crcditur.  Porro  cV  lpfa  Herbaidcm  prcftare  videtur.  Ex  quibusconftat  Q>  tenuiumpartium,cV 
attrahcndi  detcrgendi  q;  potcntiam  obunet. 

Phu. 

Phu."  Odorata quodam  modo  cft  huius herbe  Radix, nardo  viribus  fimilis : fed tamcn  ad  plc 
rac£  mhrmior.  Vrinasmouet  plus  g  aut  lndica,aut  Syriaca  nardus,perinde  vt  Gallica. 

Phycos  *Al*a. 

Phycos  humcns  ctiamnum  cV  virens  cx  mari  exemptus  dcficcat  cV  refrigerat  ordmc  fccundo : 
habct  cmm  auiddam  modicc  acerbum. 

Plryluttt. 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

PhyHttis.  E 
Phyllitis,cu  qualitatis  fit  accrbae,non  ab  rc  diarrhceas  fiuc  profluuia,cV  dyfentcrias,pota  iuuat. 

Phyllon  Malabathru  Folium  Malabathri . 
,  Folium^MalabathriNardolimilem  vim  pofTider.  A.ihic.15;. 

Calbame    Galban  vm 

GAlbanrifuccuseitplantartcruIacea!,molhedicVdigcrcdi  vi.  Fucritqjfineex  tertio  ordine  *•«••«. 
excalfacientiuincipiente,aut  fecundo  compleco  :in  deiiccando  verd,cx  fccundo  incipientc*    1 }°' fo1,11* e 
Chamxdrys . 

Chamaedrys "  vincetc  habet  qualitatem  amara :  eft  cV  quodamodo  acris.  Quocirca  mcrito  lic- 
nes  coIliquat,cV  vrinas  ac  mefes  prouocat,craflitudine  humorum  incidir,3£  viiccrum  obftrucfho- 
nes  expurgat.  Ponat  qj  ca  quifpiam  in  tertio  ordine  excalfacicntium  cV  deficcantium :  plus  tame 
dcliccat,quam  calefacit.      Canuajjbs . 

..  ChamarcifiiJ  Mos,  cumfitadmodum  amarus,iccurobftruclioncliberat.  Daturq^excoxendi- 
celaborantibus.  cham&lea. 

ChameleaVinccntcm  habct qualitatem  amaram.  Quamobrem  admodum fordida  vlccra ,  cV  A.ibi.c4j*. 
quae  maximas  habent  crufias,cum  mclle  perpurgarc  poteft.  F 

Chamzleuce . 

Chamaeleucc  calidae  facultatis  eft  tertio  quodammodo  ordinc,ficcae  primo. 

Chamxleon . 

Chama:leontis"Radix,Nigri  quidem,lethalequidda  obtinct.  QuamobreforisVticp  vfus  cius    A.ibid.c.  197. 
ad pforasadhibetur,cV  lichenas,cV  vitiligincs,cV  in  fumma  quae dctcrlionem  poftulant: pracrea    &-45  5- 
digerentibus  cV  cmollicntibus  pharmacis  commifcctur :  cV  phagedcnica  vlcera  fanat  illita.Eft.n. 
ficca  tcrtio  ordinc,calfacit  verd  fecundo  ordincabfoluto.  Porrd  Albi  chamcjeotis  radixadlatos 
lumbricos  potui  datur  cu  vino  auftero  menfura  oxybaphi.  Exhibent  fanc  etia aqua  inter cutem 
laborantibus  adfimilcm  habcntcm  tempericm  lpfius  nigri  radici,nifi  quatcnus  amarior  cjj  illa  eft» 

Chamxpitys . 

Chamaepitys^guftu quide amarum  faporem  validiorc acri obtinct, cffeclu  verd  cxpurgat  ab>    A.l.t.ci.c  1  ji 
ftergit  qj  vifcera  plus,6^  calfacit.  Proinde  auriginolis,2>£  omnino  quibus  facile  lecur  obftruit,bo        1 14'f 
nu  cft  remcdifi.Qmn  cV  mcnfes  ducit  tu  pota,tum  appofita  cu  mclle.  Sed  dc  vrinae  moucndc  mc- 
dicamcn  cft.  Sunt  aut  ct,qui  ea exhibent  dccocta  in  melicrato  rjs,qui coxedicis  doloribus  torque^ 
tur.  Hcrba  porrd  ipfa  viridis  vulnera  magna conglutinat,cV  vlcera  pucrcfccntia  fanat:  praetcrca  G 
vbcrum  duritics  difcutit.  Eft  enim  in  liccando  ordinis  tertrj,in  calfaciendo  vcrd  fecundi. 

Cham.tjyce. 

Chamaefyceabftergendi  fimul  cVacrcVim  poffidet.  Itaq3acrochordonas,cVmyrmecias,Cau^ 
IeseiustcnerioresinmodumcatapIafmatisadmoti,quiq3CX  eis  prorluit  liquor ,  aufcrunt.  Cum 
mclle  vcrdcraffasoculorumcicatricesdctergunt.  Scd  cV  hcbctudines  vifus  acraffitie  natasad> 
iuuant,ficut  fanc  Sc"  fufrulionum  principia. 

Chelidomum . 

ChcIidoniu"extergentisadmodum  cVcalidaefacultatiscft.  Scdc^  Succusciusadacuendir  vi-  A.ibi.c.ijj. 
fum  comodus  cft,vtiq3  in  quibus  craffum  quidda  in  pupilla  colligitur,digeftionc  atqj  difcufTione 
indiges.  Vfi  funtRadiceeiusquidaadaurigincmabobftruclioneiecorisproficifccntc,  in  vino 
eam  albo  potui  cxhibentes  cu  anifo.  Similiter  mafa  confert  dentium  doloribus.  Porrd  Chelido 
niuMinuscuacriusfitmaiore,celeriterillitucutccxulccrat,vnguesq3  fcabros  crjcit.  Succuseius 
pernarespurgatjVtpotcadmoduacer.  Itaqjhaecherbaquarti  quodamodoordinis  fueritcalfa^ 
cicntium  mcipientis :  Maius aut  chelidoniu  tertrj  eft  ordinis  abfoluti  iam,  id  c\$  tum  in  calfaciedo, 
tum  in  ficcando .  Chondrda .  H 

Chondrila.  Ethancquidam  Serin  nominat.  Eftenimciufdem  ferecumillafacultatis:  nifiq» 
guftu  amariufcula  cft,acproindcfacultate  ficcantiore. 

Chondrus . 

Ghondrus  eft  fane  nutrimentu  optimum,ficuti  cV  triticu. Sed  huius  inftituti  non  eft  de  nutri- 
mento  diftinguere.  Veru  vt  medicame  emplafticae  facultatis  eft,tcperie  tritico  fimilis,  plus  tfi  illo 
vifcofus :  quare  fane  et  illo  plus  nutricEft  qj  ceu  materia  quaeda  idonea  excipiendis  aceto,manna 
aqua,muna,  cVid  genusalrjs  valenter  deficcantibus  :  proindequidaexgenereadmodijexiccan- 
tium  eife  cVhoc  femen  autumarunt.  Caeteru  Chondrus ex  numero  eft  potius  concoquentiu,  vt 
cV  triticum,que  minime  profecld  deficcant.  At  ob  exiccantium  medicaminum  admiftionem ,  cu 
quod  ex  lllis  compofitum  eft,exiccatorium  fit,medicorum  complures  in  errorem  inducli  funt,vt 
ialsdputarentdeliccationemchondroacceptam  ferendam,rjs,qug  admifta  erant,pr^terius. 

Chryfocome . 

Chryfocome,vocat  cV  Chryfites.  Radix  vincctes  habct  acre  fimul  cV  adftringente  qualitates : 
quare  non  admodu  multi  vfus  eft.  Vfui  th  eft  decoda  in  melicrato  in  peripneumoni^s,cV  morbis 
hepaticis  fiue  iecorarrjs.  Sed  cV  menftruae  purgationis  prouocandae  vim  quandam  obtinet. 

Pjeudodtclamnum. 


A.ibi.«.5Jj. 


Aibi.c.io. 


LIBERNONVS  64 

,  PsEVDODICTAMNVM 

L/  Scudodidamnum  imbecillis  didamni  vim  habet. 
■*  Pfyllium. 

Pfyllium  Scmcn  habctadmodum  vnle,ex  fecundo  refrigcrantium  ordinc:in  deficcando  vcrd 
&  humedando  medium  quodammodo  eft  &C  fymmetrum* 

OciMO  N" 

OCimum  cx  fecundo  eft  ordine  calfacientium :  habetautcm  recrcmcntitiam  humiditatcm» 
Proindc  ncccommodum  eft  quod  in  corpus  fumatur :  Cetcrum  foris  illitum,ad  digerendu 
£>C  concoquendum  tdoneum  eft. 

Ocimotdes . 

Ocimoides.  Quidam  Philitxrium  cognominant.  Radix inutilis  cft,  At  Scmc  tenuium  pai> 
tium,cV  deficcantiscitra  mordicationem  facultaus  cft, 

GALENI     DE  SIMPLICIVM 

MEDICAMENTORVM    FAC  VLTATIB  VS 
LIBER  NONVS 


AR.GVENTVM  LIBRI 

Agitde  Terrarumac  MetalJicorumFacultate. 

Jleplicdntur  qu£  de  ^ldjlringentibus ,  &  Combujiis  Medtcdmentis 
Quarto  libro  demonjbrdtd funt . 

Votquot  plantaru  partes  funt,cV  fruclus ,  8C  fucci,  atq3  Iiquores,  fupra  dicla 
funt  omnia.  Nunc  autem  de  reliquis  medicamentis,que  metalloru  gcnere 
cenfent,qua:  cjj  ipfius  terrae  fpecies  funt,diiTerere  propofitum  eft  :  poft  quae 
E|  deinceps  no  nihil  tracftabitur  de  partibus  animalium ,  vtiq^  quibus  ccu  me- 
dicamctis  ad  curationes  vtimur.  Ceteru  praeftare  mihi  videtur,coiter  dc  il^ 
^Tji  lis  omnibus  prefari,qud  videlicet  tu  darius  intelligi  pofifint,tu  qu£  dicenda 
■  funt,diftincle  ceu in  articulos  inaudiantur.Na  fi  quis in  omnibus  fcquatur 
fcriptores  fiue  medicamentoru,fiue  materiarum,  liue  illoru  prarparandoru, 
in  mul  tis  profedo  turpiflimc  halIucinabitur,cV  ea  que;  prefinite  ac  determinate  a  me  poiita  funt, 
perpera accipiet.  Cxterumcumduofintcapitacoisorationisiam  proponendae:  Altcrueft,an 
ipontc  nafcentium  mcdicaminu  quae  combufta  funt,  calidiora  arbitrari  oporteat ,  an  frigidiora: 
Alterudemedicametisadftringentibus,quorumingcncre  efte  fupra  oftcnfum  eftmm  auftera, 
tu  acerba.  Itaq?  fup  his  quide  in  quarto  horum  commentariorum  verba  fccimus:  fcd  &C  modd  co 
memorare  fatius  fuerit  Mcdicamentis  adftringentibus  &C  facultatem  3C  qualitatem  inefte  cu  acri^ 
buspugnantifllma.  Adftringuntenimacaoa,balauftiujiypc>cyftis,cytini,galla,rheon,rhus,om' 
phacium.mefpila.corna^malicoriumjmyrta.  Acria  vcroTunteuphorbium,allium,cacpa,porrum, 
napyjpiperjgingibcrijfmyrnium.origanum^pulegium, calamenthc, cVthymus.  Reuocandum 
itaqj  in  memonam  dutaxat,qualem  cuiusqj  diclorum  percipimus  fenfum ,  Sc  protinus  fcquetur 
qualitatis  eorum  diuerfitas,quam  m  quarto  libro  expofui  vna  cum  alrjs  omnibus guftus  differe- 
tns.  Sanecontrahuntconftipantqjatqjcondcnfantfubftantiam  noftraadftringcntia:acproin- 
Dde  inquamuiscorponsnofiripartemextrinfecusimpofita,  continuo  illamrugofam  cY  contra^ 
clam erficiunt,contra quam acria,quaeimpofitacuti perfpicud  cam cxcalfaciunt, atqjin  molcm 
attollunt,rubentecolore:ac  fidiutius  immorentur,etiam  vlcerant.  Hec  itacp  cuidenter  apparent 
tum incidere,tum excalfacerc, tum  ctiam  a  vicinis  partibus  ad fefe  fanguinc attrahere : at adftrin- 
gentia  refrigerando,contrahendo,conftringendo  cn,  in  illis  etiam  contentum  repcllcrc.  Faculias 
itacp aducrfiifima  eft  adftringcntibus  cu  acnbus : nec quar in guftu  apparct quah  tas,  fimilc  quip^ 
piam  obtinet.  Quid  ergo  non  nullis  in  mcntem  vencrit,  vt  pipcr,allium, atq? adco  acria  omma, 
adftringerediccrent,fanccogitationc  alfequi  nequco.  Namlivt  harcadftrmgcre  dictitant,ita 
rhun^balauftium^omphaciunijmefpilum,  dC  quotquot cius  funt generis ,  aci ia  cognominarent, 
diuerfa  ac  commutata  in  nominibus  confuctudine,ignaros  profecld  illos  vocum,  6C  carum  figni 
ficatuum,non  tamcn  guftandi  aut  olfacicndi  carere  iudicio,dicerem.  Nunc  vcrd  cum  rcs  duas  dC 
olfacfuijCV  guftu,cV  efteclibus  fuis,contrariam  inter  fefe  naturam  oftcntantcs,  vna  appellatione  nu 
cupent,admiranda  profecid  hominum  aut  ftupiditas  eft,aut  demcntia,  aut  fimul  vtraque:  perin- 
decnimfaciuntatqueilli,qui6Vignis  cVniuiseundemeifcfcnfumaiunt.  Atque  adco  in  quen^ 
dam  quondamincidi,  qui  prae  tam aliena  atque  abfurda  vfurpandorum  vocabulorum  confue- 
tudine,  diccretnihilprohiberc,qudminusdicercturnixeandem  igm  habcre  tum qualitatcm, 

tum 


^  DE    SIMPL.    MEDiC  FACVLT. 

tum  facultatcm :  quia  vidchcct  5C  ha*c  qiiqj  vifa  fit  pcdcs  diutius  pcr  cam  ambulantium  aduffiflc.  E 
Sane  non  paruo  tpe  opus eft,vt  illis  hominibus  fordem  animi  cxpurges.  At  quibus  non  in  tam 
profunda ignorantiae caligmc dcgcre contigit,ac quartum  horum  commcntarioru  perlcgcrint, 
ijx<^u^iamdic?hfunt,mcinonccauf3repetitafufficiunt,quo  diihnclc  nominadequacppropria- 
rum  rerum  ita  inaudiant,quemadmodu Latinis erlerre Gra*cis qj  mos  eft.  Tranfibo  vero  ad  fc 
cundum  fcemma  iiuefpeculationcm,haud  ctia  de  nomine  cV  fignificato  cius  habcndum ,  verum 
.derei natura.  Num  pleriq^ cxiftimantcombufta omnia fcipfis effici frigidiora :  alrj  ccontra, com- 
fcuftorum  omnium  augeri caliditatem exiftimant:  vtriqj fane  errates.Confpiciutur  enim  Iiqui' 
do  quaedam calidiora reddita  cV ad  guftu,cV ad  tacftum,  cV ad cam  quain  vfu  cernitur  facultatem: 
vclutfupra  dicebamdeacnbuscVadftringentibus.Quadam  contraabvftioncminus  apparent 
calida:id  qjclare  difcernimus  tum  ta(ftu3tum  vfu.  Dicoaut  vfum,ccu  antexdixi,cum  cuti  impofita 
alia  calidiorem  rubentiorem  q*  partcm  efficiunt,aha  exanguem  cV  frigidam :  cV  alia  molem  attofj 
lunt,alia  contrahunt.  Igitur  Acria multu  caloris amittunt vfta: at qua* ciufmodi  non  funt,  affu- 
munt.  Sanccombuftorum  omniumnullum  plane  cftfrigidum:  relinquitur  enim  inillis  velut 
i[A7rvpiuuci  hoceft  ignitio  qua*dam,nam  ita  vocabat  Ariftoteles.  Atcp  id  cft  quod  per  ablutiones 
detergitur,excctmbuftorum  fubftaua  fubtiliffimum :  quod  vbi  cu  aqua abient,  quod  vfti  rcliquu  F 
eft,fubftantia  tcrrena  cft: liquidcm  humidum  oc  combuftio  abfumit,  rcliquum  aut  terrenum  cft 
vna  cu  cmpyreumate  ab  Anftotelc  vocato.-  Hoc  crgo  vbi  per  lotioncm  ablatum  ac  fcmotum  fuc 
rit,aqua,in  qua  mcdicamc ablutum  cft,calidam  adfciuit  facultate,eam t\i  tenuium  parrium  :  quod 
rcliquu  verd cft,terrcum  limuI&frigid"ueft,deficcarecitramordacftatcmpotens.  Dchisquide 
cV  fupi  a  diximus : ca*teriim  ni hilo  dctcrius  cft  in  memoriam nunc  ea reuocaffe ,  vt rcpctita i Uorii 
mcmoria,fimul  qua  dicenda  iunt,exactius  quis  affequatur. 

Dfi   T  E  R  p.  AE  DIFFERENTIIS 

CVm  dua*  lint  res ,  qua*  terrsc  vocabulo  ligninca^ur,neceffarium  duxi prius  eas  diftingucre, 
vt clariora  fint  qua* diceda  veniut.  Altera  fanc  omnibus  Grecis-f paritcr  Latinis  }-  maxime 
eoiucia  cft.Siquide  vbi  triricum,hordeu,aut  aliud  quodpia  fcminu,qu£cerealia  nuncupantur,ie> 
minat.mediocriter  humida  eflc  tcrra  oporterc  aiunt:  At  vbi  vites,ficus,oIeas,  aut  alia  cjuisarbore 
plan  cat,fugienda  pracipiunt  tum  ca,qua*  vliginis  plane  expcrs  fit  cV  an'da,tum  qu£  humida  fit  &C 
lutofa : nam  Lutum  v  ocat  tcrram  humtdo  maccrata.  Tu  qui  de  coledis agris  feu  georgica  cofcri- 
but,in  rcgionum  difterentrjs  atram  terra,argillofam,arcnofam  q*,difcriminantes  efferunt :  fcd  cV 
pinguemterravocant,cxqualutumftt  vifcofumaclcntum:  alteravcro  cotracp  hancdifpofita,G 
qua*  Iutum  cfficiat  pinguitudinis  expcrs  cV  friabilc,vt  fic  dicam.  Atqj  hoc  eft  vnum  terra*  voca- 
fculi  iignihcatUjOmnibus  vlitatum.  Alterum  eft folis  philofophis  vfurpatum,cu  aiunt elementa 
corp  orum  effcterra,aquam,aerem ,  cV  igncm.Corpus  nancp  extreme  ficcum  ac  frigidum  tcrram 
nuncupant.  Secundumhosergonullumcompofitorum  corporum  terra  ccnfctur  clcmcntaris: 
aiuntth  ca  plurimum  habcre  terra*,puta  adamantem,cVfaxa:&qua^o,corporcfucrintduriore,ta 
to  magis  ea  dicunt cflc  tcrrca,contra q  agricola*.  Haud  cnim  quo  durior  fit  corporu  coniiitentia, 
eo  plustcrreacfledi(futant,verum  lapides  bC  pctras  plane  adagricultura  cfleincptiffima  cotcn- 
dunt.Cueteru  eam  eiTe  tcrram  dicunt  exacliffima^quc  c|  longiflime  recelfit  a  faxi  coniiftetia :  quip 
pecum  cV  argillofam cV arenofam  ad  pleracj;  damnent inutilem.  Secundu itaque iignificatu  q3 
aphilofophiscclcbratur,tribus  finienturgeneribusterra*difterenti^.  Siquidem  Vnumeiusge- 
nus  lapis  cft,  Altcrum  corpus  metallicum,Tertium  verd  tcrra  quc  colitur :  fada  apud  cos  dinere- 
tiachrmetalliciscorponbuSjqugnindipoiTunt^vclutareiiiannOjplumbOjh^c.n.quidam  aiutnon 
terra,fed aqua*,plus  continere. Attamen  ccteri  homincs  oes  eam  dutaxat  terram nominant ,  quac 
humido  macerata  lutum  efficitur :  De  qua  vtique  bC  ego  nuc  ftatui  diflerentias  exponere,id  mo 
dd  prefatus,q?  propofita  fcclio  corporum  terrenorum  in  lapides,metaHica,cY.  terram  qugcolitur,  H 
abiquecorponbus  qua*  propric  phyfica  feu  naturalia  nominantur,dicla  eft.  Nam  li  ca  accedant, 
tum  ligna  omnia,cV  frucluum  partes  complures,velut  et  animalium,eflcntia  efle  tcrrcna  dicent : 
frucluum  quidem  partes,  vt  nuclei  oliuaru,cV  vinacei  vuarum,putamina  nucum,cV  conorum,cV 
eiusgenerismultaalia:animalium  verd  offa,cornua,dentes.  Verudc  plantarum  partibus,qua* 
terrenae  vtique  funt  cV  dur£,partim  iam  fupra  diclum  eft,partim  ct  nuc  dicetur :  At  de  tjs  qu£  ani- 
mantium  funt,infra  tradabitur,vbi  prius  terra  fpecies abfoluero  :  Hcet.n.ea  tibi  aut  differentias, 
aut  fpecies,aut  etappellare  genera.Dico  aut  hac,lapides,metallica  corpora,terram  in  lutum  folu- 
bilem.  Ac  primum  omniu  dicam  ab  Latinis  nuncupatg  terra*differentias,  quacommune  hoc 
habet,vt  addita  aqua  continud  foluatur,cxfiat  lutum.Nam  quod  a  philofophis  fic  appelIatur,no 
habet  omnibus  commune,fed  illis  tantum  confuetum  ac  celebratumfignificatum, 
De  differentiis  nominatae  passim  terrae 

TErram  vfitate  Latinis  vocari  dixi,qua  inieda  aqua  ftatim  foluitur,cV  fit  lutum.Huiufmodi 
ergo  eft,quam  homincs  ad  cukuram  elaborant,differentias  habens  quafdam  farre  fecudum 
propria  rationem,du  pinguis  eft  cV  vifcofa,qua*  vtique  omnino  cV  atra  colore  eft  :alia  verd  friabi- 
lior,cV  pinguitudinisexpers,quam  vocant  argillam,qug  fane  quodammodo  candidior  eft,  Atcf? 

ha* 


LIBER    NONVS  6f 

Ahaecontrarijfllmaefunt  dirTcrcntiae.  AliaMiaruminmedio  funt,altcriatq;altcrimagis  acccnden- 
tcs:atq3adco  qugdam  ctiam  quae  cxa'quo  ad  vnguemin  mcd/o ,  pariinteruallo  ab  vtraqjdiihnt. 

At  aliae  funt  tcrrae  dincrcntia  cx  diuerli  gencris  corporu  natae  comiftione:  qua  rationc  lapidoiac 
&  arenofae  habcntur.  Atqj  admiftam  talium  fubftantia  fcgregantlarge  aqu£  eflufione  ac  macera- 
tione, dum  tdtumhumidu  cfficiaturxu.n.ideffecftumcltjiclquoddeferiuratqjinelt  lapidofum  "AUutuau 
A.l.i.c.i.c.411  atqjarenofum,id  omnc  fubfidit,cV  terra exada  fupernatat.  Talc''quidda  cVin  Lcmnia  tcrra  vifit, 
T*,J y  t  qua cognonrinat  quida  Milton  Iemnia,id  cft  rubrica lemniam : cV alrj  quidam  Sphragida  lemnia, 
hoc  eft  ligillum  lcmnium,ob  impreflfum  videlicet  illi  figillum  Diang  facru.  Siquidcm  hac  terrani 
facerdos  cum  patrio  quoda  honore  fumcns,haud  macTatis  animalibus,fed  tritico  atq3  hordeo  pi&> 
meti  gratia  terra*  rcdditis,in  vrbem  coportat.  Qua  dcinde  aqua  macerata,  atqj  in  lutum  rcdactam, 
vbi  valenter  conturbauit,paulum  c^inde  quiefccre  fiuit,aqua  que  funnatat,primu  aufert:&  mox 
quod  fub  ea  eft  pingue  tcrra  tollit,at  reliquum  duntaxat  cjuod  ad  imu  fubfedit,lapidofum  fcilicct 
cVarcnofum  relinquit  vt  mutile  ac  fuperuacaneum.Porro  lutum  illud  pingue  vfq^  cd  deficcat,du 
molliscereconfiftentiam  accipiachuiusq^cxiguisacceptis  particuIis,facruDianefignum  impri 
mit:ac poftea  rurfum  in  vmbra ficcandu  rcponit,  donec omne  planc  humiditate  mittat,fiat q3  iU 

B  lud medicis  omnibus  cogni tu  mcdieame Lenia  fphragis fiue figillu : fic enim  quidda  illa  cogno-  . 
minatobimprefiam  illifphragidahoc  eftfigillum.-ccuctianon  nulIiobcolorcm,lcmniamiIton 
fiue  rubricam  appcllitat.  Eundem  ergo  quem  rubrica  colorem  obtinet,  veruab  eadifTcrt,  q>con- 
taclu  non  contaminet  atq3  illa :  cV  fecudum  collem  in  Lcmno,qui  totus  colore  fuluo  eft,  §L  in  quo 
nccparbor,ncq3faxu,neqiplatanafcitur,tm  huiufmoditerraviiitur.  Porrd  Tresciusfignant  dif- 
ferentiae,  Vna  qua  pofuimus  terrae  facrae,  qua  alrj  nemini  praeter  vna  facerdotc  contingcre  fas  elh 
Altera  vcrd  eius  quae  rc  vcra miltos eft ,  fiue  rubrica : vtuntur aut ca  poti ffimu  fabri : Demu  tertia 
cius quae extergit,qua  vtuntur  qui  lintea  SC  veftes lauant,quibus  vtiq^ collibitum  cft.  Carter  u  cu 
&  apud  Diofcoridem  cV  alios  quofdam  fcriptu  legiflem,  Lemniae  terrae  hircinum  mifceri  fangui- 
nem,atq3exlutoquodeanriftioncconficiebatur,iaccrdotelemniasquas  vocantfphragidas  tum 
conformare,tum  confignarc,cupiebam  profecld  cV  ipfe  miftionis  modum  infpicere  atq?  fymme- 
triam.  Itaqjquemadmodum  in  Cyprum  nauigauera  videdorum,quaeincafunt,metalIorum  gra 
tia,cV  in  Ccelen  ideft  caua,Syria  Paleftinae  partc  profeclus  fueram,bitumriris  Qi  alioru  quorudam 
tnfpiciendorum  caufa,ita  nec  in  Lemnu enauigarc  piguit,  vt quantu  fanguinis  terre  admifccret, 
confpiccre.  Na  cum  iterum  ex  Alia  Roma  pcdeftri  petcrem  ltincre  per  Thracia  cV  Alaccdonia, 

CpriusaTroade  Alexadria  inLemnuadnauigaui,  nadusillicnaucquaead  Theflalonica  curfum 
deftinabat.  Conueniebam  aut  cum  nauclero,  vt  1  n  curfu  Lemno  appellerct.  Et  fane  llle  praeftitit, 
fcd  no  ad  eam  ciuitatem  ad  quam  oportebat.  Antea.n.nefciueram  duas  efle  in  infulaciuitates,  fed 
credebam,vt  Samus,Clrius,Cos,  Andrus,Tenus,  cV  oes  adeo  quae  in  /Egeo  funt  mari,  vna  dun- 
taxat  ciuitate  habcnt  toti  iirililecognominc,ita  cV  Lemnum  nominis  fui  vnam  habereciuitatem, 
Porrd  vt  ex  naui  defcederam,  intcllexi  ciuitati  nomen eflc Myrine:nec  in  regioneciuitatis  illius 
autPhiloclctis  templume(lc,autfacrumNcptunicollcm,fcdinalteraqu^vocareturHcpheftias: 
nec  duitatem  eam  Myn  nae  eiTe  propinquam.Cum  q3  me  Nauclerus  expeclare  no  poftet,  diftuli, 
vt  cu  Roma  in  Afia  redirem ,  tum  Hepheftiada  viferem :  id  quod  feci  prout  fperaueram  5C  propo 
fueram.  Nam  vbi  cx  Itaha  in  Macedonia  traieciiTem,  eam  q3  penc  totam  pedeftri  itincrc  pertran- 
friflcm :  perucniiTcm  C13  PhiIippos,quae  ciuitas eft  hnitima  Thraciae: inde ad  mare  dcfcendi  quod 
proximu  aberat  ccntu  viginti  ftadrjs:  primumq^  Thafon  tranfmifi,  diftantcm  plus  minus  ducen- 
tis  ftadrjs,atq3  illinc  in  Lemnii  feptingentis,ac  rurfum  fermc  fcptingentis  in  Alexandriam  Troa- 
da traicci.  Ac  proinde  fanc  ex  induftria  tum  de  nauigatione,  tum  de  ftadrjs adfcripfi, vt fi  que  ca- 
dem,qua*  mc,caperet  Hepheftiada  vifendi  cupiditas,cognito  cius  fitu  fic  nauigattonem  in  fti  tue- 

D  ret.In  tota  nanq3  infula  Lemno  orientem  fpeaat  Hepheftias,occidentem  verd  Myrina.  Et  quod 
a  poeta dtdum de  Vulcano eft,qui graece dicitur  Hcpheftus, Decidit  in Lemnum.propter  collis 
naturam  occafionem  fumpliiTe  fabulecrediderim:apparet.n.combufto  fimillimus  tu  coloreipfo, 
tum  et  quia nihil  in eo  nafcitur.  In  huc  itacp colle facerdos,  quo  tempore ego  ad  infula  accelTera, 
cgrefla,certo  quoda  tritici  hordei  crj  numero  in  terra  coie<fto,alrjs  q3  quibufda  pro  religione  patria 
perpetratis,plauftru  totu  tcrra  impleuit.  Atcp  vbi  in  vrbecoUexriier,quo  dixi  modo,ilIas  fama  ho 
minu  adeo  celebratas  Lenias  fphragidas  prcparabat.  Vifum  ergo  milri  erat  percotari,nunqd  vng 
antea  hirdnu  aut  caprinu  fanguinem  huic  mifceri  folitu  memoriae  proditu  acccpiflet.  Q110  audi- 
to  oes  inrifum  foluti  funt,  nec  rj  fanc  quiuis  ex  vulgo,fed  viri  oppido  q  erudiri  cu  in  ali]s,  tu  prae- 
cipuev  in  vniuerfa  patri^  hiftoria.  Quin  &C  a  quoda  librum  accepi  quondam  ab  incolarum  quopu 
cofcriptum,qui  oem  Lcmnia  tcrrc  vfum  cdoccbat.  Quamobrem  ncc  me  quoq^  piguit  huius  me- 
dicamenti  pcriculu  facere,  acceptis  fragidum  viginti  millibus.  Scd  cV  is,  a  quo  iibru  dono  acccpi, 
inter  principes  habitus  ad  multa  hoc  vtcbatur  medicamine.  Siquide  ad  vulnera  tu  vctera,tum  ci- 
catrici  inducende  cotumacia:  ad  haec  ad  morfus  viperae,  atque  adeo  oes  feraru  morfus :  nec  no  ad- 
uerfus  medicamenta  lethalia:  no  ante  modd  cxlribere,fed  cV  poft  fphragide  vti  cofucuerat.  Addc 
bat  porrd  fefc  periculu  fecilTe  medicamenti,quod  quia  frudu  iunipcri  acdpit  AiaL  t&v  apzAu9i£a)? 

Quinta  Claflis.  II III  nuncupatur, 


DE    SIMPL    MEDIC  FACVLT. 


nuncupatur,ctri  vriq3  indebatur  cY.  tcrra  Lcmnia :  vomitum  q?  cicre  aiebat,  fiquis  cum  ctiamnum  E 
in  ventre  lethale  venenum  haererct,alexitcrium  liue  amuletum  cbibiflct.  Et  ianc  nos  quoq3  huius 
fecimus  pcriculum  ln  lepore  marino,cV  cantharidibus,cum  fefc  tale  quippiam  accepilfe  homines 
fufpicarentur :  verum  haulio,quod  Iemnia  fphragida  habebatjmedicamento,  protinus  omnc  euo 
muerunt,ncc  poftca  vllum  llhs  accidit  fymptoma  corum,quae  ad  leporem  cV  canthandcs  comita^ 
ri  cofucueruntjtametli  coniucla  eiTet  pernicioforum  mcdicaminu  exhibitio.  Caeterum  an  ad  alia 
mortifcra medicamenta,  haecinquaqua:vocantdeIeteria,eandevim  habeatmedicametum  quod 
cx  frucftu  iuniperi  8C  terra  Lemnia  conficitur,  mihi  vtiq$  ignotu  eft.  At  llle  ab  Hcphcftiade  profe 
<fio  alfcrcbat  adco,vt  8>C  rabictis  canis  morfum  ea  fanare  dicerct  in  vino  diluto  epotam :  vlccn  aute 
cx  accto  tmpenfe  acri  impofitam.  Sed  8»C  aliarum  ferarum  idiusex  aceto  fanare  refcrcbat,extnnfc- 
cus  folrjs  infuper impofitis,  quae  putredini  refiftere  didicimus.  In  primis  verd  pdicabat  Scordiu, 
deinde  Centaurium  exile,inde  Marrubiu.  Porrd  fi  qn  nos  fane  ad  vlccra  cacoethc  8C  putrida  ter- 
ram  lemniam  adhibuimus,  magnificc  profuit.  Vfus  aute  eft  pro  pramtatis  vlceris  magnitudinc. 
Quippe  id  quod  grauiter  oIet,impendio  q$  laxum  molle  q$  eft,ac  fordidum,fuftinet  vt  vel  per  accr 
rimum  acetum  lenia  terrain  lutofam  foluatur  conliftentiam,  aliorum  more  paftillorum,  quorum 
* ptfionn.  alius alio  vtitur :dico  autem Polyida;,&:  Prafionis,&:  Andronis,cV  qui nunc diclus eft,qucm  Bc-  F 
rinum  vocant.  Siquidem  hiomnes  valcnter  deficcantes  profunt  vlcenbuscontumacibus,  foluti 
intcrim  quidcm  in  vino  dulci,interim  fapa,interim  oenomclite,  non  nuncjj  etiam  alborum  vino^ 
rum  quopiam  aut  fuluorum  aut  Hauorum,prout  ntmiru  vfus  poftulat :  na  de  talibus  alibi  dcfinie- 
tur.  Similiter  verd  qiicp  foluutur  aut  ex  aceto,aut  vino,aut  aqua,  atit  oxymclite ,  aut  oxycrato,  aut 
mclicrato.  Porrd  Lemnia  tcrra  cx  aliquo comprehenforum  foluta  medicame fit  idoncum  tum  re 
centibus  glutinaridis  vulnenbus:  tum  medendis  inuctcratiSj^gre  addcatricem  venictibus^et  con 
tumacibus,  Similiter  autem  8C alia quaeuis  tcrra  pharmacodes  liue  medicamctofa.  Ncceflc cnim 
crit  diftingucre,licuti  fupra,  ab  elcmcntari  tcrra,  in  qua  8C  lapidcs  comprchendebantur,  cam  quae 
in  lutum  foluitur:fic  nunc  ab  ea,qua?colitur,mcdicamentofam.  Nihilo  cnim  deteriuserit  ita  cam 
cognominaifejqua  ad  curationcs  vtimur :  tametli  eius  quocp  quae  colitur,fi  qua  pinguis  cft,  com^ 
moda  eft  ad  curationcm  carum  omnium  partium,  quaedeficcari  pofcut.  Vnde  fane  ca  8C  Alcxan^ 
driae  dC per  /Egyptum  vtuntur  multi  fua  vticp  fpotc  ac iudicio,  multi  vci d  ctiam  moni ti  fomnrjs. 
Vidi  enim  Alexandrie^  quofcla  "aqua  inter  cutcm  laboratcs  ac  lienofos  /Egyptiae  terrae  luto  vten  A.l.t.  1. 1 .  ca. 
tcs,multos  qui  fibi  furas,femora,cubitos,brachia,tcrgu,latera,pe(ftus  qj  inungerent,ac  perfpicuo  4' l-  fol-'4o-  <> 
iuuaretur.  Eundem  in  modum  otvcteres  phlegmonas,cY  laxa  cedemataadiuuatlutum  hoc.  No-  G 
ui  fiqmdcm  quofdam,qui  ex  immodica  per  haemorrhoidascuacuatione  turgentesefrecfri  ac  tumt 
di , no  obfcure  fuere  adiuti.  Sed  8C  quidam diutinos  fixos cj^  parte  quapiam  dolores  perpeffi,luto 
hocplanc  perfanatifunt:deficcadi  nanqjvim  tcrra  quaeuis  polfidet.  Quoniam  verdcorpuseius 
ratura  ficcum  eft,cV  quando  prorfum  lgncg  fubftatie  miftionis  eft  expers,ita deficcat,  vt  minime 
iir  mordax,ad  quod  tamcn  ctiam  proficit  fi lauetur. 

{De   terrae  lotione} 

C/Etcrum  lauatur  tcrra  ois  ad  cudcm  modu,  quo  propofitu  eii  de  Lemnia.  Primum  quidcm 
maceratur  aqua.quae  nulla  habct  mcdicamctofe  qualitatis  fufpicione.  At  vbi  lutu  colederit, 
ettundif  quc innatat aqua : dcinde quod  poft  ipfam  erat,  fegregaf  a  lapidofis atqj arenofis quae  ad 
imum  rcfcdcrunt.  Ac  li  cxercitatum  habeas  guftandi  fcnfum,ipfe  iudex  cris  accuratus,qua  opor- 
tcat  tcrra  lauarc,quam  non.  Nam  quaeda  lauari  non  defideranr,quaedam  etiam  bis  ter  0,3  elui  expo 
fcunt.  Ac kmniam  quidem  paratam  accipis  femel  a  facerdotc  lotam,  quae iterum  ablui  no  exigit. 

{  De  terra  samia}- 

AT^Samiam  nelauari  quidem  opus  eft.  Vtimur  autem  alteraerirs  fpec/emagis,qua  Samium  ibMex^l 
Aftera  cognominant,ad  fanguinis  expuitiones  vndecuncp  natas,  velut  ctia  Lemnio  figillo.  H 
Eadem  vi  iuuant  fanguinis  ex  vtero  profiuuia,cV  vocatum  fluxum  muliebrem.  Quin  5C  profunt 
cxulcerationibus dyfentericis,anteg  putrefcentia euadant  vlcera: Nomas  id gcnus aftectus appel 
lare  medicis  mos  eft,  ab  eo  qudd  putredo  depafcat,et  ad  vicinas  partes  ferpat,  -fquod  grece  dicitur 
vepi£{,y  vna  cum  primum  vitiata  bC  ipfas  corrupes.  Tametfi  etia  in  iftis  qnq^  fum  vfus  Lemnia, 
cY  palam  profuit  ti5  per  fede  infufa,tu  epota :  vticp  antea,quod  facere  folemus,  vlceribus  melicrato 
meraciore  prius  ablutis,  pofterius  verd  muria.  Intjciebatur  ergo  per  fuccu  arnogloffae :  bibebat  ve 
rd  ex  oxycrato  aquofo.  Sed  nec  paulo  quopiam  efHcacioribus  videf  elTe  viribus  Lemnia  terra  6^ 
Samia:  quare  nec  ea,  quae  ia  phlegmonc  tentari  cceperint,vim  eius  perferunt ,  fed  clare  iritantur. 
atq^  exafpcrantur,potiffimum  fi  vir  fit  habitus  molliori  -{  quem  malacofarco  Grgci  vocat.  >At  a 
Sansia  adeo  non  exafperatur  vlla  fic  affediarum  partium, vt  etiam  mitigentur,  maximc  quae  humt 
diores  funt  &C  laxiores,velut  vbera,teftes,  adenes.  Idoneev  autem  vtaris  terra  eiufmodi,fi  vbi  ad  lae 
uorem redegeris per  aquam ,  tantum admifceas  olei  rofati boni ,  quod  miftione  fua  medicamen' 
tum  a  reliccatione  prohibeat.  Scd  et  comodum  vtile  q^  eft,vbi  fic  preparatum  fuerit,ad  alias  quo> 
que  phlrgmonas  calidas,  8C  bubonas  incipientcs,  8C  fluxiones  podagricas ,  dC  fummarim  vbi  re^- 
frigerare  iiatuturn  cft  mediocriter  cum  mitigatione  ac  knitione :  vt  euidenter  appareat  vim 

Samiae 


LIBERNONVS  66 

A  Samic  mcdiocriter  efle  refrigeratoriam.  Quin  dC  magis  quodammodo  aerea  eft  eius  eflenria  col- 
lata  ad  Lemniam :  cuius  argumcntum  eft  cV  leui tas.  His  itaqj  notis  et  omnem  aliam  terram  medi 
caminoiam  aeftimato.  Dico  autem  notas  conliftenuac  tum  leuitaicm  tum  grauitatem,  prartcrea  qj 
in  guftu  afpentatem  ac  lcuitatem,  ad  hacc  tenacitatem,  5C abftcrgcndi  potentiam.Tenax  enim  5C 
A.ibi.c.41 «.  vikofus efi  Samius  after,ciim  cx  Lemnia  fphragis eiufmodi  paululum  quiddam  habeat.  Abfter 
foriam  quoqj  facultatem  moderatam  obtinet  et  Selinufia  terra,cV  Chia :  quamobre  mulieres  qu$~ 
dam  ad  faciem  rjs  vtuntur.  Oftcnfum  aute eft  in  tertio  Iibro  de  ratione  curandi ,  quicquid leuiter 
abfterget,producendar  vlcerum  carni  effe  idoneum.  ld  aute  fi  etiam  deltccet,  cicatrici  lnduccndae 
habilc  eft.  Porrd  omnium  ex  his  aptiffima  funt  cV  ad  vlcera  quae  in  fumma  cute  conliftunt ,  5C  ad 
ambufta,  illa  quae  cum  citra  morfum  exiccant,tum  neque  manifcftd  excalfaciunt,  ncqj  refrigcrat. 
Qtiocirca  terra  Selinufia ,  5C  tcrra  Chia  pulcherrima funt  ad  ambufta  vlccru  rcmedia.Expofcunt 
enim  ea  modcratiffime  cxtergentia  medicamina  abfcp infigni  aut  caIfadione,aut  refrigcratione:  . 
quod  vtiq^  ineft  tu  Selinuliae,tQ  Chiae,tum  Samiae  terrae.  Diclum  eft  autem  q>  5C  huius  fpecies  eft 
After  que  vocant,  reliqua  terra  hoc  pracftas,  q>  vifcofum  quiddam  ac  tenax  obtineat.  Quocirca  q> 
ciim  ad  alia  vlcera,tum  ad  ambufta  pertinet,alrjs  terris  quae  tenacitatem  non  habent,conferendus 
B  non  eft.  Siquidcm  fubftantiam  tenacitas  magis  reddit  emplafticam,  qfj  vt  finat  abftergere :  fcilicet 
vbi  nulla  v ticp  alia  adfit  acrimonia  vifcofo  tenaci  q3  corpori :  vt  in  vifco  cernerc  cft.  Attame  Chia 
.  cV  Selinufiaterrainfcriorcsfunt  Samiaadphlegmonas,inmamillis,tcftibus,atq3inguinibusinct  « 
pientes :  tametfi  vbi  inopia  eft  aliorum  quae  fumme  profunt,nec  iplar  planc  inept£  funt  6C  incom 
modac.  Porrd  Cimolia  cum  miftae  fit  facultatis,  partim  refrigerat,  partim  etiam  digerit,  fed  leui- 
ter.  Proinde  dum  lauatur,hanc  facultatem  deponit  atqj  exuit:  abfq^  ablutione  verd  fecundu  vtraf 
que  agi  t  facultates,ceu  alia  quoque  copofitorum  medicamentor  u  plurima,digerctia  pariter  dC  re 
percutientia.  Porrd  vtraque  facultatem  facile  indicat,dum  illi  mifcentur  humores  nature  contra- 
riac.  Nam  fi  miftafitrepercutientibus,refrigerantibuscj3,lutum  quod  exipfa  5C  illis  conncitur,re^ 
rrigeransrepercutiensq3efficit:findigerentibus,  cVlipfumdigerens.  Sicambuftiscouenit.  Atqj 
idiotf  quidam  protinus  aceto  macerata  illinunt.  Sed  in  tali  vfu  non  impcfe  acre  fit  acctum  opor-. 
tet:acfi  tale  fit,aquam  mifcere  preftat.  Etillud  mihi  femper  memoria  teneto,ceu  comune  omnis 
terrac  leuis.  Omnes  enim  ambufta  iuuant,contin  ud  illitae  ex  aceto,  aut  oxycrato,  nimirum  bullas 
exiftere  prohibcntes.  Ceterum  contemplandum  mfuper  eft,corporis  curandi  quacfit  natura  fiue 
habitudo,dura  ne  an  mollis :  Id  i  n  vniuerfum  prae  oculis  habendo  corpora  mollia  valentium  me^ ' 
G  dicaminum  vim  haud  pofle  perferre,dura  verd  pofle.  Sed  haec  huius  inftituti  non  funt,  verum  co 
piofius  exponentur  tum  in  tractatu  de  Coponendis  pharmacis,  tu  in  librisde  Facilc  parabilibus. 
Praefens  autem  narratio  a  principio  id  ftuduit,vt  generales  inueniret  facultates.Quibus  animum 
intendens  quifpiam  coplura  habiturus  eft  ad  particularis  vfus  copiam,  vtique  fi  vtedi  eorum  via 
acratioiicminfupcradiuxeritatqueedidicerit.Quare  tmmoradum  no  eft.  Vcrumquod  antea 
diclum  eft,nunc  m  mcmoriam  reuocare  oportet,nempe  tcrra  ipfam  expertcm  miftionis  fubftan- 
tiae  generis  alterius,  vim  habere  citra  morfum  deficcadi.  Atqui  cum  nullu  reperire  corpus  queas 
miitionis  ad  vnguem  expers,infpicienda  item  eft  eorum  quarilli  acciduntcommiftio,  id  qi  fccun 
dum  lcuitatis  SC  grauitatis  dirTerentias,  eas  cj3  quae  in  guftu  vifunf.  Nam  fi  qua  eluceat  adltriclio, 
tantum  aflumpfitfrigiditatis,  quantum  habetcx  adftricnonis.Sinetiam  acrimoniaquaedaappa^ 
ren,tantum  inelTe  fcito  caliditatis,  quatum  cV acrimoniae.  Similiter  in leui  SC  graui  videndu : cum 
leuitas  illi  indc  proueniat,  q> Iarga  5C copiofa in  tota  eius  tcmperie acrea infit  lubftantia : grauitas 
verd  quanto  maior  fit,tanto  itide  fyncerior  tcrra  exiftat.  Terrac  proprium  eft,  q>  igni  admota  no 
fundatur  aut  liqucfcat:  id  quod  accidit  pIumbo,ftanno,argento,cV  auro.  Itaque  cum  terram  audis 
■^ab  argento}-  noiari  Argyriten,  vel  -{ab  auro}-  Chryliten,vcl-{afcrro}-  Sideriten(naita  nuncu- 
D  pant  quida  illas  quac  ex  metallis  fumuntur)  haud  putes  per  totu  terrae  immiftum  cifc  argetum,  au 
rum,aut  ferrum:fed  conttngere,  coniunclas  CJ3  efle  paruis  terrac  particulis  immiftas  particulas  par. 
uas:in  Chryfite  quidemquacabaurodicitur,auri:in  Argiritc,  quacabargcto,  argcti  :in  Sidentc, 
quae a ferro/erri : eas 6,3 ab  igne in  fornadbus fufas  coireadinuicem.  Eundc  in  modu  qux  vitrum 
continet terra,arenofa eft : m  arena enim  potiffimu  ei ufmodi  fubftantiae fruftula  repenutur  facpc^ 
numero  parua.Et  qui  earu  reru  periti  funt,  cofpecftisarcnis  talibus  haud  diffkultcr  cognofcunt, 
quantum  ex  cis colligi  queat  vitri.  Sed  5C  auri  quoque  fruftula cxigua  frcqucnter  non  paruo  ira* 
mero  in  quibufda  inueniuntur  arenis.  Verum  no  ex  quauis  arena,qui  ncgocio  huic  funt  dcditi, 
aurum  vitrum  q3  extrahunt :  fed  eas  cligunt  arenas,  quae  qua  mininio  impcdio  plurimu  cogerut. 
Siquidcm  poft  multos fumptus,  quos  rn fornacibus  inftruendis  faccrc nccefle  cft,  fi  paulu  modd 
colligcretur  fubftatiae,damnofum  ld  ipfis  eflet.  Itaque  cum  in  plurimis  arcnis  auri  vitn  q?  fruftula 
parua  contineatur,qui talia callent,n6  ad  quafuis accedunt.  Ad eundcm  modum  ncque acs,aut ar 
gentum,  aut  fcrru,  aut  ftanu,  plumbuVe  cx  quauis  terra colligunt.  Ncc  tn  vbidicioru  quodque 
abadmifta  tcrrafcparaucnnt,qu£reliqua  eft,alrjs  terris  cft  fimilis,quas  paffimficabomnibusnu-' 
cupari  propofui,quc comuncm  habent notam,q)  irrigatar facile  foluantur in  lutum : ne  terrae quae  JJJJJJ 
in  mctallis  cft,  rcliquia!  bpideac  fiunt,fnec  macerari  rigarfue  polfunt.Dico  autcm  rigari,  pcr  tota  ri  pollunc. 

Quinta  Claffis.  II III    rj  'fubftatiam 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FA.CVLT. 

fubftantiam  humeclari :  madcfcere  verd,  extima  tatum  fuperficie  madcfieri,  h?ud  etiam  iri  altum  E 
penctrate  humore  -{tllud  rtyytS^,  hoc  fiptytd^ ,  Grreci  appcllirant.}-  Sic  fit  Cadmia,qua  vocat, 
lapidca,ncc  ipfa  rigari  potis. Sed  de  talibus  corporibus  infra difierctur.  Nunc rurfum  ad  mcdica  * 
minofamterramreucrror,quae  proindecpaquairrigatafacilcin  lutum  foluitur,  terraappellatur: 
quia  vcrd  ea  vtimur  velut  alrjs  medicamentis,idcirco  non  iniuria  grarcc  Pharmacis  ideft  medica- 
minofa,fola  vocatur :  nepe  quia  aut  fola  eft  eiufmodi,aut  euidentiore  cp  aliae,vim  medicaminofam 
poffidet: Id  quod  fane  verum  eft.  Nominatur  autem  AmpeIites,non  qp  vitem  in  ca  fcrere  prcfter, 
fcd  q>  viti  circumlita  interimat  nafcentes  in  ea  vermes,  quos  fcnipas  apud  nos  vinitores  cognomi 
nan  t.Nafcuntur  porrd  hi  ineunte  vere,  ciim  germinare  vites ,  turgere  cjjearum  pars  vnde  germe 
exit  (quem  oculum  nominant)  incipiunt,  Hos  igitur  oculos  fcnipes  depafcentes,  non  leuem  viti 
noxa  afterunt:  ac  proindc  oculorum  iftorum  radiccs ,  qui  ha?c  fapiunt, inungunt  ac illinunt.  Hac 
itaquc  ratione  Ampelites  &C  Pharmacitcs  id  genus  terraappellata  eft ,  vel  ex  eo  q>  fcnipas  pcrdat, 
quantum  habeat  facultatismedicaminofae indicans.  Sed  cV  a  reliqua  terra ,  qua ad  curationes  vti- 
mur,multum  diuerfa  eft ,  quippe  qux  proxime' ad  lapidcam  perueniat : quamobrem  mifccn  eam 
in  mcdicaminum  fcriptionibus  comperies ,  vbi exiccare  atque digerere  quid  opus  eft.Nec enim 
mordacitatis  cxpcrs  eft,nec  moderata,nec  mitigandi  vim  obtinet,velut  Chia,  Samia,cV  Selinulia.  F 
Atqj  de  Cimolia quidcm  dicftum  cft,  q>  illis  paulo  fit  valentior,veruntamen  etia  morfus  expers, 
'  maximciielotafit.  Crctica^verdterraiftisquodammodoaiTimiliseft^verumadmodum  imbe-  A.ibi.c.417. 
cilla eft,  multum  habcns  fubftantiae  aereae.  Ineft  tamen  ei  vis cxtergedi : quamobrem  ea homines 
vafis argcteis  fordidis  fplendorem  recuperant.  Itaque  dC  haec  tibi  vfui  fuerit ad  ea  omnia ,  ad  quae 
alias  fine  morfu  extergentes  idoneas elTe  pofuimus.  Harum  omnium Lemnia  valentiftTmas  vi- 
res  obtinet :  fiquidcm  cV  adftricTio  ci  quaedam  ineft.  Porrd  Eretrienlis  hac  etiam  valetiorem  pof 
fidct,  hacTenus  tn,  vt  non  dum  mordicet.Qudd  fi  lauetur,valde  modcrata  efficitur,non  feciis  atcp 
fupradicte.  Expedit  verd  hanc  terram  non  fcmel,fed  bis  terquc  lauare,  vtcV  Cimoliam.  Qiin  cV 
vrunt  cam  quidam,  qud  vidclicet  eflentiae  reddant  fubtilioris  6V  acrioris,  vt  &C  ad  digercndi  poten 
tiam  tranieat.  Cacterum  -fi  vfta  lauetur ,  tunc  depofita  in  aquam  acrimonia  fubtilitatcm  quidem, 
quam  ex  toftione  acqtiif  iucrat ,  rctinens ,  deficcantior  conftituitur.Quocirca  ciim  vftionem  non 
experta,  communi  ratione  tcrrae  cuiuslibet,  vlcenbus  fit  accommoda ,  magis  certc  iam  cogruit  &C 
ad  ca,  quae carncm  fibi  rcftitui  a?gre  patiuntur :  S£ ad  ea,  quae ad  cicatricem  difficulter  perucniunr, 
fi  poftquam  combufta  fuerit,  abluatur.  Porrd  ciimDuae eius  fpecies fint,ea  quae colorc  eft cineri- 
cio^iUi  quae  admodum  albida  eft,praefertur.  Eft  &C alia terra  dicla  Pnigites,tota  quidcm  facultate  G 
Gnioliae  affimilis,  caeterum  colore  diuerfa.  Eft  enim  atra,perinde  vt  Ampelites.  Porrd  vifcofita- 
tcm  8C  tenacitatcm  non  minorem  q  Samia  terra  obtinet,immo  non  nunc^  etiam  maiore.  C^te- 
riim  durate hac immani  8C  graui  peftc,allata "ad me cV alia  quaeda  terra eft  ex  Armcnia ca,  q  Cap-  AJ.i.t.i«.4i| 
padociae  finitima  eft,ficcantior,coIore  pallido.  Lapidem,qui  donarat,non  terra,  appcllabat:  prom  feL»4°* 
ptiffimequein  leuorem  foluitur,ccuetiam  calx:fic  enim  videlicetnuncupo  pctram  combuftam. 
V  criim  vti  nec  in  illa  arenofum  quippia  apparet,  ita  necin  Armenia.  Nam  pofteaquam  in  mor- 
tario  piftillo  comminuta  cft,adeo  eft  leuis,nec  plus  eft  lapidea ,  g  aut  calx  aut  Samius  after :  tamet- 
finoniequcvt  after  lcuiscft.Itaqueillo  etiam  magisconfpifTataeft  minusq?  acria:quamobrem 
opinioncm  ac  phantafia  praebet  ijs,  qui  negligcntius  intucntur,quafi  Iapis  eifet.  Caeteriim,quod 
ad  praefcntia  attinct,nihil  intereft,lapidcm  an  terram  vocites,  fi  id  modd  tencamus,  q>  fummc  de- 
iiccat.Siquidem  ad  dyfcnterias,cV  ventris  profluuia,  tum  fanguinis  expuitiones,  cV  catarrhos,  ad 
haecad  putrcfcentia  oris  vlcera,in  primis  competit.  Quin  cVeosmagnificeiuuat,quibus  ex  capi- 
te  in  thoracem  fluxio  dccubit :  quamobrem  illis,quibus  ex  tali  occafione  affidud  difficilis  eft  anhe 
litus,valide  prodeft.  Sed  Sc" eos  qui  phthoe  laborant,  adiuuat :  vlcus cnim  eorum  deficcat,  vt  haud 
etiam  rulTiant,nifi  in  vicTu  pcccetur  non leuiter,  aut  ambiens  derepente  ad intempericm  recidat.  H 
Ac  mihi  videtur,  q>,  ficut in  fiftulis  faepe confpeximus,  non  in  ahjs  partibus  duntaxat,fed  in  ipfo 
cttam  ano,vt  citra  collyrij  immilTionem,quod  fordem  cV  callum  auferret,ipfo  duntaxatdeficcan^ 
te  medicamine  con traherentur  ac  clauderentur ,  ita  quoqp  in  pulmonis  eueniat  vlccre.  Siquidem 
cV  ipfum  ab  exiccantibus,  iuuari  medicamentis  perinde  confpicitur,  vticp  ciim  mediocre  eft,  non 
admodum  magnum.  Itaqj  vifi  funt  quidam  eorum  qui  talia  habebant ,  prorfum  efle  liberati.  Ac 
quida,  qui  RomainLibyam  taIemobcaufamprofecTifunt,planefefanoseflecredidere:5c  fane 
vfque  ad  annos  aliquot  inculpate  tranfigebant :  poftea  verd  cum  no  pari  degerent  cura  et  cautio 
ne,  rcditus  morbi  apparuit.  Hos  ergo, vt  dixi,  Bolus  armenia  euidenter  adiuuit :  Quin  bC  eos  qui 
Romx agunt,  qui aliidud  difficultate  fpirandi difcruciantur,magis  ctiam.  Porrd in magna hac 
peftc,cuius  eadem  facies  fuit,atque  eius  qug  Thucydidis  memoria  graflabatur,quotquot  hoc  me- 
dicamenbibere,celeritcrcurati  funt.  At  quibus non profuit ,  omnesinteriere,fcilicetcum  nec 
alio  quouis  iuuarentur.  Vnde  colligitur  qudd  rjs  duntaxat  non  fuerit  auxilio,  qui  plane  erat  incu 
rabiles.  Caeteriim  bibi tur  ex  vino  albo,  confiftentia  tenui  modicc  diluto,  fi  aut  plane  febri  careat, 
autleuiter  eateneatur:fingrauius  febriat,admodum  aqueo.  Non  tamencalore  vchementcs  funt 
febres  peftilentiales.  Porrd  dc  vlceribus  reficcari  poftulantibus  quid  attinet  dicere,quantam  vim 

habeat 


1 


Jfci 


LIBER    NONVS  67 

A  habcat  bolus  ha:c  armcnica  t  Libcrum  cft  autcm  vrcunqj  nppcllarc  velis;fiuc  Iapidcm,vt  is  qui  mi 
hi  donauit:  iiuc  tcrram,vt  ego,  quandoquidcm  humidis  ngari  ^atitur. 

Exlapidibvs 

X  fpontc  natis  corporibus  func  8C  lapidcsjioc  diucrfi  a  nuncupata  vulgo  tcrra,  q>  rigari  non 
fuftincnt.  Vircs  habcnt  partim  £ m  totius  fubftantiae  proprictatcm,  partim  fccundum  quali- 
ta:cs cffccfcrices.  Porro  vt  hac intcr  fc  difteranr,  fupcrius docui.  Nunc autcm  fcrmo  nobis  cito  de 
illis  qua*  fccundum  effectriccs  agun  t  quali  tatcs :  in  quibus  fanc  cft  cV  vtendi  ratio  ac  mcthodus.  Si 
quidem,vt  oftendimus,facuI  tatcs  qua?  proprictatis  totius  fubftantta?  rationc  infunra  mcthodo  ac 
rationae  alienae  funt  6V  pcr  folam  nofcuntur  cxperientiam.  Nam  cur  hic  Iapis  taclo  vulncre,vndc 
fanguis  prorumpit,curfum  cius  rcprimat ac  liitat,haud  nouimus :  At  cur  lapis qucm  vocant  Har 
matitcn,in  oculares  facultatesindatur,haudlatet:namidrationisinucntum cft.  Sienimincote 
ocularieum  tcras  cumaqua,donccmelliscralTitieaccipiat,  adftringctcm  facultatcm  iigufcarc  vo- 
Iucris,rJcrdpies.  Atqui  didicifti  qp  phlegmonas  ctianum  glifccntcs,  potifTimu  qucconungunt  in 
partibus  neruofis,reitringcnnbus  mcdicamentis  rcpcrcutcre  oporteat :  at  vbi  haud  etiam  ianguis 
in  partcm  afflui  t,aditringcntibus  mcdicinis,qu£  digcrant  adiungcre,6V  fcnfim  ad  ipfa  fola  tranl i 
B  re.  Atqj  de  hui  ufmodi  quidem  facultatibus  in  lapidibus  dilTeremus,  vbi  ea  prius  in  memoriam  re 
uocarimus,  dc  quibus  fufc  locuti  fumus  in  libro  contra  eos  confcrtpto,  qui  infultat  rjs,qui  voce  fo 
Icecifmum  commi  ttunt.  Nam  horum  quidam  AiSov  -{quae  vox  lapidem  Grecis  figniricat}-  mafcu 
lino  genere  efferri  non  linunt:  vcru  fi  dicas,  '{uCct^ov  rov  A»9ov  \tt)  rov  x,vva,non  aliter  vociferanf, 
cp  fi  ipfis  in  caput  lapis  eftet  conicdtus:  velut  etiam  ficjs  dixerit  rov  Spvv  -{quercu  fonat,}-  exclamat 
tancp  fufte  percuft  1.  Itace  fiquis  eorum  fuafu  confueta  medicis  nomina  mutare in  animum  indu- 
cat.dicens  rr.v  AiSov,  rtiv  cuuctriryiv}dc  rtir  7rveJLrnv,dc  mV  ya.Xctx.rirnv^dC  rviv  ^/r>iV,vtcuriofus  fane 
cVftolidusdamnabitur:nimirumcum  veteresexmoreocs  mafculine  efterateorum  diftcrcntias, 
cuuctrirr.p, 7rv°Lrr,v ,  y  ct^zrimv,  /.tcA/T/Twv,  yctyctrw, %,irov, (ppvyiov,  dpct/2iov,  mu<pir;\\.  Ecotra^ 
rio  verd  rrlv  ^Wp^fozminincpronunciatjnonToi/^T/soKmafculinc.  Na  cto-icw  -rirpav^nd  ao-iov 
TTtrpov  noiant  AiQovda-iov  hoccltlapidemafium^ceuetafiaepetraEflorem.Porrdcxpetracobufta 
calce  ficri  dicunt.  Anamen  Heraclidcs  Tarenrinus,6V  alrj  non  nulli  non  cx  quouis  lapide  calcc  fie 
ri  volunt,fcd  cx  fola  perra,nuncupates  ita  per  excellentiam  folum.qui  fit  lapidu  dunfTimus.  Equi- 
dcm  ego  vel  ex induftria  cx  ftudio  confueui  mutatis  inuicem  nominibus  vtroq3  modo  talia  efter- 
re,de  quibus  inutilitcr  non  nulli  rixantur,id  re  ipfa  commonftrans,nihiI  offendi  cnarrationis  cla^ 
C  ritatem,vtrouis  modo  quis  dixerit.Cacterum  miradum  non  eft,  qui  ignorant  enarrationis  fecun» 
dum  naturam,aut  vnamfolam  habendam  virtutem,ipfam  fcilicet  pcrfpicuitatemacclaritare,aut 
certe  omnium  aliarum  primam atq^ optimam,  fi  ad  tantas vertantur  nugas.  Itaqs dc  rjs  lapidibus 
primum  difleram,qui  mortarrj  aut  cotis  attritu  in  liquorem  fuccumue  foluuntur. 

Ctftris  Pnmex . 

Carteru  fi  Pumcxinrcr  Japidcs  rcceferi  porcfr,cVipfeciufdem  cftfacuItatis,quod  ccrtcvad  abfter 
fioncattinet,  vclut ct  figulina  tefta, ac  multo  magis ca  qua* fornacium  elt.  Scd  Smiris acrimoniae 
quidda  obtinet :  Proinde  caufticis  ct  deficcati  bus  facultatibus  a  qbufda  mifccf,eis  q?  quc;  curat  gin 
giuas laxas,  ac  mollitie fluidas.  Pumcx  aut fi  coburatur,  haud crit infenor eofdem  ad  vius  Smirc. 

De  Liiptdibn-s,  Qut  m  Spongtjs  reperiuntur. 
AJ.i.t.i.c.  59«.       Lapides  "qui  repcriunf  in  Spongi)s,fragendi  vim  obtinent,no  tn  ita  validam  vt  Iapidcs  in  ve^ 
139'd        ficacomminuant:cV  qui  id  fcnptum  reliqucrur,menriti  funt.  Veriim  qui  in  renibus  cofiftunt,  ru 

punt,velut  qui  ex  Cappadocia  conuchuntur,  quos  in  Arga:6nafci  aiunt.  Soluunf  autc  hi  m  fuc-  "^l.isirgd» 
cum  colore  ladcum : ex  quo  liquct,q> extenuandi  vim  obtinent  abfcp  vt  infignitcr  cxcalfaciant.  ^ 

Oslracites,  &  Geocits,  CjT*  Cotis  Naxi£  >\\mtntum . 
D  Porrd  Oftraciten  vocatum  lapidem  prcedicare  quofdam  audio  quafi  dcficcandi  valcnrcr  facul 
tatem  obtineat,tempcratam  cx  adftricftione  8C  acrimonia :  Velut  Geodc  nomine,pupillas  cxpur- 
gare,ctvberumteltiumq3phlegmonasfanare,cxaqua  videlicet  inuncftum.  Attamcn  Cotis  Na 
xie  ramentum  mammas  virginibus  fuo  rempore  prohibct  tumefcere,cV  puerorum  tcftcs,tanqua 
videlicet  particeps  facultatis  rcfrigeratoriar. 

Obhtes,  &Vitrtim. 

Ajbi.c.^oi.f  Sed  "Ophitcs  quem  vocat,  lapis,vftus  cxtergedi  confringcndi  q3 vim  poft1dct,Ceu  etiam  Vf- 
trum.  Admodum  enim  ipfum  ex  vino  albo  ac  tenui  epo tu  lapides  vcficar  contcrit  atcp  cofringit. 
Verum  ipfum  in  lapidibus  quifpiam  fortc  non  numeret. 

IafbtsVindi*,  <&" Lapis  Omphacites,  &  H terdcttes ,  &  IndtcM . 

Aibidc.c.<»g.  Proprietatcm  "non  nulli  lapidibus  quibufdam  teftimonio  fuo  adfcnbut,  qualem  rc  uera  habet 
Iafpis  virens,ncpc  ftomachu adh2fu,vcntris  qj  os  adiuuans.  Ac no  nulli  quoq3  ipfum  anulis  infe 
runt,fcalpunt  qj  in  co  draconc  radios habete:  velut  Rcx Nechcpfos  memorie  prodidit  in  quarto 
cV  decimo  libro.  Sanc  huius  ego  quoq?  lapidis  abude  feci  periculum.  Torque  enim  ex  huiufmo 
di lapilhs  confeclu  a collo fufpcndi,ita  vtlapides os  ventris  cotingerent. Apparebant autc  nihilo 
fecius  prodefle,  etiafi  fculptura  no  haberet,  qua  fcripfit  Nechepfos.  Porro  lapidcm  Omphatitcn  *  AL  Ophitcc. 

Qiiinta  ClaftTis.  IIIIl    irj  vir 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

vir ftdc dignus  re  vera  iuuarc  morfos  a  vipera  fufpcnfum  retulit.  Scd  eiufmodi  facultates  extra  E 
vfum  funt  methodo  conftantem :  Velut  etiam  cum  Hieracites  cV  Indicus  profluentcm  cx  hemor 
rhoidibusliftunt  fanguincm. 

Sapphyrm . 

Scd  cV  Sapphyrus  iclos  a  korpio  cpotus  iuuare  creditur. 

^Aphrofelmm . 

Et  Aphrofelinus  quem  vocant,comitiali morbo vexatos: non  tame  nos  cxperti  fumus.  Sunt 
verd  cV  alrj  lapides  no  nulli,qui  aduerfus  quedam  fufpeduntur.  Cgteriim  quida,  characleres  quof 
dam  cVIiteras  infcriptas  habent:ficut  qui  hamiorrhoidibuscogruit  Hicracitcs,cuiusnosfccimus 
pcriculum.  Scd  non  cft  nunc  tempus  de  illis diflcrere,qui  fola  experientia  fidcm  habent,  ac  no  ra 
tionali quadam  mcthodoin  vfum  veniunt:aliuddc  his  tempuscritcVlocus.  Nunc  autcmadid 
quod  ab  initio  nobis  toto  opcrc  propofitum  fuit,reuertor. 

Thyites  Dtofcoridts . 

Omnium  diclorum  lapidu  valentiflTimam  vim  habct  Is  qui  cx  /Ethiopia  aflfertur,quadantcnus 
fubuiridis,vt  Iafpis qucm  vocant.  Soluitur  hic lapis  in  fuccum  colore  latfeumjguftu  verd  morda 
ccm:  Ac  proinde  illum  ncmo  ocularibus  mifcet  facultatibus,nec  Huxiones  repcrcutientjbus,neqp  F 
vlcera  fanantibus:  fcd  tantum  ad  purgandu,S£  abftergendum  qu£  pupilla  orlufcant  abfqj  phlcg- 
monc,cx  quibus  funt  cicatrices  recentes.quas  attenuare  poteft.  Sed  cV  oculorum  vngues  -{Grxci 
ptcrygia  vocant,}-  vtiqj  fi  non  admodum  duri  fuerint,cxterget. 

ludatcus . 

Eft"cV  Aliuslapis  viribus  valenrioribus  in  Paheftina  Syriaproueniens,colorecandido,fpecie    A.L*.  1. 1.  c 
concinna,  lineas  habcs  ccu  torno  duclas:  appellitat  eum  a  loco  in  quo  nafci  confucuit,Iudaicum :    3 9+.<b.  139  c 
Vtuntur  CJ3  ad  veficf  lapidcs,in  cote  foluentes,  cV  ex  aquae  calidae  tribus  cyathis  potui  prxbenrcs. 
Sane  in  quibus  nos  experti  fumus ,  profirit nihil,  quod ad lapides  veficae  pertinet:  veriim  ad  eos 
qui  in  renibus  haerent,efficax  cft, 

Pyrttes . 

Vnus  eorum  qui  valida  facultatc  pofTidcnt,eft  cV  Pyrites  quc  vocant.quo  vtimur  digercti  cnv 
plaftro  admifto  :adijcitur  ei  cV  fchiftos.  Ab  hoc  medicaminc  cV  pus  fepenumcro,cV  coliltctia  gru 
mofa in  fpatrjs  intermedrjs  mufculoru  nata,pcr  halitum  digcfta  funt.  Ceterum  lapidc.s  oes  vbi  in 
vfum  vocantur,  admodu  vchemenrer  contufi, atcp  ad  leuore  redacfti  fint  oportct,  limilitcr  atq3 ea 
quae  inophthalmicas  facultates  admifcentur.Etenim  nili  pollinis  inftar  cominuantur,adco  vt  in  G 
profundum  corporum,quibus  applicanf,fubeat,  atTimiles  manet  iftis  marinis  dC  rluuiatilibus  are 
nis,qu*cV  ipffcomunem  oiumlapidum  vim  poffident.Siquidcexiccant  tumcntcab  aqua  intcr 
cutcm  carnCjVidelicetlaborante  in  eisexcalfacftisdecumbente.  Non  tn  ad  aliud  quippiam  cis  vti- 
murtancp  praedicfus, putaadophthalmicas,cV  liftentestum fanguinetum  mulicbrc profiuuium 
facultates:pretercaad  glutinada  vlccra,cicatriceclaudeda,carneimplcda.  Nam  quicxeisaacsno 
funt,  ad  haec  oia  funt  vtilcs :  vclut cV acres,  quoru  pofterius  mentione  fucia,  ad  deccrgcndu  abftcr- 
gcndum  qj^tum  detrahendum,extenuandu,digerendu,valcntcr  qj  ficcandum,  cV  colliquandum. 

Phrypms  . 

Huius  "facultatis  habetur  cV  Phrygius  quem  vocat.  Sed  eo  femper  vtor,combufto  quidem  ad  A.ibide.  C.40J 
vlccra  putrida,id  aut  ipfo  per  fc,aut  ex  aceto,aut  cenomclite,  aut  oxycrato :  ad  oculos  vcrd  1  ncdi 
camentum  ficcum  efficicns:quod  multi  nunc acceptum  a  me  obtinent.  Alifcentur  ei  cV  alia  qug> 
piam.  Dicetur  autem  dc  ipfo  in  opcre  de  Componedis  pharmacis.  Nunc  fatis  cft  dc  generali  cius 
facultate explicuifle:  Validc  enim  deficcat , habes  quiddam  adftriclionis  fimul  cV  mordicationis. 
Dicflum  vcro  fuperius eft  eaefle omnia  optima  medicamina,plurimi  que  vfus,  qug  miftas  in  fefe 
hafce  duas  facultates  habent,  ncmpe  1  epercutientem,cx  digcrentcm.  H 

^AuerdXws . 

EftautlapiVAgeratusque  vocant,  quo  vtunturcoriarrj,facultatis  miftae,  adftringctis  fcilicet,    A.ibi.c.  40?. 
cVdigerenris.  Seddefolaadftringenteconfiderandum.  Iuuatquidemeuidetcrcolumcllas  phleg 
mone  grauatas :  non  tamen  apertam  guftu  adftricftionem  przeferre  aut  acri  moniam  confpicitur. 

^4fim . 

Eft  cV  Alius  lapis  in  Aflb  prouenies,que  ob  id  ipfum  Afion  cognominant,no  durus  vt  petrg. 
Siquidecolor  illi  cft  pariter  cq^confiftentia  ceu  tophi,friabilis  cV  laxus.  Innafcit  ei  quiddafarme  te 
nuiffimefimillimu,  qualis  in  molaruparictibusadherere  vifit.  Appellitat  hoc  medicamcntuPe- 
tre  Afie  Flore.  Eft  vero  SC fubtiliu  partiii^vt  fine  morfu  nimis  molles  carnes  ac  fluidas  eliquet.  Pe 
tra  verd  in  qua  nafcit,tametli  vim  habeat  illi  fimile,aclionis  tn  vehementia  inferior  cft.Hoc  cnim 
ea  potior  eft  flos,non  tantiim  q>  magis  colliquet  ac  digerat,  £c  velut  fale  condita  feruct,  fed  cV  quia 
haec  praeftet  abfq3  vehcmeti  mordicatione.  Habct  5C  falfedinc  quanda  in  guftu  hic  afiac  petra;  flos: 
vt  coniecftura  fit  illu  nafci  ex  eo,qj  ros  quida  ex  mari  in  petram  refidens,  poftea  a  Sole  deficcetur. 

GAgAtes,  &Thractus . 

Eft  cV  Alius  Iapis  colore  atro,  qui  vbi  igni  admotus  fuerit ,  perfimile  bitumini  odore  exhibct : 


LIBER  NONVS 


6S 


■A  qucm  Diofcorides,no  nulli  qi  alrj  in  Lycia  inucniri  prodidcrunt  ad  Huuium  noie  Gagaren :  vnde 
cV  ipfi  lapidi  nomendaturam  mditam  dicunt.  Ego  tn  eum  rluuium  non  vidi,  tamctli  parua  naui 
cula  totius  Lyciae littora  legerim ,  qud  vidclicet  quae in  ea  funt infpicercm.  Cruftaccos  verd  Iapi- 
des  nigros,cV  qui  m  ignc  addiu  exilem  flamam  a'dcrent;  coplures  ex  Cccle  Syria  afpor  taui,  natos 
in  collc,  Morcuum  mare  quod  vocac,circundante,aua  oricnte  fpcc1at,vbi  cV  Bicume  eft :  cratque 
lapidum  odor  fimilis  bitumini.  Vtebar  qj  cis  ad  innationcs  in  genu  diuturnas,  cV  aegre  curabilcs, 
miftis  videlicet  facultatibus  qua?  ad  hoc fymptoma  probatx  fucrant :  planc  qj  vifus  lum  mihi  cui- 
dentiorcm  earum  facultate  rcddidiiTe.  Mifcui  vero  lpfum  cV  Barbaro  qua  vocant :  cV  palim  medi 
camentum  cffcccu  eft  exiccatius,adeo  vt  cV  finus  contraheret,  nedum  cruenta  vulnera  glutinarcr, 
ad  que  copetere  maximccrcdicur.  Elt  cV  AIius  lapis,  cuius  meminit  Nicandcr  hunc  m  modum, 

Si  lapis  vratur  candcnti  Thracius  igne,  5C 

Poft  madefiat  aqua,fbgrabit  totus :  at  ldem 

Mox  oleo  affufo  penitus  reftinguitur.  Adfcrt 

Thracius  hunc  ad  nos  paftor  de  Humine,nomen 

Cui  Pontus. 

B  Vcrum  nuIJus eius  in  medicina  vfus  eft : neq;  Nicader  praeter  graucolenrianijquae fuffitu  ferasfu' 
gat,  quicquam  ci  adfcnpfit. 

Matmtes,  cju£  &  Heraclaa  Magnes . 
Aibi.c4<j,         Ex '  lapidibus  vnus  eft  cV  ivfagnices,  cV  Heradfia  qua  vocant,  adfimilc  Haemariri  vim  obrines. 

^ArabitiS . 

Attamen  Arabius  que  nominant,lapis  elephati fimilis,  deficcatis  abikrgenris  q;  facultatis  eft. 

^labaslrttes . 

Et  Alabaftrites,  vocatus  Vnguis,in  medidnae  vfum  ingreditur  combuftus.  Quidam  eum  bi- 
bendum  dantftomachicis. 

Smtris . 

Sed  cV  vocata  Smiris  q?  multam  abftergentem  habeat  facultacem,darum  eft  vel  ex  co,q> dacty- 
lioglyphi  hoc  eft  qui  anuios  exculpunt,  eum  in  vfum  illo  vratur.  Quin  eriam  q?  dcntes  puros ef- 
ficiat,  experti  fumus. 

Hxmatites,  Galaclites,  &  Melmtes . 
A.Li.t.i.cij?,       Porrd  "ralium  quoq:  vnus  eft  Hatmatites  qucm  vocant,  a  coloris  fimilitudine  id  appcllationis 
foEnj.c      Cfortitus:  SicutcVGalactites,quando  cV  ipfe  in  fuccum  folutus,  lacri  fimilis confpidtur.  Huicauc 
colori  adfimilem  fuccum  efficicns,Melirices  amelhs  fimilicudinc.quod  guftu  reprxfentat,  nucu- 
patus  eii  Porrd  oftcnfum  in  quarto  horum  commentariorum  eft,q>  fuccus  omnis  dulds  a  tempe 
rato  calore  talis  eueniat.adftringens  verd  a  frigore.  Habebit ergo  lapis  Hematites  tantum  frigi- 
diraris,quantuhabetadftriclionis:Mclirites  verd  calorem  temperatum:mediaautem  vtrifqj  te- 
periem  Galactites.  Merito  itacp  aufi  funt  medid  oculanbus  facultatibus  lapidem  mifccre  Hema 
uccn.  Ac  folo  eo  vti  poffis  palpcbris  exafpcratis :  fi  quide  cum  phlegmone  afperae  fint  reddica?,  ex 
ouo  lpfum  diluens : ac li  magis ,  etiam  per decoctum  focnigrxci :  Sin  vero  citra  phlcgmonen ,  ex 
aqua.  Incipito  vero  femper  a  modice  humido,  per  fpeallum  mfundens :  vbi  autem  q>  vires  eius  fe 
rat  confpexeris,magis  ac  magis  craffum  efficies : ac  tandem adeo  cralTum facics,vt  fpealli  cufpide 
inungas  fecundum  fubiectioncm aut euerlionem  palpebrae.  Hicidem  lapis  limilitcr  in  cote  con^ 
tritus  fanguinis  cxpuitioni  competit,  omnibus  cp  vlcenbus.  Porro  liccus  fi  ad  rantu  redactus  fue 
rit  la?uorem,vt  polhnem  tenuitate  equet.reprimit  exaefcenria.  Atquc  eo  nullus  folo  atqj  per  fcfe 
vtitur.  Ego  vero  ad  ea,quae  dixi,vfus  fum,facultace  eius  ex  guftus  quahtate  coperta,ciim  mox  ex- 
penentia periclitari  vellem,  nuquid  rccte  conieciiTem.  Et  ipfa  quidcm  oculorum  vlcera  folus  pcr 
D  le  acatnce  indudit,  vt  paulo  ante  com  prehenfum  eft  attntus,  caeteru  m  aut  aff  ufus,  aut  inundus : 
nam  5c  id  experienua  explorarum  habeo. 

Schslos,  *Ac  Mulxi  alijLapides . 
'  Huic  lapidi  perfimilcm  vim  obtinet, vertim  infirmiorem,  is  qui  vocatur  Schiftus :  ac  poft  eum 
Galacutes.  At  Melitites  cahditatis  eua  non  nihil, vt  dixi, adiuxit.  Vt  ltaq;  vnufqfq; leuitcr  ac  fcn 
1  lm  ab  Hcmautis  facultate  rcccdit,  ita  ad  oculos  in  vfum  ducit :  eit  tn  mitior.  Porro  minora  rcmc- 
diaparnbus  euanum  phlegmone  affiichs  fempergratiorafuntatq?  iucundiora:carterum  hberis 
iam  phlegmone  parubus,infirmiora  cp  qua?  perfanare  valeant.  Porrd  cum  Iapidibus  oibus  com 
munefit vt  deiiccent:quotquot  cx  rjs  m  iuccu  foluri,  aut alioqui  ad  latuorc  tntijnullam  cuidcnte 
quah  tatem  in  guifu  obtincnt,hos  purandu  cft  eiTe  tu  infirmiflfimos,tu  mitiiTimos:tuminimemor 
daces.  At qui  mamtefta guftui  quahtatc  ofterijt ,  hi  pro  qualitaus  proportionc  potcnua  poffidct: 
ac  li  quidc  adfuingant,  ad  coprimcndum,conftringendum,  fpilTandum,cV  conuahedum :  fi  vero 
mordiccnt,ad  excalfaaendum,  digcrcndum,cV  liquandum :medrj  eorum  funt,  qui  abftcrgcnt  ci- 
tra  adftncTionem  aut mordicatione.  Igitur  Hcmautes,Schiftos,GaIactitcs,ac  AIcliiitcs,in  fuccu 
foluunt.quo  pofui  modo,ad  cote  aut  mortariu  attriti,  ciim  fmt  cV  ahj  Iapidcs  in  fuccti  folubilcs,vt 
qui  in  /Egypto  nafdtur ,  quo  vtuntur  ad  fplcndorcm  lmtcis  concihandum.  Elt  auccm  omnium 

Quinta  ClaiTis.  1 1 1 1 1    iirj  dictorum 


DE   SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


Mi 


dkftorum  minimc  qualitatis  particeps,nec  aditri(ftionem5nec  morfum,nec  abfterfioncm  prg  fe  fc  E 
rens.Quocirca  hoc  lpfum  duntaxat  lapidi  huic  incft,q>  deficcct  videliccr.  Proinde  cerato  cum  mi 
fccntes,  ad cicatriccm  vlcenbus  induccdam  in  mollibus corporibus  vfurpant.  Scd  &V  ocularibus 
mifcciur  facultaubus  pcrinde  vt  modo  dicli :  at  quanto  eft  maiore  cmoliicndi  vi  Cfj  praedi<fti,q>  nul 
lam  vidclicct enectricem  qualitatem  habeat,  tanto  etiam  modcratior  eft,  magis  qj  dolorem  leuat. 
Hunc  lapidcm  quidam  Moroxum,non  nulli  Leucographida  nuncupant. 

Metallica  medicamenta 
Etallica  medicamcta  appcllare  medicis  mos  eft,quorum  generatio  in  metallis  cft,fi'uc  fpon 
tanea,  fiue  pcr  fornacem  facla.  Et ad  h oec tcrtio loco  funt  qux rurfum  homincs ex  his  lpfis 
praeparantquouis  modo,  vclutceruflam,  pforycum,  fandyca,  phycum.  Deinccps  itaqjdc  lingU' 
lis  dicetur ea  ferie litcrarum^qua  quodqj  nomen  incipit.  Verum  lllud  primum  de olbus  llhs  dice 
mus  comuni  praefatione,qualedc  lapidibus  paulo  ante  habuimus,  &C  his  et  fuperius  de  terra  mcdi 
caminofa.  Na  vti  illis  id  inter  fefe  oibus  comune  eft,  vt  deliccent,ita  metallicis  quoq^  medicamen 
tis  oibus :  eft  enim  cflcntia  eorum  tcrrea,  fecundu  elcmentaris  videlicct  terra;  iignihcatum  nCic  Io^ 
quedo.  Sed  qucadmodum  a  nobis  ex  tcrra  h'gulina,dolia,cV  ficliIia,olIa:  q$,SC  alia  eiufmodi,  paran 
tur,perigncmqui  torrcndohumiditateabfumit,  durata:eundeinmoduin  terra,caliditatcdiuti'  F 
na  mifta  ex  terra  cV  aqua,  non  nunq  ctiam  aere,  fubftantia  vnicnte  teperate  qj,  ac  poftea  deliccan- 
te,mctalIiCoru  mcdicamcntorum  proueniuntconfiftetic.  Porro  Iocoru  in  quibus  harc proueniut, 
natura,prout  plus  minus  qj  cft  frigida,  alia  plus  alia  minus  congelat  ac  cogit.  Queadmodum  itaq^ 
in  tcrrae  diffcrctrjs  plurima  incft  elfcntia  terra?elcmetaris,paulum  verd  aeris:  ita  m  metallicis  muU 
tum  immiftu  eft  ignex  fubftantia?.  In  mcdio  corum  funt  lapides.  Proinde  pleraq^  metallicoru  me 
dicamcntoru  alia  femel  aut  bis,alia  vcr  d  frcquetius  lota,  idonea  funt  ad  dcficcantes  fine  morfu  fa- 
cultatcs.  Atqj  he  funt comunes  rones  quas  dc  his  oibus  prefcire  oportcat.  Dcinceps  vcro  dicenf 
qua* cuicp iingulatim  funt  proprix,id  qj  iuxta  litcrarum,  a  gbus  appellationes  incipiut^ordinem, 

Hdles  Sales. 

Sal '  Partim  cx  mari  proucnit,  in  falinis  videlicet,quas  Grarci  vocat  halas,cuius  cY  intcr  marina  AJ.t.t.i.c««i 
mcdicamentamencionc  factun  fumus:  Partim  cx  terra  eftoditur  -{Greci  opvx.Tx<;  *Acu;  nominat}- 
comuni  mctallicorum  generc  comprehcnfus.  Vtriqj  vis  adfimilis  cft,liue  foffilis  fit,liue  cx  mari 
oriundus.  Dc  quibus  cx  fupra  vcrba  fccimus  libro  quarto,eo  Ioco ,  vbi  falfum  ac  falfugmofum  fa^ 
porcm  ab  amaro  diftinximus.  Ac  nunc  quoq^  dicetur,q>  Aphronitri  quidem  amarus  cft  8C  abfter 
gens :  Salis  vcro  tanto  in abftcrgcndo  infcrior  eft ,  quatum  acceffit adftriclionis: eft  enim  ex  dua^  G 
bus  qualitatibus  miftus,abilcrgcnte  videlicct,  8C  adftringente.  Porrd  q>  magnopere  vterqj  defic- 
cct,fupra  monftratum  eft.  Cxteriim  vtriufqj ln  mcdio  eli  Nitri  fapor. 

^irmemacum . 

Armcniacum  "vim  het  extcrgete  cu  leuiculaacrimonia,  cV  IeuifTima  adftriclione.  Itaqj  talc  cu  A.ibi.c.«i8. 
fit,ocularibus  mifcctur  facultatibus.  Et  ipfo  per  fefc  quoqj  ad  pollinis  laeuorc  redaclo,vtunf  ficco 
ad  piloru  in  pilpcbrisincrcmentu:nepe  vbi  pre  humoruacrimonia  partim  excidut,  partim  vcrd 
ncc  crc(cunt,nccaIunf.Siquide  dcpaftishisacrimonijs,inbonu  naturg  habituparsreducitur:cu- 
ius  cu  alia  funt  muncra,  tu  ct  produccdi5incrcmetum  pbendi,ac  roborandi,q  i  n  palpebris  funt  pi- 
li: Qijippc cum  prima 6V cx  profcllo,qu^da  tint  mcdicamcntoru  opera : quxda  vcro mediante na 
tura,  qux  aninvantiu  corpus  difpcnfat,  .eduntur,  velut  quar  in  ipfis  calliblephara  nuncupant.  Ipfa 
enim  par  tes  oblefas  mcdiocriter  delkc5t,pilos  corrupente  humidi  tatc  abfumcdo :  que  vbi  abolita 
eftjtum  natura  ad  proprias  rcdit  aclioncs,nimirum  fublaus,  quae  hacfienus  impedimcto  fucrant. 

■  AF.  Arfenice  ^trhtnuum  ^Anripivmmtum . 

feu  Arfcmcon.     Arrhenice/Tiue  Arrhcnicu  (vtroqj.n.modo  appellirat)  facultatts  eft  cauftic^  fiue  vrentis,  id  cjj  A.ibidc.c.4>. 
tam  cobuiium,6^  vftionis expers.  Caeteruid  conftat  vftionereddi  tenuiorupartiu.  Vtunf  porroH 
eo  ccu  adurcntc  ad  denudanda  pilis  par  te  quauis :  veru  li  diutius  inharreat,  nec  cuti  ct  ipfi  parcet. 

^Aphrolitrum . 

t  Aphroniuu     f  Aphrolitru  "ab  Aphonitro  differt.  Litri  emm  aphros  hoc  eft  fpuma,  medicamctum  eft  exic-    A  lbldc-c-^ 
d  rfeT  n" tri'  catorium,afpectu  triticear faring fimilis : etenim  alba  eft,no  vt afie  petrac  flos,  cinericea :  Aphont- 
cni  fpuma  &c.  triim  vero  farine  fpecie  no  habet :  necp  folutu  eft,  fed  congelatum  et  coaclu :  quo  qui  in  balneis  for 
*  Aphronicru.  dcs  exterunt,quotidie  vtuntur :  ea  detergendi  facultate, vt  non  modo  fordes  extergeat,fed  et  pru^ 

ritum  fanet,nempedigerendis  quae  ipfumexdtantfaniebus.  Nonabs  reitacp  mediciexeomul' 
tniui.  tnitro.  ta  digercntium  medicaminum  prajparant.  At  fpuma|litri  eiufdem  quidem  cum|litro  tum  natu- 

rie,tum  facultatis  cft,aeterum  etTentiae  tenuioris.  Dictum  tn  paulo  antcx  eft,Nitrum  in  medio  con 

fiitcntem  liabcre  facultatem  aphronitri  bC  falis.  Aphronitro  enim  folaineft  vis  extergendi,  fali  vc 

ro  ctiam  adftringcndi  multo  magis,acextergendi. 

Gypfas  Gypfum. 

Gypfum  "dC  ipfum  ad  comunem  omnium  terrenorum  lapidoforum  cjj  corporumfacultatem,    ^1-   c- l-  * 
qua  deficcare  dicta  funt,iniuper  hoc  adiuclum  habet,q?  eft  facultatis  emplafticae.  Vnitur  enim  ip^    l8+-  0  "^1, 
fa  ad  fefe,  3C  cogitur,lapidefcu  cjj  macerata.  Quamobrem  ficcismedicamentis, qux  ad  fanguinis 

accommodantur 


LIBER    NONVS  69 

«A  accommodantur  eruptionem,vtiliter  commifcetur :  nam  ipfa  per  fefc  lapidofa  fit  coacfta  ac  coge- 
lata,  Proinde  rigare  diluere  qp  illa  excogitaui  tenui  albo  qj  oui  Iiquore,  quod  ad  ophthalmias  vti- 
le  eft,admifto  quod  in  farina  triticea  elt  pollinis  tenuiffimi,qui  in  parictibus  molaru  refidet.Exci 
pere  verd,quod  fic  maccratu  eft,tencllis  leporis  pilis,aut  qui  pcrinde  funt  molles,cxpedir. 

Gjpjum  K  'txctvf/ivov  hoc  est  Deujtum . 
Gypfum  Combuftu  non aeque  emplaftica  vim  habet,caetcrum  tcnuiorum  eft  partium,cV  vale 
tius  deliccat.  Quin  cV  repercufforium  cft,maxime  fi  maccrctur  oxycrato. 

Diplnrtges . 

Diphriges mifta  habet tum  qualitatem,tum  facultatcm  :  habet.n.in  fefe quidda  cV mediocriter 
adftringens,cV  mediocnter acrc.Quamobre  vlcerum  rcbcllium  optimu  medicamcn  cft.  Couext 
aut cV  huius  mcdicameti  vim  ingctc  ex  fjs,g  i  Cypro  funt  Soli, vbi  metallu  ab  vrbe  abeft  quafi  tri 
ginta  ftadrj s.Proiccftu.n.erat  Hi  medio  fpatio  aedium,quae  ante  mctallum  cxtrucfta:  erant,cV  vici  cj 
ei  fubiacet.  Caeteru  Praefcclus  ac  Procurator  mctalli,id  quod  poft  cadmiam  reperirctur,  eflc  dicc- 
bat  inutile: itaq^ abrjci  non  fccus atq3  vftorum in foco lignorum  cinerem.  Verum  hoc mihi  mul 
to  vtiliffimu  faclum  eft  medicamentu,tum  ad  putrcfcentia  oris  vlcera,fiue  per  fe ,  fiue cum  melle 

B  cui  detrada  fit  fpuma :  tum  ad  anginam,videlicet  vbi  iam  per  adftringentium  medicaminum  au- 
xilium  conftitit  quod  influebat.  Praetcrea  columellam  vbi  praefccuiflem,ipfo  folo  cV  ftatim,cV  vf- 
queadcicatricem,fum  vfus:acfrequenter  cxacftc  occlufam  effecit  cicatricem  tu  huius  particulae, 
tum  omnium  adco exulccratarum : fic in  vlcenbus omnibus pudcndorum,atcp ani.  Viiis autcli- 
milis  eft  vt  in  oris  vlceribus:  fiquidemeae  partcs  eifdem  ferc  medicamentis  gaudent,nimirum  ca 
lidae  iimiliter ac  humida\  Vcru haec oratio  iam  tracftatum  de componendis mcdicamcntis  attin- 
git.Ea  itaqj omiffa,ad id  quod  propofitum  eft  pergamus,  vniuerfalem  medicamcti cuiuscp  facuU 
tate  exponetes,ficut  fanc  diphrigis  diximus.  Adrjcia  verd  huic,qui  de  illo  habetur,fcrmoni  rem 
116  modd  de  Diphrige  fcitu  vtilem,fed  8fi  de  Lemnia  fphragide,cV  popholyge,cV  opobalfamo,St' 
lycio  Indico.Na  etianu  adolefcens  didici  haec  ita  pparare,vt  a  veris  natiuis  cp  nihil  diflcrre  videre- 
tur :  na  q  me  docebat  ingcti  mercede,homo  curiofiffimus  erat.no  in  his  tfn ,  fed  cV  alrjs  fimilibus, 
Itaq^  inLemnu,in  Cypru,in  Palxftina  Syria,eo  ftudio  nauigaui ,  vt  medicametoru  iftoru  cuiufqj 
vimmagnam,quaeinoem  vitammeamfau'sforet,reponerem.  SedScTyciu  Indicunuper  afpor- 
tatum  in  Phoeniccn  cum  aloe  Indica  id  temporis  commodum  accipere  contigit,cum  a  Palgftina 
iter  refleclerem:ciim  perfuafum  habere,eoipfo,q>acamelis  cum  tota  farcina  aduecftum  effet,pro- 

Cculdubio  efle Indicum :  quod  CJ3  adulteratum  haud  nofci  ab  rjs  qui  portaflent  poflet,propterea  q> 
materia,ex  qua  id  praeparatur  atq^  adul teratur,  illis  in  locis  haud  nafceretur.  Porrd  fatius  vifum  e 
mihi,quibus  rationibus  ea  adulterantur,haudquacj  adfcnbere,vtpote  ciim  homines  fcelerati  i  lu- 
cro  ponant  talia  poffe  difcere.  Nec  enim  neceffarium  eft  cum  verorum  ac  germanorum  notis  ac 
indicrjs  adulterandorum  nofle  compofitiones,cu  nihil  ad  ca  difccrnenda  conferat :  immo  opte, fi 
fieri  poflet,quae  a  maioribus  me  perperam  conficiendorum  medicaminum  proditg  funtcompo-- 
fitioncs,omnes  prorfum  delere  atcp  extirparc, 

Theton  Sulfur. 

a.  ibide.c«ii.  Sulfur  "omne  trahendi  vim  poffidet,eft  cj3  tempcramenti  calidi,atq3  effentiae  tenuis,adeo  vt  ad 
multa venenatorum  animalium  refiftat.  Siquidem  egoaduerfus  Turturcm  marinu,cV  Dracone, 
f-epenumero  eo  fum  vfus :  2£cum  id  pifcatores  quofdam  docuilTcm,  reucrfo  poft  aliquantum  te- 
poris  magnifice  medicamcntum  hoccommendarut.  Vfuseiuseft,vtcVliccuicftui  infpergatur, 
cV  cum  faliua  miftum :  nam  cum  cV  hoc  excogitafTem,ab  experictia  coprobari  repperi.  Sed  cV  vri^ 
na  maccratum  idem  efledurum  excogitaui.  Doceba  enim  pifcatores  medicamenta  maxime  pa^ 
rabilia:  dixi  cjj  pulchre  illos  cV  cum  olco  vctcri,cV  mclle,cV  relina  terebinthina  vfuros.  Et  fane  ho 
D  rum  omnium  experientia  iudicium  praeftitit.  Quin  §C  pforas,cV  lichenas,cV  lepras ,  non  rard  hoc 
mcdicamento  cum  refina  terebinthina  fanaui.  Extergit  enim  omnes  id  gcnus  aftecftus ,  atque  111 
profiindu  no  repellit :  cum  alia  multa  mcdicamenta,que  illos  curant,  miftam  habeant  potentiam, 
nempe  vt  digerant  pariter  cV  repercutiant, 

Ios  lAeruoo. 

AJH.c.73 j.  Aerugo"guftantibus acrem  qualitatem  offert,digcrens,detrahcns,cV liquans non  tcnera  mo- 
dd  fed  cV.duram  carnem.  Porrd  fupra  diclum  eft  non  nullos  eius  generis  medicamcnta,EpuIon> 
cahoceftquaeciramceminducat,appellarc,cumiisintenuiffimupollincmtrin^  per  fpecilli  cu- 
fpidemcotigerintvlccraexcrefcentia,acpoftridie  contradarcpcriant:  tametfi  illos  haud  latcat, 
fi  pauld  plus  impofitum  foret,fefe  vlcus  noncontracftum  fcd  erofum  inucnturos:  Siquidcm  col 
liquat  cV  digerit  carnem :  cu  medicamenta  epulotica  contrahant,conftipent,conftringant,cV  calli 
inmoremillaindureiit.Quinc^guftummordicataerugo,notmipfa  vlcera.  Quddli  pauculum 
eius,cerato  no  pauco  admifceas,id  quod  ex  ambobus  miftum  eft ,  citra  morfum  cxtcrget,  Dictu 
verd  fupra  eft  de  tahum  medicamentorum  natura :  tum  vt  fefe  quidam  fallant,  ex  talibus  compo- 
fitionibus  aut  farcoticam  aut epuloticam  facultatem  medicamentis  adfcribcntes,  quibus  niinimc 
oportet,vtpote  cum  ipfa  id  praeftare  nequeant,veriim  ea,quac  ex  ipfis  compofita  funu 

Cddmu. 


DE   SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 

Cddmid .  £ 
Cadmia  fit,vbi  in  fornacibus  aes  paratur,nempe  tota  terra  ex  qua  es  gencratur,in  fornacibus  in  AJjlltx.i*j 
sltum  egerentc  vclut  fuliginem  quampiam,  aut  fauillam^vtcunqj  appellare  libuerit.  At  fi  non  ter  1 ,,,c 
ram,(cd  lapidcm,nuncupare  velis,ex  quo  in  fornacibus  fecernendo  partim  fit  xs ,  partim  cadmia, 
partim  diphrigcs,nihil  lanc  retulerit.  ScdcV  in argenteis  metallis  cfficitur  fimili  fccrctione  fiuc 
gencrattonc,aut  quomodocunque vocare  voles.  Quin cV  ex  Pyritc Iapjde  in  fornacibus  vfto  fic 
cadmia.  Ca?teruabfcpfornace  in Cyprocadmiainuenitunaciurc quifpiamillamlapidcm nuar- 
pet.  Itaqj  in  Solis pauciffimum  et  reliquu  crat  cadmia?,qua?  in  fornacibus  proucnit ,  quo  tpe  ego 
jn  lnfulaperegrinabar,  Verumlapides,qui  in  montibuscVriuisreperiebantur ,  a  metallisPraefe- 
clo  acceptos,in  Afiam  Italiam  CJ3  portaui  ad  amicos :  a  quibus  fummam  inibam  gratiam ,  q>  fe  vel 
maximu  munus  acccpiife  diccrent,cV  quae  alia  omni  cadmia  multo  elTet  pr^ftatior.  lit  talem  certev 
mcritd  quis  Iapidofam vocet cadmia.  At  ci us  que cobufta  eft,aliam  Botryitin,aliam  Placitin  me 
dici  nuncupant :  Botryitin  quide,quae in arditioribus domoru,  in  quibus  fornaces  extrudac  funt, 
partibuscolIigitur:Placitin  verd,  queininferioribus.  Acliquetfancbotryitin  partium  cffc  te- 
nuioru,craiTi£>rum  vcrd  placitin,vtrancp aut  vi  deliccadi,ceu  alia  mctallica  omnia,cV  Iapidofa  ter 
rena  qj.Porrd  praetcr  deficcandi  facultatcm  mcdiocritcr  itcm  extergit.  Attame  qu£  in  fornacibus  p 
colhgitur,igncc facultatis  aliquid  habeat  neceffe  eft.  Mcritd  itaqj  lauantcs  ea,medicamentu  cffi 
ciunt  mediocriter  tum deficcans,tum  cxtcrgens abfcp mordicatione,  vtilc ad  vlcera carnis imple-' 
tione  pofccntia,cV in  oculis,cV  in  toto corporc.  Porrd  vlcera  magnopcre  humida  aut  putrefcetia 
in  corponbus  impendio  moIlibus,qualia  funt  cunuchorum,puerorum ,  ac  mulicrum ,  eiufmodi 
cad mia  adiuuat : at in  durioribus  cV  contcntioribus,  quae  valentius  deficcant  rcquiruntur.  Itaque 
illud  fempcr  mcmona  tcncndu  fermonc ad  tempcratam  cVmcdiam cxceiTuuin  natura in  rjs , quae 
ita  fimplicitcr  cftcruntur,referendu :  puta cu dicimus medicamentu  aut  vlccra carnc  implere , aut 
cicatricc  clauderc,aut aliud quiduis cius gcncris pra?ftare:ad  quam  vtiq? cV  nos refpicietcs,defiC' 
catonam  leuitcr  q^  abftcrforiam  cadmiar  ineffe  facultatem  dicimus.  In  caliditatis  aut  cV  frigiditatis 
dirlcrcntia,tempcrata  quodammodo  exiftit  cadmia,nempc  neutrum  infigniter  efficiens, 

Ctnndbdn . 

Cinnabari"  modicc  acrcm  facultatem  obtinet.Habct  verd  cVaftriclionis  quippiam,  hftbbStt* 

Ciferis  Pumex. 

Pumicc  fi  intcr  mctallica  recenfeas,caluniabuntur,quibus  animus  prurit  accufandi  libidine:  5i 
fiintcrlapidesponas,lapidemeffcncgabut:acmuItominus  terraeffe  concedent:  necmarinoruG 
haberi  quodpia  volent.  Atqui  alicubi  tn  de  illo  diccndum  eft:quippc  qui  in  farcotica  indatur  me 
dicamcnta,cV  ea  quae  dentes  extcrgunt,partim  vftioncm  non  expertus,partim  et  vftus,  qn  vide- 
licct,alrjs  omnibus  cobuftis  fimiliter,fubftantiae  efficitur  tenuioris.  C^teru  vftione quidda acqui-- 
rit  acnmonia:,quam  rurfum  lotioncexuit.  Vidcri  aut  poterit  fplcndorcm  dctibus conciliare  no 
tfh  facultate,fed  etafperitate:  velutet  li  fmirin,aut  tcftam,aut  hoc  gcnus  quippiatntuadmoueas, 
quae  ccrte  cV  ipfa fplendorcm  aftcrunt :  forte  vtroqj,tum  quia  detcrgcndi  habeat  facultatem ,  tum 
quiaaiperitatem.  Eundcminmodum  Cornuadcuftadenr.es  fplendidosefficiunt. 

Conid  LixmiumexCinerc, 

Lixiuiu.  Abluto  cincre  fit  lixiuiu.  Cinere  aut,vftorum  corporu  reliquias  Latini  nuncupant, 
fiue  natura lint lapidea,liuc arboruanimaliumVe  particulae.  Fit ergo  lixiuiu  pro  cius,quod  clui- 
tur,natura:eius,quidequodempyreumaliueigneam  natura,habetacerrima,ipfumquoq>acerri>- 
rnum  cft:eius,quod  tale  noneft,et  moderatius.  Quare  6V  fepticis  vocatis  facultatibus  comifcctur, 
vtpote  cauftica  caliditatem  poiTidens,(ed  propter  fubftantia;  tenuitatem  citra  dolorem  adurens. 
t  '  Cydnos  Cotruley^s  , 

CyanoSjfiue  mafcuIino,fiue  fceminino  gcncre,pronuciare  vclis.  Hoc medicame  acri  facultate  H 
cft  tudetrahendi-{quax.a0a^Jo4T/x«V  vocat>tudigeredi,poteu'oreq  Cinnabari.Ineftquoqpeinon 
nulla  adftriclio.  Lepts  ideji  Squdmd,  ^Aeris ,  <&  Itrrt,  &  Stomomdtis, 

Squama " aliaeft /Eris,medicamemulto  vtiIiffimu:aIiaFerri cV  Stomomatis. Qiiida verd no  Aibi.cijz. 
minant  SL  Hclitin  lepida  fiue  fquama.  Oes  fane  vehementer  deficcant.  At  inter  fcfe  diuerfe  funt, 
tum  q>  alia  magis,alia  minus,exiccat:  tum  q>  alia  craffioris,alia  tenuioris,  fit  eflentiae:  quod  q$  plus 
minus  ve adftridionis fint participes.  Helitis certe  principem in deficcando locii obtinet:  nacV 
fubtiliffimae  omnium  fubftantie  eft :  nimiru  quae  cV  aeruginis  no  nihil  aiTumpferit.  Maiore  obti' 
WZ^di\xi£tiorLZ  SquamaFerri,cVhacetmaiorem  Stomomatis:quamobremad  cotumacia  vlce- 
ra  meliores  funt,q  fquama  aeris.  Detrahit  cVl  liquatcarnem  potentius  Squama  aeris,6V  hacet  vale 
tius  helitis.  Oesautfquamxnoninftrenuemordacesfunt.  Exquoclarumeftjqjeftentigipfaru 
confiftcntianoadmodumtenuiseftjfedpotiuscraffa.Siquideminter  quaeeandem  vim  obtinet, 
minus  eij  mprdax  quod  eft  tenuius  :,ceu  fuperioribus  libris  oftendimus, 

Lithdrgyros. 

Lithargyrus^^deficcatquidem^velutalia  omniametallica,  lapidea,terrenacj3medicamenta,ve^  A.ibi.c.4>. 
rum  omnium  icl  efficit  moderatiffime.Et  fecudum  alias  tum  qualitates,  tum  facultates,  quodam^ 

modo 


LIBER    NONVS  70 

A  modo  itl  medio  eft,neq;  manifefto  excalfaciens.neqj  rcfrigcrans.Modica  rn  adfrringedi  abfterge 
di  qs  facultas  ei  ineft :  quamobre  lnferior  eft  cV  farcoticis  medicametis,que  mcdiocr;  tcr  cxtcrgen  - 
tia  oftcdimus,cV  cotrahcncibus  accp  adftringentibus.  Caeccrum  ad  inccrrrigincs  femorum  vtilis 
medela  eft: qnquidc  vtnuscp  iam  dicftac  facultatis  lcuitcr cft  particeps.  lurc  itaqj mcdrj  ordinis  in 
metallicis  habebitur.  Proinde  ea  frequenter  vtimur  ccu  marcria,rj s  mifcetes,qua?  valencc faculta- 
te  obtinent  fiue  mordicance,fiue  adftringence,  vel  aliud  quid facietem :  ficut  in  liquefccntibus  ad 
pleraq^  medicamenta  ccram  adhibemus  tanquam  materiam,  quia  f.cV  lpfa  quodammodo  mcdiu 
tcnet  eorum  que  valentem  facultatem  poffidcnt. 

Nitrum . 

4-  Nitrum^difftu eft  fupra in  medio  efTc  aphronitri  cV  falis  virium.  Cereru  vftu,ppius  ad  aphroni 
tru  accedic,vtpote  ex  vftiene  tenuius  reddirum.  Deliccat  lcaqs ac digeric :  cV  fi  lntro  ln  corpus  fu- 
macur,fccaccVexcenuac  craffosIencosq$fuccospocenciusmuIto,  g  fal.  Aphronitruvero,nifi  gra 
tiis  vrgeat  neceffi  tas,deuorandu  non  eft,nimirum  lnimicu  frcmacho :  qnquidem  plus  et  li  tro  inci 
dit.  Sane ad  fungos  fuffocantes  rufticus  quida vti  co alTolet:  £v femp  profuilfe  probatum  cft.  Cac 
teru  nitro  vfto  fimul  cV non  vfto,&  multd  etiam  magis  eius  fpuma ,  in  takbus  vti  confueuinrus. 
B  Melanterta . 

Mclantcria  cx  mcdicamentis  eft  mulnim  adftringcntibus,cum  hoc  q?  omnia  propemodu  ad- 
ftringentia  tenuitatepartium  exuperct. 

Melan  Graphtcon  ^Atranientum  Scrtptoriitm . 
Atramentum'  quo  fcribimus,admodum  cV  ipfum  deficcat  aqua  folutum.  Vlcera  autem  igni 
ambufta  protinus  lllitum  iuuat: ac fi  acetum  quoqj habeac,multd  magis. 

Mjfi. 

Mify.'  In  metallo  Cypri,cuius  modd  mencionem fea',in  motibus  SoIoru,domus erat  ingens, 
cuius  ad  pariecem  dcxtrum,fedadnos  vticpquiingrediebamur,fmiftru,dcfcenfuseracfn  lpfum 
mccallum :  in  quo  quafdam  confpexi  in  longiffimum  porrectas  vcluri  zonas  alias  fupcr  alias,nu- 
merorres:infimacracipfiusforeos,fuperquameracalcerachalciceos,fupremamifyos..  Cctcru  id 
temporis  Prefectusmetalli  hiscommonftratis,ficut.inquit,nuncaduenisincadmiar  fornacaria: 
inopia,ita horum  trium  admirandas  has  vides  diuitias.  itaque ego  ingenti  eius  acccpto  ponde- 
rcprimum  quidem  in  Afiam,deinde  Roma  attuIi,cV  vfque  modd  habui,elapfis  iam  annis  plus 
minustriginta.  Etfortcquadam  abfolurum  fuithoc  opusadufqueoctauulibruanteannos  vi  - 
C  ginti,ncc  adieclus  fuit  nonus,  parcim  q>  lapidcs  quofdam  non  dum  confpexilTem:  parrim  ob  alia 
negocia,quemihiintereatemporis  obuenere.  Nunc  auremcumnonumhuclibrumcercrisad- 
dcre  pararcm,interea  force  fortuna  nuhi  accidit  res  fpcotaru  longc  pulchcrnma,ac  fi  quupiam  eo 
ftudio  ac  induftria  magno  cu  arcificio  effeciffec.  Nam  cu  mify  opus  habcre  ad  medicamen  quod- 
piam  preparandum,bolum  eius  accepi,quacu  fere  plcna  manu  rencas ,  qualem  fanc  conliftcntia 
mifynonadmodum  folethabere:cuinparuafruftula  diuidatur.Mirarusitacpinfolicam  eiusco- 
denfationc;bolo  fracro  extimum  quidcm  mify  circumquaq?  repperi ,  eius  quod  mtus  erat ,  vclut 
efriorefcentiam.  Porrc  fub  eo,inter  chalcitin  videlicct  cV  mify,quiddam  erat  mcdium  vcrgcns  ex 
chalcite  ad  mify,ex  dimidio  iam  commucatum :  principio  enim  bolus  fucrat  chalciteos ,  carterum 
quod in  alto  crat,  perfecta  erat  chalcitis,nullam  dum  altcrationem  cxperta.  Hoc  igitur  vbi  vidif- 
icm,cogitatione  rcpctenscV  in  merallo  ita  fuper  chalcitin  nafci  ipfum  mify,vt  arrugo  fupcr  ars.in 
mentem  fubrjt  infpicerc,quod  fcruabatur  adhuc  apud  me  reliquum  ipfius  foreos^nunquid  cV  ip 
fum  vllam  accepilTet  mutationem  in  chalcitin  :  cVquedam  certeapparuit  fufpicio ,  vr  videretur 
cV  ipfum  forte  longo  tcmpore mutacione in  chalcitin  polTc acciperc.  Icacp miru  non eft,  cria  hec 
medicamina  eiufdem  genere  faculracis  elTe, Sori  dico,cV  Chalcitin,cV  Mify,tenuitate  partium  cV 
DcratTitudineinter  fediuerfa.Craffiflimu  cnim  cft  inrer  ipfa  fori,tenuiffimum  mify,  media  vtriuf- 
quefacultatem  habetchalcitis.  Adurur  vniuerfa  hec  rria,cVcfcharasquas  voca^cfficiunnaccame 
enafi  vrant,no  nihil  quocp adftringunt.  Ceteru  mify  admorum  corponbus duris  minus chalcitc 
mordicat,tametfi  ca  non  minus  fit  calidum : vcriim  id  habet  beneftao  tcnuitatis  partiu.  Porro  cu 
vcxaq3hecindecoaionibusfundancur,cV  magischalcicisq  mify,fori  rn  non  liquefdc.nimirum  q» 
lapidolius  fit ac  vehemctius  compaciu :  ficut  rurfum  mi fy,quia  a  cogenito  calore  claboratius  cft, 
ac  promde  liccius  chalcite,idcirco  merito  quoque  xgrius  hquefcic 

Molibdxna  Plumbago. 

(o.  Molibdcna'  fimile  Li thargyro  vim  poiTidet,rfh  a"  media  temperic  ad  frigidius  paulu  quid  rc- 
cedens:  fed  nec abftergetisfacultatis  cft  particeps.  Vtraque  aut  hcc  mcdicamina  hquan  pofsut, 
ac  non  vt  lapidcs,cV  cadmia,cV  arena.liquationem  refpuunt :  fed  celcrrime  liquatur,vbi  olco  addi 
tum  non  nihil  accti  cft:liquatur  tfi  et  admifta  aqua.fed  diutiffimacoctionc.  Porro  ceu  in  Cypro 
Cadmiam,quae in  montibus  cV riuis  nafcitur, accipiebam,  quar cx  ipfa lapidis,vt dixi .  fpccies eft: 
ad  eundem  modum  Mohbdarnam  multam  cu  alns  proicctam  lapidibus  confpcxi  in  via ,  quc  ?.d 
Ergafteria ducit  a  Pcrgamo.  Vocatur  aut  Ergafteria  pagus  quidam,in  quo  cV  mccalb  funt,intcr 
Cyzicum  cV  Pergamum,quadringencis  cx  quadraginca  ftadrjs  diftans  a  Pcrgamo. 

Mohbdos. 


DE    SIMPL.    MEDIC-  FACVLT. 


dc  Fracturis 
com. }.t,6j.7' 


Mohbdos  Plunibum.  £ 
PlumbumTacultatis cfl  rcfn geratoriae.  Siquidem  non  modo  multam  habet fubftatiam  hurm- 
dam  i  frigorc  congclatam  coactam  q$,  fed  cV  aeream,paucam  autem  tcrream.  Igitur  qudd  pluri- 
mum  habet  cftentia:  humidae  a  frigoi  c  coa(ftae,indici  um  tibi  efto ,  qudd  vbi  admotum  cft  igni,ce- 
leritcr  fundatur  Huat  q^.  Qudd  vero SC  aeree  lit particeps,hoc  habcto  lignum.  Omnium  que no 
uimuSjVnicum  plumbum  tum  moleipfajtum  pondereaugetur,  ficondatur  mardibusfubterra-r 
neis acrcm  habentibus  turbidum,ita  vt  quaecunque  illic  ponantur,  celcnter  fttum  colligat.  Tum 
ctiam  plumbcaftatuarum  vincula,quibus  earum  pedesannccluntur,fepenumerocreuilfe  vifum 
cft,cV  quatdamadcointumuinCjVtexlapidibusdependcrentcryftalli  modo  verrucae.  Atque  hae 
probabiles  quidem  funt  humiditatis  eius  frigiditatis  qj  notae  ,prius  quam  cxpcriaris.Cactcru  fcie- 
tificae  cC  ccrrc  pcr  expenentiam  cognofcfuur.  Praeparato  igitur  mortario,fimul  qj  piftillo,vtrifq3 
explumbo,infundequemlibctliquorem,itac|3terito,vtcV  piftillus,cV  plumbcum  mortarium 
fuccum  quendam  reddat :  id  quod ex  vtroque conftabit,multd  erit frigidi us,quam  liquor  ipfe  fue 
rat.  Licet  autem  cV  aquam,cV  vinum  tenue  aqueum,cV  oleum  inrjcerc ,  aut  quiduis  eiufmodi.  At 
fi  etiam  plus  cHiccre  iuccum  voles  rcfrigeratorium,oleum  omphacinum  fit,aut  rofaceum,aut  me 
L'num,aut  myrtinum.  Porro  fi  fucco  qui  proucniet  vti  volcs,optimum  habebis  remcdium  SC ad  F 
phlegmonas  in  fede  cum  vlccre  aut  rugis,cV  ad  eas  quae  in  pudencUs,teftibus'que,cV  vberibus  co- 
ii ftunt : fimiliter  aduerfus  caetcras  omnes  Huxiones  incipientes,quae aut  in  inguiiia ,  aut  in  pcdes, 
aut in  alium  quemuis articulum decumbut.  Scd  dC  vlceribus  rcbellibus  vtilc eft : nam  ad cancro- 
fa,co  vtens  virtutcm  medicamenti  miraberc.  Qudd  li  celeritcr  multum  fucci  plumbei  volcs  col 
Iigcrc,conare in  Solc  tcrere,autquocunq3certemodoaere  excalfaclo.  Mulco  autcm  vtilillimu 
habcbis  mcdicamcntum,fi  adfufo  refrigerantium  fuccorum  quopiam  tcras,ccu  fempcruiui,coty 
IcdoniSjintybijlaclucarjChondriles.pfyllij^omphacis^portulacae.  Porrd  fiqua  horum  non  facile  in 
fuccu  fo!uuntur,velut  portulaca,milceto  llhs  aliorum  fuccorum  quempiam,vclut  omphacis :  qui 
dC  ipfe  per  fcfc  prediclo  mortario inditus,mcdicamentum  efficit  refrigeratorium  longc  pulchcr 
rimum.  Qi_iincVinlaniinamdidu(ftumpIumbumipfumperfefc,athietarum  fcfc  exercitanrium 
lumbis  inlternitur,vb.  Vcncris  fomnrjs  vexatur  fcilicet:  nimirum  haud  obfcurc  cos refrigerans, 
Scd  SC  braclca  tcnuis  cx  plumbo  facta  probc  ganglio  llligata  plane  ipfum  diiTipat.IUigabit  aute 
probequifquisabHippocratc  didicerit  ||  iniplam  noxam  potiusfirmandu,quam  hincvelinde* 
Mirumergononeft,ii  Plumbum  Crcmatum,acrurfusablutum,  rcfrigerausefficiatur  faculta- 
tiSjCum  ante  lotionc  miftae  fucrir.  Et  hocipfum  medicame,  nempc  plumbum  combuftum ,  bonfi  G 
eftad  vlcerarcbellia.Vbi  vcrd  lotumfucrit  multooptimum  medicameneftcVad  vlcerum  imple 
tioncm,cV  ad  eadcm  cicatricc  obduccnda.  Coucnit  cV  Chiron«is  que  vocant vlccribus.cV cancro 
fis,cV  putrcdinofis  omnibus,tum  ipfum  pcr  fefc,tum  medicaminum  adcicatricem  perduccntium 
quibufdam  commiftum,qualc  cft quod  cx  Cadmiaconficitur.  Caeterum  foluedum  clt  principio, 
licopioiafit  fanics,quotidie:fi  minuSjtcrtioauiquarroquocpdie.  Vcrumforis  fpongiamimpo^ 
nt'toaquefrigidc:quclideliccctur,rurlum  mcrgatur.  Sedhaecfufiusq  proinftitutodiximus,pIu 
fculum fcrmonis affinitate prouetfti.  At tcmpus iam eft fcquentia deinceps pcrfequi. 

Oslracon  Tejla. 

TcftVdeficcandi  vim  poffidct,atq3  abftergendi,maximc  qu£  ex  fornacibns  eft,q>  videlicet  to- 
fta  lit.  Quocirca  cmplaftrus,quam  vocat  Hepheftiada,ex  hac  praeparata  videli'cet,optimu  eft  me- 
dicamen  induccnda:  cicatrici. 

Pompholyx,  &  Spodium . 

PomphoIyx"fit cV in  eris fornace,velut  .^x  Cadmia:  fit  6,3 Sc" dum  tn  fornacibus cadmia  vritur, 
vt  in  Cypro.Ciim  enim  Prxfecftus  ad  aeris  fornacem  inftruclas  res  non  haberer,praecepit  ex  ipia 
Cadmiapra?parari,prgfcntibusatqueinfpeclantibusnobis,Pompholyga,vidclicetminutis  cad-H 
mie fragmcnti s  i n  ignem  coicclis,  qui ante ^rarium  iacebat  folle .  Camera qda  crat incurua,nuf- 
quam  pertufa,fcd  integra ,  quae egeftam  ab  vfta  cadmia  fauillam  excipiebat :  quam  vbi  collegif- 
fentjhabebant  pompholyga.  At  quod  rcflecftens  in  pauimentum  recidcbat,  Spodos  eft  qua  vo^ 
cant: quae plurima  vbi  es  in  fornacibus  vritur,colligi aflblet.  Qjidam  eam  Spodium  neutro  ge- 
nerepronunciant:  CuividcturfimilcmhaberefacuItatem,quod  vocant  Antifpodium.  Atego 
illo  vfus  fum  nunquam,cum  large'  mihi  femper  pompholyx  fuppeteret.  Nec  enim  quifq  vbi  hgc 
adfit,fpodio  vti  velit,nedum  antifpodio.  Eft  autem  Pompholyx  medicamentum  prope  omniu 
"  AF. fcUrhofa.  qug citra morfum  deficcant,fi  elota fuerit,pr^ftantiiTimiim :  Qiiamobrem ad  vlcera  cancrofa  ido 
nea  eft,cV  ad  alia  omnia  maligna.  Itaqp  inditur  eollyrrjs  quae  ad  oculorurn  imponuntur  fluxiones, 
queq^bullasfiuepuftulasineisnatasautvlceracurant.  Prgtereaad  pudendorumacfedis  vlcera 
opti mum  eft  medicamen,nimirum  One  morfu, vt  dixi,deficcans.  Sed  no  eft  huius  negocfj,in  iftis 
diutius  immorari, 

Sdnid.YO.ee . 

SandaraceVrentis  eft  facultatis,ceu  Arfenicum  qiiod  vocant.  Meritd  ltacpeam  digereribus  fa 
cultatibus  commifcent^atq^  extergentibus, 

Sdndix. 


A.Lt.t  i.c.  ii. 

fol.ioo.b 


A.ibi'.C70j. 


A.ibi.cijj. 


A.ibi.c.4t. 


LIBER   NONVS  71 

A  Sandtx. 

Sandix  quafit  facultate  praedira3in  fermone  de  Pfimythio  explicabitur. 

Scoria . 

A.iWc. ciji.  Scoria"omnis  reficcatoriu  mcdicamcn  eft,potii7itnum aut  Ferri.  Sia4uidem  ad leuore  redigcs 
ipfam  in  aceto  qua  accrrimo  ,poftea  qj  decoqucs,ad  aures,quae  longo  ia  tne  pure  Huxcrut,ca  vtor 
pro  medicamento  maximev  exiccatono,adeo  vt  mirentur  qui  praeparantem  me  vidcnt,cV  antc  rei 
periculum  hdem  non  habeant  aures  tale  pofle  ferre  medicamc.  Porrd  Argenti  fcoriam  propne 
helcyfma  appellat.  Veril  emplaftris  quibufdam,  quippe  que  reficcatoriefacultatis  fit  comifcctur* 

Sttmmt . 

Stimmi.  Ad  facultatemdeficcanteadiuncla  habethocmedicamenadftriclionc.  Quaobrem 
cV  ocularibus  mcdicinis  commifcetur,cV  illis  fcilicer,qua: conformantur  in  collyria  que  vocant: 
cV  [iccis,qux  vticp  ficca  collyriacognominant. 

Styptena  Schtjle ,  &  Stronoyle ,  Cj7*  Hyora.    ~4lumen  Ftfstle ,  Rctundum ,  Humtdum. 
Aibi.t<t.  Stypteria."  Huiusmedicamentinomenabadftriclionededuclueft:  naadeftilli  vehemctifiTi- 

ma.  Cgteru  cu  fit  craflaru  partiu,tcnuioru  quodamodo  partiu  eft,q  vocatur  Schifte,  hoc  eft  fifli* 
B  lis.Proxima  eft  Strongyle,cV  Aftragalote.  Admodu  aut  craflarum  partiu  eft  tu  Liquida,tu  Placu 
tes,cVPlinthitesappellata.  Tttanos  Calx. 
A.ibi.fol.n7.a  Calx/  Viua  quidem-{qu£  aV/2«fo$  Grece  dicitur}-vehemeter  vrit,adeo  vt  cruftas  cfficiat:  Eic 
tincla  vero  protinus  ct  cruftam  molitur cV  ipfa :  at  poft  diem  vnu  aut  alteru  minus  vrit,  minus  qj 
inducerecruftapotcft:at  verov  tcmporis  progreflu  prorfum  nec  cruftam  quidem  gignerc  qucat, 
tamerfi  etianu  calfaciat,carncm  cjj  Iiquet.  Porrd  fi  Lauetur  m  aqua,fua  mordacitatcm  cxuit,cffi- 
cit  Cjj  nucupata  Grece  Kcvtav  ideft  Iixtuiu. At  ipfa  abfqj  morfu  reficcat:  ac  fi  bis  tcr  q$,aut  amplius, 
abluta  fuerit,plane  mordacitatis  expers  conftituitur,ac  ftrenuev  abfqj  mordacitate  exiccat. 

Hydrargyros . 

AJLi.tx. c.46.       Hydrargyrus  no  eft ex  fpote  nafcetibus  medicamentis,fed cx fjs q  preparantur ,  velut  pfimy^ 
fol.iox.e         thium,erugo,pforicu,lithargyros.  Nullu aut  eius feci  jniculu,neq3  q> interimat  li dcuoretur ,  neqj 
vbiforisadmotafit.  Phycos. 

Phycos  cuius'nam  fit  facultatis,vbi  de  Pfimythio  agetur5exponam. 

Chalcanthos  ^Atramcntum  Sutormm . 
A.ibi.c.47.  f.g.  Chalcathos."  Fortc  fortuna  cV  chalcathu  in  chalcitin  trafire  confpexi.  Afportaui.n.ex  Cypro 
^juf '7  ° 10  C  &  huius medicamcnti  ingentem  copia.  Extimum  eius omne  poft  annos  plus  minus  viginti  chal 
citis  effeclu  eft,intima  eius  parte  chalcathi  fpedem  feruate.  Quamobre  cV  vfqj  in  huc  diem  quod 
fic  mutatur  afleruo,obferuas  dum  ad  imum  vfcp  voluctibus  annis .pcedat  mu tatio,ceu  chalcitidis 
quocp in  mify : vt eft  ante  pofitum.  Catteru  mirari  fubit  de  hoc medicameto,quo  paclo  vehcmev 
tiiTimac  adftriclioni  admifta eft caliditas  non inftrenua.  Coftat  ergo  q>  omnium  maximev  condi- 
re  feruarc  6,3  carncs  humidas  potcft,nimiru  caliditate  humiditate  abfumens,  atqj  adftridione  fub- 
ftantiamcontrahcns  atqjconftipans^hoc.n.opereno  nihilethumiditatisipfius  cxprimit.  Con^ 
ftringit  verd,deficcat,atcp  contrahit  in  fcfe  totius  fubftatiam  carnis.  Porrd  quo  tne  in  Cypro  di- 
uerfabar,hunc  in  modum  medicamentum  hoccolligi  confpexi.  Domus  erat  magna  quidcm,fed 
humilis,ingrefiui  in  mctallum  obiecla.  Ad  parietem  autc  domus  finiftrum,qui  erat ingredicnti^ 
bus  dexter,efFo(Tus  crat  fpecus  in  continentem  collem,ea  latitudine,  vt  tres  fcie  vin  in  eo  contin^ 
gerent : tata  vcro  alti tudine,vt  viro  fumme(pcero  recfto  liceret incedere.  Specus  hicdecliuis  quidc 
erat,nontamcnpreccpsacpra!ruptus.  Porrdadfincm  eiusquafiinftadium  porredi,lacus  crat 
aquac viridiscV  craifaetepideplenus.  Atintotodefcenfucalorfimilis  qualisin  primis  balneoru 
xdibus  percipi  tur :  quas,q>  in  eis  corpora  prxmolliri  foleat,Promaladcria  appellarc  confueucrut. 
D  AquavcrdquotidieguttatimexpertufocolledeftilIans,quatuorcV  viginti  horis  totius  dici  ac 
nodiscolligiafibletadamphorasRomanasquafioclo.Eam  vincfli  quidam  inpifcinas  quafda 
quadratasfiiftilesjindomoadingrefllim  pofita  fitasefferebat,incjbus  paucisdiebusconcrcfcebat 
fiebat  cjjchalcathus.  Mihi  verd  vbi  ad  terminu  effofiTi  fpccus  defccditfcm,vbi  videlicct  tepida  h«^c 
viridis  q$  aqua  colligitur,aeris  odor  vifus  eft  fufFocas,Sc  toleratu  difficilis,chalcitin  xruginc  q;  re* 
doles.Et  aqua  quoq3 guftu pra:fcrebat  quah tatc  ciufmodi.Eapropter  cV  nudi ,  cV  cu  fumma  fcfti^ 
nationeamphoras  vindi  cxportabat,ncclongiorem  illicmora  perfcrrc  potcrant,fcd  celcnter  re^ 
currebant. Accenfi  aut  erant  mediocribus in  fpccu  intcruallis lychni,qui  nec  ipfi logo  tcporc  du 
rabantjfedcelerrimccxtinguebantur.  Hunc  crgofpecum  pcdctentim  cxcauatum  multis  annis 
ab  fjs  tuncdidici.Hafcci\im,inquiebant,aqua  viridis,quam  vides  excollc  in  lacu  manantcm,fen- 
fim  fe ipfa  minor  effici  aflblet.  At  vbi,  prope adeft  vt definat,rurfum  vindi,quod  cotinens  cft  ip 
fiuscollis,peifoderc  pcrgunt.Euenitqjaliquado  olim,vt  fubitov,quicquid  pcrfoflum  cifet,cocide 
ret,ocs  t\i  ad  vnum  occiderct,ac  tota  viam  corrumpcret.  Id  vbi  fit,alio  foramini  fodiendo  eoufquc 
infiftut,quoad  rurfum  aquaillisadfit.  Hacc  habui  qucetibi  de  Chalcathocxponendacenferem, 
cV  fane  fortaflc  non  nccelfaria,caf tcrum  c\u%  fcire  praeftaret,quam  ignorare.Memineris  autem,q> 
ad  finiftram  manu  ingredietibus  cofpcdtum  nobis  dixcrim  metallu  Soreos,chalciteos,cV  mifyos: 

vt 


1. 


DE   SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

vr  ex  tjs  coijcerc  liccat  aqua  pluuia  rotius  collis  terra  illa  collucrc  atqj  ablucrc:  cx  qua  fpontc  qui-  E 
defiebat  Sori,mify,cYchalcitis:6Yperfornaces/fo^ 

Chdlcitu . 

Chalcitis."  Didum  de  ea  eft  in  fermone  de  Mify :  Nunc  autem  tantu  dixiflTe  fuflRciat,  q>  miftas  A.ibid.c.  *j. 
habeat  adftringentem  acrem  cj3  facultates.Caeterum  vincit  acns,vt  quae  adeo  eft  vehemens,vt  car"  &  1 67 ' 
nem  vrat,vocatamqjefcharamefficiat.  Vftum  hocmedicamenminus  quidem  mordicat,caeteru 
nonminusdeficcat:fedo£adftrictionisnon  parum  amittit.Itaqjvndequaqj  mclior  eftchalcitis 
vfta  cj  quae  non  vfta  eft,nempe  partibus  tunc  quidem  tcnuioribus ,  ceu  aha  omnia  combufta,  ve-. 
rumhaudaflTumptaacrimonia^velutinalijsmulnsaccidit.  Didicifti  porro,  cj>  Vfta  omnialila' 
uentur,modcratiora  reddantur,minus  q3  mordacia  ♦ 

Chalcos  Cecaumenos  ^AesV  ilum . 

AcsVftu  habet  bC  acrimonia  quanda :  fed  8C  adftrictionis  eft  particeps.  Proindc  fi  Lauetur  pul    *J  tr-*-5' 1 J 
cherrimueftmedicamcinducendajvIceribuscicatrici:Quanquaidipfumpr^ftare  cVantcquala^      '  14 
uetur poflTitjpotiflTimum  i n  carne duriore: alioqui  in  molliore commodius  eft  quod  ablutum  eft. 

Chalcu^nthos  fiosSims. 

-  FIos'7Eris  facultatis cft  tenuioru  partiu cj  aut /Es  vftu,aut  Squama.  Merito itaque ex eo  faciis  F  A.ibi.k.<? 
collyrrjs  extergunt  auferunt  0,3  palpebrarum  magnas  afperitates,quas  vocant  fycof«s. 

;  Chryfocolla . 

ChryfocoIIa. "  Et hoc medicamentum  ex rjs  cft,quae carnem  liquant: non  tame  valcnter  mor-  a  c.}  < s. 
dicat,quanqua  fit  facultate  admodu  digerente  deficcante  cp.  Igitur  quidam  id  modd  quod  in  me^ 
tallisinuenituritanominant:  Alrj  veroidquodinaercomortariopiftilloq^xreo  ex  pueri  vrina. 
prxparaturridquodquidaminteraeruginumdinerentiasnumerant.  Satius  verox  eftipfum  prae^ 
parare  tepore  aefti  uo,  aut  certe  aere  prorfum  calido  vrina  in  mortario  tercntes.  Praeftat  aut  x s,  ex 
quo mortarium  piftillum  6,3  conficias,rubrum  fit: nam  quo  aes  mollius fuerit,  co  plus circuagedo 
piitillodeteritur.  Hocmedicamentumaptiffimumeft  vlccribuscontumacibus,tum  pcrfc,  tum 
alijs miftum,vt in  opere de  componendismcdicamentis  referetur.  Nuc  autem  id  nouitfe fat  eft, 
cp  quanto  pluscj  Chryfocolla  metallica  deficcat,minus  ^3  mordicat,tanto  ctiam  ipfam  excellit  te^ 
nuitate  paruum.Ipfam  tamen  chryfocollam  illam  fi  vras,multo  tenuiorcm  efficies. 

Pfimytmum  CeruJJa. 

c  Pfimythiu.  Et boc mcdicame  teftimoniu  pbetmodd  dicftae facultati.  Na fi cx acri accto  folua^    a.I.i.li.c  n 
tur,guftu  th  necj3  acre  ent,neq3  mordax^neqj  digcrens,fed  emplafticum  cV  rcfrigeratorium :  facul  G  foL  1 1  i  a 
tausacTUginidiirimillimaejtametfi&fillaconficiaturaceto  aesdiflbluete.  Porrocerufla  Aduftain 
Sandyca  quam  vocant.tranfit,medicamcntum  fe ipfo  tenuius,nodum  th  cxcalfaciens,  Phycos 
autem  feruata  ccruflae  frigiditate  tenuitatem  partium aflumpfit,  vt  per  eam  in  profundum  altu  cp 
corporum,quibus  admouetur,vis  eius  penetrare  valeat. 

Pfoncum . 

Pforicu.  Coficithocmedicameduplachalcitc admiftaIithargyro:antn  vtrifcpaceto  acerrimo    A  Mx.iit. 
folutis,fic  q3  in  olla  noua  coiectis,qua  fimo  aeftate  media  diebus  quadraginta  obruta  fcpelies.  Hoc  &-17,< 
medicame  deficcatoriu  e  magis,limul  qj  minus  mordax  chalcit£,ac  nirmru  juibus  ct  tcnuionbus» 

GALENI     DE     S I MPLICIVM 

MEDICAMENTORVM  FACVLTATIBVS 
LIBER  DECIMVS 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Agit  de  Facultate  Simplicium  Medicamentorum ,  quat 
Ex  Animalibus  fumuntur. 

^dduerfu*  Xenocratem,&  c£teros,cjui}  Qu&  mortahbus  damno,&  dedecorifunt,  Scrtptis prodtdere. 

Ihileoru,quae  nuc  dicenda  veniut,magnopere  iuuare  poterit  eos,qui  ea  qu£~ 
principio  huius  traclati6is,primis  videlicet  cmq^libris^tradita  sut,  ignorat: 
imo  quaeda  fortaflfis  noxae  occafio  erut  illi,qui,  cum  fcriptis  hic  mcdicamen^ 
tis  vti  volet,  ratione  tame  ac  methodu  non  habeat.  Tanqua  itaq^ llla  didice^ 
ris,ita  tecu  verba  facia  repetita  totius  tradatus  fumma»  Oftefum  eft  medica 
menta,q  efTecrricibus  nominatis  qualitatibus  agut,nepe  caliditate,fn'gidita^ 
te,humiditate,cV  ficcitate,haru  mifti5e  effici  acerba,auftera,falfa ,  falfugino^ 
fa,amara,acria,dulcia :  Praeterea  extergenu'a,repercutietia,attrahetia,emollie 
tia^vretia/eptica^cruftica :  Ad  hec  fecundu  alias  actiones  magis  fpeciales  farcotica,fynulotica,  glu 
tinatoria  tu  fiftularu  tu  vlcerum,aut  carnis  excrefcenria  detrahentia.  Oftefum  quoq^  eft,  quopa^ 

do 


LIBER    DECIMVS  ?2 

A cflo vniuafalis  facultas expcricnria  vnicadcmonfrratoricinucni'arur,nccea  vulgari  cV  quauis, 
tedqirecumdiciis  adhibcatur  hmirationibus:  Caetcruinucnta  fcmcl  facultatc  vniucrfah ,  nulla 
mfupcrexperientiaopuscliead  particularesaciiones,  niliad  conhrmauonem  corumqua:  ratio 
reppcrit.  Sic crgo nfic quoquc mckcium  faciamus  propofitae  materiae.qua?  eft ca,quae ab anima- 
tibus  accipitur.In  tribus  cmm  hbris,qui  mfequuntur  quintQmcmpe  fexto,fcptimo,cV  o:uuo,ma. 
tcriamadplantasattincntcmcxpofuimus,  nonfane  omnem  qua:  vniuerfo  tcrrarum  orbc  rcpc- 
riarur\fed  quantum  nobis  cxpcrin  eius  datum  eft.  In  fuperiore  vad,qui  eft  tonus opens  nonus, 
eam  quae  verfatur  in  terrolis ac  lapidohs  corporibus.cnarrauimus.  Rehquum  poi  ro  nunc  cft ,  vc 
ea  quae  ab  animahbus  fumitur  matcna.perfequamur.  Dcinde  rcftant  quae  m  mari,paludibus ,  aut 
omnino  in aqua  nafcuntur.quae  quidem  nequc  plantae.nequc  tcrra,nequc  Iapis ,  ncquc  anurul, 
funt.Ea  plane  pauaiTima  lunt.cV  vlt.mio  loco  fcnbenda,poftquam  videhcet  quc  ad  animantium 
corporapertincnt, abfoluero.lnquibusisdocirinx  ordo  fcruabitur,  qui  in  nomcnclaturarum 
primis  vifitur  literis.  Porro  iicut  m  plantarum  matcria  criam  de  fuccis,qui  ex  lplis  h'unt,dilTerui, 
ita  nunc  quoque  non  foliim  cdoccbo  folidarum  in  animalibus  partium  facultatcm.fcd  eoru  quo- 
que que m ipfis continentur,puta  pituitc,bihs,fanguinis,vrinae,ftcrcons ,  cV limilium.  Igitur  in 

B  rjsquxfuperiusfuntdicta.hauditamulraparticulariaeorum,  quaein  materrjsconfcripta  funt  a 
medicis.ignota  mihi  fucre:  vcrxim  opcram  dedi,vt  ipfer  pcr  cxpcrictiam  facultates  corum  cogno- 
fcercm.  Quod  riquid  ignorabam.planc  ncc  de  illo  quicquam  confcripfi;haud  credendualr)s  ccn- 
fens ne  de  vno  quidem  eiufmodi,quod  ccrtum  habcam  non  nullos  multa mentiri.  At  in  prefcnti 
materia  non  ita  ie  res  habct.Ingenue  liquidem  fateor  complura  elle  tum  partium,tum  liquorum, 
in  animantiumcorponbuscomprehcnlorum, quorumnulhus  eiufmodifeci  pcriculum,  cuiuf- 
modiquidamfcriptumreliquerunt.  Siquidem  quaedam  eorum  abominanda  deteftandaq;funt, 
qua:dametiamlegibusvetita:dequibushaudicio,quo  paciofcnbere  hcuit  Xcnoaati,  homini 
non  ohm  nato ,  fcd  proauorum  noftrorum  feculo,  cum  Impenum  Romanum  hominibus  vefci 
vetuiiTet.  Atq?  llle  fanc,tanquam  ipfemet fuent  expertus,  magna  profecio  fiducia  fcnbit ,  quos 
nam  affcctus  curare  valeatcomelumcerebrum,autcarnes,aut  lecurhumanum  :  quosautem  ca- 
pitis,furae,cV  digitorum  oiTa.parrim  vlia.partim  vftionem  non  cxperta:  quae  denique  cV  fanguis. 
Sedhaecfanctameriicontra  lcgeifunt.nontamenfuntfccdaatqucabominanda:  At  potiofudo 
ris,aut  vrinae,autmcnliummuhais,  abominandadetciiandaq;cli  :  atquc  horum  rn  primisfter- 
cus:quod  tamen  fcribit  Xenocrates,ii  ons  acgutturis  partibus  mungatur  ,cV  m  ventrem  deuore 

C rur.quid  praeftare valeat.  Scnpfit euam dc  aunum  fordibus  deuorandis.  A t  ego  ne  has  q uidem 
vnquam  deuorarcfuftmcam,nefrintotum  quidem  morbo  dcinccps  hbcr  degerem.  Atque  his 
eriam  magis abominandum  puto  ftercus.  Eft  que  probrum  grauius  homini  modefto  audire xo- 
Trpczdycv  hoc  eft  ftercoriuorum,quam  fellatorem  aut  cinaedum.  Et  mter  fellatores  magis  execra 
mur  qui  phocniciiTant.quam  qui  lesbiantur :  Cui  non  difllmile  mihi  videtur  perpcri,qui  menfes 
biberc  fuftinct.  Itaque horum  nemo  penculum  iaccre  non  aucrfabitur  hominum  ccrte  fecundu 
naturam  habentium:nequeinfupcr  eorum.que  tametli  modeitiora  videantur,  tamen  etiam  tce- 
dafunr.nempe  partcm  ahquam  corpons  ftercoreinungi  perpeti,ob  aftectum  fcihcetfi  qucm  pa 
tiatur:  Authumanotcmine,idquod~  3  v:v  hoceft  gemturam.appellarefoletXenocratesrium- 
maq;  diligentia  difringuit,que  riam  lpfa  gcnitura  ioh  lllita  iuuare  qucat.que  vcrd  vbi  ex  Gmi  mu 
l.rns  poh  coitum  viri  cfriuxcnt.  Nam  mgcs fit medicamentorum  pcnuria  oportet,vbi  quis  quo 
chimethla  fiue  pernioncs  cura.vin  icmen  conquirere  coguur,  qucd  rn  muhcris  congreriu  intus 
nonrcmanfitjvcrum  efriuxit.atcpcftulumeli.  Atquepleracrjfaneeiulmodi  materiae  fpecics  eli 
ln rjs5quae dc  vtilitate ab  animahbus  pcrcipicnda ab  lllo  funt  confcripta.  Siquidem  non  qua  vim 
habeat epota  vrina,aut deuoratum  lllitum  ve  ons partibus  itercus  duntaxat  hominis.enarraf,  ve- 

D  rum  euam  aliorum  cuiusquc  animahum,  atquc  alia  etiam  non  pauca  rarorum  cV  paratu  diffici- 
lium.puta  cum  Elcphanti  aut  equi  Niloi  memiiiit.  Nam  bcliiam  feu  feram  regiam,quam  vocant. 
Balilifcon,ne  vidcre  quidcm  vnq ua  contigit :  dC  li  vera  funt  quae  dc  illa  referuntur ,  pcriculofum 
ctiameftvelpropcaccedcreadhoc  animal.  Non  di fi i milia ij s  quaea  Xcnocratefcnptafunt.  cV 
abalrjsproditafuntdeanimahbus  :  exquibus  cVipfe  Xcnoaates  plcraq?  excnpiit.Nam  vnde 
illi  tantarum  talium  Cjj  rerum  expcriundarum  fuitTet  copia r  Sane  Rex  quondam  nofter  Atta- 
luscum  ambitiofifTimetahaadexpericntiam  conquircret,  tamcn  pauciorafaibere  confpicitur. 
Porrdquidam  Atcuritri eandem  traciationem  commcndans,cnarrandam  mihi  tradidit : cartc- 
rum  iudicio  mco  nec  illa  quidcm  ctiam  lta  ab  lllo  confcripta  eft,vt  omma  lpfc  iucn  t  intuitus,ocu- 
lisqjfuisprefcnsconfpexcnt.  Proindenecegobalihfcorum,autelephantorum,  aut  equorum 
Niloorum  ,neque  alterius  cuiufquam ,  cuius  lpie  penculum  non  fccaim  ,  meminero .  Porro 
<E/Ar:av ,  d.-)  cc~  tuoor ,  ireizz-r:uT&': ,  cV  uj-r9c:v  vocatorum  ( cxinduftriacnim  iplaillorum  no- 
minarccenfui )  plane  necfiabunde  dlaforcm  expertus,mentioncm  iatcreinanimuminducc- 
rem,licuti  neclcthaliummcdicamcntorum.aut  vtipfi  vocant,7ra55-rs/ii'.  Nam  llla  fanc  ridicula 
fimtjConftringcrc  ac  vincire  aducrfarios,  vt  ia  iudicio  nihil  poffint  cloqui ,  aut  grauidc  aborfum 
afferrcjaut  vt  nc  vnquam  dcinccps  conciput  efficae,cV  quaecunque  aus funt  genais.  Sanc  ho- 

rum 


DE    SIMPL.    MEDIC  FAGVLT. 


rum  plerac£,vcl  antequam  facias  periculum,fcire  hcct  eiTc  impoffibilia:  quaedam  verd  poffibilia,  E 
caeterum  vitx  mortahum  noxia.  Itaq3  ego,per  deos,admiror,qua  cogitationc ,  quoVe  coniilio,ad 
ea  icnbenda quidam acccfTcrint.  Nam  quae  viuetibus dedecori  atqj ignominiae  fuxu  prodita,quo 
paclo  libi  poft  mortem  gloriae fore fperaruntf  Itaqj fi  regia  potcftate  prgditi  in  hominibus  morti 
condemnatis  illa  experirentur,nihii  graue  committerent.  At  vbi  totam  vitam  degur  priuati,  atqj 
ciufmodipoteftatis  expertesadcafcnbcndaacccdut,duorum  alteruncceiTceft:  Autenim  fiex^ 
perti  non  funt,ea confcribut quae ipfi ignorant:  Aut ii  experti  funt,hominum  omnium  funt  ve! 
imprj  Ifimf.qui  expcriundi  gratia  hommibus  innoxrjs  perniciofa  medicamcnta  exhibent,  ac  nort 
nunquam  etiam  honciiis  ac  probis  viris.  Nam  quidam  mcdicis  duobus  ad  vngucntarioru  offi 
cinam  confpedis,attulit  adeos  mcl, venditurus  fcilicet.Illi  vbi guftaiTent,  de  pretio  difceptat.  At 
hic tanqua illi  paruofierrent,properefubducit  fefe:  veru medicorum  neuter  feruatuscii.  Itaqj 
non  minus  qui  fcribunt,  cj  qui  talia  perpetrant,immo  magis  etiam,odio  digni  funt :  quanto  f.mi- 
nor  iniuria  ac  fcelus  eft,quod  folus  facias,cj  quod  cu  multis.Deinde  cum  eo,qui  pcrpetrauit,  mo- 
riturcVmalorum  theorematuexperientia:ateoru,quifcripusprodidere,immortalis  eft  malitia 
arma  prauis hominibus fuppcditans.  Iam igitur  nos dicamus derjs rebus,  quae humano  gcneri 
funt  vtiles,  vtiq3  quarum  fecimus  pcriculum.  F 

De   HVMIDIS   QJ/AE  SVNT  I  N  ANIMALIBVS 

Haema  Sangvis 

SAnguis.  Intclligedu  vidcliceteftanimalisfccudijnatmahabctis:naisrcvcrafanguiseft.  At 
melachoIicus,aut  picrocholus,aut  pituitofus,aut  ferofus,aut  putridus ,  fanguis  eft  mifius ,  ex 
languine  f. vero,5£  ichore,  fanie' vc  illi  permifta.  Tum  ipi ius  quocp  fanguinis  naturalis  in  quoqj 
aiah  alius  li quidior,ali us  lkcior :  hic  magis, ille  minus  calidus :  nam  frigidus  fanguis  nulius  eft. 

Sanguis  Suittws  . 

Sanguis  Suillus  humiduscitjCVminuscaliduSjhumano^maxime  tcmperie  fimilis:  fiquide  6£  k\xx.xxsm 
carncsiuumhumanisfuntfimiles.  ComperticnimfunthofpitescVcoquicomplures,qui  huma  fcLl<l'* 
nas carnes pro  fuillis  vendcrcnt : tamctfi,qui  cas  cdnTent,nullum  omnino difcrime  percipcrc  po- 
tucrint.Quin 3C ipfe  nai  rantes  audiui  viros fide dignos  iefe  in diuerforio  publico  ius  ei  ltaiTc  de^ 
licatum  cum  carnibus  fuauiifi  mis :  ca:terum,cum  iam  penc  faturi  clfent,  lnueniiTe  digiti  parte  an- 
teriorem,quae  vidclicet  ad  vnguem  eft :  quo  pcrculfi,ac  metuentes  eos,qui  agebant  in  diuerforio, 
ncf.fequoque  vorarent,ccucircialfueti,protinusquidemilIinccxiere,acvomitu  rcdditis  qua: 
cderant,itaiterdenud  ingrefiifunt.Sedcxlinipfofacinorehomines  macTantes  deprchenfos  noG 
ita  multo  pdft  referebant.  Itacp  iure  quifpia  cxiftimct  fuillum  fanguinc  humano  cife  iimillimu: 
ex tali  enim  fanguine  tum  prima  coniiat gencratio,  tum  poiiea  nutritio carnibus.  Itaq3  quifquis 
ianguinem  humanum  morboalicuivtilemeifeait,  infuiilo  primumid comprobct:acfinon ea^ 
dem,fahcm  iimilcrn,adh'oncm  oiiendat.  Nam  etfi  aliquatenus  inferior  iit  humano  fanguine,fal- 
temafiimiicquippumerhcict:  quo  cognito,ab  humano  pleniorcm  fore  vtilitatem  fpctabimus. 
Nam  fi  ne  pauium  quidcm  promiifis  refpondeat,no  cnt  cur  in  humano  experiri  oportcat :  quip 
pe  iimilia  efnccre  poile  fimilia  expcrti  fumus.  Nam  columbae  fanguinem  Pergameni  noftri,  atcp 
adco  pcr  totam  ferc  Afiam  quicapitis  ofTaconfracla  perforant,in  craiTum  cerebriinuolucrumcf- 
fundereaffolcnt.Poiiea  quida  cu  habcrei  palubum,nccefTetad  manum  columba,vfus  eft  palum^ 
bi  fanguinc,cV  tii  feruatus eft  homo  llle.Et  alius  turture  eude  ad  vfum  applicas nihil  homine  Ia> 
iit.  Siquidcmfimihbus  adeofdem  vtiaffe<ftus,vbi  quaeantea  exfjtus  fisnonadfunt,vnumeftex 
ConfeiTis,cVexperientiacomprobatis.  Et  humanx  vitae  pleracp  hunc  in  modum  peraguntur. 

H&ma  Pertjleras  Sanguis  Columb<z . 

Porrdqmcxcmpli  vicemcntione  fecifanguiniscolumbim',nihilodetcrius  fuerit  iam  ipfum 
fermoni  proponere.  Siquidem  eo  ad  hypofphagmata  in  oculis  coniiftetia  quidam  vtuntur,  proti  H 
nus  videlicet  fumentes  qui  ex  animante  maclata  efiiuit.Nam  caliduin  hypofphagmata  afrundut 
venis  ad  alarum  exortus  inctfis,qud  videlicet  ad  multos  vfus  idem  animal  fufficiat.  Alter,pulloru 
tenerorumextraclispennis(funtautem  ha:molles,6Ynftulas  humoreplenasobtincnt)  eum  ip^ 
fum  humorem  exprimebat^oculis^inftillas.  At alfjs  medicis  cotroueriia fuit,pulli'ne fanguinem  A.lib.i.M.c. 
an  columbaEadulta:,meningiaiTundereoporteret:&:anmaris,anfccminae.  Egovcrd  fcxcentos 
noui  eorum,quibus  Romg  perforata  fuere  capitis^oiTa,  nec  quicq  ab  vfu  rofacei  citra  columba:  Aibi.c.<fox, 
fanguinem,ottenfos.Vcri5idcalidumfitaequeatqpcolumba:fanguis,necefTeeft  acfortaffis  ipfa    £ol-l6)  g 
tm  caliditatis  in  contadu  moderatione  eft  vtilis,haudquaq  eximia  3C  incognita  facultate.Adeft 
illi  quocp  bona  facultatis  temperatura.  Scd  quid  hoc  f  Nam  &C  haec  rofaceo  ineft,  praeterg  q>  leui- 
ter  adftringat.Itaqj  melius  inuenire  nihil  poffis  in  capite  perforato,cj  vt  rofaceo  probo  vtare.  In- 
dicaui  autem  fupra,quo  paifto  oporteat  rofaceu,de  quo  queri  no  liceat,praeparare.  Sed  cVcoIly^ 
ria  funt  plurima,qug  medeantur  hypofphagmatis,cV  maxime  quod  plurimam  recipit myrrham, 
quaJecftquodaDamocratecompofitum  cii,quod  vocantDiafmyrnon.  Secundo  funtquaeha' 
bentmultum  thuris.  Poft  qua:  funt  qug  ex  croco  conftant.  Quin  dC  fcenigraeci  fuccus  fanguinc 
columbino  in  hoc  vticp  praeftat.  Quid  ergo  moramur  aut  columbos,  aut  palumbos,  aut  turtures, 

cum 


LIBER  DECIMVS 


75 


Aibidem.f 


l)U 

foLitjj  ^.ibidcm.f 


^ibidcra.h 


A  cum  omnfum  medicamentorum  paratu  facillimu  habcamus  fcenumgrarcunvum  mcmorata  coU 
lyria  in  promptu  fcrucmus  ?  Ad  efidum  modum  nec  nocTuae  fanguine  ad  difficultcr  fpirarcs  cgc- 
bimus:quanquam  funtqui  nonfanguinem  bibcndum  exhibeant,fcd  ipfam  iubcanrcodairijede 
re ex  fimplici  lure.  Ac  fanguinem  quide  ahj  aque,ahj  vino,i'nftiIIantesexhibet.  Et  fuit  ctiam  qui^ 
dam  qui immodice  hunc  ianguinem  apud  mulicrem  affiduc difficulter  fpirantcm  cxtollcret,  cV 
cum  rogarcm,qualem  ab  co  fciret  curatam  fpirandi  difficulratem,ne  id  quidem  nouerat  q>  plures 
effent.  Etfanc  m  muliere  quidem  eft  vfus,vcriim  profui  t  nihik 
H<ema  NyElertdos  Sanouis  Vefbertiltonts. 
Sicut  "ncc  Sanguis  Vefpertilionis:  quem  fcribunt  quidam,fi  virginum  vberibusillinatur,plu 
rimo  ea  tpe ab  extuberatione  tucri.  Eft  aute  cV ipfum  falfum,  veluti  cV  q>  cnafci  fub  ahs  pilos  pro^ 
hibeat:  Id  quod  recle  Xenocrates  tancp  mcndacium  caluniatus eft.  Veriim  ipfe  ccnfet  poft  illius 
vfum  aut chalcanthon  infpergendum,  aut  femen  cicuta?.  Ait qi  vbi hoc  fadum  erit5aut  prorfum 
pilos  non  prodituros,  aut  ccrtc  lanuginofos :  ceu  leue  atcp  exile  medicamentum  addcrct  cicutae  fe^ 
men,acno  per  fefe  fufficiat ftrcnue refrigerare partes quibus  fuerit impofitum.  Alij  verd cV  pue 
rorum  pudendis  fanguine  veipertilionis  illinunt,credentcs  ita  diutiffime  eas  partes  a  pube  ferua 
B  ri  poffe immunes.  Atqui  non  oportcbat  putare  diutiffimc,  vertim  perpetuo  fore  tales :  velut  exi- 
ftimant  cV  alas.  Ergo  ex  refrigeratione  partis  vehemeti  eiufmodi  quippiam  pofle  contingerc  no 
eft  a  ratione  alienum.  Non  tn  adeo  frigide  facultatis  eft  vefpertilionis  fanguis :  nam  in  totum  nul 
lus  fanguis  frigidus  cft.  Sunt  enim  non  pauci  qui  pro  alimeto  habent  faguinem  lcporis ,  gallina- 
rum,cxl capraru :  vertim  leporis  cV gallinarum  complures  ctiam  eoru  qui  vrbes incolunt : at  agrc- 
ftes  ventres  fuos  caprarum  fanguinc  vna  cum  adipe  implent,vri  Homerus  ait  folitos  fponfos  Pe- 
nclopes.  Sed  nunc  no  eft  nobis  fermo  de  rjs,quae  ciboru  loco  fumuntur,fed  que  adhibetur  vt  mc^ 
dicamenta.Scd  quseda  funt,  vti  fupra  pofui,  alimentafimul  cV  medicamcnta:quorum  hic  facien^ 
da  metio  eft  quatenus  medicamenta,non  quatenus  alimenta.  Etenim  qui  aqua  inter  cutem  labo 
rantibus  Sanguincm  Caprarum  cu  mclleexhibuerunt,eu  vtmedicamen,non  vtalimentu,obtule 
re:  tum  qui  ad  dyfcnteriam  tofto  eo,  cV  ad  ventris  fluxum,funt  vf  i.  Videtur  t\i  mihi  qui  fpiam  craf 
(am  eius  effentia  51  terrca  cu  caliditate  exiccatoriam  effe  fufpicatus,ad  huc  vfum  perdUclus.  Por^ 
rd  Galli  Gallinae  Cjj  fanguinem  cum  ab  ipfis  ad  mcningum  hemorrhagiam  fcriptum  inuenilfem, 
nec  magnum  quippiam  effeclurum  fperaui,  nec  aufus  fum  expcriri.  Simul  enim  mctucba,ne  cu^ 
riofus  &£ftolidus  viderer,fi  tantis  tam  c\i  probatisremedrjs  femel  prceteritis,  confiderc  fanguincm 
C  gallinaceum  illis  plus  pofle  pratftare:  Simul  verd  cum  eiufmodi  fanguinis  eruptio  admodum  fit 
periculofa,non  eft  mihi  vifum  fore  honeftum,fi  ad  ea  quae  inexplorata  effent,  trafiffem :  fiquidcm 
periculofa  eft  eiufmodi  experi  ;ntia ,  cVquae  folis  Regibus  in  homines  noxios  meritd  vfurpatur. 

Defperabam  vero  ct  de  fanguine  Agnoru,que  quida  comitiah  morbo  mederi  potu  fcripfcrunt. 
Itaqj  nec  hunc  quidcm  etia  cxperimeto  iudicare  fum  aufus.Qudd  fi  quis  experiri  volet,  ccrtd  fcio 
danabit  qui  talia  fcripferunt. Siquidcm  quxcunqj  potu  iuuant  epileclicos,  ea  facultatis  funt  inci^ 
deris:atfanguisagninusomnium  minimc  taliseft.  Porrdquod  deHccdorufanguineprodidit 
Xenocrates ,  ciim  exiftimaffem  non  effe impoffibile , rarus  ob  aceti miftionem  polfc  aliquid  effi- 
cere,  perfuafi  cuidam  in  agro  degenti,  acrei  rufticae  quidem  ftudiofo  ,aetcnim  primis  difciplinis 
erudito :  rctulit  qj  fe  eo  in  duobus  fanguincm  expuentibus  vfum,  non  nulla  vtilitatcm  cxpertum. 
Cetenim  illorum  neuter,ex  ijs,que  mihi  narrabat,neq;  cx  artcria,nequc  ex  larynge  aut  pulmonc, 
expuilfe vifus  eft.  Xcnocrates  igitur  in  primo  libro  de  pcrcipienda  ab  animanribus  vtilitate ,  vbi 
tc    de  hcedis  differit,  fcribit  in  hxc  verba.  Ad  hxmoptoicos  hoc  eft  fanguinem  fpucntcs ,  admodum 
«    vtile.  Oportet  autem  -fhccdorum  fanguini}- non  dum  concreto  mcnfura femicotyle  tantundcm 
ec    admifcere  aceti  acris,id  c$  feruefadum  tnfaria  partiri ,  cV  in  fingulos  dics  fingulas  par  tcs  exorben^ 
D das praebere.  Itaq3  liceat  tibi  fortc  fortuna  in  agro  dcprehcnfo,  vbi  reliquorum  fucrit  inopia,  hoc 
vti,cumcitrapericulum  idexperiri  poffis.  Vrforum  verd  Sanguis  fiabfceffibus  calidusimpo- 
natur,  fieri  poteft  vt  concoquat.  Adrjciam  verd  etiam  Caprinum,  Hircinu,Taurinum.  Licct  qj 
tibijfi  voles,praeteritis  deccm  millibus  mcdicaminum  paratu  promptorum,quibus  conco  quutur 
abfceffus,vrfos,tauros,ac  hircosmacftare,quolibetfcilicctvfu:nccenim  quifpiam  fcmcl  impofi^ 
to  in  partem  affecla  mcdicamento  promilTum  eiuscxiget,nec  etiam  fi  refrixcrit  vt  iam  cogat  ur. 
Sdngws  Viridium  RMcirum . 
Porrd  "cum  affererct  quida  fanguine  Vindiu  Ranaru,paruarum  fcilicct,  quas  quida  Brcxates 
nuncupat,fi  euulfis  ex  palpcbris  pilis  inungeretur,vt  in  pofterum  nc  recrefcerct,prohibituru,fal- 
fum  id  coperi  fado  periculo.  Poftea  vcrd  fcriptum  a  quibufda  rcpperi  illud  ipfum,ficut  ct  CrOto- 
num,quos  potius  veteres  appellitant  Cynoraiftas.  Veriim  nec  hic  faclo  pcriculo  promiffa  pftitit. 
Sanmi6  Crocodili,  &  Relianorum  . 
Ceterum/;an  Crocodih  Terreftris  Sanguis  vi fum  acuatnc  id  quidc  cxperiri  volui,ciim  habcrc 
probataaciei  exacuedae  medicamina,  •{  qux  Grxci  vocat  o%u<hpz».y  Ncqj  an  AdmifTarioru  Equo 
rum  fanguis  cruftam  moliatur,cV  feptiais  fit :  necpan  Murium  Domefticorum  fanguis  verrucas, 
■{quas  vocat  otx,po^opS6vn4,  y  deciderc  faciat.  Nam  alioru  fuit  mihi  magna  fcmper  copia    ad  hoc 

Quinta  Claffis.  KKKKK  pathcma, 


DE    SIMPL.  MEDIC. 


F  AC  VLT. 


pathema,cV  quod  aegrius  illo  medicabile  eft,  nempe  ad  vocatam  myrmcciam.  Et  cauebam  ne  prae  E 
ftigiaturae  opinioncm  merito  referrem,  cum  iam  etiam  improbi  quidam  mcdici  cx  diuinadi  qua^ 
piam  arte,non  ex  fpeculatione  medica,me  in  morbis  folere  praediccre  calumniarcntur. 

Gala  Lac. 

Lac.  Bifariam  "hoc  vtimur,partim  vt  cibo,partim  vt  medicamcnto.  Sed  quid  valeat  vt  cibus,  A.Li.tix.4fl 
in  curadi  Methodo  alibi  q?  expofitum  eft :  A  t  facultatem  eius  ccu  mcdicameti,eam  nunc  cxplica^  folHi-<*-« 
bimus.  Ac  primum  illud  comoncbo,  quod  paulo  ante  de  fanguine ,  q>  non  de  morbido  ladc,  fcd 
de  naturali  cuiufq^ animatis,  ea  quae diceda  funt intelligere opor teat.  Igitur  lac  fanifTimum, vcluc 
ctiam  fanguis,purum  fynccru  q$  eft,nec  amaritudinis,nccacrimoniae,aut  aciditatis,  aut  falfcdinis, 
aut  fcetoris  particcps:  fed  vt  dixerit  qui  fpiam,  bono  odore  praeditum,  aut  odoris  cxpcrs,  aut  ccrte 
cxiguum  odorem  bonum  refcres.  Clarum  etiam  cft  ldelTe  dcberc  guftu  fuauc,  pauculam  habcns 
dulcedinem,  ficut  5C  fanguis  integrae  fanitatis,  ex  quo  &  lacli  conftat  generatio.  Tale  Iac  ad  acrcs 
cV  mordaces  fluxiones  eft  vtilifTimum ,  non  abluens  tatummodo  cas  a  partibus  afHicftis  ( eft  cnim 
«d illi cum aqua commune)  fed  5C  corpora  illincns,vt non  in  nuda  cadat  quod  dcHuit.  Ncc  in  hoc 
duntaxataquae  praeftat,  verum  ctiam  quia  colluit,  vtpoteextcrgcntcm  in  fcfc  humiditatcmconti 
nens,qua  vocant  Scrum,idquod colluitjdiluitqjcorpora^rcliquoautem  quodcraftum  pingucqj  F 
eft  circuhnitur.non  aliter  cfj  pingucdo,adeps,atcp  oui  albumc,cV  ccratu  ex  cloto  oleo  ccra  qj  confe 
cftum :  Na  6C  hacc  abacribus  lchonbus  fcu  fanicbus  natas  mordicationcs  mitigat,eo  q>  corporibus 
circuliniantur,ipfa  nature  minimc  mordacis.  Porrd  ciim  lac oium  facillimc  alterctur,prcjertim fi 
ambiens  fuerit calidu,  multu  a  dicla  facultatc  amittit,  nifi  protinus  quis ab  vbcribus  eHulb  calido 
erianum  vtat.  Maxime igitur Mulicns bene habit£,cV  bonam  vicius  ratione  (eruaris  Iacftc vten- 
du,namid  humanocorpori  eftfamiliarifiTimLLdeinde  aliorumanimalium,qua?quidemabhuma 
na  natura  non  longilTimc  abfunt :  id  quod  fcics  cx  carnium  odorc,  nam  faltidiofus  cft  cx  iniucun^ 
duscorum  quaemultiimdiuerfam  habcnttemperiem^ceucanisJupiJconiSjpardalLsvuIpis,  hyc^ 
nar,  vrfi,cV  fimilium : non  lniucundus  autem  cit  eorum  quae  no  porrd  abiunt,vt  fuis^capra-jCque, 
bouis,ouis,afini.Quocircactcun(ftihominesdoctiexpericntia  Caprino,Ouillo,Bubulo,  Alini» 
no  qj  vtuntur  IacTc  et  cafcos  ex  cis conficiunt,exccpto  alinino.Nam id  planc  tcnue eft,cV  plcnum 
humorisferofi,vclutbubulumcralfum:ca'terumconfiflentiamedium  caprinumcit:atfuscrudu 
aqueu  qj  lac  obtinet.  Porro  Lac  omne  cx  tribus conftat  elTentrjs,cafeofa,fcroia,pingui :  Hanc  plu 
rimam  habere  confpicitur  bubulum,ex  quo  conficitur  et  id,  quod  Butyrii  nominant,  cocoqucn^ 
tis  dC  Iaxantisfacultatis:  Quamobrem  maxime  illo  vtuntur  ad  parottdas  dC  buboncs.  G 

ScrumLaElts. 

At  *Serum,vt  diclum  eft,extcrgcndi  potentiam  pofiTidet :  adhibctur  q^  fubduccndi  vetris  gra>  A.ibidcm. 
tia,ac  pcr  clyfteres  inrjcitur,cxterges  SC  abluens  fine  mordacitate  inteftinoru  acrimonta,  Praeterea 
fi  quis  vlccra,quae fanic  inreftantur  acr!,vicc aquce  fcro  colIuar,optimc  fanc  fcccrit.  Freterea  qu^ 
cuqj  mcdicameta  digercre  folent  ccchymomata  5C  atra,ea  pr^ftat  fcro  q  aqua  diluere.  Sic  ct  co  vti 
nuir  ad  fugillata 5C hypofphagmara,peculiaribus ad  harc  mcdicamentiscomifcentcs.  At  Cafco^ 
fumilludcVcraiTumipliusladtis  magisillituadhcrct,eVconomine  acrimonia  rctundit-£magis.}- 
Porrd  vbi  aliaquapiam  dcliPcantcm  facultatem  habueritadiunclam,optimucft  remediu  dylente 
riae,  bC  olum  ventns  acrium  Huxionum.Eam  accipit  a  lapidibus.  qui  pra-dccoclo  ipfi  inijciuntur 
igniti.  Porrc  eos  eflfe  opor  tct  quos  vocant  Anzag  .Et  lac  eoufqj  decoqui  dcbct,dum  pleracp  fe^ 
rofi  in  eo  humoris  abfumpta  pars fuerit.  At  nos  iniecTis  fcrrcis  in  ipfum  cylindris  candcntibus, 
eadcm,  aut etiam  meliorem facultatem  cfficimus: nam fcrrum  adftringetis  quoqp (vt eft diclum) 
facultatis  eft  particcps.  Ac  proinde  cylindros  cgo  coplures  effeci  hui  us  gratia,ad  fines  veruu  pro^ 
pendentes,quo  videlicet  quis  manubrio  ignitum  ferrum  facile  igni  eximat:  cV  licut  cautcriorum, 
ita  horum  manubria  pannis  inuoluo.  Porrd  Lac  totum  ad  acres  oculoru  fluxiones  tu  pcr  fe,  tum  H 
cum  mollium  collyrioru  quopia,  eft  vtile:  prseterea  ad  hypopia,  &L  hypofphagmata.  Quin  ctiam 
palpebris  extrinfecus,vbi  qui  ophthalmia  laborant,fomno  fefcdabunt,impofitum  limul  cum  ro- 
faceo  5C  ouo , phlegmonas eoruconcoquet:  Sed hoc cfto  lac mulieris  recens ex  mamillis  expref- 
fum.  Infundimus  ipfum  dC  vtero  vlcerato  tum  per  fefe,tum  fjs  medicametis  commifcctes,quibus 
mifceri  poteft,  vtiqj  citra  morfum  curantibus :  8C  vbi  in  fede  vlcera  mi  tigamus  prae  faniei  acrimo^ 
nia  dolentia,aut  phlegmonas,aut  ftolidas  perpetientia.  Sic  cV  ad  vlcera  pudendorum  vtimur,  3C 
ad  oia,qu£  leniri  poftulant  fiue  ob  phlegmonen,  fiue  ob  morfum,fiue  ob  malignitatem.  Ea  pro^ 
pter  dC  cancrofis  applicatur  vlceribus,  medicamentis  anodynis  commiftum,quaIia  funt  quae  con^ 
ftantexpompholyge.  Etquidattinetcomemorare,  cporecontetumcVcollutu  gargarizatum  cjj 
vel  maxime  phlegmonas  eius  mi  tigat  f  Sed  5C  tonfillas ,  5C  columellam ,  5C  antiadas  phlegmone 
affe6as,admodum  mitigat,  5C  proinde  ct  fynanchen  fiue  anginam.  Atqj,  vt  femel  dicam,medica^ 
mentumeftlenics-{Grcci  vocat  ^ap^oei^oi/^totaquidenifubftatiamhabensmordacitatisex- 
pertem,  fed  multo  magis  vbi  concoclione  moderata  potifiRma  pars  ferofi  humoris  abfumpta  eft, 
Sic  mihi  vidctur  etia  medici  ad  venena  quse  crofione  interimunt,lac  dan  fuadere,  velut  funt  lepus 
marinuSjCV  cantharis.  Scd  5C  funt  qui  exhibent  ijs,  qui  aconitum  5C  thapfiam  fumpferit.  Sed  hcc 

cx  ronc 


V 


LIBER    DECIMVS  74 

Li.i.t.i.c.144  A  ex ratione fecerut.  Alia  vero  palim  metiti  funt,  vt  dc  Lade  "canino,  q>  in  palpebris  pilos  renafci 
IL 1 1 6.b  prohibcat,li  prionbus  cuuliis  ci  loco  foret lllitum,  vnde  pilorum  radiccs  cxtractae  cflcnt.  Ad  cun 
dem  modum  qui  fcripfcrunt,  rpcelcrcm  pilorum  in  pudcndiscxortum  reprimat,  fi  quidcm  forct 
ante  pubertatem  illitum : qui  qj  q>fcetus  cmortuos  cnccret  potum, vcrum  non  protulcrc.  Scd  cV 
alia  quaedam  pra!ftigiatunscontammata,ium  de  horum,tum  de  aliorum  quorundam  animaluim 
lacfteconfcribunt,qu£  meab  initio  dicturum  negaui,  etiamfi  expcrientia  didicitfcm  vera  dixifle. 

Cdfens . 

.1.  i.t.  t.ca.  Cafeus.  Sermoni  qui habefdeLaclc^annecledueftdcCafeo,  proptercaqjfitlaccoagulatum. 
ij.fol.i  1  j.a  js^-  tam-  vmucl-fa iac^ls  elfentia in cafeos cogitur,fed quod  cralfum cft  duntax3t,fcilicet  tenui  fc- 
rofc  fccreto ac  fcparato.  Porro  didu eft  habcre lac in  fc naturam  quanda  pinguem  cV  veluti  oleo 
fam,eam  qj  plunmam  ciTe  pofui  in  bubulo  :ac  vbi  a  rcliquo  IacTe  feiunclum  fucrit,folum'quc  pcr 
fe  conftiterit  id  pingue,  Butyrum  appellarirat,  vbi  cum  toto  Iacle  coagulatCi  fuerit,  (erofo  dunta^ 
xathumore  per  coagulationem  feparato,pinguem  cafcum  effici.  Fiuntqfte  hoc  patfco  cafci  bubu 
li  quidam  adeo  pingues,vt  ex  rjs  efriuat  quiddam  ad  fpeciem  olei.  Porro  tum  hi  tum  reliqui  oes, 
temporis  fpatio  3cnores  tibi  apparebunt,fiue  guftes,iiue  olfacias.  Itaqj  cum  mifai  olim  cafeus  alla^ 
B  tus  eflet  bubulus,quem  ex  odore  acrem  efle  conrjciebam,abieci :  SC  iam  a  famulis  abfumptum  pu^ 
tabam:caetcrum  1II1  talia  feruare  foliti,  longo  poft  temporc  ex  promptuario  profcretcs,  quidnam 
dc  illo  fieri  iubercm ,  rogant.  Cum  igitur  edendo  non  cffct  propter  acrimoniam,ludicrum  nobis 
problcmaextitit.proponcntibus.cui  reiquisillum  vtiliterpolfetaccomodarc.  Intereacumad  me 
Arthriticus  quifpiam  in  curru  coueclus  elTet,  tophos  -fquos  Greci  7rcopag  nuncupat,}-  in  articulis 
habcs,  fubrjt  mihi  crure  fuillo  falfo  quod  erat  intus,decoclo3  cafeu  eo  decocto  macerarc ,  ac  probe 
inmortariofubigedovnitutophis  imponere.Etfanearthriticusabhoc  medicaminc  magnifice 
adiutus  eft:na  rupta  fponte  fua  cute,  abfq?  incilione  videlicet3cfnuxerequotidiecitra  doloreto^ 
phorum  particule.  Vbi  aut  totus3qui  apud  me  erat,cafeus  fuiffet  abfumptus3talc  libi  alium  compa 
rans  arthriticus  in  pofterum  feruauit :  cV  poftea  rurfum  vfus  eft  inueterato,atq3  vbi  tunc  quocp  ide 
percepit  comodu ,  (bepius  dcinceps  vti  perfeuerabat:  cV  quofdam  amicoru  fimiliter  affecloru  do- 
cuit.Atqjidquidenosexcogitauimus^caeterucomprobauit  atqjconfirmauit  cxperietia.  Porrox 
recentem,qui  inueterato  contrarrj  eft  tcmperamenti3quadoq3  homini  in  agro  degenti,moderatse 
magnitudinisvulnushabaiimpofui,anteavidelicetadleuore  nitu.  Extrinfecusautemilliimpo^ 
nebafolia  lapathi.  PofTint  vero  etia,fi  haec  no  adfint,folia  fuperponi  vitis,aut  platani,aut  bct£,aut 
C  lacTucae.  At  ipfe  quidc  cafeus  vulnus  glutinauit,ferat  CJ3  etianum  mollis.  Alius  verd,qui  vocatur  f Cod.grx.  het 
cVin  patria mca  Pergamo,cV  per  fuperiacente,  Afia  Oxygalaclinus,magnu ruftici vulnus  conglu  *7£*f  T// *' 
tinauit impoiitus.  Nam  rccens  coagulatus  ac  mollis  repercutiendi  vim  obtinet,  nimirum leuiter  iVcns  &  ita  ve- 
refrigcrans.  At  oxygalacftinus  praeter  haec  digerendi  infuper  leuem  quandam  vim  poffidet.         t»s  trala.  int-r 

Butyrum.  ^IovS 
u.i.t.i.c-1 1 0  Butyrus/aut  Butyrum,vtcuq3  nominare  voles,fiue  mafculino,fiue  neutro  gcnere,  fit  quide,vt  *CnCr. 
u!d°  Et  fupra diclum  eft,ex eo  qiiod  in lacle pinguiflTimum  cft.  Aliror autem,quo  paCto Diofcorides  ex 
ouillo  cV  caprino  confici  referat:Ego  nanq^  ex  bubulo  hoc  medicamentum  fieri  noui,ac  proinde 
nuncupatum  eftc  butyrum  exiftimo.  Facultatis  eft  concoquetis,  paulum habens etiam  digeredi 
potentiae,  m  medrjs  nimirum  corponbus  fecundum  duritiem  ac  molliuem.  Nam  id  femper  me^ 
moria  tenere  oportet,  quicquid  fi  mpliciter  ac  line  addi  to  aut  limitationc  aliqua  profertur,  de  me- 
drjs  teperatura  corporibus  intelligi.  Na  corporum  plane  durorum  tumores  pneter  naturam  hoc 
nequit  medicame  digerere :  at  qua:  in  mollibus  funt  phIegmone,eas  cV  cocoquitj  cV  digcrit  perfa- 
cile :  Na  parotidas ,  cV  bubonas,cV  oris  phIcgmonas,alias  CJ3  partcs  coplures,prorfum  iilo  folo  cu- 
rauimus,  nimirum  puerilibus  corporibus  ac  mulicbnbus  perpeuentibus.  Sed  et  gingiuis  puero^ 
D  rum  dentientium  affidue  illitum ,  nihilo imbccillius  melle gingiuas  extenuat,  per  quas  exituseft 
detibus.  Etalios  omnestn  oreafteclus  phlegmonofos,poftea  tiuxio  reftiterit,digerit  panter  SC 
concoquit. Proinde  cataplafmatisinditurquDeextnnfecusimponuntur parotidibus,hypochon^ 
drrjs,&l  bubonibus.  Sed  QC  in  ventrc  deuoratum,  cV  ex  eo  diftributum ,  magnificc  confert  cxpui- 
tionibus  ex  pulmone3id  cj3  in  pleunticis  cV  peripneumonicis  affe(ftibus,cum  hoc  eos  etiam  con 
coquat.  Atcp  fi  folu  lingatur,magis  quidem  c6coquit,veriim  minus  educit  :fin  cu  mclle  cV  amyg 
dalis  amaris,plus  educit,fed  minus  concoquit. 

Pyrid  Codgulumf 

ibid.c  1 1  j.f  Coagulum "omne acris  ac digerentis potcntic cft,ac nimiru  etiam  exiccatorie: nam  ncceffario 
id fuperiora comitatur.  AcLeporis  quidcm  Coagulum  comitialem  morbu,fi  cii  aceto  ebibatur, 
praeterea  profluuium  muliebre ,  fanare  proditum  elt :  Sed  cV  lac  in  ventre  coagulanim  diffblucrc: 
quod certe  cV  nos  experti  fumus,n5  folum  in  leporino,fed  etiam  inaliorum animalium  omnium 
coagulo:attamen  leporinum  omnium  eft  praTtantiffimum.  Sed  cV  fanguinem  in  ventrc  concre 
tum  fimili  modo  epotum  dilToluit,acefficacius  quidem  caeteris,  verum  non  folum,  quod  quibuf- 
dam  fcnptum  lcgitur3fcd  cV  hoc  commune  eft  omni  coagulo.  Qiiidam  autem  fanguinis  cx  thora 
ce  reiecTiones  leporinum  coagulu  epotu  fupprirncre  prodiderunt :  canerum  nec  aliu  qucnqua  eo 

,  QuintaqiaTfis.  KKKKK    n  vfum 


r 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT 


vfum  noui,nec  ipfc  fum  aufus  acri  vti  rcmedio  ad  affcctum  adflricftioncm  pofcctcm.  Porrd  Coa  E 
gulum  Equinum  ad  dyfentcncos  B£  ccehacos  pcculianter  accommodari  fcripferunr  non  nulh. 

Co.wulum  Phoct . 

At  Phocae  Coagulum  eximie aptum effe  quidam  praedicant ,  tanquam  vircs  obtincat  caftorrj. 
Verum  quaecunquc  proditum  c£t  quodcp  coagulum  fecundum  cflentiae  fuae  praeftare  propricta- 
tcm,non  cfi  nunc  tempus  cxponcre. 

Chole  Fel. 

Hic  "fuccus omniun^quae in  quoqj  funtanimalium,  calidiffimus  effe  demoftratus  eft.  Itaque    AJib.t.ti,.  ca. 
ficuti  fanguincm  cVcarnes  dilfimiliter  temperata  obtinet  animalia,eadem  ratione  cV  fel.  Quocir-    MO'  -  l7'g 
ca calidiffimorum  fcI,aliorum quoque  animalium fcl  exccllcre neccffc eft:S£ quae illfs minus  funt 
calida,  proportionc  &  hunc  humorem  illis  inelle calidum,  quanto  fcihcct  cV  in  alrjs  funt infcrio- 
ra.  Didicilh  enim  quatuor  effe  vniuerfos in  vnoquocp  animali  fanguineo  humores ,  fanguinem 
pituitam,cV  b:lem  tunvflauam,tum  atram.  Didicifti  porrd  ex  more  non  tatum  mcdicis,  fed  cV  La- 
tinis  omnibus  bilem  Hauam  abfoluteeftcrri  bilem,  tanquam  fubaudituris,qui  audiunt,coloris  co 
gnominationem :  Atram  verd  no  limpliciter  nuncupari  bilem,fed  cum  addito,nempe  hoc toto, 
atram  bilem.  Sed  cV  q>  Hauam  bilcm  non  nuncp  pallida cognominant,  nofti :  cV  q>  in  velica  iecoris  F 
intcrdum  pallidam,interdum  Hauam,in  confedionibus  animalium,ipfam  confpicimus.  Audifti 
porrdflauam  tanto  cffe  pallida  calidiorcm ,  quanto  cV  craliiorcmjnam  feroforccremento  flaua* 
bihcommifto  pallidam  conftitui  contingit:licut5t  Hauam  plufculum  excalfadam  conliftentia 
rcddi  craffam ,  colore  autcm  Hauam.  Qiiin  Sc  in  animahbus  apparet Haua  quidcm  rjs  quae  magis 
funtcalida:quae  verominus,pallida.Et  vbi  calida  animaliaautfameautliti  torquentur,  adatrum 
colorem  vcrgit,interim  illum  habens  aeruginofum,  interim  cceruleum,interim  ifatidis  qui  quide 
magis  cft  colore  brafiTica  fufcus.  Itacp  cV  tu  bilis  colori  diligenter  intendito,cum  mcdicamentum 
pra?parabis  cui  admifcenda  cft  bilis.  Mifcent  autcm  cyclifcis  vocatis  cV  trochifcis ,  qualis  clt  An- 
dronis,cV  Polyidae,St  Palionis,ct  Bi  tinus,  qui  tauri  rccipiunt  bilem :  nam  vbi  ca  medicamcnta  prc 
parant  quae  funt  vtilia  ad  oculos,  hyaenae,galh,  perdicis,  QC  aliorum  quorundam  animalium,bilem 
adhibet.  Porrd  Taurorum  Bilis  calidior  cft  cV  ficcior q;  Boum  caftrarorum : nam  caftratum  ani- 
mal  fempcr  limilc  redditur  focmina,St  rjs  quae  funt  aetatis  minons.  Jtaquc  licut  hcc  humore  fupe- 
rantadultacVpcrfecla,  vincunturq;  ab  ijfdcm  caliditate:adcundcm  modumboscaltratusatau- 
ris.  Et  quorundam  cgo  taurorum  bilem  vidi  cccruleam,Haua  nimirum  fuperaflata:quam  fancin 
pra'parandum  mrjci  mcdicamcntum  vctui ,  fumpto  lllius  loco  alterius  tauri  bile  mcdiocriter  fla-  G 
ua.Nam  illc  vinculis  violcnter  tra<ftus,fupra  modum  fuerat  defatigatus:itaque  eo  laborc  cum  cx- 
canduilfct,clarum  cft  tempcraturam  eius  fuilfe  calidiorem :  probabile'quc  elt  fic  violentcr  pertra- 
clum  tum  litrjife,tum  etiam  cfuriuiflc.  Atque,  vt  fummatim  dicam, velut  vrina  a  modica  potione 
modice  pallere ,  cV  litim  famcm'quc  cV  multum  laborcm  perpeffis  flaua  eflc  confpicitur :  implctis 
verd  atque  incbriatis  albida :  i  ta  cV  bilis  colores  variat,ad  Hauius  quidem  per  cxercuia,inediam,  cV 
firim:ad  candidius  vcrd  in  contrarijs.  Scito  crgo  li  praeparando  medicamini  bilem  impcnfcfia- 
uam  mncias,  calidius  te  id  cflecfturum :  fi  paIlidam,mcdiocrircr  calidum :  Qn  cxolutam  cV  aqueam, 
unto  imbccillius  tcmpcrie  conucnienti ,  quanto  cV  bilis  ad  candidius  fucrit  vcrfa.  Sicqui  occlu- 
fas  haemorrhoidas  taurino  fellc  aperiunt,r)s  interdum  imbccillu,  interdum  vcrd  fupra  quam  con- 
ueniebat,acreapparuit.  Qiianquam  non  nullaquocpdiucriitasexiftit  pro  corporecui  adhibetur,  „ 
prout  f.promp  tiore  fenfu  aut  hebetiore  fuerit :  tum  perfacile  patiens,aut  difficuher.  Verum  in  ip- 
fa  bilc  non  parua  vifitur,vt  dixi,varietas :  nam  idem  homo  a  pallida  minus,  a  Haua  bile  plus,  mor- 
dicatur.  Liquet  itaquc  vel  ex  eo  q>  haemorrhoidas  aperit,cj  fit  hic  humor  acris:fcd  SC  illis  iplis  qui 
vtuntur,mordicare  percipitur.  Ac proinde  cauemus,  ne ad  alium  morbum  aut  fymptoma  bilem 
flauam  vfurpcmus  folamacperfe:nampropoliticyclilci  pauculumbilisaccipiunt.  Ac  quae  adH 
oculorum  acutiem  componuntur  medicamenta,partim  hyaena^parrim  perdicis,partim  galli,  par 
tim  akcrius  cuiufpiam  bilem  accipientia,  admiftum  habcnt  tum  mel,  tum  fceniculi  fuccum,  tum 
opobalfamum.  Porrd  animalium  quorundam  hngulariter  bilis  a  medicis  extollitur,tanc^  adem 
exacuat  oculorum,cV  fuffufionum  initia  digerat,velut  pifcis  quem  vocant  Callyonymon^hyarne, 
cV  fcorpfj  marini,  tum  galli,  cV  perdicis.  At  Suilla  adeo  omnium  imbecillima  eft,vt  ne  vlccribus 
quidem  toleratufit  grauis:cVapparet  omniumbiliummaximcaquea,exceptis  fylueftribus fui- 
bus,  cV  rjs  qui  degunt in  montibus :  nam  vt  horum  caf o  cVcalidior  cV  ficcior  eft ,  ita  6V  bilis.  Por^ 
rd  domefticorum  fuum  bile  vtuntur  quidam  ad  vlcera  aurium ,  medicamento  vtique  non  repro-- 
bo : cv  tu  quocp  vbi  copofitorum  nihil adfuerit, vritor :  funt enim  innumera»  Sed  cV  pro  affedus 
magnitudinealiaetiamatq^alia  alteriusanimalisbilispoteft  congruere.  Nam  vbi  vlcus  diutur^ 
num  fuerit,multam  q3  faniem  pus  q3  contineat,etiam  licciorem  bilem  perferet,  puta  ouium,  quae 
pauloeft  acrior  fuilla:hac  eriam  magis  caprarum:cui  adfimilis  quodammodo  eft  vrforum,6V 
boum.At  taurorum  his  valentior  eft,inferior  tamenbilehy^narum^cVhaecquoqueinferior  bile 
"Caprx.  callionymi,cV  fcorpfj  marini,  cV  marinae  teftudinis.  Porrd  Hirci  agreftis  bilem  fcripfere  quidam 
prodeflc  lufciofis.  liue  nyclalope  vexatis.  Caeterum  Voiatilium  animalium  biles  omnes  tum 

V    .  '  .  acriores 


1 


LIBER  DECIMVS 


A  acriores  funt.  tum  Hcciores  q:  quadrupcdum :  &  intcr  ipfas  quoq;  volucrcs  Gallinarum  cV  Pcrdi^ 
cum  bilcs  ad  mcdicine  vfum  probatiores  habcntur.  Miluorum  vcro  cV  Aquilaru  lmpcdio  acres  "Accipicrum. 
funt;fcdcVcrodunt:quamobremcoiorc  viiuntur  aeruginco.  acnon  nuncpatro.  His  uacpcarum 
cognicisditterencnsracqpheccibus,  qui  plus,  qui  q;  minus  dchccan  poftulant,  cognitis:fi  vnam 
modo  quampiam  opere  fuens  cxpcrcus,  mde  ad  aiias  tranlire  potcris  pcr  mcthodum ,  vt  fempcr, 
quc  aricccui  commoda  iit;adhibeatur.Nam  cu  velut  m  conicccura  iita  iit  cuiuiquc  facultatis  vehc 
mctia;adchnito  quopiam  pnncipio  ad  matcnam  mcxploratam  traniireoportet,  acapnus  cxplo 
rato  excelius  qui  m  lllis  confiftunt difcere.  Scd  cV  notas  quafdam  luculcntas  cgo  expofui  tum  a  bi 
liscolore,tum  ab  animalium  tcmpcnc. 

Hidros  Sucior. 

Aibi.c$4*.  Sudor.7  Vnus  cV  hic  cft  humoruin  rn  animatis corpore  proucnicntium,  cV  eadcm  habcns  ma 
teriam  quam  vrina,cV  cundem  gcnerationis  modum.  Siquidcm  vcnq;  cx  bibito  humoreconftac 
generatio,  cxcalfacto  iimul  rn  corpore,  cV biliofae non  nihil  fubftantiae adcpto :  venim  fudor  plus 
cft  elaboratus,  vtpotc  qui  ad  cutcm  vfque  permeatis  omnibus,  qux  interfunt,  partibus  perucnn. 
Attamcn  fudores  mtcr  fefe  cx  vnnas  differre  nccclfe  cft,  tum  pro  animalium  temperatuns,  quac 
B  cV  natura  cx  pcr  atates  non  parum  a  iele  muicem  lunt  diuerfae ,  eV  pro  prnecedcntc  victus  ratione. 
Clarum  autem  cft,ctiam  ii aliquando  in  fermone  omilTum  fucrit ,  pro  tcmpore anni ,  cV  prxfenti 
confticucionc  prcrcrea  pro  regtonibus,d:ueriitatcm  cffici  rn  animantium corporibus  non  parua. 
Nam  compendn  gratia  vno  capitc  complecti  ciufmodi  omnia  folco.  ncmpe  pro  cingcntis  nos  ac 
ris  tempericea  mutan  diccns.ctcnim  diueriicacem  rcgionum ,  quar  cft m  cahdicate  cV  frigiditatc, 
hiccomprchcndit,vttcmpusanni.cVpraefen:cm  pretentam  qjcofticurionem.  Cum  crgo  fermo 
fucric  de  vr.nis,  aut  fudoribus.  aut  bihbus,  auc  fanguine,  auc  pinguedine,  aut  adipe,  aut  quopiam 
in  corpore nato,diuidcntibus  videhcec  nobis eas,  quae  m  animahbus  vifuntur,  diriercntias,  de  fa* 
niscorponbusfermointelhgenduscft,mcdiamproprieipforum  tcmpcraturaeconfntutioncha' 
bentibus.  Sicergo  cpcVludor  falfae  Cx  lalfuginofae  vocataequahtarisett  particeps,guftusteftimo- 
nio  probatur :nam  iaepenumcro  nolcntibus  ln osdcriuens  diccam  qualicatem  mdicat.  Saepe  vcro 
eciamnon  obfcuram  praTcrt  amaritudinem.  AttamecVcolor eius  naturam  dehgnat:nam  ficut 
vr:na  naturahs  modicc  eit  palhda,  iic cV  ludor.  Veru id facile cognoiccs ln  rjs  q  lauantur ,  cu abfcp 
oleo  ftngiliraduntrnam  fudorincauoitrigiliscolligitur,  colorcqucm  dixiiimul  cVguitum  prae^ 
ferens.ac euidentcr  falledinem  habens,  fed  obfcure  amaritudinem.  Verum  de  vrina  plus  etiam  q; 
C  conueniat  medici  fcripfcrunt ,  propterea  nimirum  q>  large  ea  m  oibus  hominibus  tum  priuatim, 
tum  publicc.quotidie  colligatur.  At  dcfudonbus  aut  nihil,  aut  quae  curiofa  lint  ponus,  cV  praefti- 
giatuia:obnoxia:cVmfuperfcnpferuntaln  fuperuacanea.quc  peraliam  hcn  polTcntmatename' 
dieam.  Porro  fudor etiam  rn  palefms  excrcentium  mifcctur lordibus.hoc  clt  pato.quem  quidam 
curiofc  Atcicam  fectantcslinguam,  Conifalon  vocant:ccnterrq:non  nihiltenuibus  fordibusvt 
tumores  praeter  naturam  p  halitum  digerar.Nam  lllae  plus  rcpcrcutiunt,  minus  aurem  digcrunt: 
at  poft  adiundum  exercentium  fudorem  acquirunt  multum  facultacis  digercntis.  Ergo  m  phlcg 
monas  vberum  folae  hae  fordes  lmpofitae  efficacion  funt  remedio.  Sin  iicciores  videbuntur,cy  pn^ 
num  fuperungito:cxli  valde  ctiam  liccae,cypnnoiccm  fubigico.  Praitataurcm  noliccas,fed  mol 
lesacCiperc.Pcrroli  nonadfitcypnnum,  rofaceumbonummiicuilTe  fufficit.  Hocmcdicamcncu 
admodum  eftvtflc  rjs  quibus  a  partu  rcftingucre  lacconiilium  cft,eo  nomine  qp  m  mamiscoagu- 
letur  m  morem  cafewHinc  orfo:ad  ahos  atiectus  fimilcs  vu  licebit.  Atq;  cgo  fanc  ad  bubonem  eo 
vfus3celentcr  diiparuiile  tumorem  conlpexi. 

Vrtna. . 

Dictum  quide  eft  de  tota  eius  natura  in  fcrmone  de  fudorc :  Dicctur  q:  cV  nunc,cp  quanta  cft  in 
D animahbus bilis diuerlitas,  tanta item  iit m  vnnis.  Atcp omnes quidcm iacultatc iunt calidae, fed 
plus  tamenanimahum  cahdiorum :  minus  autem  frigtdiorum. 

Vrma  HumdnA, 

K.iblx.7ie.  At  Vrina  Hominis  omnium  propc  aliarum  vrinarum  eft  imbccillima,cxccptis  porcis dome 

fticis.quibus  execti  iunt  tefte.s, Nam  lllorum  limilis  cft  totius corpons  tcmpcratura.  rcmpcnei  ho 
minum,  cx  vnna fimiliter  debilis.  Vcru  montanorum  Aprorum  valida  clt,  vt eciam  cx  odore ap^ 
parcc.qui  vtiq;  acernmus  cft.  Sed  6V  in  alrjs  animahbus cx  odore v:m  cius  coni]ccrc  liceat : na vri 
nas  lllasdeguiiare  planc  eftabominandum,cum  nepucri  quidem  vnnavir  quidam  honeitus  vi- 
ta  pariter  ac  monbus  ebibcre  fuitinucrit.cn m  peftifcre  a-grotarccin  Syna:  vbi,cum  multi  vnnam 
puerorum  iimulcV  virorum  haufillcnt  fcie  hinc  feruatoscrcdcbat.  Cetcru  vnna  Hominum,vt  fi 
quidahud,ex:ergcdi  vimobunct:quodcumah]multifatisindicant;tum  maximcfullones,q  for- 
dida  vcftium  cacxpurgat  atq;extergunt.  Hanccius  vim  cum  iv  mcdici  con fpcxi lTcnt,  pforas&! 
Icprascadetergunt:perfundutqj  vlceratum multahumiditate,  tum  fordibuscVimpuruate  fca- 
tcntia,acmulco  magis  vbi  pucridum  qiriddam  obcinent.  ScdcV  pudendis,vbi  hcafficiunrur,vri^ 
nam  lnhmdunt ,  cV  auribus  pure  Huentibu1;.  Q^nn  cx achoras ,  cV  furfurcs ea  curant ,  capici  ldcn- 
udem  pcrfundcnccs«  Atnoshaecfaccre^diuiuspotius,cumadmanumiintqua:illis  conducant 

Qinnta  Claffis.  KKKKK    uj  aha 


DE    SIMPL,    MEDIC  FACVLT. 


alia medicamina:  At vlcera di'gitorum,pedis maximc,quecx iliifionc atq? ofTcnfione effent infli- E 
cla,  fa?penumero,vbi  nimirum  phlegmone  carerct,2v  ipfe  curaui,  ea  q^  in  feruis  5C  hominibusru 
fticis,quos  itcr  ingredi  abfcp  medicis  erat  necefle :  Siquidcm  lmamcnto  -{ixcaTQv  Graeci  vocat,>vl 
ccri  impolito,ac  infuper  lintco  circuuoluto  ac  ligato,  quoties  mciendi  inccflcrct  cupiditas,in  digt 
tum  ferri  vrina  prxcepi,nec  ante  foluer e  q  bene  eflet  curatus.  Nam  cV  fi  que  alium  ruri  fine  medi- 
co  agentem ,  vrinam  vlceribus  perfundentem  audiflem,  non  vetui,  vbi  fcilicet  in  partibus  thora^ 
ce  inferioribus  vfque  ad  imos  pedes  vlcus  conftitiflet:  fiquidem  vlcera  aut  capitis,  aut  faciei,vrina 
perfundi  finereauerfabar.  Attamen  Aledicamerum  quod  ex  Vrina  pueri  cohcitur,quod  quida 
vocant  ChryfocolIan,quia  eo  ad  auri  glutinationem  vtuntur,ad  vlccra  difficilia  fanatu  optimum 
eflc  aflero.  Fit  autem  id  ftura  gphiali,confecTo  mortario  ex  £re  rubro,habente  piftillQ  eiufdem  ma 
teriae ,  in  quod  mciente  puero  piftillum  circuages  identidem,  vt  non  tantiim  a  mortario  quid  de- 
radat,fed  etiam  a  fefe  non  nihil  deterat:id  quod  pluribus  deinceps  dicbus  peragitur ,  doncc  vrina 
craffitudinem  aflequatur  mellis.Faciendum  verd id  in  Solemam  facilius  in  aerc  eiufmodi  ab  aere 
quid  dctcritur : aut  li  Sol  abfit,calidas  efle aedes faltem  conuenit.  Hoc  medicamcnto  mifto  rjs,que 
curandis  vlceribus  rebellibus  funt  idonea,  vtimur,  vt dixi,  ceu  optimo : nihil  cnim  habct  abomi- 
nandum,perinde  vt  vrina  capiti  alteri  ve  parti  infufa.  Nam  quid commemorcm  Vrine  potum  t  F 
Scripfcre  tamen  mcdicorum  quidam  de  fublidcnte  in  vrina  craflb  illo  videlicct  5C  albo ,  dicentes 
id  mederi eryfipelatis.  Sane  ea eryfipelata,qua?  ignea  ctianum  funt,cV  rc  vcra erylipcIata,calidoru 
SC  acrium  mcdicamentorum  omnino  nullum  iuuare  poteft :  qu£  verd  pcr  rcfrigerantia  refrixere, 
tum  hoc,tum  alia multa  medicamina digcretia, adiuuarc  valent.  Atq3  hoc  quidcm  vti licebit,vbi 
non in  facie,aut  prope,cryfipclas  conftiterit,veru in  artuu  quopia,aut  dorfo,aut  vetre.  At Vrina 
pueri  orthopnex  gratia  ebibere  neccflariu  no  eft,cu  lint  &C  alia  mcdicamina  que  huic mcdeantur 
affecTui.  Quincu  bibiflet  quida,  aflccTu  hberatus  no  eft :  vt  non  cximiu  quid  praetcr  alia  poffideat. 

Stelon  Saliua. 

Sielon/Tiuc  Sialon,  fiue  Ptyclon  appcllare libct,nihil  intereft.  Verum  id  fciedum  cft,vim  eius  A.ibid.5  99. 1 
efle  difterentem  tum  m  animalium  fpecicbus,  tum  in  eorum  vnoquoqj  fano  5C  a;groto,ieiuno  dC  61  >• 
fitibundo,aut cibo  potu  fumpto.  Etenim  vt  vrina  cYbilis,  ficetiam  faliua  fumpto  quidem  cibo 
imbccilla  eft :  valida  dC  acris  corum  qui  ingcnti  aut  inedia:aut  fiti  premuntur:  in  medio  vtriufque 
eft eorum  qui  probe  concoxcrc  quidem, non  dum  tamen cibu  potumve hauferc.  Hac ergo  fali^ 
ua  nutrices  pueris  lichenas  curant,paruum  vidclicet  digitum  rigates,  ac  deinde  cutem  affecT  a  con 
fricates:id  6,3  faciunt  fubinde,tanto  fcilicctinteruallo ,  dum  faliug  vires  in  lichene  perduret,acnonG 
dum  fint  extincTae.  Scd &C  triticum  mandcntes  ruftici non  pauci  furunculis  imponunt,  nam  cele- 
riter  cos  5C digerit,  dC  concoquit : ciim  fi  macerarent aqua,  116  dtque  prodeflet.  Ex  quo  liquet  fali- 
uam  iuuadi  robur  adfcrre.  Atqj  corporibus  mollibus,aut  puerorum,  panem  non  triticum  impo 
nunt  ore  commafum.  Porrd  omnia  lic  com manfa  digerunt  5C  fugillata,  cgtera  CJ3  ecchymomata, 
maximcvbipanisfimulcumpaucoradicula!  fuerit  commanfus.  Porrd  tota  fubftantia  vel  maxi 
mc aduerfa eft  Saliua beftijs  hominem  interficientibus,  ceu alicubi  etiam  Nicander  pocta  refert, 
Pollicitusautem  mihiquidamincantationem  fefe  oftenfurum,  quaefcorpiosinterficeret,  vbiilla 
fcmeldixiflet,infcorpiumexpuit:inderurfumeam  obmurmurans,iterumfcorpiumconfpuit:ac 
vbi  tertid  dixiflet^atcpexpuiflet,  mortuus  eft  fcorpius.  At  poftea  ego  abfq3  incantatione  a  fola  fa- 
Uua  occifum  vidi  fcorpium,id  6,3  cclcriter  a  faliua  cfurientium,  aut  iitientium :  tarde  autem  ab  illis 
qui  cibo  potu  q^  fuerant  impleti:  in  alrjs  autem,proportione. 

De  lis  Qu£inCorporeprouemunt . 
Nafcuntur  "in  corpore  ciim  alia  prgter  naturam,quorum  non  eft  fatis  honcftum  meminifTe:  tu  hX.tx.ucm 
ctiamLapisinvefica:dequofcripferequidaqjIapidesveficae  cominuat.  Atquehoc  quidcmfal-    fol  li?-d 
iiimeftexperientia  iudicatumicaetenim  an  renum  Iapides  frangat ,  omnino  expcrti  non  fumus,  H 
ctim  fuppeterentaliaadhocfymptoma  probata  medicamina.  De  Pureautemckid  genusdicere 
fuperfedeo,id  lllis  concedcns  qui  his  in  rebus  mirifici  funt,fcilicct  quibufdam  cum  prcftigrjs.  Cg 
ter tim  Stercus,vnum  eft  inter  ea,que  in  corpore  proueniunt fecundum  naturam  afiecTo  animali, 
veluti  dC  aurium  fordes.  De  vtrocp  itaqp  deinceps  difleram* 

Copros  Stercws. 

Copros/Tiue  Copron,fiue  Apopatema  appellari  velis,perinde  eft.  Scito  aute  hanc  fubftantia  A.ibi.c.tfo<. 
vim  habere  vel  maxime digerentem*  Vertim  ftercus  Humanum  ob  fcetorem  abominadum  eft : 
AtBubuIum,caprinum,crocodilorum  terreftriu,cVcanumvbi  ofTibusduntaxatvefcuntur,neq3 
grauiter  olet,cV  multa  experictia  non  tantum  nobis,fed  dC  alfjs  medicis  menatu  maioribus,com' 
probatum  eft.  Siquidem  Afclepiades,cui  cognomentum  erat  Pharmaceon,cV  alia  omnia  medica 
menta  collegit,  vt  multos  impleret  libros :  dC  ftercore  ad  multos  faepe  afTeclus  vtitur,no  modd  me^ 
dicamentis  quae  foris  imponuntur  commifcens,fed  fjs  quoq^  quae  intrd  in  osfumuntur. 

Stercm  Caninum . 

Sane  *ego  memini  me  admirandam  tum  Humani  tum  Canini  ftercoris  expertum  facultatem»  A.ibidcm. 
Sed  prius  difleram  de  Canino,  quo  vti  affidue  confueuit  pracceptorum  noftroru  quida ,  fola  ofla 

cani 


LIBER    DECIMVS  76 

A  cani  cdcda  exhibens  duobus  continuo  diebus.ex  quibus  duru,candidum,ac  minime  fcctens  fter- 
cus  proucnicbat.  Hoc  lgitur  acceptu  deiiccabat.vt  cu  poftca  vfus  eiTet.facilc  ad  kcuorem  polTet  re 
digi.  Vtebatur  eoadang!nam,5cdyfcntenam,cxfumme  mueterata  vlcera:  Adanoinam  quidc, 
rjsadmifccnsqucalioqui  huicaheciuicongruebat:  Addyfenteriam,laciiilh  «mmiicens.cui  dcco 
cto calculos  vocatos  yayXrx  04, ignnos  mnci  ante  pofuimus : aur, vt  ego  poftc?  ob  parabihtatc  ad 
ferrum  confugi.id  candens  lacti  probe  decocio  lnrjciens.  Vocant  au  t  medici  non  nuIJi  lac  eiufmo 
di,nefcio  quo  pacio,Schiftum :  verum  oportebat  non  hoc  iic  appcllare.fed  in  quo  fcgregamus  ac 
fcindimus-fquod  graxe  diciturj-ferum  a  cafeo.  Carterum  medicusiUe  ftercus  Caninuari 
dum  tntu  lacii,in  quo  exuncti  crant  caJcuh  ma>ini,clam  innciebat,cV  id  folu  gencrofllmos  qucfqj 
difcipulos  doccbat.  In  his  crgo  duobus  multum  cxpertus  fum  ftcrcus  Carunum  ceu  medicame- 
tum  mirabile,  hcut  cV  in  vicenbus  cxtreme  mahgnis.  ALfcui  ergo  cV  ad  illa  paulum  quiddam  fter 
cons  canini  medicameiis  probatis ,  cv  manifiefto  fe  lpfo  valentius  rcddirum  eft  medicamen.  Et ii 
quando  digerere  aut  deficcare  quid  opus  ciTet3illis  eham  medicamentis  admifcu/. 
SUtCM  Hum.vnum . 

Catterum  Humani  ^tcrconshochabeoexperimcium.  Affiduequidaa  phlegmonis  ad  gur.- 
B  tur  exiftentibus  vexabat.adco  vehementer,vt  fuffocarionis  fubiret  penculu:  cV  fane  ob  hoc  peri^ 
culumfanguinemmitterecogebatur.  In  hunccuforte  quis  lncidiilct.polliatuscftfeprebirurum 
medicamcii  expenmcntu:  cV  fe  vocari,ii  quando  rurlus  ahqua  ln  parte  gutturis  emicuilfet  pblcg 
mone,ante  fanguinismiifioneprarcepit.  Iracp  vocatus.medicamcioilhto  ftatun  hominecurauit. 
Vt  aut  iterum  proferit,non  in  ipfo  tfhTed  cV  in  alns  qui  limihter  crant  affccii,rogabat  is,qui  afTU 
duo  fuftocan  perichtabarur ,  data  mercede.  vt fefe  mcdicamcntum  lllud  doccret : erat  cnim  llle  cV 
locupIes.cV in  pecunie  lumptu libcrahs.  Porro  vbi  conuentuelTet de  pretio  is,qui  vendebat,Hoc 
medicamentu\inquit.  peranuparheanquanda  vulitateobtinet:elTeauteamantipath«an,vt  qui 
curatur,  nefciat,vnde  coficiatur.  IulTit  ltaq;  ahum  daret,  qui  pro  ipfo  difceret,qui  libi  fidchiTimus 
elTe  videretur,qui  q:  iureiurando  reaperet  fefe  nulli  a'us  faciuru  copiam,priufqua  lpfe  qui  ded:f- 
fet.foret defuncius.  Itaq: a morte aus  qui  indicarar,  non  tfh llle fuum  hoiem,  fcd  cV  ahos fanabat: 
et  mihi  ne  petcnu  quidc  medicamenu  excplum  volens  ac  Iubens  obtuliu  Erat  aui  Stercus  Pueri 
ficcum  cu  melle  attico  ad  lceuore  tritu.  Victitabat  aute  puer,  cuius  ftercus  accepturus  erat,  vti  ipfe 
qui  medicameium  dederat,oftendit,  Iupinis.illis  videlicet  qui  ex  more  edi  folent,cum  pane  bene 
cocco  in  chbano,modicum  falcm  cV fermcntum  habente.  Pratbebat autem  brbcndum  vinum  vc^ 
C  tus:atcp  harc  omnia  mediocn  rn  quanutatc,  vt  perfecie  ea  puer  potTetconcoquere.Iracpcum  pn> 
mo  die  eo  victu  elTet  vfus.poftero  tamcn  die  no  dum  ftercus  capiebat ,  fed  rn  eo  quoq:  die  rurfum 
eodem  alebat  viciu,ac  teruo  demum  fumebat :  ac  poftea  arefacio  vtebarur  limihter,vt  ftercore  ca- 
nino ,  vt  ante  dictum  eft.  Diccbar  autem  illum,qui  docuerar.f ugitantem alios  cibos  ob  fcctorem, 
prartuhlTe  lupinos  ffefe  vcro,  experimenti  gratia,carnes  galhnaceas  aut  perdicu  cx  aqua  aut  tenui 
iure bene  cocias  perlkpe  cxhibuilTe ,  cV  medicamentum  nihilo  minus  operatum.  Atq?  ego  fane 
ha?c  ubi  de  canino  humano  que  ftercore  narrare  polTum. 

Stercus  Lupinum . 

At  Lupinum  Stercus  quidam  cohcis  potandum  dabat.non  tantu  in  ipfis  paroxyfmis,  fed  etia 
in  interuallis.fi  quidem  phlcgmone  vacarent.  Quorum  cgo  quofdam  vidi  no  amphus  muadi :  cx 
qui  erant  inuafi,no  amphus  ld  grauiter  palTos.fed  nec poft  paucum  tempons.  Acapicbat  autem 
ilie albidius  potius  ftercus5quale  vbi  olTa  edcrint  folent cxcernere.  Verum  lllud  euam  in  eo  mira^ 
bar,q>  vel  fupenfum  euidenter  aliquoties  luuihet.  Itaque  hic  ftcrcus  capiebat,quod  non  deaditTec 
in  terram :  Id  quod  non  erat  inuentu  difficile :  ea  enim  cft  luporum  natura ,  qux  canu,  vt  fufpenfo 
altero  poftenorum  crurum  cV  mciant  cV  cacent  rn  eminenti  quopiam  ex  terra.  Itaq?  m  fpinis  fcpe 
D  cftate  ltercus  lupinum  reperitur.cV  fruuabus,vcpnbus,hcrbis  q;  procerionbus.  Inucnirur  porro 
mftercore  lllorumcV  nonmhdolTiumdeuoratianimalis:quod  vteffugitcommanlioncm,  itacV 
concoctionc :  quod  cV  lpfum  contudens ac contcrens,bibendum  praebuit cohcis:ac  h  homo  clTct 
puritaus  amans ,  mifcebat  cV  fahs  quippiam ,  aut  piperis ,  aut  quippiam  ciufmodi.  Vt  plurimum 
autem  ex  vino  albo  confiftentia:  tenuis  bibcndum  praebebat :  lntcrim  vcro  etiam  cx  aqua.  Hoc  cr 
go  ftercoris  quod  pauentis  llibus  \      ivcu;  Graea  vocant  \  applicandum  elTet.prarccpit  fufpcn 
di  ex  vinculo  confecto  cx  lana ,  fed  non  quahbet :  vcrum  mul  to  prarfrabat  cam  efle  ouis  a  lupo  la^ 
niatae,vnde,quod ad  huc  vfum  accomodaretur,etTet coficiendum.  Quod  fi  tahs  no  adclTct lana  cx 
pelle  ceruina  cV  lorum  quod  cingcret  iha,  cV  m  quo  ftercus  contineretur,  parari  prarcipicbat.  A  t 
nos  ollulam  ad  magnitudinem  maxima:  fabx  confedmus,  quam  cxperiundi  gratia  indito  ftcrco^ 
re  quibufdam  fufpendimus,nec  poruimus  no  miran,cum  plurimos  lpforum  vidcremus  adiutos. 
Ccterum  ad  ollulam  duas ceu aures  afflximus.per  quas  lorum  tranfmitti polTe t.  Sed  hoc  quidcm 
obiter  dictum  efto,  fiquis  lnuenicrur  qui  ficfulpclis fidem habere  dignabitur.Dico  autem  fic , na 
fubftantia  eft  quae  fufpendirur.non  voces  barbare,  vt  quidam  faccre  prarfugiatoru  afTolcnt:quan- 
do  cx ahas  cxpcrtus  fum  fubftannas,  quarin alrjs ariechbus lirrulitcr  operarcntur.  Sed  dc his  non 
eft  nunc  dicendi  tempus.  Ad  propolitum  ltaq^  reuerramur. 

Quinta  Claffis.  KKKKK    urj  Stcrcut 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


Stercm  Cdprmum .  £ 
Nam '  humanum,caninum,lupinum  q^  ftercus  rcccfui,alia  vcrd  non  dum :  quorum  ctia  maior  A.ibidcm.c 
eft  q>'diclorumnumcrus:cV  quardaaffiduo  habcturin  vfu ,  qua?da  ranorc.  Oinnium  crebcrrimc 
vtimur  Caprino  ftcrcore  -{Grcci  ^.<wvpaQoug  proprie  nominat,}-  djgcretis  ct  acns  facultatis:adco 
vt  Sc" mduratis fcirrhorum  tn  modum  tumonbus congruat,  ncc  tatum licnis,  ad  quos crcbcrnmc 
mcdici  non  pauci  lmiufmodi  ftercora applicant,fcd  etiam  aliarum  partium.  Siquideego  eo  vfus 
fum  ad  genu ,  tumorcm  habcns  lnucteratum  6C  argrc  folubilem,  iuilo  ficri  cataplafmate  ex  farina 
hordeacea  per  oxycratum,indito  vidclicct  hoc  ftercore:    mirum  eft,  q)  homo  lllc  fuerit  adiutus. 
Erat  aut  rufticus in  quo  id fadum  eft.  Et iam  ctiam  alius  rulticus ,  cum  iic  vfus  clTct  non  tantum 
in  gcnu,fedetiam  alijs  in  partibus  ad  tumorcs  iimiles.pcnnde  adiutus  eft.Nam  acnus  efl  mcdica- 
mentum  cp  vt  mulicrcs  vrbanas,aut  pucros,  aut  omnino  qui  tcnera  funt  carnc,  fanare  polfi  t.  Scd 
dc  particulari  oium  medicamentorum  vfu  in  opere de componcndis  lllis  traclabitur.  Qnin  8i  ad 
aqua intcr  cutc,cV  ad fplcnicos  varic caprino  ftcrcore  vtimur.  Scd  5C  Vftu  tcnuioris  quidcm  cf- 
fentia?,veriim  haud  manifcftd  reddif  acrius.  Quamobrem  fanc  ad  alopecias  congruit,cY  oia  adco, 
quac  extcf  gentia  mcdicamcnta  defidcrar,  vt  lepras,pforas,lichcnas,  5C  hoc  gcnus  alia.  Aiifcetur  di 
gercntibuscataplafmatis,qualiafuntqua?accommodantur  ad  parotidascV  bubonasdiuturnio-  F 
res :  eft  cnim  vis  cius  tum  vfti,tum  non  vfti,abfterforia,  SC  digcrens,  nec  etiam  paruam  habct  dige 
rcndi  potcntiam.  Nam  mcdicus  quifpiam  cx  rjs,  qui  in  agris  2c"  vicis  mcdicinam  cxcrccnt,  vtcba- 
tur  co  cx  accto  ad  vipcrarum  morfus ,  SC  multo  fane  ctiam  magis  aliarum  beftiarum :  ac  profccld 
cx  ljs  coplurcs  fcruauit.  Et  hic  ipfe quoq^  medicus  ad  auriginem  potadas  ipfas  fpyrathos  ex  vino 
praebuir,  bC ad  proHuuium  mulicbre cu  thure  appofuit.  Qua?  oia  fanc  optimus  mcdicus  ignora- 
re  non  dcbet:ccterum  potiora  eligere  potiftimum  ad  vrbanos  ct  honoratos,alicuius  qj  cxiftima- 
tionis  viros:in  quibus  cquidcm  cgo  tali  nuncp  fum  vfus  mcdicaminc,cum  multo  meliorum  fup^ 
peterct  copia.  Attamcn  cxiftit  no  nung  talium  vfus,aut  in  itinere,aut  in  venationc,aut  rufticatio^ 
nc,ciim  fcilicct  mclioru  nihil  adfucrit,  aut  homo  rufhcus  perinde  fuerit  carnis  dura;  ac  alino  fimi- 
lis.Nam ciufmodi  multos  in  agris  rcperias dignos,qui  bibat  fpyrathos.  Porrd  quod  cx  fupra  mo 
nui  de  vrinis,cY  bilc,cY.  faliua,id  nunc  mcmoria  rcpcte,  nepe  vniucrfalem  SC  communcm  faculta- 
tem  candem  oibus  inefle,  veriim  pro  animahum  temperaturis  variam.Nam  corum,  quae  ficciorc 
funt tepcratura ,  SC  ftercus  cxiccantius  eft : licut  &  calidiorum  magis etiam  cxcalfacloriu.  Veriim 
nullum  omnino  ftercus  refrigerat,ficut ncc  vllum  humc&at.  Scd  SC  pro  natura  coru  qux edunt, 
multa  item  fuerit  diucrfitas.  Proinde  in  hominibus  potius  cp  altjs  animalibus  maior  cft :  quando-  G 
quidcm  hoc animal diucriiflimis  maximc qj  varijs cibis  vtitur.Nam  quid  fimile  habcnt,qui  alliu 
accarpas  comedunt,  dC  qui  cucurbitam,  verbi  caufa  £  at  caprarum  fpyrathi  pro  paftu  vario  nonni 
hil  itcm  habucrint  differentia?,non  tamcn  tantum,quantum  ftcrcus  humanum. 

Stercm  Bubulum . 

Simfliter "  Stercus  Bubulum  exigua  habct  differcntiam :  Eft  q^  SC  ipfum  facul  tatis  exiccatorig:  A.ibidcm.a 
vcrum  attracloriam  etiam  obtinet,  vt  monftrat,dum  apum  vefparum  qj  morfus  iuuat.  Atq$  haec 
vt  a  proprietate  fubftantiae  totius  iuuentur,fieri  porcft.  Cancriim  mcdicus  quidam  medicamcn- 
torum  pcritus,in  Myfia  quxin  Hellefpontho  cft,aqua  inter  cute  laborantcs  bubulo  ftercore  obli 
nens,in  Solem  exponebat.  Atqj  hic  tpfe impofuit  et  partibus rufticorum  phlegmone  obfeflls  hu 
midum  illud  vcrccollccftum , ciim  hcrbam  boucs  paicuntur. Manifeftum autem  eft  hoc efle  alio 
moderationbus  multo  viribus :  dico  autem  aliud,  ciim  paleis  vclcuntur :  nam  hoc  medium  cft  in- 
ter  id  quod  modox  diximus,  &C  quod  prouenit ab  erui  paftu.  Liquet  ergo ,  qucadmodum  id  quod 
cx  pafcuo  herbaeeo  proucnit ,  ad  phlegmonas  accomodatur ,  lic  iftud  aqua  infeftatis  cfle  idoncu. 

Scire tamen  oportet,  omnia id  genus  medicamcta  duris agreftium  hominum corponbus  apta- 
ri,nempe foiforibus  SC  mefloribus,cY  qui  opus  obeun t  tam  validum :  In  quibus  vticp Myfius  illc H 
mcdicus  3C  ad  choeradas  adhibcbat,cY.  ad  tumores  omnes  fcirrhofos,  cx  aceto  tn  cataplafmatis  for 
mam  compofitum  illinens  ♦ 

Stercws  Outllftm . 

Sed^&HicipfemedicusOuiumvtebatur  Stercoread  acrochordonas, cVmyrmecias,cVthy-  Aubidam.e 
mos,cV  furunculos  duros  quos  clauos  nominant,  aceto  videlicet  diluens.  Quin  Sc  vlcerum  ambu 
fta  ad  cicatricem  illo  ducebat,nempe  ftcrcus hoc cerato  rofaceo comifcens. Sed  dC  per  ftcrcus  Ca- 
prinum  combuftum  limiliter  curabat:  caneriim  pauculum  eius  multis  numeris  maiori  cerati  mo- 
li  admifccbat.  Et  in  totum,ftudium  id  illi  erat  vnicum,omnia  curare  per  ea,qua;  ex  agris  facillime' 
parantur :  inter  qua;  funt  dC  herbae,&:  frutices,cV  arborum  flagra,8d  germina}&  folia  mollia,  dC  fru 
cluSjcV  cortices:  Super quibus  copiofius dicetur in facile  parabihbus. 

Sterc  us  Columbinum . 

Porro '  Stercore  Colubarum  Nomadu  (nam  fic  eas  quidam  cognominant,  a  domeftids  videli  A.ibidcm.c 
cetdiftingucntcs)  tand^  medicamento  excalfaciente  dC  ipfe  admultafrequenteradmodum  vtor, 
Nempc  cum  femine  nafturtfj  contufum  cribraturnqueficcum  vice  napyos  ad  ea,quae  rubrificari 
debentjadhibens,  Manifeftum  aut  em  eft ,  qudd  inueterata  omnia  dico  in  talibus  affeclibus,qua- 

les 


LIBER    DECIMVS  77 

'  A  lcs  funt  eoxendix,hemicrania,fcoromata,  vcrtigincs,cV  cephalea :  cV  inIaterilHis,fopulis,ccruicc, 
lumbis,dolores  inuctcrati : cV ad  ha*c  ncphritides,Sd affectuscceliaci,  cV podagricue ;irth ricidcs  qn 
vidclicet  in  articulis  eorum  non  du  conihtcrint  tophi  fiue  pori.  Atq^  hoc  ftcrcus  plane  fcetidu  no 
cft,maxime  arefaclum.Qyocirca  cV  in  vrbibus  eo  varie  vtimur,alias  alrjs  mifceccs  nKdicamentis, 

Stcrcits  GaU.ma.ceum. 

/.ibiJcm.  g  PorroVum  confpexiflem  lllum  in  My  fia  medicu  Gallinacco  vtente  Stercore  in  ci  s,  qui  ab  efu 
fungoru  fuffocabatur:  Et  ipfe  quoq3  fum  vfus  in  quibufda  vrbe  inhabitatibus,  qui  cV  ipli  fungos 
eiitarant,ipfum  videlicct  ad  Ixuorcm  cotritum  tribus  quatuorve  oxycrati  aut  oxymchtis  infper- 
gens  cyathis:&  palam  adiuti  funt,id  q?  ccleriter.Na  qui  prefocabantur,pau!o  polt  vomebant  pi^ 
tuitofum  humorcm  omnino  craffiiTimum,cVexinde  planc  liberati  funt  fymptomatc.  Eft  aut  hoc 
ftercuscolumbino  minus  calidum.  Caetcru  Myfius ille  medicus daba t  et  bibcndum  ftcrcus  galli- 
naceum  rjs,qui  diutino colidolore  fuiflent  vcxati,cx  cenomelite.-quod  fi  hoc non  adcrat ,  cx  acc- 
co,aut vino aquadiluto.  Porrc  mcmoria  tenere  oportct commune de  omnibus animantibus ra- 
tionem,nempe  tum  in  fjs  qu£  in corporibus  ipforum continetur  tam  humida cj  folida,  tfi in  iplis 
partibus,plurimamelTcdiucrfitatcmmontanoruque  vocantjCVeorumqueinpratiSjpaludibus, 
B  lacubus,cV aedibus verfantur. Sempcr.n.que exercentur,ijs  quae non  exercentur,funt  ficciora :  Sl 
qua*  cibis  vtuntur  calidioribus  ficcioribus  0,3,  rjs  que  humidis  frigidis  6,3.  Na  in  colubis  (quando^ 
quidcm  crebcr  nobis  carum  ftercoris  cft  vfus)  multo  femper  inferius  ac  imbecillius  expcrtus  fum 
earum  ftercus  que  in  domibus degebant,q  carum  quae in montibus,  quas  Nomadas  nuncupant. 
Tum  gallinarum  quoq^  inucni  multo et  imbccillius  carum  que concluf^  feruatur ,  cV furfunbus 
aluntur :  non  paulo  autem  valentius  carum  que  in  agris,atrfjs,aut  foris  pafcuntur. 

Stercns  ^nferum ,  &  Cicomarum. 
A.ibidem.d       Caetcrum*Stercus  Anferinum pre nimiaacrimonia inutileeft.  Colligoetiam  ita eflccV  Acci- 
pitrum,cV  Aquilaru.  Veru fugienda eft  materia  omnis  eiufmodi ,  quae  dimcultcr  comparari  po^ 
teft.Qua  occaiionc  complures  validiffimas  vires talibus  materrjs  teftimonio  adfcribunt  fuo ,  ccu 
non  facile  redarguendi :  Velut  qui  Ciconiarum  ftercus  comitiali  morbo  medcri  fcriptitant.  Ve^ 
ru  quanqua  hoc  multis  alrjs  quae  fcribunt,longev  fit  parabilius,curiofum  tamen  cft  ( vt  taccam  faU 
fum  efle)  quod  deillo  eft  proditu:Nam  quidam  rjs,qui  talia  memorant,credulus,  epoto  hoc  ftcr^ 
corenihiladiutuseft.NamcVantequamexperiare,promilTorum  prauitatemacfaifitatc  ipfi  qui 
talia  fcribunt,detegunt:nam  cum  multis  modis  difficultcr  homines  fpircnt,  ncqp  q?  omnibus  co^ 
C  ferant  adfcribunt,ncq3  o>  his  aut  huic.Tametfi  funt  inter  eos,qui  talia  fcriptitant,qui  no  fimplici- 
ter  dyfpnceae hoc  eft  difncilis fpirationis,fed  ortopnceae,talia eife  remedia  dicunt,  nempc ciconia: 
ftcrcus,noc1ua*  fanguinem, vrinam  humanam,  cV  alia his  abfurdiora :  haud  fcientes  q>  pituitofus 
vifcofus  q3  fuccus  bronchia  obftrues  puImonis,huius  affecflus.ii  t  caufa,6V  qp  in  eo  euacuando  con 
iiftat  medela,&  cp  cuacuatur  dum  per  tuilim  cxcreatur,cV  q>  id  fieri  nequeat abfque  crebro  epoto 
medicamento  acriore. At  hi adeo  funt nugaccs,aut  pra*ftigiatores,auc  quo illos  digno appellcm 
nomine  nefcio,vt dicat  abfurdorum  iftorum  poculorum  vnumquodq3 cpotum  av  dyfpncea  Iibc- 
rare:  quod  fieri  no  p6flct,ne  fi  vel  fpecillum  fas  cifet  ahcui  in  pulmonem  demitterc,quo  infixum 
humorc  tolleret  femet  duntaxat  demiflb.  Praeftabat  itaq^  lllis  dixifle,  no  fi  epotus  fit  hic  fanguis, 
aut  vrina,fanarc  dyfpnceam.fed  ii  potcrur :  Reclius  6,3  etiam  cp  non  fempcr  cV  omnino  fanabi  t,ne 
fi  vel  aiuduo  potetur : fcd  q>  multos  fanauit,multos  vero  adiuuit  quidc,  icd  morbo  prorfum  non 
liberauit.  Scd  hos  iam  mittamus  ,  &  quod  deinccps  eft,ad  id  pergamus.  Cuiufcj3  enim  ftcrcoris 
acrimoniam  cV  digerendi  vim  poflldcntis,prout  ali  ud  alio  plus  minus'  ve  eius  fortitum  cft  facuU 
tatis,ita  particulares  in  ipfis  proueniunt  diftercntiae : ac  proinde  aliud  hoc  pathema  potius ,  aliud 
illud  magiscurare  valet  ♦ 
D  Sttrcws  Murium . 

A.ibidcm.e  Sic  enim  'Murium  Stercus  alopecias  curare  proditum  eft :  Et  inuentus  eft  quida  mcdicus,  qui 
ad  hoc  pathema vtebatur compoiito  medicamento  ex  murium  ftercore  confeclo.  Et alius  quidS 
glandem  puero famiharibus  rogantibus  vt apponeret ,  praecepit  vt  cx ftcrcore  conficeretur  mu- 
num.Quo  diclo  ocs,qui  audierat,in  rifum  foluti  funt,  q?  cum  tot  eflent ,  que  appoiita  fedi  ad  ex^ 
cretionem excitarent  inteftinum,ilie omnibus  preteritis  ad  murium  confugiflct  ftcrcus.  Nam  re 
vera  pudendum  eft  alia  etia  expcriri  vclle,  cum  ocs  ceu  curiofum  cV  praeftigiatorem  condemnent 
cum qui  talia aut faciat,aut dicat.  Itacp de murium  ftercorc  \\xc quoqj fufriciunt, 

Stercus  Crocoddorum  Terreilrmm ,  CjT*  Stumorum . 
lutcm       Ceterum^TerreftriumCrocodiloru^horum  inquam  exiguorum,cV  humi  ferpctium ,  Stercus 
P  prctiofum  enreceremulicresdeliciofa::quibusnoneft  fatis,  quodalia  fint  medicamenia  ta  multa, 

quibusfacicicutiscV  tenfacVfplendensefficitur,quinetiamadiungant  ftercus  crocodiloru.  Si- 
mileilli  fitfcV  Sturnorum  Stcrcus,cum  folam  oryzam  edcrint.  Clarum  itaq^eftquod  abftcrgcdi 
deficcandi  6)3 facultatcm,vtranq3 modcratam,habcnt  ftercora  eiufmodi,  cV  multo  moderatiorcm 
bi  hebetiorem  ftcrcus  fturnorum»  At  ftcrcus  crocodilorum,ficut  a  facie  ephelcn  tollit,ita  cV  viti- 
liginem,6V  lichenas. 

Rlypos, 


■ 


DE   SIMPL.   MEDIC.  FACVLT. 


Jlhypos  hocefl  Sordes,  Hominum,  &Ouium,  E 
Sordcs  nafcitur  non  tfn  per  totam  corporis  cutem,fed  8c  in  auribus:  fed  ob  paucitatem  paratu 
difTicilic eft.  Proinde de illa nihil  fcribunt,nifi  q> paronychrjs congruat fordes  auriu : quam  fane 
et  folam  per fe licet accipere.  Na quae in tota cute prouenit,S£  in balneis  dCin  palxftris  deraditur, 
confercns  non  nihil  5C  ipfapato  qucm  vocannde  quo  fupradiflerui.  Scd  3C  gcneratio,  eius  na^ 
turam  indicat.Nam  fi  fordes  eft  craflum  illudac  terreftre,quod  reliquum  cft  eoru,quae  per  latcnte 
tranfpirationemcuacuantur,fequiturvtdeficcandi  vimhabeatcu  nonnulla  caliditate  iunclam. 

Ea  tn  fordes  quae  Ianis  Ouium  inhaeret  dC  adnafcitur,ex  qua  Oefypon  quod  vocant ,  conficitur, 
concoquendt  vim  habet  fimilem  butyro :  paulum  verd  et  digerentis  facultatis  obtinens. 

GALENI     DE  SIMPLICIVM 

MEDICAMENTORVM    FAC  VLTATIB  VS 
LIBER  VNDECIMVS 


ARGVMENTVM  LIBRI 

Adduntur,  Qua?  fuperiori  librodeMedicamentis  ex  Animalibusdeerant, 
Ac  qux  ex  Mari,&  Salfis  Aquis  proueniunt. 

Qu£  ^nimalia  Carne  aut  Sangmne  careant>  "Ve/ prtditafwt . 

Lcraecp*  animantiu  partcs  communes  inter  fe  omniu  funt:  nulla  tn  eft  a*que    a.i.  %.  1. 1 
communis  vt caro.  Hanc enim  habet  omne animal  fanguinc  quidem  predi    H5-  f°l.« 
tum,vt  homo,&  oes  quadrupedes,tumaues,ferpentcs  ,lacerti  quos  fauros 
vocant,teftudines,cYquaefunteiusgeneris.  Sanguine  carcntia,tum  oftrca 
omnia,tum  no  pauca  genera  eoru  quae  in  aquis  dcgut,ficut  cV  no  nulla  quae 
in  rerris.  Et  quodexanimantibus  maxime  editur,caro  cft:  nam  5C  vifccrum 
plurima  moles  ex  carnibus  ipfis  inhaerentibus  conftat.  Verum  110  nulli  me^ 
dicorum  carnem  vifcerum  Parenchyma  vocandam  cenfcnt,propterca  q?  cx 
veniseflufusfanguiscircum  vafaomniaconcrefcat,vtipfi  arbitrantur  :  fed  eam  qua:  viiitur  inG 
mufculis,folam  carnis appcllatione dignantur.  Verum  de  nominibus,  vt  fempcr  moncmus,cO' 
tendendum  non  eft :  fcd  excrccnda  potius  rerum  fcientia :  Cuius  nos  quoq$  ftudio  vfq3  dediti,qug 
cuncp  tum  de  proprrjs  cuiufcp  animantis  partibus,tum  de  coibus  cognouimus,ea  q?  partim  expe 
rienua,partim  rarione  docfti,omnia  dcinceps  exponemus,orfi  a  Carne  propne  dicla» 

Caro-t  Viperx.y 

Non"oes  animalium  carnes  hominem  nutriunt,  fed  quorundam  et  lethalcs  funt,no  fecus  atcp  A.  ibid  c.i 
venena  quae  vocant  deleteria.  Tum  inter  eas  carnes  qua?  hominem  nutriunt,quedam  hoc  ipfum  f  &  ^608, 
tfh  funt,nempe  nutrimentu :  quaedam  verd  fupra  cj  q>  nutriunt,habent  5C  facultatem  ceu  medica 
menti,qnquidem  deficcando,humeclando,excalfaciendo,  ac  refrigerando,corpus  alterant.  Nam 
Viperaru  carnes  pala  videre  eft  excalfacicntes  5C  deficcantes,vbi  condiuntur  ceu  anguillae,nenv 
pe  oleo,fale,anetho,porro,cV aqua,feruato  nimirum  mo.  Qudd  aut totum  corpus per  cutim  eua 
cuentjdifcere  tibi  liceat  vel  ex  rjs,quae  ego  iuuenis  etianum  in  AOa  noftra  fum  expertus:q  lingu- 
latim deinceps narrabo.  Homo  quidam  morbo,quem  Elephanta  cognominant,  laborans  ali^ 
quoufqjcu  fodalibus  conuerfabatur,donec  ex  ipfius confuctudine  conuerfationeqj quidam  no^ 
ftrum  morbi  inficerentur  contagione:  8>C  ille  iam  odoratu  grauis ,  ac  fcedus  redderetur  afpeclu.  H 
Conftruclo  igitur  illi  tugurio  proxime  vicum  in  iugo  collis  pp  fontem,  illic  hominem  collocat, 
tmilliquotidieciborumferentes,quod  vitae  fuftinendae  fatisforet.  Caeteruadcanisexortu,cum 
forte  meflbribus  haud  proculinde  metentibus  vinum  eflct  allatuin  ficlili  fane  g  fragrans ,  is  qde 
qui  attulerat,depofiro  illo  ,ppe  meflbres,abrjt.  Veru  vbi  eius  bibendi  adueniflct  tps,  fublato  fidtili 
adolefcens,vtpromorcimpletocratere,competenteaquavinum  temperaret ,  in  cratera  vinum 
effirndit,cV  vna  excidit  vipera  mortua.  Qua  re  attoniti  meflbres,veriti  ne  quod,fi  ebibiflent,inde 
fibi  malum  eueniret,fuam  quidem fitim  aquae  potione fedaremaluerunt.  Caeterucumillincdifce 
derent,prae  humanitate  videlicet  acmifericordia  homini  illi  elcphanti  obnoxio  vinum  largiutur, 
rati  expedire  illi  potius  mori,  g  viuere  in  ea  miferia.  At  ille  vbi  bibiflet,admirandum  in  modu  fa^ 
nitati  refti tutus  eft.Nam  tuberofum  illud  oe  cutis  totius  non  ahtcr  g  animalium,  a  teftis  mollitie 
nuncupatoru  malacoftracon,tegme  decidit :  quod  aut  reliquum  erat,molIe  admodii  apparuit,in^ 
ftar  cutis  cancrorum  &C  locuftarum  ^  carabos  Greci  vocant,  y  vbi  extima  tefta  fuerit  detracla  ♦ 

Alteru  quoq3  eiufmodi  no  diflimili  cafu  in  Myfia  Afiae,n6  ,pcul  ab  vrbe  noftra  accidit.  Vir  cj^ 
dam  Elephanto  Iaborans  profecftuseftadaquarucalidarum  fponte  nafcetium  vfum,  fperas  inde 
non  nihil  fe  commodi  adepturum.Erat  illi  fcor  tum  mancipium,iuuecula  fane  formofa,complu- 

ribus 


LIBER  VNDECIMVS 


A  ribus  amatoribus  ambita.  IIIc  iftius  ftdei  tu  no  nulla  alia  ad  re  domeftica  (perfiatia,f&  pemr  ipfum, 
crcdiderat.  Profeclis  igitur  illis}inxdibus,quibus  vicinuseratlocus  fqua!lidus,cV  vipcrarum  plc 
nus,forte  fortuna  ex  lllis  vna  111  vrccu  vini  mcidit  negligetius  politum,  cxtinct.i  q:  cft.  Ac  fcortu 
quide in  lucro  ld  reputas quod  forte  eueniiTet,hero  id  vini ^ppinat ,  atqs  llle  cbibit.  Ceccru  cxinde 
ad eu  modu,quo  ille  qui  degebat in  tugurio,perfanatus  eft.  Porrd  tertiu  quoqj  anncc~ta,quod  cx 
noftraprofec^ueftimitatione.Cuqdahocmorboajgrotaret,animomagis,qvuIguSjphilofophi' 
co,cV contcptore  mortis,oppido  g  grauiter  ferebat :  latius  qj  dicebat  morte  femcl  pcrpcti ,  q  vita 
viucre  ta  mifcrabile.Itaq^  illi  qu£  lupcrionbus  duobus  accidilTcnt  indico.  Erat  aut  lpfe  augurioril 
peritus,cV  amico  vtebatur  mirihce  hac  difciplina  tractate.  Itaq^  vbi  ad  auguriucu  lllo  confcdilTer, 
perfuaius eft,vt  qua* per  experientia  cflent cognita,ipfe  imitaretur :  atqj epoto  vino,quod Cc erac 
veneno  infccTujleprofus  faclus  eft :  ac  poftea  lepra  eius  nos  cofuetis  remcdtjs  fanauimus.  Qwar- 
tus  praeterea  viuas  capere  viperas  arte  lnftituit.  Sed  lllius  morbi  tantu  erat  in  1II0  pnncipia.  Itaque 
cura  ftudiu  q3  nobis fuit,vt  illu  q  celcrrimc  fanitati  redderemus.Quocirca  miiTo  fanguinc,  atra  qj 
bile  medicameto  dctracla,  viperis  quas capiebat  vti  iuffimus,pra*paratis in  olla  anguillaru  in  mo 
dum. Atqj  hicita fanatus  eft,euaporato  pcr  cuteaffecTu.  Poftremo  cV alius  vir  quida  opulcntus, 
B  no  noftras  llle  quidem,fed  ex  media  Thracia,Pcrgamu  aduenit,admonitus  fomnio.  Vbi  iubente 
Deo  per  infomniu,vt  quotidic  mcdicamentum  biberet,  quod  confeclu  eft  ex  viperis,foris  6.3  cor^ 
pus  inungcret,n6  multos poft  dics  morbus  in  lepra  abrjt : rurfum  0,3  bC  hoc pathos,quibus  Deus 
precipiebat,rnedicamctis  curatum  eft\    Sane  Viperaru  Caro  adeo  ingentem  obtinet  deficcan- 
di  facultate,  vt  quidam,qui  eam  edere,vchemetiiTima  cruciati  fint fiti :  ac,pindc  illas,Dipfadas  o> 
gnominant.  Sunt aut  qui  dicant dcmorfos  a  viperis  fatiari  non  polTe  pofado,  fcd  dirumpi  citius, 
<}  fiti  liberari.  Quocirca  eos  qui  Rome  viperas  venantur,quos  Marfos  nuncupant,percontatus 
ium,ecquid  haberent  figni  quo  genus  vtrunque  viperarudifcernerent.  At  illi  prorfum  ncgabac 
vllum  efte  genus  viperarum  dipfadum,verumeasqua*iuxtamareatq;  inlocis  degunt  falfcdinc 
multam  habentibus,carnem  obtinere  falfam :  ac  proinde  in  Libya  talium  ingentem  clTe  prouen- 
nim,in  Italia  verd  propter  regionis  humiditatem  non  inueniri.  Atqj  hec  quidem  narrantes  audi-» 
ui  Marfos  :non  tamen  certo  dicere  queam,an  in  totum  vcrum  dixerint ,  an  partim  etiam  falfum, 
Nam  qua(<Iam  eiTe  viperas  in  rjs,quas  memorabat,regionibus,quibus  falfa  fit caro ,  vel  maxime 
mihi  videtur  elTe  probabile :  fcio  enim  cu  cibis  animalium  mutan  carnes :  non  tn  nullum  elTe  ge^ 
nus  viperarum  dipfadum  pronunciare  valeam.  Caeterum  tutilTimum  eft cauere,ne in  eiufmodi 
C regionibus  viperas  venemur  feu  ad  efum,  feu  ad medicamenti  preparationem ,  quale  cft  cV  hoc 
praeclarum  quod  mcdici  prope  oes  Theriacam  appellitant.  Porro  qfn  ex  more ,  cum  Artifcos 
Theriacos,quos  vocant,praeparamus,non  tfh  caput  fed  cV  caudam  earum  abfjcimus ,  fubnt  mihi 
frequcnter  rationabile  fortaffis  effe,caput  quidem  totu  abrjci  ob  venenu,quod  ore  continent,  ve^ 
ru  a  ratione  alienum  cffc,adimere  cx  caudam.Nec  enim  dicere  liceat  q?  id  faciedum  fi t  ob  recremc 
tanutrimetitumliquida,tumficca.Naminterfectis  atqjexcoriatis  apertisqj  exempta  intcranca 
omnia  abfjcimus,vt  fola  ii t  carnium  fubftantia  reliqua  vna  cum  arterfjs  venis  qj  per  ipfas  mnatis, 
quarum  minima  moles  eft  vt  ad  totam  carnem,ac ne  apparens  quidem,nifi  quis multum diliger» 
ter  intentis  oculiscofideret.  Atqj  Artifcos,quos  cV  Theriacos vocant,huncinmodum  pra*para 
mus.  Purgatas lllas  in  aqua  lixamus;quoad exacfte  nobis  videantur  cocTa!. Indimus autem  ab  ini 
tio  ftatim  aquae  anethum,cV  poft  coctioncm  fpinas  a  carne  feparamus :  mox  pani  ad  laruorem  tri- 
to  carnem  commifccmus.  Verum  non  quemhbet  panem  citra  delectum  accipimus,fcd  q  fieri  pof 
fitpuriiTimumfimulcVprobcinclibanocodum,cVfalisfimulq3fermenti  quod  fatisfit  habete. 
Eum  aut antea  deficcamus in  aedibus  iiccis,minime q^ humecTis, donec adeo  ficcus  efficiatur ,  vt 
in  mortario  contundi  poiTi  t.Non  tn  tundcntcs  mifcemus,verum  aqua  in  qua  decocra*  fuerant  vi 
D  pera*,maceramus :  cV  carnem  ipfam  prius  q  commifceatur  pani ,  in  mortario  coquorum  eatenus 
conterimus,donec  exaclc  roddatur  lcuis.  Poft ea  paruos  artifcos  fingentcs ,  atqj  in  ardibus  calidis 
iiccis  q3  deficcantes,deinde  quoq3  in  talibus  repoiitos  feruamus.  Hos  ergo  mcunte  aeftate  confici 
mus:quopotiiTimi5temporeoptimacftviperarucaro.  Porrd  vtimureispoftea  contufis  dcnuo 
cV  cribratis,cV  rurfus  ad  laeuorem  redactis,falis  non  nihil  adrjcicntes  ad  fuauitatc  pra-parati :  cuius 
etia  aliquid  ipfi  theriacai inrjcimus.  Ccteru  eodc  quoqj  tpe  ex  Viperis  aiTatis  Salem  conficimus, 
viuis  illis-in  ollamnouam  inieclis  vna  cum  rjs  mcdicamentis,  quc  lllis  £^  fubfterni  cV  apponi  aiTo 
lent :  que  omnia  nunc  commemorare  non  eft  prefentis  ncgocn.Nam  inucmcntur  fortaiTis  edam 
qui  mc  non  iniuria  reprehendent  ob  monftratam  hoc  in  loco  Arufcorum  pra-parationcm,  tang 
alieno  tpe expofitam.  Verum  haec  pofteaq  dicTa  nunc  funt,feruentur  tfi  ac  mancant-ct  ii  non  ad- 
modum  videantur  huicinftituto  propria.Atqua*fequuntur,conuenientidicanturmodo:  Co- 
ueniens  aut  eft,generalis  facultatis  meminilTe,Carnem  Viperinam  dicendo  exiccatonam,cV  valc 
ter  digerentem,mediocriter  vero  excalfacientem.  Properat  aut,vt  videtur,  viseius  ad  cutem ,  per 
eam  videlicet  q  uae  in  corpore  funt  recremeta  exigcs.  Quibus  ergo  affarim  eft  malus  fuccus  in  cor 
pore,rjs  mgens  prouenit  pediculorum  numerus :  dC  a  cute  ceu  iquama  abfccdit  ac deadit  exuina 
cutis,-{quam  Graeci  vocant  \iri& tpu.l£  <x,>ad  qua  fiftuntur  ac  reunentur  craiTi  terrofi  qi  humores 


tuniorcs. 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

ad  cutem  protrufi,a  quibus  quidem  pfora*,Iepra?  Sc  clephantes  nafcuntur.  Et  harc  quidcm  habui  E 
qua: de  vipcrarum  carne  diccnda putarem.  Rurfum  crgo  fcrmoncm  rcpcta.  Cahdiorum  natu- 
ra animalium  carnes non  folum  nosalunt, fed  etiam  calfaciunt,frigidiorum  autcm  refrigcrant: 
fic  eriam  iicciorum  carnes  dei iccant,humidiorum  humecftanr.  Alcmoria  itaq3 rcpetc ,  qucmad- 
modum  didicifti  in libris  de  Tempcramentis,  q;  vbi  conicceris  animal  quoduis  temperatura  cffe 
ficciusjvelut  exepli  gratia  fue  fylucftre  domcftico,  huius  cx  carnc  cognolcas  ec  magis  cxiccatoria, 
cV  fecundu  alias  temperaturarum  ditierentias  fimiliter:  puta  fue  ficciorem  oucm ,  cV  hac  capram, 
qua  bouem,quo  deniqj  lconcm :  Sic  in  caliditatc  leo  calidior  eft  canc,canis  tauro,  taurus  bouecxe 
dto.  1  taq3  proportione,qua cctcra  animalia  in  temperaiura  excedunt,cV carnes  quoquc  eoru  dif» 
ferunt  atque  exuperant.  Proinde  vbi  conlilium  fucrit  corpus  exiccarc,iicciorum  tcmpcric  anima 
lium  carncm  exhibcto :  calfaccrc  autem  voIcns,ca!idiorum :  cV  frigidiorum,fi  coneris  rcf  rigcrare : 
denicp  fi  humidius  redderc,  humidiorum.  Ncc  parua  cxiftit carnium  dinercntia ,  ciim  quafdam 
fulecondimus.Nam  prorfumdiucrfa?  atq3alieeuadunt,adeo  vtiarpenumero  animalis  tcmpcra^ 
tura  humidiirimi  caro  falita  longe  euafcnt exiccatior,quam ea ,  que  natura  fucrat  ficca.  Porrd  in^ 
ter  cas,qua?  faiitce  no  funt,liccior  eft,q  afla  cft,cj  q  in  aqua elixa.  Scripferunt aut  cV  alioru aialium 
carncsquidam  prodcfle  tumcomcfas,tuin  partes  affeclasimpohtas,  Vt  Erinacci''tcircftrisdcfic  F  A.ibi.c.^.f» 
eatam,ii  bibcnda  prcbeatur  clcphanto  obnoxrjs,cachcctis  hoc  cft  qui  mali  funt  habitus,tum  con-  1 1 61 
uuliionern  f epenumcro  paticntibus;ncphriticis q^bC rjs qui  laborant aqua  inter  cutcm  qua ana^ 
farca  vocant.  Ac  ii  ca  ef ficcrc  potcft.facultatem  habucnt  valenter  limul digcretcm  dciiccame cj3» 

Sicut  cV  caro  Muftclar-^Grarci  Galen  vocant,}-arcfada,quae:  vtiq^ comitiali morbo  afdiclos 
uat  cpota.  Scd  Cx  ialitorum  Harlurorum  carnem  ad  laruorem  contritam  palos  cV  fpicula  cduccrc 
aiunt,impofitam  vidclicct,tanquam  trahendi  vim  habeat.  Porrd  Mutolorum -{  quos  Alyacas 
Gra?ci  vocant}-carncm  vlceribus  a  mordente  cane  infliclis  competerc.  Ego  verd  nullam  iniigne 
inucnio  facultatem,quam  requirant  id gcnus  vlcera,  tanquam  ea , qua? a  rabido canc  mordcnte 
funt iUata.  At  Cociilcarucaro prius in mortariocontufa, acpoftcaad laruorcm rcdach,  omniu 
valentiffimc  deiiccat  partcs  fupcrHuo  humore  grauatas,adco  vt  cV  hydericis  conucniat.  Jpfe  am 
tcm  Humor  folus  pei  iccitracarnem  (vocaturautcmisavulgo  cochliumyxa  hoceft  mucusli- 
macisOthurimiftus.autaloafjautmyrrhc^authorum  quibuidam,automnibus,quoadaccipiatca; 
fAKmuccofos  ratj  Craifiticm,medicamcnrum  fit  tenax,deiiccatq3tpurulentosmucos}-aurium.  Sed  cV  fronti  im 
poiitum  inha:ret,oculorum  Huxioncs  rcliccans.  Quidam  etiam  ad  palos  cximendos  vtuntur to^ 
tis  vna  cum  tefhs  ad  lcuorcm  tritis :  fcd  cV  quidam  ad  fiftendos  mcnfes.  Equidcm  cgo  aliquan-  G 
doinagrocarncsipfasfolasin  vulnus  cum  nerui  vulncrationccVcontuiione  faclum  tritasim' 
pofui,ipfumq3Vulnuspulchrcglutinatumcft,cVneruus  phlcgmoncn  haud  perpcffus:  eratau^ 
tem  homo  duruscVagreftis:miicui tamenilliscontritispollincm  farincacccptum  a  parietemo^ 
lceproximo.  Scripfercautem  maioresmcnon  nulli  mcdici  adciufmodi  vfummiiccndum  thus, 
autmyrrham,vel vtraque.  Verumhorumhabcbam  tum ncutrum,vt  quitunc  ab vrbc abeifem 
in  agro.  Poffis  autem  cV  rcfina:  friclae contrita?  admifcere,li  adiit,quippiam.  Porrd  vbi  multum 
muci  cochlearum  accipere  volesfeorlum,ftyIo  carnem  earum  pungito.  Scd  no  ante  multos  dies 
vcnatas  efte  expcdit,  alioqui  enim  temporc  deiiccantur :  nam  recentes  plurimum  habcnt  vifcofg 
illius  humiditatis,quam  ftylo  compunctarcffundunt.  Humiditas  haec  pilorum  in  palpebris  pre/- 
ter  naturam  glutcn  eft . 

Vimele,  <&  Stear    Viwuedo ,  <&  ^4deps . 
Pingucdo,cV  Adeps."  Et  ha?c  quoq3  communiinma?  funt  intcr  animalium  partcs.  Nam  quae-    A.I.  70, 
cunquebencnutriuntur,eaomniaaut  pinguedinem,autadipemobtinent:  qua?  verd  macilcnta    fol  lo6  S 
funt,male  6)3 nutriuntur,fa?pe  omnino  ne  habere  quidcm ,  fa?pe  verd  pauculum  id  CJ3  ficcum ,  vt 
«egre  vti poifis,apparent.  Porrd Differt a  pinguedine adeps,q? craftior  finac  propterea  animan-  H 
tibustotamnaturam  terrofiorcm  habentibusadepsproucnit,velut  humidioribus  pinguedo, 
Proinde  Pinguedo  celeriter  in ignem  pofita  liquefcit: nec  facile,vbi  liquata fuerit,rurfum  cocre^ 
fcit  ac cogitur :  At  Adeps  nec  facile  funditur liquefcitVe :  cV  fufus  celerrime  coit  ac  conglaciatur, 
multo  CJ3  apparet  pinguedine  durior.  Sus  enim  bene  habitus  paftus  CJ3  multam  habet  pinguedi- 
nem,ob  naturalem  temperamenti  humiditate.  At  Boues  cV  Caprae,cV  quecunq3-[id  genus}-cor^ 
nigera  ob  ficcitatem  adipem  plurimum  generant.  At  tu  fi  voles,  oleofam  cV  pinguem  in  anima^ 
libus  fubftantiam  omnem,adipem  appellato,vtplericpmedici:fedcV  pinguedinemappcllareto 
tum  hocgenuslicet:  Nontamenlicetcitramendacium  adipem  caprinum  humidiorem  efle  di- 
cere,quam  fuum :  nam  hic  omnium  ferme  aliorum  eft  humidiftimus ,  ac  proinde  aclione  fua  vi- 
cinam  oleo  vim  poflldens,quanquam  oleo  magis  tum  emolliat,  tum  concoquat :  ac  proinde  cata 
plafmatis  qua:  ad  phlegmonas  accommodantur,commifceri  folet.  Qui  verd  mordicationes  per^ 
petiuntur  aut in  reclo  inteftino,aut in  colo,  rjs potius  caprinij adipem  quam  fuillum  inrjcimus: 
non  qp  acrimomas  plus  obtundat(nam  ex nattira  fua  fuillus  obtundit magis,ac proinde  mifcetur 
medicamentis  vlcera  curantibus ,  cuiufmodi  eft  quod  vocant  Parygrum)  fed  qudd  caprinus  ob 
craffitiem citius  concrefcat ,  fuillus  autem  inftar  olei  defluat :  proinde  ipfura  potius  dyferuerici? 

'  cV 


LIBER    VNDECIMVS  79 

A  cV  rinefmofisinpcimus.quando  morfum  corum  mitigarc  confilium  cft.  Porro  ob  tcnuita-cm  cf- 
fcntic  non  nulia  acrimonias  magis  retundunt,vbi  nimirum  m  alto  mordicatorum  corporum  qu* 
moIcliumcftharfcnt.Nam  quodcraihorumcftpartium  minus,  magisautcm  quodfubtilium.to 
la  corpora  pcnctrarcV  omnibus  lpfum  lanicbus  mordicatibus  pcrmifcctur.  Hac  rationc  Adcps 
Anfennus,quarinaltocorporcmordicar,magisobtundit:  fed  cVfuillo  calidior  elt.  Horu  tamen 
in  mcdio  cft  Gallinaccorum adcps  ac  Galhnarum.  Porro  cahdior  femper  ac  ficcior  cft  Alafculo 
ru  animaliu:cV  horu lpforum cxcciorum  minus  tum calidus,  tum  iiccus :  quippc  Mi. caltratus 
erufdcm  fcmpcr  gcncns  fcemina:  ailimilatur.  Hoc  autcm  fermonis  caput  comune eft,cuius  me- 
minilTc  oporrct,  Proanimalium  tempcraturafempcrexiftercdiffcrcntiascius,qua:inillisert;pin 
guedtnis,aut  adipis,aut  quocunquc  modo  appcllarc  libebi  t  totum  hoc  genus  corporis  in  an  i  ma- 
cibus olcoii  cV  pinguis.  Igitur  cum  Sus  omnibus  propc  quadrupcdibus animahbus  in calidi tate 
ac liccitate  infcnor  fit.proindc  pingucdinem  quoque  minus  habct cahdam ,  magis  humidam. 

Omnis  igitur  pingucdinis  facultas  clt  humectatona  cVexcalfactoria humanorum  corporfi,hu 
iusenimmeminillcpcrpctuooportetinprinciprjshuius  opens  dicli :  at  Dirtcrentia:  quae  funt 
cuiufque  fingulatim3in maioris  minoris  q;  ratione  funt.  Nam  pinguedo  Suts,  vt  ad nos  quidem, 
B  largius  humcctarc  potefi.fed  nonseque  excalfacere.hcuti  ncquc  olcum:  verum  pingucdinis  fuu 
talis  cft  caliditas,qualis fpectatur  m nobis.  Porro  Taurorum  Adcps  fuillo  multo  cahdior  clt  cV 
ficrior,rurfumidmemoriarcpeccntibusnobismaremfccmina  clTc  tum  cahdiorem ,  tum  hccio- 
rcm :  marcm  autcm  caltratum  adlimilan  rccmine, vclutquicquid  luucnihs eft  ctatis.  Et mter  iuuc 
nilia  fccmina  marc  humidior  cft,cV  minus  calida.  Sic  cV  Adcps  Vitulmus  taurino  minus  tum ca 
Iiduseft,tumficcus:  cV  Hccdorum  quamcaprarum  :  fed  cV  Caprarum  minusquim  hircorum: 
cV  rurfum  Taurorum  minus  quam  lconum:Nam  horum  adcps  omnium  propc  quadrupe^ 
dumadipepotentiusdigcrit,  nam  cxcahditate  exupcrat,cV  partium  tenuitatc.  Itaqj  hipfum  me- 
dicamcnns  ad  vlccra  cV  phlcgmonas  conuenicnubus  commifceasmon  modo  mhil  adiuueris,ve 
1  um  etiam  la*fcns,nim;rum  addita  maion,quam  conueniat,acnmonia:  Inuctcratis  tamcn  tumo- 
nbus  atquc  fcirrhi  ln  morem  indurans;tum  neruorum  curuaturis,  {jdywfaajt  Graci vocant : \5C 
in  fumma  quacunq;  fcirrhofa  funt,rjs  aptiihmus  elt  :in  quibus  fane  minimc  apparct  cfficax  iuil^ 
lus.  Taunnus  autcmab  vtroque  exa:quodiiht:vtquantocalidiorficciorcj5luilloeft,tanto  fu- 
peretur  a  leomno.  Itaquc  tanquam  m  medio  contiftcns,ment6  vtnque  medicamentorum  mifce 
tur  generi,8_  ci  fcihcet  quod  icirrhoiis  medetur,cV  ei quod  phlcgmonas cocoquit,  cuiufmodi  elt  * ^P?u:a:- 
C  tetrapharmacum  quod  vocant,cx  ca:ra,relina,pice,cV adipeconltans.Nam  fiue in  hoc  taurinum, 
liue  vitulinum,fiuehircinum,fiuccaprinum.iiuefuillum  indideris ,  fempcrpuri  mouendo  aptu 
cVconcoctoriummcdicamcn  circccns.  Sedfuillusfiaddatur,inpueris,cV  iceminis,cV  vtbreuiter 
dicam,ommbus,quibus caro  cft  moilior,competit.  Sin  taurinum  adteccris,  foilonbus cV  melfori 
bus,cV  omnibus  carncm  duram  habcntibus,  iiue  ob  naturalem  tcmperiem.liue  ex  rationc  ac  for- 
ma  vita:,c6uenicns  eneceris.  Catcrum  Adcps  omms  dum  mueterafci t,fe  lpfo  6V  calidior,  cV  te- 
nuiorumpartiumefncitur,  acproindequoq^valentiusdigercns.  Verum  ldomnibus  lnuctera- 
fccntibus accidit, qua* quidcm  non  putrcfcerc  anncipcnt.  Nam  vinum,mcl.acetum,  friimentum,  jmpresfis^f f!u 
butyrum,ccfypus:olcum  omnciiucletilcinum;hucricinum,liueraphaninum,fiueipium  quod  m£rum:f«i  in 
exoliuisconhcitur:  vctuitatecVcalidiora  cVtenuioriscllcntiaerficiuntur :  ac proindc guftanti-  manufcnpns 
bus  aoparcnt  acnora.eV  ad  lnduratos.  agre  q:  folubiles  arleclus  adhibcntibus potentiusdigeren-  Tv?3f  !fzf"f 
ua.  Atque  ego  lanc  gultantibus  acnora  viden  dixi :  at  quidam. quibus  itudium  clt nominum  li-  intcrprcs. 
gnihcaius  corrumpcre,non  acria  fed  adltringentia vocant  id  gcnus  omnia,adufq3  pipcr:  tanqua 
lnterfitnihifaditringcnsanacredixcns.  EtlidcnuoilIosrogesdegalla,myrto,mefpihs.mali  pu^ 
nici  putaminibus  quae fidia  vocant,rhoo,cV  omphaclo,cV  ha'C dicunt adltnngcre:  tamedi  aducr- 
D  lilfimum  ex  llhs  fenlum  percipiamus  ei.qui  a  piperc,pyrethro,napy,euphorbio,capa,allio,adar- 
ce  pcrcipitur.  Igiturliqucmadmodumadftnctionisvocabulum  de  vtrocpaticctu ,  qucm  guftu 
pcrcipimus,c6muniter  erierunt.lic  lpfos  quoq;  aftectus  vnam  habere  natura  cxiftimant ,  quiduis 
aliudpotiushabedi,quam  homines,  vtquifoh  propnosfenfus  obtineat.  Atfiomphaca,rhoon, 
gallam,balaufnc,hypoc)'i tida ,  contrahcrc  conftrmgcre  q; noftram fatcantur  fubftantiam :  fcccr- 
ncre  vero,mordicare,acpenetrare,pipcr,napy,pyrethrum:  lmproprieadltringcntia  nuncupant 
quxmordicantcVexcaliaciunr^cecerumin  cognofccndisipiis  medicamcntis  nonpcccant.  Ve- 
rum  fi  oportet conicctantem  dicere,in  vocabulisan  rn  rcbus  hallucincntur ,  equidcm  m  vocabu- 
lispotiusfalfosvirosillosdixenm,cVmaximcquibusGreca  lingua  infuctaclt :  Qiulis  cftDio- 
fcondcs  Anazarbenlis,qui  profccto  multa  bcne  dixit  eorum ,  quaedc  matcria  medica  memona. 
prodidit,ca:tcrum  figmhcata gra'canicarum  vocum  non  fatis  pernouit.  Hiccrgo  cum  ait magis 
clTc  adftrictorium  adipem capnnum  fuillo,ii  quidcm  acriorem  fignificare  vclit  pcr  magis  adftri- 
Ctorium,accipimus fermonem ceu  verum : at  ii  lllud,  talem  habcntem  quahtatc  cx  facultatc ,  qua- 
lem  rhus,rheon,hypocyftis,balauftium,haud  verum  elTc  fermoncm  dicemus.  Porrd ,  quomam 
Viperarum  Adipem,vbi  radicitus  pilos  fub alis euulferis,prohibcre lllos recrefccre  llhtum  rcfe^ 
runt,vifum  elt  mihi  eius  facere  periculum  efic  fatius :  at  vbi  prout  mbent  feciiTem,mentitos  coou 

pcru 


DE    SIMPL-    MEDTC.  FACVLT. 


peri,ficut etiam  qudd initia  furlufionum  fanct,  Venim  Vrforum  adipem  alopecias  curare  vere  E 
eftproditum:cumtamcnprobatiorahabeamus  adeumaftectum  remedia.  Porrd  ciim  dicat  ta- 
men  Vulpinum  adipem  dolores  aurium  fanare,neque  dicant  quos  aurium  dolores,  ccu  non  no- 
fcentibusipfosdiftingucrcattendcndum  non  eft.  Alij  Pifcium  adipem  laudant,tanquam  ad  fuf 
fufiones,autquemcunq3ah'umafreJtum  nominare  velint,congruat.  Alrj  nonfimpliciter  Pifciu 
dicunt,fedaddunt  Huuiatilium:alij  veropotiusmarinorum:quo  videlicetaliquid  plusfcire  vi^ 
dcantur  quam  vulgus, 

Myelos  Mcdulla. 

MedullaVim  habct indurata  cV  fcirrhofa  corpora  emolIiendi,fiue  mufculis,  fiue  tendonibus,  A.ibi.c.485. 
fiucligamcntisidaccidat,fiucctiam  vifccribus.  Optimamfempcrexpertus  fum  Ceruinam,de- 
mdeIuniorumBoum,quos  vitulosetiamnominant,acproindemedullam  eoru  Vitulinam  ap- 
pcllitant.  At  Hircorum  cV  Taurorum  tum  acrior  cft,tum  ficcior.Itaque  durities  fcirrhofas  diftol 
uerc  nequit,fi  quaetiammemoriamaneteorum,quadnquintolibrodehisfunr  prodita.  Exvi 
tulina igitur  cV  ceruina  medulla  peffi  componuntur  vteros emolIientes.Et extrinfecus  vtens  me 
dicamentaimponuntur,qu^exmcdullaprcparantur,vim  habentiaemolliendi.  Accipitur  aute 
non folum  mcdulla cx OITibus,que fane  re uera eft  medulla,fed cV ex  Spina,qua  cV ipfam  medul-  F 
lam  nominant,fpinakm  videlicet,que  tum  durior  tum  ficcior  eft,  quam  alianlla  enim  rnolhor  cft 
cV  pinguior :  ac  proinde  ego  fpinalem  feorfum  per  fefe  abfcp  tlla  repono.  Sed  ea  mihi  vtriufcp cu- 
ra  eft,nc  aut  putrefcant,aut  litum  colligant.  Itaqj  in  hyeme  primum  cas  capio,vclut  cV  adipe : de- 
inde  rn  aedibus  ficcis  atqj editis,  plane  humoris  cxpertibus,cu  folrjs  lauri  ficcis  repono :  nam  quae 
rccentia  funt  dC  humida,multum  etia  qualitatis  fuae  ilhs  impartiunt,vt  acriores  fiant  medullae.  At 
fi  quando  ambicntc  calido  &C  auftrino  mcdullas  aut  adipem  voles  reponere,  paratu  fit  tn  hoc  cu^ 
biculumncc^calidum,qualiaferefuntque  meridiem  fpecftant,  putrefcuntenim  in  talibus  :  nec 
humo  proximum,atquc  humidum,nam  in  talibus  fitum  contrahunt:  fed  fupernu  atcpexcelfum, 
&C  ad  Aquilonem  obucrfum,paruas  habcns  apertas  feneftras,vt  tam  noclu  quam  interdiu  ab  Ar 
clo  fpirantes  ventos  accipiat. 

Caput  Mxnidum . 

Capitibus  Maenidu  falc  inucteratar  u  Vftis,ad  fcdis  fiifuras  vtebatur  quidam :  8C  is  tpfe  ad  colu 
mellamdiuinduratam.  Videturcrgo  vis  illarumeffedeficcatoria,nonadmoduacris  :  naidadu- 
ftorum  quaepiam  obtinent,ficut  omnia  communiter  deficcationem. 

Caput  Leporura  Q 
Alius  Caput  totum  Lcporis  Comburcns  vtebatur  ad  alopecias  cum  adipe  vrfino. 

Caput  Saurarum  tdesl  Laccrtarum  . 
Porrd  Sauraecaputcontritum  quidam  palos  cVfpiculaextrahere  memoriaereliqucrunt,  tum 
myrmecias,acrochordonas,cVclauos. 

Cerclrum  Lcporis . 

Cerebrum"Lcporisattritum  cVcfum  vt:lce(Tcdidicimuspuerisdentientibus,capite  videlicet  A.ibi.c.j87. 
toto  clixo,vt ficri  folct.  Non  tamcn  eximia  vis  cius  eft,fed  fimilis  melli  cV  butyro,cV  alrjs,  quae ad 
"AT.tremorc.  dentientcs  pucrosconueniunt.  Quidam  etiam  adiierfusmetumvtiliter  edi  cerebrumhoc  pro^ 
dtdcre. 

Cornua  Cerut  &  Caprx  . 

Cornibus^Cerut cV Capra;  Vftis maxime vtuntur : vt cV nos faepe vfi fumus , tum ad eandore    A.i.t.  t.t.c 
dentium,tum  ad  contrahcndas molhtic  fluidas  gingiuas.  Ceterum  Ceruinum  maxime  comme    ^?8*  fol-'">- 
datur  ab  rjs,qui  talia  fcnbunt.  Qudd  li  ab  vftionc  Lauetur,dy  fenteriam  cV  fanguinis  excreatione, 
prxterca  cccliacos  affeclus,  fanat :  cV  aurigini  vtile  elfe  dicunt.  Porrd  duo  exhibcri  cochlearia  ad 
omniaiftapraecipiunt.  Mifcucrunt  autemipfumnonnulli,vtdictumeft  vftum  5C  elotum,  col-  H 
lyrrjsetiamdeficcantibusoculorumffuxiones.Eft  enim  fcilicet  omnium  taliumvis  exiccatoria, 
velut  cV  ante  diclum  eft. 

Pttlmo  ^fgninus ,  &  Porcmus ,      Vulpims  ♦ 
Pulmo  Agninus ,  partter  cV  Porcinus,intertrigines  a  calciamentis  curare  creditur.  At  Vulpi- 
nus  fi  bibatur  reficcatus,afthmaticos  iuuat. 

lecur  Canvs  Mabidi . 

Iecur  Canis  rabietis,fi  Aftum  edatur,remedium  exiftere  rjs,qui  ab  ipfo  fuerint  morfi,quibuf' 
dam  eft  proditum :  Ac  fcio  certe  quofda  qui  fumpfere,manfifle  fuperftites ,  verum  no  illo  dunta-- 
xat  vfos :  fiquidem  alia  prauerea  remedia,quorum  fecimus  periculum,in  rabietibus  tunc  adhibui- 
mus.  Audiui  verd  quofdam,cum  illt  foli  fidem  habuiffent,poftea  mortuos . 

Iecur  Capnnum,  &  Hiranum . 

Porrd  Caprinum  Iecur  quidam  Affantes,faniem  cjj  efriuente  excipientes,inungunt  nyclalopa    a.  ibid.  c.  % . 
affecftos.  Vaporem  etiam  etus  dum  lixatur,oculis  apertis  excipiendum  prsecipiunt.  Quin  cV  Af-    { oL  1 14*c 
fum  fiedatur,cVadeofdemaffc(ftusaccomodariaiunt:cVeos,  quicomitialimorbo  funtobnoxfj, 
arguere,conuulficnem  qj  illis  accerfere.  Idem  poteft  Hirrinmru 

Iecur 


LIBER    VNDECIMjVS  So 

\  lecur  Lacotx . 

ib:ic.  6,9.       Iecur*  autemLaccrtnrerofisirnpofitudentfbus^eosdoIorcliberarcnon  nuUifcripturdiqucrc. 

V enter  J|m . 

Ventrem  Mcrgi  quidam  ccmmendat  tanquam  medicamcn  cocoquens,  cV  pcpticum : id  q;  fi' 
ue  procinus  lixum,fiue  arefacium  comedas.  At  nos  id  cxpem  vanam  elTe  promiirioncm  compe 
rimus:  iicut  fanc  etiam  quod  de  lnterna  Tunica  Gallinarum  mcmoriae  eft  proditum.  AiGt  enim 
quidam,fi  ea  arefaoa  bibatur,  iuuare  ftomachicos. 

Iecur  Lutinum. 

Iccur  Lupinum  farpenumero  in  mcdicamentum  indidi  hcpaticum,  quod  ex  cupatorio  confv 
dtur :  ncc  tame.quod  mcntionc  dignum  ht3amplius  prarftare  compen,ad  lllud  videhcet  coparans 
quod  finc  ipfo  componitur. 

Cafloritim . 

. cap.  Tcfticulos  Caftoris" nucupant  Caftorium,mcdicamcntu  cVcelcbrc.cVmulri  vfus.adeo  vt  Ar^ 
x's  chigencs  decaftorrj  vfu  totum  confcripfcrit  librum.  Atqi  flk  fanc  particularcseius facultatcs  ex- 

pofuit : nos  vcro  velut  in alijs  mcdic? mcnus fecimus,ita  cV in  hoc  quoqj  gcneralcm  modo  facul- 
B  ratcm  dicemus.Quam  fi  praroculis  habcas,ipfe per  te  particulares  inucnire  poffis.  Itacp  q?  excaU 
faciat,manifeftum  ek.Nam  ii  volesiplum  ad  vnguem  laeuigatum  olco  maccratum  parti  cuipiam 
infricare,  cuideter  illamincalefcerepercipics,  Porrocalefacientiaomnia  vbicontactaefubftantiar 
quippiam  digerunt.continuo  etiam  lllam  dciiccant,nifi  fi  quid  natura  fuerit  humidum,  ccu  clcu 
cVaqua.atq3aducntitiamqualitatemcalidam,nonfacultatcatTumpferit :  ficut  certchaecipfaigni 
Solive  aeftiuo  admota.  Itacp  ciim  caftorrj  coniiftetia  quocp  fu  ficca,  cV  calfaciendi  pctentia  habcat 
adiuncftam.meritodcficcat:  atqjhocilhcum  muliis  alnsmcdicamenus  communc  exittit.  Porrd 
quoniam  impensc  fubtihum  eft partium,ob  ld  plus  valet cj alia  quae  fimilitcr  vt lpfum  cV  calfacmc 
cV  dcficcant.Nam  qux  tcnuium  funt  partium  medicamenta,rjs  quefunt  cratlarum.plus  funt  etfi 
caciaetiam  fi  parcm  fortita  fucrint  facultatem,  nimirum  quia  penetrent  cV  in  altum  fubeant  ad^ 
motorum  corporu ,  potifTimum  fi ea  denfa  fuerint,velut  neruacea.  Palam  lgicur  talia  ob  caufam 
podtam magnificc iuuantur acaftono.  Caetcrum falluntur medicoru plcriq: in vfu caftorrj,cum 
id  modo  coniiderant  parrem  quampia aut  tremerc,aut  conuelli,aut  fenfu motu  ve  pnuatam  effe, 
aut  afgre  fentire.moucre've,haud fcientcs id  genus  fymptomata ad  diffimiles fequi  corporis affe 
ctus,  AttuabHippocratedoctus  iCxplenuudinepanterS^inanitione  conuullioncmcofequi:  ex.  Aphori.59. 
C  vbi  quidem  qua;  in ncruis contincntur  praeter naturam,euacuare confilium  eft .  ibi  cvl  bibendum  ExLori joi 
exhibe,eV foris  cuti  caftorium impone :  vbi  verd ex ficdtatc nimia  obucncrit conuul(io,fcito  hoc 
medicamen  illic  elTe  aduerfiflimum.  Ad  eundem  modum  rjs  qui  prae  plcni  tudine  tremunt.vtihf- 
fimumtaduerfiiTimum  vcro  rjs,quibus id acddit ab inanitionc.  Ad  portioncm  modo  diccorum 
afiectuum,vbi  fingultus  euenent  ftomachi,pericrutato  pnus  inuento  q;  lllius  affeau  ac  difcreto, 
Cquidem  i  plenitudinc  ipfum  aegrou  perpetiantur.ad  caltorei  vfum  accedito :  iin  autcm  a  ficdta^ 
te  Cx'  euacuanone,aux acnum  humorum  morfu  prouencrit,medicame  hoc fugito.  Sane  ii  odori 
guftui  qj  aduertas  animum.fufpicabcris  humanocorpori  aduerfifTimam  habcre  fubftantiam :  ta' 
metii  m  naturanihil  efficerecompcriatur  eorum.qua?  talia  facere  alTolcnt.Siquidcm  alia  ftoma^  •AZ.rC*. 
chum  vitiant.alia  vcntrem,abacaput.aliaaliamquamuispartem  lardunt:  At  hocmedicamcn  fU 
uecorpori  humido  applices  reficcationcm  pofcenti,liue  fngido  excalfacuoncm ,  liue  bumido  fi^ 
mulfngido  qj  excalfacuoncm  pariter  cV  reficcationcm  r^uircnti,  magnam  vtia^  cxperierc  conv 
moditatem :  ncc  vllam  parti  cuiquam  noxam  atferer,  potilTimum  fi  febn  %'acet ,  aut  non  admodu 
calidam  perpetiatur  homo  febnm ,  fed  vt  iic  dicam  tcpidam ,  quahs  accidit  in  cataphons  maxime 
cVlethargis.  Ac  multis  fanc  caftoriu  exhibuimus  vna  cum  pipere  albo,vtrunq;  mcfura  cochlea- 
D  rrj  ex melicrato  bibcndum  praebentcs : nec  quifcj  vllam  fenfit noxam.  Sed  cV mcnfibus  retcnns, 
vbi  per  venam  qua;  ln  ralo  eft.modice  cuacualTem,oblato  caftorio  vna  cum  pulcgio  aut  calamin- 
tho/empermcdicamen  hoccxpertusfumpurgationcmciere  abfquefcemincc  laelione.  Praetcrea 
fecudas morates crjcit.  Ea q; omniaex melicrato  potum  eflficit.  At quibus  na  vcnter flatu  diltcn- 
ditur,vt argre  curatione admi ttat.ita  qj  torminibus  vexat atqj  fingultu,id  q;  ob  frigidos cralTos  ^5 
humores.aut  aalTos  flatulcntos  qj  fpiritus.eos ex  oxycrato  potum  adiuuat.  Qua?  porro  luuat  in 
corpus  intro  fumptum,rjs  prodeit  quoque  cuti  lmpoiitum  cum  iic>'onio  aut  veten  olco :  que  ve^ 
rd  ampHon caliditate indigent,rjs  cnam  pcr  fefc lnfrican debct.  Iuuat ctiam,  fi  quis  fuffitum  dus 
in  prurus lmpofiu  lnfpirationc haunat,maxime  arTectus  humidos  cV  fngidos  rn  pulmone  aut ca 
pneconfiftentes.  Attamcn  lethargicos  cV  cataphoncos  affecius  omnes ,  qui  quidcm  adiunctam 
habent  febrem.praritat  non  dictorum  olcorum  quopiam  macerates  curarc ,  fed  potius  cx  rofaceo 
capiti  collo  qj  imponere . 

Kent.s  Scinccrum. 

-ibid-ca.*?*.  Rencs  Scinccrumbibuntquidam  tanquam  pudcda  intcndcntes:  Quorum  conrrariu  accide 
re  vidcturmaximcfeminilaclucaepoto  exaqua.  ScdcVquidamlenucularum  decoctum  cu  mel' 
le  bibitum  lniciilionesfedarcrcferunt. 

o 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 


Vngues  Cdprdrum,  &  ^ftnorum .  j: 
Qiudam"  Vngucs  Caprarum  deuftos  mox  0J3  aceto  pcrfufos  alopccrjs  illi  nut.  Itaqj  fueri  t  cV  ta-    A.rbid  x.f  j, 
lis  Cirus facultatis cxtcnuatoriae.  Sunt autem  qui  combuftos  Afinorum Vngues comitiale  mor  7iu 
bum  curaredicant,fi  falicetafTiduo  bibantur:  fi  verd  olco  maccrcntur,chceradasdigercre:  Sed  dC 
*  AP  phygc-  ipfum  Cinerem,  fi  fuccus  infperfus  fuerit,fanare  pcrnioncs  li ue  chimcthla, 
ihla.  o(]a. 

OfiYCobufta  admodum  digcrente  exiccatem  6,3  vim  obtinent,8£  id  maxime,  vt  quida  aflerut,  A.ibUi*. 
Humana.  Certc  Talu  SuiIlucombuftum,acddndebibitum,inflationescVtorminafanaredixe- 
runt.  Noui  aut  noftratium  quofda  OlTacobufta  potui  exhibuiffe,haud  fcietibus  qui  biberet,  quid 
naebibiflent,nefcilicetauerfarentur:acmuItorum  tum  cpilcpfiam,tumarthritin,curaffe. 

Senccld  Serpentts . 

Senecftam  Serpentis  fcripfcre  quidam  in  aceto  Bullitamdentiummederidoloribus, 

Pellis  Ouind . 

Pellis  Ouina  rcccns  dctracfta,circumpofita  fjs,qui  quocunque  modo  fuerint  verberati ,  ommu 
luculcntiffimc  adiuuat,adeo  vt  die  ac  nocfte  vna  illos  curet :  concoquit  cnim  cV  digerit  quae  fub  cu 
te  fanguincm  habcnt.  F 

Ecjuorum  Lichenes . 

Equorum"  Lichenas  cum  aceto  tritas  comitiales  curare  fcriptum  quibufda  eft.  Alrj  verd  cV  ad    A.ibi.c.i  j  j. 
cuiufuis fcrae  morfum  adhiberi  confulunt. 

Teld  ^Ardnei . 

Aranet  Telam  fcribunt  quidam  a  phlegmone  tueri  fummae  cutis  vlcera.  A.ibi  c.€i. 

Corid  Veterd . 

Coria"  Vetera,quxvidclicct  vctcramentorumfunt,Vfta,adattritioncscommodan'caIceamc-  A.ibi.c.538. 
torum  fcriptumaquibufdameft,tanquam  fcilicethocfaciantexantipathe<aquadam.  Ccrteque 
phlcgmoneobfidcntur,haudquaquam  iuuantur:  vcriim  vbi  fcdata  fucrit  phlcgmonc,non  iniu- 
ria  iuuantur,nempc  quia  re(iccantur:eft  enim  talis cinis  rcficcatorius.  Ac  nos  ianc  quandoq^  in 
agroad  vlcusciufmodiexattritioncfumusvfi.Curat  autem  talis  cinis  noabrc  vlceruambufta, 
cV  quae  vocantur  intcrtrigines  in  feminibus  cxiftentes» 

Oilreid. 

Oftr«a"quidamnuncupantomniaoftracodermahoceft  teftaccaab  Ariftotele  appellata.  At  A.ibi.c.jzj. 
quod  a  plerifcp  vocatur  Oftrcon,fecunda  fyllaba  abfq^  /  fcripta,vnam  efte  oftr«orum  fpcciem  co  G 
ftituunt,in  toto  genere  comprehendentes  cV  buccina,  cV  purpuras,5£  chamas ,  cV  pinas,  cV  fimilia 
omnia,dcquibusdeinccps  dicam. 

Buccind,  &  Purpurx . 

Buccinorum"Purpurarum  CJ3  Tefta  quadoquidem  durifTima  eft,  nunqua abfqj  vftione  vtor :    A.ibi.c.j  19. 
Atq$  vfta  quidcm dclkcandi  vim  admodu  polfidet.Caeterum  ad  vngue ea laeuigare  planc  6,3  pol 
Iinis  in  modunecefleeft,tundcndo  fcilicct  cV cribrando  prius.  Quod  tibi  comune  fit  in  omnibus 
lapidofis  tcftaceis  6,3  fubitantrjs  praxcptum : nam  ntfi  exacfte  leuia  fint  rcddita,  arenis  fimiiia  funt. 

Per fe autcm  illarum  tritarum  furina  vlccribus  malignis compctit.  Id  quod  ipfum  quoqj comw 
ne  cft  omnium,quccitra  iniignem  morfum  deficcant  vchementer :  quippe  cum  alioqui  Huxionu 
caufa  exiftat.  Scd  cV aliud  eft  omnium  id  genus communc,nempc  vt  cum  aceto,aut oxycruto,auc 
ccnomelite,aut  oxymelite,idonea  I int  vlf  eribus  putrefcentibus.  Idcirco  lapides  omnes  vbi  ad  ca 
vfum  applicantur,alrj  magis,alij  minus,certecmncsconferunt. 

Oslred. 

Oftreorum"Tefta  Vfta  fimilis eft  facultatis  Buccinorum  teftis,tametfi etiam  fubtilioris,immo  Aibidem. 
vtcertiusveriusqjdicam^minuscranx.  Nam  tcrrofam  duramcj^corporis  fortita  confiftentiamH 
concretionem  6,3,1111  pedio  omnia  craflarum  funt  partium.Itaque  accurate  ca  laeuigare  necefie  eft. 
Qiiamobrem  cumdicimus  horum  aliud  alio  eftetenuius,itainaudiendadi(ftioeft,tanquam  fi 
Vlyflcm  Therfitedicamusmaiorem.cum  vtcrque  tamenfueritparuus:aut  Aiacem  Achillemi 
norem,cum  ambo  itidem  fuerint  magni.  Caeterum  omnia  id  genus(vt  cV  antea eft  diclum)  co- 
gendiquandam infe facultatemobtinentjperquam  condenfata  eorum  eftcntia,duraterrofacj3 
funt  reddita:  quam  vbi  per  vftionem  depofuerint,contrariam  adfcifcunt  facultatem,  quam  vocat 
digerentem.  Porrd  ii  vfteris  ea  Laueris  cj3,ignea  tota  natura  in  aquam  depofita ,  ipfam  efficiunt 
cum  tenuitateexcalfacientem,adeo  vtcVmterdum  putrefaciat:reliquum  vero  terrofum ,  morfus 
fit expers: id  quod  maxime  implendis  cicatrice 6,3  claudendis  vlceribus  humidis  eft  vtile.  Igitur 
Tefta  eorum,quae  peculiariter  vocantur  Oftrca,  combufta  vtor  ad  diuturnas  ex  fluxione  xgre  cjj 
carneimplcbilescauitates,nempequaefiftulofaefunt  atque  profundae ,  eam  foris  cum  fuillo  adi^ 
pe  veterato  circumponens :id  vulgdaxungiam  nuncupant.  At  infinumipfum  aliquid  eorum 
tAP.xsvfium  quaetaliacarneimplcnt,immitto,qualeeftt  vftum  Diaphanes,  quod  Specarium  nominant.> 
diphryges.  Parem  in  genere  facultatcm  habent  cV  caeteroru  Oftracodermorum  Teftae  deuftae,maxime  ve- 
rq,vt  dixi ,  oltrcoi  um ,  dcinde  buccinorum,cV  purpurarum.  Itaque  Cinis eius  generis  emplaftt^ 

cis 


LIBER    VNDECIMVS  b  i 

A  cis mifcetur  facukatibus cu'geretibu's,cx' cirm  quouis adipc digcrit .  Vcrum  quoniam inuetcrarus 
efficacius  digeritjilli  magis  mifccri  folet.  Porrd  potcntiushocmcdicamcn  digeret,fi  acrcm  llliadi 
pcm  qucmpiam  mifaicris:dequibusfuperiusdetcrminatumeft.  Quin&denfes  fplcndidiorcs 
talium  omniumcinisefficir,  non  tantum  cxtcrgendipotentia ,  icd  dt  aiperitatc  fubltantia?,  vciuc 
cV pumcx,cV  tefta chbani.  Vcrum  in  vfu  eiufmodi  non  cft  necclle qu.e  tic  vlta  funt,  admodum  lce 
uigare: at in  vlceribus  rebcllibus  prx.  omnibus  diligentcr  funt  laeuigada  ac  mfpcrgcnda.  Porrd 
excrefcentiam  carnis  mediocritcr  exterut  comprimunt  q^.  Ad  ha?c cum  fale  omnia  id  genus  vfta 
dcntium  fmcgma reddunt efficacius,  adeo  vt  non  modo  iaxitatem  mollmem qj  gingiuarum  dc^ 
ficcetjverum  ctiam  vlcera  putrefccntia  adiuuet. 

Sepia . 

Scpiarum  Tefta admodum  laxa cft,non  vtoftreorum lapidofa.  Itacp abfterfio  quidem  illi cum 
alfjs  oftracordcmorum  tcitis  communis  cft,  velut  etiam  dcficcatio:  ca?terum  partium  tcnuitas  exi- 
mia  illi pra? ceteris inc) t.  Quocirca Vfta ea  vtimur ad  vitiligincsjcphelindentesjpforas.  Quin  cV 
foffili  fali  milta,  in  oculis  exiftcntes  vngues  eliquat.  Et  antequam  vratur  contrita  cV  laruigata  dcn 
tibus  fplendorem  adfcrt :  vlcera  qj  deficcat.  Porrd  hoc  nomi  ne,qudd  mcdiocrem  obtinct  afperi  ta 
B  tem,adhibemus  eam  cV ad  ingentcs oculorum  afperitates ,  quas  fycofos  appellare  confucuimus. 
Nam exculpentcs  ex ea  quiddam ipfa  figura  timile collyrio ,  co illas confricamus,  doncc fangui' 
nem  reddcre  incipiant:  quo  faclo  collyria  cathxretica  fiue  detrahentia  pra:ftatius  effcclum  fuum 
in  illas  excrunu 

Opcrcula  Purpurarum . 

Opcrcula  Purpuraru  quidam  memoriae  prodiderunt  ex  accto  bibita  Iienes  turgidos  fanare:  3C 
fuffitu  cas  qua:  vteri  fuffocatione  periclitantur,  luuare:  prarterea  retentas  efjcere  fecundas. 

Lana  Oefypera  hoc  eji  Succida . 
A.ibi.c.  43  9.        Lana  "Sordida,ac  proiude  a  quibufdaappellata  fuccida,idonee  excipit  irrigationcs,que  adhi^ 
bentur contuiis,aut quomodocunq} percuffi s  particulis,vt  quae  vtilitatem ex  lllis  proficifcentem 
promoueat,  id  q^  propter  cefypon,  Lota  verd,necamplius  cefypon  habes,  apta  quaedam  matcria 
K.l.  1. 1. 1 .  ca.    fit  humoribus  qui  irriganf ,excipiendis.  Porrd  Vfta  Vim  habet  acrem  pariter  cV  calida  vna  cum 
j.fol.96.g        partium  tenuitate.  Itaqj  molles  nimi um  qj  humidas  vlcerum  carnes  celerrime eliquat.  Inditur  bC 
in  medicamina  deficcatoria.  Vrito  eam  tanquam  alia  pIurima,ollam  implens  nouam,quam  tegac 
operculum  multisforaminibus  pertufum. 
G  PiliVslt. 

Pili  Vfti  fimiliter  vt  vfta  Iana  excalfaciendi  deficcandi  CJ3  admodum  funt  facultatis. 

Ouorum  Facultas . 

u.t.c.x.c.5 10  Confequens  Tiierit  ad  partium  doclrinam  de  Ouis  differcre : nam  alibi  eorum  meminifie  non 
licet.  Sane  Oua  partes  non  funt  animalium ,  ceu nec arborum  frudus , nec  grauidarum  fcctus: 
verumproportione  refpondetrjsqux  agnafcuntur.  Itaqueeorurn  quae  agnafcuntur,  quardam 
planc  famiharia  propria  que  confpiciuntur  tum  plantarum  tum  animalium  naturis:quardam 
non  omnino  talia,  vt  vifcum  quod  agnafcitur  quercubus : cV  vt  femel dicam,  fi  qua arbonbus  al> 
tcnus  gencris  arbor,  frutex ,  frucuis ,  herba ,  aut  omnino  germen  quodpiam  vt  fungi ,  agnafcan^ 
tur.  ExfamiliaribusautemeftcV  ouiumLana,cValiorum  animalium Pili:  cV  Cornua,qu;ede- 
cidcntia  denuo  rccrefcunt ,  vt  in  mafculis  ceruis ,  ex  hoc  funt  genere.  Conceptus  autcm  fiue  foo 
tus  fruclibus  proportione refpondent ,  nimirum  ad  generis  propagationem  a  natura  creati.  Ex 
his  vnum  eft cV  Ouum  facium  ad  gencris  fucceffionem  pcrpetuitatem'quc.  Ca'tcrum  vtilc  cft  dC 
tanquam  nutrimcntum :  verum  de  nutrimento  non  eit  nunc  inftitutum  dillcrcrc.  Proinde  qua: 
tanquammedicamentumefficerepoteft,eahocloco  recenfebo,cx  pauculis  vlibus  particulari-- 
D bus  vim  eius exquirens tum  tri  partibus,  tum  in  tota  fubftantia.  Siquidem  quo  pado  inucnta  re-- 
rum  cuiufque generali  facultate, ad  multos eam  vfus  particularcs ducere  poffi mus ,  didicimus. 
Infuper  docu  lam  fumus,  quomodo  ex  vno  alteroueexpcrimcnto  de  generali  facultatc  liccat  col 
ligere.  Igitur  ouorum  Albu 6V tenue illud,quo  item  ad ophpthalmias vtimur,cx  nurncro  cft me 
dicamcntorumminime  mordicantium:nec  vnquamcftedufruftratusfum  cx  vlla  tali  intcmpe^ 
rie,  qualcm  habet  fsepe  lac,vti  antc  oftendimus,  in  animalibus  cnidi  tatcm  pcrpcticntibus,  aut  ni- 
miam  famem  fitinTue, autqua:cibispaftafuntprauis:qux  lancfrcqucntiuvcucniicfolcntmu^ 
licribus ,  ob  vidus  videlicct  vitxquc  errorem.  At  oua  vnam  modd  prauitatcrn  patiuntur,  quam 
fcilicct  adfertvetuftas:eam'qucfacillimceft"ugias,  fi  vtarisrccenubus.  Porrd  vfitatftTimum  no- 
bis  cft  maxime'que  parabile  gallinarum  ouum : ea  proptcr  1II0  vtimur ,  ahorum  oua  nihil  curan- 
tes ,  tametli  eandem  illi  habeant  naturam.  Temperatura  porrd  fymmctro  frigidius  eft.  Itaque 
vtendumeftouialbuminenontantumadoculos,  vcrumetiam  adahaomnia  quae  medicamcn^ 
ta  requirunt  fuauiffima  minime'que  mordacia,  vt  funt  vniuerfa  fedis,ac  pudendorum  vlccra  con 
tumacia.Mifcetur  quoqjidoncc  mcdicamentis  profluuium  fanguinis  excerebri  lnuolucris  fup- 
primentibus,  quae  nimirum citra  morfum  llhnuntur,  atque  adftringunt.  Sed  cV  ad  vlccra  rebcllia 
mifcetur  rjs,  quae  abfque  morfu  ea  poffunt  deficcare,cuiufmodi  cft  medicamcn  pompholyx  elota, 

Quinta  Claffis.  LLLLL 


DE    SIMPL.    MEDIC.  FACVLT. 


cV rnctallicorum quarda clorarde quibus priuatim  fupra diffcruimus.  Porrd cV ipfc  Vitellus ad- E 
fimilis cft  nature: ac  proiadc  mifcetur  ceratis  morfus expcrtibus,ouis  vidclicct  aut  lixis,  aut affis. 
Verum  id  tamen  manifeftum  eft  hk:  leuiculam  exiftcre  differentiam,  q?  paulo  plus  dcliccent  quce 
funt  ana:ac  quantum  huius  accipiunt  facultatis,tantum  dcpcrdant  dc  mitigandi  potcntia.Mifce 
tur  cV  cataplafmatis  phlegmonen  extinguetibus,vt  fjs  qua?  ex  mcliloto  conftant,fcdi  applicandis. 

Crudo  vero  Ouo  toto  vtimur  admifto  rofaceo  ad  palpebrarum,aurium,mamarum  6,3  phlegmo 
nas,quae  f.aut  iclis  illis,aut  alio  quouis  modo  euenerint :  aut  extiterint  in  neruofis  corporibus,pu 
tacubito,cVdigitorum  tcdombus,autarticulis,idq5  in  pcdibusparitcrcVmanibus.  Porro  in  ace 
to  Coclum  Ouum  fi  cdatur,Huxioncs  ventris  dciiccat.  At  fi  etiam  quippiam  eoru,que  ad  dyfente 
riam  aut coeliacum affcctum  conueniunt,  adiunxeris,atq3 in ignc  modico  fumi  qj cxpcrtc  (qualis 
eft  qui  ex  prunis  conftat)  fnxcris,  edendum  q3  ita  praebeas,non  minime  fanc  laboratcs  adiuueris. 
Apiilfima  talem  ad  vfum  funt  omphaciu,  rhus  tum  ipfeq  cibisadfpergitur  crythros  nficupatus, 
tu  fuccus  ipfius:galla,  fidia  hoceft  mali  granati  putamina,  cinis  cochlearu  integraru  vftarii.  Apta 
quoq3  cV  vuarum  acini,cV  myrta,cV  mcfpila,cV  corna.  Magis  iftis  mcdicaminoia  funt  balauftium, 
hypocyftis,cy tini  fiuc  mali  punici  florcs.  Sed  cV  ad  ambultiones  protinus  impofitu cft  vtilc,  fiue 
quis  fcorfum  albumen  duntaxat  ipfum  molli  lana  excipiat,fiue  ctiam  cu  vitello  comifccns  cofuiv  F 
dens  q;  applicet :  etcnim  mediocntcr  rcfrigerat,  cV  citra  morfum  deficcat.  Tale  cum  fit,  cV  ad  ana- 
collemata  vocata,qua?froiui  videlicetimponuntur,vtimur:cVpilospaIpcbraruadglutinamus,nt 
mirum  admifto  idoneoium  quopia,cuius  generis  eft  thus,potiffimu  pinguc  fi  fuent,ac  non  inue 
tcratum  cV  ficcum.  Vcrum  in  llliufmodi,  ipiius  albuminis  commoda  eft  vifcofitas,no  autcm  tem- 
perics:  niii  quis,quatcnus  ncquaqj  aducrfatur  illi  quod  adhibctdr  medicamcnto,  eo  nomine  vtile 
commodum  dixerit.Nam  vifcoforum  quaxia  funt  qua? aducrfantur,  velut  vifcu,nimirum  acre 
cV  calidum,  ad  ca  quac  cxcalficri  non  debent :  diclum  q^  frequentcr  fuperius  eft  ea,  quae  valida  vim 
nullam  obtincant  medicameta,  ccu  matcriam  rjs,qua?  tales  vircs  obtinent,  mifccri :  proindc  quocp 
crebcrrimifunt  vfus,vtpotcijsqua:valcnteragunt,infcruictia.  Eiufmodi  cumfitouum,  (imul  qj 
non  paruam  adipifcafin  lixationis  aftationis 6,3 quatitatc differentia,fit  fane  multo  vtiliffimu.  Na 
medicamcntis,qua?  luiir.iditatesdeficcatjauthxumjautafi^um^autfriclum^mifcctur^rjs  verd,qua: 
incidunt  ca,  qua?  in  thoracc  pulmone'quefunt,  forbile  quod  vocant  :id  quod  in  aqua  eoufq;  lixari 
dcbct,  du  incalucrit.  Eiufdcm  huius  natura:  nomine  &L ad  eos,  quibus  gutturis  fuprcmum  aut  ex 
vocifcrationc,  aut  ex  hutnoru  acrimonia,  cxafperatum  eft,afTumitur,  tu  fcilicet  q>  affedis  partibus 
lllinitur,  atq^ cataplafmatis  modo  inhaerct :  tum  q? fubftantia fua mordacitatis expcrte eas  mitigat,  G 
fanat  0,3.  Eadcm  ratione  ftomach  i,ventris,inteftinorum,ac  vcficae  medetur  afperitatibus. 

Echinti*  hoc  ejl  Ertnacettf,  Combujtm . 
Erinacci  Vtriufijj  tu  Mar;ni,tu  Tcrrcftris,corpus  totu  vftu  Cinere  efricit  facultatis  tu  extcrgc^  Al£ti.&tl 
tis,  tu  digcrcntis,tum  dccrahctis.  Itaquc  eo  quidam  cV  ad  excrcfcetia,  2C ad fordida  vfi  funt  vlcera. 

Cochlc£,  ftic  Ltmaces . 

Cochicae  "fi  tcix  cu  tcftis  Vratur  admifta  galla  omphacitide,fimul  q3  pipcrc  aIbo,mirificc  pro^    A.ibi.cj?  j.ix 
funt  dylen  teri^s,in  quibus  vlcera  non  dum  coputrcfccre  cccperunt.  Conucnit  autcm  vt  piperis  fi  t    J  l?- 
pars  vna,galle  vcro  dua?,quatuor  cineris  cochlcarum.  Ha?c  vbi  ad  vnguclcuigaris,cibis  infpcrgi^ 
to :  bibcdum  q3  aut  ex  aqua,  aut  ex  vino  albo  cV  auftero,pr^beto.  Caeterum  ab(q3  gallx  miftione  ci 
nis  cochlearum  admodum  reficcantis  cft facultatis ,  obtincns  itcm  non  nihil  ex  vftione  calidum. 

Porrd  Cochlec  que  vftione  116  funt  cxpcrtc/i  tritg  vna  cu  teftis  imponant*,cV  toti  vctri  aqua  in^ 
ter  cutcm  laborantium,cV  in  arthriticis  articulorum  tumoribus,a!gre  quidem  diuelli  potcrunt,c^ 
terum^impense  deficcant.Et  fane  inhcrere  finere  oportet,quoad  fpontedecidant.  Idcm  q^  facicn^ 
dumintumoribuscxicftunatisdifficile  folubilibus,cVexcontufionefada  in  auribus:deiiccant 
enim  illos  magnopcre  vniucrfos,etiamfi  vifcofus  craffus  q$  in  alto  humor  contineatur.  H 

Ccircim  hoc  efl  Cancrt  ,Vfli. 

Ar/Tluuiatiliu  Cancroru  Cinis  quang  limiliter  predicfKs  exiccatorius  eft,fubftatig  tii  proprie^  A.ibi.c  147. 
tate  mirabilis  eft  eius  in  fjs  qui  a  rabiente  cane  funt  morfi,  effeclus,is  q3  tu  foIus}tu  cum  gctiana  cV 
thure  multo  prgftatior.  Thuris  fane  partem  effe  vnam  opor  tet,quinq3  aut  gentiana!,porrd  cacro^ 
rum  decem.Et  raro  equidem  aliter,illis  vftis  nos  fumus  vfi,catterum  ad  eum  modu  pleruncp,  quo 
/Efchrion  cmpiricus  lllc  medicamcntoru  peritifTimus  fenex,conciuis  ac  prcceptor  meus.  Patella 
erat  xxis  rubri,  in  quam  impofitos  cancros  viuentes,hacftenus  vflit,  dum  facilc  ad  laruorem  redigt 
poficnt.Hic  /Efchrion  paratum  femper  in  atdibus  hoc  habebat  medicame  tepore  f  ftiuo,  vres  cos 
poft  ortum  Canis,  qn  Sol  in  Leonem  tranfiffet ,  non  nifi  Luna  decimaoclaua.  Porrd  bibendum 
hoc  medicame  fjs,  qui  a  cane  rabido  fuiffent  morfi,  pra?bebat  quotidie  diebus  quadraginta ,  men- 
fura  cochlearij  magni  aquae  infperfum.  At  fi  no  protinus  ab  initio,  veru  aliquot  poft  dies  curam 
cepiifet  demorfi,tuc  quotidie  duo  cochlearia  aquae  infpergebat.  Ad  ipfum  vero  vulnus  emplafti- 
cu  applicabat  medicametu,quod  ex  pice  brutia  cV  opopanace  aceto  CJ3  c6ficitur,habens  picis  libra 
vna,vni3  aceti  acernmi  fextariu  Italicu,opopanacis  vero  vncias  tres.  Hg c  tametfi  a  pfenti  inftitu 
to  effent  aliena,fcribenda  tn  cenfui,quia  magnopere  medicamento  huic  ipfe  conn'dere:nimirurn 

ciim 


LIBER    VNDECIMVS  82 

A  aim  nullus  vncp  eoru  qui  1II0  fuerint  vfi,  fit  mortuus.  Caeteru  m  feorfum  ctiam  librum  cofcribam 
aliqn  de  tjs,quae  proprietatc  fubftantiae  totius  quid  agut,  c  quorum  numero  funt  id  gcnus  omnia. 
Ignofcendu  itaqj  tum  hoc  in  loco  fcnbendi  importunitati,tum  ficubi  pr^terea  id  mihi  hoc  in  ope 
re  contigit :  nempe  quia  ex  ijs  fumma  prouenirct  vtilitas,quam  fane  pofteris  impcrtirc  volcbam, 
iijfoi  fan  me,priu.s,cj;  q  poft  haecdeinceps  funt,opera  perfcciflcm,mors  occupaffet  propofitum  im 
pedies.  Cxteru  Pelops  doclor  meus  8>C  ipfe  oium  eiufmodi  caufas  reddcre  volcns,  Non  ab  re,uv 
quit,Canccr.,cum  animal  fit  aquaticu,  prodcft  a  cane  rabido  morfis,  quibus  vidclicct  metus  cft  ne 
corripiantur  affeclu  ficciffimo,ncpe rabie: quamobrcm  fanc  et  aquam  metuut.  Ac  HuuiatiIes,no 
marinos,  couenirccancros  diclitabat,  f.  q>  animalia  marina  ob  admiftionem  falis  natura  ficciffimi 
haud  atque  cxadam  tucretur  ca,q  eft  aduerfus  rabie  contrarietate.  Ac  cu  quida  fubieciflet,Cur  no 
omnia  qua-  in  potabili  aqua  degunt  animalia,pcrinde  vt  cancri,iuuari  aflblent  r  quia,inquit,  fimi 
lem  cancris  preparatione  non  admittunt,  Nam  horum  vftorum  cinere,cxiccatorius  cu  fit,canu  ra 
bientiu  vencnu  abfumerc,fimul CJ3 digerere,  Hec igit  fane  Pclops  dicebat,profitens  ambitione  qj 
magna  iadti tans  oium  fe  tali u  nouifle  caufas.  At  ego,  nifi  plane  mc  fcire  quippia  pfuafum  habca, 
alrjs  pfuadere  no  teto.Itacp  nec  Pelopis  rone  vt  vera  accepi,vt  que  crebras  habcat  cotradicliones: 
B  veru  cancros  opinor  ex^prietatc  totius  fubftatia?  prodcfle.Qm  aut  nullu  eoru,  qui  fuerat  illis  vfi, 
mortuu  fciuera,hec  aperieda  recefenda  qj  a  me  exiffimaui :  tametfi  no  effet  huius  inftituti  propriu. 

Chelidones  fwe  Hirundines,  Vil&. 
ibJ.c.3  47.         Sane  "corporibus  totis  (nam  id  crat  propofitum)  non  eorum  rantum  alaliu  que  dixi,  fcd  S>C  Hi 
rundinu  vfi  iunt  multi,C6buretes  videlicet,6t"  cinerc  mclli  mifcetes,  ac  dcinde  fynanchicos  inun- 
gentes,  cV  in  totu  quicuqj  in  guttere  ac  columella  cofiftunt  cu  tumoribus  affcclus.  Vtuntur  SC  ad 
acuendu  vifum  hoc  cinerc  non  nulli.  At  alrj  cas  arefaclas  drachma;  pondcre  bibendas  exhibent. 

Tetttges  id  efi  Cicadx  . 

Sed  et  Cicadis  Siccis  quidam  vtuntur  ad  colicos  afFecfhis  cum  paribus  numcro  piperis  granis : 
dant  qp  aut  trcis,aut  quinque,aut  fep  tem,per  intermiffionem  videlicet,cV  per  ipfos  etiam  paroxyf 
mos.  Porro  alij  Aflas  edendas offerunt,quibus  affecla  vefica  cft. 

Corydos  id  eil  Galerita  ^lauda. 
Galerita  tamen  auis illa  pufilla obiter  nobis  plerunqj  obuia ,  in  iure  elixa  colicos  adiuuat.  Ve^ 
rum  affiduc  eam  edere  fi  mul  cum  iure  necefle  eft.Habet  verd  hoc  animal  in  capite  velut  galerum 
ex  pilis  fponte  enatu,cuius  occafione  efficla  eft,  quae  apud  Ariftophanc  comicu  Iegitur  fabula.  Is 
"  C  enim  inquit  huc  in  modum :  Imperitus  es,nec  curiofus,  cV  nec  /Efopum  quide  didicifti,  qui  ait ga 
'£   leritam  primam  volucrumfuifle,etiamanteterra:indepatre  morbodefunclum,  aimhumusno 
"    dumefletenata,diesquidemquinqueiacuifle:athancprae  inopia  melioris  confilrj  in  capite  tanr 
dcm  patrem  fuum  derodi  fle.  Hoc  quoq3  aiunt,  obfcure  licet,  defignafle  tamen  Thcocritum, 

Ou£'  ivrtTV/iAfiiSicu  zopv£a,?&.iJi$.  yi  ^giivQV  t/. 
nempe  indicare  illum  eas,  qug  in  capite  tymbon  hoc  eft  fepulchrum  gerat.  Anncxui  aut  huic  ifta 
fermoni,qud  plane  &C  clare  hoc  animal,nempe  galerita,  fignificare,quos  ferat  in  capitc  pilos  cre^ 
,  c°tos :  qnquide  expertus  fum  eius  aduerfus  colicos  vtilitatem,  vclim  cjj  qui  ipfum  non  norunt,  ijs 

bene  aperte  cjj  moftratum.  Etenim  auiculis  pyrgitis  ac  troglytis  appellatis  adfimilis  eft.Difcerni- 
tur  autem  tum  quia  galeram  habet,  tum  quia  paulo  maior  exiftit.  Nam  cV  ipfa  Corydalis  appella 
ta herba colicis conueni t.  Et  hoc quoqj  tibi  obi ter  fit notatum. 

^Aleclorides  id eil  Galltnx . 

.ibidc.  c.189.       At  ''Gallinarum  ius  fimplex  retinendi  vim  poffidet,  vti  Gallorum  fubduccndi.  Coquendi  au  *  khm*thtj 
tem  funt cum fale prolixiffime.  Sed  horum  ipli  fecimus periculum.  x»7f  .font  <jiu 

Galc  td  efi  Mujlela .     '  Ugmfii  putet 

D    Muftelam  nunquam  combuffimus.  Dc  qua  fcriptum  Icgitur,Cinerem  quide  eius  cum  aceto  wtyf**™? 
illitum  podagricos  arthriticos  cjj  iuuare,tanc|  vehementer  valeat  digerere:  Ipfam  vcrd  arcfacTam  '*  cmePer 
ac  potam  prodcfle  comitialibus,  eadem  nimirum  illa  facultate.  Porrd  quidam  ctiam  planc  omnis 
ferae  alexipharmacum  eam  efle  refer  unt,cV  maximev  eius  ventrem. 

Aibi.c.j 89.         At  "Ranarum  vftarum  Cinerem  fanguinis eruptioni  medcri  rcfcrunt  infpcrfum :  Carteriim 
cum  liquida  pice  fanare  alopecias. 

Htppocampws . 

Et  Hippocapum,animal  illud  marinum  II  totum  Vfleris,alopccrjs  prodefle  prodi  tum  quibuf-      mulyS  ^ 

dameft:ipfum qj videlicetdeficcantis eflefacultatis,  extenuatis 6j3, autccrtc  cius  cinerem: Quem  ^ib^  oonti- 

quidam  vnguento  amaracino  commifcent,quidam  pici  liquida:,alij  vcteri  adipi  fuillo.  nuatur  lnc  (cn 

TclltnfiSalfe.  '  '  ^fmS^- 

^.ibi.c.^ij.         Et"Salfas  Tcllinas  vftasadeovrentemcfficcrc  Cineremaiunt,vt  iscumcedriaeuulfosradici^  aionem,  fcri- 

tusexpalpebrispilos,inftillatusinlocum,renafciprohibeat.  bnntiibiq;  in- 

A.ibidcc.1,8  flnteJlmaTerrxJmeLumbnct.  'Tlmlili^ 

1.:.  718. ,  ' 9  '       Porrd^citravftionemautlixationcmjtotorum  animaIiuminpartesaffeclasimpofitorum,aut  tcnr&c! 

Qiiinta  Claffis.  LLLLL    rj  intrd 


DE    SIMPL.    MEDIC  FACVLT. 

i ntro  in corpus  fumptorum ,  quidam  mcdicorum  fecerc  pcriculum : aut  ccu  fccerint  pcriculu,  ita  E 
fcnbunt :  >Tcrrae  quidcm  intcftina  cotrita,neruis  qj  diuifis  impofi  ta  protinus  miruminmodum 
'Al.profunt.    prodcfTe : atcR  hxc  ipfa  quoqj cum  mulfo  pota  medicamen  cffe moucndae  vrinae  idoneum. 

'Alluuc  .. 

L  imices . 

Sed  "bC  de  Cimicibus  quibufdam  traditum  eft,q>  fi  cum  acero  bibantur,  hirudines  abforptas  crj  Aibi.c.i7o. 
ciant :  At  nobis,ciim  cas  perpctuo  alliorum  efu  eieccrimus,haud  opus  fuit  cimicibus. 

Cantharides . 

VcruntamcnTufficientem  habcmusde  Cantharidibus  experientiam,  q>in  vngues  pforodns    a.u.m.c  k>i 
cum  idoncis  ceratis  aut  emplaft  ris  impofitae  fic  illos  educunt,vt  toti  cadant.  Mifcuimus  cas  etiam       1 1 1' cd 
facultatibus  pforis  5C lepris  congrucntibus,ncc non  quibufdam  feptis : atcp intcrim  etiam  i js  quae 
clauos,  quos  vocant,  cijciunt.  Porro  preceptorum  meorum  quidam  earum  paulum  quiddam  in 
mcdicamenta  vrinam  mouentia  folebat  inijcere.  At  quida  folas  alas  cV  pedes  inijciunr,quae  aiunt 
clTe  alcxitcria  ijs,qui  corpora  ipfor  um  bibiflent :  alrj  contra :  at  nos  totas  indimus.  Cctcrum  aptio- 
res  funt  ad  ea ,  quae cxpertum  me  dixi ,  cae cantharidum  quae inuentae  in  frumento  lutea  tranfucr- 
fim  in  alis  cingula  obtincnt,  potiffimum  fi  infjciantur  in  vas  ncTilc,  cuius  ori  linteum  obdudfi  fit 
rarum : itac^ lllud  inuertas,vt  Iintcum  halitum  ab  accto  fubtus  polito  cxcipiat ,  doncc  emoriantur  F 
ipfaecantharidcs. 

Bruprcslts . 

Sic  Buprcftas  quoq^  reponere  cxpedi t.  Sunt  autem  eV  ipfae  animalis  quoddam  genus  cantha- 
ridibus  tum  fpecie  tum  viribus  adfimilc. 

Pitjocampc . 

Qiun  bL  Erucae,que  in  piceis  nafcunf,mcritd  fane  nuncupat^  Pityocapae,  huius  funt  facultatis* 

Sa.Uma.ndra . 

Et  Salamadrarcombufta:  Cinercm  quidam  fepticis,cV  lepncis,pforia's  q3  mifcentfacultatibus. 

Narce  Torpedo . 

Sed"3£  Torpcdincm  totam  (dico autcm  animal  marinum)  capitis dolorcs  fanarc capiti  admo-  a  ibidc.c.5 84. 
tam,  fedem  cucrfam  cocrccre,  a  quibufda cft  proditum.  Vcrum  ego  cum  vtrunq3 eflcm  cxpcr- 
tus,neutrum  verumcompcri.  Eamigiturciim  cogitalTcm  viuamelfcapplicandam,cui  caputdo 
lcrct  (poiTe  cnim  fieri  vt  hocmedicamcn  anodynoncffet,acdolorcliberaretfimiliter,vtahaqua; 
fenfum  obftupcfaciunt)  ita  habere  compcri.  Puto  0,3  cum  qui  primus  eft  vfus,  tali  quapiam  motu 
rauone  cxpcriri  aggrcflum.  G 

DracoMarinus,  &Triole,  & ^Aha id oenns  . 
Viuas'etiamnuhafccanimatesapertas,cxprotinus  partibusaffcdisappofitas,prodeflefcripfe  A.ibLt.111  M 
runr,ncm  pc  Draconcm  marinu  in  fuum  ipfius  iclurn  lmpofitum :  fimiliter  cV  Triglam,in  draco^  1 
nis :  Murcs  domeft  icos,i  n  iclum  fcorpij,vclut  cV  Saura : Mygalen in  fuum  ipfius,cV  Saura  chalci^ 
dicam,qua  cV  cx  vino  bibcndam  praebent,  tancp  fuum  ipfius  morfumfanet.  Porro  Scorpium  fuu 
ipfius  iccum  curarc,fi  tritus  imponatur,Iimihtcr  Ii  alTus  edatur.Congruerc  autcm  aiunt  cV  ijs,qui 
a  vipera  funt  morfi, Afcalabota  vcro  ijs,qui  av  fcorpio.  Rcferunt  aut cV m  /Egypti  rcgionibus  are 
faclum  Aliracum  qucm  vocant,cxhibcn  ijs,  qui  a  fcorpio  pcrcuffi  funt:  5£  vocatu  Cybiu  vtiliter 
vulncri  a canc inHiclo  imponi : multa  6,3 ciufmodi ,  de  cjbus copiofius diflercmus ,  vbi  tractabirur 
de  rjs,quae  proprictate fubftantiae quid  agunt*  Ca?terum  in  Oleo  lixis  totis animalibus ipfo  oleo 
vtebantur  noftratium  mcdicorum  quidam,  fed  cV  fupcriorum  non  nulli,  ad  dcpilationcm  feu  pi^ 
lorumnudationem^ncmpcPityocapiSjCV  Vrticismarinis,Leporcmarino,Scolopendromarino. 
Ad aurium  vero  dolore  Silphis  in  oleo cocfh's,cV  ljs  quos  vocat  Onifcos -{Greci,  Latini  mulnpc 
das.}-  Ea  cnim  animalia  in  globu  fcfe  contrahunt, vocant  6,3  ea  apud  nos  quida  cyamos  hoc eft  fa 
bas,  quandoquidcm  cfculentis  fabis  funt  pcrlimilia,  vbi  fefe  videlicet  in  globum  couoluerint ,  co-  H 
lore  fufco.  Porro  in  agro  complures  videre  cftnatos  fub  fitulis ,  quibusa  fonribus  ruftici  aquam 
comportant,  deponut  cp eas  iuxta focum.  Vidi  qi  quofdam  ex  fjs,  qui  medicinam in  agro  exerce- 
bant,  aflfidue'  oleo  ex  illis  compofito  ad  vniuerfos  aurium  dolores  vti,  non  difcerncntes  affeclum 
vnde  oriretur.  lcaq^  non  ab  re  eueni t,  vt  interim  efiecftum  confequerentur ,  i ntcrim  laederent.  Et 
quidmirum,  quando  cVinfignesquidammedici  derjs  citra  diftincftionem  fcripfere  ^  Tales  funt 
Apollonijlibndefacile  parabilibus.  Atcphicfaneetiafcripfitvermesterraeinoleo  cocfcos  auriu 
dolorcs  mitigare:fed  altj  cenfentadmifto  adipe  anferino  ficdemum  vtendum. 

Vulpcs,  &Hy&n£, 

Caeterum  de /;  Vulpibus  quae  totae  oleo  coquuntur  (nam  fic  quida  curant  arthriticos,partim  vi  A.ibi.c.7 19. 
uas  vulpes  in  lebetem  ingente  imjcientes ,  partim  etiam  mortuas )  fufius  dicere  mihi  necefle  eft, 
quandoquide  plerofc|3  vifae  funt  principio  plane  morbo  hoc  liberafle,  verum  poft  multum  tem- 
poris  non ita  profuifle: fiquidc illos  malu repetijt,  quancp non ita  vehemens g  antea.  Sane  Oleu 
in  quo  coc° :a  vulpes  eft,non  eft  poteiitioris  in  digerendo  facultatis,6^  in  quo  hyaena:  cjue.  fi  (ImiljU 
ter  in  oleo  lixetur,  rcddi  tur  olcum  longe  potenuffimae  m  digerendo  facultatis.  Porro  frequenter 
diclum  cft  talibus  medicamctis  inefle  potentia  eorum,que  in  aho  continentur  corpore,  in  extima 

cutem 


LIBER  VNDECIMVS 


A cutem  cxtrahendi,  ac  eo  nominc  quandoq^ fedandi  dolores : non  enim  pcrpetuo  hoc ad  ea  fcqui- 
tur ,  cum  rj  duntaxat  dolorcs  ab  ciufmodi  mcdicamentis  fcdcntur,  quorum  caufa  cft  humor  in  al^ 
to  contcntus,dolorcm  cicns  au  t  fubftantia*  craffitie,aut  refrigerationc,aut  vehemcnti  acrimoma : 
aut etiam  fpiritus  flatuofus  cxitum  non  habens.  Itaque qui  vtuntur  vulpibus,  &C  ipfi  olcum  dige 
ftiuum  cfficiunt : atq3 inde impletis eo alueolis totosarthriticos in cos imponunt ,  multo  ibi  tcnv 
porc  immorari  pracipicntcs.  Vcrum  ex  hoc  fit  vt  non  tantu,qui  citra  articulos  funt,tumores  cua 
cuentur,fed  ctiam  vnuierfum  corpus.  Itacp  vbi  corpus  illis  antea  plenitudine  aftectum  fucrit,  mi- 
rum  non  cft  per  cuacuationem  confccutum  commodum,  nempe  cum  nihil  etiam  in  affeclas  par^ 
tcs  infiuat,quia  corpus  vniuerfum  iam  cuacuatum  eft :  cV  qui  continebantur,  humorcs  cxhalarur. 
Ca'tcrum  quemadmodum  antca,cum  corpus  noxa  vacarct,  praua  victus  ratio  morbum  inuexir, 
eundcm  in  modum ,  aut  etiam  amplius,  a  limili  diata  par  cft  rurfum  illos  fimilitcr  afficiendos  in 
articulis,quibus  iam  laborauerum. 

De     IIS     QVAE     IN     MARI     ET     AQ^VIS     SALSIS  PROVENIVNT 

SOIa  hcc  in  toto  operc  reliqua  hoc  habet  nuc  tempus  opportunum.  Nam  qua*  in  mari  et  aqua 
nafcuntur  animalia,  fupcriori  fcrmone  expofita  funt ,  vbi  vidclicet  agcbatur  de animalibus: 
B  At  qua*  in  aquis  quidcm  aut  ex  aquis  nafcuntur,nec  funt  animalia,ea  nunc  exponcntur. 

sAdcircion . 

pLu.  c.  u.  Adarcion/quidam  verd  mafculine  efferunt  Adarcon,alij  fceminine  Adarcen  appcllitat,eficn 
l00'^        tia  quidem  fua  velut  fpuma  eft  aquae  falfa  concreta ,  circum  arundines  dC  farragines  concrefcens. 

Acenimum  hoc eft  mcdicamcntum ,  firnul  q^  calidiffimum :  proinde  cV  per  fe inutilc  cft ,  verum 
commifceri  folet  ijs,  qua*  vim  cius retundunt ,  ficq^ fit  multo  vtiliffimum  in  ifs  aftecftibus  qui  ex^ 
calfieri  poftuhnt :  Id  q^  foris  impolitum,nam  intrd  in  corpus  ipfum  fumere  eft  impoffibiIe,nimi^ 
rum  ob  virium  vehementiam . 

^ilcyomd . 

Mc.iio.  Alcyonia  'omnia  detergunt,ac  digerunt,  qualitatem  habctia  acrem ,  cV  calida  facultate :  verum 
aliud  alio  non  paru  plus  minus  cj3,cV  in  his  ipfis  qug  diximus,  fecundu  partiu  effentia*  totius  tenui 
tatem.  Eftautem  corum  Vnum  defum  cVgraue,odorispraui,oIet  enim  pifces  putridos:fpogiae 
figura  fimile.  Altcrum  verd  figura  longiufcula ,  leue  cV  rarum,odorem  habens  fimilem  phycrjs. 
Aliud  tcrtium  vermi  fi  mile  eft  figura,co!ore  purpureo,confiftetia  molli :  vocant  id  Milefiu.  Poft 
qua  quartum  fecundo  quidem  tam  pofito  limiliter  cV  leue  bC  rarum ,  verum  lanis  fuccidis  fimile. 
C  DeniqjcVquintum  extima  fuperficie  laeui  circufcribitur,  caetcrum  internafubftantiaafperu,nul- 
lius  odoriSjguftu  tamen  apparens  acre :  cV  fane  omnium  alcyoniorum  eft  calidiffimum,adeo  vt  et 
pilos  vrere  poffit,  ltaq,  cum  duo  prima  lichenas,alphos,pforas,lepras  C33  adiuuent,pra*terea  cute 
fplcndidicrem  competcntia  virium  efficiant,idem  preftare  nonpoteft  hoc  vltimoloco  pofitum, 
Nec  cnim  perinde  vt  llla  cutem  dutaxat  fummam  extergit,fed  etiam  excoriat,  v(cj3  in  profundum 
cutis  pcnetrans,vt  ctiam  vlcera  moliatur.  Porrd  quod  tertio  ordine  recenfuimus,omnium  eft  te>- 
nuiffimum.  Itacp  vftum  alopeciascurat  illitum  cum  vino ,  colore  quidem  fuluo,  tenui  tn  effentia. 
Quartum  autem  eiufdem  cum  hoc  fpeciei  vires  obtinet,verum  haud  parum  imbecilhores. 

sd. 

ibi.c.6i*.  Sareiufdem  gcncrc  facultaus  eft,fiuc  Foffilis  fi  t,fiue  Marinus:  verum  hoc  diffcrunt,qudd  falis 
cx  tcrra  cftoffi  fubftantia  magi  s  fi  t  compacla,  ac  proindc  in  hoc  maior  eft  cV  partium  craffities,  8C 
,  adftringendipotcntia.Iwq3marinusaf{ufaaquaprotinusliquefcit:at  foffilihocnoeuenit.  Por 
rd  eiufdcm  fpeciei  cum  marino  eft,qui  in  ftagnis  quibufdam  falfedinem  habentibusnafcitur,efta 
te  videlicet  aquis  arftu  ex  fjs  abfumptis,cuiufmodi  eft  Tragafius,no  procul  a  Sminthio.  Conftuit 
enim  illuc  ante  aquas  fpontaneas,  qux  admodum  funt  calida*,  copiofa  aqua  ftagnans  non  amplo 
D  ln  loco :  cV  ea  aftatc  omnis  abfumitur,a  Sole  videlicet  arefacra.  Porrd  quoniam  locus  ipfc  falfedi^ 
nem  connatam  con  tinet,q  uod  reliquum  eft  omne,fal  eft,cognominationc  a  loco  paritcr  cV  aquis 
fortitus.Nam  fpontanea*  cV  ipfa*  illis  in  locis  aqua*  Tragafia*  nuncupantur,potcntia  fummeexio 
catoria:  cV  fane  qui  in  ea  regione  funt  mcdici,  ad  hoc  illas  accommodant.  Porrd  dictum  cft  cV  dc 
Sodominis in mari  mortuo  prouenientibus,  in  quarto  libro :  quem  fi  quis librum diligcntcr  pcr^ 
Icgcrit,  illi  tantum  rcfricare  memoriam  nunc  opus  cft,  vt  expofita  guftus  qualitatc,  ipfe  mcdica- 
menti  facultatem  cognofcat.  Igitur  cum  qualitas  falfa  digcrat  fimul  dC  contrahat  contadam  ab 
ipfa fubftantiam ,  Aphrolitron  in  hoc differt ,  qudd  in  ipfo  vnum  modo  faporem  exupcrantcm 
euidentcr  fit  videre,quem  vocantamarum ,  vim  habentem  digcrendi,  haudctiam  contrahendi, 
vti  fal.  Nam  hic quicquid  in  corporibus  humidum  ineft ,  id  quddammodo abfumit : SC  quod  rc-*  "  Ar totum. 
liquumcft  fubftantia  fohda*,adftri(ftionc  contrahit:acproinde  etiamconditurafuacarnesfer^ 
uat ,  cV  a  putrcdine  tuctur  :Quippe,qua  putrefcunt  cxcremcntitium  contincnt  humorem,fuftan 
tiam'que  tum  diftblubiicm ,  tum  minimccompacftam.  Quibuscrgo  corporibus  nulla  prorfum 
cft  humidi  tas  f j  pcrfiua.ccu  mclli  optimo :  cV  corpus  folidum  8C  compaclum  cft,  ccu  Iapidibus :  ca 
vt  putrefcant  cft  impoffibile.  Ac  proindc  in  his  falis  non  probatur  vfus,verum  in  tjs,in  quibus  fu 
fpeclaputrcdo. 

Quinta  Claffis.  LLLLL   irj  sd 


"Ar.calidis. 


*AEPIurimu. 


*Ar.orc. 


DE  SIMPL-  MEDI.  FACVL.  LIB.  XI. 

SalVslus.  E 

•  Sa!  Vftus  digcrit  quidcm  potcntius  quam  vftionis  expcrs,quanto  fcilicet  fubtilius  iplius 
corpu  5  acccpta  ab  lgne facultate  rcdditur :  velut  dC in  alrjs,quc cobufta  funt;cucnirc  diximus :  Vc- 
rum  non  ficut  illc,qui  non  eft  vftioncm  expertus,folidam  lpiam  fubftantiam  cotrahere  conftrin- 
gcrc  c|3  potcft. 

Litrum  Nitrum. 

-  Litrum."  OftenfumeftcVhocmedicameninmediofaliscVaphrohtri vireshabere»  A.ibid.c.84. 

Halos  ^4nthos  hoc  eji  Sahs  Flos. 

•  Halos  Anthos.  Quidam  vt  vnum  nomen  Halofanthos,  quidam  diuidetcs  Halos  anthos  no- 
minant.  Eft autem  hoc mcdicamen  liquidum,tcnuiorum  etiam  partium  qua  fal  vftus:  tum acris 
qualitatis,cVadmodumdigercntisfacultatis. 

Halos  ^4chne  Spuma  Salis* 
Halos  Achnefpumofa  clifahscniorefcentia,multo  tenuioris  naturx  quam  fal  ipfe:  Qiiarc  cV 
cxtenuare ,  cV  digcrerc  multo  plus  ipfo  poteft :  verum  quod  fubftantia:  eft  reliquum ,  contrahcre 
vtlalncquit. 

^fphalton  Bttumen.  F 
Bitumen/Vnum  cV  ipfum  cft  ex  rjs^quae  in  aqua  marina  proucniut,cV  in  alia  quapiam  qua:  no    A.ibi.c.i  14. 
eft  marinae  diirimilis,vt  in  Apollonio  Epiri.Et  per  alia  id  genus  Ioca  miilta,aquis  fponte  nafccn- 
tibus  ccu  fpuma  quadam  innatans  hoc  mcdicamen  reperitur.Et  mollc  quidcm  cft  dum  innatat, 
poftca  vcro  rcficcatum  pice  hcca  durius  efficitur. 

Bitumen  Prouemens  in  Alari  Mortuo. 
Optimum  vcro  bitumcn  in  mari  quod  Mortuum  vocant,proucnit.Eft  autem  id  ftagnum  fal- 
fum  1  n  Caua  Syria.  Catcrum  medicaminis iplius  vis eft  tum  reiiccatoria,tum  cxcalfacloria  in  fe- 
cundo  ordinc.  Merito itaqj co  vtuntur  bi ad glutinationes  vulnerum  cruentorum,  cV  ad alia  oin 
nia,qua:  cxiccari  debcnt  cum  modica  excalfadione. 

Spongos  Spongia. 

SpongiV  VftaacriscftcVdigcrentispotcntia;.  Vtcbatureaprajccptorum  meorum  quidam  A.ibi.c.597. 
ad  languinis  cruptioncs,qua:  manuali  opcra  indigcnt:in  qucm  vfum  fempcr  eam  paratam  habe 
bat  ftccam,cV  exarcfactam :  ctim  vcro  rcs  pofccrct,bitumine  in  primis  imbucbat:  fin  co  carerct,pi- 
ce.  Porro  admouebateam  partibusfanguineproHucntibusetiamnum  ardentem,vtcVcrufta  par 
ti  mduccrctur,  cV  ipfum  fpongiae vfta:  corpus ceu  operculum acciperet.  Cartcriim  fpongia  No- G 
ua,non  ficut  lana  aut  Imamentum  (quod  /utorov /uit.rov  idcft  carpinatum  vocant )  matcria  dutaxat 
cft  qux  humorcs  irrigando  extipiatjfed  ctiam  manifeftc  deficcat.Id  quod  fcics ,  fi  ea  fola  vtaris  in 
vulncre  cum  aqua,aut  oxycrato,aut  vino,pro  diucrfitatc  vidclicet  corporum,vti  eft  antc  diclum. 
Glutinabit  fiquidcm  ea  limiliter  atqj  medicamcnta  qux vocant  cnaema.  At  li  Non  noua  iit ,  fed 
vfui  accommodata,palam  cognofces  quantum  a  noua  fupcretur ,  fi  vulncribu  s  eam  imponas  fi- 
uc  cum  aqua,(iue  cum  oxycrato;(iuc  cum  vino.  Nec  mirum  eftxiim  in  fpongia  noua  fcrucr  etia- 
num  ea,quam  a  mari  accepitiacultasmodice  corpora  exiccandi.Atq?  hxc  quidem  praeftare  po-  f 
teftjCum  etiamnum  fcruat  maris  odorcm.Nam  tcmporis  fpatio,ctiam  fi  nuquam  vfui  accommo- 
data  fit,tamcn  cV  odorem  maris  amittit,nec  aeque  deficcare  potcft. 

Garns  ~\el  Gamm. 

Garus'facultatemhabetmultumcVcalidamcVliccam:Acproindeexeomedici  quida  ad  vl-  A.ibLc.48*. 
ccra  vii  iunt  putrcfcentia:  tum  dyfentericis  ifchiadicis  CJ3  inrjciunt. 

Halmc  Salfuvofeu  Murta. 

Salfugo  pifcium  falforum  fimiliter  garo  cV  ad  putredines  accomodatur :  cc"  ad  ifchiadas  dyfen- 
terias  qi  mfunditur.  Et  acrimonia  quidem  humores  coxam  infeftantes  attrahit ,  ac  proinde  H 
pcr  inteftina  cuacuat.  Putrefcentia  vcro  vlcera  in  dyfcnteria  colluit  atcpdeficcat» 
Maximc  vcrd  falfugine  falforum  Silurorum  cV  Mamidumad 
talia  vti  medici  quidam  aftblent.  Et  nos  fanc  ad  vlcera 
in  corpdre  putrida  accommodauimus. 


p    1    n    1  s 


Pro 


A  L  E  N  I    L  I  B  E  R   D  E 

SVBSTITVTIS  MEDICINIS 

Iulio  Martiano  Roca  interprete- 

E  fubftitutis  medicinis  cum  SC  Diofcoridem,  cV  Philiftion?  m,cV  Euri 
ph  ontcm  quaedam  fcripfilTe  conftet,agc  nos  quoq^  pauca  dc  his  tradc^ 
re  non  recufemus.  Subftitutas mcdicinas appcllo,qua;  in  akcnus  lo> 
cum  fubrcgari  queut.  Has medico  notas efle  multum  opis  affcrt,  fi  tn 
opcrando  velit  artcm  exerccrc,  nec  rctidiuas  aut  contcmncndas  cura- 
tiones  efficere.Euenit  enim  plerunqj  vt ea  mcdici  dcfiderent ,  quae  ad 
falutem  alicuius  plurimum  conferre  iudicarunt,et  his  vtatur  que  pro>- 
pofito  minus  conueniut ,  ncc  cafdem  quibus  illa  vircs  obtineant.  At* 
qui  par  fuit  ipfos ,  ne  in  tales  anguftias  deuenirent ,  fimplicium  medi^ 
cinarum  notitia  didicilfe.  QuoNd  0  nec ea adepti  fuerint }  ncc  quae mox 
fubiungcmus  animaducrtcrint,meritci  in  curandis  aegris  aberrabunt.  Tibi  vero  Diogcniane  ve 
ritatis  atnatori,ac  fimplicium  medicinarum  virtutes  edifcere  cupienti,quibufdam  explicatis  pro^ 
pofitam  materiam  aggrediar.  Erit  autem  verus,quem  tecu  inco  fermoncm,mod6  reuoces  in  mc- 
moriam  id,quod  mihi contigit in  Alexandria.  Ibi  enim  cum  eflemus,ccce  mulier  tam  graui  mor 
bo  periclitabatur,  vt  moritura  vidererur :  morbi  coditionem  explicare,cu  nihil  interfit,nunc  opus 
non  cft.  Huic  opem  allatutus  lyfimachiam  herbam  cum  quefiuiflem,nec  reppenflem :  nifi  ftattm 
/Egyptie^  fpine  femine.lyfimachig  loco  vfus  eflem,perrjffet  mulier :  qu£  illo  propere  dato,fuppref 
fo  fanguinc,mox conualuit.  Hoc faclum poftridie  mcdici  pleriqp accedentes  ciim  mirarcntur,in> 
terrogarunt  me,quid  moriturae  fceming  pro  lyfimachia  exhibuiflem.  Quibus  cgo,/Egyptiae  fpi> 
nae  femen  cu  refpondiflem,id  q3  in  compluribus  fieri  pofle  dixiflem,non  dcftiterunt  mecum  pre* 
cibus  agere,quoad  medicinas;que  in  aliarum  locum  fubfti  tui  poflunt,  vnum  in  opus  coferre  pro* 
mitterem.  Sic  itaq3  libellum  hunc  de  fubftitutis  medicinis  copofui,in  quibus  recenfendis  quox  ma 
gis  expeditum  vfum  haberent,feriem  literarum  feruaui,  principium  q3  ab  earum  prima  fumpfi. 


A 

Abrotono 
Abfinthio 
Acacia 
Aconito 
Acoro 
Amianto 
Agallocho 
Agarico 
Aiga 

Aloeindica 


cium,Glaucium,Centaurium 


Origanum. 
Abrotonum. 
Succus  lentifci. 
.  Iridis  agrefti s  radix.  . 
Radix  afari. 
Aphrofelinum  Iapis. 
Calamus  odoratus. .  { 
Euphorbiu,autEpith. 
Anchufa. 

Aloes  viridis  folia,  Ly 


Aloe 
Alumine 
Ammi 

Ammoniacofuffitu 

Amomo 

Amylo 

Arnygdalis  amaris 
Anchufa 


Fimus  ibis. 
Sal  foffilis. 
Anifus. 
Propolis» 
Acorus. 
Gyris  ficca. 
Abfinthium. 
^Hyaciothus. 


Pro  Anifo 
Arace 

Ariftolochiaro. 
Argemone 
Armenio  lapide 
Asbefto  i.calce  viua 
Afpbalatho 
Afphodelo 
Afaro 
Afio  Iapide 
Auripigmento 

B 

Balfamo 
Balfami  fucco 
Balauftio 
BdeUio. 
Bitumine 
Brutiapice 


Daucus. 
Sefamum. 
Ariftolochialonga. 
;  SifymbriUjSeriphiu.  j 
Atramctum  indicum. 
Adarcc.  (ticisfcme. 
Erices  frucftus,aut  Vi^ 
Succus  betae. 
Zingiber. 

Sal  amoniacus  toftus* 
Sandaracha. 


Radix  albae  violar. 
Myrti  fuccus. 
Malicorium. 
Sphagnus  odoratus. 
Pix  brutiavcl  liquida» 
Pix  i  acetoferucfacfta. 


Qirinta  Claffis. 


LLLLL 


nr) 


Pro  Buc> 


G  A  L  E  N  I 


Vro  Buccina 
Bupreftt 
Butyro 

C 

Cadmia 
Caiamo  odorato 
Canchri 
Cantharidibus 
Capparis  radice 
Cardamomo 


Oftreum. 
Vermes  panarrj» 
Lac  bubulu  concret  5, 


Leucophragis  ggyp. 
Sphagnus. 
Lauri  bacc&Pyrethru. 
Phalangia.  (cg. 
Erices  radix  aut  Myri- 
Fructus  myrti  ,vel  Xy> 


localpafum,veI  Cyperisammoniaca. 
Cafia  Cinnamomi  quifqliae. 

Caftorio  Vermis  panarij  vifce* 

Cedria  Ladanum.  (ra. 

Ceraunio  Leucographis. 
Ceruina  adipe         Rnferis  adeps. 
Cera  Fabafrefacum  propo- 

U  codacVtrita. 
Caprinum.  (buvftu 
Scoria  plumbi ,  plum* 
Sagapenum. 
Lapati  fylueftris  rad. 
Anthemis. 
Semen  coriandri. 
Cinis  foliorum  oliuar. 
Rofei  pafttlli. 
Cafia;duplum,aut  Sa- 
binac ,  vel  Rutae  fylueftris  duplu  tripluve, 
et  melius  facit  dnnamomo :  vel  Thuris  cor 
ticis  tantundcm,aut  Cyperos  attici. 


cus,aut  Porri  FicusVe  fuccus, 
Pro  Elleboro  nigro        Papyri  radix,aut  Stru- 
Enneaphyllo  Potamogiton.  (thrj. 

Epithymo  Colocynthidis  femen. 

Equifeto  Cham^pitys. 
Ericisfructu  Galla  immatura. 

Erinrj  folrjs  i.caprifici  Stercus  ibis  ,vel  Mort 

folium. 

Erucae  femine  Eryfimi  femen. 

Erucispini  Vefpaecumcedria. 
Erugine  Atramentu  metallicu . 

Eryumo  Struthij  fuccus. 

Euphorbio  Stercuspalumborum, 
Eupatorio  Chamaepitys. 


Ceruicornu 

CeririTa 

Chalbane 

Chamedry 

Chamemelo 

Cicuta 

Cinerulacypria 

Cinabari 

Cinnamomo 


Clinopodio 
Cnico 

Colocynthide 

Colophonia  pice 

CoraUio 

Cofto 

Cotyledone 

Crinanthemo 

Croco 

Crocomagmate 

Crocodiliadipe 

Cumino 

Cynosbato 

Cyperi 

Cyphi 


Heliotropium. 
Viticis  femen. 
Ricini  femen. 
Pix  nauibus  abrafa* 
Moly ,  aut  Symphitu. 
Cedri  fru(ftus,Heleniu. 
Anagallis. 
Aphrodifias 
Crocomagma. 
Agallochus  indica. 
Canis  marini  adeps. 
Brafficae  femen. 
Solani  veficariae  feme. 
Iuniperus  magna.  a 
Caricacombufta. 


D 

Damafbnio  Carpefiu,autNepita. 

Dauci  femine  Srj  femen. 

Didamo  Saluia,velPulegium. 

Diphryge  Phrygius  lapis,Mify 

vftum,vel  /Es  vftum,aut  lapis  Pyrites, 

Dorycnio  Alterci  femen. 

Draconti  Aron 


E 

Ebeno 
Ebifci  radice 

Elatcrrj  fucco 


Loti  arboris  lignum. 
Folia  mori ,  vel  radix 

Papyri. 
Eiufdem  herbac ,  fuc- 


F 

Faba  freia 
Felle  cameli 
Fellemuftelae 
Fellehyenae 
Felle  fimiae 
Felle  viperat 
Filice 

Fcenugraeco 

Floreaeris 

Folio 


G 
Galla 
Gentianaeradice 


Struthium. 
Fel  afcalabotf. 
Fel  cameli. 
Fel  perdicis. 
Fel  cameli. 
Fel  ichneumonis. 
Cneori  femen. 
Maluaefemen. 
Squamaanis. 
Nardi  fpica ,  vel  Iris  il- 
lyrica. 


Frudus  myricae. 
Radixaprj  odorati ,  id 
autem  eft  petrofe!inum,aut  Rhedon  i.He* 
lenium. 

Glycyrrhizaefucco  Morifuccus. 


H 

Hederaefucco 
Fledychroo 
Heliotropiae  fem. 
Hyacintho 
Hyenaeadipe 

Hyofcyamo 

Hippuri 

Hyperico 

Hypocyftide 

Hyffopo 

I 

Iriillyrica 
Iuniperi  baccis 
Iunco  odorato 
Iunco  paluftri 

L 

Ladano 
Lapathiradice 
Lapide  phrygio 
Lapideafio 
Lapide  pyrite 
Lauri  baccis 
Lathyridisfem, 


Perfea:  fuccus. 
Amaracinum. 
Semen  rapae. 
Rosifatidis. 
Vulpis  adeps,  aut  An 
feris. 

Solani  veficariae  feme. 
Aiuga. 

Anethi  femen. 

Acacia. 

Thymum. 


Helenium  odoratum» 
Cyperus. 
Cardamomum. 
Polygoniradix. 


Sampfuchus. 
Radixcynarae* 
Lapis  argyrites, 
Gagates  lapis. 
Lapis  igniuomus. 
Serpillum  aridum. 
Granum  cnidium. 

Pro  Lemnio 


DE   SVBSTIT.  MEDICINIS. 


Pro  Lemnio  figillo 
LennTco 
Lepidio 
Lepidrj  radice 
Lepore  marino 

Leucini  flore 
Lini  femine 
Loti  femine 
Lupiadipe 
Lyguftico 
Lyiimachio 

M 
Maenete 
Malabathro 
Malo  cydonio 
Malua 
Mandragora 
Manna 
Maftiche 
Mcdullaeerui 
Meliloto 
Melle 

Melleattico  audo 
Menta 

Meo 

Myrfinite 
Molybdena 
Mori  fucco 
Myrobalano 
Myrrha  troglodytica 
Myrtioleo 


Mifycyprio 
Mify  toiio 

N 

Nardoindica 

Nardo  fyriaca 
Napyos  femine 
Ncpita 

Nucleis  pineii 
Nuce  pinea 

O 

Ochra 
Ocymo 
Ocymoide 
Oenanthe 
Oefypo 
Oleo  cicino 

Oleo  vetere 
Oleo  fufino 
Oleo  picino 
Oliuaelachryma 
Oliue^  ^thyop.lacbria 
Omphacio 
Omphacio 
Onocardio 


*  Sandaracha. 

Terebinthus. 

Rubia. 

Foliacapparis.  i 
Lepus  fluuialis,au£ 

concha. 
Struthium. 
Fabaemedulla. 
Betarfemen. 
Vrfi  adeps. 
Paftinacar  femen. 
Spinac  £gyptiae  femen* 


Hacmathitcslapis. 

Nardusindica. 

Melilotum. 

Fccnumgracum. 

Dorycnium. 

Thuriscortex. 

Lentifci  caulis. 

Vituli  medulla. 

Sylueftris  lotus  herba. 

Sapa. 

Mel  defpumaturrw 
Calamenthum. 
Alyrobalanus. 
Succus  mori. 
Lirhargyrium. 
Rubi  tolia. 
Glauciu ,  aut  Peudnu. 
Calamus  odoratus 
Lentifci  oleu,  aut  Meli 
nu,autMori  fuccua. 
Ochra  cypria. 
Diphryges. 


Nardus  celtica* 
luncus  odoratus. 
Rapac  femen. 
Agreftis  mcnta. 
Cucumpris  femen. 
Galla. 


Mtfycyprium, 
Sifymbrium. 
Mentaagreftis. 
Omphacium  ficcum. 
Vitulimedulla. 
Launnum  ,'aut  Vetus 

oleum. 
Feruefadum  duplum. 
Fccnumgraecum. 
Pixliquida. 
Hypocyftidis  fuccus. 
Acaciae  duplum. 
Gallaimmatura. 
Succus  rhu  opfonioru. 
Pfycheherba. 


Pro  Opobalfamo 
Opopanace 
Oryza 
Ormino 
Ornithogalo 
Oftreo 

P 

Peucedano 
Panacis  radicis  vneia 
Papyri  radice 
Perficaefolrjs 
Piceliquida 
Phu 
Pipere 
Pipere  albo 
Potamogitone 
Polygoni  fucco 
Polrj  femine 
Polypodio 
Polytrico 
Pompholyge 
Populi  gemmis 
Propoli 
Pfyllio 
Pulegio 
Pumice 
Pyrethro 

R 

Radice  cynarae 
Rheo 
Rapa 

Raphanino  oleo 
Refina  pini 
Ricino 

Rofeis  paftillis 
Rofisficcis 
Rhu  fyriaco 
Rubo  canino 
Rutafilueftri 
Rhu  coquinario 
Rubigine 

S 

Sagapeno 

Saluia 
Salamandra 
Salisflore 
Sale  ammoniaco 
Sambuco 
Sampfucho 
Santonico 


Gutta  myrrhse. 
Lac  fycamini. 
Farina  hordei. 
Lini  femcn. 
Anthyllis. 
Buccina. 


Succus  glycyrhizst 
Succi  pars  ocftaua, 
EUeborus  albus. 
Rofaefolia. 
Succus  panacis. 
Sphagnos. 
Zingiber. 
Nigriduplum. 
Serpillus. 
Eruce  femen. 
Erucac  femen. 
Chamaeleonis  radix. 
Abfinthium, 
Cadmia  vfta. 
Sampfucus. 
Ladanuflt> 
Lens  paluffris. 
Hyflbpum. 
Terra  crerica. 
Zingibcr. 


Bulbusafphodeli. 
Centaurium. 
Heliotropium. 
Ricini  oleum. 
Terebinthi. 
Paleftracfordes. 
Sinopis. 
Perfeerfolia  ficca. 
Oxyacanthac  fruclus. 
Semen  veucari^. 
Domefticac  duplum. 
Sampfuchus, 
Squama  ferri. 


Refina  pinus  ficca,vel 

Chalbane. 
Calamenthum. 
Lacerta  viridis. 
Sandaracha. 
Sal  cappadodus. 
Spine  viridis  folia. 
Rhus  coquinarium. 
Abrotonum. 
Erucac  femen. 
Ricini  femen ,  vd  La* 


Satyrio 
Scammonio 

thyridis  aut  Colocynthidis 
Scinco  Satyrium. 
Scylla  Bulbus,quiededo  eft. 

Scoria  plumbi  Plumbum  producftu. 
Scoria cypria  Mclanteria  egypt ia. 

Pro  bcm- 


DE   SVBSTIT.  MEDIGINIS 


Pro  Scmperuiuo 
Sepia;  crufta 
Serapidc 
Serpillo 
Sefamo 
Sefamoide 
Sinapi 
Sio 
Sifonc 

Sinnone  fyriaco 

Sifymbrio 
Solanoveficaria 
Spodio 
Sphagno 

Spinaealba:  femine 
Spondylio 
Stcechade 
Stercore  vultuns 
Stercore  turturis 
Stercorefelis 
Srercorelupi 
Stibio 
Styrace 
Struthtjradice 
Succo  chamadkonis 
Succo  ficus 
Succo  mori 
Succo  pcucino 
Succo  thebaico 
Succobalfami 
Succo  calpafi 
Succo  cyrenaico 
Succo  pcuccdani 
Succo  rododaphnes 
Succo  papaueris 
Succo  falicis 
Succo  gallg 
Succo  panacis 
Succo  perfico 
SucCo  fyriaco 


Lacluca. 
Pumex. 
Radix  peoniar. 
Fontinalis  herba. 
Lini  femen.- 
Amaranthi  expreflfio 
Nafturcium.  (guftici. 
Radix  afparagi,  vel  Ly. 
Anifus. 

Petjrofelinum  macedo^ 
nicum  ♦ 
Ocymum. 

Semen  hortcfis  foIamV 
Pompholix. 
Iuncus  odoratus  ♦ 
Acanthi  femen. 
Cinis  foliorum  oliuav 
Chama^drys . 
Columbiftercus. 
Stercus  columbi  ♦ 
Ichncumonis  ftercus. 
Canumfimus. 
Aeris  fquama. 
Caftorium, 
Ellcbori  nigriradix. 
Salicis  fuccus. 
Succusmori. 
Succus  hederarV 
Dulcisradix. 
Succus  papauens." 
Succus  carpobalfamiY 
Succus  myrtu 
Syriacus  fuccus. 
Glycyrrhize  fuccus. 
Vifcum  quercus. 
Mandragorc  fuccus. 
Hcder^nigre^  fuccus. 
Succus  mori. 
Lac  fycamini. 
Hedera.  - 
Mori  fuccus. 


P?o  Succo  polygoni 
Sulphurc  viuo 
Symphito 
Sori 

T 

Tragacantha 
Terracrcfica 
Terra  megarica 
Terra  famia 
Terra  erctria 
Terraalana 
Terraafteri 
Terebinthina 
Teucrio 
Thapfiaefucco 

Thapfia 

Thymo 

Tithymallo 

Thure 

Thuriscorticc 
V 

Verbenaca 
Viola 

Vino  rhodio 
Vino  falerno 
Vifco  quercus 
Vituli  adipe 
Vrticg  femine 
Vulpisadipe 
Vuadomeftica 

X 

Xylocalpafo 
Xylobaliamo 

Z 

Zingibere 


Succus  plantaginis.^  * 
Sandaracha . 
Centaurium . 
Diphryges,aut  Melait 
teria» 

Gummt. 
Terra  eretria. 
Salis  fpuma 
Leucographis  £gypti* 
Calx  thebaica. 
Plumbago,  • 
Cimolia. 
Maftichc. 
Chamedrys» 
Cham^leonis  nigri  fuc 
cus. 

Nafturtium}vel  Erucg 

femen. 
Satureia. 
Chamaeleon. 
Ampclitistcrra. 
Manna  thuris. 


Chamatleuce. 
FIos  radicular. 
Vinum  aufterum. 
Vinum  mendefium. 
Chamarleonis  vifcunv 
Porcinus  vetus . 
Viticisfemen. 
Vrfinusadeps.- 
Pulpa  dadylorum. 


Cinnamomum. 
Radix  violarum  alba- 
rum3aut  Lyguftic^ 


Pyrcthrura. 


GALENI  D£  PVRGANTIVM 

MEDICAMENTORVM  FACVETATE 


Iulio  Martiano  Rota  interprete, 

Qusjlionis  IntroduBto ,  &  *Aduerfariorum  ad mconueniens  dedufiio ,  Quod in  euacuando  non  cjuid 

educendum,fed tantum  cjuid <xger  mallct,  jp eclare  oporteret.  C<AP  £ 


A  mihi  de  caufa  prauas  opinioncs  vetufiifTimi  mcdici  irrcprehcnfas 
omiiitTc  videntur,  quacVlegumlatores  antiquiffimi  maxima  fcelcra 
inulta  rcliquerunt.Nam  cum  pcr  id  tempus  hcminu  malitia  intra  mc 
diocritatis  tcrminos  ftetilTet :  nec  quifquam  aliu  fupremis  iniurijs  affi 
cerc,aut  manifeftiffima  queq?  impudcnter  abncgare  auderct :  quo  pa- 
clo  quis  vcl  non  dum  perpctrata  cafhgare,  vel  non  adhuc  dicla  reprc- 
hendere,debui  t Poitca  vero  vna  cum  temporc  adaucla  hominu  ma 
Iitia,cumneq3inaufurn  ampliusquicquam^necpnodicTumjinuenire- 
tur,coacTi  funt  cV lcgum  coditores  noua fupplicia  aducrfus  malcficos 
excogitare,cV  veritatis  obferuatores  varrjs  reprchenfionum  formulis 
C  faolos  coarguere.  Id  quod  in  pra?fentia  faccrc  nos  quoquc  dccrcuimus,eos  medicos  confutado, 
qui  purgantibusmedicamcntis  vimadimunt,quahumorcs  quoseuactiant,  ecorpore  trahunt: 
ejui  qj  vim  aliam  ipiis  attnbuunt,qua  arquabilitcr  humorem,quemcunque  attigerint ,  immutare 
dicur.  Qiia dc  re  Hippocratcs  ne  verbum  quidcm  idcirco  fecit,qudd  ea tempeitate  neque  Afcle- 
piades  vixit,qui  tam  impudcntcr  Ioqucns  vclutiincertamencontra  veritatem  defcendit:neque 
Erafiftratus,quitamctli  noniincmodeftia,vniucrfum  tamende  purgantibus  medicamentisca- 
putcucrtit,cumacTiuam  maximcacnatura?confuetamattrahcndi  vim  nufquam  fuis  in  fcriptis 
agnoicat,fcdeiusIoco  llia,  qua:  vacuum  cofequitur,inanitione  vti  maluerit.  Pars  cftautcm  facul 
tatis  propria  attrahcntis  vis  ca,que  in  medicamentis  purgannbus  fita  eft,  qucmadmodu  6V  illa  r» 
qua  bilis  cV  vrina  in  fua  rcccptacula  denuantur,  complura  q?  alia  non  modo  dum  fana  funt  aialia 
£  natura,fcd  etiam  per  morbos,cx  dum  ad  ianitatcm  reuocantur  cum  a  mcdicis,tum  prsecipuc  ab 
ipfanaturaabfoluuntur.  Hippocratesitaq^ciim  niluladucrfuseos  dixcrit  qui  attraclionc  e  me- 
dio  tollere  gcftiunt,quia  aucrore.s  tam  pcruicaccs,quam  poltea  plures,iitafc  opinio  non  habebat, 
xquumelle  vidcturmcdcrci vcritate  ||  pro  Hippocratecontcndercdebcrc,acprimum  quid'na 
ipii  dicant commemorare,  dcindc  peruersc  cos  icnfilTe commonftrare.  Eft  autem  ipforum  ora- 
<,;  D  tio  huiufmodi.  Medicametum  omne  cui  purgandi vis incit,qucmcunque attigcrithumorcm  in 
<c  iuam  naturam  conucrtit.ita  c]3  tranfmutat.Nam  Hauam  nigramVe  bilem  facit  id  quod  bilis  cft  hu 
«*  ius  vel  huius,vt ipfi  appcllant,eductiuum :  Similiter  pituitam  aquofam  qs  fubftantiam ,  quod  vcl 
<£  pituita?,vel  aqux  cductiuum  litorum  vocabulo  nuncupatur.Poftremo,vt  fummatim  dicam,co- 
mutatio  cft  omnium  qui  in  vcnis  funt  humorum,non  vnius alicmus  euacuatio , illa,qua» purga< 
tio  appellatur,vtiftorum  oratiointroducit.  Vcrum  fi  ita  vultis,illud  modo  obrjciemus,huc  quis 
flauam,fiue  quisatrambilcm,fiucpituitam,liue aquam  cduccns  mcdKramentum  fumat,om- 
ries  in  vcnishumorcscuacuare.  Atqui  hac  vnainrc  folum  diftat  purgare  aliqucm  tali  medica- 
mento  cV  eidcm  fanguincm  mittcrc,qudd  apcrta  vcna,quale  pnus  incrat,cuocatur :  purgante  au- 
tem  medicameto  non  folum  colore,fcd ctiam  natura  immutatum  educitur.  Etcnim  cV  que  aqua 
purgantjhumidaomniacV  tenuiarcddunt,quaein  vcnis  attigcrintjCtiamiicralTiffimapriusfuif'* 
fent :  cx  que  nigram  bilem  cuacuant,craiTa  ac  folida,quamuis  antca  tcnuiffima,verfa  vicc  faciun  t. 
Quam  ob  rem  quoties  hunc  purgare,illi  fanguinem  mitterc,  volemus ,  aho  quam  ad  ipfam  eua- 
cuandorum  naturam  rcfpicicmus.  Quidnam  igitur  aliud  fpcclabimus ,  nifi  complurcs  ad  vena- 
rum  fcclioncm  propenios^quofdam  purgantibus  mcdicinis  aptos  magis  elTe  C  quemadmodum 
alrj  quiduis  potius,quam  vcnas  incidi,  fuinncrent :  alij  abfcindi  membrum  aliquod  fibi  potius,  cj 

mcdicamcntum 


dcNacura  hu. 
com.i.  Ljl.I*. 
Jig 


DE   PVRGANTIV  M 


medicamcnrum  cxorbere  tolerarent:  aliquibus  enim  fumpto  purgante  medicamento  vcntrfcu-  E 
lus  fubuertitur,non  paucis  id  ipfum  finc  moleftia  facicntibus.  Hxc crgo  refpicicntes  his  fangui- 
nem  dctrahcmuSjtllis  mcdicamcntum  exhibcbimus,non  quae  Afclepiadis fcquaces  putant,con- 
tcntosquidemin  vcnishumorcsaequahteromneseuacuari  fanguinis  miffionc  crcdcntes  ,  pur- 
gando autem  non  omncs  fcd  vnum  aliquem,ac  folum  illum,quem  duccre  cxiftimatur :  vndc  3C 
purgari  fanguinem  ab  huiufmodi  medicaminibus  aiunr,non  euacuari,  quemadmodu  fit  adapcr 
ta  vena.  Hiec,veftra  dccreta,nolitis  velitis,abfurda  fcquuntur. 

Quod  Vnumcjuodq;  Medicamentum  ~\imhabeat  Proprmm  Humorem 

dttrahcndt}expericntiaprobat.  C^4P.  x 

SVbiungam  autcm  ipforum  capi  ta.  Afclcpiadis  fedatores  aperta  vena  cotcntos  in  venis  ho^ 
mores  indiffercnter  omnes  exire,data  potionc  no  omnes  fcd  quofdam  cximi ,  fanguincm  qj 
purum  reddi  hoc  paclo,autumant.  Qui  verdEraliftratum  fequuntur,vniucrfos  aiunt  tam  me- 
dicamenti  potionc,quam  fanguiniscgreffu,paritcr  euacuari:  vnde  ncc  purgarc  rc  vera  quicqua, 
fed  cum  immurationc quadam,cV  euacuandorum  corruptcla,  inanirc  dicunt.  Atcp  cauillatores 
hi  omnes  mihi,(iuc  mcdiocritcr  fiuc  magnopcre  impudcntes,in  certamen  procedant :  ac  mecum 
veluti  in  ftadio  contcndant,non  verbiSjncqj  prolixis  nugis,fed  operibus,ad  quac ipfos  hac  in  po-  F 
puloliffi ma  vrbc  prouoco,in qua  quotidie pene  mnumcri  morbo  regio  cY aqua  mter cutem  la- 
borantes inucniri  poflunt: liquidem mihi de his primum  fermoncm facere fatis erit.  Ducat  ali- 
quis  ad  me  quempiam  line  febre,cui  in  vniuerfum  corpus  amara  bilis  redundarir,fpeclet  q^  poif, 
aliquot  dies,cum  homincm  prarparauero,  mihi  q3  lam  tcmpus  inftare  vifum  fucrit  exhibendi  me 
dicamenti  alicuius,quodbilcm  expurgct,quo  paclonaturalemcorporishabitum  ciufmodi  po- 
tionc  ipfi  rcftituam,etiam  li  non  dum  extnnfccus  quicqua  admouero.  Hec ipfc  no  fcmcl,bisVc, 
fed  farpc admodum,oftendens,femidcprauatos  ipforum  ac  multos  ad  meliora  reuocaui.  Neque 
tamenincamfentcntiamha;cdico,vtte  pefTmiecauillatortcftibus  fidcm  adhibere  vclim  :  fpe- 
<ftes  ipfe,cum  volucris,vnica  cx  purgatione  morbo  rcgio  laborantem  priftinum  colorcm  accipe- 
re:cum  qj  hocfacftum  videris.audebislepidum  caputincoronis  hominum  prcconis  inftar,voce 
attollcre,acdifcipuIis  tui.s  prolixas nugas,qualcs fa?pe deblatterafti,intonare,  Non  dctrahi  quip- 
piam  certi  ab  vllo  purgantc  mcdicamento :  vcriim  quicquid  in  venis  rcpcrtum  fucrit,qualecunq} 
iit,in  id  mutarijin  quod  virtus  mcdicamenti  ipfum  conuertere fuaptc  natura  valer.  Atq^  hic  qui 
nunccftarquato  morboIiberatus,nonbileeducla,fedeuacuationetaiitiim  faclaconualuit.  vu 
dete  itac|3,quo  paclo alium  ego itaaftetftum  vcl  fccla  vena,veldata potione,iuuabo.  Hrcciim  afG 
fcucres  ipfe,deinccps  mihi  e  duobus  arquatis  vni  fanguinem  mittc:  alteri  potionem  aliqua  por- 
rigeexrjs,quecaeteriomncs  nigrambilcmeuacuare,tu  vcrononeuacuare  fed  gigncre  iudicas. 
Atq;fixgrotum  fub!cuabis,autpalIoremdecutceijcies,mctibiomni  fupplicio  deuinclu  trado. 
Sin  autem  non  modd  quicquam  non  profeceris,fed  hominem  in  cxtremam  perniticm  cgcris,ad 
i.  de  Nat.hu.  nicliores  fcntcntias  redi,||cY  Hippocratis  artem  fequare.  Acdemorbo  rcgiolaborantibushacle 
tji.j  .ji.g.  nus.Nuncadaquam  intcrcutcmhabentcstranlitufacfto^confiderarurfushuncquocp  noncode 
modo  fanguine  miflo,cV  medicamcto  quod  aquam  detrahit  exhibito,affici.  Nam  fi  non moftra- 
ucro  aquam  aqualiculo  comprehcnfam  medicamcnto  euacuari,tum  antiquam  opinionem  con- 
demnes  licct,qua;  non  gigni,  vt  tu  putas,medicamento,  fed  e  corpore  trahi,eiufmodi  humorc  af- 
firmat,ac de nobis  tuo modo decerne.Sed  profectd  fi,quod  nigram aut  Hauam  bilem  educit,  de- 
deris,ventris  tumorem  nequaquam  minues.  Atcp  ita  vt  fingulum  quodqj  mcdicamcntuppriuin 
qucndam  humorem  e  corpore  trahat  apparet.  Tu  verd  fi  omnes  codem  modo  immurari  pcrfua 
fum  habes,cV  medicamcnti  opus  euacuare  folum,no  purgarecredis,venam  adaperias  licet.  H^c 
fi  quis  apud  Indos  fcribcndo  alium  incrcparet,difficilc  eftet  ipfum  redarguere :  nunc autcm  cum 
fingulo  quoqj die a  vobis  is confpiciatur,atque ad  ipfum  faclorum  argumentu  prouocet,  nefcio  H 
cur  blatterare  non  erubefcatis.  Nolo  autem  nunc  comemorare,  vt  ipfe  quam  plurimos  regio  mor 
bolaborantesvnicapotioneflauabiledetractaliberarim  :  multorum  enimhacde  reteftimoniu 
extat.  Qudd  fi  impudenriffimiifti  cauillatores  vniuerfo  populo  non  credere  fe  fingunt,rem  ipft 
quories  voluerint,intucantur. 

Refyonftonii  cuiufdam  Confutatio, Qux pnmo  tenuta}deinde  crafttord 

trahi  concedebat .  C*AP.  $ 

SEd  quid  ego  dico,intueantur  C  oftendi  cnim  iam  faepenumero  hocipfis:  Ac  nefcio  quem,me 
mini tales  nugas  refpondifte,non  vnum  aliquod  humoris  genus  fed  pariter  omnes  medica- 
mento  trahi,ac  veluti  ab  emulgente  elici :  Ex  humoribus  autem  tenuifilmos  primu  m,deinde  cor 
pulentos  magis,vltimd  craffiffimos  etiam  extrahi :  Medicamentum  itaqj  cuius  vis  Celeriter  eua- 
nefcit,aquofa  derjcere:cui  amplius  durat,flauam  bilem  educere:  cY  nigram,  quaecuncp  ambobus 
robuftiora  fuerint.Hunc  fodalcs  cum  fapienter  refpondifle  iudicaflent,acclamarunt.  At  ille  con- 
citato  greflu  me  rclicfto  difce(Tit,probe  nofcens,opinor,fi  manfiflet,fe  a  nobisconfutatum  iri.Po- 
ftero  autem  die  libellum,in  quo  tam  temeraria  refponfio  refellebatur,  eius  afleclis  porrexi :  neque 
pofteaipfis  etiamtantainexiftimationeampliusfuit,cumnoftras  obiecliones  diluere  nefciret. 

Erant 


M  EDIC  A.    F  A  C  V  L  T.  S7 

A  Erantautcmharceoinlibrofcripta.  Heri  tuquidcmdifccptationcTubrcrfugifti  nmilis  pugili, 
qui  antca  quam  lucftctur,coronam  rapit  cV  aufugit:  hodic  vcro  quin  redarguaris  fubtci  tugcre  no 
potcns.Confcqucturcnim  tchbcllusiftequiin  manus  tuorum  iodalium  mcidit:  ncqjcnim  mi- 
nuscum  llhs  quam  tccum  icrmonem  inftituit:qui  nunquam  antca  tc  vlla  ln  rc  prorlusattrahcn 
tem  facultatem  conccdcrcaudicrant,  cV  hcri  quaxunq;in  venisconuncntur,inditfcrcntcrmcdi- 
camento  trahi  conhtentcmaudiuciunt.Par  quippctuit  vt  nonmododictumhoc  tuum  non  nd^ 
mirarcntur  vcl  prorfus  Iaudarcnt,  icd  prodiditlc  etiam  caufam  tuam  tc  cxifumarcnc.Nam  quo  pa 
Cto  vrina  cV  vtraquc  bilis  in  fua  loca  dciccndant;alia  qj  pcrmulta  in  corporc  hant,longo  fcrmonc 
frequcnter  exponius,quid  vis  potius  conccdcntcs  quam  vnumquodqpcorpons  mcmbrum  facul 
tatem quandam  a  natura  lntitam  habcrc,  qua  hbi conucnicntia adducit atquc rapit :  nuncautcm 
nonmodoquorundam,fedindifcretcomniumattractionem  elfe  dicitis :  quod  profecto  longe 
maius  cn\quam  certaqucdamattrahiconcedcrc.  Siquidcm,  vtfacultasquardamanimatibus  iar 
eft,qua alicna a  fe repellunt,fic aliam  qua  libi  conucnientia  trahunt,  vnicuiq-, corpori  inefle  pro^ 
baoilc  omnibus  vidctur,non  dum  hanc  vcltram  fapientiam  cdocftis:  at  omnia,fiue  cognata ,  liue 
contraria,quippiam  cxaequo  ad  fe  trahcre,rationem  nullam  prorfus  habet.  Atcp  lta  non  folu  at- 

B  tractioncm  confelTus  es,verum  etiam,quod  multo  detcnus  eft ,  non  aliqua  folum  fed  omnia  in> 
difcrete  trahi  fateris : ldcirco  cp,  mihi  non  tam  a  tuis  difcipulis cxtollendus  quam  explodcndus  vt 
dcris.  Ca?tcrum  purgantibus  mcdicamentis  manum  te  nunquam  admouitfe,ac  vulgarcm  quen- 
dam  mcdicinafq3imperitumetlc,paucismonftraturummc  ccnfido.  Qiiarcunque  nigram  bilc 
purgant,ftatim  a  pnncipio  cam  cducunt:dificrunt  tamcn  lntcr  fc  purgationes  co,quod  hquidio 
ra  primum,deindc  corpulcnta  magis,femper  cuoluunt.  Idcm  i  n  euacuatibus  pituitam ,  cx  Hauam 
bilcm  cuenit.  Trahuntnanquemcdicamentaomniainprimisquidcmfibiobnoxia  Iiquidiora, 
dcinde  cralTiora ctiam : non  tamcn,vt  tu  putas,primam  matellam  quifpiam  aquofis  rcplct  excrc- 
mcntis,tccundamHauabilc,tcrtiampituita,atqjitatandemnigra  bihs  cgentur.  Qiiade  rc  patct 
mcdicamcntum  anteomniafuumquodq;humorcm  ehccrc,quemcomicaniuraquofaexcremcn 
lain  matellis  fupcrnatantia.Hoc  autcm  tibi  nunc  fpcctare,ti  nunquam  antca,hcet,aquofa  8C  bilio 
faplurima,mcdicaminibusadidfacicntibus,purgatoshominescmittcre  :  atnigram  bilcm  dcrp 
cient:bus,fimul  omnia  pauca  clfe.Oportcbat  autcm,  fi  tibi  conftare  vis ,  ab  hifce  medicamcntis  q 
atram bilcm expurgant;plura  femper  educi,  pauciora  verd  ab euacuantibus  aquam  cV  bilcm de- 
trahi,cum  ad  foi  ritudincm  cVimbccilIitarem  cuacuandi ,  medtcamenta  diftinxeris.  Sic  ltaq;  atra 

C bilcm  cuacuantia,quoniam  ipfa  rcliquis  fortiora  conftituifti,quam  plurimum  euacuabut :  SC  pri- 
mum  aquofaomnia,deindc  bilem,poftca  pituitam ,  demum  atrambilem:  debiliavero  medica- 
mcnta  aquofa  tantummodo  fubtrahere  potcrunt:  Quorum  tamen  cum  nihil  ficri  appareat ,  fen- 
fusipfetuum  fermoncmconfutat.  Libcttamcnintcreaextefcire,fiinterexeundum  corpulcnta 
fcmpcr  ad  tcnuia  confcquuntur,cur  nigra bilis  antc  fanguinem  exeat,  prefcrtim  cum  lit  c;us  ve^ 
luti  fcdimcntum,qualsm  vino  fafxeft. 

Quod extet  Medicina,  qu£  Sdnguinem pnrno  e  yems  Trdiat.  C  A  P.  4 

SEd  quatres  forfitan  Sc  tu,num  aliquod  medicamcntum  ftatim  a  pnncipio  fanguincm  educcs 
mucniatur.  Inuenitur  fane,ncc  eo  quifquam  inueco  vteretur.  Qjamobrem  r  mquics  fortaf- 
fe : quia  hoc  uigulare  non  purgarc  homines  foret.  Nam  quc  purganr ,  purgantia  pathm  idcirco 
nuncupaiur,qu6d  fanguinem  ab  antedidis  humonbus  purum  confntuant :  atqui  ncmo  cft  adco 
prudes  mcdicus,vt  vniucrtum  fanguincm  euacuare,rchquos  autem  humores  mtus  omittcrc  ve^ 
lit.Qt.iare  medicamenta  omnia  quaf  pcr  vcnas  lntcftinorum  cV  ventris,fanguincm  denciunt,  vc- 
ncnis adnumcrant.Confcntaneum  autcm  crar.h  modo  que doccs  vera  funt,  neqj hec  pnmo  tan 
guincm  euocarc.  Quibus  autcm  nommibus  ciufmodi  medicamcnta  nuncupcntur,  etiam  ti con 
D itanter  fcircm,literis  comendare nolim.Illud  tamcn  quod  in  Thracibus  Buhyniam  lncoleiibus, 
mcadhucpucrocontigit,  tincpcnculocuiufquamdici  potcft.  Inuenithomoquidam  hcrbam, 
quam  fiquis  a(Tumptiuct,fanguincm  primo,tum  viram  cmittcbat.  Multis  itaq3  hoc  paelo  moric 
tibus,cum facinus  hoc  dihgcnti  lnquilitionc  dignum  arbitrarentur,  herbarium  comprehendut, 
cVadgenrismagiftratum  ducunt.  Is  cumnonfolumhominem  necareftuderet,fedliquisalius 
hcrbam  autckdicilTetautdocuitTctanullofe  quidcm  lpfam  didicitTe  venericus  aiTcruit:  Vcrum 
in  fuburbanum  cum  aliquando  tuillum  lecur  deterrct,vrgcnte  ventre,fuper  hcrba  quadam  iecur 
depofuitTe,quodaliquanto  poft  ciim  fuftulilkt,  viditle  ex  vmucrfo  iecinorc  fanguincos  nuulos 
ad  hcrbam  confluere:  Exhoccoiccfturafactacorpon  ianguincm  cadctrahi  poHc,  pcriculo  mox 
Ui  obuio  quodam  facfto,vt  verum  compcrit ,  quod  fore fpcrarat,ad  malos  vius  herbam  deinceps 
tranftulifle  :  fe  tamcn  alicui  ahj  eam  monltralTc  ncgauit.  Irirc  herbanus  llle  diu  intcr  quarftio- 
neshabitusretulit.  Populi  vero  magiftratus,cum  plunmam  lllis  m  Iocis  nafcihanc  hcrbam  ex 
rei  dictis  accepitTet ,  vinclis ocuiis  ad  fupplicuim  lpfum duci  iutTit,nc cui  mter  eundum  hcrbam 
indicaret.  Exhiscrgo  lepidum  caputmultamedicamenta  cam  vimhabentia,vtfanguinem  a 
principioftaumcliciant,mucniriconftat.Rcticcrcautcm  ipfameliuseft,qucmadmodum  cV  alia 
venena  tacent,  quicunque  rauonc  aliqua  prxditi  funt.  Quanquam  cV  hxc  ohm  non  nulli  abun- 


DE    PVRGAN.    MEDIC  FACVLT. 


dc  docucrint,miram  quandam  rcrtim  diucrfarum  mifturam  oftcndetes,ac  qua  via  quodqj  venc-  E 
num  conhciatur,fcribcntes:qui  mihi  cerebrum  nonhabuifle  vidcntur,qucmadmodum  cVvos,ii 
me  interrogctis,qure'nam  iint  fanguinem  educctia.  Scd  vt  vndc digrciia  cft.cd  r urfus  noftra  re- 
deat  oratio,  Qui  humorcs  omncs  ex  aequo  trahi,cV  primd  Iiquidiora,  tum  alia ,  excerni  afleucrat, 
propriam  cauiam  prodit,ciim  attrahentcm  faculratc  rcbus  incife fatcatur,quam  cius  focij  impu- 
dentcr  abncgant.  Et  iiquado  dicere cogantur  quo  pado  bilis  cV  vrina  in  fua  receptacula  vcniat, 
quo  qj  modo  cococftum  alimcntum  corpus  fubeat,cV huiufmodi aIia,monftra  loquuntur : cV  h u 
fce  quae fcnfus diclat,contraria ftatuunt, vcluti  paulo ante  moftrauimus.  Nam  li  vcrum  cft quod 
difcendum  proponunt,quaecduccntur  mcdicamento  nigram  bilcm  cuacuantc,plurima  crunt:q 
abaquofumexcrcmentum  purgante,pauca.  Atmillics,iimodd  artisopcrainipiccre  vclis,oitcn 
dam  tibi  perdite  veterator,aquofa  purgantibus,plurima:nigram  bilem cuacuacibus,pauca fenv 
per  cxcrementadeijci,acnigrambilem  ftatiminterinitiaexirc. 

Quod Purgans  Akdiana  non  tmmutet  humorcs  in Jitam naturam : 
^ic totius  Qtixjhoms  conclufio . 

QVi  ergo  omnes  humoresc  venis  arquabilitcr  duci  atTcri^ftoIidus  tantiim  cVimperitus  cft: 
qui  verdimmutaridicit,coniideretvtnuIIum  difcrimenfaciatintcr  fanguincm  mittcrc,  F 
-^cV  bilis medicamcntum  regio  morbo  laboranti cxhibcre: cV,num aquam  intcr  cute ha>- 
benti  vcnam  aperiat,an mcdicamctum  aliquod aquam  cduccns  porrigat,quantum  in  lpfo  cft  ni- 
hilinterciTc:tumquomodo  hecindccoranonfintexplicet.  Jrridctifta  vulgusminusrc(ftc,quo- 
tiesmcdicosintcr  lealtcrcantcs  animaducrtit ,  eoscjj  loquacitatc  condemnat :  ac fi  quosmutire 
quippiam  omnino  viderit.verbis  tantum  mcdicos  ipfos  appcllat.  Subiungam  nunc  id ,  quod 
femperaflcrcre  confucui,imperitum  qucncp  hifcc  cauillatoribus  meliorem  eiTe.  Nam  fi  nulla  alia 
in  re  pra?ftet,communcs  ialtcm  animi  notiones admittit,quas  ifti longa  confuetudinc  deprauati 
negant.  Nupcr itaq;  homo  quidam  minimc  ftultus,ciim  puftulaf  ipii  toto  c corporc fubitd  era* 
piiicnt  vlcerofe  cV  male  co!oratx,mcdicum  adiuit cxiftimans  fc  quam  primum  purgatum  ii i : at 
co  fanguinis  miffioncm  potiusiubentc,ne  dciipias,inquit,vcrifimile  fiquidem  eft  vna  cum  pra- 
uis bona quoquccftluxura.  Catcriim qui omnia  potius,quam verba  Hippocratis,vcra clTc yo> 
Iunt,communesanimi  notitias  vincendi  ftudio  tollunt:  tum  nobis3ac  ii  dilaniarc  vcllct,  infiliut: 
atqripforcrumcuentu  poftca  redarguti  condoIcfcunt./Equum  autcm  fuerat,  vtqucmadmodu 
nos  fuitincmuSjCVdoccrcconamur  eos,qui  Hippocratcm in  fjs,  quaenointclIigunr,caIumnian' 
tur,iic  cV  ipii  rationcs  contra  fc faclas  tolcrarcnt :  doccntes  cjj  plurimum,fi  fieri  potcft  .diligcrent :  G 
aut fi  id  fieri  ncquit,odio  pcnitus  non  habcrcnt :  Veluti  nupcr  mcdicus  quidam  eiufmodi  deme 
tiapraeditus.Islimulatqjnouitmefola  purgatione  complurcs  a  defluuio  capillorum  libcrafle, 
illico  profcqui  mc  odio  cccpit.  Itcm  alius,ciim  incipiens  carcinoma ,  quof c\\  elcphantcs  appcl- 
Iant,cV  dcpafccntia,multa  qj  alia  vlcera  curatu  difRciIia,fanaffem :  Et  alius,  quia  folis  purgationi 
bus  oculorum  obtenebrationem  paticntcs  coualefcerc  feceram :  Et  adhuc  alius,  proptcrca  qudd 
infanicntcs,comitiales,meIancholicos,cV  infupcr  no  paucos  diutino  capitis  dolore  vcxatos,pur- 
gandotantumliberaflem,vtcVcoxcndices,cVIongisdoloribus ahjsin  partibus  infcftatos,  Atqj 
huncnupcr,quem,tanquamcolovexaretur3tnbus  iam  mcnfibus  medici  tracTauerant  in  pcius 
quotidic  abcuntem.  Hunc  cgo  omnia,  quc  illi  lmpofuerant abijcerc  iuffi,ac folis  purgationibus 
fariitatircititui.  Muliebrem  tiuxum  prxterea  nobilis  cuiufdam  Romance  matrong  ita  hacarte 
fuppreiTi :  vt  cV  multas  alias  ignobiliores  fceminas  non  folum  ab  hoc  morbo,  fcd  ctia  ab  alrjs  vte- 
riaegritudinibus,cxemi.  Quidverdmecomemorareopuscft,  vtnullum  remcdiumfacro  igni, 
■{Ipvo-iTriXou;  Graeci  dicut,}-cfricacius  adhibeatur,quam  bilem  expurgans  $  nullum  magis  aducr- 
fum,quam  pituitam  cducens  C  Diem  hunc  totum contercrem3ii  quam  admiranda  opera  purga- 
tibus  mcdicamentis  abfoluantur,referre  vellem :  quae  tamen  iftos  ignorare  verifimile  cft,  arte  tra^  H 
tftandi  medicinas  cxpurgantes  nunquam  edodos.  Nam  ciim  nec  quicquam  extarc  pcnitus  arbi- 
trentur,quod  purgct,quo  pacto  vel  quibus  in  morbis  purgationibus  vtendu,vel  quo  mo- 
do,intelligentC  Hac  de  caufa  quam  plures  fola  experientia  duclia»grotantes  medican- 
tur.Noftri  autcm  ifti  fapientes  qui  rerum  rationes  tractant ,  non  qud  aliquid  ex- 
pcrientia  inuentis  addant,fed  vt  eam  fubuertant,longe  perniciofius  fjs ,  qui 
folo  vfu  nulla  q3  rati one  ducuntur,medicam  rem  exercent.  Cgterum 
horum  ommum  principium  atque  fons  vnus  eft,conceptum  ad- 
uerfus  Hippocratem  odium,  ex  quo  ceu  fonte  cu alia  mul- 
ta  abfurda  manant,  tum  praefens  hoc  confilium ,  vim 
attrahentem  abnegandi :  cuius  pars ,  fiue  fpe- 
cies  j  aut  quo  quis  alio  nomine  ap- 
pellare  velit,  purganas 
niedicamenti  fa- 
cultas  eft  ♦ 


ss 


G  A  L  E  N  I   Q^V  OS    P  V  R  G  A  R  £ 

CONVENIAT,  QVIBVS  MEDIC AMENTIS 

ET    QYO    TE.MPORE,  LIBER. 

[ulio  Martiano  Rota  Interpreto 

Onhafi  efc  hic  Libellus,ex  Galeni licris  Excerptus:  &  efl  Caput  rvigefmumtcruum 
£7*  <z  igcj:mun:quartum  LtbrifeptimiCcllcFti  num  J]Icdi:malium 
ad  Iuliatmm  Imperatcrcm . 


Ali.f.  i.i  i. 
fmjx.6£»jp-  e 


A.U.i.Ei.d.1. 
ta.i.cap.}.foL 
^o.d 


Vi  fanocorporefunt,fi  purgentur,molcftias,fcnriunt :  namcV  verri- 
gincs  cV  tormina  pauunrur,egre  q,  purgatio  fucccdit,cV  cum  hoc  ctia 
ccleritercxoluuntur.  Caufa  autemhorum  omruum  medicamcntum 
eft,qucd  cum  iibi  obnoxium  humorem  educcre  cupiat.ncc  lpi  um  re- 
pcriat.fanguinem  cV  carnes  colliquat ,  vt  cx  cis  quod  fuum  cft  cliciat» 
At  fani  quidcadhuc,fedmlicuacuattfuennt,a?grotamn.preucnic^ 
di  funt.cV  meuntc  vcre lnanicndi  vcl  miilo  fanguine,  G  cx  mulutudi- 
ne:  vel  data  pocione.fi  cx  humorum  corruptcla ,  morbis  capi  foleant. 
Nos  ctenim  Podagram  cV  articulorum  dolorcs  tntcr  lnitia  tamen.qui 
no  adhuc  drcum  arnculos  nodum  fccerant,ciufmodi  euaaiationc  cd- 
pIuresannosinhibuimus.Non  paucosinlupcr,  fanguincmexpucn:es,comiualcs:attonKOs,me- 
lanchohcos,cVhuiusgcncris  ahosdiutinos  afrecnjs,quodiximusmodo,euacuando  fcdauimus. 
C Multis itaq: pituitam.alns amaram bilem,quibufdam  nigram, non  paucis fcrofa  excrcmenta ,  ad 
impendentis  morbi  quahtatcm;expurgare conducit :  Velut  cccc  Mclancholia  quidam,  oiC  pur- 
gatusfiierit.finguloquoqucannocapitur:Irjncpurgononfolum  verc,  fcdaurumno  etiam.  Itc 
fccminam  quandam  Canaum  m  mammilla  quondamhabentcm  quotannisaduenrante  verefi- 
mihter  cuacuo:quamad  ianitatem  rcuocaui,  vfusmcdicamento  nigram  bilem  validius  fubtra- 
hcnte.Harc  fi  quandoailumpta  purgatio  non  rucrit , dolore  mammillam  fcnnt  altiusinfcffa- 
ri.  Q_j!ncVindpicntemElcphantia[immiiioprimumianguinc,cVpotione  darainalio,  fanaui: 
deindehu:cquoqucvnica  purgatioinlmgulosannos  fumdt,que  mtermiffa  morbum  ftaum 
reuocat.  Atquchoegcnusa:gritudinurnnigroshumorcsfubdua  poftuIat:comiualesautem,at- 
toniu,qui  q:a~grc  fpintumducunt,pituitofos:velutarticulorum  dolores  li  multocum  calorcin- 
feitem.arnaram  bilem:lintumcantn"igcantq:,pituitam.cxtrahi  volunt.  Alius  quidameftiuo  te- 
jjorcfcbre  Tertiana  fcmpcrcorripiebaturrquimultosiam  annosfebrem  nonfenfit,noftrocon- 
lilio decedente  veic  flauam  bilem  antea fubtrahcndo.Hoc enim  temporc  ld  gcnus  hommcs  ma- 
nne  melius  eft:  Quemadmodum  comitiales.cV  attonitos.articulorum  q:  morbo  laboi  atcs,cx  me- 
lancholicos,ac  quicunq:  humorum  crafTiue  in  morbos  mcidunt ,  mchoantc  vcre.  Oportet  au- 
D  tem,pnusquam purgans exhibcamus  medicamctum, cralfos  humorcs attcnuarc,  tcnaces q: dif- 
fecare,cVmeanjsrecludere,pcrquostrarjciatq:deduciqucant,lipurgauo  fuccederc  opnma  de- 
beatxum  in  reliquis  omn:bus, tuin  prccipue  ln  elleborum allumentibus.  \  is cnim  mcdicamen- 
ri,quediuellit,cum  humorcs arlectis  mcmbris  altius  mharrentcs  cxcuriat,  cV  ob  hoc  longis mor- 
bis  proiirfaahus  opus  fuum  abfoIuit,prius  attcnuaus  humonbus.Quod  qui  negligenunolcitas 
obibunt  purgationcs,hoc cft  non  fine  torminibus;interdum  cV  verugine  quadam.multa  q;  nau- 
fea.malopulfu.exoluuonc.cVdifncultatc.  Oeborum  ltaquefumptun  naturam  pnus  cxperiri 
debcmus.quomodo  lllafehabeatad  fupernascxpurgauoncs,easdico  qaaevomcndonunt.Ex- 
pcncmurautcm,ii  quae  vomitummcdioaiter  prouocant,cxhibuenmus:quicnim  raalc  hocpa- 
clonon  purgabitur,hicnifipreparatusadellcborum  agcndus  non  cft.  Pra?paratur  autcmcum 
vomitu  lpfo  larpius  ractc,ita co  qui clleborum  accepturus cft.vomcre  prompuus affuefccte:  nim 
melius  cuamXi  corpus  humidum  antca faciemus.  Humefat  autem  corpus  parum  multo cibo, 
paxtimquictcAcquietcmquidem  lftudfacerc  ncmimdubium  cllepotcft:  quandovt  cxcrcita- 
tiomcmbracxiccat, ltaquies.oim  vacatio  quardam  cVexerdtiocontrana  fit,  humiditatcs  con- 
fcruat:  At  cibus  quamuis  largc  ingefrus  non  omnis  humcctat ,  fed  is  qui  vchcmcntes  cuahtatcs 
nonhabctjhoceft  ncc  fallcdincm,nec  aaimomam:  nccamarus,aut  acerbusht.  Nos  ltaque 

acctum 


■ 


D  E    I  I  S    Q^V  O  S 

acctum  mulfumjaUquadobibendumcxhil3Uiraus,mquocIlebori'aU>i  ramufculos  pcrintcgrum  E 
diem  ac  noclcm  raphanis  nifixos  dimiferamus:eifct  cp  hxcellcbori  leuis  cxpurgatio.  Ceteriim 
quianguitum  PeciushabcntA'idcircopu]monemcomprc(rum,adcuomeJununcptinimi  funt 
ciim  ahjs  vomcre  facientibus,tum  prxcipuc  vcratro:  conceptaculum  cnim  aliquod  ex  rjs  qux  re- 
fpirando  vfui  funt,dirumpcnt.  Conucnit  mfupcr  Amaram  fiiiem  per  fupcriora,  Pituitam  per 
inferiora  magis  educcre :  quamuis  lntcrdum  contrarium  facerc  oportcat ,  ii  in  vcntriculo  pi  tui  ta, 
inintcftinisaggeftabiIisconltitcrit:nam  atrabilis  per  mferiora  lemper  cfteijcicnda.  Qudd  ad 
4\Aph.4.Ext.  Anniautcm  temporaattinet.inaphorifmisHippocratisfcriptumcit,  ||  /Eftate  fupcriores,  hye- 
od.i7-h        mc  mferiores,ventris  partcs  mcdicameto  purgandas  efte:  cV  regiones,  calorc  frigore  diitinclas 

ad  anm  tempora  xftimari  dcbcrc.  Idcm  eft  cV  m  anatibus  fcnticndum.  Cofuetudo  "  quoqj  haud    A.L i .£ *.ca 
parum  cuacuationis  modum  oftcndit.Nam  qui  aflueti  funt  vomcre ,  per  fuperiora  purgari  faci-  fol-7*-h 
lius tolerant: non affueti  periculum  fubeunt,  pradcrtim  (i  elleboro  purgentur.  iYIorbi  prarterea 
Gcnusfpec°tandumerit:Hydropscnimquern  $A'e^aT/ai>appellant,cgctmcdicamcntopitui- 
tam  educente,ac  primd  quidem  pcr  inferiora,  deindc  pcr  vomitum ,  poftrcmo  pcr  narcs  cV  pala- 
tum.Cumcmm  noxius  humorin  vniuerfumcorpusrcdundant,omncs  cuacuationum  fpecics 
admoucbimus.  Athydropi  Afcite,quippiamaquamdctrahcnsoftcrcmus:  Vclut  Rcgio  mor-  F 
bo  Iaboranti,  aliquid  quod  bilcm  cducat :  nam  cV  his  bilcm  cuocarc  multifariam  opus  cit,furfum, 
dcorfum,per  vrmaemcatus,  pcrpalatum,cvnarcs.  Eodemmodoii  fiilisAtra  fupra  modumex- 
creiicrit,vt  in  melancholia,  cancro,  clephantiafi,  aliquid  quod  nigram  biledctrahatcxhibcmus: 
N.im  Comitialcs  pituitam  inanicntibus cxpurgamus.  Ex  his  itacp  planum  cft  morbi  conditio- 
ncm  oitcndere  cV  humorem  euacuandum,cV locum  per  qucm  cduccrc  ipfum  conucniat.  Nenv 
pc  inrlammationem  habcntibus  in  iccinore,iimuIatcp  maturucrit,aluum  fubduccmus,  ciim  in  fi- 
mis iedrioris partibus ca  mcubucrit: at fi  ln  gibbis cxtiterit,vrinam  ciebimus  :  Itide  cV  in rcliquis 
fpcotabimus,  humorcm  cxubcrantem,cV  locum  humore  infcftatum,  cx  quo  tanquam  caufa  qua- 
dam,vis  morbi  confurgit :  haec  cnim  cV  quid  cuacuamlum,  cVquomodo,oc  qua  partc  euacuandu, 
indicubunt,  Scad  haxomnia  tcmpusetiam  monftrabunt.  Siquidcm  intcr  initia  morbi ,  tcnucs 
cV  aquofos  humores  cuacuabis:  vbi  craiTi  cV  tcnaces  fucrint,  qualcs  fuaptc  natura  funt  pituita  3C 
mgra  bilis,concOdionem  cxpcaabis.  Accelfioncs  quoquc  quo  modo  euacuandum  iit  docent. 
Na:vi  dum  accciTio  inicftabit,a  fuperioribus  educes:  vbi  dcftitcrit,quod  intermhTionem  dicimus, 
abinferk>ribus  trahes.  Ad  hocetiam  facientquac  Sponteinmorbis  cucniunt.Multis  enim  per 
accelfiones  vomitus  cxcitarur ,  cV  fanguis  e  naribus  erumpit,  non  paucis  intermiiTione  facfta  lo- G 
tium  cV  aluus  fluit.  Praetipue  verd  quo  tempore acceifioncs, cV iudiciales dies adueniant,obfer- 
uandi  erunt,  iiqtudo  per  inicrna  purgarc  molieris.  Nam  ii  ad  fupcriora  humores  inclinaucrint, 
purgantis  medicamenri  cfhcacia  lmpedictur.  ln  his autem  qui  iam  argrotant,fi  Diuturnusfutu- 
ruseir  morbus^cxpccfiaiidafcmpcrcntconcoclio  :  Sm  Acutusfit,intcrinitia,ii  moddaconci- 
tati.spcndcathumoribus,purgarelicet:quanquam  Sviftudipfum  magna  cum  animaducriione, 
diligend  t\i  coniidcratione  f  iciendum  eft.  Nequc  enim  exiguum  impendct  periculum  ,  ne  fini- 
ftrc  purgatio  fucccdat,co  quod  quarcunqj  purgant,latentcm  caloris  excitandi  potcftatem  habet: 
cVfebris,vt  febris  eft,cV  fccundum  fuam  rationem,non  iicca  ncq3  calida ,  fcd  hifce  fummc  contra- 
ria,  humida  frigida  c^rcquirit.Non  igitur  fcbrilis  caloris  gratia  purgans  cxhibcmus  mcdicame- 
tum,quod  nos quoque  quantum  in  lpfo  eft,nocere  icimus :  vcrum  vt  humores  febrem  concitan 
tes extii"pcmus. Vtilitasitacpmaior  proueniredebetmolcftanti  humoredcrra(fio,quam  abcx- 
purganti  rcmcdio  nocumentum,quod  neceftarid  corpori  infligitur :  vtilitas  autem  maior  obue- 
nict,ii  cV  quicquid  la;debat,Sc'  fine  moleftia,  dctraclum  fueri t.  Vt  autem  hoc  fiat,antc  omnia  con 
fiderareoportet,idoneus'nefit  adeiufmodi  purgationem  qui  morbo  Iaborat,  Etcnim  quifaepe 
cruditate  laborarint,cV  qui  tenacibus  QC  craffis vefci  confueuerint,qui  cp  fub  coftis  tenfum  cV  in-  H 
flatum  ventrem  habcnt,  vel  cximie  calidum  atque  feruentem,  aut  in  his  locis  inflammationes  fen 
tiunt,omnes  ad  purgationes  funt  inepti.  Hos  itaque  dimittere  oportet :  nam  quoad  flcri  poteft, 
agroti  humores  ad  Huendum  paratos  effe  conuenit,hoc  eft  tenues  minus  63  tenaces  :  ac  meatus, 
per  quos  trarjcientur,  apertos  efle,ne  qua  illos  moretur  obftruclio.  Hxc  nos  quoque  antca  fa- 
cere  moliemur,cum  aliqucm  purgare  volemus.  In acutisVerd  morbis,  ii  ftatim  intcr  initia  pri>    A.ii.i.f^. c 
mo  die  vel  non  vlterius  fecundo,purgatione  vti  velimus  turgente  materia ,  huiufmodi  prarpara-    foI  ,7I-h 
tioni locus non eft,niii quis  fortenac°tusfueritoccafionem,aquam  mulfam  exhibendi,in  qua 
hyffopum^origanumVe^aut  tragoriganum,vel  thymum,vel  pulegium,vel  quippiam  aliud  hu- 
mores  attcnuans,incoxerit.  Quocircarard  in  acutis  morbis,modd  rationem  adhibeamus,ab  ini- 
tio  nobis  medicamenta  vfui  erunt,ciim  neque  afrligentes  humores  plerunq^  concitati  iint  a  prin- 
„  ,   N        cipio :  neq-„fi hoc  adfit,egrotus  aptus  fit  purgationi,vel fe  pr^parandi  tempus  idoneumnobisno 
hriZr  m  an-  Praeftet*  Concitari  vero  cV  turgere  humores  dicuntur,cum  motu  vehemeti  agitantur : ac ab  vno 
ttqm  codia,  locoadaliudconfluentesintcr  principia  morbi  hominem  vexant ,  ddloresqjac  titillationesaf- 
cfitod  ejlfafti-  ferendo  aegrum  quiefcere  non  permittunt.  Hos  ergo  humores  euacuareconuenit,inmotu, 
diA  cientes.    agi tatione,cV  fluxu  pofitos :  Qui  verd  iam  aliqua  in  parte  corporis  confederut,necp  vllo  alio  au- 

xilio 


I 


PVRGARE    OPORTET  S9 

Axilio  ncqucpurgantinicdicamcntopriiisrnoucndifunr;qujm  concodi  fucrint:tuncenimcVna 
turam euacuationiadiutricem  habcbimus.  Haecenim  (imul atqucconcoxit,  humorescxccrncre 
atquefupeifluarcfecarc  confpicitur,quo  tcmporeiudicatio  morbi  quoq3,quamcri(im  appcllant, 
cclebratur.  Vcrumquoticsnaturacuacuationem  abfoluit,nu!la  infuper  opus  cft  mcdicinarcum 
autcmipfammediocritcracfegniuspcragit,quoddec(tmcdicos  fupplcrcconucnit.  Illud  vcro 
non  ignorarc  par cft,rard  eucnire  vt  ab  vno  mebro  ad  aliud  humorcs  confluant :  fepius  accidcre, 
vtaliqua  in  partc  corporisquicfcant,ibi  qjtandiu  mancantdonccconcoquantur  toto  morbi  tcm 
pore,quoadufq3  foluatur.  Cum  crgo  non  folum  morbus  acutus  fucrit ,  vcluti  plcurefis,  fed  etiam 
maxima  cum  fcbrc,muIto  magis  caucnda  eft  purgationis  exhibitio,praecipuc  cum  egrotantis  na- 
turanobisincognitafucrit.Alij  nanqucdirhcultcrpurgarifoIcnt:alrj  modicapotionccbibita,co 
piofe  vacuantur.  Cum  itaque  febris  vchcmens  non  fucrit,a*gri  q$  naturam  noucris,inanicns  mc- 
dicamcntum  dabis,cllcborum  nigrum,aut  aliud  limilc  quippiam,  quorum  cft  ctiam  diacolocyn- 
this,quam  nuc  vfitato  nominc  hieram  hoccft  facram  appcllant.  Harccum  varie  conh'ciatur,qua? 
veratrum  alfump(it,ncc  fcammonium  habct,  mcdicamentum  eft  eximic  purgas ,  in  fjs  tamcn,  in 
quibuscducftioconucnit.  ||PoftalTumptamvcropurgationemftatim  hordei  pulticulam  forbcrc  dc  Ratvid. 
B vtilceft,vt Hippocratcs inquit.Nam purgans mcdicamentum vtexiguum ctiam fuerit, in fundu  m^f*^A 
ventriculi  defccndat,oportct :  In  dcfccnfu  cum  gula  &C  quicquid  vcntriculi gulam  cxcipit,non  fo 
lum  mcdicamenti  qualitate,fcdetiam  fubftatiainterdcgluticndum  appulfa,inficiatur,magnopc- 
Lli.  f  4- c  5-  relieditur :  Qiiarc  "vtilc eft  hordei cremorem  deinccps  forbere,  propterea quod  abftergcrc 3C m- 
M-75«d  fcrius  trahcre  potcft,id  quod  tranfeudofemcatibusimpIicuit,cY  tcmpcrarcatqucimmutarcmc- 
dicamentiqualitatcm,quaemcmbrisinfedit.  Ob  haecigitur  Hippocratesiubetab  aflumptapur^ 
gationeaegrotoshordci  pulticulam  ftatimbibere:nontamen  eamdare  confulit,ciim  purgatio 
proccderc  incipit,  timcns  nc  purgationis  opus  dilfoluatur.  Quamuis  intcrdum  data  purpationc 
aluus  non  cgcrit,vcl  ob  argri  naturam  eiufmodi:  vel  quia  quod  purgare  dcbet ,  exiguum  f  jit.  Ple 
runque  etiam  ftercus  dcnlatum  atque in  aliquo  inteftino  exiccatum ,  quod clyftere  fubduci  opus 
fuit,antea  quam  medicamcntum  exhiberetur,euacuationem  prohiber.  Poteft  infupcr  natura 
ad  vrinam  vergentc,  potio,  quae  fubducere  aluum  debuerat ,  nihil  efficere.  Interdum  quoqj cuni 
euacuatio  fruliratur,praetcr  hoc  quod  nocumentum  aliquod  corpori  non  affert,  in  nutrimcntum 
etiam  tranlit.  Interim  tamen  in  pcrnitiem  5C  venenum  mutatur.  Cum  vero  mcdicamcnra  om- 
nia  quxcunq3  purgant,vcntriculum  lxdant,cV  maxime  eius  oftium.quod  maximc  ncruofum  cft, 
C  &C  acutiffime  fentit,  cxcogitatumcft  benc  olentia  purgantibus  admifcere ,  ne  fola  atqj  finccra  eo- 
rum  vis  oftium  ventriculi  attingat.  Oportet  autcm  admifta  femina  talia effe,  quae  cY  mcdicamen- 
ti  malitiam  retundere,8<[  eius  opus  impedire  nequcant :  quae  Cjj  attenuare  5C  incidcrc  valcant : 
QC  vt  craffos  humorcs  fecare,  5C  vias  pcr  quas  educi  deber,  aperire  &C  patefacere  poffint» 
bl 74. 'c'0'4,  Oportct"praetcrea  vtcommifta  libi  inuiccm medicamenta confentiant , nequc 

vlla  in  re  difcrcpent.  Difcrepant  autem  non  cum  hocbilem ,  illud  pitui- 
tam  trahit ,  vtraque enim  pari  modo  euacuationcm  procurant: 
veruii  hocccleritcr,iIlud  tardius,  abaftumptione  purgare 
incipit.  Ita  nanque  inarqualitcr  cuacuatio  celebratur, 
quamuis  fimul  acccpta  fint.  Inaequalem 
autem  euacuationcm  dico,  fi  cum 
hxc  defiuiffc  videtur  eua- 
cuatio,aliarurfus 
incipiat. 

p  1  n  1  s 


QiiintaClafTis.  MMMMM  Galeni 


GALENI   DE  THERIACA 

ADPISONEM 

Iulio  Martiano  Rota  Interpreto 

Sunt  cjui  negent hunc  librum  efle  Galeni ,  nec fine  caufa.  Aetms  tamen  in  capite de  Sale 
Theriaco,citat  Galeni  verba,ex  hoc  libro  defumpta. 


Libri  Dcdicatio,  ^Andromachi  Commendatio,     Quid  Galenum  tmpulcrit 
^4d  hoc  obus  fcribendum. 


C^P.  I. 


t  Grace  im- 
frefin  legitnr 

VTQTIVOf  AV 

S~poua.yjvx.ot 
Aot/aV-oy,/.  a 
cjuoda\Andro 
macho^ocato. 
inatttjuiJ?imo 
at  cod.  legitur 

V  TOTIVOi  O.V 

<Tpo$-  /jictyvov 
Kii.Ko\jf^,a\j, 
i,  a  quoda^vt- 
ro ,  cui  nomen 
Magnus. 


6.  Epid.co.i.t. 


T  hunc  tibi  de  Theriacalibru,maximePifo,diligcntcr  omnia  pcrfcru 
tans,cu  ipfe  vltro  de  induftria  dedicaui,  tu quia  aiurn  tuum  ab  huiufce 
mcdicamcnti  cognitione  no abhorrcntc animaducrti,quo  tne ,  ficu ti 
confueucram,aedes  tuas  ingrefTus,cV  alrjs  qua  plurir  n's,ubi  cofuetis 
voluminibus  circufcptu  te  offendi:5c  fcriptu  quendam  dc  Thcriaca  Ii 
bcllum ,  auide  pcrcurrenteinueni.Soles.n.a  publicis  occupationibus 
ocium  nacftus ,  tepus  omne in euoluendis  antiquoru  philofophorum 
Iibris,confumere.  Vt  igitur  me  tibi  accedcnte,  blando  pnmum  vulru. 
dcindc  verbis  etiam,excepifti,  intermiiTam  poftmodu  Ie«fiionc  aufctil- 
tantibus  nobis  profecutus  es.Na  cVego  libenter  aurcs  adhibcbam ,  cu  G 
opus lllud  no  incocinne  fcriptu  elTe coftaret  t  a  viro  quodam,cui  nome  Andromachus  fuit,}-arie 
mcdicam  ad  fummu  vfqjedoclo,nec  faciendo  folu,fed  dicedo  et,vehemcntcr  excrcitato.  Hicitaq? 
qudd  vtroq^praftaretjrcliquos  mcdicosab  fuaetepeftatisImperatoribusanteire,vtmihi  quidem 
vr,credituseft:cuiforfitancVpatria  aliquid,admedicinaoptimec6fequenda,attuht.  Naexinfula 
Crcta  genus  ducebat,quam  credibilc  fuit,vt  complurcs  herbas,fic  tale  virum  produccrc  potuiflfe, 
qui  humano  generi  falutare  antidotum  coponeret.  Cum  itaqj  tu  huiufcc  viri  libellum  lcgeres, 
plurimum  quidem  ego  gaudebam :  admirabar  q$  magnopcre,q>  rebus  quae  ab  eo  fcriptore  trade- 
bantur,mcntem  tantopere  adhibcres : nec poteram  non  habere  magnas  gratias noftri  tcporis for 
tunae,q>  te  vfq^ adeo  ftudiofum  medicinae confpicieba.Maior  fiquidem  pars  hominu  aures  tantu 
libi  demulccri  volunt  mcdicorum  orationibus :  tu  vcro  no  folu,quae  ab  eis  dicuntur  cu  voluptate 
audis,vcru  etiam  multa  quae  non  exprimuntur,  infita  tibi  prudentia  cV  apte  cV  facilc  conrjcis :  inv 
mo  cV  peragcnda  quaedam  fic  accurate  cognofcis  ac  infpicis,  veluti  nos  qui  magnis  laboribus  ifta 
didicimus.Id  quod  ego  qua  veriifime  fum  in  te  ipfo  contcmplatus ,  atqj  magnopcre  demiratus , 
quado  charifTimus  omnium  tibi filius,vrgente  quadam  equitandi  neceffitate fummis  femoribus 
aegrotauit.Sacrisenimcertaminibus  tuncipfe  praeeras ,  quae  in  honoremdcorum  Romanorum  H 
celebrabantur.Oportcbat  autem  eo  tepore,nobiles  etiam  pueros  equis  infidentcs,  atcp  pro  condi 
tionecertaminum ad numeru difcurrentes, Iudum quendam  obire.Tuncigitur filio  quoo^ tuo 
valdetenero  coxarumfummitasafubieclisftraguliscontufajinrlammationem  conrraxit,cVinde 
faniem  collegit ,  quam  per  incifione  educere  opus  fuit. Ac  pucr  quidc,perinde  atqj ia  vir  aliquis 
eflet,patienter  oia  fuftinens  apte  curabatunputaffes  illum  ad  inftantia  mala  fortiter  tolerada  phi- 
lofophorum  fermonibus  optime  inftrucftum.Tu  vero  diligenter  adeo,praefens  cum  fores ,  infpi^ 
cicbaSjCV  omnia  quae  a  nobis  fi'ebant,annotabas,vt  fi  quando  minus  apte  quippiam  ficret,  infta- 
resillico,  moneres  ^  |Nihil  temercfecundum  Hippocratemagedum.Quamobrem  cgofingula 
dihgentius  obferuans,etiam  pluscj?  conueniat  operofius  quippia  quod  abs  te  fieret,animaducrti. 
Na  fi  quod  corum  quae  a  medete  imponebanf,apte  minus  i  nfifteret ,  illud  tu  ftatim  tui  s  digitis  ita 
transferebas,atcp  fic  decentcr  vulneri  coaptabas,vt  mirabile  foret  fpecTare,  tanta  te  manibus  pro- 
ptitudincm  oftendcre,ob  amorcm  quo  filium  profequcbaris ,  ingenium  Cq^  tuum  ad  ola  verfatile, 
quanta  qui  funt arte  exacftc  confccuti.Quaobrem  illud  in  te  merito confpici  poffe  vidcbaf ,  quod 
etia  fapietiffimus  philofophus  PIato,ficut  par  fuit,  I  qua  plurimis  faepe  fpecularus,veritatis  qz  ne- 
ceffitate  dcledatus,alTeruit,QLi.c  in  noftra  cognitione  veniut ,  no  difcere  nos,fed  rcminifci^inge-  x 

nitam  qj 


AD  PISONEM 


«  A  nitam  cjjhumanementirerum  oium  efle  notitiam:quae  tum  dcniqj  fefcpandit,  qii  vfus  cxpoftu- 
«  lat.  Vtigiturjartismedicae  peritiam  in  tehlrj  follicitudo,nihil  nobis  talecxpectucibus,aperuit,ita 
vir  elegans bC  ingeniofus  cum  fis,  lcgendis  de  theriaca  verfibus  mtcntus  cras ,  procurabas q3 cum 
illius  vires  cV  temperatura  cognofcere,tum  quatitatis  modu,  cV  vfus  opportunitatcm  lntelligci  c. 
Tberuc&  Commendatio^  Dignotio,  Prinupum  cj;  Romtnorum  h.tc  m  re  Srudium,  C  *A  P.  z. 
MjJktAt  "TVT  Am"re  vera  celebranffima  elt  apud  omnes  hoies  partim  ob  promiffionum  ccrtitudincm , 
fol.^ii.g  J.  \  partim  ob  actionum efrlcaciXNullus.n.vnqj  traditur  occubuiffe,  qui  comorfus  ab  hifcc  fc 
ris  que  confueuerut  nccare,  theriaca  fubito  fumpfillet.  Ac  fi  quis  prius  iplum  bibat,inde  q;  pauto 
poftab  aliquo  ferpcntefcriatur,  irntum  cfTe  venenuillud  compcrtu  eft:  Quod  l.ipcnumero  co- 
plures  magiftratus ,  qui  mortis cV virae  poteftatc  habet:cV  vtru  quae  promimt  antidotus  pra*ftare 
queat , dignofcere  volunt: in  hoibus  ob aliquod  perpetratum  tacinus  carnihcinx  adiudicatis  ex- 
periuntur.  Nos  aut  qui  in  hoibus  periculum  facere  non  polTumus,in  ahjs  quibufdam  auhbus  ve- 
rum  de  ipfa  iudicium  fumere  tentamus.  Accipimus.n.gallos  non  domi  cnutnros  cV  contubcrna- 
ies  noftros,  verum  fylueftres,ficciori  cum  fint  tcperatura :  dcindc  iniecTis  fcrpcti  bus,il!os  qui  the^ 
riacam  non  biberint,ilhco  mori  vi  demus :  alios  aut  qui  biberunt ,  confiftcrc ,  cV  vi  tam  et  poft  ictu 
;B  rerinere.  Nonnunq;  vero  cV  hoc  pacio ,  num  adultcrata  Gi  cxperiri  conucnit.Duta  prius  theria- 
ca,poftmodum  cxhibemus  mcdicinam  aluum  fubduccntem:ac ,  li  qui  alTumpfit  non  purgatur , 
optimam  iudicamus  antidotum  fuiffe ,  qfh  purgari  prohibuit  eum ,  qui  purgantcm  mcdicina  af- 
fumpferat.  Atcp  haec  probatio  nuncp  nos  fefellit.quin  vera  thcriacaagnofccrcmus.MuIte  quippe 
fiunt  ab  impoftonbus  hac etiam  in  re  fraudes :  vulgus  qj  fola  theriacae  fama  dcceptu ,  ab  lftis  qui- 
bus  ars  eft mcrccnaria,non recie copofitam  antidotum  multa  pecunia  redimi t.Etcnim  aliqui  re- 
periuntur  qui  quanqj  valeant.toto  th  vitae  fuae  fpatio  theriacam  fine  intcrrnilTione  fufcipiunt ,  p- 
fcrtim  qui  propter  finiftros  cV  illibcralcs  mores  fecuri  no  viuunt ,  fed  morte  libi  n  infidias  ab  ini- 
micis impendere  fcmper exiftimat.  Aliqui  vero  fingulis diebus  incolumitatc corporis  ducti  thc- 
riacamatTumut,qucmadmodum  nos  Marcum  Antoninum,qui  paulo  ante  Romanum  impcriu 
fummaintegritate  adminiftrauit,cVcorporisfui  temperamentum  exacta  prudentiacognouit, 
abunde  quali  delicato  quodam  cibo,vfum  nouimus.  Ab  illo.n.auctoritas  medicamento  amplior 
creuit,cum  eius  efficacia  latius  inter  hoies  diuulgaretur : fiquidem  cum  Imperator  vitam  fana  tra 
duceret  vtilitatis  fidem  antidotus  maiorem  obtinebat.  Verum  Antonini  quidc  temporibus  opus 
folummodo  theriacae  cois  fuit  fanitatem  Principis  intuctibus :  his  aut  Imperatoribus ,  vfus  ctiam 
C publicus  euafitXicet.n.oibus  nobis  ab  ipfis  petere ,  cV  tradita  per manus  antidoto  liberalitcr  cu- 
rari,quoniam  non  folum  cuncTos  excellunt,q>  adrjs  imperium  fint  adepti ,  fcd  etiam  quia  libcter 
in  vniuerfos  oia  bona  deos  imitati  conferunt :  tantum  q?  gaudium  concipiunt,quanro  fuerint  in- 
columitatem  ab  ipfis  confecuti,AIaximam  imperandi  partcm  arbitrantcs,cois  falutis  procurario- 
nem:  quae res  me magis in  admirationem  ipforum  rraxit.Necp  enim  de  thcriaca  folummodo  cu- 
ram habent,veru ita  funt  hoibus  in  rebus benigni, vt  fi  qh  quifpiam  amicoru antidoto egeat ,  mi 
randum  fit  quanta  promptitudine.quanta  q;  animi  propenlione,ipfam  coicent.Non.n.rheriaca: 
compofitionem  in  necefiirarem  vfus  difTerunt,fed  repentinis  occaliombus,improuilis  qj  eucnti- 
bus,promptam,paratam  q3 decenter habent.  Quo  tempore igitur  Antipatrus,cuigraecas cpifto- 
lasfcriberecomittcbant, bCob  morum  grauitatem exacram cp  rhetorica:artispentiamhonoris 
plurimum  deferebant,in  renalem  morbum  incidens,grauia  6V  irremediabilia  patereturjaude  di^ 
gnumeorumftudiumprofaluteamicorumfufccptumvidi,mirabiIem  qj  lnadmoucndis  remc^ 
drjs  concertationc.  Sic.n. varrjs  difTerentibus  q;  fymptomatis  occurrentcs,  morbo  rcpugnabant , 
vt  optimi  medici  cV  omne  vitae  tempus  in  re  medica  exercitati  confueuerunt.  Amica  vcro  mihi 
prae caeteris  Arriam,eximie commcndatam  cV ipfam  ab  Impcratoribus,  qp  philofophiae  diligctcr 
D  operamdaret,6V  praecipue  Platonis  lectione  delectaretur ,  non  leuiter  olim  aegrotantcm  fanarur. 
Laborabat.n.vetricuh  languore,  atq?  16  ita  fupine  decubebat ,  vt  ne  cibum  cjdc  accipcre  valerct: 
vnde  periculum  ipfi  imminebat,ne  defectu  nurrimenti  periret.Tunc ltaq; ,  licut cxpertilTimi  fo- 
lcnt  medici,mulierem  curarunt,vinum  abfynthio  medicatum ,  me  commoftrante ,  propinantcs. 
IMoxenim  vt  tale  vinum  bibit ,  cV  ftomachum  roborauit ,  cV  celenter  cibi  appctctiam  rccepit.  II- 
lud  vero,quod  in  hlio  tuo  contigit,  vt  recordcris  adhuc,crcdibile  cft.Collecto  fiquidem  ablcclTu , 
ru  quidem ,vt bonus  pater  , incifionem  rardabas :  tempus autem  fcftina  puris cmiffioncm  fuade- 
bat :  illi  dato  mcdicamento  nos  eain  re  magna  follicitudinc  hbcrarunt.Nam  fuperimpofitum  cm- 
plafirum  fubiectum  locum  incifionc  citiusaperuit,cV  omncm  inclufam  fanicm  lic  cduxit ,  vt  do- 
lorem  ea  de  caufa  puer  dcinceps  fentiret  nullum. 

Cur  eMultts  ^4nudonis  compon,ttw,InfitAm  q;  Rebus  omnibtti  e(]e  Vtrtutem,qu4/n  ratto- 

ne  Jenfibtts     inuejligxmtis.  C  *AP.  3. 

TAlem  igirur  dihgentiam  circa  ha*c  medicamcnta ,  ficuri  vidcs ,  ctim  neftri  Imperatorcs  ha- 
beant,  merito  theriacam  quoqj  fumma  cura  conficiunt.  Cu.n.lingula  quae  imponutur ,  ipfi 
diligenter  adeo  cxaminct ,  vt  ne  minimam  quidcm  rem  con  tcnant ,  propterca  mirandos  eftectus 
f>ducit.  Na  ficut  nofti ,  Theriaca ,  quemadmodum  mulus  c  rebus  coponitur,ita  q  uam  plunmos 

Qiiinta  ClalTis.  MMMMM    rj    .  vfus 


DE  THERIACA 


vfushabet.  Qu3obremfgodemiratus  fum  illuqui  primusipfius  coponcm  cft  aggrcflustvide' E 

tur  63  mihi  no  temcre,fcdexac?ta  quadam  rone,cV  cxquifito  fupra  moducofilio ,  tot  res  mifcuifTe. 

Non.n.iic  8C  nos  mcdicinarum  notitia  afTequimur,queadmodu  qui  fc  empiricos  ab  fola  experie- 

tia  cognominant.llli.n.omiffadifciplina  qux  rerum  natumnueftigat,quotics  oblatosacgros  nul 

la  rone  curant,turpiter  profitent  fe  remedia  partim  ab  infomntjs,partim  a  fortuna,fufcipere,Nos 

aute  'auxilia  c\ux  ro  8C  prima  8C  fola  excogi  tare  pot,  fumma  colideratione  diligetia  6,3  fcrutantes,    A1- 1U- c-  »• 

magno  ftudio  repcrimus :  qun;  aut  ro  no  valet  inucnire ,  ca  fcnfuum  iudicio  pcrpcdimus:  pleruq^ 

tn  vni  non  hdentes,pluriu  ccfura  adhibemus.Neqj.n.vt  calccm  frigidam  crcdamus  ,quauts  fit  vt 

nix,alba,  oculoru  dutaxat  iudicio  ftadu  effe  arbitramur :  aut  rofam  npterca  q>  rubra  fi  t,cahda  idcir 

co  ftatim  coccdimus:  Scd  oculistacftuadiuncfto,  calce  tacalida  deprchendimus,vt  fortitcr  vrat:ro 

fam  ta rWgtda  agnofcimus,vt  Ieuitcr  refrigcrct.  Sic  cV  in  rcliquis  mcdicinis  accurata  fenfuum  ona 

cuiusq;facultateinucnimus.  Na  guftusnobisdifcernit  illud  acutu  velfalfumcfTc,q>taIefit:hoc 

amaru  vcl  dulcc,q>  eiufmodi.Tacftus  aut  quae  calida  cV  f  rigida  ,quae  ficca  8>C  humida,contrccftando 

nobis  manifcftat.  Multa  quoq$  nariu  iudicio  expIoramus,in  primisqj  medicinaru  vires;quarum 

integritatem  odoris  vehcmctia,imbcciIIitatceiufdcremifrionc,colligtmus.Nositaq3fenfuuiudi' 

cio,quac  fimpliccs  medicina;  bona"  fecus  'uc  fint,cognofccntcs,ipfas  primum  cxpcnmur,inde  fcn  F 

fu  vfu  c]3 coprobatis  poftmodu experictia! rone  cotungimus : qua duce rcbus  in oibus  fequentes, 

8C  fimplicibus  remedns  ficut  par  cft  vtimur :  8>C  comonftrante  artis  via  ronc,  copolita  quam  opti- 

ma  conficimus.Nam  limul  atq;  dtdicimus  morbi  cuiufcp  naturam,  8>C  varia  diffcrcntcm  c]3  tempe 

raturam  fimplicis  vniufcuiufo^nouinuis,tumrcmcdiamifccmus,qua!fua!copofitionisdiuerfita' 

te  fingulis  argritudinibus  occurrant,oibus  cj3  hoibus  artificiofe  conucniant,variato  th  in  fingulis 

corporibus  medicameti  modo.Magna.n.vt  non  ignoras  remedioru  copia  promptam  habemus, 

8C  adco  multiplice,vt  non  folum  m  copofitis  fpccftari  multitudo  virtutis  iplius  qucat ,  fcd  in  fim- 

plicibus  ct.  Q>uoru  aha  oibus  fuis  partibus  vna  8C  eande  vim  oftcndunt:  vclut  Scamonia,  qux  fla 

ua  bilcm  violcter  educit:  velutatticu  Epithymu,  quod  nigra  bilcm  pcraluum  purgat:  velut  Gra 

nu  gnidi  u,quod  pituita  cV  oem  aquofum  humore  apcrte  fubducit.  Hae  fiquidem  mcdicina!  oibus 

fuis  partibus,tota  cj3  fua  fubftantia,  pdicfios  h  umorcs  cxtrahcre  cofpiciunf .  Nccp.n.hde  Bithyno 

Afclcpiadi  pra!ftamus,dicenti,tuc  occafione  data  humorcs  fubita  quada  mutatione  fieri ,  qh  pur- 

ganf  hoics.Na  cu  e  moltbus  8C  mcatibus  humana  corpora  conftare  femel  fuppofuifTet,atq3  io  ne^ 

garc  cogaturopationcs  natura!,cofcntancu  iphfuit,hucctdehumoribusafTerrcfcrmone:nimi^ 

r  u  quia  rone  caruit,prorfus  CJ3  fteri  no  potui  t  id  quod  fuppofucrat.Quis.n.mctc  pdi  tus  crcdat,  fta  G 

tim  vt  medicina  corpus  attingtt,humoris  educcdi  fubftantiam  .pcrcari  f  Quis  cotra  non  facile  fibi 

Tjfuadeat,humorcs  iftos  fuapte  natura  prius  in  corpore  fubftitilTe  f  CuVideat  icftericu  quo  tepore 

purgantc  bilis  mcdicina  accipit,2c!  fubito  ta  multa  bile  exccrnere,&L  a  pallore  ta  prompte  liberari^ 

Aqua  vero  intcr  cute  hhti,medicina  no  rcperiri,quai  cofeftim  vt  accepta  fuerit,  cotcnta  in  vcntre 

aquam  tota  educat,quin  vcl  nullus  vcl  minimus  humor  in  corporc  fuperfit ♦  Sed  dogma  puerili^  - 

tcr  feruas  Afclcptadcs  ifta  fe  vidcre  difilmulat,inuecla',ficut  dixi,fcntetia!  faues,  mauult  q^  ,pbabi'^ 

Iitcr  ftngcdo  cucla  expiri,  cp  vcrc  .ppria  cuiufcp  mcdicina!  facultatem  coccdere.  Nos  aut  cu  antedi 

da  fteri  videamus,cV  roncm  fccuti  cognofcamus  pofTe  nos  vere  naturalis  cuiusq^  medicamcti  vu 

rcs  fatcrf.praedidas  quoq^  medicinas  mgcnita  quadam  facultate  proprios  humores  extrahcre  pla 

nc  fcimus : quemadmodum  8C  in  magncte  lapide  virtutcm  quandam  infi tam ,  qua ferru ad  fc  ra^ 

pit;bona  ratione  credimus.  Dcus  enim  cft  illa,  ficut  in  hominibus,Natura ,  ,put  fentit  Homerus , 

qu:e  fimilibus  fimilia  adducendo  diuinas  co  pacfto  fuas  virtutes  oftendit» 

Simplicta  Medica.mentaplerunq;  Compofnas  l/ires  obtinere,  Diuerjas  corporU partes  &  Itdert 

&  iuuare}  Diuerfis  (j;  diuerfa  conucmre.  C  ^AP.  4. 

OMniu  "aut  natura  ideo  diligcter  ingrimus,  vt  facultate  accurate  difcamus,  p  qua  agut.  Dum  H  A.1. 1. 1 1 .  ca. 
itaq^  fcrutamur  ifta,dcprehcdimus  alia,licut  dicebam,oibus  fuis  partibus  idc  cV  poffe  cV  age  ^01-»1-1» 
re  femp : alia  vero,q ficut  partes diuerfas  habet,ita  vires  diftlmiles  oftendunt ,  8C  acftiones  plerucp 
ta  diuerfas  efficiunt,vt  cotrarios  efTeclus  in  humanis  corporibus  ab  eis  fieri  videamus,  q  res  infpi 
cictibus admirationc  excitat.  Siqs.n.Iapathrj  folia  comedat,  aluu defjciet : fin  aut  maducet eius fe^ 
mina,retinebit.Pari  mo  quocr^  galli  vcteris  ius,brafTice  decocflu,cV  cochlearu  marinaru  iufculu,ve 
tre^uocat:atipfiusbraft1ca!olus,cVilIorucarnescomefta!,  aftringiit.Aloespuluis,  cVaerisfqua-- 
ir  a3carniu  excrefcetias  in  vlceribus  coprimunt ,  8C  illuc  cofluetes  humores  ficcat :  ore  aut  fumpta 
corpus  totir  bi  molliut  cV  expurgat.  Lac  ipfum  fi  qs  diuidat ,  cotrarias  facultates  8C  vfus  habet:  fe- 
ru.n.ebibitu,vetre  laxat,  cafeus  emafus  eundc  cohibet.  Iam  vero  quaedam  ex  comiftis  virtutibus 
quas  in  fe  cotinct,admirabiles  adeo  ,pducut  efTecfius,vt  ne  fteri  quide  pofTe  audtetibus  videaf,  nifi 
ex  euetu  fide  oculis  ipfi  cofequanf.  Trifoliu  qct  verno  tpe  cu  floret,hyacintho  fimilis  eft ,  5C  femc 
agrefti  gnico  pare  gignit,fi  gs  valdedecoquat,  8C  inde  comorfum  a  phalagio  vel  et  vipera  Iocum 
decoclo  abluat,ipfum  fanat,cV  illico  dolorcs  amouet :  At  (i  gs  alius  non  pcufliis  eidc  aq,parte  fana 
immittat,fimile  comorfis  lcfionc ,  totidc  dolores  fentiet: vt  re  vera fummaadmirationc dignit 
fit,eandeherba  cV  gcufiTis  mcbris  fanitatem  mducere,cV  fanis  pcufiTionis  lefionem  inferre.Rurfus 

medicinx 


j 
l 


AD  PISONEM 


9  i 


A  mcdicina-  qua-dam  cxtant  nullo  pado  nutricndis  hoibus  idoneae,  vcluti  cicuta:  qux  fturnos  alit , 
nec  in  eis  mortiferam  vim  exercet,in  nobis  autem  vita?  calorem  extingui  t :  Et  veratrum,quod  ta- 
5°    metfi  coturniccs  "pafcat,hoIem  th  ftrangulat.  Non  nulla  vcro  deprehendimus,  quibuspropriu 
eft  partem  aliquam  corporis  folu  oftcndcre:  quemadmodu  lcpus  marinus,pulmonc:caiharides , 
veficam  exulccrant.  Et  rurfus  quibus  lniitum  eft,vt  aliquod  mcbrum  cx  oibus  iuucnt ,  vndc  ma- 
Ieaflec:uiecur,eupatorium  herbaplerunq3valdcconfirmauitj,cYvngucntaria  glanslicni  plurics 
cotuli  t,cV  faxifragia  atq^  bctonica  rcnibus  multotics  profuit.  Sunt  cV  alia*  qu£  membns  ahjs  con- 
ueniant  mcdicina'  cxpcricntia  comprobata:  quas  nos,licut  diccbam,  accuratc  nfcrutati,  propriu 
cuicp  valctudini  remcdium  adhibcmus,optimum  vt  in  alijs,  fic  in  hoc  quoqj  magiftru  fccuti  Hip 
pocratcm,qucm  exacftiffimum  mcdicinarum  artifice  fuilfc,  cum  alia  multa  probant  ab  eo  tradita, 
«    tum  illud  quod ipfe fcnbit in  fecundo  epidemioru libro  his verbis:  Medicamentoru modos no- 
«    uimus,quibus  fingula  qua*q3  fiunt :  non.n.codcm  modo  cucla,  fcd  alitcr  alia  ri  te  coponunf  .Nam 
«    quarda  cclerius,quada  tardius  colligunf :  paranf  etia  alitcr  alia,velut  ficcanf,tundunf,coquuntur, 
«    cV  id  genus alia,doncc  plurima  plus  minuant,  cV  quaq^ lingulis  accomodent.Praterea  quibus in 
«    morbis,morbi  a'tate,valctudinis  fpccie,vicTus  qualitate,anni  tempore,c6uenientcrexhibeantur, 
B  cVidgenusreliqua.  Per hacitaq3,vtvides,fummatim nosinftruit^monctcjjvtmedicinarunanj 
ram  intclligamus,vt  tcpus  quo  fumi  dcbeat  exploremus  ,vt  tpaturasaccipietiuinfpiciamus.Rc- 
periunf  .n.rc  uera  no  nulli ,  qui  ta  facilc  medicinas  fumut,vt  vel  ipfas  faepe  c5ficiant,vel  nulla  in  re 
fahe  ab  cis  maleafficiantur ,  intcrdum  etiam  in  nutrimcntum  commutent.  Aliqui  vero  mcdicinis 
accipicndis  incpti  funt  co  vfq^vt  ftatim  ab  initio  ipfas  auerfentur,cV indc  ftomachus  corum  fub- 
uenatur,demum  antcqnllaproccdereincipiat^iplifacilediffoluantur. 
Quid Meditos  tnduxcrtt ,">r  Plura  Simpltcta  comifceret: Qmf  ji  Primus~\ipertvs  therictc£ impofutt.  C \AP.  5. 

H/Ec  igitur,vt  cgo  quidcm  arbitror,  veteres  medici  quotquot  optimi  fuerunt ,  cu  ab  Hippo- 
crate  didiciffcnt,tam  optimas  medicametoru  copofitiones  inuexerut,coponis  artc  ex  ingre 
dictiscuiufq^teperaturamutuati.Na,fiquaenimiuintcnfasqualitateshabebant,  alioru  admiftio- 
ne  retudcrut :  fi  que  ni mi um  acrcs,h ebetarut : ac  poftremo  in  fi ngulis  morbis  varietate  perfpeda 
cV  in  fingulis  hoibus  tcperatura  perpenfa,magno  artificio  medicinas  adminiftrarunt.  Qiiamob- 
rem,opinor,  cV  hanc  ipfam  theriacam ,  de  qua  nobis  totus  hicliber  accurate  difceptat,  c  plurimis 
cV  optimis  rebus  appararunt.Nam  cu  ex  vna  parte  animaduertifTent ,  nec  ferpetiu  iclus  euadere , 
nec  venenorum  inlidias  euitare  nos  poffe,  fed  vtraqj  de  caufa  morte  incurrere :  ex  altera  vero  con 
C  fideraffent  tantopere  naturam  h  oium  inter  fe  differre,vt  quod  vni  prodeft,  alteri  non  coferat :  me 
rito  funt  multipliccm  cV  exquifitam  ipfius  copofitione  moliti,vt  hoc  noie  foret  in  oibus  hifce  ne- 
ceftitatibus  remediu  pra*fentaneu,cV  vfu  tam  opportuno  apud  oes  gentes  fummopere  celebrata. 
Siquidem  mihi  nihil  tam  di fficile  vf  in  vita  quam  ferpentes  bC  venena  vitare non  poffe.Nam cac 
tcra  qua*  nobis  excidium  inferre  queunt,euadere  fugiedo  poffumus:at  ifta ,  quia  caueri  nequeut, 
facile  dccipiunt.  Etcnim  fape  vnus  cV  alter  venenu  fibi  per  imprudentiaaiTumit,  nepe  quia  non 
intelligit,quid  vitet.  Item  aliusab  infeclo,vel  ferpente  no  animaduerfo  percufTus,qua  primu  inte 
rit.  Memini et  mein  hiftorijs legifTe  q> dux quida cxj  Romanis bello nauali dimicaturus, aiaduer 
tens  fe  militari  manu  impare(Carthaginefis  hicfuifTe  tradif)ollas  multas  impleuit  ferpentibus ,  cj 
cofcftim  interimere  folet.CG  itaqj  teftas  opertas  oes  repete  in  hoftes  iaculatusfuiffet ,  nec  llli  quid 
inclufum  foret,fufpicarcnf,atcp  ideo  fibi  noncauerer,no.n.c6fuetufueratciufmodi  tela  mitti,  bre 
ui  temporequa  plurimi  ferpetibus  icTti  cccidere.His  artibus  vir  ifte,tancj?  alter  ferpes  cV  ipfe  foret, 
in  bello  vfus,multoties  hoftium  manus  effugit.  Quaobrem  cV vobis  Principibus  ad  euitandum 
infidias,cV  exercituu  Ductoribus  in  varios  bellorum  euentus,neceffaria  hanc  antidotu  exiftimo : 
qua  fanc  quonda  licct  line  viperis  c6ficeref,plurimu  tn  aduerfus  haec  oia  valebat.  Inde  medici  cu 
D  huic  vni  inuigilarent:  cV  qud  maxime  prxfentanea  fieret,quid  adderent,inter  fe  confultarent:  mc 
dicus  quidam  excogitauit,viperas  admifcere.Ferunt  huc  virum  AndromachufuifTe,  medicij  co- 
memorationc  dignum  ,qui  non  multis  ante  nos  annis  fuit.Conuixit  enim  Neroni ,  cui  libellum 
vcrfibus  fcriptu  dicauit,  in  quo  Theriacaec5pofitione  cV  promiffiones  tradit.  Subfcriba  aut  illius 
carmen,ne  vir  elegas  adeo  cum  fis,ipfo  careas.  IUud  tantum  prius  dicam,Theriaca  duabus  de  cau 
fis  meritdjCV ab  eo  qui  fic ipfam  admifcuit,cV  a  nobis deinceps  appellata,fimul  quia  morfibus  fer 
pentum  maxime  fuccurrat,fimul  quia  viperinas  carnes  admixtas  habeat.  Sut  aut  carmina  haec 
Prtma  pars  Poemam  ^ndromachi  continet  Operts  dedicatwnem,Theriac£  nommd,Pro- 

mijitones:  &poftrcmo Dofim,Modumaf)t4mptioms,&Tempiis.  CuiP*  .6. 

ANtidotum  multis  infignem  viribus  audi 
Cafar,qui  nobis  ocia  tuta  facis. 
Tranquilla  hac,Hilaris  q3  fuo,pariter  qj  Serena, 

Nomine,cyancos  non  timet  vna  finus. 
Non  ,liquis  cupidis  cxprelTa  papauera  labris 

Hauferit,cxirium  poculafumptaferent. 
Non,fiquis  gclida  compleuerit  ora  cicuta, 

Qtiinta  ClaiTis.  MMMMM    ifj  Siquis 


DE  THERIACA 

«■  Siquishyofcyamum,fiueaconitabibat.  £ 
Non  fi  cantharidcs,aut  praefens  morte  venenum 

Colchi  tuum  fumat,feruida  Thapfe  cuum. 
Arida  non  dipfas,non  clarus  fraude  ceraftes, 

Non  fcret  imprelTo  vipera  dente  necem. 
Incallum  caudaconfurgct  fcorpius  vnca: 

Nec  fubitos  IucTus  aipis  iniqua  dabit. 
Non  ptyas  audebit  calido  pi  ogrelfa  cubili, 

Vt  prius  aduerfa  comminus  irc  via. 
Nullus  ob  haemorrhi  ftillabit  vulnera  fanguis: 

Nec  tumidos  faciet  prelTa  dryina  pedes. 
Claudere  non  cogent  odiofa  phalangia  fummum, 

Concuflu  tremulo  frigoribus  qj  diem: 
Non  hydrus.Nec  vbi  torret  Sol  aequora  cancro, 

Cum  petit  arua  minax,concitus  atqj  furir, 
Ora  trahensmuha  cherfydrus  caede  cruenta,  p 

Supremum  vitae  ducet  in  exitium. 
Hac  fidens  aeftu  per  rura  vagabere  Caefar, 

In  Lybico  quamuis  progrediare  folo. 
Nil  oberit  ficci  tibi  ruris  alumna  rubeta, 

Nil  geminum  tollens  amphifibamacaput. 
Haec  rurfus  ftomacho  prefens  medicina  tumenti  eft: 

Haec  ab  anhelanti  pecTore  tollit  onus : 
Aut  intus  toto  cu  m  fpiritus  vndicp  ventre 

Fluduat,&  furdis  vifcera  pulfataquis: 
Dira  c]3  ciim  miferum  dirumpunt  tormina  ventrem, 

Et  faliunt  longi  membra  dolore  coln 
Sanat  item  crocco  fuffufos  ora  colore, 

Regius  is  folito  nomine  morbus  crit. 
Hi  pofitas  nolunt  mifci  i  contingere  menfas, 

Ncc,fiquis  vitae  tempora  longa  daret.  G 
Sed  fibi  difiimiles  oculis  animi  q3  dolore, 

Contemnxmt  medicae,quis  putet  ?  artis  opem. 
Inuadet  quottcs  hydrops  maIa,corpora  liuor 

Inficitjhac  fies  Iiber  ab  antidoto. 
Hinc  hebetes  oculi  fibi  priftina  lumina  fument» 

Hacphthifisincipiens  vicla  recedit  ope. 
Sola  poteftinfecollecTos  foluere  neruos, 

Pendula  tunc  aliquis  tcnta  ue  colla  gerit. 
Nec  finit  vt  membrana,Ieucs  quae  pccTore  ab  imo 

ScpfitpulmoneSjvkfla  tumore  premat. 
Hac  etiam  magno  vefica  dolore  leuari,  <  ' 

Horrifici  ftimulis  vlceris  icla  folet. 
Sola  poteft  claufos  penis  referare  meatus, 

Irrita  quos  vrit,follicitat  q$  Venus. 
Cinxerunt  lumbos  renum  quandoq^  dolores,  H 

Hauriat  haecaliquis  pocula,fanus  erit. 
Sola  poteft  eadem  multis  accepta  diebus, 

ToIIere  de  laefo  pedore  puris  onus.  & 
Neu  te  dira  lues,neu  laedat  noxius  aer, 

Hanc  cape,cum  primo  eft  Sole  reueda  dtesV 
Hac  6J3  canum  rabiem  fato  impendente  fugabis, 

Cum  trepidat  moriens,St'  fitit  aeger  aquas. 
Infomnes  demum  quibus  eft  mos  ducere  nodes, 

Conciliat  fomnum,peruigiles  qj  leuat. 
Pondus  erit  quantum  creuit  faba,quam  pater  atro 

Atqj  reftagnanti  flumine,Nilus  alir. 
Ipfe  tribus  cyathis  praefcriptum  dilue  pondus 

AntidoUjCyathis  igne  calentis  aquae. 
Siccommifta,tibi  vel  claro  mane  bibatur, 

Vel  cum  nox  primam  protulit  orta  facem. 

Morbi 


ADPISONEM  92 

A  Morbj  certadabitcrudi  folatia,mane 

Sumpta,quibus  triftts  lux  foletelfe  magis. 
Vefpere,cui  magnos  nox  aduehit  atra  labores, 

Languenti  cultos  a  tqj  leuamen  erit. 
At  qui  calcati  morfu  ferpcntis  anhclat, 

Ignarus  'ue  doli  toxica  nigra  bibit, 
Et  oim  mane  nouum,cV  cii m  fc  Sol abdidit  vndi», 

Sumat,ab  xquali  pondcre  tutus  enr. 
Hadenus  cY  pondus,vircs  q^dC  tempora  Caefar. 
Quod  fupercft,dicam  quo  facienda  modo. 

Secunda pars  Poematn  sAndrcmachi  contimt  Compoftionem  PafliUorum  ex  "\iper14 
& JtiUa,  Pondit*  eorum  <ju£  tnorediunxur  Theriacam,  Modum  commi* 

sl:um<,&' poftremo ^tjculapu  Inuocationem.  Q^iP,  7. 

Vlpera  principio,cura  obferuata  procaci, 
Protinus  eit  celeri  corripienda  manu. 
B  Namcp  vbi  triftem  hyemem  pepulitclementioraura, 
Arcfta  folet  caecae  linquere  luftra  domus. 
Et  paiTim  violis  carpit  vernantia  prata, 
Dum  viridis  quamtfeminafceniculi. 
Nam  facit  hxc  ccrnant  ferpentes  acrius  herba, 

Qiios  alit  in  cladem  tarde  bubulce  tuam. 
Dcprcnfis  igitur  fummiBn  caput,ima  qj  cauda, 

Demenda,hinc  quicquid  venter  inanis  habet» 
Infert  nam  faeuos  hmc  atcp  hinc  vipera  luctus. 

Et  fquammis  caudae  dira  venena  tegit. 
Ceruicis  q^ideo  tantum  caudx  qj  fecabis, 

In  pugnum  quantum  eit  alta  reducfta  manus. 
Sanguine  fcd  mii  tum  caueas  ftiilante  venenum, 

Vere  hilarem  nam  fic  experiere diem. 
Haec  vbi  nte  tibi  fuerint  perfecta,fubinde 
C  Vipereascarneshcfuiisollacoquat. 

Ante  tamen  mifces frondem  graue  olentis  anethi, 

Et  quantum  fatis  elt  prouidus  indis  aquae. 
At  ctim  panda  rluunt  refoluti  corporis  oifa, 

Cum  cj3  tument  rlauxnoxia  terga  ferae, 
Exim?  vipcreas;confufa  cadauera,carnes. 

Exemptas.longa  ventiletauramora. 
Hinc  fpinas  tacita  prudens  fubducito  mente, 

Quas  bcne  li  tractes  fcntiet  apta  manus. 
Adde  labcratum  pancm,ne  vipcra  formam 

Tufanegetrotulis.nepereat^ueliquor. 
In  qjcauo  dudum  poftquam  harc  vcrfaueris  orbe, 

Pinge  rotas,aptum  det  quibus  vmbra  locum. 
lnde  capillato  fcillam  cum  cortice  fumptam, 
Pulte  linas,medio  conltituas  q:  foco. 
D  Ac  cineris  rutili  cumulos  fupenngere,donec 
Reddatur  fcillae  mollius  igne  caput. 
Signadabit,feruenspol!toscumdifcutitignes; 

Excute,6t  vt  leues  dem  pfens  exuuias, 
Tres  fcillae  partes.crui  compone  duabus, 

Piftillo  qjcrepct  concaua  pila  diu. 
Ac  minimos  tandem  contuia  premantur  in  orbes, 

Qiios  procul  a  radrjs  mitior  vmbra  tegat. 
His  igitur  lancem  primum  cumulabisA  odo 
Bis  qa  decem  drachmas  accipe,bis  cjj  decem. 
Dimidium  fuperadde  rotae,quam  vipera  fecit , 

Et  piperis  longi  fit  quoqj  pondus  tdem. 
Sit  cp  oprj  tantum,tantum  medicaminis  eius 
Qiiod  grati  nomen  magma  coloris  habet. 
Inde  quater  ternas  mutato  pondere  drachmas 
Irichs>&  ficcaeprotinus  adde  rofae. 

Quinra  ClaiTis.  MMMMM    iifi  Addaturqj 


DE  THERIACA 


Addaturcj}  tui  radix  dulciffima  fucci, 

Et  dulcis  tanrum  feminis  inde  napi. 
Scordion  iungas,cV  odoribus  inclyta  femper 

Balfama,qui  fyrio  mittitur  orbe  liquor. 
Tum  quae  fufpendas  aequata  cinnama  lance 

Conrjce,cV  agarici  par  quoq3  pondus  eat. 
Hinc  fupereft  myrrham,coftum  qj ,  fpecu  qj  reuulfum 

Corycio,fragrans  impofuifle  crocum. 
Et  cafiae  calamos,cV  quam  tulit  India  nardum, 

Te  CJ3  Arabi  fchoenum  gloria  prima  foli. 
Inde  nigrum  coniunge  piper,thuris  6,3  nitorem , 

Diuite  quod  fcelix  rure  Sabaeus  alit. 
Nec  tu  diiftamnumynec  tu  quocp  pontica  rheon  . 

Defueris,ftcechas,marrhubium  cj3  virens, 
Atq3  apium  pctris  quod  nafceris,cV  calaminthe, 

Afra  q3  cum  Iachrimis  6  tcrcbinthe  tuis. 
Et  folrjs  gramen  quinis,cV  zingiber  ardcns : 

Singula  fcd  drachmas  fex  tibi  quaeq3  trahant. 
His  etiam  polium  drachmis  fc  quatuoi  addet, 

Addet  fe  polio  proxima  pinus  humi. 
Cumqjracemifcro  Celtarum  nardusamomo, 

Et  ftyracis  lentor,fcruida  q3  herba  meon. 
Atq^  humilis  quercus  fcmen,Ponto  q3  petita 

Phu,quibus  accedet  Lcmnia  terra  comes. 
Nec  non  malabathri  fohum,mifccbis  3C  aflam 

Chalcitim,fibras  gentiadas  q^  fimul. 
Indc  tenax  gummi,prefb.    hypociftide  fuccus 

Adfit,cV  hinc  fruclus  balfame  parua  cui. 
His  etiam  anifum,fefclim  q3  his  iungerc  niollem, 

His  cardamomum,  fceniculum  CJ3  velis. 
Atq3  atram  Iachrimam,NiIi  quam  fpina  remittit , 

Qiiaecp  fuo  thlafpis  femine  nomen  habet. 
Hypcricon  rurfum,pallens  mifcebis  3t  ammin, 

Ncc  drachmis  totidem  plus  fagapcnus  eat. 
Ponderedimidio  tum  quos  fibi  Caftor  ad  Iftrum 

Ore  fecat  teftes,im  pofuifie  decct. 
Qiiis  nec  Ariftolochi  radix,ficcum  cj^bitumen, 

Candida  nec  defint  femina  dauce  tua. 
Peniqacum  panacis  fuccum,centaurion  atqj 

Addideris,finem  chalbanus  ipfa  dabit. 
Antiquo  primum  folucs  tamcn  omnia  vuio, 

Humida  quae  fucrint,vt  liquor  cV  lachi  imae. 
Tum  qua;  ficca  vidcs  poftquam  contufa  minutim, 

Cecropio  pariter  iungere  melle  velis. 
Haec  qui  nos  primus  docuifti  maxime  Paean 

Adfis,feu  Triccae  te  iuga  fumma  iuuant, 
Seu  Burrinamagis,Rhodos,autEpidauria  tcllus, 

Adfis,cV  Regi  fer  tua  dona  meo. 
Stirpe  tua  natam  Panaceam,namcj3  falutem 
llle  datam  puro  femper  honore  colet. 

Cur  ^ndromachus  Viperampotius  quam  ferpentem  alittm  Theriactddrmftuerit^decji 

Cleopatr&MorteddigensHifloria.  Cu4P.  S. 

IN  hisitaq^carminibus  ab  Andromacho  noninfcitecompofitis,illudmihiconfiderationedi' 
gnum  efte  vifum  eft,cur e  tam  multis  ferpentibus  no  alicuius  alterius ,  fed  viperae  folius,carnes 
idoneas  iudicarit,quae  reliquis  in  Antidoto  pofitis  mifceantur  :nam,vt  vides,nihil  ipfe  de  hac  re^ 
fcripfit.  Mihi  vero  prae  caeteris  viperg  non  tam  noxia  in  fe  vim  habere  videntur.  Bafilifcus  enim 
ferpens  parumper  flauus,5^  tres  in  capite  eminentias  habens,tantumodo  confpeclus ,  cV  fi  quan^ 
do  fibilat  auditus, videntes  fe  &C  audientes  necat :  atcp  fi  quod  aliud  animal ,  illud  etiam  mortuum 
attingit,ftatim  moritur :  hinc  aiunt  omne  aliud  reptiliu  genus  cauere  ne  bafilifco  vicinu  habitet. 
Dryinus  QC  eiufdem  generis,fed  diuerfi  fexus  Dryina,in  radicibus  quercuum  vitam  agit,cV  adeo 
peftifera  qualitate  praeditus  eft,  vt  fupra  fe  tranfeuntium  pedes  quidem  excoriet ,  crura  vero  tota 

valde 


AD  PISONEM 


95 


A  valde  tumefaciat:ac  quod  admirabilemagisadhuccft,fi  quis  aegrum  curarc  vclit,  mcdicantis  ma- 
nus  pelle  muldentur.  At  li  quis  forte  Dryinum  occidere  contendat,tradunt  eum,  qiri  id  faccrcag 
greflus  fucrit,putarc  oia  bcnc  olentia  malc  olere,nec  quicquam  aliud  olfacere  infuper  potTc.  Hae- 
morrhus  cV  alterius  fexus  Haemorrhois,limilem  fuorum  nominum  lignificationi  Iaefioncm  mdu 
cunt.Nam  qui  dcmoi  ii  ab  his fuerint ,  fanguine  per  os  narcs  cV  vniuerfum  corpus crfipcntc,  mo^ 
riuntur.  Sicut a Dipfade pcrcuifi  fitis incendio mifere pcrcunt:nam fupra modum litietcs, cV vc 
hementer  aeftuantes,atq3  non  nunqua  fatifcentcs  intereunt.  Acontias  vcro  fc  ipfam  valdc  prote- 
dit,cV  ficut  iaculum  homincm  inuades,eum  interficir.  Afpis  quaedam  reperit  nominc  Ptyas,  quae 
perinde  ac  fi  tunc  ratione  prxdita  foret,aeftimata  interualli  diftantia,collum  coufq3Cxtcndit,vnde 
polfit  itcr  facicntibuscommode  venenum  infpuere.  Horum  itaqj ferpcntium  vno  ( liquide  tria 
funt  afpidum  genera,Ptyas,Cher(ea,et  Chelidonia )  Reginam  fcrunt  Clcopatram  cum  velletcu 
ftodesfalIere,citrafufpitionem  repentefibi  mortem  confciuifle.  Nam  Auguftus  qui  Antonium 
vicerat,cV  Cleopatram  viuam  capere,cxl  viucre  volebat,magna  vt  par  fuit  diligentia  ipfam  ferua- 
bat, quotam  infigncm  fceminam  Romaein  triumphumduceret.ld Cleopatracum  perfenfilfet, 
cV  elcgiflet  etiam  tum  Regina  potius  c  vita  decedere,cp  priuata  de  fe  Romanis  fpcdaculum  prae^ 

B  bere,hoc  fcrpentis  genere  iibi  mortem  inferre  decreuit.  Conuocatis  itaqj  duabus  fidiffimis  ancil- 
lis,Naera  cY  Carmione,  quarum  minifterio  ad  cultum  corporis  vtebatur :  nam  altera  capillos  dece 
ter  com  plicabat,altera  fcite  vnguium  putamina  refcindebat :  iubet  coteclam  ficubus  cV  vuis  ptya^ 
dem  inferri,  vt,  licuti  diximus,  cuftodes  lateret.Inde  periculo  in  ancillis  prius  facfto ,  num  cclcriter 
ferpens  illa  necaret,  vt  vidit  eas  celeriter  interfjfle ,  deinceps  illam  fibi  admouit.Quo  faclo  tradunt 
Auguftum  vehementer  admiratum  cum  ancillarum  beneuolentiam,  qux  dominam  etia  in  mor^ 
te  fequi  voIuerunt,tum  Reginae  magnanimitatem,qua?gencrofammortcmfcruiIi  vitae  praetule^ 
rit.  Siquidem  ferunt  Cleopatram  inuentam  fuifle  dextra  manu  regium  geftame  in  capitc  detincn 
tem, vt  mortua  quoqj fpedantibus  Regina  appareret:  Id  quod  de  Polyxena  tragicus  pocta  fcri- 
bit.Nam  etiam  fi  a  Pyrrho  iugularetur,  tamen  mentem  adhibuit,  vt  cum  decorc  cadcret.  Qui  ve^ 
ro  nobis  cV  mulieris  ad  faliendum  fagacitatcm,cV  afpidis  ad  occidcndum  celeritatcm,vcrbis  cxtol 
lere  volunt ,  Cleopatram  inquiunt  magnum  primd  ac  profundum  vulnus  brachio"  fuo  dcntibus 
rntulifle,deinde  venenum  quod  prius  ex  afpide  parauerat  in  pixide  quadam  ad  fe  allatum  vulneri 
tnfudifle,atq3  ita  vencno  corpus  fubeunte  no  multo  poft  infcijs  cuftodibus  vitam  leuiter  finiuifle. 
Verum  haec  no  fine  animi  voluptate  narrauimus,  vt  tuo  difciplinarum  omnium  defiderio  fatif- 

C  faceremus,cY  per  ifta  intelligeremus  qj  celeriter  hi  ferpentes  mortem  aff  erant.Nam  re  vcra  ferpcn 
tes  ifti  vclociter  interficiunt ,  ficut  ego  ikpe  m  magna  Alexandria  fpeclaui.  Cu  m.n.aliquem  hoc 
iupplicfj  gcnere  condemnatum  fine  longo  cruciatu  dilatione  cjj  necare  vol  Jt,afpides  illorum  pe» 
<ftoribus  admouent ,  ambulare  6,3  parumper  faciunt ,  atq?  fic  ipfos  breui  perimunt.  Vides' ne  igt- 
tm  quomodo  nos  mcrito  nullumid  gcnus  ferpentum  antidoto  commifcemus ,  ob  tam  magnam 
quam  in  corporibus  fuis  vim  mortiferam  continent  ? 

Cur  Vtperd  Thertacx  Inteoranon  tmponatur,  Multac^;ex  ^Antmaltbmremeiiahaberi,    C^4P.  9. 

ATqui  ne  viperas  quidem  totas  in  Theriaca  mittimus,  fed  capite  amputato  cV  cauda  ld  quod 
fupereft  accipimus.Et  hoc  neqj  forte  fortuna,neq3  fine  ratione  facimus :  verum  quia  vipcra- 
rum  capita  humorem  pe{fimum,hoceft  lpfum  venenum,  continent:proptercaigitur  capitareci 
dimus,  vt  minus  vipcrinaequalitatis  antidotus  habcat.Nam  viperarum  capitafacultatem  obtinet 
veneni  conficiendi :  hcuti  conuoluta  vafa,feminis :  ct  muliebria  vbcra,lacftis.  E  reliquis  autem  om 
nibus  vipera  caput  habet ad  laedendum  aptius.Ferunt enim  ipfam  ore adaperto  maris  fcmen ex^ 
cipere:quod  cum  fecerit,infertum  illius  caput  precidere^huncq^viperiscfle  congreflus  morem: 
exco  femine  poftea  natos  fcetus  natura  tacite  vltioncm  procurante ,  genitricis  ventrcm  rodendo 
I)  diuidere,  atq3  ita  foras  exilientes  in  patris  vindiclam  matrcm  occidere.  Haec  nobis  Nicandcr  fuis 
incarminibuseleganterdefcribit.  Suntautem  haec: 
O  triuium  moneo  fugias    apcrta  viator, 
Diftinclis  maculis  quoties  mas  viperanigris 
Congreflum  vitat,dentes  q3  fubire  maritae» 
Diftugit,exardens  tunc  illa  cupidinis  ira 
Infequitur,faltu  6,3  viri  conatibus  obftat. 
Doncc  ab  occurfu  cV  veneris  dulcedine  captus, 
Vxori  demens  caput  inferit :  illa  manti 
Ora  fouet,lambitcj3  diu,comprefla  6,3  tandem 
Colla  fecat.  Tali  praegnans  de  femine  geftat 
Progeniem,matris  fraudes,caedem  6,3  parentis 
Vlturam,fra(fto  cum  mox  prorumpit  ab  aluo. 
Caudas  vero  cV  extremacorporis  amputamus,tancp  caudae  partes,puto  qdia  magis  fordidum  hu 
more  ad  fe  trahut :  na  frcqucntcr  cu  moueant  plurimu  attrahunr,veluti  cV  pifcium  caudas  ob  afli- 
duu  motum  magis  nutriri  dtcunt.  Ne  vero  vlla  tccapiat  admiratio ,  fi  hifce  parribus  adeptis  reli^ 

qua 


DE  THERIACA 

qaa  vipcrarum  membra  potentiorcm  antidotu  efficiant,ex  ingenita  admifta  cjj  carnibus  ipfarum  E 
uiuandi  facultate,  qfi  cV  aliorum  aialium  multas  partesftrenuum  no  paucis  morbis  auxiliu  prarlta 
rc  fc>amus,vt  Capita  Muriu,  q  combufta  cV  ex  melle  inunda  alopccias  fanant.  Ite  Milui  Caput  U 
borantibus  podagra  luccurrit,  fi  quis  ipfum  iine  pennis  cxiccct,  cV  ex  cius  pulucre  quantu  tnbus 
digitis contmere  pot,cum  aqua  bibere  velit.  Sunt  ct  quedam  mebrorum  partes ,  q  fcpcnumero 
folxcertosafieclusfanarcqucuntjVtficcatu  Camcli  Cerebru,  quod  cxaceto  bibitucpilepucosli^ 
berat.Ide  cV  Muftclae  Ccrcbrum  poteft,vt  Hirudinis  fuff  ufioncs  tollere  cu  mclle  fumpru,cV  Ouiu 
itidem melli  comiftum  pueris  in  amiflione  denriu pruneribus  fummecoferre.  Siquis sut Tauri- 
ni  Cornu  ramenta  cu  aqua  deglutiar,fanguinis eruptionem  dcrinebir.  Cremata  vero  Fcmoi  u  Of 
fa  fanguinem  fupprimunt,5£ ixpc hoc  idem  remediu folutaaluum  quocp continuir.  Ccrujni  Cor 
nu  fcobes  exuftac,  vino  63  admiftaj  poftea  fuperimpofira?  commotos  dentes  hrmar :  Id  quod  cV  Bo 
uis  Talu  facere  dicunt :  fed  hic  cfi  melle  fumptus  rotudos  Iumbricos  cducir,cV  cu  aceto  mulfo  fple  - 
ncm  liquefacit,ac  vitiligincs  albasdeler,£xl  venercno  nihilexcitat.  Caftoris  infuper  Tcfticuli  pott 
conuuliionesfanant.  Ampliusmultareperiunf aialia,quorum,fel,pinguedo,mcdulIa,pcIhs;lac, 
fanguis,  cV  cxuuia:  vt  ferpentu ,  hoibus  auxilio  efte  poflunr :  cV  quod  plus  eft,  quorundam  hmum 
eriam  cotuluTe  nouimus.  Nam  Bubulus  liccatus  eV  cobuftus  menfura  trium  cochlearium  hydro-  F 
picis  auxiliu  praeftat.  Alurium  aut,aceto  comiftum  alopecrjs  medcrur,cbibiru  vcro  calculos  vclice 
cominuir.  lam  vcro  Anferu  Adcps oleo  rofaceo coniundu^nflammationes curat.  Hycna: Fel  ex 
melle  inunclu  vifum  acuit,  cV  fuftuiiones  difcutit.  Equi  fluuiatilis  CoriCi  vftum,  cV  ex  aqua  nnpo 
litum,  adenuabfceftus  difpcrgit.  Vipcr^  Pcllisattrita  5c  alopccrjsimpofita  capillos  mira  quadam 
celcritatc rcftituit.  A fpidis  Sene6a  11  quis  tcrat,cV ex  melle  inugat, maxime  oium  vidcbu.  Dcmfi 
magnus  eft  haru  rerum  numerus,q  nuncrecefere  intempcftiuu  arbitror ,  ne  fcrmo  longius  cp  par 
fit,prouehaf,cum  ea  quae  hactcnus  attulimus  ad  comprobandum  quod  propofueramus  fufficiat, 
lllud  certc  cognitione  tua  dignu  exiftimo,tota multorum  aialium  corpora  nobis  prodcflc,ve!ut 
Canccr  "in  flumuubus  viuens,qui  contufus  cV  impolitus  iacula  et  infixos  ftipites  extrahit.  Catha  a.i.i.m.c 
ris  quocp  fimiliter  atrrita,ac  cum  radice  vitis  albx  bibira,  Iumbricos  efjcit.  Scorpius  fi  aflarus  cu  pa  foLn7.d 
ne comcdaf ,  calculos  in  vcfica  rumpit:  Idcm  faciunt  cV  Lubrici  terra; cu  vino  haufti.Qudd  fi  quis 
eos  attritos  ex  vino  mulfo  capiat  afteclus  regio  morbo,c]j  primu  purgatus  liberabitur.  Scpcnume 
10  cV  cu  ceroto  rofacco  podagricis  impofiti  corum  inflammationes  leuarunt.  Accipiter  in  vngue 
to  fulino  deco<ftus,obtufam  oculoru  acicm  reuocat,  Scarabeus  aurium  dolonbus  iuccurrir,fi  oleu 
iti  quo  ferbucrir,aunbus  inftilletur.  Galcrita  poftqj  tofta  fuerit,  comefta  coli  doloresaufert  cu  om  G 
nium  admirationc.  Atq3  vt  plus  er  virtutem  in  corporibus  aialium  poiita  mireris ,  illud  infuper 
tibi  commemorabo.Multa  funt  quac  folu  infpeda  vim  fuam  oftendunt,vt  SrcIIio,quc  li  (corpio- 
ncs  intueantur  immobiles  cV  demum  mortui  rcdduntur.  Amphilibaena  ferpcns  c(t  linuhs  naui^ 
gio  proras  duas  habcnti ,  ipfi.n.natura  propter  abundantiam  mareriae  duo  capita eft  clargita:  hac 
amphilibarna  li  pra'gnas  mulier  tranfcendat,  fcetucorrumpit  cVaborrufacir.Quamobrc  minime 
miru  efte dcbct,viperas  quoq;  parribus illis amputatis  vim  quanda auxiliarrice  obtincre.  Opinor 
enim  diligcnteroftendimus,intcrdu  totum  aiafinrerdu  animalis  partemetiam  minimam,iuuarc. 
Quomodo  Qujinoxmfunt^intcrdum  Prodefje  cjueant :  Vnamq;incompofitn 

tnedicinif  QucditAtemexomnibmrefukaxe.  C^4I\  10. 

ILlud  vero  fcrutandu  potius  cftc  duxi,  quod  plenfcp  admirabile  vf ,  quo  paclo  eadc  animalia,  q 
nobisinimica  funtcVhoicm  cito  pcrimunt,li  ipforumorfibusimponatur,auxiIio  eftcpoiTint, 
cV  fola  hoiem  ab  ea  noxa  fcruarc.  Huic  qu^ftioni vetus  qdam  oratio  refpondet, virulaas  beftias , 
fi  quide  attigerint  humanu  fanguinem,qui  du  mordent  cgred;f,necare.  Sin  non  aftigerin  r,fed  fo- 
lum  dcuorentur,  comorfos  fanare  pofle :  id  quod  de  Helenio  aGrarcis,  Nico  ab  incolis  appellato, 
memoria?  proditum  tradunt.  Dacas.n.cV  Dalmatas  inquiunt  teloru  culpides  Hclenio  confricare,  H 
idcj3hocpa(fio  vjulneratorum fanguini congrediens occidere  poiTe:atabeismanducatuinnoxiu 
efte,nullum  qj  ex  eo  cibo  nocumcntu  prouenire,  quin  dC  ceruos  ab  eis  fagittis  confoftos  nulla  co- 
medentibus  laefioncm  inferre,  Veru  hxc  refpofio  fatis  mihi  non  efle  videf  ad  inuentionem  illius 
quod  qua?rimus,cij  experientia  fola  nitaf,cV  tfh  id,quod  euenit,exponat.Na  medicos  qui  folu  ex^ 
perientia  fequunt  non  admittimus,qm  cV  ipfi,ficut  vulgares  faciut,  quae  vident  infpicietes,rerum 
euentum  quide  miranf,  fed  euentus  cam  ignorat.  Quoru  alrj  quia  ne  reru  quidcm  origine  difcere 
quxrunt,fed  ipfam  rone  inueni  re  negligunt,  tantu  CJ3  fada  annotant,  6V  fibi  fatis  efle  ad  medicadu 
multoties  vifa  dicunt,eode  vt  vides  mo,  quo  vulgares  admiranf.  Alrj  pdiclis  diligentiores,  fatent 
quide  oportere  medicos  hifce  de  rebus  recodita  magis  cp  vulgares  habere  cognitione,fcd  cum  ip- 
fam  inuenire  nequeant,inquirere  fuperuacaneum  exiftimant.  Nos  aut  qui  maiore  ilhs  curam  arti 
medica.'impcndimus,cVeucntafolum  vulgariumoreinfpicerenoIumus,expcrientiamn6rerjci- 
mus,ied  experietia;  ronem  quoties  licet,coniungimus,atq3  ita  neceflario  rationalem  perfeclam  cjj 
medica  ar  te  habemus :  nec  vt  folu  inueniamus,quo  pado  aliquid  fiat  inuetioni  opera  damus ,  fed 
vt  aliquid  ad  mededu  vtile  ex  inueto  difcamus.  Atqp  ideo  rone  hic  quoq3  certabimus  aliquid  inue 
ftigare,quod  euctus  ca  efle  pofrit:eft.n.admirabile  qp  prompte  celeriter  cjjhocetiam,  tanc^  refp6' 

dens 


AD  PISONEM 


94 


A dens  cY confonum  qutppu,inquircdi'  ftudio  reperiat'. Atq?  qu 6  magis  fide dignus  fermo  noltcr 
'•t4c-  habeaf,aquibufda"alrjs,  qquotidicfieri  vidcmus,oftelioncmoIicmur,fiueforis  tfh  imponanf,  fi 
ue  ^osctintusaccipianf.  Dcmorfisacrocodilocrocodilinuadipcm  fummecontulidenouimus 
obtritis  mcbris  impoiitu.Muris  aranei  morfus,qui  ct  ipli  intcrficiunt,  ab  eode  mure  aranco  con- 
tufo  8>C  im  pofito,flne  dolorc  lanaf  .Eode  mo  8C  a  vipera  ncufli  libcranf  ,fiquis  lllam  atterat,cY  vul 
neri  coniungat.  AtqjheCjnoifraquidcmfententia/icutdiccba^noriabiqjronecontingunt.  Nam 
cum  tatam  vim  no  habcant  vt  lTIico  necare  poffint,  paulatim  c]3  in  pi  ofundum  corporis  virus  fer 
pat(id quod 8C in cataplafmatis cuenire  confpicimus,cu modcratum  vigorcm in fe habeant)fana 
re lmpofita non  occiderc  queunt.  Id vero  quod  in  thcriaca  contingit,aperta  magis rationcm  con 
tinet.  AlTero.n.bcftiolas  iltas  lethifefas  propterea  comorfis  a  fe hominibus auxilium  pracftare,qa 
maiorem  partc  venenofa:  facultatis  cum  capitibus  ipfarum  amputamus,minorcm  autrcliquo  cor 
pori  confufam  conucnienti  prajparatione  obtundimus.Na  cYcaru  truncum  cadauer  clixamus,cY 
no parua  falis  8C  anethi  quatitatc  aqu£  comifccmus,non  folum  vt  huiufmodi  mifturam  fuauiore 
rcddamus,fcd  vt  viperarucarncs  eliquemus,atq3  tta  vel  paru  vcl  nihil  potius  venenofum  in  ipfis 
relinquamus.  Magnum  vero momentum  ad  iuuandu  viperis  cofert  admiftio.  Na  tot  talibus  qj 

B  rebus  adiuncftCjquo^na  paclo  o  fficcre  amplius  valet,foluta  ia  ipforum  noxia  facultatef  Ac  vt  ora- 
tio  mea  vera adhuc  magts effe dignolcaf,cofimilium  rerum  cxepla  fubfjcia.  Catharis  li  lola  cxhi-- 
beatur,veficamexulcerat:8£  cum  inimicamnobisfacultatcm  obtineat,  homincm  plcruq;  nccat: 
at  fi  quibufdam  alrjs  mifceatur,auxilium  eide  velicac  prsebet,cV  vrina  maximope  prouocat.  Papa 
ucris  fuccum  p  fe bibitum  qui  lcthale neiciat,eft  nemo : hic quibufda  alfjs  admiftus,  fic intcrdu la- 
boratibus  fubuenir,  vt  nulla magts  falubris cxtet  medicina.Neq^.n.raro  phreneticorum  amcntia 
ftrcnuecurauit:autviresimpotentiadormicndilabefaclatas,cuomntum  admirationefomnore- 
uocatofolidauit.  Phalangia  redaclain  pulueremcYe  vinopota,  ilIosquosmomorderint,abin- 
ftati  morte  liberat :  vt  ex  hoc  maxime  noftris  verbis  fidem  adhiberc  queas.Na  li  vinu  folum  pha- 
langfjsadiundumabimminenti  periculo  fecuru facit,proculdubio  theriaca  ex  tot  tatisq?  rebus 
c6poiita,falutaris  potius  tj  kthaliseuadit.  Illud.n.in  plurium  medicinarum  iunctura  tencrc  nos 
opof  tet^dmifta:  cuius  qj  vim  medicinae  eandem  immutata  qj  non  feruari,  veru  cxomnibus  vna 
ijuandarcfultare.Nacum  quodq3  fimplexalteri  virtutem  fua  coicent,  vna  quedam  alia  tempcra- 
tura  virtus  (33  ex  ipfis  confurgit :  id  quod  8C  in  mulfo  fieri  vidcmus,potione  e  melle  vino  q?  copo- 
fita.Na  duo  haec  poftq  in  vnum  exacle  coiuerint,neq5  mel3admiftum  cu  fi t ,  mellis  guftu  retinet : 

€  neqp  vinu  amplius  vinum  exiftcns,vinu efte apparct,fed  pter  vtruncjj  alfud  quidda ex  vtrifqj  teni 
pcratum,ipfum  inqj  mulfum.Idem  mthicogita  fieri  cum  in  olbusalfjs  compofitis  medicametis, 
tum  precipueinipfa  theriaca,vt  no  amplius  vnacutufcpfimplicismedicinaEfacuItas,  qualitasVe 
permaneatjVeruiingulis  quibus  q^congredicntibus  8C  naturalem  quandam  vnionem  fubeunti 
bus,qua:dam  alia  diuerfa q;  ex omnium  confulione natura  procreetur» 

Digrejiio  dducrfivs  ^4fclepixdem  &  Epicurum^ui  Negabant  ^ilterdtionem : 

<*7"  Opera  Ndturx  in  jftomos  &moles  referebdnt.  C^fP.    1 1 . 

Slenim  ex  atomis  8C  vacuo,ficut  Epicurus  8C  Democritus  afferunt,omnia  conftit  iffent :  vel  vt 
Alclepiadesmedicus  inquit,molibus  8C  meatibus,  na  homo  ifteeadem  quailli  de  rerum  natu 
ra  fententiam  ciim  retineat,noibus  tfh  mutatis  atomos  moles ,  vacuum  meatus  appcllat :  incom- 
mutabiles iure medicina: forcnt,eo  quod  nec^  a fuis qualitatibus  dimoueri  ncq3  (poliari  poffcnt. 
Ciim  aut  vera  non  fit  h;ec  fententia,licut  oftcndemus :  fed(vt  dixtmus)oia  mutcntur,altcrctur,cV 
temperatura  a  fc  inuiccm  accipiant:necefte  cft,vt  temperamcto  per  omniacommifta  dtffufo,  id 
-quod  eft  validius  vincat  q  imbeciiliora  funt.Et  idcirco  nos  cum  vfus  poftulat  artificiofis  miftioi- 
bus medicaminum qualitates  immutamus :  quod  fieri non  poffet,fi  paruaquacda impaffibilia in- 
^  comutabilia  6,3  rerum  corpufcula  forent.Quaobrc  cgo  fa?pe  miratus  fum ,  quo  paclo  vidctes  tam 
celeres  in  vniuerfo  rmitationes  fieri,tot  q^  in  temperaturis  variationes  eucnirc,fuftincan  t  talia  rc- 
rum  principia  defendere,cV  in  primis  is  de  quo  paulo  ante  mctionem  fcci,  mcdicus  Afclcpiades, 
cu  quo  fermone  potius  inftituo,qfh  manifeftas  ctcorporis  mutationes  variationcs  (qj  non  adnuc 
tit.Quid.n.ad  harcrefpodere  poterut,  qh  fi  folum  digitum  in  aqua  frigida  ponimus,  lllico  totius 
corporis  immutatio  ftncV  qh  fi  vetus  variat,corpora  noftra  mutanfr  Noui  ego  cx  fodalibus  mcis 
quendam,qui  et  dum  in  lcdo  cubaret,ex  altcratione  circa  caput  facla,quis  vcntus  fpirarct  agno- 
fcebat:naquotiesgrauarifibicaputfentiebat,ftatimdignofcebatflantcm  ventum  auftrum  elTc. 
Mulicr  pregnas  fi  tonitruu  audinet,vel  formidolofum  quidpia  vidiiTet,  fcctum  cfjcicbar.  Intcrdu 
ct  cit  velocitcr  fuccurrere  volumus,&£  cclcrcm  auxilfj  fenfum  aegris  inferre,fubita  corporum  mu- 
tationcfieri  videmus.  Vndc  inquibufda  valdc dcfictctibus  vir  admirabilts  Hippocrates  ||  aliqua  i.Epid.ftc .  . 
animiiritationcmadmouericonfulit,  vt  conatusfortitudine,defecl:us  imbecillttatcm  fanemus:  " f« '''f^ 
fepenumero  quoq3  vel  modicus cibus  exhibitus  confeftim  ipfos  recrcauit,cV  eorum  virturcm  ro-  t.9. j '.  i  ^o.e 
borauit :  arbitror  corpore  velociter  in  melius comutato,non  aut  quia  mo  les  nihil  patiantur ,  atqj 
tdeo  talium  alterationem  fenfum  nobis  exhibcrc  qucat.Quis.n.tam  rcpente  moles  coponcrc  va- 
leatCaut  quis  ex  inalterabihbus  copofitus  molibus  occurrentia  tam  celeriter  fentircr'  Na  rranfpo- 

fttannn 


DE  THERIACA 


fitarum  molium  noua  copofitio  figuram  tm  variare,fcd  altcrare  cV qualitatcm  alia  cx  aha  produ^  E 
cere,no  pot.  Propterca  qi  mihi  vf  Afclepiades  no  folu  id  quod  i'n  mcdicinis  e'uenit,ncgare,  quo 
fuum  dogma  fequat,verum  et  naturam  quarin  nobis  cuncla  difpenfat,nihil  cfle  putarc,cum  velit 
fingula  q  fiut  e  molium  coplicatione  iuncftura  qj  nafci.  Qtiocirca  magna  mc  fiibit  admiratio ,  cu 
ipftim  video  non  videntem  opera naturae tam admiranda,cV in  pnmis  artem  qua adhibet in  pri- 
nia  hominis  origine,vt fgtu  in  vteri  cocauitate formct:  vt formatum  ingenio(c nutriat:  quatis,  cV 
qua  mollibus  vinculis  eundem  intus  detineat,donec  opportunum  exeundi  tcpus  aducniai :  q;  di^ 
uino  artificio,quam  q3 euidenti  fimilitudine,paretum  imagine  in  gcnitis  cffingat.  Qua  in  re  vel 
maximocu  dedccore  Afclepiadts  dc  molibus  politio  redarguitur,cu  infantes  no  parentibus  mo 
do  fcd  progenitoribus  et,fimilcs  nafcant.  Mihi  vero  qugdam  vctus  hiftoria  expofuit,hoIem  opu 
ientum  quidem,fed  deformem  extitifTe,qui  cu  aftecftaret  pulchru  fibi  filium  procrcarc,formofum 
inamplatabulapuerumdepinxit.lndevxoricogrediens  pra;cepit,vtc  rcgionc  pofita  imagine 
diligcnter  conliderarct: illa  vero attente  refpiciens,cV vt fic dica,totu animu  llluc  conijciens  ( crat 
enim  valde  pulchra  ca  figura)puerum  pcperit  non  patri,fed  pidura?  fimile,oculis  puto,non  molt 
bus^piclurae  cxemplum  naturae  tradentibus.  Ac  qfh  ob  moles  vir  ifte  talibus  natura?  myficrijs  no 
initiatus  efle  fuftinet,cV  ob  videndi  inccrtitudine  debilitatem  cfynon  finit difcipulos  fuos  ta  mira  F 
bilibus  opcribus  nature  fide  prcftare,ab  opertis  cV  abditis ad  apcrta  cV  manifcfta  ipfum  traducc^ 
re  volo.  Quis.n.aranei  ftructas  ad  captura  infidias  cerncns,cv  tclam  ab  co  fallcntibus  adeo  tenui' 
bus  cj3  filis  confecT:am,vt  aliqui  dixerint  hoies  ab  arancis  arte  tcxendi  primum  acccpifle,dc  natu^ 
ra  dubitct  C  Que  vcro  non  fuadeat confiteri  natura efle  rem  admirabilcm,cu  vidcat  lllud  quod  vr 
fa  facitf  Parit  quidcm  vrfa,licut  cetera aialia  faciunt,fed  carnem  parit  informcm  indiftinctam  qj, 
8c  nullam  prorfus  figuram  hntcm,quam  tn  naturali  quodam  aruncio  brcui difbnguit :  na  matcr 
linguam  tanrfj  manum,tam  diu  admouet  quoad  in  fcetu  animalis  figurani  abfcluat.  Scd  finem 
faciam  diccndi  aducrfus  iftos  homincs :  In  difccptationibus  enim  confueui,vt  contumacem  equu 
freno,fic  altcrcantcm  orationcm  moderatione  acriter  cohercere» 

Quod  ddtgcnter  Exploranda  fint  Stngtdaqu£q;  Thertacam  woredientia:  & (juod 

idndromac  ht  Defcriptto  c£teris  ^lnteferenda  fit .  C.AP.    i  z. 

MOnftrauimus,opinor,haclenus  adeo  manifefte,  vt  amplius  tibi  mirandum  efle  non  pofllt, 
quo  ferpentes  ljdcm  aho  cV  alio  modo  praeparati,diuerfis  q?  medicinis  admixti,prodcfte  cV 
obefle  valcant.  Incipiemus  deinccps  ab  his  antidotum  conficere,  qn  cV  quam  paranda:  theriaca; 
adhibemus  artem,exigua  non  fit.Na  ■SC  fraus  qua  faepe  venatores  in  vipcris  vtuntur,cV  imperitia  G 
medicinarum  qua  pIeruncpcopofitoreslaborat,antidotum  multoticsinutile  reddidcrunt.Multi 
fiquidem  artem  capiendi  viperas  oftentarc  volunt,fj  fSfernm  qui  fc  remedia  qucdam  ad  hec  facie 
tia  habereiaclitant:  quod  tnmentiuntur,naqui  haberctnunqjinueni.  Scdvbi  vipcras  malitiofe 
concinnarint,fpeclantibusimponunt.Non.n.viperascouenienti  tpecapiunt,verummultopoft 
cp  e  Iatebris  exierint,qn  non  amplius  vigcnt :  deinde  ciim  cas  ceperint,ipfas  ante  fibi  cofuetas  effi 
ciunt : demum  no  vfitatis alimentis eas  pafcunt,fed  carnibus,  quas  cum  aflldue  mordere  coganf, 
venenum  quod  ore  cotinent,etjciant  necefle  eft.  Quida  vero  cV  offas  quafdam  illis  cxhibcnt,qui^ 
bus dentium  foramina  obftruat,vt etia  hoc  pacfto  viperarum  morfus  imbecilles  euadat :  Id  quod 
fpecftatores  in  admirationerri  magna  adducit,ignaros  artis  quibus  ad  fraudem  ornanda  vtuntur, 
Rurfus  quoq3(ficuti  dicebam)cV  mcdicinaru  qu^  theriacg  imponunt  non  parua  eft  infcitia.De 
rjs  dico  que  preciofifTima immittunt :  vt puta 8d  cafia;,cinnamomi  cj3,non modica eft  difterentia, 
q  plurimos  fallere  cofueuit,  Na  cV  adultcratum  cinnamomum  Iicet  vero  fit  fimile,guftu  tn  cV  o\- 
faclu  multo  deterius  ee  deprehendit :  atq?  a  xylocinnamomo  dirFert,q>  ligneu  hoc  plus  fit,durio^ 
res  cj3  ramufculos  habeat,nec  tam  bene  redokar.Na  veru  cinnamomu  illud  quod  in  motibus  na^ 
fcit,nec  fubtile  nec  longu  cum  fit,coIorem  habet  ad  modica  rubedine  magis  tendcnte:  reliquum  H 
aut  aliquatulij  nigricat,cV  veluti  quafda fibras  habet.  Aliud  reperitur cinnamomu  plane  albicas, 
fragile,non  durum,nec  magnam  radicem  habens.  Eft  6V  ahud  ruftxcafiae  fimile,redoles,cVleue* 
Oibus"  tn  preftat  id,quodab  incolisMofyllum  appelIatur:coloremhabetcinereu,virgasparuas  ^ 
cV  fubtiles,ramos  denfos,odorem  vehementer  redolentem.Hoc  nos  precipue  feligere  confueui-  MLivjJE 
mus,cum  cV  odoratum  fuaui  (Timum,^  guftatii  acre  cV  mordax  valde  appareat ,  mafum  cj3  rutam 
imitari  videat :  lene  eft  et,cV  frangi  facile  poteft.  Cafia  quoq^  cV  ipfa  nifi  quis  in  iudicado  peritus 
exiftat,fallere f^penumero  confueuit. Nam  extatquedafalfacafia,qu£quidem  fimilisvergplu' 
rimumeft,fedtabenenonolet,£^medullae  cortice  adhacrentem  habet.  In  fumma  vero  quecefet 
opti ma,  modice  rubet,rofam  fpirat,guftata  fuauis  euadit,concaua  eft,vinum  refert,  cV  valde  redo 
let.  Ziger  ab  incolis  haec  nominatur.  Verum  par  eft  te  no  ignorare  fraudes  quas  in  longo  pipere 
ftruunt.  Quidam.n.ipfum  confingunt  veropiperilongitudineaequaIe,cVimpofito  pyretri  vel 
napyos  aliquantulo,quia  fenfum  hoc  pacfto  mordet,guftante  fallunt.  Verii  qui  circa  hxc  peritus 
fuerit,&c  fuaue  acutu  cj3  gufiu  dijudicare  nouerit,pre/ertim  fi  pediculu  ipfi  adherentem  accuratius 
infpiciat,veru  piper  /nuenit,cV  ab  iftis  dccipi  non  poteft.  Cu  vero  magnafit  adhibeda  in  c^teris 
eriam  oibus  diligentia,ficUt  in  antediclis  narraui,qug  hucufqj  diximus  fatis  efle  ubi  ad  commen- 

tationem 


L 


AD    PIS  ONEM  9? 

A  rationem  qualris  exifh'me,ne liber nimis  in  Iongum  protrahat.ConfuIo  tn  vt cu  fingulas  mcdiri 
nasdiligcnter^xploraueris^tumdeniq^componasantidotiim.navniusalicuuisimprobuas  lcpc 
reliqua omnia corrupk.  Eft et ipfius antidoudcfcripticwnc hocquoqs  ncfciasa. mcdicis  varie  tra 
-dita.  Andromachus  enim,de  quo  paulo ante  mcntioncm  fcc^duiges m  comi fcedis  mcdicinis  cfi 
fu.T.ci.  foret,hac  dcfcnptionetheriacacoponcbat.  Paftillorumfcillinciru^xlvin,  pakiTferu  vipcnnoru 
oLjli't>  3xxiirj,piperisIongi5  xxiirj,fuccipapaucris5  xxiiij^magmatishedychroijf  xtiiij:!  ^:..:  uttMffCca^ 
rum,iridisillyricaj,radicisdulcis,fcmi^^^^  ^111,^3 
ria\finguIorum5xij:myrrhaf,coiti,croci,calia;,nardi,rlorumiuncirotudi  odorati.thun<  j 
nigri,didami,marubij,rhei,ftcccadis,pa^ 

ris,radicum quinqjfolrj, fingulorum  5  vi: poln',chamarpityos, ftyracis ,  raccmorum amomi ,  mci, 
nardigallic^,ligilliIeirmij,phupontici,chamaedryoscrericac,foliorum  malab.uhri,chaIcitiN  afia, 
genuana^anili,luccihypociftidis,frum^ 

acacic,thlafpcos,hypcrici,fagapeni,amcos,lingulorum5iirj:  caftorij,ariftolochuTtcnuis,femmu 
dauci,bituminis iudaici.fucci panacis,ccntaurn  tcnuis,chalbani,fingulorum 5  ipmclhs  hbr:c dc- 
cem,vini  falcrni  quantum  fufficerc  vidcatur.  Xenocrates  autem  cV  ipfc,qui  no  cxiguum  fhidifi 
B  hifce  rebusadhibuit,c2tcraquidem  licur  Andromachusadmifcetincompolitionethcnac.c.tan- 
uim  quatuor  fagapeni  drachmas  no  duas  imponit.  Damocrates  quoq?,mcdicus  optimus  Qc  lplc 
cum  efTet,iritegrum  librum  verhbus  accurate  confcripfit  dc compofitionc  antidotorum :  in  quo 
theriacam  dcfcnbcns,res  quidcm  eafdcm  imponit,fed  in  ponderedifcrepar.r^am  qucdam  quo^ 
rum  illi  quatuor drachmas accipiunt,hic duas  fumit:  cV  rurfus  qua:dam  cx  quibus  1II1  duas  impo- 
nunt,ipfe  quatuor  immittit.  Alagnus  ctiam,qui  nfatepcftate  pracfes  medicoru  fuic,reliqua  qui^ 
dem  omnia,ficutilli  confueucrant,leruac:incinnamomofolurndifcordac:  duplum.n.cinnamo^ 
mi  theriacae  comilcet.Ita  6V  dechaIciude,cV  de  fagapcno  ab  Andromacho  dilTcntit:  na,  vt  Xcno 
crates,duas  drachmas  inrjcit,ciim  tn  Andromachus  quatuor  imponat.In  fagapeno  aute  cV  a  Da^ 
mocratceuariat:Damocratcs.n.quatuor  drachmasadhibet,  iMagnusduas.  Vino  prctcrca  Ma- 
gnus menfuram  afcribit :  vult.n.fcxtarios  duos  ipfam  impkrc,  cum  alrj  ficuti par eft  quauis  mcn^ 
rura,quantum  faus  videatur,vtantur.  Dcmetrius  etiam  cetaccnfa  medicus,cV  ipfe  medicis  prcfi^ 
denSjOmnibusinrebus  Andromachum  fccutus  ancidotumcorriponebar,  tminpondercpaftil- 
iorum  fcillinorum euariabat  cV  ab  illo  cV a catteris.Nam  iili  xlviij  drachmas cum  lmirterenr ,  ipfe 
xl vi  tfn  admifcebat.  Tanta  cu  extct  difcordia  inter  dieriaca:  defcriptiones,  nos  Andromachi  tra 
C  ditionem,vtoptimam  probamus :  atcp  lta  iheriaca  in  vfum  Imperatorum  componimus.  Eius  auc 
compofitio  hoc  abfoluitur  modo,nam  vcrbis  compofitionis  modum  coplecti,  valde  vtile  tibi  fo 
re iudko,vt  fi  quando  theriacam  facere  volueris  6V  medicis careas,ingcniofus  cu  Gs ,  per  tc ipfum 
conficerequam  optimam  valeas,magiftrum  hunclibrum  habens. 

Quo  Pci£ioCornponendifinTPajhliiHedychro!,SaUini,&Viperim.  C~4P.  13. 

i./£ierum  antecomiftioneoportecvcHedychroi  Magmaus,  quodimponitur  antidoto,  dc^ 
flcriptionemagnofcas:cuius  optimacompofitio  eft,  qua  Magnus  cradic:eacfc  huiufmodi. 
K-adicu corticis  afphalathi,calami  aromatici,floru iunci  rotudi  odorati,phu,ccfti,afari,ligni  bal 
iami,fucci  balfami,  cafic ,  fingulorum  5  vi,  cinnamomi  5  xxiirj,  amomi  tantundcm ,  amaraci  5  xx, 
mari^xx^nardi  indicae^  xvi,foli)5  vi  myrrhae 5  xxirj,  maftiches^vi  ,croci5  xix  :  vinofalernoli- 
mul  hafcadmifcercconuenit,cVin  rotulas  redigcre,q  du  facimus  manus  &  ferrameca  mungcmus 
liquore  balfami :  poftremo  digeftum  in  rotulas  mcdicamcntum  in  vmbra  ficcandu  cft.  Non  ali- 
ter  cV  Scilliticos  Paftillos  conHciemus  hoc  modo.  Reccntcm  fcillam  non  admodu  magna  accipc 
re  oportet ,  cV  eam  non luto  ficut  quidam  faciunt  inuoluere(fordidu.n.id  mihi  ctlc  vf)fed  pulte 
tcneriori :inqua 6V  affatur  facile,cV  ab  ea quiddam  dum  affatur,accipit.  Vbi  ipfam  probe coxcns, 
D  vel  in fiirno  quod  vocant:velfubcacabisin  quibuspanes  affantur,  quo  equahteralTecur  :  fume 
interiores  partes  falle,que  tenerrimae  fuerint:6V  eisaccur3tedilTolutisadmifce  farine  erui  opnme 
recentifumaeqs  tantundem,ficut  Damocrates  cenfet.Nam  cV  Magnus  qui  dimidium  iubet ,  pa- 
rumihiconfjcerevidet:et  Andromachus,quiduasp3rtesprecipic,nondum  fatisimponerc3cum 
acquale  erui  poruone  fcillarcqrat.Sic  itacp  fcilla  cV  farina  comifus,  modicas  indc  faciemus  rotulas» 
quas in vmbra  ficcatas vfui referuabimus.  His ita  peractis.oportet tot accipcre  Viperas;quot to- 
tius  antidoti  mo  fuffia'ant,non  quouis  tpecaptas,fed  poufTimu  circa  vcns  lnitia.qn  non  amplius 
in  fubterraneis  cauernis degunr,  fed  inde  progreltae fub diuo  diuerfantur.ncc  vlrenus  tam  noxiu 
venenum  habent :  nam  donec  in  fubterrancis  loas  habitant  cu  nullatenus  difrlencur,peftilen  tem 
noxiam  qj  magis inua fe  qualitatem  colligunt.Quo  t^e  ferpentcs  et,  feneciam  quam  vocant.fibi 
obducere  confucucrunt,que  craffilTimus quidam  Ientor  el t  ex  diuturna  lacitadi  mora cotracfus: 
que  res  ponustms  longicudine,quam  fenelcencis  xtatis  vitio.proucnit.Quam  ob  rcm  non  opor 
tet  ltatim  egreflas  viperas  furnpcrc,vcrum  cas  aliquod  rps dimicccrc. vt  dt  hbero fruantur  aere,6V 
cibis nuuiantur coniuetis.  Comedun t aut  huiufmodi  bcftiol.\-.cx  cci  tas hcrbas ,  cV  qucdam  ani- 
1 5  fu  1  m  malia,6ValianonnuUaiibiconfueca,ficucbuprcfcem,canchandcmA'v.ppcllatampinuserucam. 
.5Iji  '  '    Haec.n.vipcns conuenienua  funtalimeta.  Sit  autcm  Vipcrafuluaparumpcr,6Vadmotuvaldc 

prona, 


DE  THERIACA 


prona,quat  collum  precipue  attollat,cV  oculos  aliquantulum  rubros  habeat^atqj  audacler  8C  tor^  E 
uetconfpiciat.  Sit  pr^terea  capite  Iato,ventre  propefo,ac  toto  corpore  fi  nuofa :  meatus  cxcremen^ 
tisdeftinatus  magis  ad  extremam  caudam  vergat,quam  non  conuolutam  fed  modice  flcxam  po- 
tius  efle  conueni t : greflu  deniqj  incedat  quieto :  Nam  hac  in  re  folum  a  fcemina  mas  difcrepat,cV 
dentibus  caninis,quorum  plures  fceminis,duos  maribus,Nicander  his  verfibus  afcnbit. 

Sunt  gemini  dentes  maribus,fua  figna,canini 

Fundentes  virus:habethos  fcd  foeminaplures. 
Viperis  igitur  hoc  tne  captis,pro  quatuor  digitorum  menfura  caput  primum  caudam  qjdctrun 
cabis.Quod  dum  facis5vt  diligenter  infpicias  moneo,nunquid  poft  abfcifionem  detruncate_  vipe 
rae  fine  fanguine,fine  motu,ac  prorfus  line  vita,ftatim  confiftant :  nam  tales  fi  inuencris  antidoto 
componenda:  inutiles  arbi trator.Quod  fi  amputatis  cxtremis,videas  in  viperis  motum  aliquem 
fupercfle,S£  vitam  per  aliquod  fpatium  prorogari  poflc,ipfas  vt  optimascoficicndar  theriac^  du- 
cito :  quippe  ciim  cx  eo  non  imbeci!lem,fcd  valida,habcre  vim  dignofcantur.  Inde  poftc£  beftias 
obtruncaueris,pclIe  ev  toto  corpore  diligenter  aufercs,pinguedinem  qj  vt  inutilcm  eximes.cV  in^ 
terna  omnia,vt  qu£  excrementorum  receptacula  fint.  His  peraclis,  coijce  viperas  in  aliquod  vas 
teftaceum  qua  m  pulcherrime  confe<ftum,vel  lebetem  benc  abfterfum ,  atqp  accenfis  carbonibus  F 
impofitum  vtfincfumocoquantur,Coquantur"auteminaquafontana,cuirecentem  faleminrj-  A-ibider  g 
cies,cV  anethi  no  ficci  ramufculos  quot  fint  fatis.  Deinde  cum  bene  fuerint  carnes  elix£,quod  erit 
quando  fpinas  a  carne  feparari  videbis,tuc  lebctem  ab  ignc  rcmoue,cV  accurate  fpinas  a  carnibus 
feiunge: quas  in  mortarium  conicclas contundes,adhibito  panis  quam  purifllmi cx  fincerifiTima 
filigine  compofiti,quantum  ad  compinfcndum  fatis  efle  iudicabis,ficut  ctia  Andromachus  vult. 
Nam  Magnus  cV  Damocratcs,qui  dcterminant  panis  portioncm ,  admifcent  xqualem  carnibus 
panem,cV  ficvtraq^commifcent.  Poftremoiurisquantum  fufficiatinfunde,  cVindeconuenietes 
paftillos  cofice:  quod  dum  facis,manus  pauco  intinges  opobalfamo,  Hos  paftillos in  vmbra fic- 
catos  ad  totius  antidoti  ftruduram  feruabis. 

Theriac^Compofitio,  Repofmo,^4etas,  Probatio ,  Dofis.  C  *AP.  14. 

PAftillis  abfolutis,deinceps  e  reliquis  quxcuncp  8C  contundenda  8C  cribranda  funt  per  incer> 
niculum  mtttes,  anguftis  quantum  ficri  poteft  foraminibus.Nam  quod  valde  minutum  cft, 
mihi  plurimum  conducere  videtur,vt  auxilium  prxftet  idcirco,  quia  corpori  plus  adhaereat :  que: 
cunqj  vero  macerare  cV  diflbluere  conucnit,ca  tu  vino  mollies  &L  lseuigabis.  Vinum  aute  illud  lit 
optimum,quaIe  falernum  dulce  eft,quod  fauftinianum  appellant ,  non  aut  acre  SC  adum  nomi'  G 
natum  ab  oibus.  Poftea ciim liquidis  ficca admifcueris,mcllis  quatu  fatis  efle  videatur,  infundes. 
Satis  aut  vidcntur  librae  decem  mellis  conuenienter  dccocli,ficuti  authoru  literae  precipiunt,qud 
fi  quid  ineft  flatuofum  aut  cereum,feruendo  feponatur.Oportet  aut  melefle  Hymetium,na  apes 
in  eo  colle  Attica?  quia  thymum  pafcuntur,mcl  optimum  conficiunt.  Separatim  etiam  relina  cV 
chalbanum  prius  liqucfacies,cV  inde  reliquis  in  mortarium  coiecftis  fuperinfundes.  Atqj  vbi  de- 
indeconiunxerisomnia,diIigenterq3Commifcueris,denuo  manibuscVferramentis  inunclis  li^ 
quore  balfami,  antidotum  e  mortario  in  vas  aliquod  vitreum  aut  argenteum  transferes :  quod  tn 
non  replebis  ad  fummum  vfqj,fed  fpatium  aliquod  relinques,quo  refpirare  queat.  Immo  freque 
ter  operculum  dimouere  conuenit,vt  antidotus  magis  difHari  pofTit,cV  celerius  vtilis  euadat :  na 
tpe  non  modico  eget,fi  tm  concoqui  debcat,quantu  vfus  requirit.Concoquit"aute  vt  plurimum  A.t.  de  med 
intra  annos  duodecim:  Sed  qui  valentiori  potetiori  qj  vti  voluerunt,ipfam  poft  quintu  8C  fepti'  jgj1/8* 
mum  exhibuerunt,praefertim  aduerfus  venenatorumicTus,canum  rabientium  morfus,  cV  noxia 
herbarum  venena:validisfiquide  noxisfuccurrere  cumvellcnt,potentioribustheriacae  viribus 
eguerunt.  Potens  eft  aut  in  his  ad  annos  vfcp  triginta :  Alrjs  aut  morbis  in  quibus  tanta  non  ineft 
emcacia  Iardendi,fexagefimo  eria  fubucnit:  nam  vltra  hoc  fpatium  debilis  admodu  cV  imbecillis  H 
euadit.  Multi  itacp  vires  antidoti  dignofcere  cu  voIunt,primu  alicui  purgantem  aliqua  medici^ 
na  porrigunt,deinde  theriaca  paulo  poft  exhibita,  iudicium  de  ipfa  fumunt.Na  fi  valida  viges  cjj 
adhuc  fuerit,nullatenus  ventre  purgari  finit,  nempe  deuicla  foluentis  medicinae  facultate  ab  an^ 
tidotipotentia:finautemaluusita  derjcitur,  vtfi  theriacam  non  fumpfiflet,planum  eft  anado^ 
tu  adeo  viribus  defecifle,cV  vt  ita  dixerim,confenuifle,  vt  ne  purgatis  quidem  medicinae  vim  fup- 
primere  queat.  Non  damus  autem  oibus  eadem  quantitatem  antidoti,ficut  nec  liquoris  quo  ip-« 
fam  diflbluimus.  Nam  in  antediclis  ad  magnitudinem  nucis  auellanae,theriaca  ex  tribus  vini  cya 
this  propinare  folemus :  In  alijs  aut  morbis  cV  anudoto  cV  liquore  differeter  vtimur.  Ad  afTeduu 
enimdiuerfitatemrefpicietes,cVtheriacgpondusmetimur,cV  liquoris  conuenientia  iudicamus, 
quando  non  folum  reptilium  morfibus,cV  venenorum  noxis,auxiIietur  ha;c  antidotus,fed  in  ma 
ximis  etiam  alijs  agritudinibus  a  nobis  experta  falutaris  medicina  reperta  fit. 

Quot  &  Quantis  Morbis  auxihetur  Thenaca ♦  c \AP.  15. 

ITacpipfam  Andromachusinfuprapofitiscarminibus  opinoridcircotranciIlaappelIauit,quia 
corporibus  tanqj  aliqua  morboru  tempeftate  vexatis,vt  tranquillitate,fanitatem  mducit.  Diu 
turnos.n.capitis  dolores  cV  vertigines  fanat.  Auriu  tarditate,  cV  oculom  hebetudinem  curat.  In- 

tcrdum 


AD    PISONEM  96 

A  terdum  genitale  mcmbrum  flaccefccns,atq3  victum  attollit.  Saepc  furetium  dclina  generofe  fcda^ 
uit adducto fomno,  p  quc ct animi  turbulentia,  pplcxas 6,3 cogitationes fedauit.  Comitialibus in> 
uafionibus  acritcr  rcliftit :  na  cV  nimiacapitis  humiditatem  abforbet,cV  aduenicnti  vcnto  vias  ob- 
ftruit.  SuLuicpjcquoq^cudifficuItatefpirantibus^qhpituu^ 

dens,hoicminfpirarcprohibet:faciIc.n.ipfam  cVdeliccat3fttad  expulfionc  preparat,cum  cVcom- 
pacTa  attcnuct.cV  cenada  diuidat.  Ilhs  ct  qui  fanguincm  expuunt,  valdc  prodeit,fi  quis  folidagine 
herbam  elixet,cx  m  eius  dccoclo  thcriaca  foluat  cV  bibat.  Malos  et  ventriculi  aftecTus  plcrunq^  cu 
rarc  confucuir.quem  cV  appctitus  deicclione  patientcm,nec  quiccp  alTumere  valentem,ad  cibi  fo- 
litamappctcntiarcduxit.  Crcfcitinterdum  cibi  dciideriufupramodum  cx  quodam  acriorimor- 
daci  q^  humorc  ventriculo  infiftenti,hocquoq3  valcntcr  diiTipat:Item  camfame,quaininteftinis 
lumbrici  morantcs  cxcitant :  eos.n.theriaca  potenter  ftrangulat3atcp  ita  ventriculum  ab  mfatiabili 
comeftionis  deildcno  libcrat.  Mirabiliter  ct  ex  inteitinis  erjcit  maximu  cV  latum  lllum  vcrme,qui 
fufceptum  oc  nutrimetum  deuorat,atq3  ideo  rcliquum  corpus  extenuat.Hepatis  mfupcr  cV  rienis 
morbos  frequctcr  curat,  illaru  partium  obftrucTionibus  adapertis.  Alorbum  quoq;  regium  ex  ali 
quo  iecinoris  vitio  collectum,facile  fanat,bilc  dcponcs  ac  veluti  manu  detergens,  cu  emciat  vt  he 

B  par  ipfam  av fanguinc  prorfus  diftinguat.  Licne  induratu  qnqj liquefacit,paulau'm confumes  for- 
des  cV  fupcruacua  marcriam,quae  in  eo  continet.  Renu  calculos  frangit ,  &L  oc  quod  in  rembus  eft 
terreum  ac  fordidu,facile  cxpurgat.  Vrina  e  vefica  vix  egredientem  produrir ,  atcp  eius  vlcera  fae- 
pe  curauit.Tardam  ventris  concoctionem  cV  lmbecillitatem  fanat,  ipfum  calefaciedo  8C  vim  eius 
corroborando.  Qiiin  cV  inteftinorum  exulcerationes,difficultates,cV  lubriritates,iuuarcconfue' 
uit:  ac  infuper  rjs  prodcft  qui  vel  in  voluuli  dolores  lncidennt,  vel  diuturna  coli  vexationc  labora 
rint,  praecipuc  qn  inflammationc  caruerint  inteftina:  nam  acres  in  eis  humores  theriaca  abfumit, 
<x  corum  flatus  in  vaporem  rcfoluit.  Succurrit  etiam  plerunqj  cholerae  fluxu  laboratibus,partim 
humores  denfando,partirn  fiftcndo.  Illud  vero  quod ln  cardiacis  faepcnumero confpiritur,  maxi 
mum  cft  opus  thcriacae.Nam  cu  multis  5C  cotinuis  fudoribus  corpus  diffluat,  atq3  ita  vires  dilaba- 
cur,  vt  nec  exhibi  tum  vinu  farpenumero  fuccurrere  morbo  valcat ,  antidotus  ebibita  cV  fudorc  co- 
pn'mir3cV  concidcnte  aegri  virtute  veluti  fufcitat,atq3  ex  infirma  valentem  reddit.  Educit  cadem  in 
muhcnbus  menftruu  fanguine,cV  fupprelTas  vteri  fedis'ue  fahguinis  excretioncs  frequcnter  apc- 
rit:  ac  quod  admirabilius  eit,  immoderatas  eiufdem  fanguinis  eiecTiones  detinet.Recordcris.n.di 
xiiTenosinpraeccdcntibus  antidoti  huius  virtutemmultiplicem  acvariaeffe^atqjideo  quaedam 

C  cgi cdi  facit  cum  ea  attcnuct  atq3  diffundat,qua?dam  ob  imbecillitatem  virtutis  immodice  prodeu^ 
tia  iupprimit,corporuin  vircs  inftauras.  Pedum  infuper  cV  aliorum  oium  articulorum  dolonbus 
ab  in  Huxione  excitaus  tunc  prccipue  cofcrt,qn  tcpus  incremcti  difccflerit,cV  ftatus  vigor  aducne- 
rit.O.portet  aut  prius  dolores  mitigare,  foris  imponendo  quippia ,  quod  ipfos  lenirc  queat,  inde 
theriaca  bibcrc,quo  Huxionem  cohibeat :  na  cV  quae  ia  illata  fuennt  abfumit,  cV  q  mox  infcrrentur 
aucrtit.  Maxiine  vcro  prodeft  qn  quis  lpfam  lanus  adhuc  frequenteraccipit ,  idcirco  quia  fupcr- 
huitatcs  humorum  confumit,cV  totius  corporis  tempcramcntum  immutat.Nam  alia  medicame^ 
ta  quxcunq;  podagrici  bibun  t  in  rcmedium  dolorum,fluxioncm  quidc  ad  pedes  fcrn  prohibent, 
fed  cum  fuperfluum  humorcm  nonconfumant,  aligaliammaioreaegritudinemexcitant.  Vagat 
enim  toto  ;-orporcfluxioilla,5v;pulmoquii?ptcrrefpirationis  oftmc6tinuemouct,rarusculit3fa 
rile  huc  cV  illuc  vagum  humore  ad  fe  trahit,atq3  fic  hoicm  furlocat,  qucadmodu  ego  in  multis  ve^ 
ra  expcnetia  cognoui.Quo  circa  ne  prorfus  talcs  medicinas  ebibat  a:gri,dchortor :  fuadeo  CJ3  fum- 
mopere,vt  thenaca  vclint  in  tahbusmorbis  vti,qm  cV  fuperrluum  humorc  exiccat,  et  alium  colh^ 
gi  no pcrmitti t:  vndc  plurinn  in  principio  cx  hac bibctes,prorfus a  podagra liberati  funt.  Nec,ar 
bitror,alia  rone  hydropicis  theriaca  tantoperc  contulit,g  q»  humorem  in  lpfis  confumit,cV  rcfrige 

D  ratumin  eis  naturalem  calorc accendir.maxime  vcro  anafarcas,cV  leucophlegmatias  quos  appel- 
lant,poteter  adiuuat  :in  vniuerfum.n.corpus  fe  mferit ,  dC  mala  inde  humiditatem  cxpnmit.Qua 
ob  re  mali  habitus  bona  clt  mcdicina,vt  q  corpons  habitu  in  mclius  c5mutet ,  cV  quc  fupcruacua 
funt  in  vapores erjciat,ac  natura  propte  fuas  actiones exercere  faciat ,  quo  m5  farpe  et  laboratibus 
elcphantiaii,rcmedium  prxititit.Na  cum  multus  humor  corruptus  toto  corpore  difpcrfus  fuis  vi 
ribus  illius  tcperatura  pcrdat,fupcrucnicns  antidotus  morbum  profligat,partim  humoris  fluxio^ 
ne  iiftendo,partim  ab  co  fanguinc  corrumpi  proh  lbcndo.  Neruorum  aut  vcl  cotracliones,  vcl  di 
ftenfioncs,non  ahtcr  multoucs  cuiauit,ncruos  calcfacicns  cV  eorum  tcniionesremittcns,  <j  mcm 
brorum  refolutioncs  f^pcnumcro  fanauit :  qm  naturali  cxcitato  calore.cV  fpirirus  in  priftinum  ita 
tum  rcduxit,cV  mcbris  foli tas  motiones  reltituit.  Vcru  vt hbuerit  haec  quifqj  eftimct: lllud  certc 
fumma  cft  admirationc^picqucndu,^  thcriaca  non  m5  corpons  affeclus  fanarc  vidcmus  fcd  ctia 
animipailionibusipfum  qhqjgrauitcr  mfcitanbus  opitularicofpicimus:  Vcluticu  excitatasme 
lachoha  graucs  curas  multotics  fum  pta  cx  animo  pclht,  pcrindc  ac  fi  c  fplcnc  ac  rcliquis  membris 
atra  bilem  exugcrct :  Id  quod  ct  in  fcrpcntum  \  cncnis  euenit.  Qiia  dc  caufa  quartanis  ct  fcbribus 
optimc  conucnit:cu.n.ca  Kbris  ab  atra  bili  cofurgat,  facile  fumpta  thcnaca  difccdit,  mo  quis  ipfa 
feruatis mcdicae  artis  pccptu  v tatur.Ego  nanq;  multos  quartanalaborantcs ,  hac  vfus  artis  Cesoi- 

ta, 


DE  THERIACA 


ta,facilc  a  morbo  vindicaui.  Primum.n.cum  ccenaffent,  vt  cuomerctjcffcci :  dcindc  fccuta  die  fuc  E 
cum  abfynthrj  bibcndum  tradidi,quo  bilem  contempcrarem  ac  veluti  cdulcorare:  poftrcmo  dua^ 
bus  horisanteinuafioncmantidotumcxhibui:atq3  ita  cumomnium  admirationc  voticompos 
euafi,ciim  celeriter  is  qui  theriacam  fumpferat  libcr  ab  inuafione  mancrct. 

Methodtcorum  Reprehenfto,  Qut  morborum  cauf.u  nofcere Juperuacuum  arbttrantttr: 

Et tnde reltcjua Thertacx  Remedta.  C ^4 P.  \6. 

AQuaeformidinequoq3  morborum  oium  pelfimum  hacantidotus  plcruncp  tollercconfue^ 
uit :  ftrcnue  CJ3  aduerfus  tot  malorum  concurfum  dimicare,  quibus  non  folii  corpus  cxiccaf, 
cVinterduc6trahitur3fcbrcq3intusafperacomburif5fcdet  animusdclirat,ctdifficiIIimofymptO' 
matemolcftaf.Aquam.n.cxpauefcuiUjCVqjuisob  nimiamficcitatcm  ipfam  vchcmeterauccftent, 
th  eam  bibcre  reformidant,quia  corrupto  metis  iudicio  quid  iplis  prodcffe  polfi  t,  non  intelligut. 
Sic cj3 rcmcdium  vitando,cV aqua metuendo, miferabili  mortc  pereut.  Qua in  re  mcthodicos ad- 
miror  magnopcre,qui  caufar  um  noti  tia  curandis  morbis  inutilcm  arbitrant :  ncfcio.n.quo  paclo 
talcs  £grotos  fanare  poffint,cum  vniformis  cV  i  imilis  fi  t  morfus  a  canc  rabido  cV  non  rabido  illa^ 
tus.Qucm.n.curationis  modum  iplis  oftcndit  comorfus  locus,  nullam  cx  vulnere  diftin<ftionem 
habcns ,  fi  intcrna  mordetis  caufam  fcrutari  nolunt  f  Ncpc  mcthodicoru  ocults afpici  non  valet,  F 
ab  rationali  aat  mcdico  no  njfi  fola  cogitatione  diligeti  CJ3  difcurfu  inucniru  Quocirca ,  fiquis  mt 
fcr,  inmethodici  tancj  inaltcriusbcluarmanus  incidat,procu!dubio  moricf,  cxconfccutionedog 
matis ab  co intcrfcctus, qfh  vt  c  fecla  non  rcccdant,  inucftigare caufas  nolunt.  At  bcnc  fortuna^ 
tus  illc,qui  rationale  mcdicum  acccflcrit,nccp  tam  malis  fymptomatis  facilc  capicf ,  ncq3  ob  artcm 
rationalismcdicimortcincurret.  Statim.n.rationalismedicus,fufccptumegrum  diliracrintcr- 
rogabit,qualis'nam  forct  is  canis  a  quo  comorfus  cft.  Ac  fi  audict  cp  macilciuus  cx  gracili  corpore 
fuitjSc"  oculos  rubricatos,  cauda  dcmiflam,fpunu  cx  orc  fluetcm  habuit:difcct  CJ3  vt  lingua  cxcrta 
geftarct  quae  tanqj  bile  infctfta  crocca  vidcref,  vt  obuios  quofq;  incurrcrct ,  vt  interdtmi  fine  cau^ 
ia  procurrerct cV deinceps  fubito  confiftcrct,vt CJ3  furiofa quada indignationcimprouifos aggre^ 
deret:fi  incj  taliacomperietjfiatim  intclligctcancm  iilum  rabidumfu:lTc.Curabitc]3  vuir.usiikid 
non  limplicitcr,  I  icut  mcthodici  foIcnt,fed  ipfum  maius  iihco  facict,  carnem  circuquacp  aufcrcns, 
cV  ad  rotunditatem  redigcns,  nc  facilc  cicatriccm  obducat,fcd  apcrtu  longo  tpc  pcricucrct,faltcm 
quadragintadicbus,quo  rabidicanis  vcncnum  cgrcdi  qucat.  l:cnamctisituq3  valdc  ignitis  foli 
ti  fumus  locu  inurere,  cV  indc  alia  medicamcnta  admoucrc3que  attrahcntcm  vim  habcant,ncc  in» 
tra  carncm  vcncnu  manere  finant.  Equidcm  ok'm  mccu  iple aliquod  remedium  cxcogitans,  hac  G 
lpfam  theriacam  olco  rofacco  mollita,linamentis  impofui,ac  vcluti  medicamcnaliquod  vulnera^ 
rium  foret vlccri  fupcrimpofui ,  vt  tancfj  cucurbitula  vcnenum  c  profundo  trahcrct  St"  cxugeret, 
Dcniq3  theriaca  pcrindeatq3  peonia  aliqua  mcdicina  cVforis  impofita,cV  intus  affumpta,pra.'fen^ 
taneum  auxilium  comorl  is  a  cane  rabido  pra?ftat.  Dcprehefa  CJ3  eft  mihi  vel  fola  in  peftilcnti  cofti 
tutionciangucntibus  poflefuccurrcrc,cu  nullumaliudpralidium  tamagno  malo  tuncita  rcfifte 
re  valcat :  ncc  immerito,cu  peftis  ipfa,ceu  fcra  quada  vcnenata,  no  paucos  aliquot  mifcrc  pcrdat, 
veru  totas  ciuitatcs depaicaf .  Immutat enim  acre  malo  quoda  modo,  vt  hoicsintci ficiat,  qui cum 
non  rcfpirare  no  poITint,  cotagium  miferi  euadcrc  ncqucut.  Attrahunt.n.in  fc ip(os  acrcm  illuni 
infedunvanq  prefcntaneu  aliquod  vcnenu.  Quo  circa  fummis  laudibus  profcquor  admiradum 
po^cxsoiano  Hippocratem, || qui peftem illa cx ^thiopia ad Graecos venietem, non alio pracfldio rcppulit qua 
Ec  in  deaeto  aerem  purum  facicdo,  nc  ab  hominibus  (qualis  tunc crat)  infcdus  haurircf.  Prcccpit  itaqj  vt  pcr 
Atheniciium ,  tot5 ciuitatem  ignis acccnderef,qui non  folum  e  fimplici matcria conftarct,fed  bene  okntcs  coro 
epintlas  habe  nas  ^  ^ovcs  haberct :  talia  fiquidem  ignibus  alimenta  fubminiftrari  confuluit ,  cV  vt  vngucnta  cp 
tur.  pinguiflTima  infundcrcnt,Sv  id  gcnus  alia  bonum  odorem  fundetia,vt  hoc  pado  ciucs  acrcm  pu^ 

rum  infpirantcs,ab  immincnti  lue  tuti  forcnt.  Ad  iftu  modu  arbitror  &C  theriaca,  tancp  ignis  qui'  H 
dam  purificans  cX  ipfa  eftet,  illos  quidem,  qui  fani  adhuc  ipfam  biberint,  non  permittcrc,vt  pefu> 
lentiaprorfuscapianf:iIlosautquiiam  egrotet,fanarcpoIIe,  cumaerisinfpirati  malignitate  com 
mutandOjtum  corporis  temperatura  corrumpi  non  finendo.  Qtia  ob  rcm  cofulo  tibi  Pifo,vt  par 
tim  ob  has  ta  repentinas  aeris  comutationes,  partim  ob  alias  nocentium  rerum  caufas,  frcquenter 
etia  fanus,theriacam  fumas,vt exterius  occurrentibus  noxis  corpus  tuum  refiftat:  6V  iiqn  paffum 
aliquid  fuerit,ad  fanitatem  facile  reducat.  Na  theriaca,  optimam  quanda  tcmperatura  corporibus 
procurat,cV  in  eis  bonam  valetudinem  conferuat.  Abfumit.n.humores  fuperfluos,calefacit  mem 
bra  refrigerata,corroborat  naturale  virtute  vt  debitas  aiftiones  exercerc  queat.  Nam  qn  fortis  na^ 
tura  fucrit,tunc  cV  venter  expedite  cibos  cocoquit,cV  venae  fanguinem  facile  producunt,  cV  iecur 
prompte  bilem  fccernit :  atq^  ita  defecatum  fanguinem  cor  fufcipies,ipfum  deinceps  vniuerfo  cor 
pori  iani  nutriendo  idoneia  fubmittit.  Excrementa  quoq^  moderate  foras  e'adem  expellit,  cV  q  cor 
porifliperfluafunt,mebrorumoiumrcfpiratione  falubriterexcernit.  Maximeverd  cofulerem, 
vt  antidotu  affumeres,cu  frigente  p  hyemc acre,iter  aliquod  fufcipis.Erit.n.tancp  optimum  vifce 
ribus  indumcntu,multu  cis  calorc  prebere  cu  pollit.  Copcrtu  adhuc  nobis  efl:  theriaca  bC  ad  ani- 
mi  prudcntia,  cV  ad  ingenfj  acumen,haud  paru  coducere,  qnquidc  cV  fenfus  adiones  fuas  fortiter 

obirc 


ADPISONEM  97 

A obirc faciar,cV  mentcm  a  vaporibus  corpons  Iiberado  folertcm  magis reddat.  Vcrum  vt  fum ma - 
tim  Iaudes  huiusantidoti  compIecftar,totum  corpus  ita  difponit,  vt  ab  vlla  rc  noxia  noncorrunv 
patur.Hancauicm  rcfiftentiam  procrcat  tam  variacVefficax  tot  medicinarum  compofitio,cV  pre 
lertim  qua*  in ipfam  ingrcdiuntur  vipcra*.  Nam  £c Mithndatcm  illum  bcllatorcm  magnQ  ferunt 
nonaflumpta  theriaca,qua*nondum  erar,  fedaliaquapiam  multiformiantidoto  miihridaticade 
rllius  nominc  dida,non  potuifle  fumpto  veneno  mori,quoniam  lic  illius  membra  tcmperaucrat, 
vt ab  re  noxia  pati  non  polTct.Hoc  autcm  contigit quo  temporc  bcllum  cum  Romanis  gcrcns a 
Pompcio proriigarus,atcp in cxtrema  fortuna  conft itutus,illefus  c  vita  dcccdcre fcl tmurct.  Haufic 
itacp  venenum,cV  plus  ctiam  q  fatis  clfct  cbibit,ncc  tii  ipfe  mori  potuit:  filias  vcro  ipfius  quc  cum 
patre  vitam  finire  prorfus  decreuerant,  atcp  ideo  ex  codcm  quoqj  vcncno  haulerant,  ccleriicr  oc- 
cubutlTe tradunt.Mithridates  lgittir cum  mori  tardarcr,  co  q> antidotus quam  pra'(umpfcrat,  ve- 
ncnum  reddcret  irritum,  vnum  ex  amicis  luis  nomine  Biftocum  vocauit,cui  mandauit,vt  fe  iugu 
laret.  Isautem  opus  veneni/erro  abfolucns,  Alithridatem  violcnta  morte  confccir» 

Qu.ir2tHm,&  Quando,&.x  Quibws  Tberiaraftt  accipienda,  C*AP.  17. 

Vldcsigitur  quo  pado  e  pluribus  compoiitamedicamcia  magnam  vim  habcantadcfiicicn- 
dum  corpora  nullisobnoxiala*lionibus,prarfertim  thcriacaproptercximiam,Iicutdixi,  vi^ 
perarum  potciratem:  Quam  tamcnalfumasvclim,poftcpcibos  probccocoxeris,nccampIiusre- 
pletum  te  fenferis.  Recfte  aui  facies  fi  varia  ipfam  menfura  ftimas,  interdum  ad  argyptia*  faba*  ma> 
gnitudinemcxduobusaqua*cyathis,qnmodicum intcruallum  tibifupereriradantidoti  conco^ 
ctionem : interdum  ad nucis audlana'  quanti tatem  ex  tribus aqua* cyathis,qn  plus  tcmporis  habi 
turus  es,quo  poiTi t  in  corpus  thcriaca digcri.  Confidcrabis  prarerea 5C  anni  tempus,  5C  loci  codi 
tionem,quoties  ipfam  acciperc  volucris.  /Eftate  enim,vt  theriacam  fumas  nullo  pacfto  confulo: 
namtemporisconftitutiocalida  tunccumfic,calcfactum  adhucmagisab  ca  corpus  laditur.  Id 
quod  vidcnsadmirabilis  H.ppocratcs  al1tnt,||Medicinas,cV  antcquam  canicula  oriatur,cV  poftq  ^-Aph.f.Ext. 
orta  fucrit,moieftascfle:  vt  plurimum  cnim  ea  parsanni  febrem  hominibusaffcrr.  Quamobrcm  "jj^ 
£C  eos  qui  mcdia  iunt a*tate,  5C eos  qui  naturalem  tempcraruram  calidam  admodum  habcnt,  mo>  iuxtafinrnvEt 
ncOjVtneq^multoties  nequemultum  thcriaca*fufcipiant.  Exaducrfo  quibusatas  iam  in  fenium  dc  A«c  aquis 
vergit,cV  pluiimum,cV  plcrunq2,cV  non  ex  aqua  fcd  cx  vino,  theriacam  bibere  fuadco ,  vt ab  ipfa  luxw 
&C  corpus  iam  flaccefcere  incipiens,reparetur,cV  nariuus  calor  iam  languefcens  excitetur.  Ar  pue-. 
rismaximeomnium  theriacaminterdico.quoniam  ipfius  magnitudinemillorum  viresplurimu 
C  excedit :  nam  5C  puerile  corpus  facile  difloluir,cx  com plantatum  fpirirum  celeritcr  cxtinguir,non. 
aliter  atq* Iucerna* flammam  plufquam  conueniat infufum  olcum.  Vidi ego  alias  pucrum,ab in- 
tcmpeftiuo  theriaca*vfufolutum:febrieratenimlongo  tempore.fucratqjcorpore  valdemacilen 
to,cV  viribus adeo  debilis  vt  viuere  magna  cura  vix  poflet :  Qua* cofpicatus  medica  prudcntia,ve 
tabam  antidotum  puero dari.Ciim  autem  quidam  ipfius curam  habcret,  qui  patrcm  fe  pueri cffe 
diccbatj  &C  potiusimperiofa  quadam  iubendi  licentia  vterettir,  quam  profecftum  a  ratione conii* 
lium  audiret,temerario  quodam  impetu  5C  violento  coegit  me  theriacam  pucro  exhibcre : quam 
ille  acccptam  concoquere  non  valuit,  eo  qudd  potentior  elTet  vinbus iplius.  Soluii itaq^  vniucr- 
fum  pueri  habitum,  aluum    Hucrc  cum  feciflet,  ob  datam  prarcr  rationcm  antidotum  iubfecuta 
nocfte  perrjr.  Qudd  fi quando  cV tu  Pifo  in  arftuofa regione fucris ,  noli  thenaca  vti ,  fatis  cum  efle 
poffit  eius  loci  caliditas.  Qtiocirca  gentibus  quocp  primum  oriciem  habitaiibus,  caliduTimicum 
iint,atq3  ideo  multum  flcci,  nonconucnirc  theriacam  exiftimo, 

De  Salis  Theriaa  ~\mutibm.  C  ~A  P.    t  S . 

PRaeparatur  vero  6V  Sal  quidam  hifce  fcrpentibus,de  quo  mentione  faccre  ncccffarium  duxi, 
vtabfolutilTimus  hifce  dc  rebus  penes  te  fcrmoforet.  Facit  autem  cV  hic  fal  ad  omnia  qu^an 
D  te  diximus,fcd  modice  facit,nec  nifi  longo  poft  temporc  remcdium  apparct :  fi  quis  tamc  frcquen 
tcr  eo  vtatur,fenfim  auxilium  affert,  Vndc  plerique hoc  fale  medicati  cum  intcr  initia celcrem  re- 
mcdrj  fenfum  non  habuiflcnr,ne  prorfus  quidem  ipfum  cofcrrc  arbitrabantur,  prafcrtim  cum  re- 
daclum in cincrem ,  vim  medicam incendioamililTecenfeant. Equidem,vt  antidoto parem  fa- 
cultatem  non  habere  faleafflrmo ,  fic  omnem  ipfius  vim  abolen  penitus  nego.  Nam  ignis  mul- 
ta  efficit meliora.cVinterdum larentem rcrum  naturam  dctegit: quardam  etiam  quos  volumus  irt 
vfus apta reddit. Aurum  quippe a  nobis  igne  exploratur,  impurum  qj  a  puro  hoc  pacfto  feccrnL 
tur:nam  aurum  quod  ignerepurgatum  exactefuerit,Obrizumefleccfctur.  Ferrum  quocuflam- 
mis  emoIlitum,quouis  modo  producitur,cV  flexum  ficuti  volumus,  varrjs  hominum  vlibus  infcr 
uit.  Scd  quid  remota cofeclor  r  non^nc  multa  qua*  nutrimeti  caufa  fumimus,  igne  nobis  idonea 
redduntur  f*  Panis cV  pecudum  pifcium  qj  carncs  quandiii  cruda*  funt,  ne  appctuntur  quidera : at 
vbi  cocfta  fuerint,  etiam  in  nutrimentum  ccdunt.  Ipfum  infuper  vinum  ft  quis  flatim,vt  ijatu  efl, 
e  racemis  premat,crudum  5c immaturum  cft,at  Solis  ignc  maturatum,  5C  fuauilTimum ,  OC  potut 
conuenientiffimumeuadit.  Amplius, multarcperiunturad  ltrucruram  medicamcntorum acti- 
nentia,qua*  doncc  prifcam  natura*  fua*  rigidiratem  fcruaucnnt,cV  acerrima;cV  noflris  corporibus 
inimica  efle3docet experientia.  Hac lgnium  virrutc  tejnpcraca  curandis  morbis idonc,arcddun- 

Quinta  ClalTis.  NNNNN  tur 


DE  THERIACA 


tur,vtputa  Chalcitis,qua?  fi  cruda  fucrit,corpus  vrit,  8c  in  co  cruftam  ccleritcr  cxcitat,  fin  tofta  ad-  E 
moucatur  vlccri  cicatrice inducit.  Item  Lapis  qui c  phngia  aduchitur,  is  crudus  accrrimus  cft,  af- 
fatus  &C alrjs  quibufdam  commiftus  praeftans  oculis  rcmedium  euadit.  Cinis  etia  quem  cx inccn- 
fis  fpongiisconh'ciunt,fanguinis  Huxum  valeter  aftringit.  Idcm  mihi  &C  de  theriaco  Salciudican 
dum  videtur.Nam  omnia  limul  acccnfa,  hoc  eft,  integri  cum  fale  fcrpentes  cxufti  ficut  ignis  ope^ 
ra  noxiam  excedcntem  corporis  noftri  virtutem  deponunt,ita  conucnicntcm  mcdicaminibus 
opcm  aflumunt.  Praecipuum  vero  Sal  ifte  habet,  q?  morbos  cutim  lnfeftatcs  curat,  albam  dico  vi^ 
tiliginem,lepram,impctiginem  quam  fcram  vocant:  cx  demum  omnia  fub  cute  pofita excrcmen 
ta  refoluit.  Quamobrcm  magna  pars  eorum,qui  fale  hunc  comcdunt  plusq;  confucuerant,fudan 
tes  putridam  materiam  erjciunt,  3l  cum  ea  pediculos  etia  appcllatos  quofdam  cmittunt,  qui  c  pu- 
tri  materia  ortum  duccntes  nomen  fibi  <p9ai(oicapud  graxos  acquifiucre.  Dcntes  praetcrca  fal  hic 
optime  purgat  cx  ipios  a  putrcdine  fcruat,ncc cos  erodi  pcrmitiit :  membra  laxa  defat,  illuc  cp  dc^ 
fccndentem  Huorem  fupprimit. 

T)e  Salvs  Theriaci  Compofitione.  C  ^fP.  1  9 . 

COnficitur  autcm  hoc  modo : enitar  cnim  rurfus  tibi  hunc  quoq3  Sale  nudis  verbis  defcnbe^ 
re.  Oportet  vipcras  quatuor  antediclis  fimilcs  &C  codcm  tcmpore  captas ,  ncc  plus  duobus  F 
dicbus  afrcruatas,accipcre,immo  fi  fieri  potcft  eodcm  quo  captar  funt  die:  poftea  falis  ammoniaci 
qucm  vocant,(in  minus  communisalbi  &C  parumpcr  acri  cxpofiti  modium  vnum  italicum  :dcin 
dc  fah  adiunge cretenfis  gcntiana;  in  partcs aliquot  concifa? ,  libram  vnam  &C  dimidiam  :arifto!o- 
chix  rotundae,  iudem  hbram  vnam  &C  mcdiam :  fummitatum  cctaurrj  minoris,libras  duas :  carda- 
momi  armeniaci,marrubrj,  libram  mcdiam :  fcordrj  montani,  chamardryos  creticar,hbram  vnam : 
feminum  rute  domeftice  tantundcm :  hcc  omnia  mcllc  attico  comifccbis.  Harum  rerum  mcdiam 
portioncminollamnouam  exargillaconfcclam  conrjcc:poftea  viperas  quatuorviuasfuperim" 
mitte,cV  cum  cis  fcillas  quincp  rccentcs,  &C  nupcr  euulfas,  atq$ in  frufta  concifas : indc  reliquu  alia> 
rum  rerum  dimidium : poftremo  lutum  olle  diligctcr  inducito,vbi  prius operculum  impofueris: 
quod  foraminibus  quatuor  apcries ,  vt  pcr  eam  vapor  cgrediens  aflationis  mcnfuram  fignificct. 
Nam  fumus  qui  primum  cxibit  obfcurus  admodum  dC  valde  turbidus  denotabit  ignem  ad  vipe^ 
ras  iam  peruenifte:  quo  tempore  diligcntcr  aducrtas  moneo,vt  rcfpirando,no  aerem  attrahas  in^ 
feclum  hoc  fumo,qui  ax  viperis  exhalat.  His  pcracfcis cum  fumus dcfiftet,<SC  tcnucm  quanda  flam^ 
mam  c  foraminibus  afcendcre  vidcbis,tunc  optime  tofta  cuncla  iudicato :  itaq^  transfer  ollam  ab 
igne  in  locum ,  vbi  pcr  intcgrum  diem  &C  noclem  frigefcat.  Inde  vafc  adaperto  combuftas  rcs  cxi  G 
me,quibus contulis  atq3 cribratis  ha?c alia  adiunge.  Seminum  rut£  fylueftris vncias noucm.  hyfo 
pi  cretica?  tantundcm,feminum  fceniculi  fylueftris  vncias  fex:  nardi  gallicar,  ftachyos  fcythice^lin 
gulorum  tantundc:  petrofclini  maccdonici  vncias  quatuor,  raccmorum  amomi  vncias  tres,  ori- 
gani  heradeotici  capitulorum  vncias  noucm,feminum  hormini  torrefacfi  vncias  tres,fummiratu 
thymi  attici  vncias  nouem,foliorum  malabathri  indici  vncias  quatuor,  carnium  baccaru  iunipcri 
laconici  libras  duas,  feminum  coriandri  domeftici  felibram ,  piperis  albi  Iibras  duas,  pi  pcris  nigri 
tantundem,  radicum  filphfj  vncias  dccem,zingiberis  no  perforati  hbras  duas,  radicum  fatyrrj  fe- 
iibram,pulcgrj  montani  tantundcm,fcminis  fefeleos  malTilienfis  fului  vlcias  fcx,  feminum  tordi- 
li  montani  tantundcm,mentae  tantundem,cafia?  optima?  vncias  duas,  cinnamomi  vnciam  vnam» 
Ha?c  vbi  femel  contudi  SC  cxcuflfi,denuo  &C  contundere  &C  excutere  molior,  quo  faepenumero  cri 
brata  in  tenuiflTimum  pulucrem  rcdigantur :  quem  in  vitreis  vafibus  pofitu,  non  ftatim,fed  a  qua 
dragefimodie  vtcndum  trado.  Caeterumipfehuncfalemetiamnoninuftis  vipcrisconficio,  ve^ 
rum  paftillos  ex  eis  quorum  compofi tionem  in  theriaca  docui,reliquis  que_  cum  viperis  vruntur, 
admi(ceo,ipfos  C13  comburo,vt  quam  in  fe  habent  amaritudinem  incendio  deponant.  Tantam  ve 
ro  paftillorum  menfuram  impono,  quanta  habcre  quatuor  viperas  confjcio:ac  reuera  fal  cp  opti-H. 
mus  euadit,vt  qui  propter  vftionem,necp  cinerulentum  quippiam  guftatus  pra?fe  ferat,neq3  con 
fpeclus  nigredinem,verum  cViucundiflfimus  accipientibus  euadat,et  virtutem  ad  qu£  dixi  ipfum 
proprie  vakre,preftantiorc  oftedat.  Hec  funt  qu£  de  Theriaca,cV  Theriaco  Sale,dicenda  habui, 
diligenter  ficut  arbi tror  a  nobis  elaborata,prefertim  cum  &C  tu  Pifo  in  omni  fermone  valde  fis ac- 
curatus.Memini  enim  te  ciim  eloquentia?  magna  cum  gloria  operam  nauares,fiue  concionem  in 
fenatu  vel  ad  populum  haberes,  fiuc  caufam  aliquam  in  foro  agcres,  obfjcercnt  6,3  qui  tecum  con- 
tendebanteadere  multasdicendi  occafiones  abs  te  inueniri,  refpondifie,dicentes  aliqh  ceflare. 
Nam  &C  deos  affirmabas  quotics  non  refpondent,tacere,cV  illos  qui  rcfpondent,interdum  filcre: 
•jMare  praeterea  hybcrno  tempore  nauigationem  non  conccdcrc:  &C  fluminum  aquas  definere 
fluere, rurfus qj  intcrpolito  fpatio curfum repetere:  Terram  demum  non  femper fruges 
producere.  Quamobrem  te  Pifo  imitatus  nihil  omifi  quoddetheriaca  qua?ri 
poftit :  &C  fimul  hortatus  fum,  vt  ea  libenter  vtaris,  quoniam  comper^ 
tumeft  Theriacajvfum,Tempus  vita?  prorogarc:quam 
■  tibi  a  dfjs  longiflfimam  exoptare  mc- 

nto  debeo. 


GALENI  D  £  V  S  V  THERIACAE 

AD  PAMPHILIANVM 


Iulio  Martiano  Rota  intcrpretc 

Suntctiam  qui  opinentur,cVhunc  non  cfleGaleni  librum. 

Vaefifti  faepenumero  Pamphilianearte  coponedae  Theriacae  2v- vfum 
exme  cognofcere:fedquaeoIim  a  nobis  praefens  ipfe  audiuiftfcu  ncqj 
te  amplius  meminilTe  exiftimem,neq3  tum  fatis  a  me  dictu  fuilfc,  nunc 
ocium  nacffus  omnia  quae,dum  eftem  Rome,mihi  narrabantur  ab  hac 
antidoto  efrecla,quae  q;  nos  expcriendocognouimus,  in  memona  re^ 
uocaui ,  redacfh  q$  in  exiguum  hunclibellum  ad  te  mifi  :cV  vna  docui, 
quo  modo,quo  tepore,quibus  in  morbis,theriaca  vti  conueniat :  qua; 
ii  quis  ad  vnguem  feruauerit ,  nunquam  a  concepta  fpe  dccidet.Nam 
remoccultarcquaeadfalutem hominumc5ducat,cVquafe  meritoia' 
clant  qui  in  vrbe  olum  principe  degunt  ,vt  6V  priuate  bcncficio,cV  pu 
blice  ornamento:aftedti  ab  ea  antidoto,quae  communis  falutis  gratia  pro  totius  ciuitatis  conferua 
C  tione  parataferuatur,ruftici  admodum  mihi  effe  videtur,praefertim  tibi,  qucm  nouimus ,  cu  alias 
vrbes,tum  praecipue  Creticas,animi  tui  moderationem  cV  oibus  in  rebusmanfuetudine,  non  fo-- 
lum  comendare,fed  etiam  amore  fummo  profequi.Nam  in  yEgypto,  /Egypti  qj  regia  vrbe  Ale- 
xandria,plures  vni  tibi  Cretenfiu  amici  funt  quam  caeteris  oibus.Quam  ob  rcm  iure  quifpia  for- 
tunam  quoq?  miraret,quae  tuis  moribus  tam  conueniens  nomcn  impofuit,pcrinde  atqj  prefagi^ 
ret  te  cunclis  amabilem  fore.  Scd  ad  Theriacam  rcdeo,  qua  tu  tibi  liberaliter  6V  a  multis  facile  co 
parabis :  vfus  vero  peritia  noftri  in  te  ftudrj  pignus  cx  beneuolentiae  monumentu  erit.  Vt  enim  fi 
lyram  aut  tibiam  aliquis  poffideat,nec  vfum  nofcat,  tantudcm  eft,ac  fi  ea  non  haberet : fic  qui  an^ 
tidotumaliam'ue  mcdicinadomicontinet,nec  vtifciat,nullamexea  vtilitatcmcapiet.Qu6d  fi 
theriaca,ficut  apud  ocs  iam  inualuit,ad  morfus  ferpetium  cV  ad  venena  tantumodo  facerct,opor^ 
tebat  cam  domi  rcpofitam  tanqua  piclura  aliquam  afpcrnari,nullo  vfu,fed  fola  vetuftate ,  confu- 
mendam:  Cu  vero  praeter  fupradicta,bonum  corporis  habitum  ,vitam  longam ,  fcnfus  vcgetes , 
fanitatcm  ftabilem  promittat:  nec  folum  ab  inftantibus  morbis  Iiberet,fed  etiam  ab  imminetibus 
praefcruetmon  ab  re  faccurum  cxiftimo  quifquis  theriaca  fanus  etiam  vti  velit,malit  q?  potius  im 
pendcntcm  morbu  praeucnire,  rp  iam  vexantcm  arcerc.Hac  decaufa  Romae  pnncipes  viri  conv 
D  plures,alrj  primo  die  Lunae  thcriacam  accipiunt,alij  quartum  ehgunt :  cx  tribus  intericctis  dicbus 
concoclioni  dant  operam,  curato  qj  laeniter  ventre  circiter  horam  tertiam ,  ex  vno  cyatho  mcllis 
duobusaquaecalidae  admifto  tantum  theriacaefumunt,quantum  eftgraecaefabaemagnitudo,non 
vt  aliquo  morbo  liberent,fed  ne  prorfus  m  aliquem  incidant.  Nec  fua eos fallit  opinio :  nam  fan- 
guinem  theriaca  bonum  reddit,non  quia  mala  fanguinis  qualitatcm  excernat,fed  quia  cius  con- 
tumaciam  vincat,cV  ex  inimica  amica  efficiat.  Fori  s  quoqj  li  quam  vrbem  aut  regioncm  morbo-- 
fam  ciTe  conrjciant,vel  aquas  malignas  eiTe  intellexerint,eodem  pacto  theriacam  affumunt,  cV  ea 
tanquam  lorica  quapia corporis  fui  ftatum  ruentur.  Referam  quae vctuftifTimu  omnium  eorum 
qui  me  docuerunt  dicere  audiui ,  virum  cV  medicae  facultatis  cxperientia  prf  ftantiffimum  cV  fin- 
gulan  quadam  humani  tate  infignem  /Elianum  Meccium :  Italiam  olim  peftem  inuafilTe,  qua  ce^ 
ieriter  cV  multi  intercipiebantur :  Timcntibus  igitur  oibus,  vt  fit,  5C  medicis  cV  pnncipibus,  au^ 
cftorem  fe  fuilTe,vt  fola  theriaca  vterentur,nam  caetera  nihil  cotulerant:  Tuc  itaq3  ex  rjs  qui  aegro^ 
tabantquamplurcsafTumptatheriacac6uaIuifTc:paucosinquibusvis  morbi  nimium  inualuC' 
ratjOccidiffe:  rcliquos  ocs,quos  non  dum  pcftis  occupauerat ,  no  modo  periculum  euafiffe.fed  nc 
in morbum  quidem  incidiiTc.  Atque  mirum  hoc alicui  videri  non  debet  ,quando ,  fi  hauftu  ve- 
nenum  fuperatjpeftilentiam  quoqj  vincere  poflit :  aer  enim  eft ,  qui  corruptus  cum  fit,  homincs 

Quinta  ClafTis.  NNNNN    rj  pcrimit: 


D  E    V  S  V 


pcrimft: Qiiod  8f  comphncs  mcdicos  SC imperitos  omncs  ncfcirc  nc  mircris ,  cnm  illud  etia  cos  E 
rarcatinutilematatetheriacamreddi.Radiccscnim  ,iucci,corticcs/lachryma,  lemina, flores,  cV 
carnes,funtca  cxquibuscomponitur:atquc  vt  haciingula  tempuscxinamre  poielt,  itacVquod 
exeisconfcctumcit  mcdicamcntum  antiquarc  valet.  Hincfit  vtqui  mcdicnas  venalcs  habcnt, 
hocfcnfu  pradit:,inuctcratam  nimium  thcnacam  alrjs  vcndanr,  autetiaamicisdonent:ipfi  vcro 
cum  rcs  poitulat  ,viribus  dC  atatc  praftantcm  promun  t:heri  qj  non  potcit  quin  lpfis  opem  ofte- 
rentibusrcs  ex  voto  fucccdat.  Subumgam  dcinccpsalias  tcmporis  prafcnptiones,  alia  morbo^ 
rum  gencra,in quibus  li  quis  vti  theriaca  volucnt,  nunquam  fruftrabitur.  Num  pcrculhs  a  vipe^ 
ra,vuincratisa  fcrpcnte,iciis  ab  alpidc^commorlis  a  rabido  cane ,  demum  Iafis  ab  ahquo  animali 
quod  dcnnbus  aculeo  vcl  contaccu  vencnum  rehnquat ,  rccens  '  theriaca  fatis  fupcr  qj efficaxre-    A  Ljiu.t. 
medium  cft.Recensautcrn  cit  qua  iextum  extngeiimum  annum  no  dum  attigerit ,  quo  tcmpO'    foi*5 11 
re  venenisetiam  ahjsconfert.namabeo  tempore  morbis  folum  auxiliatur ,  dcquibus  moxrcfe^ 
ram.modoadtrigetimuinfextum  annum  multorum  adhuc  annoru  acceffiofaaanon  lit:Incf- 
ficax  cnim  tum  demq3  theriaca  redditur  &C  inutihs  pcnitus:  quod  hoc  pacto  dcpreheudcs  Medi^- 
cinam  qua  vel  aluum  fubducat,vel  vomere  faciat,  icammonium  aut  clleborum  vel  q  uiduis  ahud 
hifcectiam  valentiusexhibe,perindcarq3ii  aliquem  purgarc  vclles:huic  poftcabibcndum  trade  F 
tantum  theriaca,quantum  gracam  fabam  aquetrii  bona  erit,non  folum  non  purgabitur  quiaf- 
fumpfit,fed  nc  commotionemquidcm  vllam  fcntiet:fincotrarium  eueniet,  vetuitatedeprendcs 
antidoto  vircsconciditic.  Scdtempuseltthcriacavfumdoccamus.  Dafcxtribus  cya:his  vini, 
nucis  aucllana  magnitudine,tam  poil  vencnum  venenoforum  qj  animalium  idus.c];  ante,ii  quis 
vencni  fufpicioncm  habcat.Eodemmodoilhsetiam  fubuenit,  qui  cxinternacaufacVinccrtaco 
fumuntur,  tanquam  fi  vcncno  aliquo  petiti  forent.Tuffi  tam  noua q?  antiqua* ,  SC  quibuscolfas 
autpccftusdolor  infeitat,auxihatur  ex  mulfo,fi  non  febriant:ii  febnant,exaqua  dulci ,  noctu  da^ 
ta faba /Egyptia  magmtudme: (^ua  quantitas inHationes etiam  ventriculi,tormiua  ventris,  do 
lorcsinteituiorumcVcoli,fedat:exaquatamen2^  primo  manc  fumenda  eft.  Magnum  lnfuper 
comcdcndi  dcfidcrium  rcmittcre,proitratum  qj eundem  excitarc  potclt ,  fingulis  quibus-p  natu^ 
ra  funCtionibus  intra  contuctum  opcradi  modum  reuocatis.  Bibcre  vero oportet  horum  gratia 
fupradictam antidotiquanritatcmexaqua  vcldiluti  vini  cyathis  ncquc pluribus  tribus,  ncque 
paucionbus  duobus.  Bona  cft  ctiam  hoc  modo  ad  tollcndum  tremores  ,  cV  fngora  fcbrium  qua- 
uis  mrcrualli  rationc  feruata  inuadcntium : item  ad  bilis  vomitum  qui  febris  acccffioncm  prauc- 
nircfolct,quanquam  cxacerbationcm  ctiam  interdumcomitetur.  Siquis vcro  tcr  vcl  quaterad  G 
fummum anic  fcbns annotationem aducntum 6,3 thcriaca  vtatur , fcbrem  omnino  tollct , modo 
vidtus  ratio  non  rcpugnct:Nullum  cnim  tam  cfficax rcmcdium  medicina  habct ,  quod  folitum 
auxihum  arierrc  qucat.fi  ci  vitftus  vcl  rcliiiat,vcl  non  adiuuet.  Crcditurctiam  rcteniosinulicrum 
menlcs  duccrc:mortuos  fcetus  cijcere.quos  natura  ctiam  li  multotics  tentet.  expcllcrc  tamcn  non 
potcft.hisdarurad  f.tba/Egyptia  magnitudincm  (lncolacithcciborium  q^nominant)  cx  paiTo 
vcl aqua mulfa in q  jadictamnum  vcl ruta  prius  fcrbuerit.  Vtilis infupcr  cit  aquam mtcr  cutcm 
habcnt:bus,cV  rcgio  morbo  laborantibus ,  cxafan  decoclo.  Quidam  tamcnaquam  intcr  cuteha^ 
bcntibus  ante  cibum  folam  thcriacam  dcglutirc  pracipiunt:ahj  cam  vni cyatho  pofcccomifcct: 
itananq^  magnopcrc  illorum  fitim  icuat,  vniuerfumcorporis  habitum  hrmiorcm  facit ,  cVcum 
hoc ,  q?  aq.iam  lntcrcincm  mmmt,  ipfam  ctiam  cxiccationi  paratiorcm  reddit.  Facir  pratereaad 
voccm  rctufam  foia,  cV  haufta ,  cx  orc  dctenra.Qm  tamen  cam  bibcre  volct ,  tragacamhi  duplum 
admifccai  cV  exmuifo  vcl  paiio hauriat.Qui  vcro  fublinguac6tinere,colliqucfaciatmedicame- 
tum  paulanm  opoi  tct,  quomodo  lnalrjs  quocppracipciefoIemus,quaartcriacaa  mcatu  in  pe^ 
cxusdefcendente  nominantur.  His  ctiam  qui  fanguincm  c  pcdorc  vel  pulmone  rcijriunt,  theria 
ca  conuentt:  atqj fi  reces  !ioc malum  iit,e  pofca bibeda  eit: fin  antiquum ,  ex aqua  tnbus  cyathis :  H 
longe  tamen  preftantius  rcmcdium  fict,fi  herba  fymphy  ti  modicum,  aqua  incoxcris.Sumi  vcro 
debetadfaba/Egyptiarmagnitudincm  incipiente  nocte  cVilluceiccntedie.  Roma'quofdame' 
praceptoribusmeisobferuauimusinitaaffectis  hominibus  eo  ctiam  remedio  confueuiiTc  vti, 
quod  e  fubere  conftat,cuius  compoiitionem  opportuno  magis loco,cum  opus  fuerit,defcribam. 
Abunde  ergo  peclus  circuquaq^  antc  cV  retro,hac  medicina  fouebant,  atcp  ita  fere  femper  morbu 
hac  artc  fupcrabant.  Prodelt  inliipcr  rcnum  vitfjs,vefica  calcuhs,  inteftinorum  excoriauonibus, 
xgrc  fpirantibus.  Dcmum  in  iccinore aut  Iicne  duritiem  habctibus,aliud'ue aliquod  inueteratiS 
malum,his  cx  aceto  mulfo  dandum  cit:acctum  mulfumfumemus  quodc  fauiscofectum  fit.id.n. 
Lib.^.deMor  Hippocrates recte copoiitum arbitratur in eo libro quem de  |Acutis  morbisadidit:  Difficulter 
bis circa fine .  autem  fpirantibus  ex  aceti  fcyllitici cyatho  vnocVdimidio:Lapidem  in  vcfica  habcntibusexapt) 
1 1  i/^Vn  Petro^c'lm  ue  decoclo :  Renum  vitio  laborantibus  ex  mulfo:Excoriationem  inteft inorum patie 
h.tcco. j . 1 49  tibus exdecocfto arbufcula fyriaca quam rhun Graci appellant.^Comitiahbus quoq^ ii macileii'  A.ibidemib 
>48.c  Et.4.  de  n  fuennt,cV  parum  fanguinis  habeant,exaquamulfa:iin  corpulenti  cVmulti fanguinis ,  exaceto  i')-^ 
n->uIfo,darifo!et.Qinda\u  vcroapprobatimedicicomitialesiubentpriusfinapincommanduca- 
rc'3Lexpuerc,tum  nocle  fupcrueniente  theriacamquafabamGracamaequet,exaqua  fu.mere. 

Demum^ 


AD    P  AMPHILI  ANVM  99 

A  Dcmum,vt  paucis  multa  colligam, in  quibus  alia  remcdia  vi  morbi  fupcrata  nihil  contulcrint,m 
his  thcriaca  exhibita  prauer  oir.ncm  cxpeclationcm  cgrcgic  operatur :  quamobrem  cV  cholericis 
quibus  lam  vox  mterccpta  crat,cV  cardiacis  pra* dolorc  vcntriculi  deficientibus  cxhibita,  tanqua 
ad  vitam  eos  rcuocauit.  Ca*tenim  omnia  verbis  confequi  non  poflum,nec  fi  poftcm ,  dcccret ,  cu 
ex  hifce  qua*  harftenus  reccnfuimus  dcducfta  vfus  rationc,fceliciter  vti  theriaca  polTi t  m  ahjs ctia 
morbisqui  fuperfunt.Nam  quiipfamadhucmagis  extollere  voluerunt  reprchcndendifunt,q> 
einonmedicasfcd  circularias  promilTiones  attnbucre,dumauriumtheriacamdolorcsrollere, 
grauem  auditum  meliorcm  facerc,hebetcs  oculos  acucre,demiflam  vuam  fufpcndcrc ,  cY.  oris  vU 
cera  obducerc,narrant.CaIumnias  fiquidem  ifta laus  antidoto  potius  cj  commcdationcm  aftert : 
nam  fi  minutos  hofce  morbos  vili  rcmedio  fanare  melius  poflumus,ignaui  eft  id  ipfum  prctiofa 
antidoto  minus  confcqui  vcllc.  Scd  mifla  ha*c  faciamus ,  ciim  adhuc de  compofitionc  thcriacae 
dicendum  fupcrfitJndiget  ehim  cV  ha*cbra*ui  quadam  cnarrationc ,  fiquidcm  iVIenccratcs  con- 
fufe  iplam  protulit,  quam  nosin  prafcntiadiftingucmus.  Ac  ciim  hcdychroum  mcdicamcntu, 
pafttllos cx  fcilla,itemq3 alios  ex  vipcra  capiat ,  nos  prius  ha*c  cxplicabimus  qua* compolita  funt 
cVipfa,tumaIias  iimphccs  medirinas  cx  quibus  theriaca  mifcctur,fubiungemus.  Hcdychroum 

B  mcdicamentum  ita  conficics.  Conicis  radicum  afpalathi,calami  aromatici,cofti,  aflari,  ligni  bal- 
fami,phu  hcrba*,amarari,maftichcs ,  fingulorum  pondo  vi,  florum  iunci  rotundi  odorati  pondo 
xij,  cinnamomi  pondo  xij :  amomi;ca!ia*,rha  pontici,finguIorum  podo  xv:  nardi  indica*,  folij,fin 
gulo.pondo  xvi :  myrrha*,croci,lingu.pondo  xrj :  vino  falerno  excipe,cV  dum  concorporas  opo- 
balfamoiunge,  tum  vtin  vinbraficcefcantfinito.  Paftillos  Scilliticos  ita  conficiemus.  Scillam 
luto  circuquaqj tcgc,  tcdam  in  ignem  quo  therma* calefiunt inrjce ,  fequenti  die eius  quod  intus 
cft drach.cxx  cape,cV  farina*  erui  drach.lxxx :  vbi  commifcueris  in  paftillos rcdige.  Paftillos au- 
tem  Theriacalcs  lta  compones.  Viperas  quatuor  vcl  quinq^  flauas  accipc :  melius  elt  autem  paulo ' 
ante  captas fumere  quam  diu  retentas,nam  qua multo  tempore dcteta* fuerint,  magis  vencnofac 
funt :  conrjcerc  hoc  cx  ieiunis  hominibus  licet.Deindc  ad  quatuor  digitorum  menfura  vtrinq^,  i. 
caput  cV  caudam  amputa,corium  detrahe,vifcera  cVinteftina  abijce,  quod  fupereft  in  ollam  noua 
conijrito,ancthum  adde:  ferueat:  cum  cocla fuerit,  fpinas  diligetcr exime , latcnt enim  plcrunqj. 
Carnes  vbi  exquifitc  colIcgeris,panis  ficci  quidem  fed  puri  dimidium  adtjcies,  comifcebis,opo- 
balfamo  q^ aflumpto  maflam  tota  in  paftillos  diuidcs ,  quos  in  vmbra  ficcabis.  Ipfa  vcro  Anti- 
dotus  cui  ab  Andromacho  qui  primus  ipfam  compofuit,nome  Galene  hoceft  Tranquilla;indi- 

C  tum  cfhquamuis alij  qui ipfam  ab  eo  fufceperunt ,  vt  Crito  cV  Critoncm  fccuti ,  q>  vipera* carnes 
acciperet,theriacam appellarint,hoc  modo  conficitur.  Pafnllorum  "fcillinorum,pondo xlvirj,pa 
ftillorumtheriacalium  pondoxxiirj,paftillorum  hedychroi  pondo xxiirj , piperis  nigripondo 
xxiiijjachrymarum  papaueri s pondo xxiirj : cinnamomuridis  illy  rica* ,  radicis dulcis ,  opobalfa- 
mi,rofarum  rubearum,(cordij  cretia,fcminis  napi  i.rapi  agreftis,agarici,  fingulorum  pondo  xrj: 
crori,myrrha*;zingiberis,rha  pontici,radicum  quinquefolij ,  calamenthi ,  marrubrj ,  petrofclini , 
ftccchadis,cofti,piperis  longi,dictamni  cretici,florum  iunci  rotundi  odorati,thuns  mafculi,tere- 
binthinxchix,cafixfiftula*nigrar,nardiindicae,  fingulorum  pondo  vi:fummitatum  polij  creti- 
ci,ftyracis,feminumfefeleos,thIafpeos,ammeos,trixaginis,chamapityos,fuccihypocyil:idis,ma- 
labathri,nardi  gallica*,radicum  gentiana*,anifi,mci,feminum  fceniculi,  figilli  lemnrj ,  chalcitidis 
vfta?,amomi,carpobalfami,phu  pontici,hyperiri,acacia*,cardamomi,  gummi ,  fingulorum  pon- 
doiirj:feminis  dauci,chalbani,fagapcni,bituminis,fucci  panaris;caftorrj,ccntaurea*  tenuis,arifto 
lochia*,finguIorum  pondo  ii :  mellis  attici  libras  x,  vini  falerni  fcxtaria  duo.  His  ita  paratis  in  mor 
tarium  coniice  fuccum  hypocyftidis  cV glycyrrhiza* ,  myrrham ,  opium ,  fagapcnum ,  ftyracem, 
acaciam,  opopanacem,meI  q;  paulatim  inftillando  fimul  omnia  contunde  cV  diflolue ,  tantum  cjj 

D  vini  demum  infunde  vt  fupcrferatur.Hac  tribus  diebus  ita  macerato :  poftea  rinnamomum ,  cro- 
cum,cafiam,nardum,thlafpim,malabathrum,ligillum  Lemnium,  chalcitim  vftam  (hacenim  ni- 
gro  colore  theriacam  commendat  fi  fcite  combufta  fuerit)  amomum,bitumcn,caftorium,ligilla- 
tim  quodq^ contufum  cV  cribratum in  pilam  mitte:  cV affundcns  vinum,ac fi  collyrium  faceres3dt 
ligenter  commifce.Poftea  qua*  in  mortario  funt  in  pilam  transfimdc,  diligentcr  cj3  commifcendo 
vinum  6,3  infundendo  ficca  omnia  fupcradde,atq3  in  vnum  corpus  rcdigc.  Deinde  mcl ,  tercbin- 
thinam,  chalbanum ,  opobalfamum  ,  in  cacabo  tepcfacla  fuperinfundc  rjs  qua*  in  pila  funt ,  om- 
nia  que  in  vnum corpus  redige,cV in  vafe  ftanneo  argenteo  ue  repone  5l  vtere.  Cnto  hoc  plus 
de  theriaca  fcriptum  reliquit,  Viperas  vcre  finicnte  vel  autumno  comprehcndendas  elfe ,  eligen- 
das  cj3  illas  qua*  magne  cV  corpulenta*  fint,anetho    impofito  elixandas.Carnibus  aut 
cdecem  vipcriscolle^is  vnam  pams  iiliginei  vnciam  admifcendam  cen- 
fet ,  atcp  ira  paftiilos  theriacalcs  appellatos  conficcre.  Rurfus 
fcillas  mefTis  temporc  colligendas  iubet,quovd 
eo  tempore  pra*ripuevigeant. 


Quinta  Claflis, 


NNNNN  irj 


GALENI   DE  ANTIDOTIS 


LIBER  PRIMVS 

Iulio  Martiano  Rota  Interpreto 

Quid  ^4ntidotm  ft}&  Vnde  Thericicaorigmcmhcibucrit.  C^4P.  I. 

Edicamenta  quae  non  extrinfecus  impofita ,  fed  intus  affumpta,malas 
corporis  affcctiones  fanant ,  Antidotos  mcdici  vocat : quaru  trcs  funt 
omncsdifterentiae.  Namaduerfusexitiales  potioncsquaedam  faciut: 
quaedam  ad  feras  valent ,  qu£  vencnum  i<?\u  morfuuc  relinquut : quc^ 
dam  excitis  mala  viclus  ratione  morbis  auxiliantur.  Non  nullae  verd 
triahaecfimul  pollicetur,Cuiufmodi  cftquam  Thcriacam  vocar,  que 
ab  Andromachomcdico  copofitaMithridaticam  "penc  antiquauit ,  A.Lj.fu.jJ 
ita  5C  ipfam  ab  auclore  fuo  dicfta.  Mithridatcs,n.iftc,qucmadmodum       5 14*a  b 
£>C  apud nos  Attalus,  omnium  fcrme  fimplicium  medicamctoru  q uae 
venenis  aducrfantur ,  feduld  vim  expcrtus  eft in  illis  homimbus,  qui 
morticondemnati  fuerant.  Reppcrit  itaq?  priuatim  quaedam  phalangrjs,quedam  fcorpiombus, 
cjuaedam  viperis,aduerfari:Item  corum  quae  ad  exitiales  potiones  faciunt.illa  aconito,hac  lcpori  G 
marino,alia  alrj  atq^  ahj  vcneno,remedium  cflc.Quae  omnia  conuiccns  Mithridatcs,mcdicamciv 
tum  vnum  eflccit ,  ex  co  fe  fperans  auxilium  venenis  omnibus  pra'fens  habiturum.  Subfecutus 
autem  multis pdftannis  Andromachus intcr Neronis medicos  piimus,  non nulhs additis,  qui' 
bufdam  ademptis,  thcriacen  quam  appellant,compofuit,haud  exiguam  partem  carnium  viperae 
cjuibus  Mithridatica  antidotus  carebat,  caeteris  admifccns.  Sane  qj  idcirco  thcriaca  ad  morfiis  vu 
pcrae plus  Muhridatica  valet:ad  reliqua  verd  omnia  non  modd  quiccj;  illa  plus  non  pot ,  fcd  cft 
in  quibufdam  inferior etiam.Neutra  tneam  vim  habet  poft  venenum  accepta ,  quair.  ante  fum- 
pta  habuiflet.Nam portio antidoti  quae  prius,cV  femel  haufta ,  tutum  a morte  quempiam  praefti^ 
ciflet,ca  venenum  fubfecuta,  nifi ad  quadruplum  quincupluniue  aucla ,  non  iuuabi t :  neqj id  fc^ 
mel  tatum,fed  bis  fingulis  quibus  qj  diebus  haufta ,  faciet.Qudd  li  quis  fingulis  diebus  quemad- 
modum tcmpeftate  noftra  Aurclius  AntoninusImperator,velficutiolim  Mithridatesfolcbat, 
antidotum  capiat,  nullis  ferpentum  morfibus ,  nullisqs  noxrjs  potionibus ,  lardctUr:Id  quod  ipfi 
Mithridaticontigificferunt:quiciim  potius  venenomori,  quain  poteftatem  Romanorum  ve^ 
nire dccreuiflet ,  nihil  inuenit  quod  fe necare  poflet.  Atq? Mtthridati  hoc  quidem  euenifte acce^ 
pimus :  Nos  autem  Antoninum  fcimus,quo  fe  in  primis  tutum  a  veneno  praeftaret,  lingulis  dic-  H 
bus  tantum  theriacae  quantum  eft  /Egyptie  fabe  magnitudo,fumpfifle,interdum  qj  fine  aqua  aut 
vino eam  deglutifle ,  intcrdum  verd  liquidi  quippiam  admifcendo  ebibilfe. Sed cu  tpfum  quoti^ 
die,inter  vitae  fundiones  quoqj,  pfundo  fomno  corripi  accidiflet ,  papaueris  fuccu  cximi  iufllfle» 
Quare  rurfus  eue'nit  vt ,  quia  mos  eius  ita  antea  fuerat ,  q>  naturalem  temperaturam  corporis  fio 
ciorem  haberet ,  cV  quia  multis  iam  menfibus  exiccantem  antidotum  accepiflet ,  plurimam  parte 
noclisinfomncmduceret.Quamobremcoaclus  eft  denuo  theriacam  aflumere  quae  papaueris 
fuccum  haberet,  iam  aliquo  modo  inueteratam.Dicftum  eft  autem  a  nobis  alias  faepc  huiufmodi 
medicamenta  inuetcrata,  mi tiorem  eum  fuccum  habere.  Fuit  autem  hoc ,  quo  tempore  fufcepto 
aduerfum  Gei  manos  bello ,  5C  ille  in  prouinctjs  quae  fecuslftrum  funt  degeret ,  dC  ego  me  lllum 
cdfubfequi  poflcexcufaueram.Verumquialmperator  antidotum  laudabat  a  Demetrio  medi^ 
corum  primarioconfeclam,eo  vitafunclo,Euphrati  medicae  materiae  venditori,  a  quo  fimplices 
omnesmedicinasadtheriacamconflciendamemebat,per  literas  fignificauitvtfibi  renunciarec 
quis  nam  medicus  imperatoriam  antidotum  conficieti  Demetrio  anuiffet:  Ab eo  itaqj  cu  intelle 
xiflet  me  femper  Demetrio  quoties  theriacam  componeret,  aftitifle,  tum  quideeam  me  n  hreras 
coponere  Antoninus  iuflit :  Romam    poftmodu  reuerfus ,  q>  ea  pcipue  delecTatus  fuiffet ,  pcr- 

contatus 


L  IBER   P  R  I  M  V  S 


i  c  o 


A  contatus  eft,  qua  'nam  fimplicium  couementia  ipfam  mifcuifTcm.Cui  ego  rcm  ita  vt  fc  habucrat. 
aperiens,retulitprimum  mequicquam  eorumqua*  ab  antiquis  Impcratorum  mcdirisimponr 
confuctumfueratjnccpomiliiTejneqjaddidiiTe:  Deindecaufamcxpofui,curipfinoftra copofitio 
maxime  placuiirct :  de  qua  nunc  quoq;  dicere  ciim  nobis  dccrctum  fi  t ,  eorum  qux  tunc  fada  fuc- 
runt,mcntioncm  feci.Nam  Antoninus  ciim  lingulis  quibusqjdicbus  magno  cum  ftudio  theria^ 
cam  fumerct,cius  vitia  virtutcs  q$  cxaclifTime  dignofcebat, 

Quomodo  Thtridcd  Optimdcompondtw.  C^iP.  x. 

COnficitur  autem  pulcherrimc  cV  ha*c ,  cV  alia  ferme  quxcunq;  medicamenta ,  fi  eor  um  quae 
imponutur  virtus  cognita ,  cV  virtutum  inter  fe  proportio  fcruata  fuerir.PIeriq^  vcro,quod 
pnmum  cffe deberet,ne  figillatim  quidcm  vnuquodqj corum  q)  bonum  malum  ue  fit  dfjudicarc 
fciunt:quare  nccvinuminterfefe.pponionemfcirepoffunticVidcirco  vbiplurimavel  tcmpore 
vel  gcnere dcbilia interdum immiferint ,  validum ac potens  aliquod  poftea  commifcent.  Veluri 
olim  quidam,qui  oim  ab  /Egyptfjs  petitum  Thebis  opium  ( id aut cft  potetiffimum )  impofuif- 
fet,cV  guftu  bC  viribus  fimilem  Philonio  theriacam  fecit.  Idem  rurfus , ciim  myrrhaq)  optimam 
pluribus  inualidis  admifcuilTet,vt  ca*teris  ipfadominaretur  cffecit.  AIius  quocp  fimiliter  in  croco 
B  peccauit,cValiusinfagapeno,  vtcValiusrurfus  in  afphalto  cVgalbano.Non  pauci  verocVduo 
cV  tria  fic ,  vt  dixiinus ,  valida  debilibus  admifcentcs ,  in  caufa  funt,  vt  inualidis  fortia  praualcanu 
Atq3  artcm  quidcm  antidotos  conficiendi,  li  quis  acuto  vir  ingenio  vel  fcmel  tantiim  infpexerit , 
facilc  difcct :  vt  vcro  corum  qua*  imponuntur  notitiam  confequamur ,  non  iemel,  bis  uc,aut  ter, 
fedfarpiusadmodumfigilIatimqua'q3obferuaftencceftumeft,ctiam  fiquis  attcntius  ab  aliquo 
comoftrante  ac  verbis  docente  cuiufmodi  fint,qua*  funt  optima ,  difcat.Quod  fi  nullo  monftran- 
te,ex  hbri  alicuius  leclionejquod  genus  eft  opus  Herachdis  Tarcntini ,  item  Crateua,  Diofcori^ 
dis,Nigri,IoIIa',RufiEphefii,  aliorum  quorundam ,  in  corum  cognitioncm  pcruenire  aliquis 
velit,Iongc  maiori  ipfi  opus  eft  infpeclione,prius  cp  exacle  fingularum  medicinarum  virtutes  ac 
vitia drjudicare  fciat.Nam  qui fimpliccs  medicinasdiuendunt  vfq3  adeo  callidc  lllarum  quafdam 
concinnant,vt  exercitatiffimos  etiam  quofcp  ea  in  revirosdecipiant.Quaproprer  optimumeft 
multo  ante  cas  fibi  pcr  amicum  fpeclata*  fidei  ibi  coparare ,  vbi  elecTiffima*  prouenire  folen t :  vcl 
illuc  femel  accedendo  fccum  lnde  tantum  earum  afportare,  quatum  per  totum  vita*  fpatium  fufri 
cerepoffit:cuiufmodifuntferme  omniaquametallanucupantur.  Cyprumitacp  cVnos  hacde 
caufa  vifere  voluimus,vbi  amicum  magna*  aucloritatis  homincm  ciim  haberemus,fodaIcm  pro^ 
C  curatoris,qui  CaTaris  nomine  metallorum  fodinis  pra*erat,cV  cadmiam,cV  diphrygem,cV  fpodiu, 
cV  pompholygem,cV  chaIcitim,cV  mify,cV  fori,cV  es  vftum ,  inde  multum  afportaui.Qucmadmo 
dum  rurfus  e  Paleftina  Syria  bilfami  liquorem  purifTimum ,  nam  bitumen  Iudaicum  ne  fraudcs 
quidem  vllas  admittit,ficut  neq^talfami  frucftus ,  neq^  lignum.  Nauigaui  quoq^  in  Lemnum  in- 
fulam,dfj  norunt,non  alia  de  caufa  q  vt Lemnia  Iiue  terram  quis  velit  ipfam  nominarc.  fiue  figil^ 
lum,agnofcercm  ^diclum  eft  aut  a  nobis  fatis  fuper  qj  dc  hac  in  nono  de  iimplicibus  mcdicinis  li^ 
bro.  Hanc  inquam  fiue  terram,fiue  figillum  quis  appellet,adeo  quidam  interpollant,  vt  veram  a 
fieta  dignofccre  queat  nemo,velut  cV  quod  lycium  lndum  appellatur ,  alia  6,3  complura  qua*  non 
nifi  magna  cum  difficultate  feccrni  poiTunt  ab  adulterinis.  A  tq;  ha*c  per  cos  qui  talibus  in  locis  dt 
uerfantur conquirereopuscft,vel  per  Prafeclos  cV  Senatores,qui  illis  regionibus  prafunt,  vcl  fal 
tem  per  amicos  ibi  habitantes,quomodo  me  facere  vidiftis.  Apportantur  nanq;  mihi  qucdam  ex 
magna  Syria,quadam  c  Palaftma,quadam  ex/Egypto,no  nulla  e  Cappadocia,ex  Poto  alia,ple- 
raq^ e  Macedonia,cV  ex  prouincrjs  ad  occidentem  pofitis  quas  Galli  habitant  eV  Hifpani,  cV  op- 
poiitas  oras  incolentcsMauri.  Quanam  igitur  quocunq^  in  loco  mcdicamenta  optima  proue^ 
niantjCiim  alij,tiim Diofcorides  vcriffime fcripfit.Nos  vero,vt diceba ,  ipfa  comparare  opus eft , 
D  eo  quo  diximus  modo,pra(ertim  fi  Rom^  habitcmus,  qud  ex  vniucrfis  gcntibus  quam  plurima 
quotannis  aduehuntur.MuIta  quoq^  per  lpfam  Italiam  partim  fponte nafcutur :  partim  artc  fiut , 
velutiDicearchia:Puteolinuncdi(fta,a*rugo,cerulTa,as,arisfquama,acquadamalia:cV  Ivoma*, 
Iithargyrium  hoccftargenti  fpuma.Nonpaucavcrd pene  fingulisquibuscp  diebus  Romam 
importantur,qua  e  Sicilia  cV  magna  Libya  quotannis aftiuo  tempore  aduchuntur,pralcrtim  qj 
c  Crcta.Multa  nanq^herbarijqunllica  Cafarealuntur,nonfoIumipli  Cafari,fedcV  toti  Roma- 
naciuitati,  vafahifcerebus  plenamittunt,qua*rp  viminibuscontextalint,tcxtilia  vocant.  Tam 
multa  itaq^ vafa  Romam  cV  in  nationes  alias e  Crcta  afleruntur,  vt  nullius  rei  prorfus  qua  ibi  na 
fcatur  egeamus,non  herbarum,non  frucluum,non  feminum,non  radicum,non  fuccorum.  Ac  re 
liqua  licet  omnia  fincera  quidem  indeaff  erantur,fuccos  tamcn  aliquot  adulterari,quanquam  ra^ 
rdjContingit.Nam  cum  herbarum  copiam  infula  gignat,  fraudulcntcr  concinnare  quicquam  no 
admodum  curant  herbarij  qui  in  ca  degunt :  ncc  fi  curarent,magni,  qucmadmodu  in  alrjs,ca  fraus 
eftet.Nam  in  fuccum  abfynthfj  quem  folum  conficcrc  dcbuifTcnt,marrubium  quocpcxprimunt , 
aut exiguum  quippiam  hoc gcnus intei  pollant.Quamobrcm  Roma fi quis vnguctarios adeat, 
qui  fingulis  quibusq^  annis  vafa  illa  tcxtilia  hcrbarum  plcna  emunt,  ab  eis  primo  omnia  hac  co^ 
gnofccrepoicrit,etiam  finunquamanteaipfa  viJilTct.Deindcex  frcqucnti  infpcciione.quale  fit 

Quinra  Claflis.  NNNNN    iiij  cptimum 


DE  ANTIDOTIS 


©ptimumquodc£,pcr  feipfjmintelliget:qui.n.memoresfunteius  quod  fuperiori  annoeme-E 
runt,cu aliud melius  illo  vidcnt ,  facilc  hoc llli  praftare  dijudicant.  Ex herbis  iiquidcm  quarcuqj 
vna  cu  fcminc  fummis  ramufculis  adharentc  apportantur,pro  cuiufqj  th  conditione,plurimfi  fe- 
minishabentcs,non  habentibus:vegctas,cxilibus:ponderofas,debilibus:c6pa<ftas,  rtaccidisitpe 
non  confumptas,citd  abfumptis,poiiores  arbitrantur.  Ahnus  planc  is  dlet ,  qui  ifta  cogitare  ne^ 
fciret.  Atq3  vt  hac  percipcrc difficile  non cft,  ita  ncc guftu  & olfacfiu ,  quid  optimfi  fi t,drjudicare 
laboriofum  erir.hifcc  th  qui  eadc fapc infpexerinr: nam  qua  in  re  medicamentu  gultu  olfaclu qj 
tcntatum  exccllu,  id  ca  in  rc validius  fui  gcncrisalrjs  eft.  Mel  itaq?  quod  optimfi  clfc  pcrhibetur, 
dulciffimfi cft  cV accrnmu , eo  q> mellis  natura acrimonia dulccdini  iundta habct .  Quotics igitur 
muftu  c  dulcibus  vuis  exprelTum  ad  dimidias  tcrtias  'ue  coquendo  deferbuerit,  quauis  dulcedine 
mclli  non cedar,vt  aqua  tii  obtufum  eft.nec fenfum  vellicat : atqui  mcl  ciufmodi  non  cit,  fed  acri- 
monia  ita  dulcedini  lunda  habet ,  vt praftantiffimu  id  fit quod  hifce  duobus exccllit.  Ac  prima 
quide  optimi  mellis  nota  cx  hifce  fumuntur :  fecunda  vcrd  cx  accidcntibus  colliguntur  naturam 
eius  confcqucntibuSjCoIore,  odore 8C corpore.Colore naqj Iuteum  mel  lit oportct : corporc  verd 
ncq^  craifum,ncq3  concrctfi,neq3  valde  dilutfi,fed  vniforme  totu :  atquc  lta  tenax,vt  fi  digito  par^ 
ticulum  ex ipfo  fultuleris,deHuere cj3  permiferis,pennde atqj  vifcu dcfccndat,non  cafim,  non  fru^  F 
flarim.Quancj  ob  ifta  mcl  optimfi  quidc  non  cft,fed  cfi  fuaptc  natura  optimfi  eft ,  tfi  hac  fe  confc 
qucntialignafcmper habetjipfumq^idcirco  optimfi  eile  iftalignihcant.Quamobremfimplex 
cjuodq^ mcdicamentu  fapius  quifq^  contepletur admoneo ,  qud  memoria tcncat  quantfi quodqj 
dulccdmis,aut  acrimonia,aut  alicuius  fcnhlis  qualitatis,habere  poffit:  ncq5.n.qualitatum  gradus 
vcrbis  vllis  explican  qucunt.  Acccdit  pratcrea  cV  aliudquodda  iudicrj  gcnus ,  quo  vis  vniufcu-' 
iufq3  mcdicamenti  pcrpenditurjonga  cxpcrientia  comparatfi ,  quod  orationc  declarari  non  pot. 
Mel  quippc  c  Cnido  aducctfi,fi  quis  figna  qua  modd  retulimusattendat,  optimfi  adeo  cenfcbit , 
vt  ipfum  thafio  SC  hymctio  proximfielle  ludicet:  quod  th  vbiconfenuit,vmfi  haud  paruu  oftcn- 
dit,vini  nanqa conditiones alTumit.  Idcm  quoq3  rhodio accidit.  Vnde quida  thcriaca  rhodio  mcl 
Ic  cu  admifcuilTct:dcindcq3  tcrtio  pdft  anno  ipfam  mihi  nomodo  guftu,  fcd  ct  odore  ,vinu  redo^ 
lcrc  inuenta  oftendiflet.cV  ea  ego  confpexilTem :  id  quod  euenerat,cx  mclle  quod  impofuerat  acci 
diilc  dixi.Mirabatur  autc  llle.Tum  cgo  rurfus  cfi  mtcrrogaui,  nunquid  cV  mcl  plurimfi  coxiffcr , 
ipfum  cj3  diutius  defpumalTct.Qua  fe  reciffe  cu  fatcretur,ob  hoc  ctia  mirabatur,ac  fi  rccoditi  quip 
pia  ex  mc audiuiiTct.  Hic  cgo  cius  tcmeritatc  danare ccrpi,  q> ex fola  libroru  lcchone  theriacacoh- 
ccre aufus foret.  Alius  quoquc  theriaca  mihi  vidcndam  obtulit  qua compofuerat,  acidam  facfta ,  G 
caufam  qj  fcifcitabatur.Cfi  ergo  cx  me  cognouiilet  fe  plus  vini  qua  par  fucrat  impofuilfe  ,ncc  de- 
facati,ncc  antiqui:  forfan  cp  5C  plus  panis  qua  dccebat  non  rite  confecTi  viperinis  carnibus  admi^ 
fcuiftcjlic  cj3  rem  fe  habcre fatcretur :  vt  temcrarius  a  nobis  obiurgatus  difccffi t. 

Quod  Vinumtn  ^Antidotu poni  dtbcM.  C^4P.  3. 

N  primis itaq3  prouidcndu  cft,vt id  vini  gcnus  imponamus;quod  firmiffimu  efte  nobis  expe^ 
rientia  copertu  (k:tu  vt  validu  quoq5,quod  non  amplius  mutatfi  iri  per  multos  la  annos  explo 
ratfinobisfit.NacVdcbililfima  vina,cV,vcIutiquifpiadiccrct,aquolifrima,vcl  magnopereaultc- 
ra,qua  CJ3  pra  cateris  accfcere  folent,nili  a  primis  annis  acida  fiant,  integra  poftmodu  pei  feuerat, 
Eit  afit  huiufmodi  comutationis  tcpus  alij  aliud.  Aquolis  quidem  non  multorfi annorfi: lta.n.vi 
na  appcllant  colore  alba,corporc  tenuia,atq3  vt  diluantur  non  muha  aque  indiga.  Demfi  taliacu 
lint,v t ncc cap ut  omnmo  petunt,ita nec corpus  planc  calcfaciunt,ncc  ventris  venarum  CJ3  conco 
•\cod.impref-  (ftionc  cuidcnter  adiuuant ,  nec  denicp  bene  alendo  corpori  conducunt.Celcrrimc  omnium  vina 
fihabctHth  hacinucterantur:appellantautecit6inueterari,  periti  harfireru,antetepusantiqui vinicondi-  . 
piTirn-tvlo-  tionesaftumere.Sunt autc, acrimonia primum , qua planc calefacit , tu amaritudo quoq^ "f ad qua 
J^f t« /«?  ^  ^ubinde  tranfit.Interdfi  th  cV  aquofa quada  vina ad  vetuftatc  perucnilfe  vidimus,  li  primis  tnbus H 
Shovf  M'k-  annisvelquatuoracidanon  cuaferint.PotentiaautevnacVaufteracValba  vinacucraffitie,  qhcp 
vovixhov!  poft  decennium  etia,non  ntc  feruata,acefcere  contingit:  contingit  3C  qua  plurimo  tpe  vetuftefce 
fs-ii-jH^Vjo-  re.Taliafuntinltalia  Tiburtinu,Signinfi,Marfum,  8C  Surentinfi.Tiburttnfinanq^cVMarfum, 
tavyi  c  <_An  aufl;er{j  eft ,  cV  fi  improuidc  reponat,acefcit  facile :  Signinfi  verd  vahdius,cV  minus  acefci t,  inuete 
ttMtjstmus tn  ratum  optimQ  eUadit.De  Surentino  aut  quid me dicerc  opus  eft  ? quod  ocs  iam  fciunt antean 
h  tv  iTto-tv  nu  iermc  vigeiimu crudu adhuc  elie: vigeiimo.n.taae anno  viget,potui  q^ aptu diu  pieuerat,  nec 
htort  £ix.ct-  facileamarcicit,pftatiaq3cfiFalernocontendit.Contrariashisdifp6nes  aquofum  vinumfubit, 
To/f  ^  tovs  Albanfi,Sabinfi,cV  quod  in  Gauro  mote  nafcif,qua  parte  Puteolos  vrbefpeclat:quod  q^incolli 
f/rTrfi"*  t  ^US ^caPon  vidnits  orif, Aminafi  quide nuncupatu,fed  tenuemec tale  qualein  Sicilia cV  Bithy- 
m  am  nia  na^cl^minaum.Na  Iicet  apud  has  gentes  no  nihil  tenuis  cV  aquofi  vini  gignaf,no  th  multu 
doque  decem  a^e^  a  ^abino  quod  in  Italianafcitur,necj5  ab  Arlinio  cV  Titacazeno  quod  in  Afia  proucnit,aut 
cr  aquofa  ut  ab  eo  °iuod  a  noftris  Tibenu  vocaf ,ita  a  regione  Tiba  in  qua  cohci tur ,  denominatum.  Atq^  hac 
na  feruenire  omnia  vina  facile  in  contrarias  qualitates  mUtanf ,acida  dico,cV  amara :  acidam  quidc  a  principio, 
utdere  eji,  ttbt  amaram  vcrd  fi  poftea  perduiauerint.  Locus  th  i n  quo  vinum  reponitur  multu  facit,vt  ad  alteru 
primts  cr  c    tram  qualitatc  mutctur.Optimus  itaq3  inter  initia  locusfrigidus  eft,  poftea  calidus,  vel  e  cotrario 

mulnim 


I 


L  I  B  E  R  PRIMVS 


i  o  i 


A  muJnim  calidus  pnmotqfh  tcpidus  locus  vina  farilearida  rcddit.Si  vcroduobusauttribusanms 
frigido  loco  repoiita,bona manfcrint.m  ccllam  cahdam  fatis  transfcrn  poitca  dclidcrant.ncc  vnq; 
tepida  tempcrata  q; lndigent.  Repcruintur  tamcn  quardam  vina vfqucadeo  aquofa  cV  debilia.  vt 
frigus  ne a  pnncipio  quidem  fcrant : Qiia?  pater  meus expcnendi  gratia  cum  in  calidi  iTimam  cd* 
lam  detulillet ,  ftccbc ciim  multa  tum  calida  plcnas  bgoenas cotcxic :  voti  q; copos cfiectus,  nunqjr 
deinccpsacidum  vinumhabuit,fedqj  celerrime  vetusetfectum.  Quomodoaut  vnufquifcpcella 
vinanam  calidam  iibicompararepoliit,vt  cV  patcr  mcus,iam  cxponam.  Apud  nos  omnibus  in 
agrisacriamagnacxtruuntur,qua;focum  ln  quo  ignis  acccndi  tur,  in  medio  habent.ncc  procul 
inde  iumentorum  prcfepia  funt  vcl  vtraqj  ex  parte  dextra  cx  iiniftra,  vel  cx  altera  faltcm.  Furni  au 
tem  foco  iuncti  funt  ab  anteriori  parte,  qua?  ad  fores  totius  domus  fpccht.Talcs  uaq,  funt  domus 
ocs  m  agris  etiam  ii  frugalius  a:dihcata?  iint.  Nam  que  maiori  cura  fabricate  funt,  cxedram  habenf 
e  regione  ianue  fitam  ad  parietem  qui  mtus  eft,cx  vtnncp  cubicula:  quibus  alie  cella*,quemadmO' 
dum  cV  in  mulcis  cauponisin  circuitu  trium  cV  fapc  quatuor  atrr)  panetum  dilpoGfar  f  :pcnncum 
bunt.Ex  his aut  omnibus cellis  ea  plurimum  ab  vtrocp  latcre  contcgif,qua* excdre  lnftat.quam  cp 
patcr  meus  vinoreponcndoeligebat,quodindo!rjs  deferbuiffet.Nam  vchrmiora  vinapnusq; 

B  ferueant  in  hdclias  transferre,  Bc  inhrma calido  in  loco  feruarc.  noftrates  folcnt.Melior autead  ld 
eacellaeft  qua:admcridiemfpcaat,cVafeptentrione  aucrfaeft.  Herba  vero  quardam  apudnos 
inucniturfruticofa,aIida,cVaaisvalde.parumper  redoIens,quam  incolecolymbadem.alii  ftccbe 
appellant,ad  pratferuandum  vina  aptiflima.  In  hac  itaq;  ftddias  ruftici  collocant ,  atq,  parietc  vnu 
fuperions  cellat  qui  in  atnum  relpiac..  in  quo  furnum  8C  focum  eiTe  diximus.amplis  feneftris  ape^ 
riunt,agnofcetescalorcm  perfcncitrasingrcllurum  cellam,in  qua  fiddiar  repofitae  funt.Cella  igtt 
vinariapartimcalorc  cx  acrio  aicendentc  calefacta,  partim  herba  itcebe  fota,  vinum  quodcunque 
repofitumacefcerenoniinit.Qucd  li  quismagisadhuc  h oc confcqui,  necvnq;aberrarc,dcfide- 
rat,virMjmfideliisinfundatnonnouis,(edaliis,  equibusantiquum  vinum  lam  exhauftum  Gt  Si 
milem  quoq;  morem  feruandi  vinum  cV m  Italia  obferuaui.in  agro  Neapolitano,  cV  N:apoli  vici 
no colle.qucm  Trifohuumappellant: mulcis 6,3 aliis in  locis  Italos accepi ,  ua  vinum  culcraciendo 
prarfcruare.  Verum  eiufmodi  vinum  vt  hrmius  euadit.lic  cx  capins  dolorem  facilius  parit,  eam  q; 
ex fumo  qualitatc acquuit.  Fugicnda  funt autem  ola  eiufmodi  vina  ncc  medicamentis admifccn 
da,quae  corpus  lntrant :  nam  ln  emplaitris  cV  id  genus  alus  medicamimbus  quz  foris  admouccur , 
fi  optima  defmt.talibus  quocp  vti  nihil  prohibet.  Eligenda  funt  ltaq;  ln  conhcicndis  antidotis  vi 

C  na  fuapte  natura  firma.inter  quae  Falernum  non  hac  re  folum  excellit,vcrum  cV  omnibus  alns  do^ 
tibus  antiitat  :eligendum  q;  ex  falernis  id  quod  non  dum  cft  vetultate  amarum ,  vt  aliqui  faciunt , 
hac  in  re  ab  iis  qui  theriacam  rite  conhciunt ,  aberrantes.  Ciim  enim  audierint  ld  quod  fcmper  ab 
omnibus  dici  folet ,  fenefcere cxtcra  tcmporisdiuturnitate  praeter  vina ,  fumme  vetuftum  vinum 
admifcent.  Neq;  vero  hac in  re  vna  delinquunr,fed in  alia  etiam  peccant,  dum  ex eo  quan tum  ad - 
mifcere  debeant,conieccare  nciciunt.q»  in  hbris  mcdicinaru  compolitionem  contincntibus  quan 
tum  vini  mfundere  conucniar,  cxpreiium  non iit.  Cum  aut  Falcrni  gencra  duo  rcperianrur  qua: 
fefe  virtute  nihilo  fuperant,dulcius.quod  Fauitianum  proprie  appellant.gratiorem  anudotum  fa 
cit.Quemadmodum  ergo  qui  fugiens  vinum  cV  acefcere folitum  antidotis  adhibent,magnopere 
peccant,nam  tametfi  nullum  de  fe  vitium  habeat.commiftum  th  rebus  alrjs  plerunq;  acelcit :  lic  et 
qui  Falernum  eximia:  vetuftatis  immittunt,errant :  lpfum  nanqj  antidotos  amaras  reddi  t. 

De  Melle  Componendi}  ^fnriciom  idoneo.  C^4P.  4. 

MEl  quoq:  vems  admodum  alius  quidam  medicus ,  vt  cV  de  falerno  vino  diximus ,  impone^ 
bat,  tali  rationemotus.Si  mel quod optimum antea  videbaturadmiftuantidotis vinofum 
erlccium  eft,tutius  eft  multoillud  mel  admifccre,quod  iicut  cV  vinum.tcmpons  longitudinccon- 
Dftetincorruptum  ciTe.  Atquc  hoc  ianc  mel  vetuitatefubamarum  tum  fuit:poitca  quc  plusetiam 
quam  par  fueratcoccum.magisadhucamarum  euaiit.id  quod  omni  vetufto  melli,  iimulacq:  dcco 
ctum  fuerit,  euenire  folet.  Atq;  hoc  admirabile  non  eft ,  cum  etiam  fi  coctum  non  iit,  dulccdincm 
th  cum amantudine  vetuftate commutet.  Pater  mcus  mel  quodda habuit  lta  amarum  ac li  in  Pon 
to  natum  forct,eo  rn  rractu,vbi  ex  abimthio  apes  mcl  colhgunt.  Id  lpfum  tamen  cV  Athcnicnfc  et 
optimum  fuifTe  dicebat,veriim  tcmpons  diuturnitate  amarum  eualilfc.  Hoc  quoniam  lnutilc  mi 
hi  videbatur  ctia  poft  patns obitum ,  nunc vfq-,  feruamus , amaru^que  adhuc  plus  qua  tunc fucrat 
cfleccum  eft,cV  nigrius:non  th  cralTius  multo  euaiiud  quod mellis  opnmi  prxcipuum  mdicium 
cft.Siquidem  melquod  lnEieunte  Cherfonelinafatur  llloinloco,  vbi  Protelilai  fanumcxrat, 
quauis  diueafdem  condiuones  habeat  quas  cV  hymctiu,  craiTius  tamcn  cVconglobatius  procclfu 
tempoi is efflcitur.  Conrjacnda  funt lgitur ln  antidotos  mella  quantiim  heri  poteft.optima,  hy^ 
metia,thaiia;autcertc  attica:quibusficareamus  c  Cycladibus  aducctu  mclimponcmusquodcu- 
que  iimihus  attico  fueriL  Quanquam  m  Ifthmo  quoquc  bonum  mel  pi  oucnit.  lta  Ifthmiacum ,  a 
loco  vbi  nafciturxognominatu:  Sicut  cV  T.:brcf:,  quod  cVipfum.nomcadeptueft.  Cclebrataau 
te  mella  haec  funt  Na  mel m  alrjs  etia  regionibus optimu  conhcif ,  fed cu  ob  exiguita tc ab  mcolis 
totum  abfumatur,  in  alias  prouincias  no  cxit,  nomoi  q;  ldarco  vllu  non  habct.  Noftra  iiquide  ln 

Afu 


D  E  ANTIDOTIS 


Afia  collis  quidam  inter  Pcrgamum  cV  Elcam  vrbcm  maritimam  porrigit,  thymo  fcates,  fti  quo 
apes  optimum  mcl  reponunt,  quod  lbidem  totum  abfumitur :  occurrit  aiit  collis  ifte a  laeua  Perga 
mo  Elea  abeunti,via;  tn  vicinus  non  eft.  In  Myfia  quoqj  qua  parte  noftra;  prouinciae  finitima  eli, 
trad:tusoccurrit,qucm  Britum  nominant,in  quomcl  atticolimile  penitus  magnacum  admiratio 
neconfpexi,  quac£  deteriora  plancmellaibiquoqjproueniant.Extabatautibiquoqjmonticulus 
quidam  non  magnus,faxofus  totus,thymo  cV  origano  plcnus,ad  cuius  radiccs  agri  cytifo  6)  pluri 
mo  abundabant.Ex  co  collis  dominus  mcl  vfqueadco  dulce  colligebat ,  vt  hac  in  partc  atticum  cc 
fuperarct :  acre  tamcn,  vt  atticum  non  crat :  ftatim  qj  idcirco  fe  guftantes  fubuertebat,ct  naufcam  ci 
td commouebat,  fi paulo  libcralius comcfum f  luflet.Hoc fiquide dc cytifo  fcriptores  vno  orc tra- 
dunt,  apes  ex  cytifi  Honbus  plurimum  mcllis excerpere.  Fruticofa  verd  plan ta  Cy ti fus eft  ea  alti- 
tudinem  attingens,ad  quam  myrtus  crcfcit.  Dida  autem  a  nobis  hatc  funt,  non  lolu  m  ad  vtilita 
tem medicorum  qui  Romajdiuerfantur , qud fingulisannis optima  quarqjcx omnibus prouin- 
cijs  compoi  tantur,fed  ctiam  ad commoditatem  eorum  qui  in cxtcris  orbis  tcrrarum  partibus de- 
gunt.Nam  li  rcrum  optimarum  notas  agnofccnt}  eximia  quaecp eligere  fcicnt ,  qua* apud  ipfos  in 
fuburbanis  cV  vicinis  agrispopulis^uenafcuntur.  Philonium  igitur  fi  quis  conficere  vclit,  autali 
quam  aliam  minorem  antidotum,medicinis non  cget  ad  fummum  optimis.  At  ii  vel  mithridati- 
cam ,  vcl  thcriacam ,  vel  aliquam  aliam  maiorcm  antidotum,componere  mohatur ,  quat  cV  multa 
comprendat,  cVcinnamomumaccipiat,  optimis  quibuscp  indiget  mcdicinis.Qua*  qrh  alio  in  tra- 
<ftu  cp  Romx  habcri  non  po(Tunt,propterea  tales  antidotos  Roma;  conficiunt  non  folum  optimt 
quiq;  mcdici,  fed etiam  vngucntarn.Qui  tamctlt  oes in carum  compofitionc nunc  plus  nunc vau 
nusimping:mt,eas  th  vfui  non  inutilesconficiunt.  Quo  temporeigitur  Antoninusimperabat, 
theriaca  a multisdiuitibus  parabatur:  dcerant  qj  idcirco  non  nuncjj  eorum  quae  dtnHculter  haberi 
polTunt,limplicia  quedam.  Eft  enim  admirationedignum  quantopcrc  diuitcs  principum  mores 
vel  imitcntur :  vel,fi  non  imitcntur,  vidcri  faltem  velint.Nam  poftxj?  ex  humanis  Antoninus  ex- 
ceffi  t.pauci  amplius  aut  thenacam  aut mithridatum  conficiunt.  Caeterum  vt  Roma  potius  c]j  ali 
bi  medicinaefimpliccs  optimar,oes  habcri  pofluntjficquocpabeo  qui  Roma:  Cafarum  antidotos 
conficit,finguIa multo  magis  pcrfccta  habenf,  Vinum  falernum,mcl  hymctium,  opobalfamu  Sy 
riacum,quodaIocoinquo  plurimum  cVoptimum  prouenit  alterum  qucq^nomeacccpitjSaga^ 
dinum  cj3 dicitur ,  cunchs  alijs  melius  qux  in  Paleftinaj  pradrjscolliguntur.Quantum  verd  faler^ 
num  vinum  eo  quod  cauponcs  vendunt,praftantius  eft,tfh  /Egyptio  opobalfamo  fagadinu  vo- 
catum  antiftat.  Is  igitur  cui  thcriacam  Cafariconficerc  obrigeri  t,  vt  cV  mihi  contigit ,  modd  fin-  Zj 
gulas  mcdicine  cuiusqj  dotcs  exacle  nofcat,  optimum  proculdubio  antidotum  conficict.Nam  cu 
optima  quarq?  Imperatoi  ibus  vndccunq3  afferanturjCx  optimis  quoq^  denud  prefiatiifima  felige 
tur.Equidcm  ipfe  vini  falcrni  atatc  pcrlecla  quai  Ijngulis  in  fidchjs  defcripta  fucrat,id  tantum  gu 
ftabamquod  vigcfimumannum  excelfilfctnndeqjinitiofaclo  adid  vfqjpciuenicbaquod  fub- 
amarum  non  dum  forct.Id  enim  vinum  optimum  quo  ad  atatem  ccnfeo,quod  vetuftiftimu  qui^ 
dcm  cft ,  non  dum  th  amaritudinem  alicjj  atTumplit.  Ex  mcllis  quoq;  hymctij  copia  qua  in  lmpc^ 
ratorum  apothccisplurima erant, bimum  guftabam ,  id  c\\ rurfus  eligebam  quod dulciflimum  cV 
acre  plus  ciTet :  hoc enim  cV rcccnti  cV  magis inuetcrato  prcltat.  Caeterum  quia  non  modd  rcgias 
opes  traclantibus,  fed  omnibus  quoq^  alns  medicis,hac  componcndi  artem  vtilem  cfie  volumus , 
idcircd  quadam  adhuc  fubiungcmus ,  in  primis  q3  lllud,  Mella  Athenis  multa  diuendi,  qua  thy^ 
mummultum  inimo  vafcoccultatum,atcpideo  afpedui  non  obuiumhabet:acrimoniam  autcm 
id  mclli  parit,cV  procelTu  tcmpons  in  fuperficiem  enatat,qucmadmodum,Sc  quicquid  aliud  mclli 
incidit.Tale  autem  mcl  cft  pcnc  omnc  quod  Romx  venale  proponitur ,  nih  ipfum  qui  aflerunt 
prius  commifceant,thymum  q^  quod  fupernatat  omne  aufcrant,  vt  vulgo  ex  guftato  mellc,thymi 
faporem  q  plurimu  percipienti,facilius lmponant.  Verum  hic  fapor  non  nili  ln  vitiato  mcllc con  H 
tingit.Quam  ob rcm  fi  quisthymi  faporem  habere  mel fenferit,  modd  expolitas  fraudcs  fubefle 
intelligat.Mcl  fiquidem  optimum  cfjuis  thymi  acrimoniam  prx  fc  ferat,  non  th  eius  odorcm  red- 
dit,aut  guftum  tantopere  vellicat.  Ac  de  mellis  quidem  opti mi  conditionibus  haCtcnus,na  quo- 
adufq?  coquere  ipfum  conueniat,  mox  docebimus,cum  de  theriacae  compolitione  loqucmur.In- 
terca  verd  ea  de  vino  fubiungemus  que  paulo  ante  dicere  omiferamus» 

Conejmrenda  ejje  Quciuis  in regtone,  Melld,  Vtnct,  Simplices  mcdicinxt.  C \AP.  5. 

IN  Afia  nanqj  fi  antidotos  conficere  volueris  aut  aliqua  alia  in  gente,vino  Cqj  ad  mcdicametum 
requifito  carueris,vinum  conquires  fuluum  quidem  colore :  nam  neqj  nigr  um,  neq3  albu,  neqj 
rubicundu,eiufmodi  antidotis  conuenit.  Corpore  autem  i  ta  tenue  efle  debet,vt  oculis  perui  u  lit  et 
tranfpareat.Guftum  verd  talemprefeferat,qualemmoddfaIernum  haberediccbamus,  nondum 
quidem  amaru,non  tamen  adhucob  iuuentam  crudu.  Subrjciam  autcin  exempluque  nam  vina 
talia iint,nominatim  qj ipfaqu^  in noftra  Aiia  proucniunt,comemorabo. Antiqui.n.medici,etia 
ante  quam  Romanor Q  Im  periu  creuiflet,cV  falernum  vinu  famam  adeptu  effet,  eoru  nomina  fuis 
Iibrisc6mifere,funtq3tria  harcin  Afiaa  mediciscclebrata  vina,Chiuquodin  Chioinfulanafcit: 
Ariuiiu  ab  eo  traCtu,in  quo  prouenit,cognominatu :  Lesbium  ita  de  nomine  totius  inful^in  qua 

oritur, 


IIBER    PRIMVS  102 

'A  oriair,appclIatum :  cV  Tmolite a  monte  Ciltag  vnde aduehitur,cui  Tmolus nomcn  cft,  vocabu^ 
lumadcptum.  Perfpicuum  autcmcft.  exhisoptimum  eligendumcfle  pcreafignaquarfupcrius 
expofui.Nam,vt  dc  mcllequoq;  diccbam,qucmadmodum  id  quodin  Attica  nalcitur,  omnefcrc 
bonumeft,cVinterattica  mcllahymctium  principatum  obtinct,poftcaabilIo  thafiumiftcctiin 
mulra  vina  in  Lcsbo  gignantur,td  quod  fuluum  ncc  corpulcntum  cft,cV  bcne  olet,minimum'que 
conftipat,cV  dulcedincm  modicam  quidem  non  tamcn  obfcuram  habet,  Lesbium  propric  nuncu 
patur.Optimum  q^  in  Ereifo  vrbc  huiufmodi  vinu  proucnit :  dcindc  ab  hoc  fcdm  in  Mcthymna, 
cY.  tcrtium  Mitylene  gignitur:quorum  omnium  pracipuum  iscliget  qui  notisantcdicus  vinum 
drjudicar.  Vinum  enim  ld  ex  omnibus  aptiuserit  ad  componendii  antidotos ,  quod  cV  odoratms, 
cV  dulcius,cV  tenuius  fucrit :  quod  genus  eft  Iesbium  cV  anu(ium,qux  duo  parum  inter  fe  difierut. 
At  tmolite  cV  falernum  eiufmodi  non  funt,fed  duo  vini  genera,alterum  dulce :  alterum  ncc  dulce, 
nec  aufterum,fed  inrer  dulcia  cV  auftera  medtum.  Intjcicmus  ergo  in  thcriaca  vinum  quod  cft  dul 
ce,non  quia  pracateris  vim  aliquam  anridoris  afferar,fed  quia  tllarum  guftum  grariorcm  reddit: 
cui  opcram  darc  conucnit,  in  hifcc  medicims  qua*  intrd  aflumimus,  prderrim  curn  amara  inter  fe 
cp  plura  c6tinuerinr,quod gcnus eft  theriaca  cV  mithridatum.  Nam  cV  omncs alias  fimplices me- 

B  dicinas,quas  longa  cxpcricntia  fcrpentibus  aduerfari  comperru  cft,amaras  eflcconftat:  velut  cum 
cas  traci  abimus  apparcbit.  Homcrus  autem,vr  ex  verbis  eius  colligirur ,  qua*cunq3  dolorcs  etiam 

«    amouent,  amara  putat.Inquit  cnim ,  Radicem  qj  addit  amaram  Comprclfam  manibus ,  cunclos 

u  qux  fola  dolorcs, Abftulit.  Mcdicus  autem  omnium  ftirpium,fi  ficri  poreft,peririam  habcatcon 
fulo:lin  minus,  pluriumfaltem ,  quibusfrequentcr  vtimur.Suntautem  ipfarum  gcncra,vcl  fi  fic 
ea  denominare  vclis,diftcrcntic  ha*,arbores ,  frurices,herba,fpin£virgulra.Haccnim  quifquis  to 
10  araris  illarum  dccurfu  nouerit,multis  in  partibus  orbis  terraru  reperiet:  Vt  cV  cgo  in  Italia  mul 
lis  in  Iocis  inueni,qua  ncc  quando  pullulant,nec  quando  crefcunt,  nouerunt  ifti  qui  ficcas  ftirpes 
tantummodo  cognofcunt.Nullus  itacp  Roma*  vngucntarius  extat  qui  Creta  allatas  herbas,  cV  ip 
farum  fcmina ,  non  agnofcat :  at  in  fuburbanis  vi  bis  non  paucas  cx  ipfis  nafcentes  prorfus  igno- 
rant:idcirco  qj nec quo  tepore femen ferant,obfei  uar.Ipfe  vcro,cV chamepityn,cV chamedryn,cV 
thlafpim,cV  centaurea,cV  hypericum,cV  poliu,&£  id  genus  herbas  alias  Roma*  vidi,  quas  obferua^ 
to  tempore  quo  vigcnt,neqj  aftiuo  Sole  arefadas,neque  citius  quam  par  fuit  euulfas  collegi,  non 
dum  concoclis  fcminibus  aut  maturis.  Compofitarum  nanque  medicinarum  virtus  cx  fimpliciu 
vigorcconfurgit,parua  quadam  interuenienredifterenria  excomponendi  arterad  quam  explica^ 

(C  dam  mox  deueniemus ,  fi  prius  quo  paclo  fimpliriamedicamenta  inter  fe  apte  componi  poifint , 
expreflero.  Quoniam  vero"  quaedam  formulacompofitionis  artcm  continenres  ,mendofc  con- 
fcripra*  funt  ,dum  al ij  illarum  defcriptiones  petentibus  exhibendo  dedita  opera  menriunrur :  alrj 
exemplaria  qua  a  maioribus  integra  acceperunt,peruerfa  minoribus  tradunt  (nam  libri  qui  in  bi 
bliothecis  repofiti  funt,cum  numeros  notisdefignatos  contineant,  facile  deprauantur,  fiquidem 
*  modo  in  0,modo  in  o,rranfir,cV  /  quoq^  cV  v  rcciprocant :  vna  enim  linca  addita  /,  in  v  mu tatur ,  S£ 
ex  duabus  altera  derracla,  /  remanet)  ldcirco ,  ficut  Mcnecrates  librum  confcriplit  quem  integris 
literis  Imperator  infcribit,in  quo  feptem  duarum  fyllabarum  voce,non  his  notis  folum  vrj,fignifi 
cantur :  bC  viginti,trifyllabica diclione  defignantur,non  autem  his  literis  xx :  &C  quadraginta,  qua 
tuor  fyllabis ,  cV  non  his  folummodo  figuns  xl:  item  q3  alrjs  in  numeris ,  eodem  modo  fecit :  ita  8C 
ego  faciam.  Andromachum  quoqs  fummopere  commendo,  qui  rheriacam  ipfam,  vt  bC  alii  qui^ 
dam  carminibus  celebrauit.  Nam  Damocrates  no  thcriacam  folum,  fed  quafcuncp  etiam  alias  me 
dicinas  verfibus  confcripfit,  recle  fanerita  nanqj  ab  improbis  peruerti  medicamenta  minimc  pof 
funt.  Verum  Andromachi  primiim  nos  in  prafentia  carmen  fubiungemus» 

D        Andromachi    senioris    Theriaca    qj/  ae   v  i  p  b  r  a  s 

HABET,     ET     TrAN  Qjf  ILLA  COGNOMINA- 

TVR,     AD      D .     NERONEM  C\?*  6. 

Ntidotum  multts  infignem  viribus  audi  Theridct  Dedtcatio. 

Ca*far,qui  nobis  ocia  tutafacis. 
Tranquilla  hac,Hilaris  qj  fuo,pariter  qj  Sercna,       ThtridcA  Nomina. 
Nomine,cyancos  non  timet  vna  finus» 
Non  fiquis  cupidis  exprefla  papaueralabris  ~Ad  Venena. 

Haufcrit,cxitium  pocula  fumptaferent. 
Non  i\  quis  gelida  complcuerit  ora  cicuta, 
Siquis  hyofcyamum,fiue  aconita  bibat. 
IMon  li  cantharides,aut  prarfens  morte  venenum 

Colchi  tuum  fumat,feruida  Thapfe  tuum. 
Arfda  non  dipfas,non  clar us  fraude  ceraftes,  Serpentes. 
Non  feret  impreflb  vipcra  dcntc  necem» 

IncafTum 


DE  ANTIDOTIS 


Incaflum  cauda  confurget  fcorpius  vnca: 

Nec  fubitos  luclus  afpis  iniqua  dabit. 
Non  ptyas  audebit  calido  pi  ogrelfa  cubili, 

Vt  prius  aducrfa  comminus  ire  via. 
Nullus  ob  haemorrhi  ftillabit  vulnera  fanguis: 

Nec  tumidos  faciet  prefta  dryina  pcdes. 
Claudere  non  cogent  odiofa  phalangia  fummum , 

ConculTu  tremulo  frigoribus  qj  diem: 
Non  hydrus.  Nec  vbi  torret  Sol  aequora  cancro, 

Cum  petit  arua  minax,conci  tus  atq^  furit, 
Ora  trahensmulta  cherfydrus  carde  cruenta, 

Supremum  vitaiducet  in  exitium. 
Hac  fidens  acftu  per  rura  vagabcre  Caefar, 

In  Lybico  quamuis  progrediare  folo. 
Nil  oberit  ficci  tibi  ruris  alumna  rubcta, 

Nil  geminum  tollcns  amphilibaena  caput. 
Harc  rurfus  ftomacho  prc/ens  medicina  tumenti  eft: 

Haec  ab  anhclanti  pe<ftore  tollit  onus : 
Aut  intus  toto  cum  fpiritus  vndiq;  ventre 
Flucluat,&  furdis  vjfcera  pulfat  aquis: 
Dira cj3 cum  miferum  dirumpunt  tormina  ventrem, 

Et  ialmnt  longi  membra  dolore  coli. 
Sanat  itcm  croceo  furTufos  ora  colore, 

Regius  is  folito  nomine  morbus  crit. 
Hi  politas  nolunt  mifcri  contingcre  menfas, 

Nec,fiquis  vitae  tcm  pora  longa  daret. 
Scd  fibi  diffimiles  ocuus  animi  6,3  dolorc, 

Contcmnunt  mcdica?,quis  putet  f  artis  opem. 
Inuadct  quoties  hydrops  mala,corpora  Iiuor 

Inficit,hac  fies  Iiber  ab  antidoto. 
Hinc  hcbetcs  oculi  fibi  priftina  lumina  fument» 

Hacphthilis  incipiens  victa  reccdit  ope. 
Sola  poteft  in  fc  colleclos  folucre  ncruos, 

Pendula  tunc  ali qui s  tcnta  ue  colla  gerit. 
Nec  finit  vt  membrana,leues  qua?  peclorc  ab  imo 

Sepfit  pulmoncs,vicla  tumore  prcmat. 
Hac  etiam  magno  vefica  dolore  leuari, 
Horrifici  ftimulis  vlceris  icla  folet. 
Sola  poteft  claufos  pcnis  referare  meatus, 

Irnta  quos  vrit,folIicitat  qj  Venus. 
Cinxerunt  lumbos  renum  quandoqj  dolores, 

Hauriat  hxc  aliquis  pocula,fanus  erit. 
Sola  poteft  eadem  multis  accepta  diebus, 

Tollere  de  Iaefo  pcclorc  puris  onus. 
Ncu  te  dira  lues,neu  lxdat  noxius  aer, 

Hanc  cape,cum  primo  eft  Sole  reueda  dies. 
Hac  c\i  canum  rabiem  fato  impendente  fugabis, 

Cum  trepidat  moriens,cV  fitit  aeger  aquas. 
Infomnes  demum  quibus  eft  mos  ducere  nodes, 

Conciliat  fomnum,peruigiles  cjj  leuat. 
Pondus  erit  quantum  creuit  faba,quam  pater  atro 

Atqs  reftagnanti  flumine,Nilus  alit. 
Ipfe  tribus  cyathis  praefcriptum  dilue  pondus 

Antidoti,cyathis  igne  calentis  aqua?, 
Siccommifta,tibi  vel  claro  mane  bibatur, 

Vel  cum  nox  primam  protulit  orta  facem. 
Morbicertadabitcrudifolatia,mane 

Sumpta,quibus  triftis  lux  folet  eflfe  magis. 
Vefpere,cui  magnos  nox  aduehit  atra  labores, 

Languenti  cuftos  atq^  leuamen  erit. 
At  qui  calcati  morfu  ferpentis  anhelat, 


E 


F 

Crauiorcs  Morbos, 


G 


H 

Dofis  Tberiacx. 
*AfJumf?tionis  ModvA. 
*dffumptioms  Temptts. 

Ignarus 


P&lilli  tx  Vftrn. 


LIBER  PRIMVS 

A    Ignarus  'ue  doli  tox;ca  ntgra  bibit, 

Etaim  manenouxim}Cccjmfe  Solabdidit  vndis, 

Sumar,ab  aquali  pondcre  tutus  cnt. 
Hacfcenus  cx  pondus.vires  q:,cx  tempora  Ca?Iar. 

Quod  i uperefi  d.cam  quotaciendamodo. 
Vipcra  prinapiOjCuraobferuata  procad, 

Prorinuseftceleri  cornpicnda  manu. 
Namcpvbi  tnitem  hvemcm  pcpulitclemenrioraura, 

Araa  foletcaecachnqucre  luitra  domus, 
Et  paffim  v  iohs  carpit  vernantia  prata, 
Dum  vsridtt  quarrit  ieminaiccniculi. 
Namraat  hxccernant  lerpentcsacnus  herb3, 

Quos  aht  tn  dadem  tarde  bubulce  tuam. 
DeprenGs  lgitur  fummum  caput.ima  q;  cauda, 
Demcndajrinc  qmcqirid  vcnter  manis  habet, 
B  Infertnam  ia?uos  h.nc  atcp  hinc  vipera  lucrus, 
Et  fquammis  caudar  dira  venena  tegit. 
Cexuicis  Cj:  ;deo  lantum  cauda?  q;  fccabis, 

In  m  quantum  eit  alta  reducta  manus. 

Sangutne  fed  mi;  tum  caucas  fnUante  venenum, 

Verc  hilarem  nam  lic  expericre  diem. 
Haoc  vhitjxt  nbifueiini  perfecta/ubinde 

Vipcrcas  carnes  Hcnlis  oL'i  coquat. 
Ante  tamen  miiccs  frondcm  grauc  olenris  anethi, 

Et  quantmn  faris  efl  prcuidus  mdis  aquce. 
At  ahn  panda  Bmmt  reioluucorporisoiia, 

Cum  q;  tumcni  fauaenoxia  rcrga  ferar, 
Exime  vipercas.c  cnrufa  cadauera.carnes: 

Excmp  tas.longa  vcnulet  aura  mora. 
Hmc  (pinas  tacua  prudens  fubdudto  mente, 
C  Quasbenefltta^htsiennetaptamann». 
Adde  laboratum  panem,ne  vipcra  formam 

T:;fa ncget rotulis.rre pcrcat  ue hquor. 
In  q:  cauo  dudum  poftquam  hxc  verfaueris  orbe, 

Rnge  rotas.aptum  det  quibus  vmbralocum. 
Incecapillato  Sciilam  cumcorticefumpram, 

Pulcelin-s.medioconfriruas  q;foce. 
Acdnens  rutili  cumvlos  fupenngere;donec 

Rcddatur  fcni^  molhus  ignecaput. 
Signadabitteruens  pcutoscjm  dilcuatigncs: 

Excute:cV  vt  leues  Cempfens  exuuias, 
1  res  fcilloc  partes;erui  compone  duabus, 

Pifullo  q:  crepet  concaua  pda  diu. 
Acminknos  candem  connria  premantur  in  orbcs, 
Quospi  rjcul  a  radijs  mmor  vmbra  tegat. 
D  His  lgiturlanccm  piimum  cumulabiscv  oc:o 
B:s  q;  deccm  drachmasacape.bisqjdecem. 
Dimidium  luperaude  roCE^quara  viperafedt, 

Et  pipcrislongi  ritqucq;pondus  ldcm. 
Sit  cp  opn  tantum.tantum  medicarrur.;s  eius 
Qaod  grati  nomcn  magma  colons  habet. 
Inde  quatcr  tcrnas  mutato  pondcre  drachmas 

Iriv..-  c.  :.ccae protinusadde  rcfsc 
Addaturq?  tui  radix  dulciITima  (acci, 

Et  dulcis  tantum  feminis  inde  napi. 
Scordien  iungas,cx  odonbus  mclyra  fempcr 

Balfama.qui  fyno  mitritur  orbc  liquor. 
Tum  quce  lulpendas  atquata  dnnama  lance 
Connce.cx  agarici  par  quocp  pondus  car. 
Hinc  lupercft  myrrham.  coftum  q:.  fpecu  iq:  reuulfum        Qtcimti  crdo  "Yt. 
Coryao  fragrans  lmpofuille  crocum. 


105 


pMi  SdU, 


Pnmiu  mtrcdw.ttr*  ordo  xhw, 
Secundus  xxuif. 

Tmiuf  xij. 


Et 


*}"  acort ,  addi- 
tnrtn  fmpref 
fo. 


DE    A  N  T  I  D  O  T I  S 

Et  cafix  calamos,cV  quam  tulit  India  nardum, 

Teq^  Arabi  fchoenum  gloria  primafoli.  , 
Inde  nigrum  coniunge  pipcr5thuris  6,3  nitorem , 

Diuite  quod  fcelix  rurc  Sabaeus alit. 
Nec  tu  dichmnum,nec  tu  quocp  pontica  rheon 

Defueris,ftcechas,.marrubium  CJ3  yirens, 
Atq^  apium  petris  quod  nafcerisjcV  calaminthe, 

Afra  cj3  cum  lachrimis  6  terebinthe  tuis. 
Et  folrjs  gramen  quinis,cY  zingiber  ardens : 

Singula  fed  drachmas  fex  tibi  quaeq^  trahant* 
His  etiam  polium  drachmis  fe  quatuor  addet,  QuintM  ordo 

Addet  le  polio  proxima  pinus  humi. 
Cum  CJ3  racemifero  Celtarum  nardus  amomo, 

Etftyracislentor/eruidacyherbameon. 
Atq^  humilis  quercus  femen,Ponto  petita 

Phu,quibus  accedet  Lemnia  terra  comes. 
Nec  non  malabathri  foIium,mifcebis  dC  afTam 

Chalcitim,fibras  gentiadas  CJ3  fimul. 
Indc  tenax  gummi,pre(fa  6,3  hypociftide  fuccus 

Adfit,c\:  hinc  frudusbalfame  parua  tui. 
His  etiam  anifum,fefelim  q3  his  iungere  mollem, 

His  cardamomum,  fceniculum  0,3  velis. 
Atq^  atram  Iachrimam,Nili  quam  fpina remittit, 

Quaeo^  fuo  thlafpis  femine  nomen  habet. 
Hypcricon  rurfum,pallcns  mifcebis  bC  ammin, 

Ncc  drachmis  totidem  plus  fagapenus  eat. 
Ponderedimidio  tum  quos  fibi  Caftor  ad  Iftrum  Stxtm  ordo  ij. 

Ore  fecat  teftes,impofuifle  decet. 
Quis  nec  Ariftolochi  radix,ficcum  c^bitumen, 

Candida  nec  defint  femina  dauce  tua. 
Dcnicp  cum  panacis  fuccum,ccntaurion  atcp 

Addidcris,finem  chalbanus  ipfa  dabit. 
Antiquo  primum  folues  tamen  omnia  vino, 

Humida  quae  fuerint,vt  liquor  cV  lachrimae. 
Tum  quae  ficca  vides,poftquam  contufa  minutim, 

Cecropio  pariter  iungcre  mclle  vclis. 
Harc  qui  nos  primus  docuifti  maxime  Paran 

Adfis,feu  Triccae  te  iuga  fumma  iuuant, 
Seu  Burrina  magis,Rhodos,aut  Epidauria  tellus, 

Adfis,cY  Rcgi  fcr  tua  dona  meo, 
Stirpe  tua  natam  Panaceam,namcj3  falutem 

Illc  datam  puro  fempcr  honore  colet. 

S^ndromacht  Iumom  Therictcdtdefcriptio.  C^4P.  7. 

H/Ec  quae  fenior  Andromachus  de  theriaca  cofcripfit,  Andromachus  filius  in  eo  libro  cui  tf^ 
tulus  eft  de  Medicinis  intro  affumendis,his  verbis  explicat:  non  tame  equeftri,  vt  pater,  fed 
pedeftri  vtitur  oratione.  Antidotus  Galene  i.Traquilla  cognominata  ad  ocm  malam  interna  CJ3  H 
corporis  affeclione,praecipue  qj  ad  vetriculi  vitia  cV  venena,febres  CJ3  per  circuitu  inuadetes.  Ha^ 
bet  "autem  paftillorum  fcillicorum  5  xlvitj :  paftillorum  theriacalium,fpifTamenti  hcdychrof.pipe  jj_  $  fa_ 
ris  nigri,  oprj,  fingulorum  5  xxiifj :  rofarum  ficcarum ,  fcordrj  cretici ,  feminis  napi ,  iridis  illyricae,  fol.j  1  j. 
agarici  pontici ,  cinnamomi ,  fucci  radicis  dulcis ,  opobalfami ,  fingulorum  5  xfj :  myrrhae ,  crori , 
zingiberis ,  rhei  pontiri ,  radicum  quinquefolrj ,  nepitae,  marrubrj ,  petrofelini,  ftcechadis,  cofti, 
piperis  longi,di&amni,florum  iunci  rotundi  odorati,  thuris,  terebinthinae,cafiae  fiftulae,  nardi  in- 
dicae ,  fingulorum  5  vi :  polrj  cretici ,  kklcos ,  ftyracis,  thlafpeos ,  ameos ,  chamaedryos ,  chamaepi^ 
tyos,fucci  hypocyfthidis,malabathri,nardi  celticae,  radicum  gentianae ,  anifi,  mei  athamantici,  fe^ 
mini s  fceniculi,rubricae  lemniae,chalcitidis  vftae,amomi  f ,  phu  pontici,  frudus  balfami,  hyperici, 
acaciae ,  gummi ,  cardamomi ,  fingulorum  5  iiij :  feminis  dauci ,  chalbani ,  fagapeni ,  opopanacis, 
afphalti, caftorfj ,  centaureae  tenuis , ariftolochiae  tenuis ,  fingulorum 5  fj :  mellis atriri  drachmas 
noningentas  fexaginta, vini  5  tercetum  viginti.  Hec  Andromachus  iunior  foluta  orarione  cum 
fcribat,poteftquinonintelligit,omniaquae  fenex  Andromachus  elegiaco verfu  tradidit , hinc 
ea  conquirere.Quam  pb  rem  dC  nos  eorum  quae  obfcurius  ibi  dicuntur ,  expofitionem  omifimus 
operis  prolixitatem  veriti.  Vnum  tantum  demirati  fumus,  iuniorem  Andromachum,  dum 
v  connumeraret 


Commtflionis  Modtu. 


vdefcHldpij  Inuocatio. 


LIBER    PRIMVS  104 

A  eonnumeraret  fimplices  medicinas  quxantidotum  hanc  faciunt ,  in loaim  c.ilamcnthi ,  ncpitant 
retulilTe,ficcnim  Romanicalamcnthum  vocant.Nondeantautcm  iplum  quicartcraGnrcefcri 
bebat,  hancfolam  Romanam  voccm  Graecis  vocabulisintcrponere.  Vna  autcm  in  rctantu  harc 
abcadirTertquaecarminibus  defcnpta  eit,  cj?  illa  pipcnslongi^xxnn,  nfgri  Icxhabct:h3fc  autem 
profa  orationcdcfcriptanigrixxnr).longi  vicontinct.  Quoniam  vcro.vtdixi,  multacxcmplaria 
mcdicinarum  pondus  mcndofum  habenudcirco  lplum  non  notis,fcd  lntcgris  vocabuhs,pnmu 
appofui,  Menecratisiudiau  hacin  parte  fccutus.  Dcindequia  Andromachi  verfus  obfcuriorcs 
videbantur,Damocratis  lambos  camet  dc  rc  apcrte  admodu  confcnptos,  fubiungerc  dccrcui.  Vc 
rum  hoc  paulo  poft  nct :  m  pra*icntia  nanq3,  qm  cx  fimphcibus  mcdicamenns  qua?  huic  antidoto 
imponuntur,a  nobisaliquotiaexpolitafunt,rcliquadeinccpsfubncctcremcIius  elTc  vifum  clt. 

De  Compolitione  PjjltUorumex  Viper:<.  C^tP.  S. 

i.L^.fu.i.t.i .  "^T  7lpcras  "non,vraIiqui  faciunt,  a-ltatcmedia,  necp  ftatim  vbicauernascgrcflefucrint,  venari 
■L$*j«*  y/  conucnit^tftatciiquidemearumcarncslmmexcitanr,  ftatimq;  abcgrciTu  frfgidac  Gccz  & 

cxtenuatxfunt.Opportunum  ltaq;  tepus  cft  quod  rjs  medium  lntcrccdit.quod  CJ3  Andromachus 
lpfe  fignificauit:  quo  tcmpore  cV  qui  libcro  pam  facra  faciunt.  viperas  laccrar,  vcrc  quide  hnicn^ 
B  tc ,  non  dum  tamcn  aeftatc  lncipicntc :  vcl  h  ver  quoad  magnam  fu.l  partcm  hyemalc  fuent ,  circa 
principium  a?ftatis,nonraw(<opoftplciaaum  ortum.  Vipcrasautcm  queprargnatcs  funt,rcr)co 
re  oportct : aliarum  vcro  caput ac caudam  abfcidcre,  qux  pancs  vcnenata:  enam  plus  cllc  vidcn^ 
tur,cV  duras paucas  q$  carnes contincrc. Suffiact  autcm  m  magnis  vipcns  fi  id. quod  vtnnq:  am- 
putabimus.quatuor  digitorum  mcniuram  non  cxccdat.  His  pcractis  reliquum  corpus  lnteftints 
excmprispcllc  que dctracta aquis primo ablucndum ,  atq; ln  vas fictile conncicndum  cft : dcindc 
aqua  pura fupcnnfufa,  &  anctho  quod  tunc vigct,  ollae  prunas  vt  coquatwr  fubndemus:  vc!  ari- 
dahgnaquaecphimum  noncmittant.  aza^-ra%'ocant:vclquodmcliusadhuccft,vitiufarmcnta. 
iialis autcm  fi  fuo  tcmpore  viperas ccpcns,  tatillum  lmmittcre  oportct : fin  arfratc  lam  incipientc, 
nihil.  Omittcreinfupcr  casconucnit  qua-mantimaloca.quar  ueinaliquafalfaaquarum  racuna, 
degunt.  Anndotus enim  quae eiufmodi  vipcras acccpcnt,litim  cxcitabit.  Vipcras igitur  cum  ua 
cocta? fucrintac  hquisipfascomedcre vellct, ab iurcpnmum  eximemus:dcindcillarum  carnes 
lta  a  fpirus.aaellemus,vt  fpinam  aliqua  non  accipiamus :  auulias  carncs  cxquiiite  conteremus :  pa 
nis  ex  puriffima  fanna  confecri  optimc  q;  liccati.qui  prarcipue  5v!  bene  fermentatus  fit,et  in  furno 
non  fub  chbano  cocius.modicum  quiddam  admifcebimusNon  nuili  tamcn  in  commifccndo  pa 
(?ncm  v  1  pc rj?lKrn1J§Kuh\i ram  feruandam  praedpiunt ,  vt  pams  pondus  viperinarum  carnium  di^ 
m  ldio  mirrus  fircffljfce  dtrtiam  par  tcm  cxcedat  malunt.  Ego  vero  quandoq;  quartam,  quandocp 
cVquimam.panfsnppoiui.  Cxterum  nili  bene  coctus  fucnt,  periculum aliquod  acoris  imminec 
mcdicamento^Ielius  eft  igitur  pancm  hunc lta  coctu  per  aliquotdics  loco  ahquo  licciori  pnus 
exiccaiTe,  "Vcrum  cum  viperas  cY  pancmconiunxcris.dihgemcr  q:  adeofubcgeris.vt  nulla  vipe- 
rinac carnisparttcula non contufa remanferit^paftillos ex ea malTa conhcito,qui  tcnues lint : nam 
crafTi  cu  difncultcr  ficccfccre  foleant,5C  carnem  putrcfcere,cx  pancm  accfccrc  linunt.Qua  ob  rem 
panem  quocgantc  ficcatum  tcrerc  fatius  eft;  cV  non  qucadmodum  antc  nos  qui  Ccluri  thenacam 
facTcbant;vipcrarum  lure  maceratum.  Quam  rcm  ipfe  quoqjdiu  fcci,  fcd  mihi  poitcamelius  clTe 
vifum  dtpancm  antca  contntum.viperarum  carnibus  exacte  ia  fubactis  admilcere :  citius  naque 
paftilli  ficcelcunt  qui  iiccum  panc  non  madtdum  acccperint.  Sit  autcm  cclla  m  qua  paltillos  arcfa 
aes,  in  fupenon  domus  parte  ad  meridicm  conuerfa :  vd  faltem  ad  lcptcntrioncm  non  rcfpiaat, 
vt  Sohs  radios  totapene  die acdpiat.Tali  cnim  in  loco  commode  ficcefcct ,  ftatim  a compoiuiO' 
nc  ibi  collocati.  quo  lolarcs  radq  perucnire  non  polTunt.  Frxquenter  autem  ipfos  coucrtcre  opus 
erit,vta:qualuervtfacf,cxpaTtefrccefcant;quodfacerefiquisomifeiit,fupcrior  parsccle- 
D  ntcr  arclcct.mrcfiOr  autcm  humida  diutius  permancbit.pcricula  q:  crit  nc  marccfcant.Poftca  vc- 
ro  qj  exiccati fucrint,maneant  adhuc aliquot  dicbus  cadcm  in  cella  longius  q  pnus  a  Sohs  radrjs, 
ikpc cj3  denuo  conucrrantur. Sufficicnt autcm  ad  harc  omnia  quindccim  dics  ad  fummum : poic 
quod  tempus,donec  theriaca  conhccre  voIueris,recondi  dcbcnt  rn  vafc  ftanco,aut  vitreo,aut  ctia 
aurco.VitroliquidemcV  auronihil  fraudulentcradmifccri  potcft:  Stannuautem  plumboadul' 
reratur,quod  vitare conueniet,non  folum  m  hac antidoto,  fcd  &  m  quibufcunq; alns  mcdicinis: 
Qucadmodum  &  argentum.h  puru  nonfucnt.vafa  nanq;  cx  co  fabncata  cclcrrimc  rubiginc  con 
trahunt:puru auieargcntum  Romanicandidu  vocant.  Crterum  longemcliuscfthaudmulto 
poftcp  pafallos  confecens  lpfis  vti:  quanq  non  multum  detnmcti  capiunt,ctiam  li  pcracto  anno, 
atq;  criam  multopoft,  eis  vtaris.Recte  nanq?  a  pnncipio  ficcati,  ad  tcrtium  quartum  q:  annu  intc 
gn  pcrfeucrant,  dummodo  rfi  apte  rcponantur :  &  fubindc  puluifculus  quidam  qui  iplis  obnafci 
|L  confueuit.mundis  mantihbus  mtcrdum abftcrgatur : is  nanq:  li  diutius  mhan-eat,  paftillos  pcrfo- 

rabit.  Pcrfpicuum  cft  autem  inutiles  cos  tum  dcnique  rcddi,  cu  pcrforan  fucnnt.qucmadmodum 
antcac^hocacadat,euam  fimultum  tempus  lntrccciTent.noninutilescilc. 

1  De  Pdjxillornm  isiitiiticorum  Ccmpsfittone.  C \AP. 

Hue  fciUincoSjfiuc  fcilIinos,quLs  appcllarc  vchr  confectos  c  lalla  pafaiIos.rorulas'ue,aut  orbes, 

nihil 


S 


DE  ANTIDOTIS 


nihil  refert :  nccp  enim  medicamento  quiccj  offici  t,  quomodolibet  lndifum  nomen,  modo  errore  E 
aliquetn  incorumcompofitionenonadmittant:Quodnecontingat,ego  tibieamdtlucidenunc 
explic.bo.  Principio  fcillam  fucculentam de  terra euelles,cuius folia penitus iam  cV  fcapus arue- 
rint.  Huicdeindecortice  detraclo  duriorcm  piflticulam  induces  ex  tritico  nouo  quantum  cj} neri 
poteft  exquilito  cofectam :  ipfam  poliea  multo  calido  CJ3  cincri  fubiccta  non  prius  extrahes,  quo^ 
adufcpcircumpolitapulticula  crultaplanc  fiat.Qiiodfi  vbi  haecagisfurnusaliquis  adfit,vnacum 
pane  fcillam  illuc  inferre  potes:  inde  ciim  obducla  puls  iam  exaruit,  ipfam  extrahcs ,  cV  contcres. 
Satts  afiam  vero  fcillam  intelliges,  fi  fcftucam  immiffam  admifcrit: (cilla  naq;cum  bene  tofta  eft, 
furculos  facile  cxcipit.  Vbi  vcro  fcillam  dtligeter  attriueris,  candidam  crui  farinam  admifce:  nam 
quccandidanonelt,amarafupramodumelleconfucuit.Cognitum  autevnicuiqjcxiftimoprius 
oporterc  tenm  cribro  farinam  excutcre,ac  prxtcrea  diligcter  cam  lcuigare.  Scilla  vcro  fefquipon- 
dcre  farinam  fupcret  opus  eft:dico autem  fcfquipondere,  vt  li  duas  farinar  fumas,  CciUx  tres  acci^ 
pias.Quam  rem  cum  cV  Andromachus  iunior  aficrat ,  nefcio  qua  ratione  duclus  vclit  eruifarina 
drachmas ocloginta  cflc,  fcillam  vcro  ccntumuiginti :cum  fatis  lit dicerc, fcilla eruum  fcfquipon 
derc  fupcret.  Poftremo  vero  limulatqj  rotulas  tenucs  ex  hac  miftura  conformaucris,in  cella,ficu^ 
ti  paulo  ante  diccbamus,ad  mcridic  vergente,repones:  quas  tamcn  non  in  Solis  radijscollocabis,  F 
Vcrum  licut  de  paftillis  vi perat diclum  cft,ita  in  his  quoq; canera  pcrage. 

De  Magmaris  Hedychroi  Compofitione .  C^4l}.  10. 

CVm  fupcrius  thcriacam  Andromachusconficerenosdoccrct,  quomodo  viperinifcillinicjj 
paftillic6ficcrentur,ipfc  quidefatis  fupcr  cj3expofui:Quo  pacfto  autem  Hcdychroum  mag 
niacomponeremus,  ncq;  Andromacbus  docuir,  nec#compluresaIrj:qui  tametli  dc  medicinaru. 
compolitione  tradtarent,tri  cum  theriacam  dcfcnberent,Hcdychroi  compofitionem  omiferunt: 
adeo  yt  mcdicus  quidam  Roma:  quitheriacam  conficerenuncj  viderat,ipfam  q3  fe  ex  fola  libroru 
lerfhone  compofiturum  fidebat,  ab  vnguentarijs  Hedychroum  peteret,  exiftimans  illud  herbam 
cffc  quampiam,  vcl  fimplcxaliquodaliud  mcdicamentum.  Scdegofpiffamentum  hoc  ctiam  in^ 
dicabo, ab  Andromacho  in  eos  qui  nunc  quoq3  Caefari  ipfum  componut,  perpetua  ferie deriua^ 
tum.Quod  vt  ipfum  quocp  pcruerti  non  poffit,hcxametro  carmine  fubfcnbetur. 
Magma,quod  Hcdychroumlaetodixerecolore, 
Afphalathidrachmis3afari'que,mari'que,duabus 
Confta  t :  nec  plures  attolli  t  amaracus  illis. 

Trcs  calamus,latc  fuaues  qui  fpargit  odores.  Q 

Tresque  Arabum  paffim  qui  creuit  iuncus  in  aruis. 

Trcs  coftum  rcdolens.Tres  toto  cognita  Ponto 

Phu:quibus  arqualc  fragrantia  cinnama  pondus, 

Et  lachrymce,cV  farmenta  dabunt,qua:  balfamus  xdiu 

Rurfus  fex  foliorum  drachmas,fcx  mdica  nardus, 

Scx  cafiae:  calami,fcx  myrrhx  gutta  Ieuabit, 

Sex'quecroci  Hores:bis  fex  attollet  amomum, 

Maftichefolidam  tantum  trahet  vltimadrachmam* 

Omnia  tu  vino  fimul  ha?c  coniungc  falcrno. 
Ha:c  vbi  inter  fe  mifcucris,rotulas  viperinis  3C  fcilliticis  fimiles  figurabis,  ipfas'que  eodem  modo 
lkcabis.  Hatc  autcm  Hcdychroi  magmatis  conficiedi  ratio, veluti  diximus,ab  Andromacho  per 
manus  multorum  ad  nos  vfcp  perueni  t :  nam  quas  aln'  confcripfere,aliqua  in  re  ab  hac  noftra  diffe 
runt.Quae  fiquidem  Hcdychroi  defcriptiones  ab  ijs  traditae funt,qui  medicamentorum  cxperien 
tia*  dant  operam,  rerum  iniedarum  pondcre  ab  hac  euariant:alia:  vero  necp  marum  neq3  amara- 
cum  prorfus  habent.  Quardam  alterutrum  tantum  continent : neque  enim  duo  hac  vnguentarfj  H: 
omncs  nofcunt,eo  q>  hcrbas  folum  Creta  aduecTas  emant,et  earum  femina  atq^  fuccos.  Ego  vero 
cV  has duas herbas  fcio  in  Afia  nafci,ac  in  ahjs  quidc  regionibus  raras effe,fed in  Cyzico frequen 
tes.  In  Italia  quocp,vt  &C  alias  quafdam  herbas,ita  cV  amaracum  vidi  quar  odore  multum  a  maro  fu 
peratunmarumenim  valde  redolet,Putaret'queforfanaliquisfolanommisappellationeduc°tus 
vnguctum  amaracinum  quod  in  Cyzico  faciunt,amaraci  plurimum  capereific^forfitan  ab  an^ 
tiquis  id  vnguentum  conficiebatur,  fcd  nunc  folum  marum  imponunt.  Hanc  herbam  aliquado 
cum  ipfe  deguftaffem,ac  eam  amaram  quidem  plurimum,fed  acrem  parum,dcprehendiffem,hor  i 
tatus  lum  quenpam  eorumqui  amaracinum  coficere  fo!ent,vt  amaraci  tantum  immitteret,quan 
tum  bC  mari.  Vifum  Cj3  eft  mihi  id  vnguentum,  minus  quidem  redolere,  fed  peius  nihil  operaru 
Haec  itacp  £  nobis  obiter  dida  Gnt* 

De  Exploranda  QmrHnddm  Medicinarnm  integritate.  C^fP.  n. 

NVnc,quo  paclo  antidotus  haccconficidebeat,  explicabimusreo  ordine  fingula  qua:q3  im^ 
ponenda comemorans,quo  fuis  in  elcgis  Andromachus  rcccniuit.Is.n.rotularum  fctlliti- 
caru  drachmas  oclo  cV  bis  dece,rurfus  q3  bis  dece,imponi  iubct :  quod  pindc  eft,  ac  fi  quadragita 
oclodiceret.Haru  dimidiu,  hoc  eft  vigintiquatuor  drachmas,theriacaliu  paftilloru,  opfj,  piperis 

longi, 


LIBER    PR.IMVS  ioj 

A  Iongi,cV  magmatis  Hcdychroi  praecipit.  Ac  de  tribus  quidcm,iam  dictum  cft .  Piper  autcm  Ion 
gum  fraudulentcr  concinnatum  deprendes ,  fi  illud  aqua  macerauens:  foluitur  enim  hoc  pacto, 
quod  fubornatum  cft :  quod  autem  traude  caret,indiffolutum  maner.Eft  autem  id  quo  piper  lon- 
gum  adultcratur  hcrba  quxdam  fulua  ab  externis  regionibus  aduc<fta,quae  pipcn  longo,afpeciu 
quidem  proxima,non  tameguftu  Grrulis eft,quo  etiam  ab co diftingui facillimc  potdt.  Sagapc 
numquoqsquod  vocantcVipfum  in  aquafeu  vinodimilTum  cognofcitur:vcrum  nanqjftatim 
di(Toluitur:quodautcmtaIenonfucrit,  lndiifolutum  manet.Siue  autem  quifpiamvt  neutrum 
nomen  fagapenum,fiue  vt  mafculinum  proferat,  cV  totum  hoc  fagapenum  fuccum  intelligat(eft 
cnim  re  vera  fuccus  ferulae  cuiufdam  panaci  fimilis )  nihil  refert.  Caetcrum  Panacis  fuccus  limile 
quicquam  non  habetchalbani  particuLecuidamalbiori:nam  chalbani  pars  quaedam  re  vera  in 
lagapcnumtranfit,quaefpumofa  cV  !euiscft:quaedam  vero  chalbanumoptimumefifagapcno 
aemulum:denfum  autem  hoceft, cVreliquochalbanolongemagis  compactum,quo  vti  debe- 
mus,ceu  optima  chalbani  particula.  Quoniam  vero  ad  fagapenum  ex  chalbano  tranfire  diximus 
quodcun^  fpumeum; conftans,  cV album  eft ,  humori  qj  lmmiifum  facile  diluitur ,  fupcrionbus 
quaedam  adhuc  fubiungere opus  cfi,  pnefertim  cum  ob  limilitudinem  optima caliacinnamomu 

B  ouadat.  Vidimuscnimaliisfico''  .....  cafiaeelatae  cV  auctae  tantum,vt  fruticis  magnitudinem 
aequaier,ramos  quofdam cinnamomo  penitus limilcs  afpectu,corticis  tenuitatc,cV  praeterca  hifce 
fignisqua?cinnamomumcertifiimeolfendunt,acguftuolfacturq5  percipiuntur.  Ad huncmo- 
dum  cV  in  optima  m  yrrha  opocalpafum  repentur,quod  tamen  a  myrrha  diftert.  Atq^  fecundum 
haec  triu,fagapenum  dico,opoca!pafum.cV  cinnamomum ,  quaedam  proueniunt ,  qu.c  neq3  chal' 
banum^ncqj calia,nccp myrrha  quidem amplius  funt.non  dum  tamen  fagapcnfcinnamomfue , 
aut  opocalpafi,  naturam  exacteconfccura.  Quam  obrem  faepenumero  pcrfpexeritoportet  ,qui 
fimiliainternofccreacfccernerecupit.  Namquemadmodum  gemellosatqjcofimilesintcr  fefra- 
tres  qui  confuetudinem  cum  ipfis  non  habent,diftinguere  nefciunt ,  quod  tamcn  contubcrnali' 
busfacillimumcft:Sicinomnibusmediciriisquiinteripfas  enutntus  fuent,cV  eas  frequcnter 
afpcxerit,facileillarumdiucrlitates  velmin!i...oCuam,inucniet  atque  comprehendet:  Atqui  fe^ 
mel  tantum  aut  bis  mfpexerit,  eas  tanquam  indi  ftinclas  mtuetur ,  neq$  vnam  ab  alia  mternofcerc 
valet ,  cum  tamcn  iigna  quibus  diftinguantur  munifeftiffima  non  nunquam  habeant,  llli  vfque 
adeo expofita  qui  faepcnumero  confpexerit ,  vt  pcr vnum  eoru facile  quancp  medicina  agnofcat. 
Sagapenum  itaq3  e  chalbane  confectum  eundem  odorem  no  habct ,  quem  verum  fagapenum 

C  pofTidet:  nam  id  odoris  genus  quod  harum  rcrum  pei  iti  hircinu  appellant,  fumptum  c  chalbane 
iagapcnum  non  deponit.Quanqua  inter  verum  fagapenum ,  cV  eiufmodi  chalbanum,non  mul- 
tum  interfit,etiam  li  quis  antidotos  componat :  ambo  nanqj  ad  id  apta  funt,  cV  ferpentrbus  ac  ve- 
nenis  ambo  aduerfantur,  cV  fi  chalbanu  fagapcno  minus.  At  opocalpafum  exitiale  eft ,  multos  cjj 
nos  forte quadam  vidimus  noftrae  in  aetatis  decurfu  mon,  q>  myrrham  cui opocalpafum  admiftu 
effe nefciebant,affumpiifient.De induftna  nanque  qui  antidotos  conficiunt,  tanquam  optimam 
talem  myrrham  imponebant,  eo  q>  viderant  ipiam  m  collyrijs  optimam  fuilTe  medicinam :  nem- 
pe  faniem  abfque  mordicatione  extenuat,  cx  interdum  incipicntes  oculoru  fufTufioncs ,  cx  adhuc 
tenues  aufert.  Atque  fiue  in  emplaftrum,fiue  rn  ceratum ,  fiue  in  extcnuans  alkjuod  mcdicamen- 
tum foris imponendum ,  talem  myrrham  conncies ,  remcdrj  vim  augebis : at  mtra corpusalTum- 
pta  exitium  affcrt.  Ha'C vbcrius  ideo  nerrauimus,non  folum,quia  orationis  lcnes  lta  expoftula- 
ret,fed  etiam  quia  haec  nolfe  plurimum  conducit. 

De  Medicmu  tn  Tertio  Ordinepojitis.  C^4P.  11. 

VErum  iam  tcmpus  cft,redcamus  ad  ea  confidcranda  quae  funt  in  tcrtium  ordincm  fimpliciu 
medicinarum  ab  Andromacho  relata.  Inquitenim,  Jnde  quaterternas  mutato  pondere 
D drachmas.Haec igitur  quo  tempore  vigent ,  proculdubio  colliges.  Rofas  pnmum,  vt dc  paftillis 
diclumeft,exiccabis,illasdecerpensquae  plusalrjsbeneolebunt,  cVrubicundioresfuennt.  Vita- 
bis  autem  cellas  fubterraneas ,  nec  vllum  mcdicamenrum  in  ipfis  repones :  praEfertirn  vero  in  hu- 
midis , in quibus recodita  celeri ter  cariofa  fiunt.  Rofis  Andromachus  Indem  illyrica adiungit : 
quarverbanontanqunaniterprolatanegligentcr  excipienda  funt:  veluttnec  cum  alrjsmcdici- 
nis  patriaenomenapponitj,dequibus  paulo  poft  edilTerens  quid  quoqjin  genere  optimuiitde- 
monftrabimus.  Poliu ergo  8C  Chamedrys,duo  harc  Romam  afteruntur ,  natis  in  Italia  purG  me- 
liora: in aliquot fiquide Italiae  locis,haud  multu detenora  proueniunt ,  lllis  annis  quoru  vniucr- 
fum  ver  humidu  no  fuerit,  fed  ficuti  faepe  contingit  xftiuo  tni  iimile.  Quod  ti  vens  cofti  tu  tio  Qc- 
ciorobuenent,multaquae  in  Italia  nafcunturplunbusCretaallatis  panaerunt,velutichama> 
drys,chamaepitys,hypericon,gentiana,thlafpis,cllcborus  niger,cV  id  genus  alia.  At  vero  quod 
ad  Indc  pertinct ,  fecus  fe  res  habet.  Si  enim  lris  Lybica  quae  plurima  cx  Africa  Romam  aftertur, 
Ulyricaecomparctur,tantum  ipfi  cedet,quantu  cadauer  viuo  corpori :  non  tn  alrjs  in  genubus  or- 
ta,ta  multu  ab  lllyrica  degenerare  iris  videtur.Iridem  igif,  velut  cV  reliquas  medicinas ,  odoratic 
remfemper  eligito:  Vnuquodcp.n.optimueftquodfuigenerisodorem  vehementiorcmhabet: 
is autem  ex multorum infpectione manileftus  vnicuiq3 ht.  Ac de guftu  quidem perceptis quali- 

QiiintaClalTis.  OOOOO  ranbus 


DE  ANTIDOTIS 


tatibuscodcmmodoccnrcndumeftJdcnfmoptimumedicarncntu  cfie  conftat,inquo  idquodE 
fuo  gcncri  proprium  eftexupcranpcflimum  vcro  quod  fui  gcncrisalijs  cV  tcnuius&cxiliuscft. 
Mciiora  naq^  funt  ornni  in  fpecic,qua;cunq3  ncc  rugofa ,  ncc  exilia  fucrint:  vt  qua  conucnientem 
libi  magnitudincexcellerc^peioraluntfjsquabene quideenutrita, fcd  tn aftricliora funt.Quam 
ob  rcm  vt  dixi,medicinas  limpliccs multas  dC  fapius  lnfpexiflc opcrapretiu  eft ,  8C  maxime  opti^ 
mas^qua  longo  iam  tpe  fui  cxperientiam  ipiis  nafcendi  mitrjs  pra?buere,quac  0,3  vno  ore  a  pcritis 
medica  matcria!  aucftonbus  comcndant.  Oes  igif  herbarrj  vnanimes  fcripferunt ,  iridc  in  lllyrto 
nata,optimamcfTe:  Pctrofelinu  vcro,  quod  in  Macedonia  prouenit:  Afphaltu  e  ludeaadueclu, 
item  dC  Opobalfamu.bodcm  modo  8C  in  reliquis.Quorum  dotcs  a  regionibus  acccptas  cu  priua 
timde  vnoquoq3  loqucmur,  no  omittemus.  Subiugitdeinde  Radicisdulcis  fuccu ,  8C  Agreftis 
napi  femc,quae  duo  nobis  c  Crcta  qj  optima  afferunt :  pcipue  CJ3  radix  dulcis  8>C  ipfa  8C  eius  luccus. 

Scordiu  quocp  pulchcrrimu  Creta  mittit:  quag  in  alrjs  regionibus  et  minimc  contencndu  fcor- 
diu  rcperias.Literaru  quippe monumetis  traditu  eft  a  quibufda  celebribus  vins,  cu  in  pralio  inte 
rcptoru  cadauera  muhos  dies  infcpulta  iacuilfent,  quacuncf  fupra  fcordion  forte  fortuna  cecidc- 
rant,mufco  minus  alijs  computi  uiffc ,  ea  prefertim ex parte  qua hcrba attigerant.Ob  qua re fane 
peiluafum  cfi  oibus,tam  rcptiliu  vcnenisq  noxijs  mcdicamin!bus,qua*corpus  putrclccrc  faciut,  F 
icordiu  aducrlari.  Ac  dc  omni  quidc  medica  materia  fatis  fupcr  q3  eit  a  Diofcoride  quinqj  libris 
diiputatum  :a  quo  diiccrc  licet  vnicuiquc  cu  alias  oes  notas,tum  guftu  olfaclu  q^  pccptas,  quibus 
^rpbata  mcdicinccertiili mc cognofci ,  8C  ab  improbatis fccerni  queut.  In  quibufdam  vero,oculis 
quoq^  pcrcepta  quali tatcs  haud  paru  vtilitatis  affcrut.  Sed  conhliu  mcu  non  cft  qua ab  alijs recfte 
conlcripta  funt,hoc  m  opus  transferre :  verum  qua  illi  planc  omifcrunt  in  medium  adduccre. 

De  OpobsJfamo  Cjr  Cmn.xmomo.  C  *A  P.  13. 

MEminitpoftmodu  Andromachus  CinnamomicV  Opobalfami:inribus  poftnotasa  Dio' 
fcoridc  traditas  pracipuum  illud  cft ,  vidcre prius  ipfa ,  quibus  in  locis  optima  nafcuntur: 
Qucmadmodum  ego  fcci,qui  fciens  balfamu  vfqucadco  pluribusartibusadultcrari,vtintcrnofci 
vix  queat,i pfum cx  arborc  iua  refudantem  afpiccre  volui ,  8C  cx  eo  particula  tanq;  regulam  cate- 
ris agnoiccndis  apud  me  fcmp  haberc.  Didici  quoq3 quo  paclo  multis  modis adultcratu pcritiffi 
mosetquofq^fallcrct.Quamrcmquifciunt, diuuIgarcnonconfu!o,neobiter  improbifraudes 
difcant ,  8C  in  malos  vlus  coucrtant.Na  neque  illos  approbo  qui  noxias  medicinas  defcribunt ,  bC 
publicant.  Si  quis  igitur  probationcs  a  Diofcoride  fcriptas,  8C ab  alfjs  quicucp  de  01  medicamen 
torum  matcria  docucrut,agnofccdis  iimplicibus  medicinis  admoucat,  ipfe  q^  fuu  cx  muItainfpe-G 
clione  collecftum  iudicium  adhibcat ,  cxactc  quacuquc  iecerni  poffuntdiftinguet.Quadaenim, 
vt  dixt,vcl  nullatcnus,vcl  no  cxacle,ab  adultcrinis  fcccrn;  queut:  vfquc  adco  falfis  vcra  funt  vtro- 
ruqucco! ufa  indicia :  vcluti  de  quo  nunc  loquimur  opobalfami :  Nam  de  Cinnamomo  cotraria 
tjsquxdcopobaliamonarrauimusjCopertahabco.  Perfuafum  nanque  mihi  cftipfum  cognitu 
facillimuexoibusclle^illisquifapcoptimum  cinnamomum  vidennt.Optimum  vcroconicqui 
nemo  potelt,nili  repolitum  ab  Imperatoribus  intucatur ,  fex  gencnbus  quodamodo  diliributu. 
Siquidcm  &C  in  hoc  ipfo  vclut  8C  in  caiia  optimi  ad  detcrrimum  tam  magna  dift crentiaeft ,  vt  fu- 
prcmacalia  ab  infimo  cinnamomo  parum  dilfet.Ncque  vcro  cinnamomi  virtus  ad  vfum  apta  lo 
go  tcmporc durat:ad  triginta  fiquide annos  qua  a  principio vim  habuit,  integram  no coferuat: 
nugantur  enim  qui  cinnamomu  ex  hifce  mcdicinis  elTc  dicunt,qux  feneclute  116  fentiant.  Atqui 
ego  non  centum  ncque  ducentum  annoru  intcruentu,fcd  pauciorum,  h  quis  ad  tantum  numcrii 
coferat ,  vetuftius  factum  obfcruaui.Quo  tcporc  liquidcm  Antonino  Imperatori  theriacam  pa^ 
raui,vafa  lignca  in  quibus  ciufde  gcncriscinnamomu  inerat,multa  confpexi,alia  Traiani  ,qua*da 
Adriani ,  non  nulla  Antonini ,  qui  poft  Adrianum  Imperator  fuit,aetate  repol  ita :  ola  qi  hxc  fefe 
&  faporis  &1  odoris  imbecillitate  vchementia'que  tantu  plane  fuperabant,  quantu  dC  tpc  differe-  H 
bant.  Olim  ebarbarorumterrisarcacubitosquatuorcVmedium  longaRomampcrlaracu  fuif 
fet,in  qua  cinnamomi  primi  generis  integra  arbor  erat,ex  eo  'que  M.  Antonino  Imperatori  antt 
dotum  quandam  compofuiltem,ipfam  cateris  multum  praftare  deprehendi ,  adeo  vt  Imperator 
quoque  ea  deguftata,medicina!  cococlione,  velut  in  alfjs  ficri  folct,cxpecff  are  nolucrit,  Sed  ftatim 
ea  vfus  lit  non  du  integre  duobus  menfibus  elaplis.  Antonino  fubfecutus  eff  C6modus,qui  nec 
theriaca*,nec  cinnamomi,cura  vlla  habuit :  fub  quo  non  folum  arboris  illius  qd'fjperfuerat  omne 
diffipatum  eft,verum  ctiam  quodcuque  poft  Adriani  tempora  coportatum  fuerat.  Quo  facl um 
cft,  vtnunclmperator  nofter  Seuerus cum me fibi  theriacam  eomodoconficereiuffifTet,quo 
M.  Antonino  cofeceram ,  ex  cinnamomo  Traiani  Adriani  tempore  repofito  fumere  coaclus 
fim :  imbccilliorfque  plane  mihi  vifa  eft,6V  th  non  du  anni  triginta  intercefterant.  Hinc  nos optt 
mi  cinnamomi  notas  quafda  necelTarias  fubfjcere  volumus,Summopereipfum  bene  olere,  inex^ 
p!icabile'quepracaterisbonumquendamodoremfpirare,ac  calidum  guftantibusfe  multum 
exhibere,  non  itatamcn  vtrnordicando  triftitiam  palato  inferat:colore  denique  tale  habere,qua^ 
lem  fi  quislacti  nigrum  colorem  admifccat,  atque  ccerulei  quem  vocant  aliquantulum  addat.Ex 
hoc  iguur  quantum  volcbam,vt  mos  tnthi  fuit,cum  accepilfemj  ramufculos  aliquot  apud  me  de- 

pofui, 


IIBER    PRIMVS  106 

A  pofui,ineaapothceai'nquares  mcasomncsprctiofasfcruabam.  Vcrum  ipfacombufta,  qua  tem 
pcftatc  cV  tcmplum  Pacis  mccnfum  cft,  Cx  haec cV  alicc quinqj cinnamomi  fpccics  quas  mihi  con- 
quiliucram  pcncre.  Nuncitaqscum  Impcraton  noftro  Scucro  thcnacam  componercexcinna' 
momo  Adnani  tcmpore  repolitcvquod  optimum  vifum  cft  clcgi : dc  quo etiam  vtilc  quiddam  Ic 
«fturis  fubdcrccu  polfim ,  id  raccre non  grauabor.  Supcrfunt adhucibi  multa  vafa hgnca,quae  va 
rias  cinnamomi  ipecies  continent,  quaru  nulla  th  vclu  ti  truncus  m  ramos  plures  diuifus  multum 
attolhtur,fed ellcbori  figura  pra:  fc  fert,  immo  vcro  damafonn  quod  c  Crcta  ad  nos atiert.Qucuis 
aut cinnamomi  fpecies ab  vna  radicc ceu  frutex  quidam  paruusconfurgit ,  emittit  q?  harc  fcx ,  llla 
fcpte  virgulta ,  vcl  paulo  plura  pauciora'ue:non  arquali  tamcn  omnia  longitudmc  iunt ,  verum 
quod  maximucft,pedis  Romani  dimidium  nonexccdit.Vniucrfaautccinnamomi  naturafimi- 
lis  eft  quodamodo  optima?  cahae:  quam  qui  afferunt  barban  biffyllabo  nomine  vocant,  cuius  pri 
ma  g  5l  i  conftant,fccunda 2  Bt  i  conti net.  Ac de  cinnamomo  quidem  haacnus. 

De  Belicjnjrum  Medicm&um  Probattone&  Eleciione.  C^4P.  14. 

AGaricum  fcquitur;quod  fraude  nullam admittit.  Dc  quo  lllud  modo  dicerc  fufhciet ,  quod 
eftabauaoribusante  nos  proditu  ,optimum  id  agaricumeffequod  lcuiQimum  clTct:dcn' 
B  fum  vero.grauc,  cV  Ignofum  abiectum : quod  autem  in ccr  hacc  mcdium  cft  quantum  fignis-  tan- 
tu cV virtute ab  vtnlq^ diiubit.  Subfcripta funt dcinde Myrrha 6V  Coftus. nequaqua cognitu dif 
ficilia  hifcc qui prius  vtraqj  vidcnnt: nouiife tamc opus cft  myrrha qua  Trogloditica appcllant , 
antidotis  ldoneam  elTc.Hanc  quida  Minaram  vocant.a loco  rn  quo  optimam  nafci  fcrunt.Maxi^ 
meveroharc  bcncolct,  cV,  vt  modo  dicebamus,  opocalpati  quicquam  admiitum  non  habct. 

Crocum  vero  Corycium  ciim  omnis  antiquitas ,  tum  poeta?  quoqj laudant.  Ego  vcro  5vl antru 
corycium  in  quo  gignitur  cV  crocum  ipfum  accuratius mfpexi.vegetum  quidem ,  non  tamc  odo 
ris  magnitudinc  vcl  diuturnitatc  cunctos  alios  exccdentc.Quibus  lignis  cV  vos  optimu  ab  igna^ 
uo  dqudicare  confulo ,  non  aut  quia  fupra  modum  vcgetum  fit.  Peripicuum  eft  autcm  optimum 
crocumfummeflauu,cVplunmumrcdolenseffe,ac  longo  tempore  vigorcm  conferuare.  Quo- 
niam  vero  crocum  quoque  adulterari  a  quibufda  folct,neq?  facile  id  deprchcnditur,  niii  ab  ijs  qui 
faepc  optimum  inipexerunt ,  fatius  elfe  duco  crocum  multum  ante  emptum  aliqua  in  domus  cd> 
la ad  id  apta  rcpofi tum  habeamus : quemadmodum  paulo  antc  tacicndum  docuimus :  Magnum 
fiquidcm  probitatisindicium  eft,fi  tale  permaneatqualerepolitum  fuit:adultcrati  nanque  croci 
tamcolorqua  odorcitilTimeaboIetur.  Quodad  Caiiam  veroattinet,eamecommemorare  nuc 
Copuseft,quarinmuItisde  mcdicina  librisfcnptafunt,  Duplumcaiiae  fiquiscinnamomo  egeat 
mrjcicndum.HocdiCtum  irridens  Satyrus  magifter  meus,vnam  ex  Quinti  facetrjs  ipfum  eik  di^ 
cebat,alTeueraniiseosqui  duplum  caha;  lmponere  lubent,  ti  cinnamomo  carcamus ,  Iimiliaillis 
faccrc ,  qui  nos  cenfent  iiquando  falerno  caruerimus ,  illius  quod  ln  cauponis  venditur  duplicata 
menfura  bibere: ii  q:  panis  filigineus  deiit ,  furfuracci  duplum  comcderc.  Mihi  vcro  harc Qumri 
facetiahderevnaquapiamqua  per  fe  fola  vti  velimusatteratur,  vera  irreprehcniibihsqj  vide^ 
tur :fin  de  re  quae  in  focietatem  multorum  veniat ,  non  eft  eodcm  paCto  vera.  Nam  cuiufcunque 
quod  folum  corpori  admoucri  dcbet,  rhus  puta,  abtinthiu,  iris,  genriana,  vel  id  gcnus  alia  aliqua 
medicina ,  fi  quis  minus  boni  duplum  loco  pradtanriffimi  accipiat ,  cx  corpori  vcl  cxtra  vcl  intra 
admoucat ,  duplicato  etia  nocebit.  At  fi  multis  vnum  aliquod optimum  commifccndum  fucrit , 
quod  fc  aucfturum  aliorum  vires  fpondeat ,  ii  prafftantiffimum  defit ,  peius  nihil  erit  vti  duplo  lU 
.i.  1. 1 .  ca.  hus  qui  proprictares  eiufdcm  gcnens  habeat,  etiam  fi  deterius  hoc  1II0  videatur.  Calia '  iiquidem 
.fobi7.f  cmnamomo  gcnerc  proxima  vfqueadeo  eft,vtex  ipfa  quandoqjcinnamomum  oriauir.fpecten- 
tur  qjnon  nunquamcahaearborcs  integrae ,  in  quibus  aliqua  cinnamomi  virgulta  c  cafioe  ramis 
prodeant.  Similc  q;  lftud  cit,non  vino  aut  pani,  licuti  Quintus  dicebat ,  fcd  vitxfunclionibus  in 
P  extruenda  domo;in  fabricanda  naui ,  ln  tollendis  dC  tranfponendis  oncribus ,  in  omnibus  dcniq^ 
vitac  actionibusan  quibus  quod  peragcndum  crat  ab  vno  homine  robufto,  fi  abiit,  aduobus  kn* 
beallionbus  pcrhcitur.  HccaducrfusQuintidictum  obicclafint,  eo  q?mihi  rci)ciendum  omni' 
nononvidetureorumpra!ceptum,qui  pro  cmnamomo  duplumcafiac  imponendum ccnient, 
quaquaegofempcrcinnamomum  impofucrim.Nam  quibusego  Romarantidotos  compofui , 
cum  vcl  Imperatorum  amici  vel  diui tcs  etTent ,  facile  futt  lllis  quidem  a  Rcgibus  peterc ,  r)s  vcro 
cinnamomum  emerc.Quibus  lllud  etiam  addidiiTc.quando  Impcratoribus  antidotos  compofui, 
mc  cinnamomo  nunquam  eguilTe ,  fupcruacaneum  plane t uerit .  At  Qnnti  fcntentiam  quam 
de  Carpcfio  habuit,comcmorarc  tcpeftiuum : ipfam  nanq:  non  folum a  Satyro ,  fcd ab  alrjs ctiam 
Quinti  difcipulisaccepi.  Imponebat  lgitur  Quintus,vtaiunt,quoticscinnamomum  dccrarcar^ 
pelum.pcnndcatqjviribus  optima!  cafiar non  inferius.Egoq?carpetiumidcirco  multum  me^ 
cum  attuli  ex ca peregrinationc,qua oricntis  prouincias adrj, dihgentcr  q;  rcpotitum nunc  vfque 
plunmum  feruo.quod  odorcm  ctiamnum  ct  laporem  ii  non  qualc  pnus  habebat,ccrtc  non  dum 
extenuatumrennet.EftautcmCarpefuim  hcrba  phu  appcllatogcncrc  fimilis ,  validior  ramcn 
atqjaromaticumquiddapIusfpirans.Plunmum  hxcin  Sida  vrbe Pamphilia:  nafcitur:emiturqj 
proptereaillic  viltiTimo  prctio.Quocircafiquis  vcftrum  tlluc  accelTentcarpcfijmultumemai, 

QumtaClaifis.  OOOOO    ri  cum 


D  E  ANTIDOTIS 


cumcum  fibi  longo  tcmporeduraturum  noucrit.  Tcnuiaautcm  quadam  carpcfrj  farmcntacin-  E 
namomi  virgultib  limili  u  fimt.Eius  duo  gencra  rcpenuntur,\num  quod  Laernum ,  altcru  quod 
Ponticum  nominatur.a  montc  in  quo  nafcuntur  vtraqj nomcn  adepta:  fed  ponticum  melius  cft, 
Quod  cum  plurimum  haberem  permultismedicamcntisadmifcui,  in  quibus  phu  vocataimpo- 
nidebucrat:eftenim  carpclium,vtdixi,phu  fimilc,validius  tamcn,  cVqualitatem  quandam  aro- 
maricam,guftum,odorarum q$ remittens.  Inter  tam  multa autem  qua dc caha retulimus ,  nccef- 
fumcitilludetiam  in  primis  expliccmus,qua  cafia  theriacainfjciendafit.Num  Gizinuncupa- 
tam  pracipue laudant,  fecundo  autc loco  Moto  dicla.  Sunt & qui  Arebo  Daphitcn  q^  probent. 
Qftcrum  Gizi  quam  vocat,in  omnibus  cinnamomo  limilem  efle  fupcrius  quoqj diximus.  Hec 
eftquaabaromatum  peritis  perindeatq}  cinnamomu  afifidue  venditur.  Quaquam  Androma- 
chus  iunior  caiiam  a  quibufdam  fift  ulam  appellatam  imponendam  arbitratur.Hac  omnibus  a> 
gnita  cft,nam  cV  vilius cateris  vcnditur.Cuius exterior cortex fiftula appcllatus ,  quia obuolutus 
ipfam  reprafentet,faporcm  cV  odorem  validum  habct:  mterior  aute  pars  dcbilis  adco  eft ,  vt  nul- 
lumvfum  praftet.  Incarminibusitacp  patris  pauloantea  me  tranfcriptiscafianomenabfolute 
pronunciatum  eft:infoluta  vero  filrj  orationefiftulanomen  cafiaadiecftumeft.Atqjabcofcrics 
pcr  cos  qui  antc nos  ihcriaca  Imperatoribus  copofucrunt ,  in  nos  vfq^  dcriuata  hftula  nomc  nuc  F 
vfqjappofitufcruat.  Iubctdeindc Andromachuslndicam Nardum  imponcrc,qua  ex  coquia 
fpica'  figuram  imitetur,nardi  fpica  noiant,quauis  radix  lit.In  qua  cauiffe  oportet,  ncquis  Elutam 
vocatam  nobis  vcndat:eftautem  hac  nardusqua*  priusab  vngucntorum  ftructonbusclixata , 
vt  ipforum  mos cft  intcgra  venditur.  Quam  ob  rem  Ompham  barbara  voce  di<ftam  emerc con^ 
ucnit,cuius  radici  tcrra adhuc adnexa fi  contrccftctur^nardi odorcm  habct»  Schccnum  id  cft iun^ 
cumxx  Arabia  pctitum ,  ad  hac  idcm  auctor  imponcre  pracipir ,  ncfcio  qua dc caufa  fchcenan' 
thum  id  cft  iunci  Horem,a  vulgaribus  appcllatum : nobis  liquidem  cum  Horum  copia  non  adiit , 
iunco  vtimur  cx  Arabia  comportato :  Cuius  fummitatem  cameli  fepcnumcro  abroferunt,iucun 
diirimcnanqj  hunciuncum  cameli  pafcuntur,fccus  vias  ibi  plurimum  nafccntcm.Eftauteiun- 
cusifteexigui  pretrj  mcdicina,foIa  qjodorisintegritatedijudicanda.quonia  celeriter  ipfiusodor 
expirat.  Subfcribit  poftmodum  Andromachus,lndcnigrumcontungcPipcr,thunsq3nico- 
rcm.Quo  in  loco  no  opus  citjinquiramus^quid  nitor  fit ,  perindc atq$  cuiufpiam  alterius  medici^ 
nanomen,cum  cV  cx  thcriacadefcriptionc  profa  orationcab  Andromacho  iuniorcprodita,  cV 
excompolmonisinftitutoquodabcoin  nos  vfcpperuenit}medicamenti  nomcn  nitor  nonfit. 
Nam  pratcr  duodccim  drachmarum  pipcris  longi  in  fcx  nigri  comutationcm,  tam  patcr  qj  filius  G 
cadem  de  thcnaca fcripfcrunt.Quarc  thurc  cV pipereexccpto  cum  nihil  fupcrfit ,  dequo quisni- 
torisappcllationcmdiclam  putct,ccnfendum  eft  Andromachum  vcrfusconfcribentcm  id  ni^ 
toris  vocabulum  thuri  cpithctu feciflc.  Meminit  deinde Pipcris  nigri,dictamni,  marrubrj,rhei, 
rcrum  omnibus  cognitarum.Theriaca  tamen  defcriptio  quanobis  per  manus  tradita  eft ,  graue 
piperi  adiccium  habct.Magnitudine  vcro  pipcr  hoc  aliud  fupcrat,corticem  q$  fubtiliorem5cV  mi 
nusrugofum  habct.  In  Rheoquocpfrauscomiititur.  Naquibusinlocisnafcitur.fimulatq^cuul 
fum  elt,ipfum  clixant,  quo  fuccum  rcmittar,ac  tam  fuccum  vt fincerum  eV aqua lmpcrmif  tum , 
quam  rhcum  exiccatum  vt  non clixurn,  ad  nos  poftea nuttunt.Quam  ob  rem  lcientia opus  eft  ve 
rum  ab  adulterino  fccernendi :  quam  facillime  confequuntur ,  qui  fua  fpontis  rhcum  aliquando 
viderint.  Nam  elixi  pars  qua  fub  afpcclum  venit ,  denfa  per  totum  8c  compacla  non  eft ,  fcd  ra^ 
rior :  cV  guftu  tcntatum  faporem  adftrmgentem,  vel  nullum  vel  obfcurum  remittit ,  cum  tamen  fi 
adultcratum  non  fit ,  vchcmcnter  aftringat.  Cito  tamen  cV ipfum  foraminofum  efficitur.  Stce^ 
chasautem  multapluribusinlocisproucnit:plurima  vcroin  Creta  cV infulis  Stccchadibusquae 
in  Ibero  mari  fica  funt ,  vnde  cV  Stcechadinomen  deductum  eft.  Quaautcm  in  pradiclis  infulis 
oritur ,  vegetior  Cretica  cV  melior eft.  Quod  ad  Petrofelinum  attinet ,  laudatifiTimum  Macedo-ff 
nicum  eft  omnibus  cognitum.  Hoc  Eftreaticum  etiam  quidam  appellant ,  a  loco  in  quo  nafcitur 
nomen  imponentes :  verum  exiguum  eft  prorfus  quod  ibi  prouenit,  cum  cV  praruptus  cV  angu^ 
ftusislocusfit.Eftreaticum  itaque,feuMacedonicum  hocquodinomnes  gcntes  affertur ,  pau- 
cum  cV  ipfum  in  Macedonia  gignitur.  Sed  idem  in  petrofelino  macedonico  accidit,  quod  in  at- 
tico  melle  cV  vino  falerno  contingit.Mercatorcs  fiquidem  in  vmuerfa  ferme  orbis  terrarum  op- 
pida,vt  mcl  atticum,  vinum  falcrnum ,  fic  petrofelinum  maccdonicum  aduchunt : cum  tamen  in 
Macedonia petrofclini tantumnonoriatur,quantum  populis  omnibus  fatiseffequcat:verum 
in  Epiro  petrofelini  multu  gignitur,in  Cycladibus  mellis  plurimtl.  Atcp  vt  mel  ex  infulis  Athe- 
nas arTertur,  fic  petrofelinum  ex Epiro  in  Macedoniam  comportatur ,  plurimum  qi immo  pene 
totum  Th effalonicam :  vnde  tanquam  macedonicum  quocunqj  afportatur.  ldem  in  vino  faler^ 
no  contingit.Nam  cum  in  exiguo  quodam  ltalia  agro  falernum  proueniat ,  complura  alia  vina 
in  falerni  fpeciem  a  vini  magiitris  concinnantur :  qua  perinde  atque  falernina  in  omnes  prouin- 
cias  impeno  Romano  fubieclas  exportantur.  Tibi  vero  fi  Petrofelinum  Eftreaticum  quandoqj 
deerit,  ne  pciorem  exiftimes  theriacam  futuram  fi  aliud  impofueris.  Non  enim  fi  mortiferis  ve- 
neniSjfi  venenatorum  morfibus,aliud  ab  eftreatico  petrofelinum  minus  congruit,  propterea  reli 

quis 


t 


LIBER    PRIMVS  107 

A  quis  etiam  morbis ,  vt  torminibus ,  ventriculo  debili ,  aqua:  intcr  cutcm,  Sc"  id  genus  a!rjs,fegnius 
opitulantur,  quos xn  primis  fanare  theriaca  non  promittit.  Ad  ha?c  cftreaticum  pctrofclinu ama- 
rametiam  plusthcriacamfacit,pra:fcrtirn  cumrecensadhucimponitur:na  vtacnmomajficama' 
ritudine,hoc alia  fupcrat.  Rcfinam  poftca  Terebinthinam  addit ,  qua  nefcio  cur  Andromachus 
omiffaChiaLibycamclfevoIuerit,Chiamnanque  peneomncs  meliorem  iudicarunt.Quancp 
laudo  cV  Libycam  fi  bona  fit : fcd  proculdubio  bona  femper  non  cft,quemadmodum  que  e  Chio 
venit.  Nafcitur  quoqj  cV  in  Ponto ,  cV  in  alrjs  aliquot  Iocis  optima  terebinthina :  verum  chia  reli- 
quascVodorecVfaporevincit.  Retulitfubindeintercomponcntia  thcriacam  Andromachus 
Zingiberem,cV  Pentaphylum  hoc  eft  quinquefolium  herba,quae  duo  fraudcm  non  admittut,cV 
ab  omnibus  cognofcuntur.  Meminit ab  his  Polrj  quod  omnibus cognitum,  nec fimile  iibi  quo 
adulterari  poiTit  quicqj  habens.  Deinde  Chama:pityos,de  qua  illud  tantum  referam,multis  in  lo 
cis  6£  odorecV  fapore  prarftantiore  chamaepityn  gigni,cj  in  Crcta :  nobis  enim  i nde  affertur ,  ea  qj 
omncs  qui  Carfari  antidotos  conn'ciunt,vtuntur.Romae  fiquide  in  fuburbanis  praednSjCV  chamg 
pityn  cV  chamaedryn  repperi  multo  plus  redolentes  qj  Creta  aducdas ,  fi  tamcn  continuis  imbrf- 
busobruiaenofucrint.Illudhoclocononignorarenos  conucnit,  cum  Crctanobis  herbxaffe- 

B  runtur  chartis  obuoluta:,in  quibus  earu  nomcn  fcriptu  eft,qua?da  inuolucra  folummodo  inclufa; 
herba?  nomen  infcriprum  habcre:quarda  vcro  pra?ter  herbae  nomcn capeftris  quoq3  vocabulum 
additumcontinere:accampeftresquidemgenerofioresinuenies,etiamfi  in  planis  locisherbae 
fermeomnes  imbecilliores  proueniant.  Manifeftuminfupereft  Sryracem  qui  incalamisePa^ 
philiaapportatur  Andromachum  precipere.  PaucifTimus  autcm  illicftyrax  nafcitur:  tantu  q3ab 
bocvulgaridiftat,quantumav  vinoquod  in  tabernisvenaiturfalernum.  Accipereverofiyracem 
oportct  maximc  pallidum ,  quem  cV  odorem  cV  faporem  quoque  vehementifTi  mum  habere  per^ 
fpicuum  cft.  Nardum  ab  hoc  Andromachus  commemorat,quemadmodum  ipfe  fcribit  ex  Gal^ 
lia  pctitam,quam  regionem  orbis  terrarum  periti  Celticam  frequcnterappellant.  Triananq^nul 
lo  difcrimine  vnius  gentis  vocabuia  funt,  cV  eos  populos  aliqui  Gallatas ,  aliqui  Gallos ,  quidam 
Ccltas  nominant,fed  vfi tatius  apud  eruditos  Celtarum  nomen  legimus.  De  reliquis  autcm  dein 
ceps  ab  Andromacho  confcriptis,partim  alibi  eft  a  nobis  in  fupenoribuslibris  difputatum,velu' 
ti  de  Lemnio  figiIlo,cV  rubrica:  nam  terram  poti  us  ipfum  quam  rubricam  appcllare  couenit.  Eft 
enim  Lemnia  rubrica  res  alia  quaedam  in  Lemno  nafcens ,  ad  alios  vfus  apta  non  ad  quos  Lenv 
nium  Ijgillum  quod  vocant.  Sed  de  hoc  quocp,ficut  etiam  de  reliquis,  a  nobis  eft  in  libris  de  fim^ 

C  plici  medicina  difceptatum :  partim  vero  funt  medicis  omnibus  cognita ,  nec  fraudes  vllas  admit^ 
tunt :  eorum  qi  non  nulla  funt  in  theriaca  pedeftri  oratione  confcripta,dilucidius  explicata,  vcluti 
««  illud,  AtqjatramlachrymamNiliquamfpina  remittit.  Acacia  nancpex/EgyptiafpinacoIIecfta 
Andromachus  figniftcat.  Hoc  loco  vnum  hoc  praeterire  non  poffum.  Vtutur  omnes  fere  Thla- 
fpi,quod e  Creta affertur :  at  vbiqj nafcitur,colore  inter  luteum cV  flauum  medium,  figura  rotun- 
dum,exiguum  adeo  vt  multoties  grano  milrj  cedat.  Mehus  eft  autem,e  Cappadocia  comportatu 
thlafpi  imponamus.Hoc  ad  nigredinem  quam  plurimum  inclinat,flguram  q^  non  exacle  rotun' 
dam  habet ,  cVante  diclum  magnitudine  permultumfuperatiatqjab  vnolatere  paruam  quanda 
vcluti  comprefTionem  prae  fe  fert ,  vnde  cV  nomen  obtinuit.  Prouenit  autem  vt  hoc  fic  cV  lllud  in 
Cappadocia  qua  plurimum.  Ideo  CJ3  non  abfolute  quod  inde  afportatur  optimum  cenfcndu  eft . 
Scd  quod  peculiariter  in  Sauro  naicitur,  nec  Cretico,  nec  palTim  nafccnti,f  i  milc.  Si  quid  adhuc 
aliud  fupercft,quodminus  dilucidefit  ab  Andromacho  patre  elegiaco  verfu  diclum,pJanum  fict 
theriacam  legentibus  ab  eius  filio  foluta  oratione  defcripta.  Quod  enim  ille  Cecropium  mel  ob- 
fcuri  us  appellat ,  hic  Atticum  aperte  nominat.  Centaurion  ille  nulla  adhibita  diftincftione  in  car^ 
mine  pronunciat,hic  m  profa  tenue  apponit,eo  q>  aliud  quocp  centaurium  extet  craffum  appella 

D  tum.  ldem  cV  in  ariftolochia  fecit,cum  praeter  tenuem  ariftolochia,alia  quoc£  reperiatur  que  craf- 
fam  radicem  habeat :  cV  rurfus  tertia,qua?  rotundam. 

De  Compoftwne  Theruicx.  C*AV.  tf. 

Dlclum  eft  a  nobis  cV  fupra  eum  qui  theriacam  comifcentibus  animum  femel  intendcrit ,  no 
iterum  neqjtertio  id  facientem  videatopuseffe:  Atoptimas  quocunqj  in  gcncrc  medici^ 
nas  vt  idem  agnofcat  non  femel,bis,aut  ter,fed  multoties,cV  farpe,quae  fingulis  in  \ocis  optime 
ucnirc  feruntur,infpexerit,  oportere.  Nec  fatis  hatc  funt.  Preccpta  quoqj  ad  vfum  carum  pcrtine 
tia  habere  conucnit :  de  quibus  cV  fi  in  fuperionbus  ia  egimus ,  denuo  th  per  capita  dc  oibus  dice^ 
rc  tempeftiuu  erit.  Radices  igitur  medicinarum  qua; in  vfum  veniunt  cxtcnto  corticc  fint  opor 
tet,ncn  rugofo :  hoc.n.ear u  macicm  fignificat.  Fruclus  aute  vna  cu  virgultis  bi  germinibus  cV  ca 
licibus  vcgcti  plurcsqsefiedebenr.itcm  cV  quicquidfemenincludit,tegmina,corticcs,  inuolucra. 
Semina  vcroficutcV radicesvegetafintconuenittqcfexeo  quiatcntu  corticc  habcant  confjcie- 
mus.  Liquores  cV  fucci  neq3  diuturnitatc  arcfacti  fint,necp  fuas  qualitatcs  obfcuras  habeat .  has  di^ 
co  quae guftu  oifaclu  q^  pcipimus.  Fructus aut  qui  vna cu  virgultis,folfjs,cal!cibus,ac flonbus, in 
theriaca  nuttuntur^rjiumfcordijjncpitaejmarrubrjjftoechadis^dic^tamni,  poltj,chama!dryos,  cha^ 
maepityos3 hypcricijCentauica;.  Radiccsautemha:,zingiberis,iridis, rhei,  quinqucfoirj,  cofti, 

QutntaClaflis*  OOOOO    iij  naidi 


DE  ANTIDOTIS 


nardi  Indica:,nardi  Gallica*,gcntianae,  mei  Athamantici,  phu,  ariftolochiar  tcnuis.  Scmina  vcro  E 
ha:c,napi,pctrorelini3thlarpis,ammeos,anethi,fccnicuIi,  dauci,  cardamomi.  Haecitaq^  tria  rerum 
genera mortanjs/Egyptijs imponi  debcnt,durifTimi enimfunt:itaq3 minus periculi cft,  ne  pars 
aliqua  indc  intcr  contundendu  abrupta  medicinis  admifceatur.  Antedicfhs  autcm  harc  quoqj ad 
dcnda  crunt,paftilli  fcillitici,paftilh  vipcrini,magma  hcdychroum5pipcr  nigrum  cV  longum,  ro- 
fae  ficcaj,agaricum,crocus  modo  liccus  fit,terra  lemnia,  chalcitis  vfta ,  amomum ,  cinnamomum , 
calia  hftula,balfami  frucftus,acacia  modd  tenera  aut  humida  non  fit ,  caftorium  deniqp ,  cV  afphal- 
tus,fiuc  fccminino  fiue  mafculino  genere  quis  ipfam  efferre  veli  t :  diximus  nanq^  fepius  alias  non 
animaduertendas  cffchuiufcemodi  verborumminutias.  Vinoautemmaccrata  dillolucndahaec 
erunt,myrrha,6c  crocus,  li  tamen  ita  facere  tutius  tibi  vifum  fuerit,  ncc  lpfum ,  quia  humidus  Gt, 
contundere.  Succi  autem  omncs  ideo  vino  maccrantur,vt  cV diflolui  queant cV  laeuigari  facilius 
po(rint,fagapcnidico,panaccx,papaucris,cuiusIiquoremcVMcconium  cVOpium  vocant:aca- 
ciaquoq^cum  humida tibi  vifafuerit,  nec adcontundendum  facilis:hypociftidisitcm  cVradicis 
dulcis fuccus.  Thlafpis  autcm  cV napi femina  primo quidcm,licut cV ante  me alios fcciflc  vidcra, 
ln  mortarium  vna  cum  alijs  contundendis  ipfe  quoqj  conijcicbam : inde  vcro  cum  ipfa  pilce con^ 
cauitati  adhercre  ob  tcnacitatcm  animaduertiflcm,mclius elfe  duxi fbla  in alio  mortario  prius  at^  F 
trita;vino  fuperinfufo  maccrare  quoad  cxaclc  diffolucreTur,difloluta  q3  poftmodum  cartcris  qua: 
pcculiaritcr  vino  maccrantur  acdiluuntur,admifccrc.  Thus  quoq3  pcr  fc  folum  in  mortano  feor 
liim  1  a:uitcr  commi  nucrc  fatius  eft,ne  in  placentam  cocat :  tum  vbi  cominucris  cV  cxculfcris  pro^ 
ptum  habere,quo  reliquis  vino  maccratiscum  placucritipfum  infpergas:  Nam  gummi  $C  vino 
maccrarccVipfum  pcrfefevclcuthurela:uigarenecefteeft.  Haecigiturquodiximus  paclo  om- 
nia  praeparcntur , atq^  humida  quidcm  cx  vino diffoluantur : ficca  vero in  pulucrcm  redigantur . 
Quo  tcmpore  autcm  cuncla  fimul  admifccnda  erunt ,  relinam  tcrebinthinam  in  vafc  duplici  pri^ 
mum  colliquabis ,  tum  ftyracem  cV  chalbanum  antea  piftillis  ferreis  rutabulis  'uc  confracfia ,  mel' 
lis  cj3  crudi  parumper  inftillabis.  Haec  limul  atq^  effuderis,  cV  manibus  complanaucris ,  mcllis  ali- 
c|uantulum,refinae  quoq^  liqucfaclae  aff  undes.  Atq^  ita  vafe  cooperto  ea  rurfus  liquari  permittes. 
Mcliuseftcnim  his  relu^  impofitis,non  dum  mcl  admifccre,fcd  adopcrto  vafe  quodaquaeinna 
tat,vt  elixcntur  permittcrc.  Interea  dum  ifta  liqucfiunt,  maccratis  ex  vino  rcbus  liccas  mcdicinas 
catenus  adijcies  cV  comifccbis,quoufq;  fpilTa  fatis  effe  vidcantur.  A  tq^  ita  paulo  poft  in  mortariu 
magno  cochlcari  Iiqucfada,tepida  tn  trafpones,  robuftuscjjaliquishomo  tuncipfa  commifccat. 
Ac  poftea  q?  bcnc  inter  fe  coramifta,  atqp  in  vnum  corpus  redacla  fucrint ,  denfa  cp  iam  quodanv  G 
modo  videri  cceperint ,  mcllis  cV  modcratc  deaxfti  cV  proculdubio  dcfpumati  partcm  quandam 
fupcrimmittcs:poftcacontufarum  mcdicinarum  portioncm  quandam:deindcrurfusmel  infe- 
rcs :  poftca  liqucfada,fed  tepida  infundcs :  poftrcmo  quicquid  pulueris  cV  mcllis  fupcrcrit,admi' 
fcebis,vchemcntcr  omniamagnoinmortario  magnacj3  tudccula  commifcendo.  Cum  verotu- 
deculaeduclu in  mortario  omnia coiuerint ,  tum  in  pilam  transferenda  funt:atcp  ferreis  rutabulis 
diligentcrexterfisnequid  rubiginisinfiftatfineintcrmiffione  contundeda.  Rutabulum  autem 
opobalfamo  fubinde  pcrunges,ne  fubigendarum  rerum  tenacitatc  obtineatur ,  ne'ue  difficulter 
fe  iiidc  attollentibus  refiftat.Vt  igitur opusexpedite  procedat,imas  rutabuli  partcs opobalfa- 
mo  frequcnter  inugerc conucnict,  atqj  opobalfamum  hac  vna  in re  totum  abfumcrc.  Mclius  eft 
autcmin  Solcthcriacamcommifcere:ficenimcitiusin  vnu  corpusfimpliciacoeundumq^hoc 
facicmus  pilam  in  qua  antidotus  admiTcetur,operiemus.  Acpoft  quatuor  aut  quinq3  dics  rurfus 
sn  Sole  ipfam  eodem  modo  comifcebimus :  idem  cj3  fex ,  fcptem  'ue  dierum  fpatio  interieclo  ite- 
rumatquedcinccpsrcpctemus,donecmenfes  duovel  quadraginta  dies  faltem  complcantur. 

Haclenus  quaecunq^  cofcripfimus  ad  Thcriacae  vim  augcdam  pertinent:  quae  vero  mox  fub^ 
iungam,ad  colore.  Danda  nancp eft  opera, vt nigram  theriacam  cfflciamus : nam  hoc etfi  quo  pa H 
cto  mconfuetudinem  vcnerit,  nefciam,quifquis  tamen  hunccolorem  noncofequitur,  irridetur, 
quanq  nulla  coloris  qualitate  mcdicamenti  vis  immutetur.  Nigra  vero  thcriaca  non  erit,fi  chal- 
citis  flaua  lutea'ue  dum  vritur,  euaferit:chalcitidisenim  particula  quantuuis  minima  colore  fuo, 
thcriacam  inficit.  Ne  quis  igitur  hac  quoque  in  re  fruftretur ,  fjs  quae  dicam ,  mcntem  adhibcat . 
Quatuor  chalcitis  drachmascum  theriaca  folummodo  capiat ,  multo  plurcs  aflarc  conueniet  hoc 
modo.  Conrjceinexiguamollamchalcitiscrudaedrachmas  non  pauciorcs  quadraginta:poftea 
fuccenfiscarbonibusollam  abfqj  operculo,  in  medio  prunarum  ftatue:cum  q^liquefacTam  chal- 
irittn  vidcris,ae  quae  leuiffima  cV  fpumofa  pars  eius  eft  innatare ,  ftatim  ollam  ab  igne  amoue ,  hu^ 
mi  q3  co!loca,nec  vt  aliquando  folebamus,  ficuti  qui  ignem  accendunt ,  ipfi  infufflabis :  miradum 
eft  enim  quantum  ita  faciendo  luteus  flauus  q^  color  emergat.Non  tamen  in  Sole  collocada  crit: 
fed in  vmbra ,  donec  frigeat,omittenda.  Hinc  poftea  id  folummodocapiesquod  fupernefpu^ 
meum  fuerit,quod  CJ3  neq^  luteum,neq3  flauum,ncq3  pallidum  eft«  Deinde  experiundi  gratia  ali- 
quantulum  eius  quod  probaueris,  accipe ,  atq^  comminue:  6^  num  quis  ex  fupradiclis  coloribus 
apparca£,infpicc.Nam  fi  qualis  accepta  eft,  viridis aut cinerea  manferit ,  drachmas quatuor  ipfius 
impones:talemnaq3chalcitinexiguaminuenies,etiam  fimultam  exufTeris»  Quxadcompo- 

ncndam 


LIBER    PRIMVS  10S 

A  ncndam  conficicndam  6,3  thcriacam  requirebantur,omnia  iam  abfoluimus» 

De  Theridcaex  Dcfcnptione  Damocram.  C^iP.  16. 

CVm  vcro  Damocrates  atqj  Crito  in  quibufdam  ab  hifcc  difcrepet ,  opportunum  mihi  qua: 
ab  hifce  quoqj  audoribus  confcripta  funt,fubrjcere  vifum  eft,  Ac  prius  quidem  Damocra- 
tis  Theriacam  qui  omnem  cius  vfum  dilucide cxplicuit.  Ea  autem  eft  iambids  verfibus,  vt  mos 
hominis  fuit,defcripta :  commoditatem  ^3  hanc  habet,  vt  non  folum  memoria  facile  contineri,fcd 
nec  a  fuo  ordine  peruerti  poflfi  t.  In  eo  itaqj  libro  in  quo  antidotos  defcribit,  ab  vfu  ipfarum  conv 
muni,8£  a  proprio  theriaces  ipfius,inmum  fumcns,ita  exorditur, 
Antidotos  paratas  habere  decet. 
Aduerfus  omnes  virulentas  feras, 
Quarum  rcperta  bC  videntur  gratia» 
His  cV  vcncnis  obuies  lethalibus, 
Illi  propinans  antc,cui  metus  fubeft 
Ne  quid  veneni  capiat  miftum  cibis. 
Poft  vero  illis,qui  putauerint  fimul 
B    Fcrale  quicquam  fe  indidifle  cum  cibo. 
Ingeftam  vbi  reiecerint  efcam  tamen, 
Bis  illam  ter  q?  praecipe  paftls  dari, 
Donec  vcneni  figna  permanent  mali. 
Hanc,laefit  ferpcns  quos  obuius,dabis. 
Lethalis  dcntes  vcl  quibus  impreflit  fera, 
Afpis,Ccrafta,Dipfas,atq3  Hydri  graues, 
Echidna  triftis,fpumci  Canisfuror: 
Haec  quippe  morfu  cuncla  lethali  nocent» 
Obftat  marinis  omnibus  bclluis  quoqp, 
Et  quas  minutas  beftias  vocant,  Apes, 
Crabrones,  Vefpas,  cV  rigentes  Scorpios , 
Mures  arancos,rapax  Phalangium. 
Huius  antidoti,plus  vna  drachma  dato, 

Quantum  nuxmagna,  fed  parumperamphus, 
C    Admiftis  vini  pun  cyathis  decem. 
Male  commorfis,non  fufficiet  femel 
Haurire,metu  fi  quis  abfolui  velit, 
Ncccfle  antidotum  ingeratfrequentius. 
Hxc  vfum  ad  omnes  commodum  morbos  habet, 
Qui  corpuslongamaleafflciuntmora: 
Ad  febris  orbe  tranfeuntis  impetus, 
Rigorem  quocp,qui  longumtempusmanet, 
Membris  pernitiem  afferens  praecipuis: 
Inclufum  q3  vterottatum^cV  flatumcoli, 
Et  quos  vefica  torfit,vel  renes  diu, 
Siue  adfit  vlcus,fiuc  torqueat  lapis. 
Mifcebis  cV  quos  hepar  infeftat  male, 
Et  quie  pectoris  fanguinem  rcceffibus 
Aut  fceculenti  virus  cxcreant  fputi, 
D  '  Feratur  vndecunq^fitpulmolicet. 
Infunderuptis,atq3Conuulfis,quibus 
Intus  diruptum  eft  atq?  conuulfum  aliquid. 
Sic  cura  triftis,fic  q?  pclletur  dolor. 
Hanc,egre  fumptum  cum  coquit  calor  cibum , 
Quamuis  des  modicum,coquet  calor  cibum» 
Quos  q3  ira  motu  femper  afperat  graui. 
Iter  profcclis  longius,quibus  diu 
Vti  necefle  tabidis  lymphis  erit. 
His  vero,pendent  quantum  oboli  tres,dato,' 
Caldae  q^  cyathos  quatuor,aut  trcs  aqu£ 
Mifccbis,ante  cibum  treshorasvel  amplius. 
Larfa  cft  quibus  vefica  ev  palfo  dabis, 
Et  fputo  fanguinis,cV  ftomachum  vlceratis. 
Quibus  at  totum  ftillat  in  pecfhis  fluor, 
Exaquac,in  quacoxeritpugillulus 

QuintaClaflis.  OOOOO    iirj  Polrj 


D  E   A  N  T  I 

Polfj  Teuthrf),praeftat  hoc  Cretico, 
Praeftatq3  Scythico,Pontico  cft  prafcntius: 
Nam  continebis  fluxionem  citius: 
Tribus  cyathis  prabc,vt  cft  dicftum  modo. 
Quidam  ii  magnus  vrget  aurium  dolor, 
Paifo  difToluuntantidotum  Cretico, 
Et  fic  mcatus  illita  Iana  obftruunt. 

Optimam  quifquis  thcriacen  cupif, 
Selecla  cuncla  cum  reliqua  habeat: 
Tum  vero  paftillos  viperae  quos  vocant, 
Sicut  docemus,ita  inftrudus  paret, 
Nam  hi  inter  commifcenda  praftantadmodum. 
Ae  s  t  a  t  e  grandes  viperas  bis  decem 
Venator,captas  quas  reccnter  attulir, 
Sumat,vcl  plures  etiam,nam  parum  eft 
Quod  indc  tollcns  ponat  in  antidotum. 
Nempc  qua  caput  inftat,abfcindat  primum, 
Quod  aquet  digitorum  mcnfuram  trium; 
Qua  cauda  vibrat,amputet  plus  parum. 
Id  dum  rccentcs,dum  qj  vigcntes  adhuc, 
Agat  oportct.Poft  vt  anguillas,exuat 
Pcllc,tum  pinguc  cV  intcftina abrjciat . 
Quod  rcftat,lauct,  in  ollam  mittat,atqj 
Ancthi  licci  congerat  manipulum, 
Aqua  quod  fatis.Hincferucant  tam  diu, 
Facilcdonecrecedat  a  fpinis  caro. 
Ollam  tcpcnti  tunc  ab  ignc  transfcrens, 
Solam  reuulfis  offibus  carncm  lcgat. 
/Equali  carncm  panis  aquct  pondere, 
Pollinc  panis  confcctus  triticeo. 
Hac  folucns  ambo,dum  Iaruigas,modicum 
Iuris  aflunde:  mox  inde  placentulas 
Paruas  confinge,quibus  ficcis  vtitor. 
Pafhllos  haclenus  diximus  e  viperis : 
D  i  c  e  m  v  s  Scilla.Cum  meffis  falce  cadit, 

Et  magnam  bcne  6V  albam  fcillam  cape. 

Vndiq^  ficcum  detrahito  corticem. 

Radiccs,q>  lignofa,cun<fias  amputa. 

Nudata  pultis  vbi  Ioricam  feceris, 

In  furnum  mittes.  Cum  affam  fatis  duxeris, 

Sumcs  cxcmptaquod  libra*  pondus  leuet. 

Contundes.Lauigata  diligentius, 

Addc  farinam,libra*  pondus  mediae, 

Erui  farinam  parumper  vftulati. 

Statim  vteruo  fcillam  obligaueris, 

Paruas,ficut  dixi,conficies  rotas. 

Et  mox  ficcatas  conde  quo  vafe  libet. 
M  i  s  t  v  r  a  m  iftam  fumere,  vt  nuper  inuentam, 

De  Theriaca  loquor,fi  ambigis,audi. 

Ferunthac  vfum  Mithridatem  quoq$. 

Deuiclus  ergo  venenum  cum  liberis, 

(Coegit  fatum  peruicax)haufit  mifer, 

Nullam  cj3  folus  vim  vencni  pertulit, 

Sed  enfe  vita  terminauitcirculum. 

Natas  iam  ferox  abftulerat  potio. 
Ne  tardcs  igitur.  Scillinosorbcsquater 

Dcnis  afiumc,bis  6,3  drachmis  quatuor. 

Paftillus  vipcra  pendat  fenas  quater. 

Opium  quoq3,nigrum  pipcr,cV  magma 

Quod  ohm  veteres  dixerunt  hedychroon. 

Radicis  (uccum  dulos  cxiccatum 

His 


D  O  T  I  S 

£ 


G 


LIBER   PRIMVS  109 

A    His  adde,drachmas  implcat  duodecim. 

Tantundcm  pcndat  ficcae  pondus  rofae, 

Etcinnamomum,cx  balfami  praeftansliquor, 

Et  iris  quam  fupcrbum  fcrt  IUyrium, 

Napi  cj3  fcmcn,cY  albens  agaricum, 

Crctcnfe  fcordium.  Rurfus  dimidium 

Pontica  radix  pendat,pctrofelinum, 

Etmyrrha,cY  ftcechas,cY  Corycium  crocum, 

Radix  pentaphylli,cY  quam  nepitam  vocant, 

Marrubrj  femen  quod  globuli  continent, 

Album  piper,longum  piper,nardi  Indica: 

Spica,8£  terebinthina,thus  qj  mafculum, 

Atcp  album  coftum,dicftamni  q?  herba  ctiam, 

Et  iunci  non  feftucae  florcs  Arabi, 

Et  ficcum  ncc  madefcens  vnquam  zingiber. 
B     Cortices  demum  nigra;  iunge  cafiar, 

Senasimponodrachmasiftorumquoq^. 
Inde  quardrachmas  fingula  pendant  duas, 

Contufa  thlafpis,polium,phu  ponttca, 

Gummi,chamafdrys,atcp  lcntefcens  ftyrax, 

Et  gcntiana,cY  acorus,meon  etiam, 

Et  cardamomum,cY  femen  fceniculi, 

Hypocyftidis  fuccus,afla  chalcitis, 

Semcn  hyperici  Crcticum  fit  tamen, 

Acaciae  fuccus  cum  humens  tum  bonus, 

Celuca  narduSjCY  ligilium  Lemnium, 

Et  ammi,2^  chamapitys,atq;  [ekliSy 

Anifi  dudum  ficcati  femen  quoq3, 

Racemum  amomi,malabathri  folium, 

Cuiufqjdrachmas  nos  imponimus  duas: 
C    Quaternas  quidam,fed  non  recfte"  faciunt. 
His  rurfus  panax,lachrimae  q^  chalbani, 

Addatur  fefnen  dauci  Creta  genitum, 

Nuper  c|3  lcclum  fagapenum,&  caftorium,' 

Centaurium  0,3  non  recens  fed  Creticum, 

Ariftolochia  tenuis  cY  ficca  probe, 

Impone  drachmas  fingulorum  bis  duas. 

/Equum  q3  ftatue  pondus  afphalthi  bonae: 

Duas  huc  quidam  conferunt,quod  improbo, 
Confcci  faepe  quo  diximus  pondere. 

His  tu  Falcrnum  quod  fatis,funde  optimum, 

Mellis  rccentis  attici  libras  decem. 
Horum  cum  fucci  quacdam  fint,illa  femina, 

Folia  haec,radiccs  ifta,illa  lachrimae, 

Gignantur  cj3  in  mctallis  haud  complufcula, 
D    Mero  diftblue  lachrimas,fuccos,atq3 

Metalla,doncc  mellis  acquirant  modum. 

Immitte  quae  fuperfunt,ficca  omnia, 

Contufa,denfo  q^  tranfmiflacribro. 

Mel  rigans  adde,bis  ter  quod  deferbuit. 

Repone,cY  ferua  vafculis  non  ligneis, 

Sed  vitreis,argentcis  Cj3,cx  corneis, 

Et  ftanncis,cY  teftaceis,dcnfis  tamcn. 
Tradcs  bibcndum  antidotum  nec  protinus, 

Nec  morae  quam  ficcauerit  prolixitas. 

Id  fi  contingat,ifto  corriges  modo. 

Infunde  mellis  quod  fat,quod  que  ferbuit, 

Nam  ipfum  poftquam  commifcueris  diu, 

Vtile  habebis,quod  corruperat  dies, 

Peiore  at  multum  forte  c]j  miftum  femel. 
*    Ipfc  igitur  fe  Damocratcs  ab  Andromacho  diflentire  fignfficaf ,  cum  inqirit ,  Quaternas  qui> 

dam. 


DE  ANTIDOTIS 


dam,fed  non  recle  faciunt:  SC  rurfus,  Duas  huc  quidam  conferunt ,  quod  improbo.  IHud  quoque  E 
perfpicuum  cft,apertam  magis  cfle  theriacg  defcriptionem  ex  iis  qu£  a  Damocrate  fcrrpta  funt. 

^4lia  Tbmacz  Defcriptio  Hexametro  carmme.  C*AP.  17. 

CVm  vcro  aliam  ctiam  theriace;  defcriptionem  apud  me  haberem,carmine  8C  ipfam  compre' 
fam,mihi  eam  quoquc  non  omittere  fatius  efle  vifum  eft,fed  quo  modo  ipfamafuperioribus 
mcdicis  accepi,  fubfcribere ,  feruata  fingularum  medicinarum  ratione.Eft  enim  cgteris  omnibus 
cV  planior  cV  concifa  magis  haec  defcriptio. 
Po  n  d  e  r  a  quaererum,rerumquispoffitaceruus 

Condere  Theriacen,paucisaduertedocebo. 
Scmina  principio  dauci,panacis  CJ3  Iiquorem, 
Ettenuem  (inuentum  Chironis)  centauream, 
Orta  C]3  Syriacis  graue  olentia  chalbana  terris, 
Serpentes  CJ3  fugans  olido  nidore  bitumen, 
Nec  non  immeritis  exempta  virilia  fibris, 
Etlongam  (Lucinaemunus)  ariftolochian 

Difficilcs  tcnui  partus  radice  leuantem,  F 
Accipics:  geminas  fufpendant  fingula  drachmas. 

Indc  meon,fefelim  0,3  breuem,polium  qj  fenefcens, 
FcenicuIum,gummi,chaIcitim,thlafpin,amomum, 
Balfameos  fruclus,duplicato  pondcrc  fumas, 
Atcp  humilem  quercum  Graii  dixere  chamaedryn, 
Et  pinu  fimilcm  foliis  cY  odoribus  herbam : 
Quam  qj  bonus  primus  CJ3  manu  Rex  Gentius  olim 
Montibus  in  patriis  radicem  vullit  amaram, 
Confpeclam  q^  fuodonauit  nomine:  quam  cjj 
Lemnus  habet  terram,pharetratae  ligna  Dianae: 
Atq^  Paretonium  fudit  quem  fpina  liquorem, 
Compreflum  0,3  rubra  flauum  ex  hypocyftidc  fuccurru 
His  folium  ftagnis  fcecunda  quod  India  nutrit, 
His  ftyracem  iungas,inimica    flatibus  ammi, 

His  cV  ab  Aftyria  fagapenum  gente  petitum,  G 
Et  cardamomi  pra'clufo  cortice  femcn, 
Hypperici  6.3  comas,nardum  quam  Gallia  mittif, 
Phu  quam  Pontus alit,Cretei  ruris alumnum 
Anifum  multis  Celcbratum  laudibus  addc. 

Rurfus  quae  drachmas  attollant  pondere  fenas 
Marrubium  capies,di(ftamnum,zingiber  inde, 
Et  piper  oblongum,caliam  cj3,crocum  cj3,rheum  cjj, 
Et  nepitam,cV  myrrham,&l  coftum,iunci  CJ3  rotundi 
Diues  odoratos  quos  dat  Panchaia  flores, 
Atc|3  apium  petras  quod  amat,numcrum  CJ3  fuorum 
Qinncp  tibi  referens  foliorum  nominegramen, 
Emiflum  c]3  tuo  frondens  terebinthe  liquorem 
Stipite,cV  hincalio  ftillantia  caudice  thura, 
Hefperio  qj  mari  nafcentem  ftcechada,quam  cjj  , 

Proxima  iam  noftris  nardum  tulit  India  terris.  H 

Hinc  noua  congeries  fequitur,fylueftria  primum 

Semina  buniadis,cinnamomum,fcordion  herba 

Allia  quae  redolet,tantum  CJ3  imitatur  odore. 

Adde  nigrum  dulci  prefliim  radice  liquorem* 

Adde  etiam  Ulyricis  crefcentem  in  collibus  irim, 

Quae  cj3  Palaeftino  de  palmite  balfama  fudant, 

Siccatam  CJ3  rofam,le<ftum  leuitate  loco  CJ3 

A  garicum :  fenas  bis  tollant  fingula  drachmas. 

inde  pjper  capies  geminato  pondere  nigrum, 
Atcp  fuo  i  undunt  quem  fedta  papauera  fuccum 
Vulnere,tum  laett  nomen  fortita  coloris 
Magmata,rem  noftro  memoratam  carmine,nec  non 
Vipereos  orbes,fcillae  quos  pondere  duplo 
Paftilli  fuperent,fpumati  deniq^  mellis 
Et  vini  quantum  fatis  eft  infunde  falerni, 

Reliquum 


LIBER  SECVNDVS 


i  10 


A    Reliquum  adhuc  mihi  vidctur ad  cxplcndam  vniuerfam  tfieriacae  doclrinam^fi  quid  Crito  vel 
aliter  cp  fupra  diximus  feniit,vcl  omiiTum  aliquid  addidit,fubiungcre. 

Qu£  Critode  T  heriaca  fcnpfit  m  Tertiodemtdicamenttshbro.  C \AV.  l  3. 

QVod  ad  pondus  itaq?  mcdicametorum  attinet,  conrjcit  quidem  cV  ipfe  pipcris  ni^ri  drach. 
xxiirj,quemadmodum  Andromachus  hlius ,  Sd longi  fex :  imponit  c\\ chalcitidis  vitae 5  iirj , 
cV  mcllis  attici  Iibras  dccem.  Viperas  autcm  vcre  tam  dclincnte  aeiiate^quc  incipiete,  aut 
vindemiae  tempore  comprchendere  iubct ,  vitans  nimirum  aeftatcm  omncm,  cxccpto  principio , 
.vfcp  ad  canis  ortum,cV  inde  fequens  tempus  quod  aliqui  Oporam  id  cft  fru<f :uum  prouentum,pe 
culiariter  vocant.Tunc  in  hominibus  quocp  bilis  plurimum  excrefcit.  Vindcmiar  autcm  tempo- 
re,  quod  autumni  medium  eft,  colligendas  primo  apprchcndendas  cp  vipcras  cenfet  quae  magnae 
corpulentae  qj  ii  nt,  anctho  q$  impoiito  ehxandas ,  dci  nde  carnem  ex  dccem  viperis  collcctam  vnis 
filiginei  panis  vncijs  commifccndam,  atqj  ita  paftillos  conficerc  fuadet.  Ad  hunc  modum  cV  Scil 
ias  meffis  tcmpore,  quo  prxcipue  vigent,euellere  mbct.  Planum  cft  autcm  mcilcm  lpfum  appcl^ 
lare  illud  acftatis  fpatium,quo  triticum  ruftici  metunt.Euulfas  dcinde  in  furno  quoad  fatis  fit,alTa- 
xe  praecipit:gypio  lutoue circumtcctas,calido  cineri  fubiicere,doncc  plane  toftae  iint:  tum  cxtra^ 
B  cftis  mcdullam  exdpere  ( ita  eniin  Crito  fcillae mcditullium  nominat )  cam  quc  attercre:  vnam  q$ 
erui  partcm  duabus  fcillie  admifcere:  rotulas  qj  fic  demum  conficcre,  cV  eas  in  vmbra  iiccarc  man^ 
dat.  Quodadcontundenda  verd  medicamentapertinet,  accuratefinguIadocuit.Nammortario 
pellcm  obftricle  drcumligandam  praecipit,atque  ita  in  mcdio  perforatam,  vt  pcr  id  foramcn  non 
modo  rutabulum  imponere  poflfis ,  fed etiam  eo  fublato  manum  quoquc  Cx cochlcar  immittcrc , 
quo  per  eum  contufa  8C  quae  cribranda  funt  eximi  queant.  Rurfus  quoquc  aha  pcllc  opus  fore  di- 
cit  quae  anguftius foramcn  adhuc habeat,vt  pcr  ipfum  tudccula  folummodo  demitti  poffit  ad  d> 
tundendum  ea  quae  in  mor  tario  fuerint :  hanc  q;  priori  fuperimponendam  dicir,ncc  prius  adimen 
dam ,  quam  excitatus  intcr  contundendum  puluifculus  lubiidat.Eodem  modo  quoquecum  per 
cribrum  contufa  tranfmittcmus,defuper  contegerc  quae  excutimus  nos  admonct.nccea  prius  ape 
rienda,quam  cribrum  mouerepridem.  defiuerimus,  deque  fublato  cribro  quicquid  inhaeiit,pen' 
nadeducere. 


GALENI   DE  ANTIDOTIS 

LIBER  SECVNDVS 

Iulio  Martiano  Rota  Interpretc 

De  MttJmdaticti     ^lijs  qmbufdam  ^indromachi  *4ntidotU.  C^4P.  I. 

Xpofita  a  nobis  integro  volumincTheriaca,vt  reliquas  antidotos  brcuibus 
cxpliccmus,  efficiet,  quas  mihi  hoc  in  libro  rccenferc  propofitum  eft ,  ab  ca 
quam  Mithridaticam  vocant  inioo  fumpto.Haec  cnim  aduerfus  q;  multa  ve 
ncna  plus  ctiam  q;  theriaca  valet,quamuis  iclus  vipcrae  fanare  minus  pofllt, 
Qm  vcro  Andromachus  cV  hanc,  cV deinceps  optimas  quasq; fermc  antido 
tos,literarum  monumcntis  commiiit,cum  de  medicamctis  agerct  quaeintra 
corpusalTumuntur,idcirco  cVipfeeas  omnes,quo  ordincillecofcriplit,  fub- 
iungam.  C  ^fntidottis  Mithrtdatica,priuatim  ad Omnia  V  enenafaaens,et  ad Mala* 
D  Internasj;  corporif  ^fjetliones  efpcax.  Radicis  dulcis  5  vii,oboIi  iirj  :opii  5  iiii,ob.ii :  caftorii  5  vi,  oboli 
ii :  polii  5  v,ob.ii :  cofti  5  vi,ob.ii :  fpicae  nardi  5  vii,ob.iii :  caiiae  5  v,oboli  ii :  thuris  5  vi :  fefclcos  5  v,ob. 
ii : fucci  hy pocyftidis  5  vi : acori  5  ii :  fcordii  5  vi,ob.ii : folii  5  iiii :  *  falis  5  v, ob.iii,  alii  5  vi  immi ttunt :  " galm  aliq. Ic- 
cypheos 5  vi,ob.ii : myrrhae 5 vi : croci 5 vii,ob.ii:cinnamomi 5  vii,  ob.ii :ftyracis 5  v,  oboli  ui : fcmi.  gStgy«'^»w 
daud 5  vi,ob.iii : zingibcris  5  vii,  ob.ii : phu  Pontici  5  ii :  perrofdini  5  i\ii,  ob.iii :  nardi  gallicae  5  iiii : 
feminis  fccniculi  5  iiii : nardi  Indicae 5 iiii : hyperid  5  ii : acaciae 5  ii : gentianae 5  iiii ,  alii  vcro  duas  lnv 
ponunt :  anifi  5  iii :  thlafpeos  5  vi,ob.iiii :  meu  Athamantici  5  iiii,ahi  5  ii :  rofarum  liccarum  5  iiii :  gu^ 
mi  5  ii :  cardamomi  5 11  5  li :  iunci  odorati  5  vi,  ob.  ii :  opopanaci  s  5  vi,  oboli  ii :  opobaliami  5  vi : 
galbani  drach.  vii :  fcinci  5  ifoboli  11 :  terebinthinar  drach.vi,  obo.ii :  vini  Chii  quod  fatis  cft :  mcllis 
Attici  defpumati  quod  fufficit.  C  -dhter  MitJn-id.it icd  /}£c  ^Antidotos  compomtur  ex^4ntipatri  Ci7*  Cleo- 
phantis  rradif.one.  Myrrhae drach.vii,  ob.iii :  fpica; nardi  tantundem : croci  5  vii ,  obo.iu :  opii  drach. 
iiii,oboli  ii  s :  ftyracis  5  v :  caftorii  5  vi,ob.i .  cinnamomi  5  vii,ob.iii :  polii ;  vi,oboli  ui :  fcordii  drach . 
vii,ob.iii : zingiberis  tantundem : cofti  drach . vi,oboli  iii :  pipcris  longi 5  vi ,  cb.iii :  pipcris albi  5  v, 
ob.ii:fefelisdrach.  v,  ob.ii:abrotoni  drach.  v,  obo.ii:petrofclinidrach.xiiii:  fcminis  dauci  drach. 
vi,obo.iii.cafiaedrach.v,obo.iii:thurisdrach.v,obo.ii:fucdhypocy-ftidisdrach.vi,obo.i  s:nardi 
Gallicae5iiii:fcminisfocniculidrach.iiii:foliorumalabathri  drach.iiii:acori,phup6rici,fagapcni, 

frudus 


DE  ANTIDOTIS 


frucftus  balfami ,  hypcrici ,  iridis  Illyricc,fingulorum  drach.  ii :  rubricg  Lemnie,  cypheos,  lumbo-  E 
rum  fcinci,finguIorum  drach.vi :  acaciae,gummi,cardamomi,fecuridaca*,  lingulorum  drach.rj :  fc- 
minis  thlafpeos  drach.vi,  ob.iirj : gentianae drach.iirj ,  alrj  lrj : anifi  drach.irj : rofarum  exiccatarum 
drach.iirj  :mci  Athamantici  tantundem : Horum  iunci  rotundi  odo.  drach.vi,  ob.  irj : opopanacis 
drach. vi : chalbani  drach.vi,ob.iij : opobalfami  tatundcm : anftolochiae.  drach.i : hyflopi 5 irj:  mar 
rubrj  drach.i :  chamaepityos  drach.irj :  roris  marini  drach.v :  terebinthinae  drach.vi,ob.irj :  mcllis  at 
ticiquodfufficif.vinumnciniicito.   C  ^intidotM  tn  Orbdnum  Indumreldtddd Foctm  euciendos.  Myr 
rhae  drach.xv :  croci  drach.xvi :  nardi  Indicae  5  xvi : cinnamomi,cafiae,panacis,  fingulorum  drach. 
xiii :  amomi  drach.  virj :  fcordii  drach.v :  florum  iunci  odo.5  viii :  mci  Athaman  tici  drach.iii :  fucri 
rofarum  drach.xii,obo.irj :  phu  drach. v,ob.irj :  hyperici  drach. v : zingiberis  drach.  vi :  piperis  ni- 
gri  drach.  vi :  piperis  albi  drach.  viii :  ftyracis  drach.  v,ob.i  rj :  feminis  fccniculi  fylucftris  5  irj,ob.iirj : 
pi  peris  longi  drach.  v,alii  drach.vi :  cofti  5  vh,ob.iii :  feminis  trifolii  5  v :  gentianae,  drach.  iiii :  arifto 
lochiae rotundae  drach.iiii :  polii drach.v : radicis  trifolii  drach.v,  ob.iii : cardamomi  drach. v : radi- 
cis  cchiidrach.iiii:thurisdrach.  vi:petrofelinidrach.  vi:  verbafci^vi:  fcfeleos  drach.  v:  cumini 
yEthiopicidrach.iii:  frucftusbalfamidrach.  iiii:nardi  Celticae drach.  vii:tcrraefigillataedrach, iiii: 
opiidrach.iiii,ob.iii:cachryos  drach.iii:cypheosdrach.iiii:iridisIlIyricae  tantundem:fucci  man-  F 
dragorae  drach.vi3ob.hi :  fagapcni  drach.  nii :  opopanacis  drach.in :  anifi  drach.  iiii :  facci  hypocy- 
ftidis drach. vi :  terebinthinae 5  v,  ob.iii : caftorii  drach.  v : opobalfami drach.xvi : fcminis rutae  fyi- 
ucitris drach.  iii:  clialbani 5 iiii:  feminisnapi  tantundcm:medullae  ccruinae^vi,  ob.iii:  vnguenti 
nardi  ni  drach.xx:  fmguinis  hccdini  exiccati  drach.v,obo.iii :  fanguinis  anfcrini  tantundcm :  fan- 
guinis  anatis  dracli.111,  oboli.iii :  fucci  buphthalmi  /Egyptii  5  viii:  vini  Chii,mcllis  attici,  quod  fuf 
hcit.   C ^inttdotws  Panacea  cjua  1/tor  multa promtttens ab  S4phroda  accepta.  Cinnamomi  5  vni : amomi 
drach.iiii :  cafiae  ftft.nigrae  drach.xvi :  croci  drach.x  vi :  iunci  rotundi  odo.drach.  v :  thuris  drach.  v : 
pipcris  albi  drach.iiii,ob.iii :  piperis  longi  5  i,oboli  iii :  myrrhe  drach.xi,ob.ii :  nardi  Indicae  drach. 
xi,ob.iiii :  nardi  Gallicae  drach.xvi,  ob.ii :  rofarum  exiccataru  drach.vi :  cofti  drach.ii,ob.iii  s :  opo- 
balfami  drach. iiii,ob.ii :  fucci  Cyrenaici  5  iii^lii  drach.  iiii  s :  ftcechadis  drach.v,  ob.ii :  radicis  tnfo- 
lii  tli  ach.iiiijvcl  eius  (eminis  drach. iii :  florum  fcordii  drach.xi,  ob.ii:  polii  Crctici  drach.vi,  ob.ri: 
afan  drach.ii :  acori  5  iii,ob.iii  s : fcminis  dauci  tantundcm : feminis anifi  5  ii : cumini  /Ethiopici  ta- 
tundcm:rhei  Pontici^  v,ob.iiis:fcminisnapi  fylue.  drach.iii,  velfcminisrapi  fatiui  tanrundem: 
phu  pontici  5  ii :  mellis  dcfpumatl  quod fatis  eft.   f^^nttdotus  lncomparAnlts  qua  tbp  compofmfdctens 
dd omnes  Mdlas  tntern.iscjue  corports  djjecliones  cx  Ntcojlrdtt  tradntone.  Radicis  dulcis ,  rolii  malabathri ,  3 
opobalfami,agarici,cinnamomi,lingulorum  drach.xiii:zingibcris,femi.trifolii,amomi,femi.ru- 
t3efylueftris,baccarum  iuniperi  immaturarumcVexiccatarum,fingulorumdrach.xv:petrofeIint 
*  fingulorum,  drach.viii:fucci  papaueris  tantundem:caftorii,piperislongi ,  fucci  hypocyftidis, 
cypheosjfingulorum  drach.xii,ob.ii:polii,piperisalbi,fefcIeos,bdellii,  fingulorumdrach.xv,ob. 
iii  :florum  iunci  odorati,cofti,finguIorum  drach.  xii  s.feminis  dauci,thlafpeos,fingulorum  5  xiii: 
fpicae  nai  di  5  xxiiii :  radicis  cafiae  nigrae  5  xvi :  thuris,  panacis,opopanacis,fingulor G  drach .xn :  aco 
ri  drach. v : fcordii  5 x vii : fceniculi,nardi  GaIIicae,gentiane,florum  rofarum,gummi,fucci  Cyrenai 
ci,cardamomi,thymiamatisammoniaci,radicis  echii,fucci  aparines,fingulorum  drach.viii :  faga- 
pcni,hyperici,fucci  acaciae,iridis  Illyricae,fingulorum  drach.xiiii :  myrrhae  quae  ftadte  dicitur,  5  xx: 
crocidrach.xxx:ftyracisdrach.xi,oboliii:phu,mei,diclamni,femi.napi,  calami  odorati,fingulo- 
rum  5  viii,aut  x :  anifi,afari,agarici,  fcinci,finguloru  drach.  vi :  terebinthinae  *  fingulorum  drach. 
xiiii,ob.iii :  galbani  drach.v :  iangufnis  anatis  fcemi'nae,fanguinis  hoedi,  fingulorum  drach.  vii :  pi- 
peris  nigri,pipcrislongi,fingulorum  drach.xxiiii:crocomagmatis  tantundcm:radicis  quinque- 
folii,origani  fylucftris.marrubii,ftoechadis,ammeos,cham3edryos,cham3epityos,  ccntaureaemino 
ris,  ariftolochiae  minoris,l  ingulorum  drach.vi :  figilli  Lcmnii  5  xxx:  fanguinis  anfcrini,tcftudinis  H 
marinae,rhei  potici, fingulorum  drach.  vii : mcllis  Attici  quod  fufficit. Datur ad  magnitudinem 
fabae  ex  aqua.  Faci t  etiam  ad  quartanam,caeterum  ad  venena  plus  aliis  antidotis  valet.  C  ^mtdo- 
tm  ^ieitj  GdUi,qua  Cdcfarcm  iiberauitjidc  &  Charmes  ~)>tebatur,ad ebibita  morfuque  tllata  Venena  factens:  qudcj; 
fi  Luca  tn  qutbws  rcpttltd  diuerfdntur,dfjerferis,edfugabis.  Vdlet  ettam  dd  Fluxtones  Oculos  altud ue  quoduts  cor* 
pommemorum  mfejtdntes:  eas  emm  exiccdt.  Triftem  animi  Hdbttum&  iongxs  intermtttentes  cjuc  Fcbresfolutt. 
Multertbtvs pr&tered,  qu£  Dijficulter  purgdntur,  duxtltdtur.  Foetm  fint  dolore  eijcit.Tabtdu  dcmum  ex  qudtuor 
dqu^cyathts  ddnucts duelidn£  mdgmtudinem  fumptd prodcfi:  Vt aV tperdpercufiis ex~\mo.  Myrrhae drach» 
duodecim,  crori  drach.xiin,nardi  drach.xiin,iunci  rotudt  odorati  drach.xu,cinnamomi  drach.1'1, 
amomidrach.iiii,  chalbanidrach.xi,terebinthingdrachmgv,  piperisalbidrach.x,piperislongt 
drach.xxxii,cofti  drach.viii,thuris  drach.xii,  fucci  papauens  tantundem ,  {coxdii  drach.  viii,  polii 
drach.iiii,fucci  hypocyftidis  drach.duodecim ,  Meleos  drach.  xiiii,  opobalfami  drach.xii,  caftorii 
drach.viii,petrofelini  drach.xviii,feminis  dauci  drach.xvi,  opopanacistantundem ,  mellis  Attici 
feftaria  duo.   C  ^Anttdotut  Zopyrid.  Cinnamomi  drach.iii : myrrh^,quae  ftadg  dicit,drach. v : nar- 
di  drach. v.Exhibetur  ad  nucis  auellang  magnitudinem  ex  tribus  aqu£  cyathis ,  poftquam  annus 
tranfadusfuerit. 


LIBER    SECVNDVS  m 

J\  Dc  Mtthnddtica  ^fnttdoto  ex  Damocratis  traditiunc.  C^4  P.  z. 

f~\  Vas  hadenus anridotos dcfcripfimus,omnes  funtab  Andromacho confcriptc.Cum  vero 
quarcarminibus  cxplicata?  funt,  ad  ponderis  finceritatcm  medicamentorum  q^memoriam 
maxi  me  conducanr,idci  rco  cofcri  ptas  quocp  a  Damocrate  antidotos  memoratu  dignas 
fubiunximus,principi'o  rurfusaMithridaricafumpto. 

Anridotusquam  viriquidaminfigncs  admodumjMithridatiumvoca^medicamenadomne* 
malas  corporis  alfecliones  cfficax,quam  qj  omnis  antidoti  vicem  praeftare  dixcrunt» 

Ll   fii i  i     ^IRRHAE "ArabiceTroglodytice drachmas decem, 
oLji^b  '  '  Crocidccem,agaricidcccm3zingiberisdecem, 

Cinnamo  mi  decem,fpicc  nardi  decem, 

Thuris  decem,ct  itcm  thlafpis  decem. 
At  fcfelis,cV  fucci  balfami,cV  iunci  odorati, 

Srcechadis,cofti,chalbani,terebinthina:, 

Piperis  Iongi,ac  caftorrj  Pontici, 

Succi  hypocyftidis,ftyracis  bonae, 

Opopanacis,cV  folrj  malabathri  rcccnas, 

Pares  fingulorum  bis  quatuor  drachmas  capit. 
Cafia?  vcro  nigrx  feptem,cV  polrj  feptem, 

Piperis  albi  feptem,fcordii  tantundem 

Cretici  tamen,cV  fenrinum  dauci  tantum. 

His  pendet  fructus  balfami  drachmas  pares, 

yEquale  pondus  cyphi  praedicns  dabit. 

Sunt  qui  par  vchnt  bdelium  adrjcere. 
Hincnardi  Celtica?  repurgatae,cVgummi, 

Et  petrofclini,cV  opii  mcconium  quod  vocanr, 

Et  cardamomi,cV  feminum  fceniculi, 

Etgentiana?,cVfoliorum  rofae, 

Drachmas  lmponunt  fingulorum  quinas, 

Parumper  tamcn  defcendat  lanx  propenfius: 

Pendatdiaamnum  Creticum  tantundem. 
*    Rurfus  anifi  cV  tres  afari  * 

Acori  cj^phu  qj/agapcni  CJ3  tres. 
Mei  cj3  Athamantia',cV  acaciae, 

Et  ventris  fcinci,cx  feminum  hyperid, 

Singula  drachmas  harc  pendant  duas  femis. 
Vini  cV  mellis  addc  quantum  eft  fatis. 

Satis  eft  quantum  haec  apte  iungas  fimul. 

Qv o n i  a  m  vero Damocrates Cy pheos mentionem farit, id cjj etiam ipfc componit, rcflc idco 

lllius  quoqj  compofirionem  adfcripfir,quam  deinceps  fubiidam» 
Cyphi  vero  nec  miftum  quicquam  eft,nec  fimplex 

Ipfum  fert  tellus  vlIa,non  preffus  hcrba?  fuccus»  • 

/Egyptusquofdam  hoccum  placatDeos, 

Incendit,cV  quo  dicam  parat  modo. 
A.ibidcm.c    Pa(Tam"etalbam  fumunt,cV  pinguiflimam, 
I*    Corticem  demunt,cximunt  vinacea. 

Pulpe^  contufa?  cV  fubaclg  diu, 

Drachmas  acripiunt  quatuor  bis  decem. 

Exufta?  terebinthinaepondus  idem 

Addunt,cV  myrrha?,cV  rinnamomi,cV  iunci 

Rotundi  tantum,fed  vnam  ponunt  croci. 

Tres  vnguium  bdellii,afpalathi  duas  femis, 

Trcs  fpica?  nardi,tres  cafia?  bonar, 

Trcs  ledi  cyperi,baccas  iuniperi  quibus 

Adiungunt  a?quas,pingues  cV  magnas  legunt. 

Acceditdrachmis  calamus  flagransnouem, 

Mellisquod  fufficit,cV  vini  prorfus  parum. 
BdelIium,vinum,myrrham,inmortarium 

Mittunt:  cV  tcrunt,quoad  mellis  crafliticm 

Liquentis  iuncla  reddant.Tum  mel  poftea 

AftunduntjVuas  mifcent:demum  ca?tera 

Impontmt, 


DE  ANTIDOTIS 


Imponunt,fcd  contufa.Paruos  inde  £ 

Confinguntorbes,quibusdeosfumigant. 
Rufus  nos  Cyphi  fic  pararc  docct, 

Vir  probtis  valde  cV  pcritus  medicus. 
Quidam,fi  dciit  cinnamomum  fibi, 

Tantundcm  mifccntcardamomi  feminum, 

Et  hac  vtunturarque  acpriore- 
Quidam,fi  pulmo  vcl  iccur  vcl  ex  extis 

Aliud  vllum,vlcus  habet  malum, 

Huius  propinant  pharmaci  dcnarium. 

DeTnbtis  ^4ntidott6,Dtidbtit  dd  Phthtftm^VndddVenend.  C^4P. 

CVm  vcro  Damocratcs  alias  quocp  antidotos  memoratu  dignas ,  dC  ob  expofi itas  commodi- 
tatcs,carminibus  ab  eo  proditas  confcripferit,  illas  quocp  fubiungere  mihi  fatius  vifum  eft,qf; 
intaclas  omitterc.Nam  theriacam  quam  vocant,qGo  ritu  ipfe  connciat,in  prjecedete  libro  do^ 
cuimus :  Nunc  qua:  dcinccps  expolitae  funt antidoti fubrjcicmus. 
Anticqae  phthilialia  valdcbona,  F 
Et  fputo  fanguinis,cV  clim  febricnti, 
Ncc  non  cV  pectus  imbecillc  habentibus. 
Stomacho,rcnibus,cV  iccori  prodcft. 
Omnibus  quae  dixi  valet,dclicatis  tamen 
Qudd  poffit  minus,conucniet  magis. 
Libcntcr  fumpta  hac  Auguftum  ferunt 
E  longo  morbOjConualuilfe  breui, 
Pedore  multum  cof  tisqj  afrcclum  male. 
Accipit  cx  pfylli  Sc  fubrubcntis  caliae, 
Jnde;  cj3  nardi,cV  Gallicanc  purae, 
Et  cinnamomi,atq3  rccentis  croci, 
Drachmas  duodccim :  opobalfami  deccm : 
Alyrrha?  quam  ftaclen  dicunt,cralfaj,fedecim, 
Hiiic  iunci  tcnuis,S£  ligilli  lemnrj, 

Radicis  Ponticc,cV  fcminum  rut^:  Q 
Sylucftris  melior  multo  cft  ruta  tamen: 
Amomi  quoqj,cV  ficcae  rofx  tantum. 
His  album  pipcr  adde,fcmcn  napi: 
Incultis  locis  hoc,non  fubactislcge. 
Quater  harcduo  drachmam,tcr  vcro  thus  trahct. 
/r;quabit  thus  dictamnum  crcticum,fatis 
Siccatum  quidem,fed  tamen  adhuc  rccens. 
Thuricuminum  exa;ques  Thebaicum. 
Alia  cnbro  tufa  cxccrnc  tcnui, 
Immitte  folum  in  mortarium  pfyllium, 
JMuItoplustamen,vtindequantum  velis  . 
Sumas,nam  totum  comminui  nequit. 
Zonfice  hoc  paclo:  Alyrrham  mitte  bonam 
In  pilam  latam,vini  quantum  eft  fatis 

Falerni  pinguisaffunde,atcpdilue  H 
Myrrham  parumper :  opobalfamum  dein 
Admifce  translucidum,nam  id  eft  bonum. 
Hinc,vbi  tufa  confperferis  alia, 
Combibant  fines  humorem  tantifper, 
Donecferuorem  bis  ter/ ue  mel  efferat. 
Affufo  mclle  vniesantidotum. 
Reponcs  vafe  qualem  defcripfi  modo. 
Sic  quibus  dixi  hinc  remcdium  dabis. 
Uia,  valde  bona  ad  quae  dixi  omnia, 
Prorfus  qj  hanc  dicunt  ad  flatus  meliorcm, 
Stomach  um  longo  qui  i  nfeftarunt  tempore. 
Tollit  rugitus,qui  ventrem  5C  colon 
Perturbant  inteitina  difcurrentes. 
Acutos  quocp  rcddit  oculos  fenum. 
A  feris  morfos  fumma  leuat  ope. 

Ita 


LIBER    SECVNDVS  112 

'^ltahanc  conficies,fed  mifccnda  haec  habe. 
Succi  Cyrcnai  boni  drachmam  cape. 
Acoruphu^caftorij  q^dC  afari, 
Seminiscardamomi,gummiarabici,  ■ 
Liquoris  acaciae,iridis  opumae, 
Sagapeni  puri,Cretenfis  hyperici, 
Propenia  lance  drachmas  inrjce  duas. 
Tres  opobalfami  pellucidi,parcm 
Menfuram  pfyllij  opobalfamo  fubdes. 
.  (  Tum  albi  piperis,cV  fpice,ct  nardi  Celricg 
Petrpfelinijac  recentisfol  tj, 
Cumini  quoqj  feminum  /Ethiopis, 
Mei  CJ3  Athamantici,cV  amomi  boni, 
Meconis  opij,gentianae,cV  balfami, 
Appendo  lingulorum  dracmas  quatuor: 
g    Styracis  quincp  liquidae  cV  triobolum: 
At  albi  cofti,thlafpeos,cV  kklis, 
Nigrae  CJ3  cafiae,vno  obolo  minus: 
Schccni,cV  poltj,drachmas  quinqjjtres  obolos: 
Itcm  didamni  Cretae  quam  tellus  alit. 
Pondere  eodem  conrjcito  fcordium, 
Mafculum  thus,Lemni  terram,longum  piper, 
Myrrham^glycyrhizamjChalbanum,  terebinthinam, 
Anatis  recentem  fcd  ficcatum  fanguinem, 
Succum  panacis,ac  femen  fceniculi, 
Folium  rofae  ficcum,hypocyftidis 
ExprelTum  pulchrc  fuccum,dein  agaricum, 
Daucique  femen  Cretici  eleclum  adde, 
Anifi  quoque  femen,cV  fcincum  quoque, 
Bis  tres  cuiufque  pondcra  dcnarios: 
C    Demum  zingiberis  cum  ficci  tum  bonf, 
Etcinnamomi,atquecroci,bisquatuor. 
Omnium  pondus  mcl  geminet.Chium 
Infunde  vinum  quod  elfe  putas  fatis, 
StueFalernum  vetus  quantumChtj. 
Mifccbis  hanc  anudo  tum,vt  te  parum 
Ante  mifcere  theriacam  docui. 

Vt  q?  illam  dixi,fic  hanc  omnibus  dabis. 
A  l  1  a  ex  Sanguinibus,quam  quidam  aiunt 

Caeteris  amplius  ad  vencna  conferre, 
Continet  anferini  fanguinis  ficci  duas 
Drachmas,trcs  marinae  teftudinis, 
Hccdini  tres,trcs  anferini  fanguinis: 

Anatis  foeminae  fanguis  praeltat  tamen. 

Drachmas  perpinguis  myrrhae  iunges  decem» 
I)    Liquenti  myrrhae  lpicam  nardi  aequabis. 

Nam  cinnamomi  bis  tres  erunt  fatis : 

Bis  quatuor  foliorum  ficcaerofae: 

Iunci  rotundi,cofti'que,2c"  thuris  vna: 

Amomi  tres,piperis  albi  totidem: 

At  longi  piperis  vnam  cV  dimidiam, 

Croci  duodecim,caliae  bis  quatuor : 

Quinqj  radicum  trifolrj,S£  polrj : 

Opobalfami  tres.petrofelini  quatuor: 

Baccarumiuniperi  pinguium,cVacori,duas: 

Rha  pontici,mei'que  ,cV  didamni,duas 

Cuiufque,drachmas  dico,cV  phu  itidem,duas, 

Ammoniaciquethymiamatisfimilitcr, 

Et  foemculi :  agarici  duas  femis,  * 

Tres  rutae  fylucftris,dauci  duas  quoque: 

Anifi,cxl  afari,vnam  cum  dimidia. 

/Equabis 


DE  ANTIDOTIS 


/Equabis  antediclis  ammi^  femina  £ 

Cumini,Thebe  quod  exufta  procrcat. 

Tres  feminum  fylucftris  drachmas  napi, 

Praediclis  addes:quincp  verofcordrj, 

Qiiod  Creta  gignit,diximus  id  melius. 

Omnium  pondus  mel  atticum  duplicet» 

Partim  contufa,partim  foluta  omnia 

Excipe  melle  codo.  Scrua  pyxide. 

De  Clnrme \Antidoto.  C^fP.  4. 

POftantidotos  hucusqj  defcriptas  Mithridaricam  Damoeratcs  fubiungit,quamnospauIo 
ante  recenfuimus.  Ea  igitur  omifla  quas  deinceps  confcripfit  illc,nunc  ipfe  fubiiciann 
Antidotvs,  quam recentes Charmen vocant, 
Afleclus  fanat,qui  molcftarunt  diu, 
Et  quibus  nullum  medicamen  profuit. 
Mytrha:  hatc  optirna!  habet,&  opobalfami, 

Succi  hypocyftidis,6Y  thuris  boni,  F 

Opopanacis  finceri,oV  croci  noui, 

Drachmas  duodccim,in  iingulis  pares. 

Albcntis  cofti,Ponrici  caftorii, 

Tcrebinthinae  purx,florum  fchoeni,iniicc 

Drachmas  bis  quatuor  fingulorum :  atcp 

Amomi  raccmorum,cV  polii  quatuor, 

Etcinnamomi  quocp  totidem  boni: 

Cretenfisdauci  feminum  bis  tres, 

Dauco  par  pondus  feminum  fefeleos: 

Rufar  CJ3  cafiae  cor  ticum  bis  nouem, 

/Equabis  cafiae  petrofehni  fcmen: 

Piperis  iongi  dC  noui  bis  duodecim, 

Abrofum  carie  nam  vctus  reperies. 

Piperis  albi  dcccm,chalbani  decem, 

At  fpice  nardi  eleda:  drachmas  fedecim.  G 
Drachmas  recentis  bis  viginti  3£  quinqj 
Adiunge  fcordi,quod  tellus  Creta  parit. 
R  cs  ficcas  pondus  mcllis  ter  adequet. 
Commifce,ficutantidotosalias 
Te  pridcm  monui,<Sc*  fimiliter  dabis. 
Hanc  Charmes  auclor  bis  quingentis  atticis 
Vcndebat  drachmis,ncc  totam  hbram  dabat. 
Dare  q$  gratis  vidcbatur  infuper. 
Qy  1  d  a  m  fidc  dignus  Charmis  difcipulus, 
Scripturam  hanc  dicebat  probatiffimam, 
Quae  nardi  Indicae  drachmas  fedecim  capit: 
Et  myrrhae  pinguis,cY  fucci  papauerum, 
Hypocyftidis  fucci,fucci  balfami, 
Succi  panacis  recenris  &  liquidi, 

Etthuris,cVcaftorii,fingulorum  H 
Drachmas  bis  fenas:at  chalbani  quatuor, 
Terebinthinx  quinqj,polii  quatuor, 
Bonae  fed  nigrae  cafiae  bis  quatuor, 
Albi  piperis  duas,oblongi  vnam 
Et  duos  obolos,croci  Corycii  decem. 
Vnam  prxdiclis  addes  5C  bis  quatuor 
Schceni  attriti,fed  amomi  quatuor, 
Duas  cinnamomi,item  £>C  iefelis  duas, 
Scx  daud  drachmas  feminum  Cretenfis, 
Petrofelini  ieminum  bis  nouem. 
Hinc  fcordii  drachmas  bis  quatuor  comar, 
BdcIIii  vnguium  vnam  fed  pellucidi. 
Mellis  infunde  libras  quincp  plus  parum.  * 
Confice  hocpacflo.  SuccosdifTolueprius 
In  melle  calido,atq3  refinam  optime 

Cribrata 


LIBER  SECVNDVS 


A    Cribrata  poft  haec  admifcebis  reliqua. 
Corpus  in  vnum  rediges.  Ex  hoc  dabis, 
Quantum  auellana,fumere  quibus  expedif. 


Hanc  fi  accurate  faris,  habebis  opumam» 

Capit  Cilicrj  croci  recentis  dC  boni 

Drachmas  bis  odo,  cY  tantundem  oprj ; 
Sinceraemyrrhae,  cV  thurisinfracli, 
Cuiufqs  drachmas  accipiet  fedecim: 
Corticum  oclo  radicum  mandragone, 
Hyofcyami  feminum  ter  quatuor. 
Bis  ternas  adde  feminum  papaueris. 
Tres  cinnamomi  drachmas  appendo  bonl* 
B     Succi  Pataricae  aut  Syriacae  rhois 

Ter  viginti  quinque,  alterius  bis  duodeciiru 

lAiCccbis  ita.  Primd  feledum  crocum 
Crerico  dC  albo  cV  dulci  vino  madeat, 
Ad  fummum  dies  duos.Ciim  fracidum  videris 
Et  mollcm  valde,  conrjce  in  mortarium, 
Et  cochleari  fubige,  dum  laeuigatum  facis. 
Adiunge  myrrhae  thus  fimul  dC  opium. 
Seorfum  rhois  fuccus  madcfcat  quoqj, 
Quem  maceratum  prardiclis  adrjcies, 
Subinde  lxuigata,  &C  comminuta 
Cartera  cunda  pariter  confundes; 
Ac  mellis  cocli  dC  Attici  quod  fatis, 
Paulatim  fundens  in  vnum  aceruabis* 
Aceruum  e  mortario  in  vas  vitrcum, 
(C    Vel  ftanno  fadum,  transferes,  8C  oblines." 

Ex  hoc  rjs  dabis,qui  fanguinem  rerjciunt 
E  ventre,  gutture,  pecftore,  pulmone, 
Quantum  tres  oboli  pendunt,aut  pluspariirj£ 
E  tribus  vini  cyathis  diluti. 
In  vino  myrtis  fado,  dC  faxis  aqua 
Aftricfh,  renes,  aut  vefica,  fanguinem 
Remittit,  quibus  hancmedicinam  dabis» 
Qudd  fi  ieiunum,  fiue  inteftinum  aliud 
Subtile,  fiue  colon,  fiue  vterus  fluet, 
Huius  antidoti,quantum  eft  drachma,  dato« 
Febriat  li  quis  pluuia  ex  aqua: 
Non  fcbrienti,  ex  vino  dabis  quoqj 
Diluto,  vel  myrtaceo,  vel  dulci  Cretico. 

Si  qvis  nonmultismiftamhaberevelit, 
D    Sed  paucis  conditam  antidotum  rebus, 
Ita  componat  fedulus  aptiffimam 
Infirmoftomacho,necappetenri  cibum, 
Squallidis,  macris,  tarde  concoquentibus» 
Dolores  omnes  inueteratos  pedoris, 
Et  vcntris  tollit  infixos  iam  diu. 
Ferunt  Auguftum  hac  vfum  Tiberium, 
Vllam  necvnquamperbibiftealiam. 

Continetnigri  piperis  quinque  vncias, 
Crocomagmatisquindecim,rofaedecem, 
Excufla  cribro  excipe  mellc  omnia. 

A  lia  faciens ad eadem,quae dc prior 
Rofarum  conftat  vncrjs  bis  quatuor. 
Cartera  verd  quae  5C  fuperior  capit. 
Contufa  ca  omnia,  bC  per  cribrum  ada&a, 
Melle  defpumato  excipe  valde  bono. 


C^fP.  y. 


Quinta  Claffis. 


PPPPP 


A.d 


DE    ANJIDO  TIS 


Admagnitudinem  ancllana;  ex  hac  dabis  E 

E  mulfo  vcl  rccenti  mclicrato 

Bene  decocfk>,cV  commifto  bene. 

Percuffisa  ferpentibus,  feu  veneno 

Petitis,quantum  nuxiuglans,  exhibe 

In  feptem  vini  cyathis  diluti. 

Pdihllorum  e  Rofis  ^Appdrdtio. 
Hos  te  oportet  pulchre  ftruxiffe  prius 

Quodicam  modo.  Reccntes  carpe  rofas. 

Carptas  ficcato  in  vmbra  dies  duos, 

Vel  tresad  fummum.Tres  inde  libras  cape, 

Et  tunde  miflas  in  pilam,  quantum  eft  fatis» 

Schceni  viginti,bis    fex  myrrhae  diu 

Contufae,  drachmas,bis  quatuor  addc  crocu 

Infpergens  fimiil  commifcebis  omnia. 

Rotulas  finge  magnas  ficcatasbene.  F 

Defumes  quantum  fatis  in  antidotum» 
C  rocomavmatis  Compofitw. 
Crocomagma  fi  habercbonumcupis, 

Mifcctodiligenterhaeccunifca  fimul. 

Primiim  Cilicii  drachmascentum  croci, 

Myrrhae  dimidium  pinguis,inde  rofae 

Tantundem  ficcaj,  pdft  amyli  candidi, 

Etgummi drachmasbis quinque  cV  viginti» 

Cuncla  haec  tufa  atqj  cxcuffa  bene, 

Vino  odorato  Coo  infperge  parum. 

Vbi  fatis  maduerint,  finge  rotas. 

Sicca,vtcre  vt  bono,cum  opusfuerit» 
^fntidotm  Proonojhcd. 
Prognofticam  Antidotum  itaconficies. 

Quam  fi  quis  prius  cepit,fi  vencnum  fumat, 

Euomet  ipfum  ftatim  cV  cibum  fimul. 

Qiii  verd,nc  fumpferit  vcnenum,timct, 

Si  hanc  fufceperit,  rciicict  efcam 

Vna  cum  nuper  haufto  medicamine. 

Qudd  fi  nil  prauum,nil  noxium,inter 

Dapes  propolitas  fumpferit,  naufeam 

Ne  fcntitquidem,atcpepulum  retinet» 

Harc  quoqs  mcdicina  ad  dolorcs  facit 

Lateris,dorfi,renum,cV  vcficar.  Impetum 

Sanguinis  cohibet  abfqj  moleftia, 

Vndecunquefcratur,etiam  e  pulmone» 
Itaconficias.  Lemniam  terram  cape 

Infcriptam  figno,  inde  figillum  didam, 

Pendat  haecdrachmam  vnam,  duos  obolos* 

./Equent  iuniperi  baccae  drachmas  duas.  H 

DifToluediu  fundens  olei  parum, 

Quod  dulce  cV  bonum,  quod  q$  fit  reccns  fatis« 

E  mulfa,  quantum  nux  auellana  magna  eft, 

Ofieres,quibus  ofFerre  hanc  erit  opus. 

Si  profluentem  fiftere  voles  fanguinem, 

E  mulfo  aceto  quod  diu  ferbuit,  dabis. 

De  ^inudous  ab  ^flepidde  confcriptU  in  Quinto  Interndrum  dffeSlionum  libro, 

cjm  Mnafonis  mfcnptm  efl.  C*AP.  6. 

MOs  itaqs  iunioribus  medicis  cft  antidotos  appellare,  non  modd  que  aduerfus  mortifera  mc 
dicamenta,quae  6,3  ad  morfus  idiis  cjj  venenofos  cxhibet,  fed  etiam  quae  cotra  malas  corpo 
ris  affecliones,praefertim  cj3  diutinas  valent,ex  aliquo  vifcere  aut  abfceffu  confurgctes.  Has  aute 
cu  Afclepiades  defcriberet,  in  tria  genera  diftribuit.  Qiioru  primu  ca  continet,  quxfebribus  per 
circuituinuadetibuscouenire dicit:  quibus  cV  inunctiones  quafdam,  ita.n.eas  ipfe  crvy^picr-ictrct 
vocatjfubiugit.Atqjhcccomnia  X>i%i<paptActx,ct  cV  An%f7rVptrct  hoc eftfoluimorbia  cV  febrifugia, 
cognominat.  Secundum  verd  medicamenta  compleditur,  quas  Theriacas  appellat,  ad  morfum 

canis 


LIBER    SECVNDVS  114 

'A  canis  rabidi,fcorpfj,phalangrj,&:  vipcre,facicntia.  Tcrtium  autcm  gcnus  in  duas  partcs  cV  ipfum 
ab  co  diuifum  elt»  Qyarum  altcra  mcdicamenta  a  venenis  liberantia  nominat ,  altcram  a  vencnis 
prarfcruantia  infcribit,  Andromachi  ordinem  hac in  partc  minime  fcruans.  Is  cnim,vt  eft a  nobis 
interinitiahuiufcelibri  dicftum,  in libro  quedemcdicamentisintracorpiisallumcndisinfcnbif, 
priusantidotosoesad  venena,venenatasq3ferasfacientes,dirponit:Deindcmcdicinas  fubfcribit 
ad  quamcunq? affeclioncm,non  folum  contra  abfceffus,fcd  ctiam  ad  fcrtus  cijcicndos,  (1  opus  fuc 
rit,  propinanda: nam  cV  hoc medicamcnti  genus antidotum  etia  vocat:  Ad  conuulia  quoq^ ru 
pta,atq?  (vt  fummatim  dicam)  ad  ocs  malas  mternas  cjj  corporis  afTccliones^quacilq^  in  partc  cor- 
porisincubuerint.Atque  hccmcdicamenta  in  huiufmodi  aflccTionibus  bibenda  pouoncsctiam 
jdcmau<ftorappellauit,cumcircafinemhbriquartiMnafonisca  defcnbcrct.  Poftremas  itaque, 
hoc  cft  1  fine  libroru  quos  Mnafonis  infcriplit,  antidotos  Afclepiades  collocauit,  q  ue  vcl  cos  q  iri 
venena iam  ebiberunt libcrant: vel  nc ab  ebibendis  Iedanf,tutos  preftat.  Ego  vcrd  talcs  antido^ 
tos  primas hicdefcribere ftatui,  fimul  quia  paulo  antc  traditis  afflnia  funt,  (imul  quia  ipiis  pluri- 
miim  vtimur. Nam  cV ad abfceflus quocunqj in  vifcere  internaue corporis  parte infederint,  ocs 
faciunt:QLiarumaliquxcorporisimbecillitatemfubIcuanf,indoletiaprocurant:humorcs  vitio- 

B  fos  quidcm  emendant,  incoctos  verd  concoquunt,  atquc  eos  vel  per  cutcm  infenlibiliter,vel  per 
aluum  vrinam  6,3  feniibiliter,item  SC  pcr  fputum  trafmittunt, vt  quaecuncp  pulmoncm  cV  pccfhis, 
pcr  tuffim  expurgant.Plurime  verd  humorcs  craffos  attcnuare,tenaccs  cjj  dilTccare  cV  abftcrgere, 
polTunt:quibus  fequitur,vt  cV  obftrucliones  adaperiant:quarquidcm  in  iccinorc  fepe,inalijsau 
tem  vifceribus  cVcorporis  particulis  aliquando,fieri  folcnt.  Finisenim  ipfarum  cft  humoresatte 
nuare,  cV  abff  ergere,  claufa  que  meatuum  ora  patefacere. 

^4fciepmiu  Rcmcdtdijs  cjui  V  enend  ebiberunt ,  Ipfw.fmet  duSlorisl/erbis definptd.        C^4P.  7. 

Ilsigiturqui  Papaucrisfuccumhauferint,conferthydreIaeon  hoceft  aquam  oleo  conditam, 
calidam  fubinde  bibcndam  exhibcre,atque vt vomantcogere:  vel  aquam  calidamcVacctum 
oi-4^4-a       rnulfum  dare,  cVeuomerefaccre:c6petctctiam  aluum  clyfteri  inanire.  Qui  "autem  Opium  id  cft 
papaucrislachrymam,biberint,  ljs  lfatim  mcrum  plurimu  exhibendueft,autpiper,  autnafturtiu, 
aut cardamomum  ex  vino.Proderit  quoque  lac atininum,  bubulurnue  haurirc,cV  farina  triticea 
vel  hordcacea vino  commifta decocla  qj  ventrem  empIaftrare,acmitioribus  vti  clyfterijs.  Aco^ 
nitum  verd  fi  quis affumpferit,rutae manipulum  fubaclum  tame ex  vino  puro bibat.Ius  quocp  gal 
iinaceum  pingue  auxiliatur.  At  qui  Apollinarem  herbam biberint,  fjs  lac  bibere  confert , afini^ 
C num  praecipue.  Quod  0  non  aderit,  aliquod  aliud  lacTis  genus,  vel  folum,  vel  cum  mulfa  calida. 
Coriandrum  autem  viride  qui  guftarint,rj  vino  puro  iuuatur,cV  iure  gallinacco  pingui.  Qudd 
fi  Leporem  marinum  ederint,lac  potent  afininum  in  primis :  vel  fi  defit,bubulum,  aut  capri  nura, 
Maluae  quoque  caules  diutius  elixatos  comedant,aut  eriam  pulcgrj  manipulum  c  pafTo :  vcl  mali 
terrae  radicem  vinocomiftamhauriannveldenicp  cedriam  pondcrevnius  autdimidij  oboli  paf- 
fo  maceratam  deglutiant.  Sin  autem  Toxicum  biberint,auxilium  afferet  vinum  dulce,  olcum  ro 
fatum,fanguiscaprinus,femennapicontufumexvino:  VclutEphcmcrona(Iumentibus,poly^ 
gonfjfuccus,  plantaginisuc,aut  origani,ve!  thymietiam  aliquantulum  vino  admiftum.  Dp- 
rycnion  autem  fiquis  edat,lac bubulum  bibat,cV  paffum,  2C conchyliorum  ius.  A t li  malos  bun^ 
gos  affumat,  raphani  crudi  dandi  erunt,  vt  qjj  ex  eis  plurimum  comedat  iubendum :  vinu  purum 
infuper,  cV  e  farmetorum  cinere  facTum  lixiuium  :nitrum  q$  in  accto  difTolutum,  aut  vini  fcx  vfta 
cVcontritaexaqua:abfinthiupreterea,autrutaaceto  comilta,quauis  cVipfa  pcr  (eferuta  comcfta 
profit.  Ixiam  verdalTumentibus  opem  afFert  abfinthium  ex  vino  fumptum .caftorium  q<,  bC  ru> 
ta.Confertetiamacetummulfumbibendum  exhibere,  poftea  vomitum  iritare.  Confert  denud 
origanumexvinohauftum.Vtemurquoq^hac  compolitione,  quaehabct  Rutaedrach.  vi,  refinac 
Ddrach,ifj,caftorfj  drach.fj,chamaepityos  cochlcaria  tria.Omnia  heccontere,cV  aceto  calido  mifee,  *  ^tl.chumM- 
cV  vtere.  Bupreftin autcm  quifquis ebibcrit,  paffum  multum  primd  hauriat,  dcinde  vomat, ius  Inntit. 
demum  carnis  fuilke ,  cV  lac  calidumforbeat.Prodeftetiamadfaturitatemnon  cdcrc.Dandum 
eft  quoqjfkuum  decoctum : vel  nitri  rubri  drach.  iifj  contufas ,  cx  aqua bibendas  tradc.  Cantha^ 
rides  autem  fi  quis  affumpferit,paffum  oleo  miftum,6V  feuum  in  aqua  dccodtum  atqj  colatum.bi- 
bere  prodcrit,tum  vomere  eniti.  Proderit  quoque  lac  plurimum  bibcrc^nuclcos^quc  pini  multos 
comedere,aut  eoru  plurimos  attcrerc  cV  cx  mulfa  propinare,  vel  rutam  tritam  atq;  lrino  vnguen> 
to  miftam  dare,vel denicp canthandum  alas  6V  pedcs cx  melle  tritos  lingcrc.  Qudd  li  Pfilothrum 
quis  fortc  biberit,  oleum  calidum  fumcndum  cft ,  dcinde  vomcndum.  Vtilc  ctiam  crit  lac  capri^ 
num,  cV maluar clixae fuccus exprefTus  cum  mulfa calida  vcl  olco,  aut Hcuum  decoclum  cum  oleo, 
vel  fefamum  tritum  cx  vino,  quinqucuc  nuccs  iuglandcs  cx  olco,lixiuium'uc  firmcntorum  cinc 
refaclum.  At  fi  Spumam  argcnti  quilpiam  hauicrit,  pipcr,apium,  myn  hain  vino  diilolutacV 
bibita,prodcrunt:  Vt Gypfum dcuorantibus lixiuium  c  farmcntorum  ctncrcconfccuim,dadum 
eft,  thymumuc  ex  aqua  contritum.  Ad  Lacautem  concrctum  m  grumos  acctum  valct ,  opus  qj 
eritcoaguIoctiamcxaquafontisvtijVclafcrpitrjcV  thyrnt «equas partes  cx  acctomulfo  bibcn^ 
dastradere.  Taurinoautcm  Sanguini  reraediaeftacetum biDere&  vomcrc,  vcllafcrpitij  obo^ 

"  QuintaCIalTis.  PPPPP    tj  lum 


DE  ANTIDOTIS 


lum  femioboIum'ue  fumcre,aut  nitri  obolos  duos  in  vino  diflblutos,vcI  caprifici  grofTos  aceto  di  E 
lutos.  Proderit  quoque  vcntrem  fubduccrc,  eundcmque  Iupinorum  farina  8C  nitro  in  oximelite 
decoclis contegere.  Hirudines  verd li  quis  deglutierit,  ahj  muriam,quidam  niuem,fuperbibere 
fuadent.  Afclepiades  autem  primd  os  colluere  monet ,  mollem  qjfpongiam  frigida  madefaclam 
faucibus  immittcre,vt  hirudo  fpongiae  infiliat  SC  extrahatur :  poitea  Ientis  fuccum  cxhibet,cY  cer 
uicem  extrinfecus  emplaftris  refrigerantibus  operire  docet.  A pollonius  aut  cognomcnto  Mus, 
acetum  accrrimum  propinabatcum  muria.  Qiii  verd  niuem  dabant,  cam  calcfaciebant,  cYdiffo' 
luta  vtebantur ,  cibumque  cx  potum  ad  fubducendam  aluum  opporrune  adhibebant,  vt  hirudi^ 
nem erjccrent: fepcnumcro  n.nq^ aiunt  vna  cum  excrementis ipfas quoq?  dcferri.  CerufTam  ve 
rd  fi  quifpiam  afTumpfcrit,  olcum  calidum  bibat  SC  vomat,'vcI  padum  §C  aquam  calidam.  Prode^ 
ritctiamafininumlac  bibcre,  cYcxprcflum  maluae  decocla?  fuccum,atq?aquam  mulfamcahdam 
*Fortdjfea.w  oleo  miftam,vcl  caricarum  dccocftum  cum  alrjs  dare, nuces'quc  iuglandes  quinquc  oleo  commi^ 
i.fale.  ftasexhibcre,aut  e  farmentorum  cincrc  lixiuium.    Atque  dc  limplicibus  quidem  venenis  hacle 

nus a  nobis didum  fit.  Dc  compolitis autem  poftea dicctur.  Eorum  aut  compofitionc docere ua 
probi  mihi  hominis  vidct.Quauis hxc  multi  cofcriberc Qnt  agreffi : inter  quos  eft  Orpheus thco 
logus  cognominatus : cV  Horus Mendefius,iuniorem  dico : cY  Hcliodorus  Athenienfis,qui  tra^  F 
gccdias  quoqpconfciipfit:  Aratusque  dC  alrj  quidam  huiufce  notc  fcriptorcs,quos  fanc  quifpiam 
commcndatione  dignos  iudicauent,qudd  talia  carminibus  llluftrare  adorti  lint:  reprehendetau- 
cem,ac  meritd  quidem,ob  gcnus matcria*  fufceptum.  Nam  cum  iigilla  tun  quodcp  vencnum  pa- 
rarcdoccantjimprobos  magisinftruunt,3c'  pronos  ad malum  ducunt.Qium  ob  rcm  qui  pulchra 
hgc  pocmata  confcripfcre,veriti  nc  publicc  pleclerentur,leclonbus  intcr  initiafuaderc  conantur, 
fenequeperditismoribus  efle,  necpciufnodilethaliaconficcrc^fcdvitare  docuifle:velutiHelio^ 
dorus  quicumfeadNicomachum  purgat,itaexordiensfatur: 

Miria  pcr  Triccn  habitantia  numina  teftor :  » 
Qufquedeoslatcconfpcrgitluminc  Phocbum,  » 
Sccptrigerum'que  Iouem,Saturno  regccreatum,  . ...  -  » 

Necmemuncribus  quifquam,nec  viribus  vllis  :    *  » 

Flcxit,  amicitiae  vinclum'ucabduxit,vtifta  » 
Confcius  eflerrcm :  at  tollens  ad  fidera  palmas,  » 
Immunem  fcclcris  mcntcm  pro  pedore  fcruo.  » 
Ex  h  i's  itacp  libros  eiufmodi  lcgcntibus ,  q  uod  diccbamus,  pcrfuadcre  mol/untur,  mctuentes  ne  a  G 
multitudinelarderetur.  Atqui  nec dici  poteft,  oportere  propterca  talium  venenorum  inftruclio^ 
ncm  (chi,  qud  quis  aptius  indigcntibus  fuccurrat.  Falfum  cft  enim  hoc.  Nam  qui  fimplici  vene^ 
no  petitisauxiliarinouit,isetiampriuatim  vnumquodqj  fupcrucnicnsfymptoma  diftinguens, 
compolitis  aficctos  optime  tracftabit,ingcniosc  obferuado  id  cjuod  inter  reliqua  ly m  ptomata  ex^ 
ccllit.  Sed  ad  id  quod  rcftat,  rcdcamus.  Si  incognitum  nobis  fucrit  vcncnum,  quod  quis  biberit 
edcriuie,  hydrelxoncalidumdabimus,  vtqjcxeomultum  bibatiubebimus,tum  vomcre  ipfuin 
facicmus.  Vtilc  infupcr  erit  fomnos  quoq?  circunfcnbcrc.  Vcrutamen  vt  ct  ab  his  8>C  ab  alrjs  qui- 
bufcunq3  venenis  caueamus,fubfcriptis  antidotis  vtendum  erit* 

~4pollonij  Mum  Medtcamentaa  Venenis prgfcruantia.  C^fP.  8. 

Vtc  folia  viginti',nuces  iuglandes  duas,falis  grumum  vnum,caricas  duas.  Hec  fi  ieiunus  ali 
qu;s  comcdcrit,a  venenis  laedi  non  potcrit.  C  ^inttdotm  cju£  exhibita  accipientem  tutum  k  Ve* 
nenvs reddtt.  Baccarum  iunipen  drachmas  ij,  tcrrae lemnia:  drachmas  rj.  Haec  vbi  in  pulueicm  rede 
gcris,  olco  aut  melle  commifcebis,cY  reponcs :  atque  cum  opus  fucri  t  ex  aquae  mulfa:  cyathis  duo^ 
bus,quantum  eft  aucllana,dabis.  Hac  antidoto  Nicomedes  Rex  vtebatur,fi  quando  fufpeclos  ha 
buiflet  qui  fe  vocarant :  nam  fi  vcnenum  non  fubfi  t,  quieta  manct :  fin  adfit ,  naufeam  concitat ,  bC  H 
euomerecogitjitavt  vcnenum  quoqjcumantidotorerjriatur.  C  ^intidotm  CodtjTufci,cjua&Cra 
terius ytcbatur.  Marrubij,herbae facrae,  feminis  ruta?  agreftis,  fcordrj3corticum  radicum  rhamni,  fin 
gulorum  pondus  arquale.  Hxc  mclli  commifce ,  inde^que  drachmas  duas  exhibe,  ad  ferpentium 
quidem  morfus  ex  vino ,  ad  venena  autc  ex  mulfo  cY-  oleo  ~4d idem  alta^yt ^pelles  tradit.  Dicftam^ 
ni  drachmas duas3polrj  drachmas  tres,  piperis longidrachmas quatuor,  rutae fylueftns  drachmas 
fex,  fcordrj  drachmas  tres.  Harc  melli  commifce,  atquc,vt  modd  diclum  eft,  vtere.  Bona  eft  etiam 
laterum  morbo, trium obolorum pondereexhibita:menftrua'que  mulieribus  detrahit,dradi^ 
mas  vnius  podere.  C  ^fntidotm  Mitbridatis  ^4thanafia  cognominata faciens  ad  Venena,  &  ommum  ~\ene 
natorum  morfiPS,cjUibus  cj;  Cdms  in  l/entriculuacefcit,  Sangumem  cj;  rei>cientibws.  ^Anticjuas  tnfuper  Tuffcs,  He- 
patvs ,  Lienu ,Vefic&,&  Vtcrtmorbos  fanat.  Continetautem  piperisalbi  grana  quadraginta:cofti, 
mei,afari,acori,feminis  dauci  Cretici,petrofeIini,nardi  Indice,  neftcrit^  lapidis,fi  ngulorum  drach 
masquatuor:croci,  myrrhae,  fingulorum  drachmasodo:cinnamomi,cafiae,fingulorumdrach' 
mas xij : mcllis attici  defpumati  quod  fufficiat. Datur cx  hac ad aucilanae quatitatem  cum  mulfo. 

In  alio  exemplan fc fc  huius  antidott  compofttio  habet.  Spicae  nardi,  piperis  albi,  cofti ,  mei,  afari,  acori, 
opobalfamijfeminisdauci  Cretici , feminis  petrofelini,fingulorumdrachmas  xij:mellis  quod 

fatis 


LIBER    SECVNDVS  nc 

' A  fatis  eft.  Item  in  a\to  rurfu*  hor  modo fc  habet.  Piperi s  albi  grana  quadraginta :  cofri,mei.afari,  agarici, 
fcordrj,dauci  crerici,petrofch'ni,lingulorumdrachmasquatuor:croci,niyrrIia:,(inguIorumdrach 
mas  ocTo:cinnamomi,  caliar ,  Horum  iunci odorati , fingulorum  drachmas  xij :  mcllis  quod  fatis. 

C  ^imlrrofiacjuxdicitur  Phdippt  Macedonts  antidotm  adV  enena,omnmm  cjue  Venenojorum  iclM,e~T  ln* 
ternos corporis morbos.  Accipitautem  Styracis,galbani,pipcrisalbi,piperisIongi,  cinnamomi,fin- 
gulorumdrachmasduas:feminisaprj,anili,iunci  rotundiodorari,colri,cuminicthiop!Ci,fcfcleos, 
cypheos,rhei  pontici,cardamomi,  amomi,  nardi,  myrrha?,calia:,fingulorum  drachmas  quatuor : 
palmularu  ciectis  nucleis,carnium  iuglandium,  fingulorum  drachmas  fcx:  croci  drachmas  octo: 
vuxpalfafdemptis  vinaceisdrachmasduodccim:mcllisattici  quodfatis  (icconficevt  mos  cft. 

C  ^lntidotm  Zopyrta  cju^jacit  ad  Venena  &  Reptdtum  morfm.  De  hac  talia  jeruntur,  Zopyrum  per  epi 
flolam  Altthridatem  monutjJe,ut  anttdotum  hanc  tta  expertretur.  ^Acccrferet  ~\/num  e  condemnatvs,iubcrct  cjue pri 
mo  lenenum  haurtre,  detnde  hortarctur  anttdotum  btbere:  ~vc\ prtM  anttdotum  ajJumcre,pojlea  ~Vcncnum  btbere 
idem  cjuocjtie  1 1 percuftis  a  ferpenttbus ,  m ~\u\neratts  a  fagittts  toxico  tllitis,jaceret,horratus  ejl.  V  erurn  omnu 
bws  ttaperacits liominem conttgit illxfitm permanfifte.  Iuuat  autem  V '  ttio~Ventrtcult actdum  ruclantes ,  Sanvui- 
nem  retjcientes,  Coeltacos,  Intcslinorum  torminibus  laborantes,  Comittales,  lecorts  Jtenis ,  renum  ejue  morbo  "V  exa- 

JJ  tos.  Vtert  dcmum,  &*  leftc*  afjethombm  medctur.  Emortuos  fccttts  &  fecundas  trahit.  Conficitur  afit  hoc 
modo.  Opobalfami  drachmas  tres:nardi  indica?,  myrrhae  troglodyticce,  Horum  iunci  odorati, 
cinnamomi,  characix,  cofti  rccentis,  piperis  longi,  hypocyfridis ,  polii ,  piperis  pereatici ,  fcordii, 
mei  cretici,  cardamomi,  fingulorum  drachmas  quatuor :  thuris  mafculi ,  carpobalfami,  dictamni, 
fingulorum  drachmas  fex:  petrofehni ,  calix  fulua? ,  lmgulorum  drachmas  feptem : croci  corycii, 
drachmasocto:mcllis  atticiquod  fufficit.Datur  harcantidotusad  magnitudinem  nucis  auella- 
nae,  non febrientibus  ex  vino,fcbrientibus  ex  mulfa.  C slntidotus  Dixmaton  id est  ex fanguine,appeU 
lata,  ad  Venena  "venenatorum  cjue omntum  morfus.  Habet  autcm.  Piperis  Iongi,  piperis  albi^coftijacori, 
croci,  phu,  mei,  dictamni  cretici. ammoniaci , agarici,  fingulorum  drachmas  duas :amomi ,  opo- 
balfami,  feminisrutaefylueftriSjCymini  a?thiopici,anifi,  fanguinis  anatis  maris  cVfceminaeficci, 
fanguinis  hcedini,  fanguinis  anfcrini,  fcminis  napi  fylueftris,fingulor  5  drachmas  tres :  gentiane, 
trifolii,  Horum  iunci  rotundi  odorati,  thuris,  rofarum  ficcarum,  lingulorum  drachmas  quatuor : 
petrofelini  drachmas  v,  phu  cretici  rantundem,  cinnamomi  drachmas  fex ,  florumfcordii  drach. 
viii :  myrrhae,nardi,fingulorum  drach.xii : cafia:  drach. viii.  Omnia  haec diligenter  contufa,ac  per 
exculforium  cnbrum  traiecta,meIliattico  defpumato  commifcebis,  commifta  q3  in  argentea  pixi 

Q  de  repones:  atqj  hac  vt  magno  aliquo  medicamento  vteris. 

De  DtaJcinconobiltantidoto,Theriaca,&Centend.  C^AP.  p. 

ANttdotm  Mithrtdatis  Eupatom  ,Dtafcinci  cognommata  ,faciens  ad  Venena  omnium  cjue~\'enenatorum 
matertam  mortem  tnferentem,  Omntum  cjue  ~\enenoforum  antmaltum  iftui,  &  Mal.ts  internas  cjue  corpo- 
rudjjechones.  Multeribus  conctpere  necjueuntibus  opittdatur.Menfes  ducit ,emortuos  fcetm,  atcjue  rctentat  fecun* 
das  trahit.  Febres per  mteruaila  inuadentes,  earum  cjue  tremores  folutt.  Coxencb.ces,m  fcapuLif  rigentes,podagrtcost 
& idgenus  relicjuos neruorum morbos  tuuat.  Conficirur  autcm  hoc paclo.  Scinci,fagapcni,  acori,  phu, 
cofri,hyperici,acacia?,iridis,  mei,gummi,  fingulorum  drachmas  duas:rofarum  ficcarum,  gentia- 
nx,cardamomi,fingulorum  drachmas  quatuor :  feminis  papaueris  drach.v,obo.ii :  ftyracis  drach 
mas  octo:polii,calia?nigrae,  fefeleos,  bdellii,balfami,  piperisalbi,fingulorum  drach.v,  obolos  ii: 
fucci  hypocyftidis,opopanacis,myrrha:,  thuris  mafculi,  caftoi  ii,piperislongi,cyphcos,  foliorum 
malabathri,  fingulorumdrachmasfex:fcordii,florum  iunciodorati,  chalbani,  terebinthina:,fin- 
gulorumdrachmasfex,oboI.ii:nardi  fyriaca?,opobalfann',thlafpis,  dauci  cretici,lingulorudrach- 
mas  fex,obol.  ii :  croci,  cinnamomi,  zingibcrisjingulorum  drachmas  vii,obol.  ii :  fucci  glycyrhi- 
2a?, agarici, fingulorum  drachmas  oclo,  obol.  iii : melhs  quod  fufficit:  vini  optimi  quod  fatis eft 
Dadfuccos  diftoluendos.  Conftruitur autem  hocmodo:  Cyphi ,  hypocyftis,  fagapcnum,  gummi, 
opium,ftyrax,opopanax,  vino  chio  macerantur  die  nocftu^quc  quoad  pcnitus  dilfoluta  unt:  reli- 
qua  vero  intcrim  contufa,  tenui  cribro  cxcutiutur,illis'quc  iam  maccratis  ac  diiToIutis  commifccn 
tur :commifta qi  attico  melle  ad  craffitiem  vfq^  defpumato  cxcipiuntur :  opobalfamo'que  fuper- 
immifto  demum  in  vas  argentcum  transferuntur,  atq? ad  multos  vfus  reponuntur.  Datur autem 
ex  hac  antidoto  quantum  arger  tolerat.  Nos  autem  vt  validius  medicamentum  hoc facercmus ad 
Menftrua  prouocanda, vt qj  fine periculo  Fcetus  educi  polTent,  impofuimus  diciamni  drachmas 
quatuor,ammoniaci  drachmas  tres,fcminis  rutae  fylueftris  drachmas  tres,cumini  arthiopici  drach 
mas  fex,feminis  trifolii  drach.iiii,napi  fylucftris  drachmas  iiii.chamedryos  drach.iiu,  rhei  pontici  M 
drach.ni,  fucci  cirenaici  drach.ii.  His additis  mcdicamenti  vfus  ad  multa  vtihs  rcdditur :  Quadri-  *H*e  cof<>p-_ 
ineftrcs  enim  fcctus  corrupit ,  cV  trimcftres  educi t.  C  Mtthridatts  Thertaca.  Hdc  Mithnddtes  Rex  fem  "°  corrHPta  e 

r     n      r  -  n  ■  r       i  *  n      r  tl  mutil.ttj.lt 

perljus  est,~)t  \ea~\enenu  tutumprjejtaret.  Itatjue  a  Romanis  objitjus  bis  epoto~\eneno  cum  mortnon  pojjet  ,le  Mgntim- 

ipfum  enfe  traiectt.  Facit  autem  ad  pernittoft  Venena,  ommum  tjue  ~Vencnatorum  morfus,  CJ7*  Internas  corpons  j}U!(rjre  ex  Je 

djjeclioncs.  Hac  &  ^Andromachus  poilea~\f.ts  ejl.  Componitur  que  hocmodo.  t  Paftillorumfcilliti-  fcriptionethe- 

corum  drachmxquadraginta  oCto:paftilIorum  vipcrinorum ,  pipcns  nigri,  fpifTamenti  hedy-  rtucas  vemo- 

chroijfuccipapauerisnigrijfingulorum  drachmx vigintiquatuor.Tofarum liccarum,fcordii. le-  nvim /u.ioS. 

Qinnta  Clafils.  PPPPP    irj  minis 


D  E  ANTIDOTIS 


minis  napi,  iridis  fllyrfcae,agaria,  cinnamomi,  fucci  glycyrln'z;*,opobalfami,fingulorurn  drach-  E 
mas  xti :  roris  marini  drachmas  oclo :  myrrha^croci^zingibcns^rhci  pon  tici,radicum  quinquefo- 
ln,ncpitat  montana%marrulMi,pctrofclini  *  oboliduo:fteechadis,cofti,piperisalbi,piperisni 
gn,thuris  #  calix  nigra*  drach.iiii  :coffr  5  t',croci  5  iiii,pipcns  albi  drach.i,  pipcns  longi  drach. 
i:indisillyriae, iunci rotundi  odorati  polrj,fcordn',rofarum  ficcarum, fanguinisanatis,lingulo^ 
rumdrach.irj:mcllis  atticidefpumati  quantum  fufficit.  ^^4ntidotM  Centena  cjua~vtor,cjuamjue 
Cdtfaruompofui ad  Omnta , prxfcrttm  cjue  ad  Vencna.  Abrotoni  drach. ii  cV  femis ,  artitolochiadrach. 
xx,acacta;drachmasiiii,baccarum  luntpcri  tantundcm,  croci  drachmas  ii.afari  drachmas  mi,anifll 
drach.ui,amomi  drach.vi.agarici  drachmas  iii,carpobalfami  drach.ii,bdcl!rj  drach.:ii,balai.ifti)  5  rj, 
gcntiana^iiit/ucciglycyrhiza!  tantundcmfcminis  rapidrach. viii,  terra famiadrach.viii,  femi^ 
riisdaucidrach.iiii,radicisdiacontijdrach.iii I  obol.trcs/eminisirionisdrach.xx^ridis  illyricej  rj, 
niyrrha' drach.vii.zingtbcris  tantundcm^radicis  cryi\gij  drach.iiii  obol.ii,thIafpcos  drach.xx^co-- 
ni-zx  tenuisdrach.vi  obo.iij^cyperidrach.vi^acoiidrach.vi/cminiscicutafdccorticatidrachmam 
i  obo.iii  ammeos  drach.iiii,  fcminiscnici  drach.vn  obo.  ii,  cinnamomt  drach.  vii,  cofti  drach.  vii 
obo  ii^cafia'  5  vi  oboii,  fucciccntaurca'5  iiii  obo.v,caftortj  drach.vi,calamt  aromatici  5  m'i,gimv 
midrach.ij, cardamomi  drach. im,  cachryo^drach.iiiobo.iii^cyphcosdrach.vi^chalbani^  vi  obo.  F 

ii,  fo!iorum  libanotidis  drach.iiii,faluia'  tantundcm,fcminis  lonchmdisdrach.rj  obo.iii/cmints  li 
thofpermi  drach.iii  thurisj  vt  obo.tii,fcminisfo2niculi  drach.vi,  fucci  papaucrisdrach.vi,  rubri- 
calcinnia5iiii,malabaihridrach.x,mci  drach.vi,fanguinisanatistantundcm,nardi  fyriacedrach 
mas  vi  obo.ui  nardi  ccltic.e drachmas  viit,xylobaIfami  drach.iii,  fucct  panacis  tantudem,  feminis 
hormini 5  viii,erui  albi  tamundcm,radicum  panaccx  drach.  1  i,  opobalfami  drach.iiii,  fccuridace_ 
drach.vfpoludnch.v  obo.ii,foliorum  polygoni  drach.ix,  radicis  clenijdrach.  vobo.tii,  petrofcli 
nidrach.viobo.rj,qu!nqucfoltjdracb.viii,(ucci  pcucedani  tantundem,piperisnigridrach.vobo. 
iti,piperis  albi  dfaCn.im  obo. iii.piperis  longi dracli.ini, fcinci  drach.iii,tcrebinthinadrach.t'i,  ro- 
fai  um  exiccatarum  drach.vi,fagapcni  drach.viifftocchadis  drachmas  iiii,  pinca  nucts  torrcfacla; 
drachmas  vi,iunci  odorati  drachmasiiit  obo.ti,vua  pafiaitne  vinaceisdrach.iirj.fcfcleosdrach.v 
obo.ii, feminis  paltinaca' drach.itii,  fellis  taurini  5  v,  fellts  vrfini  tantundcm,  chamaepttyos  drach. 

iii,  fcm;nis  pfylln  drachmas  iiii,chamadryos  tantundem/eminis  fifami  adufti  drach.vi,radicisco 
folidadrach.ii,fummtatum  fcordii  drach  i\ii  obo.iiii,hcrba'  pcdicularisdrach.v,  ftyracisdrach.v 
obo.ii,fruc°tus  trifolii  drach.x,  fcminis  tordiIlidrach.ii,foliorum  fcucriidrachmasui!,fucci  hypo^ 
cyfitdisdrach.  iicV  fcmis,  frucftus  hyperici  drach.ii,  fcminis altcrcidrach. ii,  rhci  ponticidrach.ii,  O 
phu drachmas  viii,  rhus obfoniorum drachmas  v  obo. iii,  radicis  vmbilici  ycncrisdrach,  i  obol. 
iii/vini  Si  mcllisquod  fatis  eft.  Ego  vinum  non  adhtbeo. 

Vartx  Dtucrforum  ^Anttdott,  Diuerfis  ^4ffccltbus  fuc  curentcs.  C^fP.  I  o  . 

ANtidotus ^ielij Gallicum ad alux,  tum ad Cannrabtdt morfus.  Nardi  fyriac£ drachmas  quatuor,myr 
rha  dr3ch.ix,cinnamomi  drach.xii,cafi'a  nigra  tatundcm,croci  drachmas  o<fto,cofti  drach- 
mas  quatuor,fcminis dauci  tantundcm :  mci  tantundcm,at  alu  5 1 :  pctrofclihi 5 tiit,  piperis  albi  gra 
naxxxx  carpobalfami 5i;ii:acori,afari,tantundem:iunci  rotundi  odorati  drach.viii^alii  ipfum  no 
imir.it tun t:  mellis  dcfpumati  quantitas,quc  fufficiat.  Hcc  pcr  fc  fola dcglutiendacft.  C  I.mfdem 
ahaad  Intcm.ts ajfefliones multumefficax.  Cmnamomidrachmas  fcx,  croct  drach. ii  obo. iii,  piperisal 
bt  drach.niiobo.ii,  piperis longidrach. iii  obo.iii,  opii  drach.tii,  nardi  indicaedrachmas  quatuor, 
myrrha drach. iiii  obo.ti,  acort  drach. iii,  nardi  gallica drach.  iiti,  ftyracis drach.i  obo.h,chalbani 
drachmas  quatuor,caftorii  drach. iii  obo.ii,coftt  drach.ii  obo.ii.  Omnia  hac  melli  commifcao5in^ 
deq3piIulasconficito,  potionc 'uealiqua  diluito:conco(ftionem  cntm  3c"  indolentiam  procurar. 

C lAromatica  optimaGalli ad  Omnta  faciens.  Cinnamomi  drach.  i,  cafiadrach.  i,  croci  drachme  3, 
amomi  drachmas  v,malabathridrach.ii:myrrhedrach.s,aliidrach.i:iunci  rotudi  odorati  drach.i,H 
coftidrach.  s,  pipcrisdrach.iii,mellis  attictquod  fufficit.  Ego  vcrd,inquit,cinnamomi  duplum 
immitto^mcliorqjcfficitur.  C ^Anttdotus ^Archiutj ,  qu£^4mbrofta  &  Sacra cognommatur, ad omnes 
h,tcma>  ajfetttoncs  cjua  ~vtor.  Conttnet autcm  Aniii  drachmas  quatuor,fcminis  apii  tantunde,myr^ 
rha  drach.  i,  panacis  tantundem ,  cinnamomi  drach.  ii,  feminis  lott  amari  drach.ii,  calia;  drach.ii, 
croci  drach.it  obo.iii,  piperis  obo.  iii,  iucci  papaueris  drach.  iiii,  mellis  quod  fatis cft.  Potio  hinc 
conficitur,adintcftinorum  Torminaquidcm,ex  vini  myrtini  hcmina  vna,5Laqucquartapartc: 
Ad  Hepar autexaqua?  mulfa  hcnvna  dimidia: Item  ad  Vigilias,  Ophthalmiam,cV  Lateris  mor^ 
bum  cxaquamulfa:  Ad  Stomachidemum  vitia,exvinigranatorum  cyathisduobus,  SCaquartO' 
ttdcm.  C7  ^inttdotus  ^nttpatrt,  cjux  CJT"  Theriaca  nuncupatur,  & ad  Morfus  afptdvs  "valct,  ante  & pofl lElui 
exhib:ta,cjua  ytor.  Habet  autem  Gentiane drach.iiit,  radicis  trtfolii  5  iiii,  fcminis  ciufdcm  5 11,  polii 
drachmasitii,ariftolochia;tenuisdrach.ii,radicumpeucedani  tantunde,chalbant  drachmas  duas, 
petrofelini  drachmas  quatuor,  rutefylueftrisdrachmas  trcs,  pyrcthridrachma  vna  hcrbe  pedicu 
laris  tantundem,  radicum  vitisalbedrachmasduas,  pipcrisalbi  tantundcm,acori  drachmas  tres, 
thymiamatisammoniaci  drachmam  i  obo.iii:  verbafcijideechamepityos^chamcleC)  marrubii  te- 
nuis,conyze  tenuis,cyminiethiopici,fucci  papaueris, caiiorii ,  fcminis  fccnicult , agarici , cafig 


LIBER    SECVNDVS  i  16 

A  rufie,florum  iunci  odorati,rhci,  fingulorum  drach.fj :  dauci  cretici  drach.j  obo.iij,  opopanacis  tan 
ttindem,  fagapeni  5  ij  obo.iij,  abrotoni  5  j i  obo.iij,dic1amni  tantundcm,ftyracistantundcm,cinna- 
momidrach.iij,nardi  tantundcm,myrrhxdrach.iiij,thuris5j,crocidrach.viij,aniri5  j,  iucci cyre- 
naici  tatundem,coaguli  hinnuli  5  ii  j,mclhs  attici  quod  fatis  cft.  Ex  hac  fumitur  quantum  eft  nucis 
auellanae  magnitudo ,  vtfequisavcncnotutum  reddat.  G^4eltjGalii  Thertacaijua")tor,optimaad 
Scorpwnum  icltts,  &  ^Alia  cjU£  ~\enenum  morfu  reitncjuunt  ,ad  Rupta,  Conuuifa,  Coli  mjiauones,  £7"  huiufccmo 
dicxtera.  HancGailu-s  ex  ^Arabiarediens  Cxjan  obtulit,  cjuamultos  cx  commihtonibix fui<  frruauerat.  Habct 
autem,  Radicis  vitis  albe  drach.xvj :  feminis  trifoln,opopanacis,lingulorum  drach.virj :  ariftolo* 
chix  tenuisdrach.xrj:radicislibanotidis,iridisillm^ 

minis  rutae  fylueftris  drach.xrj :  cumini  arthiopici  drach.fedccim :  myri  har,  calia',  caftorrj,  fefclcos, 
radicis  eryngrj,ferpilli,fuccicyrenaid,lingulorumdrach.vj:mcdicaf  drach.xij,fagapenidrach.vj, 
croci 5  v,fanneerui  ^xxiirj.Cum aqua hacc in paftillos trium  obolorum rediges,cY cx vino dabis. 

Eiufdemaiia  Thenaca~valde ejficax:  Quaeexhisconftat,  Seminis  trifolij^xij.ariftolochiardrach.vj, 
magmatishedycroi  5  virj,quinquefolrj  drach.iin',echij  herb;edrach.vj,philocrati  drach.v,fagape- 
nidrach.iirj,  poltj  drach.vj,caftorrj5i'fj,croci  drach.vin.Tcminisapij;anifi,farniculi.petrofelini;lin 

B  gulorum  drach.vj :  opopanacis  drach.  iuj,  opobalfami  druch.vj,  icfelcos  drach.  quatuor ,  cumint 
arthiopici  drach.v:myrrhar,  fcordij,  phu,mei,  fingulorum  drach.fex:fcminisalylTi  crctici  drach» 
fex,farina; erui drach.  oclo.  Vinum  ariulium  lene quod  fatis cft infunde: orbcs 0,3 confice ponde- 
ris quatuor obolorum,quorum vnum dabis ex vini chrj vel falfi  puri cotyla dimidia.  fEThenaca 
ad  Dolorcs  internos  Euclidis  Palattam,  c/uam  ,T*  ipfe  dicebat,admorfis  ^lfpidum  compofuit :  facit  tamen  C7*  ad 
Vleuriticos<&  Quartanarios  magnttudtne  nucis  auclian£  exh'.bita,\ipriu,s  euomucrint.Tufiicnttbus  infupcr  &* 
agre  fcreantibws  ex  acjua: percufu  a  Serpenttbns  ex  ~vino:  Piiunticis  (jT*  fannunem  retjcienttbus  ex  acjU£  cyatbis 
duobiis&aceti ~vno  datur.  Habet aute,  Caftorfj  drach.fex: opopanacis,fagapeni,  fefeleos,cachryos, 
chama?dryos,chama?piryos,marrubij,fingulorum  drach.fcdecim :  ftyracis,biturninis  iudaici,myr 
rhae,drach.vij  :fucci  papaueris  drach.octo:  mellis  libram  vnam.  Percufii  a  ferpcnnbus,;fi  fieri  po^ 
teft,fac  vtprius  euomat,deinde  ex  haccum  plurimo  fucco  fraxini,vel  fi  defit,  cum  vino,drach.j  ex 
hibe,vel  plus  etiam :  Quartananjs  autem  ad  nucis  iuglandis  magnitudinem  dato. ,  C  Zenonts  Lao 
dicei  Theriaca,  cjuemadmodum  tradit  Menutianus,  <jui  eam  abipfo  accepit.  Habet  autem,  Cardamomi  dem 
ptis  inuolucris,  fcrpilli ,  fcminis  apij,  radicis  vitis  alba?,feminis  trifolrj,  anifi,  petrofelini,  radicis  8C 
feminis  fceniculi,  ammeos,  ariftolochia:  tenuis,farine  erui,opopanacis,fingulorum  pondus  cqua 

C  le.  Separatim  primo  qugque contundc,tum commifce : 2vl  vbi  ea  vinum  aufterum  affundens  fub^ 
egeris,  orbes  conficito,qui  fimulatq?  in  vmbra  exiccati  fuerint,trium  obolorum  pondus  implcar. 
Horum  vnum  ex  duobus  aqua?  cyathis  dato  ter  interdiu,  femel  noclu ,  interdum  vero  8C  fxpius, 
praefertim  ljs  qui frequenter  euomunt :  quandoque  per  narcs  ctiam  infundcndi  funt,  fi  eos a?gro- 
tus  deglutire  nequeat  noxio  fomno  grauatus ,  aut  ahquo  alio  prauo  fymptomate  corrcptus.  Lo- 
caverd  demorfa, fi quodam  cum  tumore  nigricauerint,ac  carnem  alioquidifiiuentem  habue^ 
rint,veluti  vlccra  maligna  procurato.  C  ^lntidotm  cju£  ad  Conuulfiones  <&  Ruptafacit.  Sanguinem  retj 
ctentibws,Lienofis,Iecinorofis,&- exulccrat£  Vefic£  auxiliatur.  Ventncuhlmio  laborantes  &  Cccuacos  fanat. 
Inflatwnes  difcutit,&  ^Arcjuatos  libcrat.Datur  adh^c  omniaex  mulfoohu£md?nitudine.  Cinnamomi,  co^ 
fti,  fingulorum  drach.fcx:nardi  fyriaca;  drach.xx:croci,myrrha?,  malabathri,  fingulorum  drach. 
oclo:cafia? drach.xrj, piperis albi drach.x,thuris  drach. quatuor, iunci odorati drach.fedecim,iri- 
dis  lllyncae  drach.xij,  tcrra?  lemnia!  drach.  xx :  mei,  fefeleos ,  fingulorum  drach.  oclo :  feminis  api) 
drach.quatuor,  pinearum  drach.xrj,irionis  drach.fex,feminis  cucumeris  torrcfa<fti  drach.fex,tere 
binthina?drach.tres,  petrofelinidrach.quatuor,amomi  drach.tres:fcordij,poIij,opobalfami,gen 
tiana?,cumini  a?thiopici,  fingulorum  drach.v:feminis  ruta?fylueftris,  drach.tres:anifi,  tragachan 

D  ti,  fingulorum  drach.octo :  phu,  ftcechadi^,cncorr,fingulorum  drach.fj.  Irionem  linteolo  conuo 
lutumin  aquaprimumcoquito,  vt  ipfumdeinderehquis  omnibuscomminutisadmifcere  pof- 
fi s :  tragacantham  poftmodum  aqua  maccratam  fuperimmitte.  Dabis  ex  hac  antidoto  quantum 
eft  a?gyptia?  fabae  magnitudo,Febrientibus  quidem  cx  aquc,non  fcbrictibus  autcm  ex  mulfi,  cya- 
this  duobus.  C  ^intidotws  Mithridatica  ,>r  Xenocrates  ait  apud  Nicoftratum ,  ad  Vcnena  omnia,  Vene- 
natos  lElus,  Difficiles  concocliones,  Inflationes,  Stomachicos,  <&  Coeliacosfaciens,  Iecore  cjue  bene  CS^  coxen- 
dictbu6,ac  renum  lateri$&pulmoni$~\'itio ,  laborantibus  fubuemt.  Continct  autem,  Succi  hypocyftidis 
drach.fex,fcordij  drach.v,caftorrj  drach.quatuor,petrofelini  drach.quinque,fefclcos  drach.j,  thu- 
ris  drach.vj,  polij  drach.ij,  dauci crctici drach.x,pipcris albi  drach.j  obo.irj,pipcris longi drach. j, 
cofti  drach.quatuor  obo.irj,  cinnamomi  drach.ij,croci  drach.quinque  obo.nj,  cafia;  nigre  drach. 
quatuor,nardi  drach.octo,myrrhe  drach.octo,iuci  rotundi  odorati  drach.quatuor,amomi  drach. 
rjxhalbani  drachmas fj,  terebinthine drach.j  obo.iij ,  fucci  papaueris  drach.xx,  mellis anici  quod 
(uftlcit.  Ex  hac  dabis  quantum  &C  c  1  cliquis.  C  ^4ntidotns  Tj rannis  appeliata ,  &  ~\  t  mcjuit  Nttus ,  ab 
^rfntipatro  compoftta,ad  Calculofos,<&  Eos  cjui  mterfptrandumfuffoCiVi~)'idcntur,facit.  Secundas  djpfcet^sre^ 
tentos  eucit.  Comitialibus,P'jdagnas,  ^rttculorum  cjue  &  coxcndicum morbo  laborantibus prodeH,~\rinam  craf 
famplurimamtducens.  HanccXabis  adjdb.t  ma?nitudinemcx  midfo  ttiam  contra  V enena:  aduerfus  dutem  Ser* 

Quinta  Clalfis.  PPPPP    iiij  pcnttum 


DE  ANTIDOTIS 


pcntium  tSlm  ex  ~)'ino:  Comitiahbus  ~\ero,  fi  febnant ,  ex  mulfa.  Habct  autcm,  Sinci  drach.  viq ,  myrrhae  E 
drach.xxviij ,  rubricae  lenig  drach.iin,  nardi  drach.virj,iunci  odorati  drach.iin,cinnamomi  drach. 
xxihj,radicisdulcisdrach.xxvirj,  *  myrrhae  drach.xx,eryngij  drach.xxiin,amomidrach.xrj,car- 
damomi  drach.  oclo,  croci  5  viij,baccarum  cedri  nigrarum  5  xij,  meliloti 5  xij,feminis  hyacinthi  5 
iiij,pipcris  longi  5  iiij3pipcris  albi  grana  lxxxv,;fpondiIij  5  xij,  ftcechadis  drach.v,pyrcthri  5  vj,fc- 
minis  malua:  fylueftris  5  xij,  feminis  leucoij  5  iij,  opobalfami  5  vj,  cofti  5  viij  obo.  j,  ammeos  drach. 
xij,  radicumvmbilici  vcncrisdrach.xuij,  icminisdaucijxijjCarpobalfamijiiij,  xylobalfami^iiij, 
calia»  drach.viij,  cumini  athiopici  drach.  iiij,  feminis  ocymi  drach.odo,  acori  drach.  ocfto,  Horum 
lambrufcaedrach.o<fto,fcminisapij  drach.xij,fagapcni  drach.oclo,  radicum  capparis  drach.  qua- 
tuor,  gcntianadrach.xiiij^radicis  pcriclimcni  drach.oclo,thuris  drach.viij,ftyracis  drach.j.  ^  mi 
lij  agrcftis  drach. xxiiij,  radicum  fmyrnij  drach.  iiij,  thymiamatis  ammoniaci  drach.  xvj,  fefeleos 
drach.ih  j,  cachryos  drach.iiij,iridis  lllyncae  drach.iii  j,  aniii  drach.iiij,  chamaedryos  drach.xv.  cha- 
maepityostantundcm,feminisfmyrnijdrach.viij,zingibcrisdrach.xiiij,ccntaurca!  tcnuisdrach. 
oclo:fcminispaftinacae,mci,fingulorum  drac.  oclo:radiciscaIami  drach.  quatuor,  *  vnguenti 
boni  cotyla  vna.  C ^ntidotm  u4rpuli ad Quartananos.  Myrrhaedrachmasquatuor ,  pipcris  longt 
drach.ijjachrima?  papaucris drach.ij,  caftorij  obolos  iij  bC  (emis,  cardamomi  drach.iiij ,  fagapeni  F 
drach.ij.ComminutishisomnibuscVaquccommirtisrotulaspondcrisduorum  obolorumcofin 
ges :  Quas pcr  interualla  Febnetibus dabis ex  adriani  vcl aminaei  vini cyathis duobus,et aquc fon 
tanequcdcfcrbucrit,cyathisquatuor:  Fcbricntibusautcm  lincintcrmiiTionecxhydromelitcto- 
tidcm  cyathis.  Facit  quoquc  ad  rcliquos  Fcbrium  circuitus.  Quoniam  vcro  ad  morfus  iclus qj 
vcnenoforum  animalium,  fuprafcriptis  antidotis  tam  Afclcpiades  qp  Damocrates  quaedam  infu- 
pcr  alia addidcrunt,idcirco  mihi  quoq? ca  hoc m libro  fubijccrc  pcuus  quam  cmittcre  vifum  eft, 
ac  primo  quidcm  ab  Afclcpiadc  prodita. 

Remedia  ab  ^lfckpiade  confcripta  tn  Quinto  Mnafoms  ad  Serpentium  nox.ts.        C  ^fP.  1 1 . 

POtio  demorfis  a  Rabido  cane  homimbm  amuletum~valdegenerojum,pr.tferuat  enim  neinrabtcm  mcidant. 
Licij  indici  quam  optimiobolos trcs  exaquadabis,  vcrbcnaequc  pjrumpcr  immittes. 
Dicbus  autem  tot  id  facics,quoad  fccurum  cftc  a'grum  arbitraberis.  Datur  cV  line  aqua  lycium  fo 
lum  in  ouo  forbili.  *Alia.  Caftorij  drachma  j  cx  vini  rofacci  albi  cyatho,bis  fingulis  quibufq^ die- 
bus  bibendum  dabis.  Quod  ciim  facerc  dchcris,ablinthij  dccocto  aegrum  cuacua ,  falis  qj  cantum 
immittcs ,  vtclyftcrc  vchcmentius  reddatur.   (E^fntontj  Coi,  Alyftum  hcrbam  contufam  Sc  cxi- 
bratam  rcpone.  Huius  ciim  opus  fucrit,a  rabido  canc  morfis  cochlcar  exhibcbis  ex  aquae  dC  muF  G 
iae  cyathis  tribus,  ftatim  a  primo  die  vfque  ad  quadraginta :  lin  minus  faltem  primis  feptc  dicbus. 
Alyftus  autcm  herba  cft  marrubio  limilis.afperiorcs  tamc  cV  magis  fpinofos  in  furculorum  fum- 
mitatibus orbcs habct,florem  ad cocrulcum  vcrgcntcm  profcrt.  Hanc intcr caniculae  aeftus  colli- 
gereoportet:cxiccataq$cV  cnbrata  feruandacft,vtexpirarcnon  poflit.   C  ^liacelebm  admudum: 
Quaerecipit,  Cincriscancrorumftuuialium  vitisalbae  farmcntis  exuftorum  attritorumq^  my- 
ftra  x,radicum  gentiana»  myftra  tria^tcrcbinthi  na:  myftra  duo.  Ex  hac  antidoto  hngulis  quibufq; 
dicbus  quoad fextus  aducniat,  cochlear  vnum  cx  vini  puri  antiqui  cyathis  tribus  plus  minus 'ue 
dabis:aetatem  nanq^  cVviresinftrmifpcdalTe  conucnit.  lisinquamcochlcarvnumdato  .quibus 
fimulatque  rabido  cane  morfi  fucrint,  mcdici  copia  aftuit.  Quod  fi  quis  primo  vel  altero  die  re- 
medio  carucrit,fi  fccundus  dics  is  fit ,  antidoti  duplum  capiat:  li  tcrtius  tnplum :  nam  vinum,fatis 
idem  femper  crit.  Tribus  poftca  fubfcqucntibus  dicbus  tantum  aftumat,  quatum  prima  die  fum- 
pfiftet.  Hoc medicamcntum bibcntcm  fatis  fuper  quc  tutum  reddit,  ne  in  aquarum  formidineni 
incidat.   C  ^Antidotm  Cratippi  ~Vin     celebm  c>  alcndts  cambm  deditt.  Cancrorum  drach.xx,  my rrhc 
drachmas  ij,croci  drach.j  dC  femis,  gentianc  drach. j,  pipcris  albi  grana  x,  vini  quatum  fatis  eft  ad 
commifccndum.  Dabis  ex  hac drachmam  vna  ex  vini  aqua  diluti  cyathis  tnbus.  (L^4ha cjua  ~\fus  H 
eil  Her.u  Cappadox.  Scordij  drach.ij,  pipcris  albi  drac.ij  s,  opij  drachmas  tres,fu cci  cyrcnaici  drach. 
iij  s,cachryos  drach.  iiii :  gentiane ,  fcminis  rute  fylueitris,  rubrice  lemnie,  fingulorum  drachmas 
quinquc:myrrh^drach.vij,opobalfamidrach.viij.  Hccpnmum  vinoinfunde,  tum  mellidefpu 
mato  commifce,  poftremo  opobalfamum  inijce.  Robuftioribus  quod  bis  Agyptie  fabe  magni^ 
tudinem  aequet,  dato  ex  aque  calide  cyathis  tribus.   C  ^iha  ^ielu  Galli  qu&  ,~vt  Beichionim  tncjuit,  k 
C&fare  fumpta  cfi.  Poli j,  fucci  cyrenaici,  iinguloru  drach.iij  s :  cachryos,  feminis  rutc  fylueftris,  lin- 
gulorum  drachmas  quatuor :  gentiane,  rubric^  lemnie,  fingulorum  drachmas  quinque:  myrriig 
drach. vj :  opobalfami  drach.  oclo :  kordi],  piperis,  fingulorum  drach.xi j :  melli  omnia  hec admi- 
lceto.   C  Sdntidotm  Zenonis  Laodicenfis  ad rnorfum  Canis  rabidi,cju£  etiam  ejl  bona  theriaca.  Seminis  pe- 
trofclini,amcos,anifi,ferpilli,  radicum  vitis  alb^,  fcminis  focniculi,  farine  erui,  ariftolochie  Ionge, 
feminis  trifolij,  opopanacis,  medullecardamomi  detracftis  folliculis,  fingulorum  drachmas  qua- 
tuor.  Ita  vero  conficitur.  Opopanaccm  vino  diftolu tum  in  promptu  habe : reliqua  vero  vbi  con 
tuderis,  ac  per  minutum  cribrum  traieceris,  infpergendo  fubige,  fubacfta  'que  opopanaci  commi 
fcc. Rotuhs  indeconfi'cc,quaspoftquaminvmbra  ficcauens,drachme  vnius  pondusex  vini 
mcri  cyathis  tribus  totidem  diebus  cxhibebis  nuper  a  rabido  cane  morlis.  Quod  ii  diu  iam  conv 

morfus 


LIBER    SECVNDVS  117 

'A  morfus  qiris fuerit ,  cx aqua frigida pondus ldcm  dabis.  Antidorus  baec m  Dionyfium  Milelium 
refcrtur.  (HClaitdij  ^poilonq  medtcamentum  aduerfits  Cants  rabidi  morfim^quod^theriacaefi.  Scminis 
trifolrj,radicumfocniculi,fingulorumdrach.vj:foliorum  fcilIaaridorum,ariitolochiaIonga*,lin 
gulorum  drach.quinque:fcinci,  furculorum  fcrpilli,fingulorum  drach.  quatuoi  .cardamomi  i 
corticedepurati,radicisdulcis,fingulorumdrach.iu:ammcos,  radicis  rutar,  lingulorum  drsch.n: 
opopanacis,  fucci cyrcnaici,fingulorum  drach.j :  vini  falcrni  feltaria  tria,rv  cacrorum  marinorum 
exuftorum libras trcs.  Cancros ln vinum conicdos maccran  linas:quod  vbi  combiberint, iplos 
accuratc  diffolutos  promptos  habe.  Rcs autcm  (iccas  cotufas cV pcr  minutum  cribrum  trani.nif- 
(ascancrisadmifccto^rotulasqrindc  conhngito,  quarum  tresobolospropinabisex  vini  puncva 
tho  vno  cV  dimidio  tribus  dicbus.  Ac  dc  his  quidcm  hadenos:  nam  quar  fon ,  quoq^  admcucrt 
dcbent  fubiungcnda  videntur.  GMcmppi  Lmpiaslrum  ad  morfum  Cams  rabtdi,  cjuo  Pilops  "vteb.u ur. 
Picis  brutia hbram  vnam,  opopanacis  vnc.  iirj,  aceti  fcitarium  vnum.  Opopanaccm  rn  cvathis 
quatuor  acen  diluito :aceti  quod fupercft  vna cum  picc dccoquito :  vbi  cofumptum  tum  id  vidc- 
ns,  opopanacem  addito,  fcd caucto  nc erlerucat.  Ciim  fatis intcr  fe commifra  vidcbuntur.plagel- 
las  permagnas  inde  conhcito,loco  'quc  dcmorfo  fuperindito.  NccclTe  cft  autcm  vlcus  pcr  quadra 

B  ginta  dies  apei  tum  fcruare.  C  Menelai  quod yalet  ad  morfum  Cants  rabidi ,  ~4e?y!op.is  que ,  &*  omntum 
Reptdium icius.  Habctautcm.  Nitri  rubn  drach.  ij,  fecis  vini  combuftx  drach.ccto,  ihymiamatis 
•ammoniacidrach.vij,  fcuicaprini  hb.j,  olci  lib.j  cV  fcmis.  cera?  hbras  duas.  aqua*  fcftarium  vnum. 
Ammoniacum  in  aqua diffolue lic  vt amurca cralTi ticm  habeat,  rcliquum  vero  aqua* fcrueat ni^ 
tro  &  face immilTa.  Qucd cum  denfatum  fuerit ,  ca  qua  colliquantur  lnijcies.  Vbi  dilToluta fuc- 
rint.ab  ignc  vas amoucbis,ammoniacum  q; unpones, indc  qs  vtraq* ln mortarium  tran-fcres, du 
ligcnter  que  fubigcs.  Ex  hoc  cum  opus  crit  vtcrc.  C  *Aibum Hcrx  medtcamcntum  ad morfum  Canif 
rabtdt,q:tod &  exmnfcctts  "\iceri  tmpomtur:  & pcr  o$  tntro  ajjumunr,  m.txtme  ab  ifs  quibtts  tam  rabies  domtna- 
tur,  pdula  ad magnitttdtnem  auellanz  nucis  conf;cia,ac  qnotici.e  quadr.-.vinta  diebus  degltttita:  $l.utm  cntm  a  pert- 
cttlo iiberat.  Imponttttr  atttem  loco  dcmorfo ,  nec  nifi  fecundo  quoqtu die  foluttttr:  c7*  tdc  trco  opus  esl  alternu  aiebv.s 
"\ubius foluere,& ~\'lcerts  niorcdtncm fb ongns  abjlergere ,  td que  tandittfacere  q-.wad ~\fquc  mcdtcamentum  aibum 
permaneat.  Itaautem  conficitur.  Ceraponticalibr.ij:  ipuinaargcntiaurea'. ccrulla.  Iingulorum 
lib.j:myrrha?, mcdullx  ccruina,  iingulorum  vnc.  n  :  thurismaiculi  vnc.j,olci  vercrisfeltarium 
vnum.  Argenti  fpumam  oleo  dccoque:  Qtiamcum  ad  fordium  crafriciem  perucnilTe  videris, 
ccram  inrjce,cV  cerulTam  infperge.Cum'que  ad  id  vencrintvt  manus  non  inquinent,igne 

C  fubdu<fto  medullam  impone ,  myrrham  q^  &  thus  inrjce:atque  vbi  cuncra  benc  lubegeris  vtcre» 
C  Bajdica  aduerfx  Cams  rabidi  morfum  compofita,qu£  m  aquarumformidmem  £«ros  tnridcre  non permittit* 
Hanc ^iugusla apudfc compofitam femper habmt.  Cotinetautem,  Sahs ammoniaci,luccicyrena!a,fin^ 
gulorum  drachmasduas,  qudd  fi  cyrenaicus  delit,  fynaci  duplu  accipito:coaguli  Ieponni  drach- 
masquatuor:iridisillyricx,caftorrjpontici,  lingulorum  drachmasquinquc:lactiscaprificus  ari- 
di  tantundcm,  aut  G  liccus  defit,  liquidi  duplum  lm  pone :  adipis  hyama;  drachmas  oclo :  refine  te^ 
rcbinthinajdrachmasnouem-.adipiscanisn^gra^fanguiniseiufdemjfingulorum  drachmasvn- 
decim :ccrae  pontica: drachmas xxxvj, olci antiqui  cyathos duos,  aceti  fcillitici  cyathos  trcs.  A ri^ 
da  contrita  accto  commifcc :  liquanda  vcrd  hquelcant  prius,deindc  attntis  addantur  atquc  m  op- 
portunos  vfus  omnia  rcponantur. 

Remedia  ad  Scorptoncs  tam  tnttis  affttmcnda  auam  farii  admoucnd.u  C  ^4  P.  11. 

AD  Scorpionumictusfubfcriptisantidotisvtcdumcrit.  C  Hac  Diophantttslrebatur  m  Scor^ 
pionum  tclibws  in commorfis  a  Phalannjs.  Habct  autcm,  Ariftolochix  drachmas  quatuor,  pi 
pcris drachmas duas,oprj drach.),  pirethn  drach.ii j.  Contufa  ha:c 6V melle cxcepta  in  ronilas ad fa 
barafgyptiacmagnitudincm  rcdigcs,  quarumduasdegluticndas  tradesex  vini  pr.ri  cyathisduo^ 
Dbus.  f£^4liaad  Scorpionumtcius,noxios  que  aliorum  ammaltttmmorfus.  Accipit  autcm  AriltoIoclu'a% 
zingibens,fingulorum  drach.  vifj :  ncpitc.  fcrninis  rute  fyIucftris;finguIorum  ob.nj :  pipcris  ob.rj. 
Hac  primum  rcitudinis  fanguinc  fubigito,tum  rotulas  mde  trium  obolorum  pondcre  conhngi^ 
to,atqueexvmo  purodato.  ~4lia,  Quaconftatex  Cyminiathiopici,  fulfuns  viui,  piperis  albi, 
lingulorumdrach.ij:caftorfj,fiIphrj,  tnfolrj,  fingulorum  drach.j.  Hacinrer  fcvino  commifcccV 
ex  vino  puro  forbenda  prcbe.  C  ^Antidotus  ad cos,  qut  m periculttm  deucnere  ob  tcium  Sc  orptoms  Phalan 
^u'ue,  aut alterius cuiusq;  reptdts.  AlTumitautcm,  Scminisrutafvlueftris.fcminiscrucc,  pyrcthriMty 
racis,  fulfuris  viui,  fingulorum  drach.vj :  caftonj  drach.rj.  Omnia  hac  tcftudinco  fanguinc  fuba- 
Cta,cxmcri  velacctidimidiacotylapropinabis  quatuor  obolorum  pondcrc.  HL^midotus  qu£ 
Dolortm  fedat  us  qui  a  Scorpwmbus  Pl,alangijsc£teris  qtte  reptdtbus  percujlifuerint:  Qtt£que  cum  difficuitatc 
pariemibus auxdiatur.  Huius  nomen  esl  Calinla  Itoc  efi  optima.  Continct  autcm,myrrho\caftorrj,  ftyracis, 
fingulorum  drach.j :  opij  drach.ij.chalbani  drach.ni,feminis  apij  acetabulum  vnum,  anili  tantun 
dcm,piperis  grana  xxx.  Hcc  intcr  fe  vino  coniucta  cx  vna  vint  cotyla  dabis  pondcrc  vnius  drach 
mar.  Antidotus  autcm  hac  cximic  bona  eft.  C  ^nttdotus  ^Abafcantt  mcdicamartem  Lugduni  exercen 
us.  Accipit  autcm, Pipcrisalbi  grana xx:caftonj.  opij, croci, myrrha% lridis lllyncc,  hcrbc pcdi^ 
■  cularis ,  chamcdryos ,  radicum  vitis  albc ,  pyrcthn ,  lingulorum partcs  cqualcs .  Omnia  hcc  vt^ 

no 


DE  ANTIDOTIS 


nocommifce,cYdrachmam  vnamexvini  puri  cyathis  tribusexhibe.  &^4midotws  cjuxa  fcorpio*  E 
ntbws  Scorpiaca  diatur ,  cju£  cjue  medicamem  minime  fallit,  magna  cum  diffcultdte  nobis  a  cjuodam  accepta:  cjut 
m  ^Africa  devens  hac  ~\tebatur,  &  percujjos  a  fcorpionibus  tutos  ab  omm  periculo  reddebat.Optime  cjuocj;  prdtfcr- 
Hdt  bibita a non  dumpercufis  in fecuntatcm euentus.  Habetautem,  Sulfuris  viui,'fulfuris  fofTiIis,  fingul. 
lib.  rj :  piperis  albi,drach.  quatuor :  opopanacis,  fabinae  hcrbae,  thuris  mafculi,  lingulorum  drach. 
tres^ariftolochiaerotund^peucedani^myrrhacjcentaurrj/erpilli^chamxdryosjchamaepityosjhcr- 
baefcorpiaca:,anagallidis,bituminis,fm^ 

ci,iingulorum  drach.i.  Singula  quae  enumerauimus  contufa,  ac  per  minutilTimum  cribrum  pri^ 
mo  traiecla,  deindc  fimul  omnia  commifta  ita  feruanda  funt,vt  rcfpirare  non  poflint.  Cum  verd 
perculTis  opitulari  volueris,cochlear  vnum  huiufce  pulueris  ex  vini  puri  cyathis  duobus  cxhibe- 
bis.  Praeferuationis autem  annuae  gratia  fcmcl  cx  hac antidoto  bibant ,  qui  fe  tutos  a  periculo  fer^ 
uare  volent.  Oportet  tamcn  eos  qui  primo hocmedicamcntum  praefcruationis  gratia  bibcnt,die 
illo  ncclauari,  necvencre  vti.  C  ^Antidotm  a  Zoilofumpta,cjua  Epapfaoditws  Carthuginenfis^ytebdtur. 
Statim  autem  hxc &  stgros  a  dolore  liberdt ,& pcr  dnnum  cjuam pulchetrime  cjuocj; prxferuat femelebtbita.  Con 
tinet  autem,  Sulfuris  viui  libras  quatuor,thuris  hb.i :  fabinae,  ftcechadis, ariftolochra:,lingulorum 
drach.vi :  myrrhae  drach.v : mcdulla: ceruina:,opopanacis,linguIorum  drach.ini : dictamni  crctici  F 
dracli.inibifuminis/crpillijfcordrjjrhcijtrifol^centaurrjjchamxdryos,  pipcrisaIbi,abrotoni,be- 
tonicar,polrj,  coaguli  hcedini,anagaIIidis,lingulorum  drach.ij:crocodih  terrcftris,drach.x.  Con^ 
ficc  vt  diclum  eft.  Et  pcrculfis  cochlcar  vnum  bibcdum  pra-bc  ex  vini  puri  cyatho.  PraTcruat  ea^ 
dem  fingulo  quoquc  anno  fcmcl  cxhibita. 

C  Qtt*  Extnnfeavs  imponcndafint pcrcufa  a  Scorpiunibivs.  Laurifoliain  vino  cocla  cVcontufa  inv 
ponc: vel liliorum  radiccs attritas ex aceto.  ^lbud.  Ariftolochia: in  vino decocfta:,ruta: fummita- 
tum,Cx  nitri,partesa:qualcsattcrcs,cVex  vinoimponcs.  ^Alnid.  Cacrorumfluuialium,cachryos, 
hcrbar  pedicularis,rut£.partcs  aequalcs  cx  vino  fupcrimmittes.  ^Aliud.  Chama:rneli,nigella:,nitri 
rubri,partcs  ^quas  contundc,  cVcx  accto  admoue.  C  ^4rab.t  Thibam  medicamen  dd iclm  Scorptonum 
excogitatum.  Habet autcm,  Chalbani,tcrebinthinae,finguIoru  5 ii :  herbae  pedicularis,pyrethri,ful- 
furis  viuijlingulorum  5  i :  myrrhc,pipcris,(ingulorum  drach.i  5cfemis,picisliquidc  quod  fatts  eft. 

Diucrftad  Phdlangtorum  Aiorfts  remedtd.  Cu41J.  13. 

CHantoms  arculdtom  ^midotus  dd  Plidlangiorummorfus:  Qirae  habet,  Seminis  fpondiIrj,calamin 
thi,partes aequales.  Ha:c  limul  attrita  cx  vini  cyathis duobus  bibenda  dabis  pondere  drach. 
i  la-pius  quocunque  die.  Hac  medicina  vtcbatur  Charito,  frequenter'quc  rn  conuentus  hominu  G 
veniebat ,  vt  a  phalangio  demorfis  opcm  ferrct.  Eiufdem  altd,  Quae  continet,  Succi  cyrenaici,  (c- 
minisdaucicrctici,menta:  ficca?,nardiindicae,  fingulorum  pondusa?qualc.  Haecacctocommifta, 
ex accti  puri cyathis  quatuor  dato  drach.i  pondere ,  bibentcs'que in  aquam  calidam  dcfccndant. 

C  ^inudotus ^4ndre£  dd  Phdldn?torum  morfus.  Habet autcm,  Herbe  pedicularis,pyrethri,myrrhc, 
oprj,  vitis  alb^,chalbani,fingulorum  cquas  portioncs.  Vino  odorato  hec  fimul  admifce,inde'que 
ex  pafii  cotyla  vna,  drachmam  vnam  dato.  ^ilta  nobilis admodum,  Que continet,  Cachryos,  femi- 
nis  ruta;  fylueftris,  piperis  albi,  herbae  pedicularis,  myrrha:,  fingulorum  drach.  i :  radicum  cyperi, 
drachmas  duas.  Omnia  ha?c  vino  odorato  commifce,  inde  que drachmam  vnam,cx palTi  cyathis 
quatuor  mellisque  vno  forbendum  dato.  C  ^lnttdotus  ad Phalan?iorum,  Scorpionum ,  ^liorum  cjue 
reptilium  tc~ius,  cjua  Thcophanes  "vtebatur.  Accipit  autem,  Caftorrj,  pipcris  albi,myrrha?,fucci  papaue- 
ris,  fingulorum  pondus  idem.  Ha?c  in  vino  diflbluta,atque  in  orbesredacta,triumdabispon- 
dcre  obolorum  ex  vini  puri  cyathis  tribus,vt  cV Deophanes faciebat.  ~4lta.  Corticum  radicis  ma 
dragorae,  piperis  albi,  caftcrrj,  fucci  papaucris, fingulorum  partcs  aequales.  Confice  cV  exhibe  fi- 
cuti  fupra  diximus.  C  ~4lta  ab  ^ApolIodoro  fumpta,cjuam  &  Heraclides  Tarenunus  defcribit  m  eo  libro  cjuem 
ad^ftyddmdntemmttiit,  ddomnes  V ~enendt£  fcr<e  morfus  ,Dolores  cjue  ~\>ehementtj!!tmos,&  Vtcrtftrdnguld-H 
ttoncs.  Accipit  autem,  Succi  cicutaj,  alterci ,  fingulorum  drachmas  quatuor :caftorrj,  piperis  albi, 
cofti,  myrrhac,  oprj,  fingulorum  drachmam  vnam.  Haec  comminuta  pafli  cyathis  duobus addi- 
tisin  Soletam  diu  commifcebisquoaddenfefcant:inderotulas  confinges,quae  magnitudinem 
fabaegra:ca:non  excedant.  Harum  lingulasex  vini  cyathis  duobus  tradito.  C^//<t  Herddtdir 
Tdrcntim  dd Phdldngid  omntum  cjue  Repttlmm  morfus,cjU£  tdm  tmpofttd  cjudm  ebtbitd prodcjl.  Accipit  autem, 
Cachryos,  feminis  rutae  fylueftris,  pipcris  albi ,  myrrhe ,  cocci  cnidii ,  cofti ,  pyrethri ,  herbe  pedi- 
cularis ,  lingulorum  pondus  idem:cyperi  duplum«  Ha:c  aceto  diflbluta  mellc^que  excepta  fu- 
perimpone.  (E^4liddd  Phdlangtdomniurncjuc  V enendtorumtElus:  Quae continet ,  Herbae  pedicula- 
ris,pyrethri,myrrhe,fuccicyrenaici,finguIorum  drachmas  quatuor:radicum  vitis  albe,  chal- 
bani ,  fingulorum  tantundem.  Acetohecdiflolutamellicommifcebiscx!  impones.  Eadem  quo- 
que  pota  fummopere  iuuat.  C  *Ahd  <ju£  tEltbus  Phdldngiorum  dliorum  cjuc  Reptilium  <&  tmpofttd,  <&*. 
ebtbitd  prodeji.Hdc  Stmmtas  arculdtor^tebdtur.  Habet  autem ,  Sulfurisviui,chalbani,fingulorum 
drachmas quatuonfucci cyrenaici,amygdalarum amararum a corticibus repurgata  um,fingulo 
rumdrachmasduas.  H^cinvinodilutamelle  queexceptafuperimmittendafunt.  ^iltd,  Quere- 
cipi t,  Seminis  rute  fylueftris ,  herb^  pedicularis  j  feminis  eruca; ,  cachryos ,  feminis  viticis,  pilula- 

rum 


LIBER    SECVNDVS  nS 

rum  aiprcfTi ,  fingulorum  partes  ec[uales.  Hec  accto  diflTolue ,  mclli  commiTce ,  cV  imponc :  pota 
quoq^  auxilium  preftat. 

Rcmcdta  ad  Vtperas,  tn  cjutbus  ^4nttochi  Theriaca  continctur,  cjuam  Plmtus  in  fonbus 

&dit  ^Aefulapij  defnptamjuifjctradtt.  C\AP.  14. 

VErum  de  his  haclcnus,  Qiubus  autem  a  viperis  mordcri  contigerit,  infrapofita  rcmedia  ad' 
moucbimus.  <T Dorotbet  Helt)  remedta  aduerfus  Vtperarummorfus.  Itaenim  lpfcinquit:  Potio- 
nibuscgoplane fimplicium  vfus  fumiisqueexacetodantur:  Acctumnanq3  calefa&umcV  pcr 
fepotum  quantum  hcminedimidiumcontinet, iuuat:Itcm  corticum  Ariftolochia  drachma*ii, 
exvini,autaceti,heminadimidia:  Etfeminis trifoliiobolitres,exdimidio  vini  cyatho.  Profunt 
etiam  panacischironixdrachma!duae,exaceto:  Item  hinnulorum  coaguli  drachma  vna  cxvi- 
no:Et  fanguinis  marine  teftudiniscxiccati  drachmae  dua*  exaccto. 

C  Ex  Compofttts  ~\ero  S^nttdotus,c]U£  ab  ^ioollodoro  confecla  ej},&  *  Softrate,at^  alijs  cjui  tpfam  ab  eo  ex- 
ceperunt  commcnd.ua,  bxc  esl,  cjux  a  tesludtnts fangume nomen  acciptt:  Et  continet,  bcminis  cumini  fylue^ 
ftris acetabulum,  fanguinis  marina.' teftudinis exiccati drachmas  quatuor : coaguli  hinnulorum, 
.  aut  fi defit,  leporis,  drachmas  tres : fanguinis  hcedini  drachmas  quatuor.  Hcc  iimul  admifta  affu> 
fo  que  optimo  vino  coniuncla  rcpones.Cum  opus  fucrit  hinc quantum  cft oliue  magnitudo  fu 
mesjdilutum  qj  cx  vini  quavm  optimi  cyatho  medio  bibedum  trades.  Quod  fi  paulo  pdft  cgrotus 
antidotum  cuomat,  dcnuo  quantum  cft  oliu£  dimidium  ita,vti  diximus  modo\prebcbis.  Et  rur^ 
fus  f  i  rciiciat ,  quantum  eft  cgyptie fabe  magnitudo  tertio  propinabis ,  quo  prediximus  modo. 

C  Rufiicimedici .Anttdotus ad  V tper£morfus.  Accipitautem  Trifolii^ftachyoSjCrui moIiti,feminis 
rure fylueftris, ariftolochie rotundc,fingulorum  drach mas  oclo.  Hec  vino  comifta  in  rotulas  re> 
digito :  quarum  drachmam  vnam  ex  vini  cyathis  tribus  dabis  bis  ter'ue  lingulis  quibufq3  diebus. 

<E  ^Alta  i  trfbus  ab  Ettdemo  confnpta,qu£  ^inttocht  Phtlomitom  tbmaca  mfrtbitur,  Cuius  principium 
hocquidemcft. 

Difce  medclam  iftam  ferpentum,matris  amicus, 
Expcrtam  vicTtor  quam  docct  Antiochus. 

Conjicicndi  autem  Modus  ts  cjut  Jecjuttur. 
Radices  conuellc  mci,  qua*  pondera  drachmae 

Duplcnt,  fcrpilfi  fit  quoq^  pondus  idem. 
■  Sit  panacis  fucci  tantum,nam  drachma  triphylli 

ImpofitafruCtus  fat  crit  vna  tibi. 
Hinc  apium,  anifum  qj,  hinc  ammi,  fceniculum  qj, 

Semine  quod  q;  fuum  compleat  oxybaphum. 
Poft  orobi  tenuis  duplum  fupcradde  firinae. 

Etcoeant  Chio  ncctarc  cuncta  fimul. 
Tum  paruos  facias  aequati  ponderis  orbes, 

Qtnfq3  trahat  drach  mae  pondcra  dimidia*. 
Hos  quicuncp  Chio  mifcebit,6V  haurict  orbcs, 

Temnet  echidneadira  venena  fcrse. 
Officient  vnquam  ncc  fauia  phalangia,nec  qui 

Scorpius  oblique  fpicula  tenta  gerit. 
Singulaverdqua^hifcccarminibuscontinentur  ha?c  funt.  Radicum  mci,fcrpiIli,opopanads, 
fingulorum  drachmas  11 :  fcminis  trifolii  drach. i :  anifi,  fceniculi,  ammcos,  feminis  ap;i,  fingulo> 
rumacctabulum  vnum:farina'erui  tcnuiffimaeacetabuladuo:  vini  antiqui  quantum  fatis  eft  ad 
)  commifccndum,vt rotulas  hinccoficere  poffis :quas  in  vmbra  ficcatas  cx  tribus  vini  cyathis  triu 
obolorum  podere  dabis.  C  ^Anttdotus  Enneapbarmacos  td esl  ex  nouem  rebtts,  Heracltdis  Tartnttnt,c]uam 
ipfetnfuode  Serptnttbus hbro tr.idtdtt.  Habetautem, Myrrha* troglodytice,opopanacis,fucci papaue 
ris,fingu!orumdrach.ii:radicum  vitisalbaedrach.iiii,corticiimariftolochixlonga?  tantundem.ra 
dicum  pyrcthri  ratundcm:feminisrutaefylucftris,cuminia:thiopic!,  feminis  trifolii,  fingulorum 
acetabulum  vnum.  Omnia  ha*c  poftquam  attriucris ,  acper cribrum  traicceris ,  acctocommi(ce> 
bis,in  quo  gummi  maducrit,vt  agiglutinandi  vim  quandam  habcat:  tu  rotulas  indecoficics,  quas 
in  vmbra ficcabis.  Cum  ipfis  vti  volueris, dimidiam  dabis  ex  vino  vel  aceto  in  quo  ruta*  folia  dc^ 
ferbuerint.  Hoc  licet  faf  pius  diebus  fingulis  pcragas.intcgrum  tamcn  antidoti  pondus  drachmas 
duasimplcat:nam  fupra  hancmenfuramcxhibita,  vomnum  cxcitarc  folct:quarc  plus  duabus 
drachmis.dare  non  confulo.  Qiidd  li  vomitus  infurgat,nihilo  minus  plurics  adhuc  lingulis  qui- 
bus^que  dicbusantidotum cxhibcbis.  Opuscftinfupcra'grotum  alerc:cV  vino  diluto rccrcare, 
hoc^que  fcpius die  vno  facerc. Locus  quoqjdcmorfus caltia  diu  foucndus  crit ,  SC  in  his  fubmer- 
gcndus,qua'ipfumiuuarc  poflunt :  quod  dum  fit,ifa  collocanduserit, vt  deorfum  inclinct. 

(U ^4nttd'jtt'A  Dorothet  ad omn  um  Ripitimm icitu  excotttata.  Qua*  cotinct,  Corticum  radicis  vcrbafci 
fccmina*jfcminis  tntolii,iinguIorum  drachj :  opopanacis,  fe  piili i ,  mci,  coaguli  hinnuli,  fingulo^ 

rum 


DE  ANTIDOTIS 


rum  drachmas  duas:  feminis  apfj,amcos,feminis  fcenicuh,fcmi'nis  anifi,  fingulorum  acetabulum  E 
vnum : erui  in  farina  redacli  drachmas  duas.  Res  ficcas  contufas  cV  cribratas  vino  ariulio  coniun 
ges,  in  quo  prius  cV  coagulum  cV  opopanacem  diffolucris:  orbcs  q?  inde  conficics,quos  pro  viri^ 
bus  aegrotantium  dabis.  Nam  vehcmenter  a  vencno  detcntis  drachmam  vnam :  alijs  obolos  tres, 
ex vini cotyla  tribucs.  Vtcbatur quoq^  Dorothcus hac mcdicina ceu nobili  admodum  ad  Intefti^ 
norum  affecliones,  cV  eos  quibus  noxiam  materiam  ad  vchcam  fiuerc  volebat : ad  tufics  etiam  cV 
morbos  alios.  Caeteriim  percufTis  quidem  a  vcnenolis animalibus cx  vino,ccteris  autem  cx  aqua 
tribuenda  antidotus  cft.  C  ^ilta  Hybrtjh  ^icuti  roilrt  covnomemo,  ad ommum  Serpenttum  tclm  repertay 
atcjj  ab  ^pollomo Mempbite defcrtpta:  Quecontinet  Ariftolochia?,panacis,  fcminisviticis,finguloru 
drachmas  quatuor:cachryos,  myrrhx,  piperis,(efclcos  maffalcotici,  nardi  indica:,caftorrj,cinna' 
momi  nigri,pipcris  Iongi,fucci  cyrenaici,iridis,feminis  rutx  fyIucftris,finguloru  drachmas  duas: 
hyperici  drachmam  vnam.  Omniahaeccontrita  cVper  tcnuilTimumcribrurri  demilTavino  falfo 
affufo  fubigcs :  rotulas'que  inde  conficics :  quas  in  vmbra  1  kcatas  cx  vini  puri  cotyla  vna,cV  aquae 
cotylis  quatuor,  drachmae  vnius  pondcrc  forbendas  tradcs.  Vnam  praetcrea  ex  hifce  rotulis  con^ 
tufamacvino  difiolutamcommorfae  particula;fuperimponcs,adie(ftisariftoIochiacin  tcnuiffi^ 
mum  puluerem  rcdacTe drachmis  duabus,  itcm'que  erui  farinx quatuor.  His  nanque  diligentius  F 
attenuatiscomminutisque  vlcus  operies,ac  folioficulneodcfuper  immifio  vittamdcmum  cir- 
cumligabis.  (U ^nttdotm,cju£aduerjum  Viper^morfmthertacaejt.  Factttamenet adaliorum  Serpenttum 
icIm.  Hanc  Gallm  cx  ^lrabta  reuerfm  Cxftrt  obtidit,  cjua  multos  cx  commilttontbm  futs  a  Rabtdo  canedemor- 
fisX^a  Scorptontbm,  Phaianvtjs,  cxterts  cjue  Scrpentibm percujits.jcruauerat.  Accipitautem  Erui  infari' 
nam  redac^idrachmasxxv,radicum  vitis  albedrachmasxvi,feminis  rut£  fylucftrisdrachmasxrj: 
iridis  opopanacis,ariftolochia:longa* ,  fucci  papaueris,  zingiberis ,  fingulorum  drachmas  octo: 
cumini  aethiopici,  myrrhar,  cryngij,  fucci  cyrenaici,croci,  fcrpiIli,cofti,fagapeni,finguloru  drach- 
masfex.  Vinumaminaeuminfpcrgc,fubige,rotulas  confice:confectas  pro  conditione  virium 
aegrotantis  da.  Suntautcm  trcsoboli,  pondusantidotiintegrum,ad  percuffosquidemcx  vinidi 
luti ,  ad  reliquas  vcro  afTccTioncs  cx  mulli  hemina  vna.  (l  Medtcamentum  Vtperarum tcltbm  tmpo* 
nendum:  Qiiod  habet  Sagapcni,  pipcris,  fucci  cyrenaici,  opopanacis,finguIorum  partcm  vnam: 
chalbani,fulfuris  viui,fingulorum  partes  duas.  Rcs  quidcm  liccas  contundc,ac  pcr  tenuifiTimum 
cribrumexcute:fuccos  autem vbiinacctodi(ToIucris,liccisfupcrinfundes:atque  omnia  adenv 
plaltri  crafiltiem  rediges:laffomcmbrofupenmmittcs,cVficusvrtica!'ucfoIio  extrinfccusimpo^ 
fito  contcges.  ^Altud.  Cardamomi,  radicum  cryngrj,fulfuris  viufpipcris,  fingulorum  pars  vna:  G 
myrrha?,chalbani,  fingulorum  partcsdua::conficc  vtfupradiximus.  ^liud.  Ccntaurese,herbac 
pcdicularis,  radicum  pcuccdani,  fingulorum  partesaequales.  Haxcontufa,  cribrara ,  cV  ex  aceto 
fubaclachalbanocommifcCjcVquodiximusmodo vterc.  ^Ahud.  Cachryos, hcrba:  pedicularis, 
radicum  vitisaIbae,ariftolochi:e,fingulorum  partcm  vnam:myrrhe,opopanacis,finguIorum  par 
tcs  duas.  Hxc  quoquc  cum  aceto  vcluti  docuimus  fubige. 

Damocratis  ad  Reptilium  &  Canv>  rabidt  Morfum  ^midoti.  C  ^A  P.  15. 

QVoniam  vcrd  quc  carminibus  confcriptc  funt  medicinae  facilius  memoria  continentur,cV 
earum  pondera  lincerius  incorrupta  feruat,  ideo  mihi  fatius  effe  vifum  eft  Damocratis  vcr 
*  fus  hoc  in  loco  fubiungere,qui  ita  fe  habent» 
NVNC  autem  tradere  mcdicinas  volo, 
Qiiae  morfus  tantum  venenatos  fanent 
Cornutae,  viperarum,  afpidis,  cherfydri : 
Iclus  ferarum,  cV  puncluras  quoqj 
Apum,vefparum,fcorpfj,phalangfj. 
Hac  arte  ftruas.  Iridis  bis  quatuor  H 
AfTume  drachmas  primum :  tu  zingibcris, 
Succi  panacis,8£  fucci  papaueris, 
Radkurri  libanotidis,  femen  trifohj 
Cuiusq^  creticum  tamen,bis  quatuor. 
Ariftolochiar,  longam  dico,  cV  rutac 
Agreft  is  feminum  drachmas  duodeciim 
Radicum  vi  tis  albae  fex  bC  decem : 
Serpilli  verd  pariter  cV  fmyrnfj, 
Ponto'quemifil  nobiliscaftorfj, 
Tantundem :  fed  eryngfj ,  cV  feminum  apfj 
/Ethiopici  praefertim  cV  adhuc  noui, 
Cuiufqj  drachmas  appendo  ter  duas : 
Erui  cj3  candidi  cV  mundi  bisduodecim» 
Hsec  cuncla  ficca  cV  tranfmifTa  cribro, 
",  ;Exci'pe  vino.  Paruos  inde  fac  orbes 

R  otas'ue 


>  LIBER  SECVNDVS 

A    Rotas'ue  paruas.  Vnicam  drach  mam  dabis 
Huius  medicamenti,ex  hemina  meri 
Boni,non  commiftt,pinguis,cV  non  noui. 
Facit  dimidium  rcfolutum  aqua 
Tumori  ventris,atq3  turgido  colo, 
Et  quibus  incerta  cauia  quicquam  dolet» 
Alia 

Valdebonum  rcmedium,quo  vfos  etiam 

Jpfos  bibendo  noui  commorfos  male 

A  viperis  nupcr  captis,quos  vocant 

Pfyllos  (gens  haec  natura  non  ferme  folet 

Pati  ferpentes,neqp  aflueta  timet) 

Dedifle  t\i  alrjs  valdc  commorfis  male\ 
MoIIem  ficcabis  vmbra  melliflbphyllon: 

Siccatum  tundc,  mox  cjj  drachmas  accipe 
B    Inde  bis  oclo.Tum  longae  vcl  rotundae 

Ariftolochiae5drachmas  adde  decem, 

Siccx  tamcmchamxdryosdecem  quoq?: 

My  rrhe;  cV  bonae  dC  troglody ticx  item  decem. 
Ifteccontufa  fubtili  cribro  excute: 

Mellis  quod  fatis  dulcis  adde,cY  vnias. 
Datoquod  pcndctdrachmamvel  plusparum, 

E  vini  purioriscyathis  decem» 
Q_v  i  d  a  m  ev  Iongo  atcp  rccenti  folio 

Exprimunt  fuccum,  fic  qj  menfura  pari 

Vinum  coniungunt,  vt  6,3  bibatur  iubent» 

Menfura  vtriufq?  fint  cyathi  decem, 

Parum  vel  minus,autparumperariplius» 

Impofitum  quoq3  folium  attritum  prodeft» 
Alia 

C  Ciim  haecad  alias  ferpentes  feras  quidem, 
Tu  m  vero  eft  viperis  efficax  remedium» 
Semper  repofitum  habcas  coagulum 
Ceruini  pulli,recens  fit  praecipimus. 
Antiquo  reccns  ftomacho  plus  conuenit» 
Drachmam  rcpofiti  cyathis  duobus 
Vini  falerni,  dC  aquae  fat  quae  videatur, 
Admifce.  Praebe  quibus  dcntes  intulit 
Serpens,mox  vigilcnt  ambulent  Cj3  impera» 
Ac,  fi  demorfanon  hoc  prohibeant  loca, 
Balneas  petant,vbi  per  tempus  aliquod 
Maneant:  egrefli  6,3  haud  multum  poftea 
Rurfus,vt  dixi,capiant  coagulum. 
Alia 

E  Generc  eorum  quae  aduerfantur  venenis 
D    Antidotus  ea  eft ,  quae  ad  rabidi  morfum  canis 

Facit,latrandi  morfum  inferentem  amentiam, 

Et  aquae  8C  potus  omnis  inanem  metum 

Vfqueadeo,vt  fi  aquae  tantillum  videat, 

Et  conuellatur  *eger,&d  ftatim  tremat. 

Hic  &  vigilias  inter  dC  amcntias 

Iuges  degendo,commorietur  breui. 

Ac  quamuis  primo  effugiat  metum  aquac, 

Tamen  moxipfum  talesheu  cafusmanent 

Rcpente,quales  folent  commorfos  diu. 

Ergo  ne  tales  in  pauorcs  incidas, 

Velim  tam  facram  medicinam  pares. 

Nam  fi  quis  ipfam  quo  dicam  bibet  modo, 

Nullam  commorfus  fentiet  infaniam. 
Confice  hoc  paclo.  Cancros  fiuuiatiles 

Sormentis  vais  albae  fed  vinifcr  je 

Combure, 


DE  ANTIDOTIS 

Combure,  cV  tere,  tritos  ferua  pyxide,  £ 

Rurfus  cribratam  bcne  gentianam, 
Alio  conde  vafe.  Ciim  vti  opus  erit, 
Infpergc  cyathis  vini  fuauis  tribus, 
Myftraduo  parua  cancrorum  cincris,  dC 
Gentianae  vnum,  ficut  dixi,  contritae. 
Ieiunus  hoc  commiftum  forbcat  tribus 
/Eger  diebus  nullo  intermiflb,  iube. 
Lux  prima  fi  quo  cafu  prae  terierit, 
Duobus  alrjs  fimpliccm  menfuram 
Trades :  fecundo  duplum  die  porriges 
E  vini  cyathis,  vt  dixi  modo,  tribus. 
Quibufdam  rurfus  cV  tranfaclo  tcrtio 
Videtur,  tantum  morfu  vaftatos  graui 
Tres  fcmpcr  gcntiana:  dandos  obolos, 

SccundusadlitdoncccV  vigefimus,  p 
Tribus  ev  vini  cyathis  vcl  plus  parum» 
Alia 

Hanc  quocp  ad  eos  qui  timcnt  aquam  fibi 

Dicebat  Niceratus  conftarc,cV  fimul 

Amicis,qui  mirandas  iudicare 

Medicinarum  proprietates  queunt» 
Lycrj  Patarici  optimi  tres  obolos, 

Praeftarct  Indicum,  fi  id  adeffet  ubi. 

Dies  iubebat  viginti  duos  dare 

Ieiuno,  vt  dix(,  nuper  morfo,cV  ex  aqua. 
Facere  fuccus  britannicae  fertur  idcm 

Datus,  quo  lycium  praecepimus  modo» 
Hocquidam  etiam  multum  admirantur,  Duo 

Vrfinae  fellis  myftra,  duobus  aquae 

Admifta  cyathis,diebus  tribus  datum,  G 

Manev  ciim  primum  illucefcit,antecibun% 
Ad  morsvs  rabidi Canis, praefcrtim vbi 

In  rabiem  complures  incidunt  canes, 

Emplaftrum,  quo  aduerfus  faniem  vtor,habe, 

Qiiae  e  morfu  exit :  iuuabit,cV  fi  quid  nigrum 

Vulneribus  ineft  aut  liuens.  Vulnus  vbi 

Circiim  fcalpferis,emplaftrum  pone  fuper 

Per  longum  tempus,  atcp  vulnus  dilata 

Medicamento  quod  cruftam  cV  vlcus  ducat» 

Facit  ad  aliarum  ferarum  nihil  minus, 

Quae  virus  li  nquunt,  iclus,  atqj  morfus : 

Et  tela  prauo  madefada  toxico : 

Et  vlcus  omne,fic  vocant,moris  mali. 
Terra;  ampeliudis  nigrae  drachmas  cape 

Bis  quinque,bis  viginti.  His  adde  argenti  bong  H 

Tantundem  fpumae,  cV  tantundem  bituminis» 

Tribus  praedidis  par  fit  pondus  olei. 

Attica  pendat  propolis  decem  quater. 

Ariftolochia,cxTymphitum,cV  marrubium, 

Elenium'que,cV  chamelaeon  bis  haec  duas. 

Tres  iris  alba  ficca,tres  cV  fmyrnium, 

Tres  galla  non  matura:  fex  alumen,  dC 

Polium,quae  chalbanum  vno  vincat  obolo» 

Decem  cV  duas  thus  pendat  cV  dimidiam. 

Chalcitis  vfta  drachmas  tantum  quatuor 

Pendat,  centaurion  tenue  ter  duas. 

Bis  qui  nque  cV  decem  aftunde  mellis  attici* 
Confice  diligenter,  cV  praefens  afta : 

Nam  valde,fi  contemnas,vritur  cito\ 

Ergo  ampelitim  terram,cVargentifpumam 

ConcrecTc 


LIBER  SECVNDVS 


120 


A  Concredevafific"ulimagnocYnouo, 
Oliuo  affufo.  Mox  igne  lcni  coque. 
Denfari  ciim  videbis,alumen,atq3 
Chalcitim  fparge :  vasque  feorfum  aliud 
Colliquet  mel!a,chalbanum,eY  propolin : 
Ac  fi  quid  aliud  hquandum  adfit,liquet. 
Haec  vbi  fatis  ferbuerint,transferas. 
Oliuo  iunda  ciim  ferbuerint  parum, 
Nec  plus  inquinant,  infperge  puluerem 
Quem  tufa  radix,quem  caulis  herbe  dcdit. 
Hisa<fu's,  ftatim  vas  ab  igne  transfcras. 
Et  commifcendo  vbi  refrixerit  parum, 
EfTufum  validaemplafirum  fubiges  manu. 

Subactum  ferua,fed  contcclum  corio. 
Vulneri  cufpis  quod  lntulit  hoc  prodeft, 
B  Venenocufpisillita.Prodeftquibus 

Serpens  venenum  intulit,atq3  fera. 

Vnus'que  idcirco  cft  omnium  curae  modus* 

Omnibus  carnem  vulneratam  protinus 

Scalpello  circuncidc,vcl  igne  amputa. 

Ventofam  poft  haec,ni  Iocus  vetct,infer, 

Acutis'que  cY  vrentibus  medicinis 

Vulnus  feruabis  latum  multo  tempore» 

Hoc  nos  in  libro  docuimus  alio, 

Illis  fcnbentes  qui  medicinas  volunt 

Conficere,  quae  vrenubus  cYfcalpro  fiunt. 
Vtatvr  idemantidotis,quasdocui 

Bibendas  illis  quos  commorfit  vipera. 

Bibendum  trade,cY  hinnuli  coagulum. 

Bibendam  trade  gentianam  rabido 
C  Canecommorfis,acqii3;dixireliqua 

Iftis  prodeffe,  nam  haec  conucniunt  quoque. 

Cyrencs  fuccus,  is  G  non  adfit,dabis 

Quem  Medi  mittunt,  quantu  pendet  obolu* 

Duobus  e  calentis  cyathis  aqua;. 

At  genuana;  quod  tres  obolos  trahit, 

Multum  radice  fuccus  eft  prafftantior. 

^inudou  ab  Hera  confa-ipt£,  qu£  Ci?4  Tlxriac* funt:  Quasq;  &  nos 

experti  fumiu .  •  C  *A  P.  l 7. 

THeriaca  qua  Marcus Imperator  vtebatur ha?c recipit,  Seminis  trifolrj  quod bitumen  pluri- 
mum  oleat;ariftolochixrotundae,mta;fylucirris,erui  permoliu.pondusafquale.  Omnia  hec 
inter  fe  vinocomifce,rotulas  confice  drachmarum  quatuor,quarum  vnam  dabis  ex  vino  et  olco. 

^ilia.  Fraxini  foliacontude,cxprimc,  cxpretTum  fuccum  bibendumda:quodabexprefilonefu 
pereft,vulneri  impone.  *Aha  adPhalangwrum  icitts.  Vni  rotulae  trigonis  pafiilli,piperis  grana  trC' 
*  D dccim  admifce,cV  folrj  herbae  grana  quadraginta,  commifta  ex  vino  diluto  calcfacto  bibenda  tra- 
des  quotidie  vfque ad  trcs  dics.  *Aha qu£  ad idemfaat:  Et  conunet,  Ariftolochie  longe 5  i,cumini 
aethiopici  obolos  tres,  feminis  rutae  fylucftris 5 vi,  fucci  cyrenaici 5  irj  cY  femis,  rubricae  lemniar  5  x, 
myrrhae^  vrj,  opobalfami'5  virj,  pipcrris  albi  5  cYfcmis,cachryos5  lirj.HafCtufacYcribrata  mclli 
concorporato : cY ex aqua  calida datomagnitudine fabae aegyprie: q> fi impenfius  obniti  volucris, 
duplum  porrigcs.  ^iliapojltlxriacalesantidotosconfcrtpta.  Nefcioramcn  quopacto  Afclcpiadcs  or 
dme  non  feruato,poftea  quam  potioncs  duas  ad  coxcdiccs  fcripfit,rurfus  ad  antidotos  reucrtatur, 
defcnbat  q;  cam  quam  Zopyriam  appcllant :  Et  aliam  quandam  cx  multis  rebus  compofitam  vc 
nenis  ommbus,vt  inquit,aduerfantcm  tam  ante  cp  poft  atTumpta :  vulem  infuper  dcmorfis  a  cane 
rabido,laborannbus  q$  morbo  laterali,ct  lntcrnis  dolonbus  omnibus,ira  vt  muhcbrcs  affcdioncs 
quocf  leuet.  Poft  hanc  rurfus  aliam  plurimi  vfus  fubiungit  ex centum  rebus  conflatam, cxcellcn- 
ter,vt  ait,ad  vencna  cY  eos  qui  fumpta  ccrulTa  fuffocantur  facietem.  Dcindc  ab  his  aham  adhuc  cx 
rubrica  lemnia  confcctam,de  qua  dudum  antca  mcntioncm  fcci,  ciim  Damocratis  vcrfus  tranfcri 
bcrcm.  Illa  igitur  quarex  ccntu  rcbus  eiTomttTa,  fatis  mihi  reciflfe  vidcbor  fi  Zopyriam  vocatam, 
huic  q?  aliam  fubfequentc,cY  vltimd  lllam  que  a  rubnca  lcmnia  cognominatur  cxponam,prctcr' 
milTajVtdixi^centum  rcrum  antidoto,  qucceadcm  cft  cum  illa  quam  Andromachus  confcriplir. 

C  ^Anttdctns 


DE    ANTIDOTIS    LIB.  II. 


C  ^fntidotus  Zopyriafactcns  ad  Omnta,jedpr£cipuead  Vencna,  Iecommorbos,  Ventris  mjldtiones,&  Inci^  E 
ptenfes  acjuas  inter  cutem  effundi,  maxime  ~\>ero  cjudndo plits jlatws  cjuam  acju£  dfjuertt.  Accipit  autem  My  r^ 
rhx5  v,  fpicae nardi'5  v  cV femis,croci 5 iirj  8C femis,rIorum iunci odorati 5 lj  cV mediam,cafiae5  iirj, 
cinnamomi 5  tres,  piperis  albi  drachmam  vnam  3C  mcdiam,  thuris drachmam  vnam  dC  obolum 
vnum,cofti  drachmam  vnam.Ex  his  mclle  attico  exceptis  rotulas  conhcc,nucis  auellanae  magni- 
tudinem  non  excedentes,quas  cx  vino  aut  aqua  dabis.  C  ^Alia  <Antidotm  cjux  dd omnta  Venend  tdm 
ante  cjudm pofl  dfjumptd  conjcrt.  Demorjos  cjuocj;  a  Cdne rabido,  Lateris  morbo  labordntes,  Internis  doloribus  >e 
xatos,fdndt:  dc  Mulierum dolores  morbos  iffublcuat.  Habet autem  Radicis  dulcis drach.vi  obo.i  fcmis, 
fcminis dauci crctici drach.  vi  ob.i  femis,  opii  drach.iiii  ob.ii,  caftorii  drach.  ii  ob.i,  piperis longi 
drach.vi  ob.  iiii,cofti  5  vi.  obo.ii,fpicae  nardi  drach.  vi  obo.i  femis,ca{iae  nigrae  drach.v  obo.ii,thu 
ris  mafculi  drach.i    femis,  fefcleos drach.v  obo.ii,fcordii  drach.vi  obo.  ii  lemis,  (ucci  hypccyfn> 
dis  drach.vi, acori  drach.ii,  foliorum  malabathri drach.  vi  obo.i, fjgapeni  drach.ii, fruclus  balfa- 
rni  drach.v  obo.ii,  myrrhae  drach.vi.croci  drach.vi  obo.ii,ftyracis  drach.vi,  cinnamomi  5  vii  obo. 
ii,  zingiberis  drach.vii  obo.  ii,piperisalbi  drach.v  obo.ii,  phu  drach.v,petrofclini  drac.  iiii,  nardi 
gallicanae  drach.iiii  obo.  ii  fcmis,hyperici  drach.ii,fucci  acaciae  drach.ii,  gcntianae  drach.iii/,iri. ' 
illyncae drach. ii,  anifi  drach.  iii,  thlaipcos  drach.  vi  obo.ii  fcmis, rofarum  ficcarum  drach.  iirj,mei  F 
drach,ij,gummi  drach. ii,  cardamomi  drach.  iirj,  florum  iunci  odorati  drach.vi  obo,ij,opopana^ 
cis  drach.vrj,opobaIfami  drach.vi  dC  femis,  chalbani  drach.  iij  obo.  ij,  terebinthinae  drach.in  obo» 
ii,agarici  drach.vii  &C  mcdiam,cyphcos  drach.vi,bdcllii  drach.vi,fcincidrach.h,  amomi  drach.ui, 
pohi  drach.v  obo.ii,  diclamni  drach.vi/eminis  rute  fylueftris  drach.iiii,figillt  lcmnici  drach.it  fe- 
mis,irionisdrach.iiii.Hecomnia  cx vino  falcrno  ct  attico  mcllccommifce.  fL^b.a^ntidotin  cjh£ 
tdmdnte  Vencnumcjtidmpoil  afjumpta  hommem  a  morte  liberat:  cju£  cjue  fi  cum  alijs  medictnis  exhibeatur,im^ 
pedimentum  nullum affert.Quottes  autem  exhibttafuerit  coufcj;  naufeam  concitat ,  cjuoad mortiferum  omne excu~ 
tiat.  Habetautcm  Rubricaelcmniaefigilloobfignata:  drachmas  duascV  obolos  totidcm,bacca^ 
rum  iunipet i  drachmas duas.Harc  minute  contrita  olco  qi  quam  bono commifta,  ex  mulfo  dabis 
nucis  auellanae  magnitudine  ♦  C  *Ad eos  cjui  a  Rdbtdis  cdntbus  morfi  in  acjudrum  furmtd.ncm  deuenerunt, 
^Anv.dotum db ^Apljrodd fumptum,  Lathyridis  vncia  vnam ,  caftorii  drachmas  tres.  Cominuta  haecad 
drachmae podus  ex  hemina  vini  rofacci  bibenda  trade.  C ^4u6lom eiufdem dd ^cjudrumformtdmem 
Viluld.  Caftoriidrachmam  vnamcVmcdiam,8^1athyridis  grana  nouem.  CommifceSc  exhibe, 
C  ^td  idem  ^Anttdotus  dlid  a  Nicoflrato  accepta:  Quae  continet  Caftorii  drachmas  06I0,  lycii  indi^ 
ci  drachmas  quatuor,  gentianaedrachmas duas,  cancrorum  cxuftorum  drachmam  vnam  &C  me-  G. 
diam.  Cundahaecmcllicommiftadato.  C ^d \Acjuarum  formidinem admirabile.  Si  quisaquamin 
quafabri  ferrumintinguntartifice  infcio  bibendam  praebuerit,  valde  mirabitur.Vt  autem  qui 
iam  tn  aquarum  formidinem  dcuenerunt  bibant,pannum  fuperimmites  poculo,  qua  parte  egrc^ 
ditur  aqua  &C  bibit.  Gentiana  quoque  per  fe  ipfam  ex  aqua  data  confert  trium  cochlearium  men 
tFortafTe ad  vi  fura.  C ^4maranthi grammatict^ad  Dolorem  pedum  ^4ntidotus}cjua& ipfe~\fm jum.  Habetaute  Rhei 
^aaru  morfus  pontici  drach.x,  piperis  albi  drach.  viii :  petrofelini,  agarici,  hy perici,  acori,  eryngii,  fingulorum 
drach.vi :  cardamomi,  thlafpeos,  acaciae,  fucci  glycyrrhizae,  rofarum  ficcarum/ingulorum  drach 
rnas  quatuor :  feminis  fceniculi ,  ariftolochiaelongae  dC  rotundae,  fingulorum  drach.ii:baccarum 
rufci  drach.iii,  feminis  apii  drach.iii ,  feminis  napi  fylueftris  drach.iii ,  zingiberis  drach,  iii> 
gentianae  5  vi,  fcinci  drach. ii,  thuris  drach.v,phu  pontici  drach.iu,irionis  drach.vi,iri- 
dis  iIlyricaedrach.iii:cafiae,Iiguftici,florum  iunci  odorati,fpicae  nardi,fii,fcorpiu^ 
ri,  lingulorum  5  vi:melIisquodfufHcit.  Exhacfinguhsannis  dato  quan^ 
tum  eft  nucis  auellan^  magnitudo»  ~4lia  cjua  ytor.  Chamedryos  drach 
mas  quatuor,  fcordii  drach.iii,  petrofelini  drach.  iii,  cardamomi 

drach.iii:marrubii,getiana,}  fingulorum  drach.  qua-  H 
Wor :centaurii  drach.  iiii  &c  fcmis ,  ariftolo' 
chiae  rotundae  tantundem ,  mellis 
quantum  fatis  eft.Dabis  ex 
hac  fingulis  annis  nucis 
auellanaemagni^ 
tudine* 

F  I  N  I  S 


Galeni 


GALENI   DE  COMPOSITIONE 


MEDIC  AM  ENTOR  VM    LOCALIVM  SIVE 
SECVNDVM    LOCOS    LIBRI  DECEM 

lano  Qnrutrio  c^iedico  iam  mlatmum  fermcnem  conucrji,  ac  denuo  pofl9ficaai 
^facchelli  J^l/edici  Alurinenjis  cmcndationem.plurimis  in  locis  adz-eterum 
crxcorum  codicum  amujsim  caHigati . 

A  R  C  V  II  E  N  T  V  M      P  R  I  M  I      L  I  B  R  I 

Continet  Medicamentaad  Pilorum  ocfummce  Cutis  capitis  Arfectiones. 
Qutd  ^4*endum  Hoc libro,  ac  de  Drfferentijs,  &  ^Affecliombus ,  Pilcrum. 

Vdd  non  folum  isaffectus  qui  curatur,airationan  ipfam  indicct.fcd 
q>  tum  ipiius  a?gri  tempcr3mentu,tum  arrectaeparuculae  natura.no  pa 
rum  limul  indicent.antea  m  comentarrjs  de  medendi  mcthodo  cft  m5 
ftratu.Quemadmodu  ct  quo  modo  quts  ex  fimpliabus  medicamentis 
pcr  fe  copofitu  aliquod  faaat,  compendio  quide  m  illa  ipfa  mcthodo , 
fufius  vcrc  m  feptem  l.bns  antc  hunc  ltemasdius,  ocm  cdponcndoru 
medicamentoru  vniuerfalc  viam  acrone  oftendimus.Nunc  vero  quo 
modo  quis  per  lc  vniuerlali  via  ac  rone  mcdicamctoru  facultates  prac^ 
paret  ad  fingulas  partes  congruentes,  atq:  rjs  quae  a  prionbus  mcdicis 
inuent3e  funt  recte  vtat.percurrere  propolirii  eft,  a  capite  imuo  facto , 
ficuri  oibus  qui  nos  prascelTerunt  eit  vilum.  Acadunt  aut  capiti  plurima:  affecnones  cu  reliquis 
cibuspartibuscomunes^verumcapilloruafrectioncm  cum  paucis  comunem  habet,  propterea 
a  ct  pilofum  eiTc,  ex  pnmaria  rone  haud  multis  meft.  Generario.n.pilorum  cadem  eft  quar  terre: 
na^centiu,quem3dmodu rn  hbns de  temperametis  eft demonftraiu.  Qucadmodu  aut in  rjs  quar- 
dam  artc  cV  arbitrio  agricolae,qua;da  vero  luxta  naturales  cauias  proucniunt ,  codcm  modo  cY  m 
alalium  corponbus.  Aruo.n.cuipiam  trmcu  aut  hordeu  aut  quidpiam  caeterorum  ccrealium  femi 
num  in  fe  natcru  habcn.ea  piloru  parte ,  quz  in  regione  fupenon  producit,  caput  fimilatur.  Pili 
veroquiin  vniuerfo  corpore,  castens  herbis  limilcnabent  generationem:non  enim  fecundu  pri 
D  mam  ronon.fed  pcr  accidens  quodda,natura  eos  generare  lolet.  At  pili  aim  palpebraru ,  rum  fu^ 
pcralioru , non  parua  vtilitatem  animalibus  exhibere  oftendebant :  menri  verd  cV  pudcdor u  pili 
minoris  vulitatis  gratia  producu  vidctur.  Quapropter  ct  affectiones  pilorum  in  oculis  cV  fuper^ 
aIrjsinpnmisnosadfuicurationcadhortannjr:fecundum  vero  Iocum  capitis  capillorum  affe- 
criones habenf.deinde menti cx  pudendorum.  Sunt aut pdorum affecriones, pcrfecca  pcrdirio, 
&  coloris  lpforum  alteratio ,  velut  rn  vitiligine  alba ,  -(Leuce  Grarcis  appellata ,  y  hen  confucuit. 
Ad  haec  ctiam  ln  alopecrjs  :\  ophiafi  non  modicu  atq:  tndecorum  detrimentum  iimul  capillis  ac- 
ccdit.  Quida  igif  promiferunt  veluu  has,lic  ct  lndpicntem  caluiciem  fe.nc  augefcant,  proh;bim> 
ros: funt  autem  qui  hoc impoffibile etTe  dichtanc  Ad  alopedarum  aut  cV ophiafis  curattonc ac^ 
cedentcs.pharmaca  fcnpferunt  per  qux  perfecta  ipfaru  fanarionem  pollicenrur.  At  vero  plenq^ 
medid  exipforum  vfu  aliq  n  non  foliim  fuccetTu  longe  fruftrantur,fed  ct  %'ehemcnter  nocent .  vt 
affectioipfaincurabilis  reddaujr:quodfane  iptiset  arcaalia  pharmaca  conringit,  quibus  citra 
methodi  rationem  vruntur.Ego  vad  id  quod  Hippocrates  prcccpit,in  artis  openbus  faccre  fem 
perannitor:nimirum  \  Vtquodauxilrjlocoadhibctur.vdutillefaipfit,  iuuet.vdcate  non  no-  i.Eni«S.t  t 
ceat. Quodverd  pharmacorumcirramethodum  vfusnonfolumnonprofit,fed  frcquentcr  eua  5°-3 
oblitjhinc  fane  dilcere  licet.  Iam  verd  ordiendi  quod  propofaimus  tempus  adeit. 

QumtaClalTis.  '         Q.Q.QQ.Q.  Dc 


DE   COMPOS.  PHARMAC 


T)e  ^4lopecid,Caluicie,&  Ophiafi.  C<AP.    17  E 

QVcmadmodum  *  planta:  aliqux  ob  humons lnopiam  rcficcate  corrupuntur ,  alique  vcrd  A-h  f-7- 
ob  humoris  alicni  ab  ipfaru  natura  comercium ,  eodem  modo  cV  capilli  aut  propter  humo  l,*ol-s° 
rum  cx  quibus  nutriri  confueuerunt  inopiam,aut  proptcr  eorudem  vitiationem,accidic 
vtcorrumpat.  Et  proptcrinopiam  ianehumoru  Caluiciesc6tingit:,ppter  vitratos  verd  humo- 
res  Alopecia ,  di  Ophialis:  vnu  quidcm  ambae  fecundum  morbofam  affccftione  malum,  nomina 
autiuxtafigura  habctcsdiucHa^icrpenti.n.flmilislxfacapitis  parsin  ophiali  apparet:alopccias 
aut  ob  id  appellatas  ferunt,q>  vulpibus  frequeter  accidant.Nos  aut  proptcr  quid  (ic  appellari  coti 
git  non  quaerimus:  vndc  vcrd  oriantur  caufam  qua?rentes,ea  ipfam  humoru  vitiatoru  redundan- 
tiam  compenmus.  Quale.s  aute  tandcm  fintcorrupti  humores,excolorecutiscapitis  cognofces: 
aliquibus.n.mutata  albidior  apparetjaliqbus  nigrior,  aut  pallidior.  Quare  in  llhs  primum  torius 
corporis  purgationcadhibebis,aut  pharmaco  pituitam  duccnte exhibito ,  aut  quod  bile  pallida , 
aut  nigra  trahit , coniecftura  redundantis humoris  ex colore cutis facla.  Ego  vcrd  fcmp  pcr  hiera 
purgaui :  aliqn  veratro  nigro  adiecto ,  vbi  atre  bilis  expurgare  volui  humorem :  aliqn  fcamonia, 
ii  amara  bilis  purgandaetfet  :ti  verd  pituitofumexuperareconiccitlem  humore ,  nihil  admifcui, 
Tales enim  prxfcrtim  ex capite,hicra ex colocynthide  purgare cofucuit,  iimul q^cum  his ct alios 
quofdam  humorcs,ctiam  fl  fcamonia,aut  vcratru  nigru,  aut  epithymum  non  atlumpferit.  Quin 
SCexaloe  catapocia  quae  tum  fcammoniam  tumcolocynthidem  admiftamhabet,  vtilitcritaaftc-  F 
clos  purgare  folent.  Caetcriim  poft  totius  corporis  purgationcm,pituitam  per  os  duccre  praeftar, 
-fGrarci  throqM-y  /m.ctTi£eiv  dicut :  }■  deinde  vfqueadeo  affecfto  Ioco  remcdia  admouenda,de  quoru 
copolitione  dicerc  aggredior.Oportct  enim,velut  in  alrjs,fic  cV  in  his  affcdioni  mederi,cuius  ac^ 
cclfio fiuc fymptoma cft viiium capilloru.  Si quide" igitur vitiatushumor circa vnu Iocu fucrit  A.li.4. f.7. 
colIc<ftus,fcopus  mcdcndi  crit,vt  is  qua  celerrime  euacuctur,  prius  cp  ab  ipfo  cutis  in  quenda  ma-  c*.fo.j©l 
lum  habitu  dcducatur  tm,vt  ctiam,fi  quis  vitiatu  ipfius  humore  cuacuet,cV  boni  fanguinis  inHu^ 
xum  praeparet,is  adco  ct  a  malo  in  ipfa  habitu  prius  indudo  corrumpatur.Si  itaqj  vitiatu  humo- 
rcm  in  cute  euacuare  volueris ,  difcufforfjs  pharmacis  opus  habebis.  Atqui  cotradicct  forfan  ali- 
quis,comunem  fcopum  in  omnibus  affecftionibus  qua?  ex  inHuxu  humorum  fiunt ,  contemni  ac 
fubucrri  ratus,  repelii  iplo^  dcbcrc  atfcrcns,partcm  refrigerando  acadftringendo,non  attrahi  cal 
facicdo :cfle  aut difcutToria  mcdicameta  oia  racultatc  calida.  Et certc  afflrmamus  nos  quoqj  vcre 
haecdicla  cfle.Incipicntcs.n.ophiafes  cValopccias  per  hmoi  pharmaca  prohibere  oportet  ne  au- 
gefcant :  non  th  iam  principium  ipforu  alopcciam  aut  ophiatin  appellari,ficut  ncqj  fcabicm,neq3 
lepram  lam  appcllamus  quarex  impetiginc  orditur.Ego  itaq^  qucadmodum  noftis,  etiam  iam  fa 
cftas  alopecias aliqn  fola  purgationc  fanaui,nullo amplius  mcdicamento  poft ipfam  ad  locu  affe-  G 
clum  admoto.  Vt aCit ampliore eius  rei  expericnria facerem ,  ex  eiufmodi  quopiam  fucceiTu  fum 
impulfus.  Adolcfccns  quifpia  bonat  habitudinis,cV cxercirrjs  adfuetus,hanc aflecftione  in  capite 
fiabebat :  erat  aut  fatis  familiaris  mihi ,  vt  vicftus  rationc  ctiam  ipfius  qua  iam  per  tres  aut  quatuor 
menfes  vius  erat,probc  noflem : explcbat.n.fe quotidie fermc  fungis.  Hunc  naqj fola  hicra ex  co 
locynthide  purgaui  bis  in  quinqj  diebus:  in  pnma  fane  purgatione  quatuor  ex  ca  drachmis,in  fe 
cunda  quinq^exhibitis.Prius  q)  vcrd  ad  has  purgationcs  pcrucnirc,catapotia  exaloe  vndecim  ei 
prafbui,ciceribusferc  magnitudincm  parem  habenua.Habentautcatapociaha?c,CoIocynthidis 
parte i:aloes 6V fcamonia;,  vtriuf.ja partes  rj:his cgo  vnam  partem  fucciablinthrj  mifceo.  Antea 
verd,ct  maftichen  chiam  &1  bdelliu  adieci,hoc enim  modo  Quintus  vtebaf.  Vcrum  ^>ptcr  quid 
careiecerim  poftea,alio  fermone  explicabitur,que  in  copofitionis  purgantium  pharmacorum  li 
bros  referuo.Cu  tgitor  pofthas  tres  purgatioes  homini  pituita  ccapite  deducere  p  apophlcgma- 
tifmos  velle,atqj  deinde  pharmacu  quodda  ad  affeda  parte  adhibere ,  contigit  ipfum  de  repente 
in  ^fecfiione  quanda  ablcgari :  in  qua  cu  boni  fucci  cibis,de  quibus  a  me  audierat,  vteref ,  poft  dics 
forte  viginti  redrjt  ab  aftedioe  circa  capillos  penitus  curatus.  Ex  hoc  fane  fucceffu  inci  tatus  ego , 
cum  in  alrjs  eandem  curationc  feciflem ,  expedaui  vt  videre  quid  citra  pharmacoru  ad  caput  ad-H 
liibitionem  eflet  fecuturu.  Curatifuntitaqj  oeshocmodcmontniniaminueteratishmoiexpe^ 
riennaepericulufeci.DifflcuIter.n.eluunturin  hiscutiadmoduinfidetes  ferofi  humores:multo 
vcrd  magis  in  fjs  cjbus  ia  ipfa  cutis  ad  malu  habitum  peruenit,  defparada  eft  g  folas  purgationes 
curatio.  A  tqj  haec  quide  neceflarid  pfatus  fum.  C^tenim  de  pharmacis  affecfhoni  huic  comodis 
ia  dicere  inci  pia.  Euacuatiua  igitur  omnino  efle  oportet  ipfa  affligctis  humoris,  veriim  euacuare 
nihil  poteft  quod  non  difcutiendi  vi  fit  praeditu ,  ea  verd  vim  citra  calefaclionc  habcre  no  poteft. 
Sed  fi  quide  ex  vehemcter  calfacientiu  numero  fuerit,cute  exuret:  q>  fi  verd  no  vrat,  in  principio 
quide  praeclare  iuuabit,progreflu  verd  tpis  cuticula  capitis  fuper  reficcata  talis  euadet,qualem  in 
caluis  videmus.Non  th  limpliciter  moderate  calidu  efle  pharmacu  oportet ,  fed  intra  videlicet  fi- 
nes  fcopi  .ppofiti  accedes.Nam  cV  tenuium  partiu  ipfum  efle  coucnit,quod  fane  in  altu  fit  .pgref- 
furu,vnde  radices  capillor  a  generationis  fux  principiu  habct ,  cV  vi  qualem  diximus  pditum :  pg 
id  quod  craffior  fit  cV  durior  capitis  cutis ,  cV  ob  id  medicamento  opus  habeat  efHcaciore.  Itaq^  li 
fijpra  lioc  q>  vitiatos  humores  difcutiat,et  idoneum  fit  ad  bonu  fanguine  attrahendum ,  velut  eft 

thapfiaj 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  I. 


I  2  2 


A  thapfia,optimum  fanc  pharmacum  cft ccnfcndum.  At  verd  ciim  thapfia  longe calidior fit  cp  affe 
c°tionifitex  vfu,mcritdcius  adhibitioncm  pcr  fe  vitamus:exuIcerationcs  cnim  incutcexcirarc 
confueuit,cV omnino  phlegmonofa  cedemata.-quapropter  necefTarid  quaeda  qua:  eius  vehemen 
riammitigcntadmifcemus.  Idipfum  vcrdccratumexolcoapparatum  praeftare  poteit:  litautcm 
tenuium  partium  oleum  quale eft  Sabinum , praeftatitem  modcratc cfle  vctuftum.  Ad  hanc  rem 
confert  item  oleum  Ctcinum,  quod  mox ab  inttio  eiufmodi  naturam  habct,qualc  praedidhim  cft 
Sabinum  inueteratum.Qudd  fi  neutrum  horum  ad  manum  lit,cx  reliquis  graecis  olcis  citra  oIea> 
tum  germina  apparatis  quodcunqj  tandem  admtfcemus ,  praefcrtim  ft  fit  vetuftum.  Perfpicuum 
itaq?  elTe  optnor  oleum  cx  Ibcria ,  aut  Hifpania ,  aut  quomodocunqj  qiiis  eam  appellare  vclit ,  fu- 
giendum  cfle,item  CJ3  quod  ex  oliuis  non  dum  plene  matuns  apparatur,  Omotnbes  6V  Omphaci 
num  Graecis  appellatum.  Vfus  fum  autem  5V  fola  thaplia,vehcmenti  eius  facultatc  larga  aquae  ad 
miftione  exoluta.  Veriim  de  thaplja,qui  ipfa  vtitur3fciat  opus  eft,  maximam  dtftercntram  efle  re- 
cetis  ad  vetuftiorcm :  vis enim  huius pharmaci  poft annum multiim cxoluitur , atqj amplius ad- 
liuc  poft  duos  annos:  audcret  autem  qutfpiam  dicere  inutilem  pcnitus  eius  vfum  ad  tricnniu  pro 
grefiae.Haec  igitur  haud  ignorans,imparem  aquae  modum  admifcebis,  Ad  rcccntcm  cnim  pluri^ 

Bmumaquaeaddcs,camc|3  fa:pcfingulisdtebusillines:ad  eam  verdquae  pcrtcmpusimbecillior 
redditacft,minusadfundcs,  qud  cV ob crafittudinem  diutius  adhaerere,cV  propterliquiditatcm 
non  ftatim  defluerecontingat.  Quin  cV  cum  compofitum  pharmacum  paras  quod  thapfiae  admt 
ftioncm  requirit,qualc  eft  quo  cgo  affidue  vtor,non  aequalc  femper  pondus  thapfiae  admilccbts , 
fcd  quantum  pro  tcmpore  aetatis  eiusconuenit,tantum  ipfum  pondus  augcbis.  C:eteriim  dc  hac 
tota  re  paulo  pdft dtligcntius cum  ad  compofita  peruencro  dtfieretur ,  vbt  prins  omnia  1  implicia 
Aibidem.g  pharmaca aftccftioni  hutc familiaria reccfuero. "Etentm  ex his quae fortiter  calfaciut,  eft  Euphor^ 
bium :  quae  autcm  fufBcicnter,Laurinum,fiuc  oleum  fiue  vnguen  tum ,  aut  quocuncp  tandem  no 
mine  id  appellare  vclis :  nam  cV  his  vna  cum  calfaciendi  acdifcutiendi  facultate  ineft  vis  adtrahcn 
di  fanguinem  in  locum  ab  ipfis  calefacftum.  Licet  igitur  ipfis  6V  per  fe  vti ,  euphorbium  qutdcm 
in  oleo  laeuigando  foluendo  'uc,laurino  verd  folo  citra  alterius  admiftionem  illiniendo :  11  tamcn 
nimis  fluidum  appareat,parum  cerae  addatur.  Ctim  verd  multo  calidius  fit  recenseuphorbium,  ii 
quidem  eo  quod  duorum  aut  trium  annorum  cft,vteris,ad libram  vnam  romanam  olei,  euphor- 
brj  vnciam  vnaminrjcics ,  quaefane  duodecima  olei  pars  exiftit.  Reccnti  verd  euphorbio  parce 
vtaris,quam  minima  eius  parte  primiim  admifta,aut  etiam  cerae  vncia  vna  infuper  addita,  qud  vi 

C  deas  quantum  hominem  excalfaciat :  licebit  enim  tibi  vbi  rurfus  vtt  voIes,denud  addere  fiuc  oleu 
fiue  ceram  malis.  Eodem  modo  etiam  thapfia  vtendum  eft ,  omnibus  q^  fortibus  medicamentis. 
Peccatum  enim  infra  modum  nullum  detrimentum  affert,  fupra  verd  aliquado  exafperat  6V  exul 
ccratcutem,inflammationem  cjj  fufcitat.Et  fane  vbi  in  fequentibus  copofitis  pharmacis  qncp  eu^ 
phorbium  aut  tapfia  fcnbatur ,  pondus  ipforum  in  vtgore  exiftcntium  non  veterum  intelligere 
oportet.  Valde  enim  vetufta  omnino  fugere  oportet ,  non  folum  in  his  pharmacis ,  fed  omntbus 
ctiam  alrjs ,  quae  videlicet  fucci,cxl  liquores ,  6V  flores,  cV  folia,  cV  fructus,  6V  radiccs,  cV  femi na  exi^ 
ftunt ,  quando  fane  ctiam  Metallica ,  per  longioris  temporis  fitum  cVipfa  viribus  infirmantur. 
Vtimur  tamen  quibufdam  pharmacis  viginti  aut  ctiam  triginta  annorum,  proptcrca  qudd  non 
dum  vergentem  omnino  habeant  aetatem:alia  cnim  aliam  tum  vigentem,tum  vergcntcm  fcu  in 
clinatam  aetatem  habent,atquc  etiam,  fi  ita  dicere  ltbeat ,  fcnecftam.  Vnumquodcp  autcm  propnfi 
vigorem  rjs  qui  ea  faepe  viderunt  indicat ,  tum  ex  odore,tum  ex  guftu,aIiquando  ctiam  cx  colore, 
cV  fecudum  crafiitiem  compage.  Quemadmodum  in alrjs  omntbus  pharmacis  non  lolum  qudd 
calefaciant  operaeprettum  eft  cognofcere ,  fed  6V  quanta  diftantia ,  quanto  que  ordinc  id  faciant . 
Siciteminrjs  quae  alopecrjsconferuntpharmacis  nofle  oportet,q>  calidifilmum  quidcmcx eis 

D eft cuphorbium.Eo  autem  minus  calidum  eft  thapfia,poft thapfiam  autem  finapi  &  nafturttum.  r rbicuwj. c*r 
luxtaaliumautemmodumlimnitisnullihorum  fecundumeft  :  habet  autcm  praetcr  hanc  duas  damumi.n*- 
aliasappellationes,namcV  Adarcium  cV  Adarce  vocatur.  Pofthaecfucccdunt  fulphur,  cVnitri  ftttrttum.legt 
fpuma,ipfum  q$ nitrum  molle  vftum,cV  quod  Berenicariu appellatur : qucmadmodu  cV  Aphro-  *** coicx V" 
nitrumalbum,leue,aclaxum,quodnullam  infe  terreamafperitatemhabct.  Deindevcratrum  manufin- 
vtrunque,cV erucae femcn,cV laurinum  fiue oleum  fiue  vnguentum  vclis appcllare: ad haec alcyo  ^{"r^*™/' 
nium vtruncp vftum cV non vftum,praeftat tamcn vftum : cV arundinis radtccs,itcm q? corrcx, am  llf^Jam»'- 
bo  vfta.  Qiun  cV  pix  liquida,cV  ccdrinum  quod  ali qui  cedriam  appellant,cV  murium  ftcrcus,  vr-  mum 
faecjjadeps^praeftat autem  li  vetuftior extct.Quanquam  etiam  hyaenae,leonis  q$,ac  pardalts,acan-  ■  T?dLyjr„r<t 
fcns,adipesconueniunt,cV quicunqj tcnutum  partium fubftanttam  habcnt, qud prompte  in cu-  af.  x*W-m- 
tis  profundum  penetrare  queant,atq3  ad  radtces  vfq^  captlloru  pcrtingant.  Scd  cV  amygdalc  ama-  Laaffiri& 
raetntegrae  vftaecommodaefunt,cV  thusaceto  acerrimo  confeclum.  Confcctum  autcmintelligc 
cum  pluribus  diebus,  cV  maximc  ad  Solcm  diutius  cum  acri  aceto  lit  con  tntum.  His  ttaque  omni 
bus  pharmacis  licet  vtaris,ad  fortia  quidem  ccrato  liquido  addito,dcbilibus  vcrd  olco  laurino  im 
butis.Etinueteratasquidemacdilficultercurabilescumfortibus  pcrfanarc  conabcris ,  incipicn' 
tes  autem  8C  paruas,cum  dcbilibus. 

QuintaClalTis.  QQQQQ  r\  M 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 


^4d  ^Alopectas  Compoftta  Medtcamcnta.  £ 
Cancrum  pharmaca  compoiita,qua:  partim  a  prioribus  medicis,  qui  alicuius  xftimationis  fue 
runr,magnopcrc  limt  laudata,partim  vcrd  a  nobis  ipiis  pcr  longam  expcricntiam  funt  cxamina 
taacprobata,ciufinodiexiftunt.  CEuphorbij,thapfiaMaurini,iinguloru5  ij  :fulphurisviui,ve< 
ratri  vrriufq; 5 i : ncqj rcfcrt  albo  an nigro  veratro,quod ad  manu  fit ,  vtaris.  His  adm ifee ccre 5  vi> 
Jaurino,aut  cicino,aut  vcteri  olco  praeeliquans:  vterc  qj  hoc  vt  fortiffimo  pharinaco  ad  inuctera^ 
las  cV  argrc  curabilcs  alopecias.  His  etiam  aliqn  nafturtij  5  i,aut  alcyonij  vih  5  i,  admifcui.  Prarftat 
autem  in  hunc  vfum  alcyonium  quod  durius  eft  cV  magis  afperum.Qudd  fi  t  hapfia  no  adftt,  pro 
ipfa  tfn  pondus  fcminis  nafturtrj  aut  erucae addes ,  aut  ipfum  adco  nafturtium.  Si  verd  laurinum 
non  habeas  bonum ,  picem  liquidam  adde:Iaurinum  nanc#  piccm  liquidam  non  multum  excel* 
ltt,thapfia  verd  reltquorum  rcfpecftu  maximum  exceftum  habet.Hocfane  pharmacum  omnium 
qua:  ad  hanc  affecfuonemefficaciterfaciunt,fortiffimum  cV  valentiffimueft.qh  videlicctaffeclio, 
vc  dicebam,a:grev  rccipitcurarionem.Qua: enim  parua cft  cV incipicns  etiamnum,  fola  purgatio*- 
t  ^fta Lkikcv  ne ianatur,2C  p  fingula  quse  recenfui  fimplicia  vfta "f  Iaurino,aut  ccdrino,aut  liquida  ptce,  aut cici 
/^t  st.aF.^etT'  no  vei  vetcri  oleo  exccpta.  Admifcui  etia  aliqh  mcl  proccrato ,  minori  th  copia  cV  pondcre ,  ncq; 
TpliCcCoh     vnacx  partepeiuseualit pharmacum. Quae verdetexadipibuscomponuntur  thaplic paufiUum  F 
affumcnttaprofun^prarfcrtim  h  euphorbiucVadarciumaddatur.  Sitautadipiscuiufqjpars  vna: 
funtenim  trcs,  leonts,  pardahj,  cV  hyaenac*  Si  vcrdhyajna^adcpsnonaufit,  fufficit  j-rafcnttbus re 
liquis  duobus  vti,anfcrtno  admtito.  St  vcrd  ocs  quatuor  habeas,iimul  ocs  nufccbis ,  addito  infu- 
per  it  adfit  vrlino.  Ad  totam  vcrd  eorum  molcm  duodecimam  thapiia'  atxteuphorbrj  partcm  ad- 
dcre  fatiscft:aut  ii  omnino  forttus  facere  velis,amborum  iimul adde&na &  per  expei  ienuam  licc 
ipfa  pharmacacfficaciafuntiudicata.Piurium.n.cxpcricntia-habcndcgratiapcicnubus  iiibmde 
medicisa  mcamicis,itngulisaliudatq5aItudeorumqua;expcricntiacognitahabui,ex  tre  digc- 
ftum  cxhtbui,  cV repcrta  funt  fanc  plurtma  ex  eis  optimc  coducentia.  Vcril  anteomnia  vos  me> 
thodi  meminiffc oportct circa  corum  vfum,  qua: cois in  oibus  prcefcrtim  fortibus  pharmacis  ad* 
ftir:  quareet  facpc  cius  mcntioncm  facio,vtpote  in  qua  magna  oino  vis  fita  eft.  Qui.n.finguhs  for 
tibuspharmacis  vtitur,in  principioquidem  lpfa  mollioraadInbcb;t,admiftionc  vidcliccteorum 
quae  vircsipforumexoluunt:qualiafunt  olcii  cVccra,cVexiimplicibusqua'diximusdcbilia,  ve* 
lu  t  cft  thus,cV  arundinis  cortcx  ac  radiccs  cxufta: ,  cV  amygdala:  amara: ,  cV  quarcunqj  eras  gcncris 
cxiftunt.  At  vcrd  poft  primu  vfum  cum  tam  fecunddadhibere  volcs,intucri  oportct  qualem  alte- 
rationeminaftecta  particulapriusadmotum  pharmacum  fccit,atq3illiusrcfpectuaut  vchcmen-  G 
tiam  facultatis  eius  lenirc,aut  augerc.  Vclut  in  hac  qua  iam  traclamus  aftcclione ,  primu  quidem 
capillos  nouacula  tollcrc  oportet.deinde  aftecfta  cute  pcr  lintcolum  neqj  afperu  neq$  mollc  nimis 
confn'care,ac  "vidcrc ad  quantu  ruboi e  per  hmoi  motioncm  ac  confricftionem  perucnit.  Hoc.n.    A-U-  £-7.i 
tibi  ex  vfu  ad fpcm  curationis  eft  f uturum.  Nanq^  fi  per  cxiguas  dcfricftiones  rubeftat ,  modcrata    c" * s °7' 
aftecftione  opinaris:  ii  vcrd  pcr  multas,grauiore,pra:fertim  cu  quxdam  cuticula:  ctiam  ii  multu  co 
friccs,nonrubefiant.Alanifcftu  igttureiiliasoiumd:fficillimccurari,iicutc6trafacilh.rt:,  cjj.r  u 
cile  rubcfcunt:  quae  verd  mtcr  has  medio  modo  habent,tm  inter  fe  dirierunt,quantu  vel  ad  pefll^ 
mas  vel  moderatiffimasacccdunt. Atqj  hxc  quideacceffionisloco  fint  dicla,  quaiu'*;  neqj  negle^ 
Gtui  habenda.  Rurfus  itaqj  ad  id  quod  propoiitu  erat  reucrfus ,  methodt  tc  comonefacia  quam 
vfus  pharmacorum  rcquint.Poft  prima  tgitur  pharmaci  cuius  vfum  elegerisadh.buioneintucri 
conuenit  primu  quidc,  an  et  ante confrictioncm  cutis  coloratior  apparcaf.dcindc aut  an  cS  pao* 
ciorecp  priusfri(5tionc:autan  cuarquali  quidcm,magis  th  cjjpriusrubicundahar.  Praeoibus  vcrd 
animaduertereoportctncinfortium  pharmacorum  admotione  cutis  vltraq;  conuenitconcalc- 
fcat,id  quod  tum  ex  colorc  ipiius ,  tum  digitorum  tacftu  deprehendes:coIore  nanq3  riauior  appa- 
rebit,8c  digitorum  contaclu  abude  calidam  cognofces.Horu  itaq^  animaducrhone  habcrc  opor-H 
tet :  periculum  enim  eft  iteru  atcp  iterum  repctito  eorum  vfu  cutem  exuri.Quare  ad  molliora  tran 
feundum  eft :  aut  eodem  vtendum  quidcm,fed  ccrati,aut  adipis,aut  liquoris  cui  ufdam  olcoi  i  admi 
fti  one  vi  i  pfi  us  exoluta.  Vtendum  eft  cV  olei  calidi  dulcis  irrigatione,  cV  cataplafma  te  cx  panc,fo- 
mentis  cj3,cV  fcarificationibus,ac  cucurbitis,cV  cerati  illitione,^virium  item  rcfecfirice  diarta.}-  Cac 
terum  perfeuerante afteifiionc  vtendum  eft  affidua  rafura,cV  rubificatorio  cx  iinapi  vclut  cit  pra; 
diclum,item  CJ3  friclionibus  pr^fcriptis:cV  iequentibusdiebus  illita  picc,aut  oleo  cedrino,cV  poft 
confriclione  fcarificationibus.Quida  verd  aciculas  colligantes  hoc  modo,  vt  aciem  ad  cutc  verge 
tem  habeant,per  ipfas  cute  compungunt.  Veriim  poft  rubificationem  per  defrictionem  inducta 
cV  poft  fcarificationem,pharmacis  quae  ex  al  to  euocare,ac  meatus  tranfmutare  poflunt-{Mctafyn 
criticaGra:ciappellant,}-vtcmur.  In  omnibusautemcois  fcopushicfit,  vtin  aere  calidophar^ 
macum  ipfum  adhibeamus,cV  maxime  fi  fieri  poffit  in  loco  infolato,qui  non  habeat  aura  ipfum 
perflantem:  hyemis  autcm  tcmpore  praeftiterit  in  balneo  his  pharmacis  vtu 

Dc  PhurmacM  Compofns  ad^Alopectxaffeciioncma  Semortbits  me  Medtcis  confcriptis. 
Heras  quidem  igitur  in  ferulaiuxta  diclionis  fcrie  fic  lcripfit  ad  alopccias.  C  Alcyoniu  quod 
afperiuseft ,  vftum  ac  cumolcotritumaclaruigatumlocoillinito.  Sit  autemoleum  maximc  cx 

luccrnis 

V 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    L  125 

A  luccrnis  acccptum.  Haec  quidcm  funt  Here  herba:  Vcriim  noffe  oportct  mediu  eflc  viribus  lioc 
pharmacum,cV  proptcrca ad  medias magnitudine alopccias curandas fufficicns.  inhrmum  cqu< 
dem  pharmacum  eft,fi  calami  radiccm  aut  corucem ,  aut  amygdalas  amaras,aut  cius  gcnci  i  s  quip 
piam  vftum,cum  olco  committas.Fortia  vcrd  funt  qua;  cx  cuphorbio,cV  thapfia,  8c  adarca  appa^ 
rantur.In  mcdio  verd  lfiorum  cft  alcyonium  vftum,  kd  cV  iplum  modcratius  redditur  olco  admi 
flo,fortius  vcrd  Iiquida  piccaut  launno  affufo.Mifcetur  itcm  prardicfus  adipibus.  Et  fane  cgo  cui 
dam  qui  ad  hanc  affectioncm  vrfino  adipe  vfus  erat,ncc  quicquam  profccerat ,  alcyonium  admi- 
fcereconfuIui,i  quo  poftca  breui  fanuseuafit.  Ccteriim  oleum  luccrnarum  non  ob  aliam  ratione 
aptum  eft ,  c£  q>  magis  tenuium  partiu  cxiftit ,  id  quod  ipfi  cxluccrna  in  qua  vcluti  coquitur  accc- 
dit,fit  Cj3  tum  vctcri,  tum  cicino  adfimile ,  veluti  ii  euam  alias  ad  ignem  oleu  velis  calefacerc.  Itaqj 
QC fordes qua? in lucernis hquido luto fimiles,- gignuntur,  fjs  qui  apudnos  ruri  dcguntcognitae: 
funt,ad  vlcera  in  medio  digi  torum  pcdum  curanda  efficaces :  qua:  vlcera  frcqucntcr  illis  oboriun 
tur,propter  illuuiem  cV  negligetiam  pcrluendi  eos  lingulis  diebus.  His  itaq3  fordibus  lutofis  co- 
fului  cuidam  rurali  alopeciam,vhi  prius  rafiffet,quam  mihi  oftendcrat ,  illinirc,  ftmul  qp,  frcqucnti 
abrafione  vti:qui  fanc  ab  iplis  pcrianatus,ctiam  alios  tentauit  hoc  modo  curare,  vtpote  qui  puta 

B  ret  omnem  alopeciam  ab  hoc  pharmaco  poffe  curari.  Verum  cgo  ciim  moderatam  eius  afreclio^ 
nem  effem  intuitus,fperaui  ipium  quidcm  pcr  illas  fordes  fanitatcm  confecuturum. 

^Aliud  Compofitum  1'harmacum  Hcr£  Puemaptum.  ' 
Aliud  etiam  dcinccps  pharmacum  Hcras  poft  prxfcriptum,  iuxta  fcriem  dicflionis  hoc  modo 
fcripfit.  CS eminiscruCcE  panani,nafturtijpartcmi,nitripartci.  Inaliquibus  autcmexcmpla 
ribus  fimplicitcr  fcriptum  cit :  Erucae  partcm  i>nafturtr)  partem  i,nitri  partcm  i :  contritis  picem  li 
quidam  arlunde,cV  loco  prius  confricato  impone:atq3  vbi  abftulcris  pharmacum,  locum  fpogia 
calida  imbuta  cxtcrc.  Auferes  autem  bis  per  diem ,  cV  in  pueris  maxime'  efficax  confpicitur  hoc 
pharmacum.Fortius  enim  cft  priore  verum  inueteratam  cV  argrc  cedentem  alopeciam  non  cura- 
ucrit:quodipfumetfa  Herasindicat,qui  inpuerisipfum  maximeefficaxadfcriplit,hoceft  in  cor 
poribusmolIicuteprxditis.Exhuiufcemodicnim  vitiati  humores  facile  difcutiuntur.  Habent 
autem  confimilem  pucris  cuticulam  cunuchi  &  mulicrcs. 

De  hs  cju£  Cnto  ad  ^Alopecias  confcnpfit. 
Crito  vcrd  in  tertio  libro  eoru  quae  ad  corporis  ornatum  pertinent,fic  fcripfit.  C  ~4daffec~lio- 
nem  ^lopecum  appcUatam,cju£  capiUos  deuastat,  &  cutts  dcjormitatem  tnduat,fubjcriptts  compofitiontbus^te  \^idditHr  in 

C dum ej},yt HeracbdesTarentinm tradit.  Amygdalasamarascumcorticibus  vftas  ac  tritas  acetoexci  amytts  -^, 
pe,modico item  atf ufo  melle. Vfu verd expetente,loco  pcr mundum linteolum  prarfricato ,  affi-  <*Ao»xe*;*c 
duc  illine.  Prodclf  autem  maxime etiam  alfidua  rafura,antequa  pharmacum imponatur.  ^4ltud  T^^ST/!'5tf  ■ 
<juo Mofchtvs yfm cft.  Eri naceorum marinorum tcftas exuftas cV aqua fubacfas Iocis  pra^friclis iau  '^fj^*1 
ponc.Inquibufdam  excmplaribusnonaqua,fedadipevrfinoexcipidebere  Erinaccorum  cine- 
remrepperi,quodmihimagis  placuit:hoc  cnimmodo  cfficacius  rcdditur.  ~4lwd.  Arundinis 
radicesvftasadipevrlinocxcipe,atq3impone.  ^iltud.  Thapwa^corticem  tritumcum  aceto  im- 
ponito.  uiLud.  Chamarleonisradicemcumacetodiligenter  tritaimponito.  Ha.'C  prafatus  Cri 
ton  deincepsita  fcribit:Qudd  fi  vcrd  pcrfeueret  aficcStio ,  fubfcriptis  compofitionibus  vtendum 
eft.Qyibus  verbis  plane  mdicat  pcr  prarfcripta  medicamenta  moderatas  affeclioncs  fanari.  Itaqj 
deinceps  qux  ad fortiorcs  aftediones  conducut  fcribi t,  qux  iuxta  feriem  diclionis  iplius  hoc  mo 
do  habenr.  Cx/c/ *Aiopeaa$  ~\clm  Heracltdes  Tarcntinws  tradit.  Orejitm  ad alopectas  tnuetcratas.  Mufcerde 
5fj,thuris5rj:acetoacerrimo  diffoluta  prarrafis  locis  illine.  ^4hucL  Erinaccorum  marinoru  vna 
cum  tcftis  exuftorum  5  rj ,  gallarum  accrbarum  tantundem,amygdalarum  amararum  vftarum  ta- 
tundem ,  mufccrd^ 5 i:aceto difToluta  cV  probe trita imponito.  ~4liud Orefltni.  Pilorum  vrfi  vfto 

D  rum,adianthi  vfti,radicum  arundinis  vftarum/oliorum  fici  vftorum,  panniculi  Cilicij  vfti,fingu 
lorum  aequales  partcs  adipe  vrfino  SC  cedria  cxcipe.  Vfus  verd  tcmpore ,  loco  foto ,  cV  pcr  fici  fo- 
lia  confriclo,ac  per  nitrum  exterfo,pharmacum  quotidie  illinc.  Cutis  vcrd  fupcrficie  cxulccrata , 
ceratum  ex oui luteo  impone,  J[dC farinarum  tritici  ac  hordei  fuccum  rcccntcm  fupcrline.  ^ilmd  tAP. Et  lilioru 
Orthonn  Stcult  accommodatum.  Cinerisranarum  minimarum  in  ollula  vftarum  partcm  vnam:mu-  ^-"{jc^^! 
fcerdaj,veratrialbi,radicisarundinis  vftx,pipcrisalbi,lingulorum  arqualcsporrioncsaccto  cxcu  u . 
pe,cVadpra;friclum  ac  prarrafum  locum  vtere  .  ^Jlw.d.  Cincris  vngularum  capriiiarum  vfta- 
rum,fucci  thapfi^alcyonrj^mufccrdxjfpuma;  nitri,myrrhx,piperis  albi,  singibcris,  fingulorum 
aequas  partcs  probc  tritas  fcllc  caprino  excipe. 

Qu£  Clcopatra  tn  Libro  eorum  cju£  ad Corporis  ornatum  pertinent,jcrtpfu  . 
In  libro  Clcopatra:  dc  ornatu  corporis,ad  alopecias defcripta  funt  pharmaca ,  qu*  iuxt  i  illius 
diclionis fcriem  hoc  modo  habcnt.  C^/  ^ilopectas.  Sandaracham  tritam,largo  CJ3  vifco  qi  refd^ 
no  cxceptam,cV  in  linteolum  inditam,loco  per  nitrum  prius  preparato  imponito.JEgo  vcrd  ct  ni 
tri  fpumam  ad  prsdicla  admifcui,  8c  cgregie  efficax  pharmacum  fuit.  ^hud.  Scillac  5  i,  vcratn  al 
biji:cxaceto  tritapranaliscVnitroconfriclisillinito.  ^4lmd.  Sinapisji,  nafturtfj^i,  tritacxace^ 
to:praerafis  cV  nitro exterfis  locis  imponito.  Prajftat  autclocum  vulnufculis  impactis  fcarificare. 

QuintaClaffis.  Q£LQ_Q.Q.  irj  ^lmd. 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


^ilmd.  Corticis  arundinis  5  iifj,fpumc  nitri  5  iirj :  pice  liquida  cxccptis  vtere.Caetcrum  Iocum  afTi  E 
duc  radcre  oportct,cxI  cum  linteolo  confncare,  fic  enim  q;  cclcrrime  pilos  producet.  ^ltud.  Mu- 
fcarumcapua  contrita aflrica.  ^iimd.  Alufcerdas  tritas illine,loco  prius per  linteoli  affridum  fub 
crucntorcddito.  ^4imd.  Amygdalasamaras  vnacum  corticibus  cxuftascu  accto3tmcIlcconte- 
rc,cV  Ioco  pcr dcfrictionem  fubcruento reddito  illine,  id ipfum afTidue facere  perge: cV  locu  no 
uacula  rade,  fic  enim  capilli  citd  prodibunt.  ^Almd.  Caeterum  ea  quae  fequitur  compofitio  oes  vi 
fua  praccellitjfacicns itcm  ad  proHuuium  capillorfi ,  cum  olco  aut  vnguento  dilfolu ta : facit  cV  ad 
dcciduosinprincipiopalpebrarupilos,cVin  caIuicieprolabentes:eftcj3  oinoadmirabilis.  Mu- 
riu  domefticorum  vftoru  partcm  vna ,  panniculi  ampelini  vfti  partem  vna,  dcntium  cquinorum  "ADinei 
vftorum  parte  vna,  adipis  vrfini  partcm  vna,  medullae  ceruinae  parte  vna,corricis  arundinis  parte 
vna.Hec  oia  arida  laeuigentur,cV  fufficicnti  melle  admifto  ad  crafTitudinem  mcllis  rcdigantur,in- 
de  q3  adeps  cV  medulla  Iiquefacta  addantur :  cV  pharmacum  ipfum  tn  aeream  pyxidcm  reponatur , 
exeocj3  alopeciadoncccapiliosproducatdcfricetur.  Similiter  aute  cVproHuicapilli  quotidicex 
eo  illinantur.  Porro  intcr  hcc  ipfa  pharmaca,  item  ea  quae  deinceps  defcribentur ,  non  diffici- 
lc  cit  dfjudicarc  quae  acriora  ac  fortiora,rurfus  q3  quae  molliora  cV  imbecilIiora,cxiftat ,  modo  quis 
ca  quae in  principio dixi ln  mcmoriam  rcuocet.  Ita  cnim  cV rc<ftus  corum  vfuscontinget ,  nimiru  F 
ad  mcdi  ocres  alopecias  mcdiocribus  adhibitis,ad  fortiores  fortioribus :  velut  etiam  ad  cas  qua:  for 
•tift~miaefunt,fortililmarcmcdiaadmoucntur. 

Quz  ^frchgenes iid  ^ilopectas commodd Medicamentaconjcnpfit. 
Aichigenesitemhaecpharmacaadalopcciashacvcrborufcriedefcripfit.  C  Alopeciaslcues 
cV  111  fupcrficie  harrcntcs,nitro  cofricatas, ac Iintcolo  exterfas, vcrbcnaca  in  Sole  trita  accto  cj3 dilu 
ta  largucr  llline.  Aut  eodcm  modo  extcrfis bcra? folia impone,  infuper  q^linteolo  humecfto  con- 
tcgc,aufcr  autem  ea  pcr  loci  humeclationcm.Ctjterum  in altum  progrcfias cum  accto,  *  nitri  gle  £ 
ba,aut  fcpiae-{cius  quae  pifcis  cfi}-tcfta,aut  fici  folrjs,vfq3addi!aniationcm  defrica:dcinde  dcterfo 
fanguine,betamcx  vinococlam  imponc,autcaricas  vftascum  vino:autlentisfarinam  cum  vino 
pro  cataplafmatc  adhibe.  Autbuprcfli  cum  aceto,aut  ranuncuIo,aut ari radicc,  aut tali  quopiam, 
tn  cerati  formam  radaclis,cV  pcr  noclcm  i  mpofitis,bulIas  cx  alopecia  excita :  manc  verd  bullas  co 
puncfias,aIlio,aut bufclino,aut  ancmoncs  phcrnij  'ue folrjs,intcge.  Probe  faciunt etiam  poft exci 
tatas  bullas  hippocapi  marini  vft i,  tbC  cum  modico  atramcnto  futorio  crudo  trito  infpcrfi.item 
ofla maxillarum fuillaium  vfh.  Aut  vbi dcraferis  cVcum nitri  fpumadeterferis,alcyonio,exacri 
accto  confrica,donec  fungu:s  cmanet : dch inc  vbi  nucum  auellanarum  putamina  vfta  cx  melle  Ia:  G 
uigaucris,inungc:atq3idbisindicfacito.  Sedat  acfiftitcasvtplurimumin  diebus  decem.  Aut 
murcs  domefticos  in  olla  cxuftos  tritos  c^axungia  cxcipc,cV  prarfridis  cu  allio  alopecfjs  in  fple- 
nio imponc,id  CJ3 doncc  capilli  cnafcantur  quotidic  repctc.  Aut  ranunculos  paruos fimilitcr cxu 
re,eorum  q^  cinercm  cum  pice  faepc  fcruefacla  vfqucquo  cralfa  facfta  fit,illine,loco  ncq^  rafo,  ncq3 
prius  confricfto.  Aut  mufccrdas  cV  thus arquali  portione cum  aceto  ad  mellis craffitudinem  reda- 
cta  loco  prius rubincato illinc.  Aut  ficus aridas  vftas  cum  olco  fimiliter illine,vb'  prius la*uigaue 
ris.  Aut  veratrum  album,-{aut}-  pipci\-£ aut  J-  mufcerdas ,  prardetcrfis ,  ac  praerafis  ex aceto  lllinc. 
Aut raphano  cV  c^pis  obliquc  concilis  probe  confricans liline.  Aut  alcyonium  torrefaclum  cu 
digito  olco  madefaclo  dihgenter affrica,donec  morfum  percipiat:  cV correcftam  alopcciam  cmcn 
dabis.  Autalcyonium  ad  lucernam  toncfactum,adipem  q^  vrfinum  fimilitcr  liquefaclum,mifcc, 
cVprcfriclisad  Solcm,  illine.  Aut  prcpundispromore,ccpastritascummcllccataplafmatismo 
doimpone.  Autraphanicorticcmeodcm  modo.  Aut  factafcarificatione,arundiniscorticemfu 
periorem  quem  /Egyprfj  Siphtherium  appcllant,vltum  cum  picc liquida  committc,  fplcnium  cjj 
impone,cV  quater  aut  quinquies  foluc:deinde  exterge ,  acahud  fplenium  imponc.  Qindanitru 
ad  decima  cineris  ipfius  panc  admifcet,valde  qi  ei  fuccedit.  Aut  fquamam  ft omomatis  fcrri  cum  H 
aceto  cV  oleo  llline eodc modo.  Aut  felis  fiue  crocodili  ftercoris 5  vi, finapis 5  iifj,  cum  acri  accto  il 
linc.  Aut cantharidas vftas  pice Iiquida exceptas ad cerati liquidi  formam  redige: pra;fi icftis 6j3 ex 
nitro  alfo  locis  cV  exterfis,in  fplenio  impone,cV  per  nocftem  fine:  mane  verd  tolle ,  locum  q^exic- 
cari  permitte  vfquequo  circumcirca  rumpatur :  vbi  verci  eruperint  capilli ,  cos  affiduc  rade.  Aut 
nafturtium,  vel  vt  alij  pipcr :  mufcerdas ,  veratrum  album ,  aequalibus  portionibus  ex  aceto  illinc* 
Aut  cu  pi  fcis  corio,quale  eft  fquatinae,aut  folio  ficulneo,aut  pumice  laeui,fupernes  alopecias  crue 
tas  facito,dcindecj3 amygdalas  amaras  vftas  cu  aceto  mulfo  illinito : id  uj3 afifidue fadro , ac  radito , 
augcfcet.n.ftatim capilli.  Autteftudinismarinajfanguineilline^exIaudatifiTimis.n.hiceft.  Aut 
'tippopotami  hippotami  corium  vftum  illine.  Aut  nuces  ponticas  vftas,  cV  ftaphidas  fylueftres  cum  vnguen- 
tolaurino.Hoc  enim  ab  Archigene  Iaudatur.  Autmufcerdas  cVveratrumalbumillinito.  Aut 
corticisarundinis  vftae,cVnitri  aequas  partes,cum  pice  liquidaad  malagmatis  formam rcdige. 
Aut  nuces  amaras  vna  cum  corticibus  vftas  ex  aceto  aut  melle  frequenter  illine ,  idq3  loco  prius 
perlinteolumexterfo.-pdftverdafTidue  radiro.  Aut  ammoniacu  thymiamacGfuccotithymalt 
aff ricato ,  aut  feli s  ftercus  aridum  ex  aceto.  Aut  rhois  5  iirj  vel  fj,  finapis  5  fj ,  cum  acri  aceto  illine. 
.  Aut  amygdalas  amaras  cV  pumicem  illine.  Dionyfodorus  autem  medicus,Coriu,i'nquit ,  nouCi 

vftum 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    I.  124 

A  vftum  cum  acriaccto  illinc  f.  Egregic  autcm  facit  ad  inuctcratas  alopecias ,  G  thapfiae  fuccum  aut  ^^tUituTtx 
radiccccratoexceptulocoimpofucris,criam fi nihil praetcrca  aliudfacias.dcccdit.n.fupernacu-  ^imk ,cJ>*l 
tis 9C  fanie  ferofa  madct,capilli  q;  fua  fponte  fubnafcunt.  Vidcs  itaq;  quo  Archigcncs  cx  Thap-  »ft» 
iia  pharmacum collaudct ,  ncq;.n.aliud  co  prarfhntius  rcpcrias.  Augct  aut hdcm  commoditatis  fim^lttT- 
cius  cofonahiftoria:  quaproptcr  cV  ego  oia  qua*  apud  medicos  cxpcnos  funt  mcdicamcta  fcribo, 

Qux  ^lfclepiAdes  tn  libro  de  ^iiopecu  fcripft. 
Non  reccntioris  nuc  mcntionc  hcio  Afclepiadar,qui  mcmorabiles  fanc  pharmacoru  compo- 
fitionesinmultislibris  cofcripiit,fed  vctuftions ,  Bithyni  videlicct.  Hicitaq;  Afclepiadescuradi 
via  fc rcperiffcgloriatur,  pcr  quam  multos  curatu  difficiles  alopccias  habcntes  fanatos dicit.  Ve- 
nim  plus  ad  curationem  totam  viucndi  rationcm  valcrc  cp  pharmaca  lpfa  tradi  t.  De  viuendi  ra^ 
tione itaq;  harc  fcnbit :  Abftincndum  itaq;  ab  oi  vino  rn  totum.  proptcr  has  ipfas  caufas.  Manifc 
ftum  vero  eft  indc.ipfum  antea  retulilTe  caufas,quas  ii  quis  difccrc  velit ,  cx  lihn  ipfius  lcciione  re 
quirat.  Deindcfubiungit:  Abftinenduetanimiarcpletionc.  ProhibetautcVcarniumcfum,cV 
cafei,cV  lactis,cV  legumtnu,oIum  q;  iimpliciter  qua:  ct  exigua  copia  accepta  vim  habct ,  qua  mul- 
tum  cV  nutrianr,cV  lnrlcnt.Quin  cV  excrciria  plurima  fugere  iubet,  velut  ct  affidua  balnea,cV  mul 
B  tascxudationcs.  CxtcrumdePharmacisiuxtafcriemdictionisficfcnbit.  CEltautprimuvn' 
guetu  talc.  Spumaf  nitri  partcs duas; falis  ammoniaa  partem  vna,vfta  trita  accrrimo  q; aceto  dilu 
tajdonecftrigmcntorumcraffitudincaccipiant.pr^fcalprarleuitcr  alopcciar.quo  denfctur  cVcruc 
tusrcddaturlocusmoderatcillinimus:dcfricamusq3  donec  caput  ea  concipiat,cV  pharmacum 
inaltum  probcdeferatur,atq;itaquicfcerevfq;adcrcpufculii  iinimus:poftca  ad  vcfperam  ldem 
repctctes,fimi!iter  q;  icqucnti  ac  tcrtia  die.magnam  perrrutatione  rcperimus.Siftitur  cnim  dcpa 
irio,cV  capiili  dum  raduntur  necp  vi  trahuntur ,  reiiftunt  cV  non  cuclluntur.  Dcinde  fcquenti  die 
ex aceto  prarfrictis canplafma apponimus,quoad  bulla: aiTurganr,cV  cutis  m  fupcrficic cxulcere- 
tur.Bullas autcm  vbi diuiicrimus ,  atq; ad  duos  dies  aquoiitatem  cxccpcrimus  quar ab  ipfis  vlcc- 
nbus  prodit,  mdc  rurfus  codem  vngucnto  vtimur,  vlceratis  tfh  lods  parccntcs,  eos  q;  rrafgredie- 
tcs:  Sanos  vcrd  apprchendcntcs,eos  qj  deradcntes,-(vfq:  ad  crcpufculum  quicfcerc  linimus,quo 
idem  repetentes}»  mukurnque confricates,vfq; ad  feprimum  aut  octauu  ld  faccir pcrgimus  die: 
qud  fane  tcmpot  c  videmus  iam  ab  cxtremis  alopeaar  non  amplius  tcnues  vt  antc.cV  Lnuginofos 
,pdire  pilos,fed  robuiriores.poftca  paulatim  etiam  in  partibus  denudatis  cxaefccntcs,viaiTim  q; 
tenues  cV  lmbecilles  dcficienres.Conringit  q;  iimile  quiddam  quale  in  vlceratis  vidcmus.  Jn  vlcc 
C  ribus.n.cicatrix  ab  cxtremo  initium  faciens.poftremum  m  mcdio  vlcerc  deiinit  ac  coit.  Ita  m  alo^ 
pccia  partes  pilofis  vicinar  primu  conualefcunt,cV  denfar  pilis  redduntur :  quar  vero  in  mcdio  iitae 
funt,omnium  poftrcmd  pilos  producunt.Si  itaq;  curano  hoc  modo  procclferit , reliquis  medica- 
mentis  nihil  opus  habebimus,fcd  vno hoc  pcr  multu  tempus  fempcr  vtimur : ccdi t q; benignitcr 
ancctio,nifiomomagnanuditascxiftat.Mcdioautcmtempore,icaIpturam  per  aaitum  ca?lum 
afilduc  facimus.  Aliqri  etiam  cufpide acuti  fpiculi  cute  pertufa ,  per  filfuras  ipfas  fanguincm  mo^ 
derate  elicimus.  Harc  his  verbis  prefatus  Afclcpiades.deinceps  derafuracontra  cj  aln  tradit:nccp 
enim  afiiduc,fed  per  interuaUa,arlecram  partcm  radere  iubet,vbi  la  mediocriter  denfi  capilli  ln  ea 
fuerint  exorti :  prodcuntcs  aut  iam.cx  adhuc  tcnues,rafura  non  dignatur.  Cartcru  poft  rafura'  facta 
mcntioncm.dcinceps  ha?c  vcrba  fcnbit:  Quod  fi  vcro  rcmorctur cap  Horum  exortus,  ad  fubfcri^ 
ptas compofitiones cofugimus.  Sunt  aut tales :  C  Ennacrj  terreitris  caput  aut  conum  vftum .rri^ 
tum,ac melle  fuba(ftum,illinito.  ^hud.  H;ppocampum  mannum  cV nitn  paru cocvarc,  adipc qj 
anfcrinoadmifto,loconitropra;paratoillinc.  ^liud.  Thapiiamaqua  maccratam  lllinc.  ^Altud. 
I^Tufcerdas  accto  tritas  llline»  slimd.  Calami  Cyprij  folia  ln  oila  cxurito ,  dcindc  rcfina  pinus  ci^ 
neris  plurimum  excipito,  cV  praefcanficata;  alopecia;  imponito  ac  obligato.  Aut  corticem  iiuc  co 
D mam  arundinum  eodcm  modo  prarparato.amplius cp nnn  parem  cinens  modum  admifccto ,  cV 
pice  exceptis  vtitor.  Eft autcm  non  inualidum;fcd  plunmum  erticax.  Poft hxc  verd  ct  mufcaru 
Afclepiadcs meminir,iubcns  cp  plunma ipfaru  capita,mox  vbi  captae  funt ,  nudis alopcciac  parti- 
bus  afrricari.atq}  id  maximc,vbi  alopcaa  fucrit  exulcerata.Etenim  fert,inquit,mufcarum  fangui^ 
ncm  iritata  tunc per  medicamenta  qua:  ex nitro  atq; alrjs componuntur, nimirum,inquit,oim  no  ■  i^gt 
mordcant  ha^c  lpfas  tantum,fed  bullas  ctiam  rn  cis  exci itent.  t.fde. 
Q^t£  Sonmms  dd^lopecus conjtrtpfit. 
Soranus  autcum  pra;dixilTetquafdani  quaeiuxta  propriaf  fcaeduaudigcfritjmcminilTct  quc 
eorum  quae  Afclcpiades  fcnpiit;dcinde iic  hac verboru lcric  iubtcxit:  C  Quaproptcr  vbi  1  eccns 
malu  eft:primu  abftinctia  prodcrit,  deindc  limplcx  cxiguus  cibus  boni  fuca ,  cV  nrigatio  cx  oleo 
dulci  calido.cV  panis  rn  cataplafmate,fomcnta  que.cV  fcalpturx ,  cV  cucurbitar ,  ac  ccrata.  Vircs  itc 
reparctur.Inuetcrata  aut  lam  affcctionc  affidua  rafura ,  cV  rubificatio  ex  iinapi ,  cV  fnctionc^  prar^ 
fcnptae.ita  vt ln  fequentibus diebus  picc fupcrlinas.aut  oleum  cedrinu.I^rodcnt ltem  rubificatio 
ex  atirictu  foliorum  fici,aut  carparum,aut  Tnreoli  mdici  aut  pollia  obuoluti,  cV  poft  tricuonc  fca- 
rificationes.Quidam  verd  acus  colhgantes  1  ta,vt  cufpides  ipfaru  rn  cundcm  locum  porr.gantur, 
per  ipfas  cV cutc copungunt.Car tcriim  poft rubificauonc pcrdcrricrionc lnduciam  poft q; fcari- 

Qiunta  ClalTis.  Q.Q.QQ.Q.  firj  ficationcm 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 


ficationem  pharmaca  conueniunt  ex alto  euocantia  ac  transfcrcntia ,  metafyncritica  Graecfs  ap  ♦  E 
pellata,tum  illita,tum  emplaftri  modo  lmpofita.Eiufmodi  atit  multa  particulatim  cxiftunr.  Nam 
QC  capc  tritum,cV  raphani  cortex,  vtrunqj  cum  mclle  emplaftr/  inore  appofitu  valct.  Aut  fpuma 
nicri  pars  vna,rhois  partcs  dua,falis  ammoniaci  pars  vna :  vfta,6V  cum  acri  accto  tri  ta  ad  ftngme- 
torum  craffitudine  rcdig atur.  Scripta  funt  cV  alia  multa,inquit,apud  A fclepiadcm  cV  Hcraclidc 
Tarcntinum  Elephatidcm  q3  ac  Mofchionc  in  libro  de  ornatu.  Ex  quibus  fanc  cV  1  pfc  ca  qu£  cx 
Afdepiade  prafcripta  vidifti,  excripfi,  cY alia  item  quardam  quorum  deinceps  mcnnoncm  facia. 
tAK  ptesduas      C  Adipis  vrfini  |partcm  vnam,}  cineris  foliorum  arundinis  vftorum  partcm  vnam,fquama 
ftomomatisfcrripartemvnam:acctocVolco  vetcri  fubacftailline.  ^4lmd.  Stercorisfelis  autcro^ 
codili^  vifj,finapis5iiij,exacriaccto.  ^Almd.  Hordeivfti  cV  mufcerda  par  pondus  cx  acri  aceto. 
^4hud.  Nafturtium  cV  mufccrdas ,  veratrum  album ,  piper ,  aquali  menfura  cx acerrimo  aceto. 
^ihud.  Sinapi5^nafturtium,autfpondyliu,vfta, tritaexacetoillinc.  ^4hud.  Ranarum vftarum 
5  xviij  :pumicis  vfti  5  xij,alij  xv :  habent  finapis  5  virj,nitri  5  iirj,  nucum  vftaru  5  xxuij.  AluuL  Pra- 
itatcVceratum  expiperc,pirethro,calce  viua,cV  oleo  myrteo.  Oportetautem  cV  partcm  affeclam 
prafricare  vel  per alcyonium  vftum,  donec morfum  pcrfcntifcat:  vel  per Erinacrj  matini  vfti  ci- 
nerem  linteolo  inuoIutum,donec locus rubefiat.  Alia  pharmaca  que  partim  mihi,partim  prace  F 
ptonbus  mcis,partim  amicis  medicis,  in  vfu  fucrunt.  Pumice  rubificatorio  prcfricato,pi  afomcn 
tato  qj :  cV  thaplia  fuccu,doncc  cutis  cicuctur,illinito :  deindc  qj  fomento  adhibito,ccrato  rofaceo 
vtitor.  *Aliud.  Foliorum  ac  radicis  amndinis  vftorum,pilorum  vrfi,adianti,adipis  vi  i ini.picis li- 
quida,pilorum  caprarum  vftorum,ccdria,  omnium  oclo  par  pondus  accipe ,  liquida  tu  cum  ari' 
disc6mitte,cVprafriciisadhibc.  *AUud.  Ficifoliacuaceto  doncc  lanugo  prodicritatlrica,dein^ 
"aF.xtvxowV.  dc  vcrd  herba  qua  Stoebeappellaturfuccumillinc.  *Aliud.  Ranasparuasvfta>piciliquidatepi 
dainfperge:deinde  ncqs  prarafis,neq5  prcfrictis  illine.  >Aliud.  Spuma  nitri  5  tirj,ftcrcoris  muris 
5  tj,corticis  arundinis  viix$  lj:  piceliquidacxcipito,  cV  fplcnium  formato,  id  que  prarafo,accum 
nitro  praparato loco  imponito,cV ante biduum  vcl  triduum  non  aufcrto.  *Almd.  Sinapis  cV fter 
coris  felis  aquas  vtriufquc  partes  ,Ioco  prafrido  lllinito.  ^Alwd.  Scarificato ,  ac  fcpia  atramcntu 
«T/ietsr/ov.     iIlinito:autmarrubium  uiridc  tritum  llhnito.  .Almd.  Spharitidis  folia  tcrrefacla  cVcumaceto 
ai:  TpctTov     laruigata  imponito.  AppcIIatur  autcm  fpharitis ,  cuprc(fus,qua  fpharia  id  eft  pilulas ,  prcducit. 

~4hud.  Nuccsamaras  vna  cum  putamine  vftas,  prarafisex  aceto  cVmelleillinc.  uHim.  Erina^ 
ceorummarinorumtcftas  vftascxmelle  cV  accto  praralis  illine.  *Ahud.  Alcyonium  vftum  cV 
murium  ftercoracum  porri  fucco  illine.  ^ihud.  Radicis  thapfia  drachmas  quatuor ,  radicis cha-  G 
maleonis5  rj,vifco  probc  fubacto  excipc:  cVcataplafmatis  modo  impone ,  cunfquecxarcebatus 
agcr fuerit,adime.  *Almd.  Foliorum  arundinis  graca  vftorum  5  iiij,  mufccrda 5  ij ,  erinaceorum 
vftorum  drachmam  vnam,cum  aceto  trita illine.  ^4hud.  Salis  ammoniaci  5  i,  nitri  drach. vnam : 
vtrunque  torrefacito ,  aceto  q?  rigata  ter  in  die  lllinito ,  loco  prius  cum  ni  tro  praparato.  ^4hud. 
Amygdalarum  amararum  toftarum  obolos  trcs,pumicis  obolos  ij,  falis  ammoniaci  obolos  itj,  fi^ 
militer illine ex aceto.  ^ilmd.  Pipcr,  mufecrdas ,  vcratrum  album,  aquali  pondere,  cum  accto  cV 
exiguo  olco  illine.  ^Ahud.  Squamam  ftomcmatiscumaceto  cV  modico  oleo  lllinc.  +A\iud.  Lo^ 
cumpcrpumicemproritato:cVfulfuris,fpuma  nitri,ammoniaci,iingulorumaquaspartesmi^ 
ftascumacetoillinito.  ~4hud.  Alcyonijdrach.i,fulfurisviuidrach.t  vi,mufcarum  adariditatcm 
torrcfiCtarum  cyathum  vnum :  mufcas  pcr  fe  terito,  item  qj  fulfur:alcyonium  verd  aqua  coclum 
vnicumficcislauigato,fclIefuil'oacaceto  viciftim  affufis  vfquequo  ftrigmentofum  rcddatur. 
Deinde  axungiam  a  rotis  derafam,cV  manu  emollitam  vt  emplaftri  forma  conh'ar,mifceto :  cV  prg 
rafaalopeciaacrubificata,pharmacum  vtoptimum  confidcnter  illinito.  *Almd.  Locumvbide^ 
tcrferis,  ahcam^que  accto  irrigatam  lauigaueris ,  addidenVque  exiguum  cyrcnaicum  Iiquorem, 
inunge.  *4hud.  Loco  prafnclo  ac  fcarihcato  caricas  aflatas  cum  palfo cataplafmatis  modo  impo  H 
nito.  ^4lmd.  PaffumiIlinito,acdcindeferulam  vftam  infpergito.  Quadeincepsfcquunturduo 
pharmaca,admiranda  funncV  verbis  cius  qui  ea  prodidit  infcripta  ad  alopecias,caluiciem,raritate 
capillorum  agre  curabilem  in  capite,in  mento ,  ac  fupercilfjs.  Pilorum  ouis  vnciam  vnam ,  radi^ 
cis  arundinis  vnc.  vi,filicis  cum  radice  quadrantem  ac  vncia  dimidium ,  caftanearum  hifpidi  cor- 
ticis  quadrantcm,lanarum  fuccidarum  cp  pinguiffimarum  fexuncem ,  capita  mufcarum  numero 
xxxvi,mulcas  v  capitibus  reiedis.  Omnia  in  nouam  ollam  indita  in  furnum  mittito,  deinde  cine 
rem  ipforum  terito.  Sunto  autcm  tibi  in  vino  amineo  prius  trita  ladani  5  vna,myrrha  5  vna :  adrj- 
ciatur  que  olei  veteris  fcxtans,cV  cedrini  5  vna,  malabathrini  fextans:demde  infperfis  aridis  tritis 
mcdicamentum  fume:  atcp  vbi  linteolo  alopeciam  prefricueris,deindeque  aut  cg  pa  aut  fcilla  vel- 
licaueris,aut  hci  foltjs  lentc  excalp(eris,pharmacum  ipfum  illitu  affrica.Loto  homini,  in  fequc^ 
t  KAl.utdii»  tibus  diebus  locu  |  mtento  linteolo  valide  c6fricato,contentus  illitione  vfqj  ad  mcfes  duos.Qudd 
Imteolo.  u  amplius  in  hac  curationc  perfeuerauens,  ct  caluicie  ea  perfanabis.  C  *Ad  Caluefcemes przter  &t<t 
tem  remedmm.  Adi pis  taurini  i nfolati  Iib. vnam,adarces  vnc. vnam : fucci  thapfig iefquiunciam,alfj 
vncia  dimidium  habcnt:  myi  rha  bona  vnc.  vnam,  polytrichi  lib.dimidium,  callitrichi  lib.dimi- 
dium,membri  afinini  Iibram  vnam,fplenis  afinini  lib.vnam,ladani  tantundem.Ego  ladanum  in 

vino 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.  I 


1 2  $ 


A  vjno  pauxillo  maceratu  contriui:adipc  verdaqu^  vapore  Iiquefeci,deinde  afini  mcmhrfi  alTatum 
donec  infumat  radito :  fplcncm  verd  cum  callitricho  poly  tricho  in  noua  olla  torrcfaci  to :  contu 
fis  cjj  quae  contundt  pollunt  ac  cribratis,oia  gleucino  aut  fabino  cxcipito,  cY  an  tc  balncfi  vti  tor  ca 
pite  prius  pectinato.  Alanifcftu  verd  eft  quod  eadc  pharmaca  ct  ad  mcnti  pilos  non  cnalccn  tcs  co 
ducunt.  ~4lutd.  Fcenigraci  fextarios iirj,leminis  lini  fextarios  ii,ladani  beifcm,  fucci  acacia  icxun 
cem,folii  malabathri  fexuncem,gallas  numero  xx,onychis  aromatici  fextatem :  calami  Syriaci  fex- 
tantemcVvnc.dimidium3aliivnc.vnamhabcnt:bdclIii  fcxtantcm,myrti  vftafextarium  vnfcmu 
fci,quem  alrj  fplanchnon,alii  bryon  aromaticum  vocant,  quadrantcm :  iridis  aftragali  ndis;alrj  Illy 
n'ca:,(extantem.Singula  pcrfecontundito,  acpcrcribrumarcliusexcutito,cVdeinccpsvtpraefcri' 
ptum eft  mifccto.  Vfu  verdexpctente,pharmaci  tcrtiam  partcm,aut  quantum  fufficiun a-rcu  aut 
teftaceum  vas  conrjcito ,  dcinde  vini  Italici  odorati  tantum  vt  liquidum  reddat  admifceto  :atqj  ita 
prunis  impolitum  donec  femel  ebulliat  cum  lignca  virga  agitato,  animaducrfionc  habita  nc  com 
buratur.Pdft  verd  illines,cgro cu  mcdicamcnto  in  aquam  defidcre iuflb,fcnfim  qj in  folio  fcdcnti 
affricabis,ac  pro  morc  capitc  ex  aqua  perfufo  pharmacum  ablucs.  Deinde  autem  ftaphidcm  fyluc 
ftrem  per  fe  tufam  ac  cnbra  ta,quatuor  diebus  illitionis  pharmaco  admifccbis,(imilitcr  qj  coqucs : 
B  eodem  CJ3  modo  illines,parce  th  ac  caute,  ne  in  oculos  dcftillet.  Vnguentoaut  a  balnco  vtcris,  olei 
myrtei  libra  vna,cum  ladani  triente  contrita.  Conftans  ct  ccrta  cft  pharmaci  huius  facultas,ncq3  ci 
tra effe<ftum  dilabitur.  ^fliudad Eadem.  Pericalamitidis vnc.i:  myropifloccrif/ordis eius  videlicct 
qua  a  pilis ,  v  triufq;  uncia  dimidium :  adipis  infan  tis  informis  libram  vnam :  fucci  folioru  diony- 
fiaci  tenerortim,fucci  foliorum  ladonidis  tenerorum,lucci  calIicereos,fucci  herbe  vcrbcnaca,fucci 
foliorumarudinis,fingulorumcyathosiij:cynomori,  erinaciorum  marinorum  vftorum,vtriufq3 
fextantem,autampliusfi  mclius  reddere  pharmacum  velis:acanthionisterreftris  coriumvftum. 
Hac  oia  ad  plurcs  dics  in  pila  plumbea  terere  oportet,doncc  omnia  probc  lauigata  vnianf  ,atcp  ct 
donec  a  pila  quippiam  dctritum  eis  accedat.  Vtere  loco  acriter  ex  crudo  linteolo  ex  lino  pr^fiiclo, 
ac deinde  cum  althea*  fiue  hibifci  radice  deterfo ,  illinito.  Hoc  pharmacu eo  modo  fcriptu  reperit 
Claudianus  amicus  nofter  in  libello  ex  membranis  cotexto ,  eo  qui  pharmaco  vfus  fuerat  vita  de- 
fundo.Multi  aut  faciebat  eius  pofleffionem ,  propterea  qudd  duos  quofdam  calucfcere  iam  uui* 
pientes  ex  eo  curatos  confpexiifet  ita,vt  neq^  vlterius  caluicies  progrederetur :  et  quod  dcnudatus 
locus  pilis  denfus  euaferat :  ad  hec  qudd  fymbolice  fcriptus  erat.Nos  hoc  nacli,  fingula tim  confi^ 
derabamus  quid  tandem  fingulis  fignificaretur ,  cum  q^  iam  hoci  am  aliud  mcnte  concipcrcmus , 
C  per  magna  expcrientiam  tandem  nos  veritatem  reperturos  fperabamus.  Veriim  in  praiens  qui^ 
dem  fit  pofteris  fcriptum,fcn'pturi  etiam  in  pofterum  fi  quid  experientia  cognitum  repercrimus. 
Inprafensautcm  pericalamitidem,arundiniscorticem  dici putamus.  Nam dC  alias ipfum  eiuf- 
modi  afTetfaonibus  conuenire  fcimus  maxime  vftum,nouimus  item  alios  fcriptores  ex  ciufmodi 
pharmaca  compofuifle:  quapropter  credibile  cft,qni  cortex  arundini  circum  adharet,pcricalami 
tin  ipfum  appellari.Poteft  afit  etiam  id  quod  ab  aliquibus  limncftrum,ab  aliis  adarce  5c  adarcium 
dicitur ,  pericalamitis  appcllari,  propterea  qudd  arundinibus  adnafcatur.  At  verd  myropiflbcc- 
rum,picem  cV  ceram  dici  aftimamus,vnguento  quopiam  ad  huiufmodiatTediones  congrueti  eli 
quata,veluti  eft  gleucinum,cxl  laurinum,nardinum,lentifcinum,fefaminum,et  cedrinum.  Cetcru 
"f  barba  hircina  fordcs  y  ftatim  nobis  vifae  funt  de  ladano  dicia  cfle:  nam  ad  has  affcctiones  con- 
uenire  in  confelTo  cft.Et  fanc  gcneratio  cius  circamentum  hircorum  in  quibufda  locis  contingit , 
quod  ipfum  dc  Rufus  Ephclius  pcr  hos  verfus  indicat. 
|  Ladanum  Eremborum  repcritur  &  alterum  in  aruis, 
Caprarum  circum  barbas.  Nam  pabula  capris 
Florcntis  cifti  fumma  gratiflima  frondes. 
D    Iftius  vcrd  lanugmis  vnguen  inharet 

Caprarumhirfutiscj3genis,atcpvndiq3Coftis.  ♦ 
Non  adeo  id  morbis  prodcft,fed  fpirat  odorem 
Eximium :  quare  praftantia  pharmaca  mifcent 
Plurima,Eremborum  cY  tellus  fert  qualia  campis. 
An  quide  igitur  hoc  folu  ladanum  is  qui  pharmacu  compofuit,inijcere  iubet,non  fatis  manifeftu 
eft:  pofllbile  eft  aut  per  vnam  fpeciem  totum  genus  ab  eo  dcfignari.  Porrd  infantem  informc  vi- 
derur  mihi  vrfa  dixiife.  Vrfam  enim  parere  aiunt  informcm  quadam  velut  carnis  molcm ,  veriim 
pdft  per  lincftum  mati  is  animal  formari  ac  cffigiari.  Dionyfiacum  aut  vitem  mihi  dicerc  videtur, 
quaquam  dC  de  hcdcra  dici  polTe  aliquis  opinai  i  qucat.  At  vcrd  qudd  ladonide  Iaurum  appcllet, 
nemini  puto  dubium  cflc.  Callicerosautem  fcenumgracum  appelIarevidetur:nom!natur  aute 
hccplataapudnosin  Alia/Egoceros.  Cynomorudeindcrubum  canis  venfimilc  cft  dici.  Acan 
thiona  autcm  poftremum  terreftrcm,erinacium  terrcftrem  appcllatum  ab  eo  cxiftimo. 

De  Defluuto  Ccifnllorum.  C*AP 


t^dditiir  pi 

textll  u.7TlTpct 


t  d.7roTp<tye- 

/ 

TTCiyOuVOC. 

exanti 
cjua  tmlutio- 

'ane  perter 
ram  err.ms  la 
danum  inue- 
tnes. 

*  mentnm. 


ne 


tefai 


i.+.f.7.t.  i  .c.  "j^  St  Sc  *  alia  pilorum  arleclio  qua  ad  raritatcm  cutis,  inopiam'que  fubftantia?  pilos  gcncran tis, 
oi.jofi.a       Xllconfequitur.Quapropter  cuam  curatio  hoc  modo  la*forum,non  cundemfcopum  qucm  alo- 

pcciae 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


ficcix  habet.In  alopecijs  enim,vt  vitiatus  humor  confumatur,intcntionem  fumma  ac  primarium  E, 
copum habemus: in  his  verd ,  vt capitis  habitum  roboremus ,  cV  boni  fucci allationcm  procure- 
mus,  cutem  cjj ad  deniitate ac ramatem  moderata  reuoccmus.Qiia  ob rem  fane ad  pharmaca hu^ 
mecffatia  aliquid  moderatc  adftringcns  admifcere  oportct,quale  eft  Iadanu,  quod  utraqj  in  fe  mo^ 
dcratc  complecftitur  qua  ad  hoc  (ymptoma  conueni  unt,  caliditatc  vidclicct  mediocrc,  cV  adftrin- 
gendi  vim  tuxta  eande  proportionem:  pp  hocitaqj  oleo  miftum,qud  illiniri  poflfi  t,fymptoma  fi- 
uc  accelli  one  dcfluuij  capillor u  fiftit.  At  verd  manifeftum  eft  capitis  fricftionem  nccelTarid  huius 
pharmaci  vfui  pramitti,cV  multorum  piloru  abIationem,aut  fi  anni  tcpus  id  heri  permittit,pcrfe 
c°ta  ablationem.Ita.n.in  aftriclu  cV  illitu  robufta  cV  calida  reddetur  cutis,  cV  modcrata  denlitate  ac- 
quirct ,  eam  videlicet  qua  £m  naturam  eft.  Confueuit  autem  hac  circa  pilos  oblaiio  fape  ljs  qui 
agrotarunt  accidcre :  rard  aut  citra  morbum.Et  magis  fane  viclu  vires  reficiete  atq^  falubri ,  opus 
habet:multiq3citramcdicamentumperfecle  fanati  funt ,  atqj  id  brcui.  Compofuerunt  tn  medict 
eius  gratia  pharmaca  moderatam  denfitatcm cuti  inducentia ,  ita tn  vt  ne fimul cam  refrigerent: 
quaenim  vehcmcntcr  adftringunt,omniaetrefrigerant,cValimentiinfluxum  rcprimunt,lppter 
cuius  inopia  capilli  defluunt.Intcntio  itacp  medicamentorum  eft  fanguine  affluentem  non  folum 
non  prapcdire,  lcd  etiam  prolcclare ,  cogere  autcm  fenlim  cV  adftringere  rarefadam  cutcm.Tale  F 
afit  fponte  natura  cft  lpfum  Iadanum,quod  quia  cera  fimilem  compagcm  habet,largo  aliquo  co- 
uenicnti  hquorcindigctjquocapitiillinipoInt.Praltatigiturhuiufmodiliquorem  iimilcmlada-' 
no  cfle  hoc  cft  ex  contrarijs  faciiltatibus  miftum,  attradoria  nimirum  Svcoacloria.Ncquaqua cr- 
go  olcum  Sabinum,aut  vetus,aut  Cicinum  ad  hanc  rcm aptum  fucrit,  fcd  in  Iberia aut  Hiipania , 
aut  quomodocunq3  tandcm  appellare  velis,  natum :  habet.n.cV  adftricftorium  quippiam,  atq;  am- 
plius  adhuc  eo lentifcinum,  fpontc  natura  tale  exiftcns.quale  eft  ipfum  ladanum.Quarc  nccp cx^ 
pcrtus  fum,ncq3  mctc  concipere  poilum,  vllum  praftantius  pharmacum  iorc  ad  dcHuos  capillos , 
cp  cftquod  ex  ladano  cVIentifcino  oleo  permiftum  conftat.Manifcftum  autcft  quod  rafo  quidcm 
cuipiam , craffius admoucre  medicamentum  oportct.ad ipfam  vcrd  cutcm  prafcdos  cx  attonfos 
habentibus  pilos,liquidius:q>enim  comam  alcrcnon  oportcatpriufquam  quiscurctur ,  cuidens 
puto,  Qudd  ii  vcrd  largc  defluat  capilli,cx'  conieclare  poITis  multam  raritatem  cutis  capitis  facla , 
nonincpcumfucritm  prafens  myrteum  olcum  prolentifcinoadladanum  admifccrc.Licebitetia 
aliquando  vngucntum  nardinum  adhiberc  in  atate  frigida ,  cV  tcmpore  hyemali.  Bonum  autem 
pharmacumad  haccftdiuitumfceminarum  vngucntum,  quodRoma  vocat  Foliatum.Non  mi 
nusautcmcocommodumcft,immomagis,qjappcllant  Spicatum.  Qiiarccum  his  velfolisdiui-G 
tes  vngi  iubcto ,  cV  cum  optimo  nardino.Ladanum  verd  in  duplo  vafe  liquefacito,  cV  liqucfaclo 
vnu  cum  nardino  ex  pradiclis  pretiolis  vnguentis  quodcunqj  ad  manum  fuerit  admifceto,  Atq^ 
hac  quidcm  mcdicamenta  mihi  fuftcccrunt  vna  cum  rcfectoria  ac  falubri  diata,  qua  in  plerifque 
et  fola  fuflccit.Compofuerunt  autcm ,  vt  dixi ,  quidam  ex  prioribus  medicis  pharmaca  ad  defluos 
capillosjinquorum  relationc,  vbi  inuiccm  diflcntiant  exponam.  Primiim  autcm  referam  compo 
iitioncs  ab  Hera  fcriptas,quarum  priorcm  quidem  laudo,  poftcriorcm  verd  curiofam,  cV  prater 
rem  auclam  exiftimo.  De  pnore  vero  ita  fcribit. 

Compofmones  Pharmacorumad  Defluos  Capdlos  ab  Hcraftnpt£. 
Hcras  in  ferula  duo  fubfcripta  pharmaca  habet,  iuxta  hac  ipfam  dicftionis  ipfius  feriem,  ad  hoc 
vt capiili  tn  capitc ne defluant:  Ladanu  in vino  auftero  rigatu  terito,cV  oleo myrteo  ac vino  vicif 
fim  aftufo  ad  mclliscraffitudinem  redigito,cx  eo  qjantc  cV  poft  balneum  caput  illinito.  Prcftat  au 
te  cV  polytrichon  quod  quidam  adiatum  vocat,  dimidia  ladani  portionc  adiicerc ,  cVcum  myrtco 
aut nardino vti.  Hac de  priore compofitione locutus  Hcras,deinccps hac fcribit.    C  Compofitio 
t  AP  bonili  0^i<td  Defluos  CapiUos:)(ju£&  Nigros  eosfacit.  Intra  calcndas  cV  Idus  Iulias,nuces  viridcs  centu  tudi^ 
bram  j  s.       to,  cis  qj  olei  "|"  primanj  fextarium  i  y  aff  undito ,  3C  aluminis  liquidi  lib.irj.Hac  fimul  in  vas  nouCi  H 
teftaceum  pramadefaclum  indito,  id  ipfum  qj  cp  diligentiflTime  oblitum  inloco  necp  humedo  ni 
mium  necp  calido  reponito,  6V  pcr  menfes  trcs  fub  terra  fitu  finito:  deinde  auferto,  oleocjj  vtitor. 
Hac  ipfa  fecudi  pharmaci  eft  defcriptio,que  plus    conuenit  ipfum  pharmacum  adftringens  rcd 
dit.Quapp  vt  vehementem  adftringendi  vim  tpfius  corrtgeret  is,qui  primus  hoc  pharmacum  co 
pofuit,dcfodcre  ac  velut  putrefacere  ipfum  iuffit,indenimirijmagis  tenuium  partium  reddere  in 
eo  commifta  conatus.  At  verd  tale  pharmacum  in  tempore,  regione  c]3,ae  natura  corporis,calidis 
commodum  fuerit ,  adeo  vt  in  contrarrjs  non  tutum  fit  talt  vti.Htenim  perfrigeratas  eius  vfu  mu^ 
lieres  vidi,  vt  inde  in  graucdinem  ac  raucedinem  defluxum  cn  a  capite  ad  pulmonem  delaberenu 
Qu£ ^irchgenes  ad  Defluos  CapiUos  confcripfit. 
Archigencs  in  primo  libro  pharmacorum  fccundum  genus ,  ad  defluos  capillos  in  hac  verba 
fcripiit:    C  Ladani  cVablinthij  aquales  partes,  bi  iuniperi  baccasx,  tritasinlinteoluilligato,cV 
in  oleo  pcr  dies  v  macerato,ex  eo  cj^  caput  illinito :  cV  neque  capilli  defluent,  neque  furfureshabe" 
bunt.  Autdumcapillos  pedis,adiantumcum  myrteoaut  rofaceooleo  adhibeto.  Autadianti, 
my  r  ti  nigra,  aquales  par  tes,  galla  duplum ,  cum  oleo  veteri ,  aut  lenti  fcino ,  aut  myrteo ,  ad  mel- 
lis  craflitudinem  rcdige,ac  vtere.  Aw  thus,3<l  myfi ,  cV  gallam,  cV  adiantum,  aquispartibus  cum 

vino 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    I.  126 

A  vino  maris  expertcad  mcllis  fpiffitudinem  in  Solc  tcrcndo  redige.  Autmo!Iircrco<fh  doneCh£< 
grefcat^deindeqjcum  olco  ver.cn,  autlctifcino,  aut  myrtco  mifta,in  vfumadhibe.  Aut  bruflicam 
aridam  tufam  cum  aqua imponc.  Aut Ioti radiccm  codem  modo. 

Qjt£  Clcopatratn  Ltbrode  Ornatufrtpftt. 
Qiiac a  Cleopatra  in Iibro  de  omatu  fcripta  funt,  ilhus  lpfius  vcrbis  fic  habenf.  C ^id  Captllo- 
rum  in  capit  c  generar.onem.  Arundinum  tcnellarum  radices  vbi  contudens  fuccum  cxprimito ,  mu- 
fcas  qj  vbi  f:ccaucris,in  pulticula  mifccto : fimul  q?  vrlinum  adipcm,  atq^  oleu  cediinu,  vbi  in  vnu 
triucris,atq3  vna  mifcueris,  ad  llhnedum  exhibeto.Qud  vcro  odorem  obtundas,  vinQ  aut  palTum 
affundito.  ^Altud non  lor.ge prxcedms ,  hii  ~\erbts  confcrtptum.  Quo  capilli  cnafcan tur ,  hni  fcmen  ficcu 
vnacumhni  ftipulaexuntOjtritumq^cum  oleofelamino  lllinito.  ^ltudpaulo  ittferitts  fnptumhoc 
modo.  Ad deHuos  capillos ,  tcrram  cimoliam  folidiflTimam  vino auftcro  cV  mororum  fucco  tanto , 
quantum  combibcrc  potcft,rigato,ei  cj?  hyofcyami  tcnuiffime  triti  acetabulum  adijcito,inde'que 
paftiHos  formato:quos  in  vrnbra  liccatos  in  vas  figulinum  nouum  rcponito.  Vfu  vcro  poftulan 
te,aqua  dilTolutos  lliinere  lubcto.Deindecumlocusexaruerit,  abluat.Quinto  dieid  ipfum  facito. 
Facit  item  ad faciei  cV  colli impetigines.    C >Almd  Captllos  auges  cito,  denfans  o,-  ac deniorans.  Ladanu 

B  cum  oleo  6C  vino  dulci  lreuigatum  ac ad  mellis craffiticm  redactum  prafriclis  llhnito.  No  longe 
quocp  poftea  ahud  pharmacum  fcnptum  eft  his  verbis.  C  *Ad  Deflumum  CaptUorum  cttra  morbum 
Acctdens.  Brafficam  aridam  tritam  cx  aqua imponc,aut  loti  radicem  eodem  modo. 

Qjiomodo  Comptorta  ab  Exornatorta  mtdicinz paite  dtfferat. 
Comptoria;  quidem  fcopus  cft,  v  t  pulchritudinc  acquifititia  inducat.  Exornatoria;  verd  medi  - 
cinx  partis,vt  quicquid  f  m  natura  cft,id  ocin  corpore  cuftodiat,ad  quod  confcquitur  ct  naturalis 
pulchritudo.Indccoro.n.afpectu  cft  caput  alopecia  vitiatum,  velut  ct  oculi  pilis  palpcbraru  denu 
datffimiliter  qi  fupcrcihorum  pilorum  defluuium.  Non  folum  verd  ad  pulchritudincm,  fed  mul 
to  prius  ad  ipfam  partium  famtatcm  huiufcemodi  pili  conducut ,  quemadmodum  in  libris  de  vfu 
partiu  eft  demonftratu.Quid  attinet  aut  dicere  de  lichenis,  aut  pfora,aut  Iepra,  ciim  prxtcr  natura 
talia  exiftat  ?  At  verd  laciei  colore  per  pharmaca  nitidiore  aut  rubicudiorem  facerc,  aut  pilos  capi 
tiscrifpos,  aut  fuluos,aut  nigros,  aut  qucadmodum  mulieres  folent  in  longitudinem  auctos ,  harc 
ipfa,cV  quae  huiufmodi  funr,coptorrj  maleficrj  exiftunt,non  medicae artis  opera.  Verum  pp  foae* 
tatem  quandam  qua  cum  illis  habent,qnq5  ad  regiarum  fccminarum ,  atcj;  adeo  ipforum  Regum 
xmperium,ct  comptoria  adiungimus,  vt  pote  cum  his  negare  non  liceat,  docendo  tamcn  compto 

C  ria  ab  exornatoria  medicinae  parte  differrc.Quaproptcr  vifum  cft  mihi  ea  qua;  Crito  fcripfit  phar 
maca  capillos  con(cruantia,eofdem  qj  augentia,ex  primo  illius  dc  ornatu  libro  fubfcriberc, 
Qit£  Crtto  ad  Conferuandos  ac  ^Augendos  CaptUos  fcrtpftt:  Item  j; 
au£  a  Defuttio  tpjosprxferuent. 
In primo Iibro  Exornatorioruftatim  in  principio  poft  pratfationem  Crito  haec  verba  fcripfitr 
Ad  conferuandos  itaqj  capillos  fubfcriptis  copofitionibus  vtcndum  eft.    C  Herachdx  Tarentim  co 
feruanua  Captllorum.  Phcrnrj  floreancmones^uecuoleo  trituilline,ide  eteos  denigrat.  ^iliud.  La^ 
danum  vino  auftero  maceratum  ac  tritum  oleo  myrteo  excipe ,  eo  c]3  pilos  ante  balncum  fubline. 

*Altud.  Verbenaca  redam  appcllata  vnav  cum  radicibus  arefactam  contundito,  cV  per  anguftiffi 
mum  cribru  cocerni  to :  deinde  oieo  admifto,  vt  ftrigmenti  crafifi  tudinc  accipiat,in  vas  ereum  rcpo 
niro: atcp  vbi  computruerit,pro  oleo fimiliter  vtitor.  ^liud.  Ladani  partcs duas.poly trichi  quod 
quida  Adiantum  appcllant  partc  i:  vino  cV  oleo  myrteo  excipe  ac  vtcre.Nos  aut  pro  myrteo,  nar 
dino  vfi  fumus.  C ^4ltud,qucd ipftm <&  Submgros  reddit.  Baccarum  myrti  nigrarti  quadrantcm,Ia-' 
dani  tatundemjChffoluta  cum  acacia-  fructusaioc  cft  lihquaruipfius  fpina;  appellatarum,  decocfto, 
contere:atq,  vbilimi  crafficicaccepennt.nardino.aut  myrteo,  autahquo  alio  hedyfmatei.odora- 

D  to  vnguentO,exdpc.    C  ^iliud  Vmucntum  Confcruans ptlos,  cjuod tpjttm  ettam  Subntgros  reddit.  Bacca- 
rum  myrti  nigraru  fextarium  ffcminis  apij  fextarium  i,feminis  bete  fextarium  i,virguItoru  myrti 
fextarium  fadiati  fextarrj  dimidiuTadani  tantundc,  vini  nigri  fcxtarios  vi: vfqjquo  pcnitus  dilTol 
uantur  coquito:atqj  vbi  tertia  pars  fuperfucrit,  olei  cuiufda,  aut  hcdyfmatis  i.odorifen  \Tiguenti, 
fextarios  ij  aut  itj  addito ,  rurfum  c\i  coquito.  Vbi  vero  bis  aut  ter  ebullicrit ,  liquorc expnmito  ac 
diligenterperfaccuexcolatuminhydriamrecondito.VfuverdexpetcntetinpraTafis  pcnitus}-  f  a!\ 
vtitor,illitis ex  eo  bis  per  dicm  capillis.  ^Altud.  Pafifi  cretici  fextarium  i,ladani  vnc.i,corticis  nuca  t*.yt>>. Zs,  \. 
pinearu  vfti  fextantc,polytrichi  vfti  vnc*  i,adipis  vrlini  libram  i,fucci  bete cyathos  iij.Ladanu  cV  omTf-°  com- 
paffum  doneccoganf  in  vnam  copagem  coquito,  demde reliqua inijdto,  cV  fublata  in  vas  plum-  *  ^ 
beum  feruato.  Vfus  autem  tempore,  quantum  fufficit  in  quocuncp  vclis  fuaucolen  tc  vngucto  du  ' 
luito.  Vfus eius  debet  efle  quotidianus.Quidam  verd  rafo  capiti  pharmacu  illeuerCt  nulla  rc dilu 
tum.  *Altud.  Ladani  vnc.i,pafTi  fextariui:corticisnucum  pinearum  vfti  drach.ij,aln  (eiquidrach" 
mamhabent,-fahi  cyathos  ii, velfefquicyathum:}-fpongiammarinam  vftam  tritam  vnam,  p£n-  *uiK*$ttt 
niculi  Cihdi  vfti  tri  ti  cyathos  iu,poly  trichi  vfti  tnti  cyath.ii,adipis  vrfini  lib.i :  coquito  cV  appara^ 
to,vt  diCtum  cft.    (C^lhud  cjuod  Ptlos  Conferuat,&  Defluenttbtts  cjuocj;  auxtliatur.  Seminis  apii  fextS- 
tem,beta:  feminis  fextantem,callitrichi  fextantem,thuris  fextantem,  nuccs  iuglandcs  numcro  xv, 

ladani 


DE    COMPOS.  PHARMAC 

^illa  probeobturaE 


c 


ladani  fcxtante,corticis  nucis  pineae  hb.i.Omnia  'in  noua  olla  coniecfta,  cV  cu  argilla  probe  obtura  E 
ta,in  balnei  fornace  affato :  demde  extrada  terito ,  SV  adiecta  adipi s  vrfini  Iibra  vna  fubigito ,  cV  in 
pyxide  llicea  -{aut  ci  prina}-  rcponito.  Vfu  verd  cxpetete  quatu  ^fatis  videbit  ex  pharmaco  accipi- 
to,ac  quociiq3  vclis  hedyfmatc  -{i.odorato  vnguine}-conqualfato3ex  co  q;  caput  bis  in  die  ilhnito. 
Qinda  vero  vbi  caput  et  abraferint,medicameto  excepto  adipe  vrlino  llhniunt.  <E  ^liiud ad  Calui 
ctcmycjuo  ~\f*s  eil  ^4ndromathiis  mnior.  Lcporu  ventres  fex  accipito,  probe  q;  ficcatos  m  teftaceo  vafe 
torrefacito :  ad  eos  qj  baccaru  myrti  quadrante,ct  virgultoru  eiufde  tatundc,conrjci  to :  inde  q;  adia 
thi  quadrante  addito,acaciae  fucci  tatundc,fru(ftua  canis  rubi  tatunde :  oia  q;  iimul  attetc  torrefacfta 
•t^l.ynciam  tudito,ac  per  anguftu  cnbcllu  cxcernito,deinde  adipis  vrfi  f  lib.i,}-ac  phocg  rantunde,fubigi  to :  fu 
Twam.  blatum  cppharmacu  in  pyxidem  plumbeamrecondito.At  verd  vbi  vfus  tempusinltitcrit,  quo^ 
cunq3  velis  hedyfmate.  lpfum  diluito,  ac  vtitor.  Atqj  de his  quidem  hactenus. 

De  Tmcturn  CapiUorum.  C  .A  P. 

Vm  verd  poft  praefcripia  pharmaca  Crito  alia  quardam  fcribat,  quae  quidcm  confcruationc 
capillorupromittut,veruprimumipforuopuscft  vttingant  ipfos,qud  fiuenigri,  liucflaui 
1  cddatur,vifum  fane  cft  mihi in  principio  ea rclinqucre,  ciim  omnia  talia manifcfie  comptorrj  gc 
nens exiltant.Quandoquidem  aut  haud  fcio ,  quomodo dogma coe  inoluerit,  vt  vetulae  fcemina;  F 
capitis  capillos  denigrcnt,  tanquam  turpe  fit  canos  habere :  atquc  hoc  ipfum  etiam  mafculis  clt  vi 
fum,qui  turpe  -{Tpectaculum}-  elfe  aiunt,  aniculam  vxorem  cano  capite  haberc:  quaecunqj  quide 
prar  delicrjs  le  iplas  ornant,harum  nulli  tale  quippia  a  me  petenti  cxhibui :  Quaecuncp  vcrd  magis 
vcnerandar,vt notam  ctiugerent,tum  maritorum  fuorum  importunitatem  vitarent,  pilos  fuos  ni 
gros  aliquo  modo  rcddere  cupierunt,neq3  ex  adftricloria  vi  nigrorem  induccntiu  obhedi,  illis  co- 
iului  cedri^  vfum,ita  vt  tribus  aut  quatuor  horis  ante  balneum  illinircnt,ct  poftca  detergerer,id  q^ 
pcr  quatuor  aut  quinqj  dics  faccrc  pcrgci  et.  Ad  hoc.n.  qudd  nihil  laedit ,  amplius  ct  commoda  clt 
eis  quae  facile  a  fngorc  oftenduntur,  nimirum  pharmacum  exiltens  cedria  quod  abude  calcfactet. 
Oportet  aut  ipfam  citra  olei  admu  ttonem  adhibcre  capitibus  vchemeti  reficcationc  cV  calefacftio^ 
nc  mdigetibus ,  quibus  Icilicct  humida  Sc  di^id^  intempcrics  pcr  fe  incft: alrjs  verd  oleo  miftum 
adhibcrc  pharmac  j  oportet.Quin  cV  detlucntcs  capillos  corrigit,  cV  non  dcHuentes  aucliores  red 
dit.Carteriim  odorcm  eius  vitent  dclicata'  mulierculae,qui  fane  non  iniucundus  eft  ijs  que  fuftinet 
ad  confuctudincm  vfus  pcruenirc.  Porrd  in  Alia  apud  nos  agreftes  mulierculae  montana  incolcn 
tcs,non  ccdna  foltim  lllinuntur  oleo  pcrmiita,vcrum  tum  corpus  vniuerfum,tu  caput  mungunt. 
Qiiin et  piccm liquidam  cum  olco  codcm  modo  pcrmiftam,  ad  radices capillorum  capitis  illinut:  G 
vocant  c|3  hoc compolitum  pharmacu  pulclaeon  hoc eft  oleum  picatu ,  quod  omnino  aliud eft  ab 
co  quod  piifanthos  hoc  cft  Hos  picis,  appcllatur,quod  ipfum  liquidg  pici  incumbit,cV  fupcrftat,te 
nuium  magis  partium  C£ipfa  pix  cxiltens,  tum  compagc,  tum  etiam  facultate.  Huiufmodi  itaque 
pharmaca  tarde  cancfccre  faciuntjiiulla  vtentium  oblaetione:  at  verd  quae  cx  auftcris  cV  accrbis  co- 
polita  funt,magnopcrc  kedunt.  Cartcriim  matcriam  ex  qua  confiunt  hxc,adftringcntis  qualitatis 
ac  facultatis  cxiitentcm,et  quippiam  temrium  partium  habere  oportet,quo  non  m  fupcrhcic  tan^ 
tum,fcd  cV  in  profundo  cutcm  pcrmutent ,  vfqj  ad  locum  radicum  capillorum  progrcdicdo.  Atcp 
haecquidem  eft  Methoduscomponcndiea.  Habcsautcminfimpliciumpharmacorum  traclatu 
particulatim  materias  ipforum,in  quibus  facultatcs  cv  qualitates  earum  dicie  funt.Qi^iapropter  ex 
illis  tum  ea  quae iam  a  pnoribuscompolita  funt iudicare,  ac  quah'nam  vi  praedita  fint  inucnirc  po 
tes,  tum  etiam  per  te  ipfum  dc  lntcgro  noua  componere.  Vtile  aut  hoc  cft  cV  ad  cogni  tionem  afle 
cftionum  quas  lam  incurrcrunt  aliquat  muliercs,  cV  ad  futurarum  prarnotioncm,  pralentiumque 
fanationcm.Non  foliim  enim  in  penculo  verfatas  faepe  fcio  fccminas,fcd  cV  mortuas,cx  pcrfrige^ 
ratione  capitis  per  huiufmodi  pharmaca  inducla.  Lacfio  autem  cis  maxime  accidit,  aliquado  qui- 
dem  in  ftuporem  attonitum,  aut  comitialcm ,  aut  veternum,  aut  foporem  profundiore,  aut  animi  H 
apprehenlioncm,  -£catalepfin  Graecis  appellatam,}-  dclabcntibus :  aliquado  verd  deftillationibus 
folutudifficilibuscapiuntur,vtantequamfoluantur,pulmones  malehabereincipiat,exinde'que 
tabes  confequantur.Offenduntur  autem  citius  quae  frigidius  temperamentum  capitis  habent,  tar 
dius  verd  quae  calidi us :  frigidae  enim  par ticulx  frigidi s  afTeclionibus ,  calidae  caltdis,facih'us  corri- 
piuntur.  Atqui  periculum  minus  iiibeunt,vtpote  cum  aminore  caufa  laedantur,que  fngidius  te^ 
Ex  or<f  c 4  peramentum  habent :  at  verd  calidae,  propterea  q?  aegre  cV  vix  tadem  a  frigidis  caufis  laedi  poffunt, 
b  t  Quida  ve-  cum  fane  a  magnis  caufisfuerint  exuperatae,maiorem  laefionem  incurrunt,qua!  communi  6c  vni- 
teres  gxod.ca-  uerfali  rationi  iubiacct,in  Aphorifmis  ab  Hippocraterelatae,a||In  morbis  minus  periculu  fubeunt  » 
pUre  dHKndtfi  £egrotantcs)qui°us congruus naturae,aetati,habitui,ac temporijadfuerit morbus, quam  quibus  ni  » 
nonhabenr.    hil  fecundum  hxc  ipfa  congruerit. 

c  *  ^aI.  ttnet  b  t De  Pharmacts  CapiUos c  D cni^Z.nubus^rchigenu. 

tihtn.  Pauld  ante  dixi,qj  no  ex  mea  fentetia  medicus  eiufmodi  pharmaca  contreclat,  veru  curn  regiae 

D  t  AF.  Aeolia  aliqn  fceminae,quibus  minime  negare  licet,  nigros  aut  flauos  capillos  reddere  expetant,  eam  fane 
capparimtrita  Qfo rem  ^  Archigenc puto,quaqua honeftifTimu  viru,de illis  fcripfilTeinhaecfere  verba.  CDf'    A1+  £7AJ 
Ss  S»* Capi>a  nivrant "Capillos hxc. d  f Radicc  capparis  trita>  cu muliebri lade  aut,vt ahjs  placet,afinino,  ad  tertias    1  j.fbi: 5o?.e 
^  coquito, 


L 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    I.  127 

A coqirito ,  cV ad  noctem  pro  cataplafmatc  imponito.  Aut  vrina  canis  in  quinq?  aut  fcxdics  adfcr- 

uata lauato.  Aut corticc radicis * llicis doncc mollis fiat coquito.cu qjcataplaimatis modoimpo-  -<j«'i- 
nito ,  cum  aqua  vcrd  dccocti  Iauato.  Aut  quod  m  phci  nio  lntnnfccus  nigru  cft ,  cu  olco  myrtco  d""n ™. I?'f9'; 
triru affncato.  Aut  fpuma  argcnti,cimoliam,alumcn liquidum.pari  meniura ,  pradous  cV  liccans  '  "P 
capillisin QCxSe illinito,cV betefolrjs fupcrnc obligato.  Aur  fclinuiiam  tcrra,argenti fpumam,cal 
cem,cuaquaadmelliscralntuclincredige:cV  vbihquido  hxiuio  pra-laueris,  capillu  vicilTiminun 
ge,fimihter  iq^  beta* folrjs  lmpoiitis  obligato :  manc  verd cxcullos  capillos  applanato.  Aut  abfin^ 
thrj,offium  palmaruTyriacaru,fabaruma*gypriarum,  oium  vftorucincrem  pan  mefuracum  vino 
Mendefioad  ltrigmcucraiTitudine^edigito,cVcerato  myrtco  liquido  admifto  afFricato.  Autcor 
ticis  falicis  fuccu  cum  olco affricato:lumme  dcnigrat.  Aut nodos  ad  racemoru  limilitudinem  cx 
arbore  nucc enatos  ex  oleo  cocjto,cV  bitumine liquido admifto  vtitor t.   Poft  prediaa  ct  hcc  Ar  f^tMn  i 
chigcnes adfcnplit:Dcnigrant  barba, Suber  aridum,cV  plumbu  vftum,cum bctc crude fucco  mcj  **tifm.  Dem 
lislpilTitudineillita:linitovfcj3adprandium,dcindeabluito.  Autferrirctrimctumacplumbum  &r*nti*  /  n 
in  accto cocta  ad  tcrtias.illine citra  olcum.   Poft hac  Archigcnes ex coptoria danata artc accepta  > 
hccicripfit:  FuluosautrcddutcapilloslupinicrudicuaquacVnitroilIiti.  Haxdcrlaucfcctia.  Dc  "*£a  • 
B  crifpanribusautcapillosdtcit:Crifposautrcddes  capillos,li  fpumafaliscum  myrrhacofricaucris. 
A ut  fucco  cavpaii  ilhnc,cV  mancbunt crifpi  ac  nigri.  Aut myrti  baccis ac bcta*  icminc aquali  pon 
dcrecum  oleo  tritis  vtitor.  Aut afphodcli  radice cum  mero llhne.  Aut  lupinoru cortices  ac  paru 
nitri in aqua ad  quatriduum  maccrato,ac  vritor.  Horum  pharmacorum  mentionem  ob  id  fcci,vc 
oftcnderem  nccelTarioquofda^rhoncftifTimos  viros  talium  tibicomptorioruexpericnnam  para 
rc.Quando  cmm  Archigcncs  harc  fcnbcrc  non  elt  ventus,multo  amplior  vcnia  Gri  toni  dada  cft, 
qui  m  Imperatonjs  adibus eit  mcdicatus.  Apparet  aut  cx  Herachdcm  Taretmum  multa ct  pro- 
bata  pharmacacomptoncfpcculationisfcriplillcquanquamnondum  tant^delicia*  foc  minasoc 
cuparant,quanta  nunc  funt.  Veru  Hcraclida!,cV  Cleopame,  cValioru  quicunqj  poft  lplos  mtcrie 
cto  tempore  medici  fucrunt,pharmaca  oia  Cnto  coaceruauit:ad  quem  fanc  rcmitto  cos  qui  quo^ 
modocapillinigrcfcaut,aut  tiaueicant,cValia  huiufmodi,difccre  volunt.Scripiitenim  quatuor  de 
ornatuhbros,qui  m  omnium  manibus  verfantur.Quidigitur  ego  nucipfa  fruftra  trafcribercm , 
cumpolTint  cxillodiicerc  quiadcoea  cognofcere  vclinr:  In  pnmoquidemlibro  omniaquaad 
capiilos  pcrtmcnt  ftatim  in  pnncipio  fcripta  lunt ,  rcliqua  verd  deincepsiuxta  propnum  quodqj 
ordinem.Quditacpfacileinuenire  qucantimgula  talium  pharmacoruabfcp  longainuefugatiO' 
C  ne,vifum  mihi  cft  capita  lingulorum  Iibrorum  indicare.  In  primo  itacp  hbro  capita  ha*c  funt. 

Primi  Iibn Cntonisdeornatucapita.  Conferuariacapillos.  Augetiacapillos.  Pra*fcrua% 
tiacapillos.  Tincturacanorum.  TincturaHauoscxauricoIorescapillosreddentes.  Smegma- 
tacapilloru.  Illitionespraferuantes.  Faciem  erugantia.  Illitionesfacicinnitida  rcddentes.  Ca 
taplafmata  fariemnitidam  reddcntia.  Supcrciliorumillitiones.  Superciliadenigrantia.  Ocu- 
lorum  lllitioncs.  Illitioncs  exftibio.  Ad  graueolentia  narium.  DentTncia.  Manducationes. 
Ad fcetorem  fub  alis afrrictioncs.  Manducationcs  ad  tcctorem  oris. 

Secvndi  libricapita.  Quxnigredincscollircpurgcnt.  Illitionesadexudationes  fubalis. 
iUuionesmamillasconieruantes.  Ventrc  purgantia.  Smcgmatamanusnitidasrcddentia.  Ad 
nigrcdines  a  partu.  Ad  rugas  a  partu.  Ad  hlluras  a  partu.  Illitioncsad  cmincntcs  vmbilicos. 

Qua'puerosimpuberesc6leruant.  Quar  virginitatecoleruant.  Adhumedas  frigidas  mu^ 
lierculas.  Adcicatricesnigras.  Depilatoria  piloru.  Smegmataattcnuatiaomnisgenens.  Illi- 
«onescapillos  abolctes.  bmegmatatotiuscorporis.  Repurgatoria  nitorem  mducctia  oigena. 

Cdipcrliones aromanca:  vcftiu.  Odoratar  tin<fturx veftiu.  Afperlioncs  thalamoru  et  ambula^ 
croru.  Suffirnctorum  oigcnorum  copolitiones.  lUitionum  cVvnguentoruoIsgencnscopoli- 
D  tioneSjVidclicctamygdalini.balaninijnucum.fefaminijmyrtcijlcntiicinijlaunni.rolaccijglcucim, 
melini,cenathini,fampruchini,tclini,fulmi  quod  aliqui  crinmu  hoc  eft  liliaceu  appcllat,  cicini,  iri 
ni^nardlTini.pho^nicijCypiinijCrocinijnardinijamaracinijhedychroi^mendefiijmalabathrini 

Tertii  libriCntoniscapita.  Adfurfuresomnigcnos.  Adcapitiseruptiones.  Adacho^ 
ras,hoceit  vlccramanatia.  Ad pediculos  cVIendes.  Adalopccias.  Ad fcabiofatfacici aHcctiO' 
ncs.  Adlctigincs.  Admaculas  a  Sole  prouocatas.  Lotioncsfacici.  Adftigmata.  Adhuctia. 

Adfugiilata.  Advaros.  Ad puftulas  nocteerupcntes.  Ad mcti tubcrcula.  Admcti nnpcti 
gines,impctiginu lllitiones.  Epithemata  exconatoria.  Emplaftra  vindia.q  ab  cxconatione tm^ 
ponunf.  Emplaftraalbaad  cicatriccinduccda.  Pharmacaemolhcria.q  impctiginibuj  arrncant. 

Q\  arti  libricapita.  AdaIphos,idcft vitiligines  nigras  cValbas.  Adcicatriccsnigras. 
Adleucas,hoccll  vitihgincsaltius  infidentcs.  Adlcpras.  Ad vngues fcabiofos.  Adprurigi- 
nolas afteciiones.  Ad  tubercula  parua  plidracas  Grarcis appcllata ,  Ci  ad  cxcoriata.  Ad  ferpigi- 
nofas  arlechoncs.  Adfcabidos.  Aithymos,  verrucaegcnus.  Ad  pcnhles  vcrrucas.  Adfor- 
micarias  latioies  ue  verrucas.  Ad  vmbilici  mPiationcm.  Ad  lnteltinorum  dclapi;cncm.  Ad 
hydrocchs.  Adapcllas.  Ad procidcntes  anos.  Adchimcthla, hycmis tcmporc  oborta vlccra. 

Ad  rimas  pcdu.  la  his  quatuor  Iibris  Crito  diligentiflTime  omma tcrmc  exornatoria  pharmaca 

fcnplit, 


Qeo. 


D  E   COMPOS.  PHARMAC 

fcripfit,  appofitis ct comptorrjs que  fpuriam  pulchri tudincm  no  vcram  inducunt:  quaproptcr et  E 
ego  ea  relinquam ,  folunVquc  mcntionem  eorum  faciam  quae  pulchritudincm  fccudum  naturam 
conferuant.Quanq,-.n.vcl  maximccognita  habeam  fmcgmatacorpori  nitorem  induccntia,  itcqj 
quae  in  virginibus  mamillas  conferuant,  cV  quae impuberum  puerorum  tcfliculos  ad  multum  tc- 
pus  paruos  conferuant,fimiIiter  cV  quae  pilorum  exortum  cohibenr,vcrecundor  tn  eiufmodi  fcri^ 
bere,atcp  multo  magis  cas  quas  Crito  tradidit  confperhones  vcltium  aromaticas ,  odoratas  q^  ve^ 
fnum  infecliones,  cV  afperliones  thalamorum  ac  ambulacrorum :  fuffimcntorum  ltcm  omnis  ge^ 
nens  varietates ,  illitionumq^  cV  vnguentorum.Extra  enim  medicinae  documcnta  talia exiftunt. 
At  vero  vbi  decoris  fecundum  natura  conferuatiua  fcripiit,ii  qn  locus  ita  tulcn  t  ca  rcferam :  ac  pri 
miim  quidem  quae  circa  capillos  medicis  vtilia  mihi  videntur,docebo. 

De  Pharmacts  Ptlos  Corrumpenttbtts.  C \AP.  4. 
Vemadmodum  cx  pharmacis  quae  pilos  augcnt,  alia  medici  vfus ,  alia  comptorn  exiftunt > 
eodem  modo  cV  quae  ipCos  corrumpunt.  Ahqn.n.Sd  his  medici  ncceifand  vtuntur  nixta  tri 
plicem  eorum  diffcrentiam:Ncmpccum  quacdam  ex eis  proprie  piilothraappcllatur, 
alia  attenuatoria  capillorum ,  alia  vero  ipfos  pcnirus  extirpantia.  Haec  itaqj  poltremo  Ioco  nomf- 
nata periculolifunt  vfus.Ex  eis. n.iIlitaecorporispartes,nonfolu  inpoftcrudepiles  oespcnitus  F 
rcddunf,fed  cV  vfqj  ad  caput,cV  mentum,fupercilia  cj3,et  palpebrarum  pilos,nuditas  ipfa  proccdit. 
Rcliquaeveroduaediffercntia?  vfum  minimcpericulofumhabcnt.Etquatquidcm  pilorum  denu 
datoria  funt,cV'proprie,vtdixi,phlothra  vocanf,  tni  non  quotidiein  oium  mulicrcularum,  fcrmcv 
et  quorundam  virorum,vfu  habenf.  Altera  vcro  quae  tenuiores  pilos  rcddunt  cV  minores,cis  co- 
ucniunt  qui  duros  cx  magnos,multos  qj  cV  cra(fos,pilos  habcnt,cV  ob  id  fuillis  non  ablimilcs  cxi^ 
ftunt.  Cartcrum  haec  ipfa  lccundum  cxcellum  cV  dcfcdum  inter  fe  differunt ,  cum  vnum  gcnus  fit 
pharmacorum  quod  ln  h  unc  vfum  compolitum  clt,nimirum  corum  quae  erodetcm  cV  vitoriam, 
habentfacuItatcm.Frarftantauterodentcm  facultatemhabentia,quddminoripcriculoadmoucn 
tur. Pcricuioiiora  aut  quodammodo  funt  vftoria,  qu£,fi  quis  paulo  ncgligcntius adhibcat,  bullas 
excitant,  cV  exulceranr,cV  ahquantulu  cutem  cxurunt.  At vcro  particularem  eorum  fyluam  oem 
incommcntarrjsdclimpucium  pharmacorum  facultatc  tradidi:fed  tnexcmpli  gratia  eaquibus 
afliduc  vtor  rcccfebo.  Ex  hquidis  igif  cft  lixiuium  tali  vi  praeditum.Exaridis  aut  cV  mctallicis,ar 
fenicum,cV  fandaracha,cVcaIxnoncxtincla,  quampleriq3viua,Gra?ci  vcro  et  iolius  Asbefti  i.no 
extincfta*  nomincappclIant.Manifeftuitacpeft  vehementem  ipforum  vim  pcr  admiliionern  iriv 
bccilhorum  pharmacoru  tum  liquidoru  tumaridorufrangi:Qiiorumcongructemmiftura:mo-G 
dum  coniccluralitcr  primum  facict  viriueorum  expertus:deinde  vero  per  cxperictiam  defeclu 
corriget,aut  ct addet.  Quo  vero  ct  coru qua?  per  cxpcrietiam  ludicata funt  notitiam  habeatis,  ad- 
fcriba  ea  quae  in  primo  hbro  de  ornaru  a  Critone  funtrelata,  vbi  prius  oftedero  ct  mcdicis  fepiuf- 
culc  ipforum  vfum  necciTarium  elTe.  Quemadmodu  tinccuras  expetentibus,honeftc  negarc  pof- 
fumus,vtquae  comptoriaefintmaIiciei:ficdepilatorianegareminimclicet.Si.n.moderatosquif- 
piam  habcat  capillos,non  fubfcruiemus ipli ad fuperfiuas delicias. Si  vero  admodu  multos cV  lon 
gos  duros  qj  habcat,honeitum  cffe  vidcf  tx.  ronabile  ipfos  pauciores,  cV  tcnuiores,molIiorcs  qj  ac 
ranores  faccre.Contingit  aut  aliqn  neceffitas,vt  eis  qui  multos  cV  altc  fixos,non  tn  duros  habent, 
in  totum  pilos  tollamus ,  qn  aut  picationc  opus  habet  totum  corpus ,  qncp.n.  hoc pra?iidio  iuxta 
medicinaerationcm  vtimur:autqn  pharmacumEmpIafton,  hoceftquodmeatus  obducat,impo 
ncrc  velimus :  tunc.n.ncceifario  a  parte  pilos  prius  tollimus ,  quod  quidem  etiam  per  nouaculam 
faccre  Iicet.Quidam  vcro  fiuere  vera,fiueh'cfte,nouacul£e  timorem  confitentur,qm  penculum  iit 
A  t  AHvncias  ex  ea  cut^nr  fauciari.Quidam  aut  non  ci tra rationcm  fortaifc  metuunt,maxime  cum  partcs guttu 
duas.  ris  radi  oportct.Quaproptcr  neceifarium  eff  mcdicum  etiam  huiufmodi  pharmacorum  experien 

b  t  AP.Tncias  tiam habere,tum  quodad compofitionem,tum  quod  ad  vfum  attinet»  H 
^uas-  Pfilothra  a  Critone  hac  ^erborum ferie  confcrtpta. 

duls A}  VnCUS  Pflothra  Capillorttm.  Auripigmcti  auricoloris  a.|fcrupulos  vij,autx,}-calcis  viu£  tantundc,  amy 
i)  t^/  exan  ^ ^extante5teri 2  ^  Romanis  Selinufia appellaf, b  |vnc.i.>  Omnia  trita  H per  anguftifTimum  cri 
tiauis  ata,  uU  ^>nim  exeuua  reponito»  Vfus  vero  tge  ex  pharmaco  quod  fufficit  acceptum  aqua  coquaffato,  de^ 
ctrpe nt  o^art,  lnc^e  lUinir€  iubeto,ac  animaduertere  ne  exurat.  C  ~4hnd euejltgto  kuem  reddtt.  Calcis  viuae  partes 
ahUto  ytere.  duas,auripigmenti  partem  i.Haec  in mortarium  plumbeum  coniecla,aqua aut  ptifana? fucco aftu 
Expertmentu  fo  terito,atq3  vbi  nigra  reddentur,calefada  illini  maximex  in  balneo  iubeto,la;ue  enim  corpus  red- 
Antem  hmut  dunt.Quod  fi  vero  tenuis  capiilus  enafcens  fubeat,calcem  coquito,  cV auripigmentum  cum  aqua 
retfiet.ppin-  terito,cV  vbi  in  vas  ficlilc  aconitum  conieceris  coquito,atq3  vbi  coatftafuerintnigra  qj  rcdditail-  a.L^S 
na i tpfumpft-  liru't0(.  417  Partdis fitltatom  Pftlotlyrum Jiattm ptlos aufen. " Sandarachae c  "f"  vnc.i,}-  calcis  viu^  fextariu  u  7-^07 
l°th",r"  tm -  Trita cum  aqua  diligenter  coquito , d  \ atq?  vbi  ebullire cceperint ,  ablatis  vtitor.Experimentum 
mijja  bremtt  ilulus  facies  [\  pinnulam  in  ipium  pfiIothrumimmergas,breuienim  2labrafiet.>  ^iltud.  Amyli 

biqubrared  ,  .     .r  .        . r  -n  r  fl/     u  '  j  xi 

datur  vnc»ij  calcis  viuae  vnci,  aunpigmenti c  j  vnc.i:}-  contula  cx  cnbrata  repone,vtere  que  vt  dictum 

c+ »p  •  eft.  <T Heracltdx  Tarenttnt  pfilothrumeueslmo  pdostoUtt.  Calcis  viuaefextariumi',cimoh'aefcxtarium 
EtAFvnciam  .  .  .      a.  r  .  ^    '  .         .      .  '  A/r  x 

jS.  i,pumicis  vihlextariumi,aunpigmenti  partes  quatuor:  tnta  aclaeuigata  rcponito*  Vlusvero 

tempore 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    I.  128 

Atemporeaquadilut:s,vtdiaumcft,vtitor.  Haecquidem  igjS.  Crito  rcnpilr.  Ca-tcrumcorum  vfus 
melior  eft,qucmadmodum  nuncmuliercs  vtuntur.poitcorpons  videIicctiIiiuoncm,in  tcpidam 
balnci  domum  ingredientes;atq3  vbi  exudare  coepennt/trigiit  phanmcu  ex  aliqua  corpons  par^ 
te  detrahentcs;deinde  cum  iimul  aufern  pilos  fenfennt,reliquum  corpus  omne  abluentcs. 

Qm€  Pilos  DifperdAit. 

Scriptum  quoq; de  iiscit,  qua;  pilos  difperdant  in  coptorrjs  hbris,  quae  fane  iam  ex  medica  mi 
teria  exciderunt.Quapropter  cx  ego  iimpliaum  tfh  ex  eis  faaam  mentionem.in  iimphcium  ltem 
pharmacorum  tractatu a  mc  rclatorum. Iuxta  rationcm  enim  propolita  pharmaca coponunt,Ex 
lcpore  marino,hcpate  thunni  putrefacto,ccdna,  ranarum  m  vindibus  arundinetis  degentiu  cruo 
re  fiue  muco,manne  tcftudinis  fanguine,lachryma  vicis  albejachryma  hedcra-,1  lmiluerquc  bryo 
niae.ac  oleo  quod mfulfum  appellat : Ex mannis ltc fcolopedris,vrtica  que manna,cV  ftellis  mari- 
nis  j  nitro  ac  amurca  ad  haec  admiftis.  Quin  cV  fortiora  his  cx  erinaceis  cV  falamandra  componunt 
in  oleo  coctis.  Admifcent  aut  ipfis  cV  alcyonia  cV  fandarache,  cV  quaxucp  alia  eius  generis  extftut. 

Qȣ  Pilos  ^ttenuant.  C     P.  5. 

VTetur  ct  aliqn  medicus  velut  dixi,  us  quae  pilos  attenuant,quae  no  eandem  cum  dcpilatorrjs 
facultatem  habcnt.Quam  enim  m  iimplicium  pharmacorum  commentarrjs  exterforiam fa 
cultatemappellauimus;eiuidem  funt  ct  ea  qux  pilos  attenuant.  Quemadmodum  aut  rn  ommbus 
eiufdem  generis  pharmacis.ditrerentiafecundum  excellum  cxdefectum  exiftit.iicct  in  cxterfonjs 
habet.Hordei  ltacpfarina,  cV  fabarum.ampliusque  erui,  fpuma  nitri,  ac  ipfum  nitrum ,  familiaria 
pharmaca  funt  omnibus ad  tollendas  iordes  vfurpata.  AiTiduus  aut eorum  vfus  er  pilos  attenuat. 
Quarcunq:  verd  fortiori  vi  extcrfona  praedita  iunt ,  in  lis  qui  valdc  duros  cV  magnos  piloshabet, 
alTumpta congruunt.Eius  itaq;  generis  pharmacorum  eft  nitrum  vltum,cV  nun  fpuma.Cx  aphro 
nitrum  fpumolum.ln  aiTiduo  aut  vfu  faciuntitem  purpurea  appellata  vafanculia  Alexandrori- 
ca,contufa  videlicet,  cV  tcnui  cribro  excreta.  Ca?terum  paupenbus  ego  et ficiilium,  cV clibanoru 
in  quibus  aliquid  fub  textu  coquitur,  tcftas,  itenfque  pumice  vftum,  ac  non  vftum  mdicaui.  Vili 
autem  cV gratis  habuerit  quis  arca  mare  degens ,  aut  vrbe  quapiam  non  longe  a  mari  iita,  tcitas 
vftas  ttim  buccinorum ,  tum  purpurarum ,  aliorum  que  oftreorum :  fepiae  vero  tcftam  etiam  citra 
vfhonem.  Atcp  haec  quidem  pro  valde  egenis  indico,pro  alrjs  vero  akyonium,cV  herbam  lanaria, 
vtrunqjvcratrum^bryoniajitemcVdracunculi  radicem,  anftolochias,cachry,  cV  panacis  radicem, 
cV  quarcuncpeius  gcneris  exiftunt :  plura  enim ,  vt  dixi ,  relata  funt  in  iimplicium  pharmacorum 
C  rractatu.  At  verd  u  harc  ipfa  odorata  facere  volueris;cyperum,cV  melilotum ,  rofas  que  ficcas,  cV 
iunciodorauflorcm,iridemillyricam.meliiTophyllum'que,etcydoniamherba,eisadmifcebis.  Et 
fi  pro  diuiubus  parauens,fpicam  nardi  indicam,celticam  que,cV  montanam  mrjcies :  cV  terra  Ere- 
tnada. Addes  ct  Tfolium  ma.labathri,amomum,myrrham.crocum,coftu,  et  hedychrou.Qui  vero  ^^iUitw  m 
preciofiori matcriae  parandae  non  fufficit,  ei  viliores  rj,  qui  exornatoria  compofuerunt,excogita-  grxcis  - 
ucrunt.Quorum  et  Crito  meminit  in  pnmo  de  ornatu  iic  lcnbcns:  Ollam  nouam  figulinam  ma  i^tbrmm,  ■  - . 
gnam;operculum  habentcm  accipito,in  cam  que  cimoliae  glebas  pro  fitus  rone  conncito.Cdpo-  In difBb**** 
nantur  autem  har  quantum  fieri  poteft  ad  theatn  formam,vt  in  medio  ipfarum  locus  vacuus  relin  ™AT*:hrji™ >■ 
quatur.Inter  glebas autem  vicifTim  mala cotonea recentia  viginti  locentur ,  haec  autem  pcr  intcr-  Ixmciuu  > 
ualla  variarc  iubeto  :deinde  operculo  impofito  marcefccre  lpla  mala  linito.  Vfu  autem  cxpetente, 
quantumfatis  videbituraccipito,terito,ac  vtiiubeto.Poftpiilothrorum  verc  imp6iitionem,fua-  "  ^aL  ^lh- 
uem  quendam  odorem  habet.  sAlwd.  Rofas  q;  odoratifTimas  per  diem  vnam  in  vmbra  refngcra  mi.  tbUtif 
ras,qud  humor  faltem  ab  eis deficcenir,  in  vas  hgulinum  componito : eodem  que  modo,  vt dictu 
eftglebas  cimolianndito ,  lta  vt  rofae  fubfternantur,  rurfus  que  mter  glcbas  exdem  lmponantur: 
deinde  opcrculo  addito.combibere  finito.  Vfus  iam  demonftratus  eit. 
D  De  Fttrfuratwnc.  C  ~A  P.  6. 

QVibufdam  fe  fcalpcntibus.furfunbus  fimilia  excapius  cute  decidunt,  cV  propterea  furfura- 
tionem  medici  hanc  acceffionem  Gue  fymptoma  appellat,  a  viuatis  fanicbus  prouenientc: 
quas  confumcre  fcopus  eft  eis,qui  malu  hoc  fanare  volunt.^Tamfeftu  igit  eft  difculTo- 
ria  cV  exterforia  pharmaca  adhibcnda  elTe,  praeparato  pnus  vniuerfo  corpore ,  ii  vitians  humori- 
bus  repletum  videaturrin  omnibus  emm  huius  rei  meminiiTe  oportebit,  etiam  fi  aliqn  tn  fcfmo- 
ne relinquatur. Admifcuerunt autem  quidam  praedichs pharmacis  quaedam  adftnngcntia ,  qud 
pcr ea  aftectum  membrum  corroboretur,vt  nc  facilc  rn  fe  ipfum  fufcipiat  influctes  humores  lero- 
fos  fcd  reliftat,eos'que  rcpcllat : cV  ob  hoc  fane  Archigcnes  tn  pharmaco  ex  atramento  futorio  co 
poiito  hec  verba adiecit :  Hoc,inquit,adeo  efficax  cft, vt ncq?  finat  in  poftcrum  fieri.  Cnto  cquicc 
in  terrio libro  de  ornatu ,  aufmodi  pharmacorum  fyluam  fcnplit  rn  pnnapio  ftaum  lpiius  hbri. 
Quare  velut  paulo  ante  dixi,minime  neceffanu  eft  me  ipfa  hic  rurfus  defcnbcre,cum  omncs  lilius 
habeatlibros.  Carterii  quae  Archigenes  fcripfit  indicabo  ob  id  maxime  ,  qucd  quibufdam  cx  cis 
adfcripferit,quddnon  pcrmittant  fymptoma  hocrurfus  fien.Scribit  autemhoc  modofuisip- 
fius verbis:  Victus  ratio conftituatur  flatusexpers,  nihilex  craffi fuca abis  habensadmiftum, 
quales funt  tubera,  fungi,  bulbi,  legumina ,  carnes  que,  maxime  bubulae,  ac  quar  Gmilia  cxiltunt. 

Sint 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


Sint aut  cibi  quibus  vefcunf  boni  fucci,  faciles  concoclu,  cV  mel  rjfdem  addatur.  Intinclus  confe-  E 
runt,acctum  cum  fapa.Condimenta,cuminum,et  fceniculum : alrjs  parce  vtantur,et a bellarrjs  oi^ 
bus maximc  abftincant.  Vinum  conducit  eis  album  cV  tcnue :  voluptatis  vcrd  gracia  dulce,  cV  vi^ 
num  mulfum.Ex frucftibus  optima  eft  vua arefa<fta,deindc  ficus,  quibus  ante  cibum  reliquum  ve 
fci  praTtat.  Verum  antc  ola  bona*  concoctionis  cura  habcnda  eft.  Deambulationcs  lencs  pl  urimg 
cV  manc  bC  vefperi  optima?  funt.Lauatio  ex  frigida  balncis  praeftat. Si  verd  quis  cahda  laui t,inco- 
grua  ei  eft  longior  in  aere  mora :  cV  perfufio  capitis  prac  folio  eft  eligenda ,  poftca  verd  larga  frigt^ 
dae  adfufione  refrigerato.Dormire  ad  fatietatc  vfcp  vtile  eft.Ira,indignatio,verfatio  in  Solc,  cV  ve^ 
hemens  refrigeratio  vitanda,oninia  item  quae  caput  rcplent.  C  ^rchigenu  ad turjnrationcm  capiw. 

Quibus  furfures  caput  occuparunt,his  cum  fcenograeco,  betae  fucco,  ac  nitro,prafriclis  cV  exter^ 
fis,  cimoliam  felle  bubulo  aut  fuillo  aceto  fubaclam  illine.Deinde  poft  horam  ablue ,  atramen- 
tum  Cj3  futorium  ac  nitrum  cum  oleo  trita  lllinc.  Aut  myrobalanum,ideft  vngucntariam  nucem, 
cV  fabaceam  farinam,a*quali  pondcre  trita,  in  aqua  coque ,  cV  affrica.  ~Aimd.  Amygdalas  "amaras  A.i^idcm.d 
decorricatas cum  aqua aut  aceto  afTn'ca,cum cj^ exaruerint capilli,  calida ablue.  ^ilmd.  Aut  malua 
fylueftrem aqua  marinaad  decima*  partis  reiiduum  coclam  terito  bi  aftricato.  ^ibud.  Autnitri 
fpumam  cVatramentum  futorium,^ quis  partibus cum  vino,ter  aut quater  in  menfe affricaco :  hoc  F 
adeocfficaxeft  vtnccpinpoftcruinfiant.  ^4bud.  Autvini  Rhodiifaeccm,  cVpumicem^cxlnitru, 
pari  pondcrecum  lupinisaftrica.  ^ihud.  Autcimoliamcumfcenigracicrcmoreadhibe.  .Aliud. 

AutnitrumalTatucVbulbum.  Authxcomniafimulpari  pondcrelauigataaftrica.  ^iimd.  Aut 
vbi  picis  liquida*  ferum  illeucris,alumen  infperge» 

De  Phthtriafi,hoceJi  Morbo  Pcdtculari.  C^4P.  7. 

PEdiculorunVgeneratio  quibufdam  in  capite  contingit  aceruatim,ex  multis  vidclicet  humo-    A.1.4.  f.-.t. }. 
ribus  calidis  quidem,  fed  non  ad  tantam  caliditatem  progreffis,  ad  quantam  perucni  ut  acres    ci6.fo.j  i8.b 
ichorcs,id  eft  fanics.Quarc  manifeftum  eft,  in  profundo  cutis  pedicularis  morbi  affcclioncm  h'e- 
ri,vbi  cc  animalia  hxc  gcnerari  poffibile  eft,non  in  fuperficic  cutis,in  qua  furfurcs  confiftercdixi- 
mus.  Pharmaca  "itacp  i  pforii  ncceffarid  exiccan  tia  funt^cV  que  cx  alto  trahcre  ac  euacuarc  pofiunt,  A.ibidem.c 
magis  vticp cp ea qux furfunbus  conueniunt.  Atqj  hacquidem  Mcthodus eft  ca coponcndi.  Ve 
rum  fylua  eorum  qua*  cxpericntia  conftant  (oportct  cnim,  vtdixi,  in  omnibus  maximc  attcndere 
acconfidcre  hisquibusexperimcntum  tcftimoniumpra*bct)intertio  libro Critonis  deornatu 
fcripca  cft.  Apponam  auccm  etiam  nunccgo  ab  Archigcnefcriptahacferie verborum.   C  Reme 
dia  Morbi  Pedtcuiam.  Morbo  pediculari  afteclisharcconferunt.Staphidis  fylueftris,  ideft  herbaeG 
pedicularis  partes  ij :  fandarache  et  nitri,vtri ufcp  parte  i :  cu  aceto  cV  olco  capiti  illine.  Aut  Rhoen, 
qui in obfonia  additur,  cum  olco  tritum  fimiliter illinito.  Aut  oxylapathi  i.acuta*  rumicis,  radice 
cum  oleo  eodcm  modo.  Aut  veratrum  album ,  bC  ftaphidem  fylueftrcm  i.herbam  pedicularcm, 
cV nitrum,pan  pondere cum  oleo  in  balneo  adhibe.  Aut  aqua  marina,aut muria  mcraca  cum  ace 
to,pei  fundito.Qudd  fi  nuditas  pilorum  adfit,  fylueftrem  ftaphidem  i.herbam  pedicularem  -£  env 
plaftri  more}-  cum  olco  cV  aceto  imponito.  Aut  alumen  tntum  cum  oleo  illinito. 

De  ^4choribufJ)oc  ejl  Vicertbus  Capitu  mananttbm:  &  Cerusjid  efi  Fauvs.  C  ^4P.  8. 

INter  affecfiioncs  cutis  capitis  conumeratur  quocp  ca  qua  Achor  appellaf,ex  genere  tumorum 
prauer naturam  exiftcns :  propriam  autem  cV  fingularcm  appellationem  nada ,  ob  accefTionu 
que  ad  eam  confequunt  proprietatem :  valde.n.tenuibus  foraminibus  eroditur,que  tenuem  in  fe 
humorem  modice  vifcofum  compledunt.  Ad  fimilitudinem  verd  eius  proxime  acccdit  aJia  cutis 
affeclio  qua*  Fauus,Grecis  Cerion  vocatur :  maiora  tfh  foramina  habens,in  quibus  humor  melli, 
quodeft  m  fauis,limilis  continetur.Generatio  iplis  ex  humore  mifto  eft,qui  partim  tenuem  fero- 
fum  cj3  ac  mordaccm,  partim  verd  cralTum  fuccQ,in  fe  habet.  Tenuis  itaq,  humor  vtpote  mordax, 
primum  quidem  ad  fcalpendum  ipfos  impelIit,progreffu  verd  tr3i's,ad  fcalpturam  tum  tumor  au  •  H 
gefcit,tum  foramina  in  ipfo  erumpunt.Manifeftij  igitur  eft  euacuare  oportere  humores  affedio- 
nem  ipfam  operantes.Qui  fi  et inffuant amplius,  prohibendus  primum  eft ipforum  inHuxus  per 
capitiseuacuationem,atq3  totius  corporispurgationem,velutinalopeciiseft  proditum.Atvero 
fi  parua  affeclio  exiftat,  fola  localia  cV  partialia  appellata  remedia  (que  (Aocis  aff  edis  adhibentur) 
citra  totius  corporis  euacuationem  fuffecerint.Couement  aut  ipfis  ob  crafTitudine  videlicet  cV  vi 
fcofitatc  humoris  eas  generantis,pharmaca  quae  ipfum  incidant^quaeqj  facultate  fua  neceffarid  di^ 
fcutiant  cV  repellant.  Atqui  acetu  ex  fncidentium  ordine  exiftens,vltra  hoc  quod  difcutit,  pracci^ 
puum  quidda  in  fe  habet,quo  reprimit,ac  quod  influitdepellit,vtpote  quod  fubftantia  fua  parum 
calidum  eft,  plurimum  verd  frigidum ,  cV  partium  tenuium :  tali  nancp  facultate  praeditum  effe,  in 
primo  defimplicium  pharmacorum  facultate  demonftratum  eft.Sititacpacetum  exquifiteacidu, 
in  quo  nulla  penitus  vini  qualitas appareat: hoc ipfo  fane  pharmaca metallica  appellata ,  modd 
hoc,modd  aliud imbues,achoribus q? ex eis  medeberis.  Incipere auc  ab  imbecillioribus  pftat,pr^ 
fertim  fi  dolor  fimul  ipfis  adfit.CimoIia  igitur  ad  hanc  rem  apta  eft,cV  Cretica  lemnia  cj^  terra,  et  fa 
mfa,pompholyx  q3,cV  fpodium,fpuma  argenti,  cV  cadmia  tenella.Qudd  fi  neqj  ex  his  quiefcat  ma 
lum,pharmacu  ex  charta  ficcu  aceto  dilutum  illinito.  Nec^  obfcurum  eft  tollendos  prius  capillos, 

antequam 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    I  129 

A  antequam  taliaadmoucas.  Si  verd  acrius  tibt  cxcharta  pharmacum  apparcat,mifccbis  lpfi  argtn^ 
ti  fpumam,ii  quidcabundc  mordacttatcmciuscxolucrc  vclis,  paricopia.fi  vcro  pauxillum  mm- 
gare  velis,minori:quemadmodumetiamfi  plurimiimcius  vtmcxolucre  placcar ,  maiorcm  eius 
copiamaddcs.Porrd  cum  aliqn  ruri  dcgentimihi  pharmacum  exchartaad  manu  non  eflet,  con- 
fpccla  in  argri  domo  inutili  alias  charta,racula  poftuIaui,cxuita  q3  charta  ac  accto  diluta,  locfl  afie^ 
clum  illeuijiominem  q^ad  mc  poftridie  vcnirc  iuiTi,  fcicbam  enim  q?,ciim  durae  carnis  ellct,phar 
macumferrepolTct:qui  vbi  veniifct ,  paru  abcrat  qutn  curatusciTet:quarcadaliud  pharmacum 
non  tranliui,fed code  vti iuiTum,  poftcra die perfecle  fanitati  rcftttutum  cofpcxt.  Prudenti  igitur 
viro.quod  fa'pe  iam  dixi,opus  eit :  cV  qui  tum  curandorum  morborum  fubftantiam,tum  a-gri  na 
turam,probc  norir.Infuperqj  pharmacorCi  facultatcm  non  iuxta  gcnus  tantu,  fcd  cV  iuxta  quanti 
tatcm,cognofcat ,  qud  fingulis  dtcbus  quali  praefidio  opus  fit  conicclct.  In  cxtcndenda  cnim  aut 
exolucnda  pharmaci,quod  prionbus  dtcbus  admotil  fuit  facultatc ,  in  quantum  fane  ancciio  lpia 
indicat,c6gruacuratioconfiftit.  C  ^ichoras  mflammatos.  Quddfi  quandoin  vlcusmanans 
inflammatumfimulcVdoIorofum  incidas,lcnics  primiim  per  humcctum  concodtonum  qpc 
emolIicnscVacrimoniam  arccns  pharmacumdolorcm.  Taleautcm  cft  parygrum  appcllatum, 

B  ab  Hera alrjs  q^  plurimis  defcriptum.Satis  manifcftum  autcm  cft,q>  ipfum  in  manu  pcr  ipccillum 
latum  cum  roiacco  cmoIlitum,cV  ad  vngucnti  formam  rcda(ftum,non  cmplaftri  forma,qualcm  a 
principio  habcbat,adhibcre  oportct.  Coucniunt  etiam  hoc  tcmpore ,  ca  qua:  ad  fcdem  ex  vlccri- 
bus aut  rupturis  dolctcm  faciut,  dc  quibus  priuatim  deftinato  fermonc  ac  tcmporc  dicctur.  Sicut 
etiam  conucniuntca  quae cancros  mitigant.Haecigitur  omnia  vbi  prius  coniideraucns  etia  par- 
ticularcmpharmacorum  vanetatem  vtilitercognofces.Dequacgoquoqjdicereaggrcdiar,  me- 
dicamentaapudprarftantiirimumqucnqjmcdtcumlaudata,  ordtne  icripturus.  G  sld^choras 
*Archt°enis.  Archigencsin primo pharmacorumiuxtagenus,ad  Achoras iic  fcripfit:  Inquibus 
Achores,aut  papuia:  feruida',aut  eruptiones  circa  caput  vlcerofa:  funt,ab  omni  acn  cV  f  ilfo  abfti- 
neant,item  qj  acuto.Deinde  derafis  capillis,  aut  ter  au  t  fa-pius  quotidie  ex  calida ,  in  qua  myrtus , 
autlentifcus,autrubus,autbryonia,autfycomorus,autlupini,autlcntcs,autafparagt  radix,inco- 
da  finr,Iotis,cV  maxime  vbi  multa  fanies  cfHuxerit,faIicis  folia  ex  aquaemplaftn  rriore  appontto : 
autlentcmcummellc,autafparagi  radiccm  coctameodcm  modo.  |  Autfcenum  graxum  beta:  ^^tdditurin 
fuccomaccratumpinguibusemplaftrisvfucognitisadmifceto  acvtitor.  ^hndpr&aarefaaens.  qtuhufdd  ttd. 
Pinuscorticemcumcerato.  Autcadmiam  cuolco  veteri  illinito.  Aut  cinnabanfimihtcrcmpla  l>nonu 

C  ftri  more  vtere  laruigato.  Licebit cV  myrti  baccas,aut  hordeum  vftum,aut argenti  fpuma,aut  cc-  eo*e,n  rM^°- 
ruiTam , aut oftreorum tcftas vftas, admifcerc:fingulactiam cum oleo  vetcri  lllinire.  Autcineru- 
lamcVmannam  exvino.  EgrcgtcconftantcrfacttcVchalcitiscumaceto  bi  oleoveteri  lllinita. 
Aut  betx decoctum  cum  exigua cimolia,fale cV  vino  admiftis,in  balneo  afFrica.  Aut  hyofcyamu 
cx femperuiuum  minus ,  tnta cum  rofaceo  mcllis  fpiiTitudinc  lllinc.  Aut  vlceribus  cx  fmegmate 
quopiam  repurgatis,terram  cimoliam  torrcfaclam  cum  vino,  aut  fecem  vini  Rhodrj  vftam  cum 
aceto  veteri,aut radicis  cucumeris  iylueftris  dccoctum  adiundtto  ac  proluito.  Aut  tragacantha , 
autargenti  fpumam,aut  fandarachae  duplum  ,cum  vino  autetiamcumolcomyrtco  autpingui 
quopiamillinito.  AutargentifpumamcVcalcem  pari  pondcre  cum  aceto  cV  olco  illinc.  Aut 
cbalcitidc  cum  myrteo  olco,  vcl  fuillo  felle  liquido,  llline.  Harc  quidcm  Archigcncs  fcripiit,  do 
tftrinam  tradcns  non  modo  Empiricam ,  fcd  ctiam  indehnitam.  inucnire  itaq?  cit  apud  Empiri- 
cos,qui  fanc  non  in  contentioiis  fcrmonibus  vitam  conniuerunt,  fcd  in  mcdica:  artis  opcribus  di 
ligentcr  verfati  funt,qudd  in  quibufdam  apparentibus cognitionibuseuidcntia  difcnmina  rctu- 
lerunt ,  qualia  cV  ego  paulo  antc in  alopecia  fcci.  Fadam  autem  cV  nunc  in  his  quae  Ardiigcnes 
fcnpfit  pharmacis.Qua'dam  cntm  ex  cis  incipicntcs  achoras ,  citra  humorum  in  vniuerfo  corpo- 

Dre  vitiationcm  auteorundcmmultitudincm  rcdundantem,fanant,adftringcntcm  nimtrum  cV  re 
pulforiam  vim  habentia.  Qucdam  vcrd  vbi magnu  quodda  malum  minant  Achorcs,cos  augcri 
,phibent,fimul  cV  quod  inHuit  rcpcllcntia,iimul  q^  quod  iam  tn  ets  cotinctur  concoqucntn  cV  di^ 
icutientia,quaj  cutdcns  cit  miita;  iacultatis  clTe  oportcrc.  Qiia;dam  autcm  eis  qux  in  fupcrhcic  ha: 
rent,paruis  cp  tantum  auxiliantur,qua;  modcratis  vinbus  prardita  ciTc  oportet ,  Cv  nihil  quod  iri- 
tet  habere,ex dtfcuiforia  nimirum facultate.  Alia autcm  viribus omnino robufnffima  funt ,  adeo 
Vt  ctiam  Achoras  ex craffis  ac  vifcofis  humoribus  obortos,inelutbiIitcr  q^  cuti  mfartos  cuacuarc 
pofiintatqjidadeo  validc,vtctiam  iiobduratum  quid  habcant,id  lpfum  dcturbare  valcant,qua 
uismorbusipiumcutis  habitum  adeo  vitict,vtquodinriuitcorrupatur,ctiam  hcomodum  id  cxi 
ftat.Haecautem  funt  exefficaciiTtmis  pharmacis  cdpofita ,  qualc  retulit  Archigenes  vbi  falem  ad 
reliqua  difcuiToria  admifcct.  Sal.n.cx  chalcitis,cV  vini  facx  vfta,cV  fandaracha,cV  calx  viua,  fortiffi- 
ma  viribus  pharmaca  funt,calfacientia,mordentia ,  cV  difcuticntia.  Eius  gcncris  cft  ctiam  fcl  cali- 
dorum  cV  ficcorumanimalium,quorum  non  meminit  Archigcnes,fcd  vnius  fuilh  tantum,quod 
omniummodcratiffimumcxiftit:adcuiusfacultatemetiam  proximecinnaban  acccdit.  Propin^ 
quum  dcindc  locum  habent  cocha:  vftae,cV  hordcum,cx  poft  hec  oleum  vetuftum.  Quemadmo^ 
dum  autcm  haec  cmoucnt,  fccant,cV  dtfcutiunt  violcnter  impaclu,iic  rcpcllunt  adftringentia,  ali^ 

QiitntaCIaiTis.  RRRRR  ^  qua 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


qua  qiridcm  firnpliriter  citra  contrariae  facultatis  adnriftionc,  aliqua  verd  pcr  dominium  adftrin-  E 
gcntis  in  eis  facultatis.  Myrti  cquidem  carum  qj  bacca,cV  pinus  cortex,cx  eoru  numero  funt  qux 
non  habcnt  cotrana  facultatis admiliione ,  velut ctiam  rubus cV  fycomorus ,  quauis  moderatius 
adftnngant,c£  myrti  carum  qjbaccae,fcd  th  adftringcndi  vim  fcnlibiliter  in  fc  habent .  Mifteaute 
facultatis  eft  olcu  myrtcum :  nam  St  cx  oleo,cV  ex  baccarum  myrti,aut  iplius  etiam  myrti  fucco,eft 
compolitum.  Olcum  autcm  ipfum  cmollicnte  habct  facultatem,  Myrtus  autem  eius  qj baccxad^ 
ftringcntcm,non  mollirc  fed  cogere cV ftringere natam.  Rofaceum  item  quaqua  minus  cp  myr^ 
teum  aftringar,th  cxipfum  milia:  facultatis  cxiftit.Quemadmodum  autc  ha?c  pcr  pra*parationem 
miftas  vires  habent,ficalia  fponte  naturae  talia  funt,velutlentifcus,cyperus,  cV  letcs:  quod  ipfum 
infermonc  dc  hiscltdcnionriratum.Ct^crumdifcuiforiacVrepurgatoria,citra  lcnlibilcm  calidi- 
tatcm  facultate praTiant cx eis qux iam  Archigenes rctu!it,Beta ipla, cV cimolia  vfta: priuscp  ve« 
rd  vritur,imbccillior  viribus  c£  bcta  eft.  Sed  fortior  his  cft  cucumcris,cV  bry  onie,ac  afparagi  facul 
tas.Spuma  vero  argenti  pra-ftantiusquidemcpcimolia  vftapharmacumcil,mul[um  vcrddcbi- 
lius qj  ad  propolita affcdionis  fufficiat medcla.Cadmia  autem  moderatc  habct  ad  mcdiar  magni  . 
tudinis  achoras.Citra  mordacirate  verd  rcliccat  cincrula.  Mana  aut  etia  concoquit.  Olcum  vcrd, 
vt  lam  dixi,laxantem  quidem  habet vim,fcd  eam  non  adco  f  ortem,atq3  ob  id  per  miiruram  facile  p 
exupcratur.  Itaqj vbi  fucri t  cii obducentibus  meatus cV  rcfrigcrantibus  pcrnriftu ,  velut eft ccruf- 
fa,polfibiIe  cft  hanc  magis  vim  fua  demonftrare,qua?  cft  cogcrc ,  oppilare,  6C  adftringere  fubftan 
tiam  corporum  qua: contingunt.  Porrd  hac  omnia in  Arclrigcnis  fermone confufa  funr,ncque 
in  quibus  achons,neq-,  qh  eis  vtcndum  lit ,  ipfo  demonftrante.  Vtitur autem  cV  vino  in  eodc  lcr- 
mone,neq;  apponit  qualc  probet.  Atqui  multfjuga  circa  vinum  differcntia  exiftit.  Aliud.n.aufte 
rum,akud  accrbum,aliud  dulcc,aliud  acre  manifciic  cff : aliqua  ctiam  plurcs  qualitates  fimul  cx  fe 
oftcdunt,ninrirum  cV  dulccquippiamcVadftringcnscVacrecompleclcntia.  Qhigitur  Omplfti* 
tcr  quis  fcribat,dilui  dcbcrc  quippiam  vino,Icclorem  conieclare  oportet  qucm  (copum  pharma* 
ci  compolitio  habcat,cV ad  lllum  rcfpicicndo,  id  quod  aptum  fuerit  vinum  eligerc.  Adltnngens 
quidcm  vbi  rcpcllcrc  velit,  acrc  vcrd  in  quibus  difcutere.  Rcliquis  item  vtctur ,  qucmadmodum 
vniufcuiufqj  vim  demonffrauimus  in  loco  vbi  de  vinorum  differcnrrjs  docuimus.  Acctum  verd 
in  omni  occafionc  ad  achoras  aptilTimum  cft ,  vtpotc  craffos  cV  vifcofos humores fecans ,  atque 
id  quod  infltrit difcuuens  q^  8C  rcpcllcns.  Vcriim  lpfo  non  vtiq^  pcr  fc  quifpia  vtetur ,  fi  quidem 
non  prolucre  aut  expurgare  achoras  velit/ed  co  pharmaca  diluetjmoderata  quidem,in  quibus  in 
cipit  cV  adhuc  parua  efi  atfcctio,fortia  vcro  in  maioribus  cV  diuturnioribus,fortiora  autem  adhuc  Q 
ininuctcratisiamcVagcrrimccurabilibus.  Vcriim  differcntia  pharmacorum  iuxtafortitudine 
iam  antc  a  me  rclata  eft.Cartenim  ex  rclatisab  Archigcne  pharmacis ,  in  totum  non  vti  cxoptem 
icmpcruiuo  CJ3 cV ccrulTa.  lilud  cnim  fircnuius  rcfrigcrat,qj  conucnit incipientcs  achoras  refrige 
ran.Cerutla  verd  exiguam  quidem  habet  frigiditatcm,  cV  ex  pharmacis  eli  obducctibus  meatus , 
cmplafiica  vocant,pro  ca  autcm  vti  polfumus  cincrula  cV  pompholyge. 

Qh£  ^4polloniU4  in  Primo  dt  Parctbdibm m  *s4choras Jcripfit. 
A pollonius in  Primo  dc  Parabilibus ad  achoras,Primu  quide fic fcripfit :  Rofacco  olco caput illi 
nc.Dcindc  pofi  hoc,Baa  luccum  limilricr lllme.  Tertium  deinceps,Teftudinis  fanguinceodem 
modoadhibe.  Quarrum,Laurino  oleocaputilliiie.  Etquintum,  Crocinum  vngucntuminuge 
eodem  modo.  Ex  Iris  (ane  primum  debihlfimu  cftpueris  &C mulierculis  tcnera: carnis in  princi- 
pio  aficcfrioiris  vtilc  cxiftcns :  cocoqui  t  enim  cV  difcuti  t  ac  rcpellit,ca  q^  omnia  modcrate  facit.  Se^ 
cundum  verd  vbi  bctae  fucco  vti  confulit,  cfficacius  quidc  elf  rofacco ,  difcufforiam  vim  habcns , 
non  th  ad fortes ac iam  obfirmatos  achoras fufficit.  At  verd  teftitudinis fanguis  curiofum  cV fup 
uacaneumeli  pharmacum,ncq3  vnq;  tentaui  eius  pcriculum  faccrc  .  Quod  verd  dcinceps  fcriptu 
eft,laurinum,fortitcr  calfacit  cV  difcutit :  opus  habet  corporis  totius  dC  capitis  cuacuatione ,  quo  H 
difcutiathumorcsachorasfacicntes.  Crocinum  deinde  vngucntum  difcullorium  qu:ddahabet 
cx  adliringens,cV  cococftorium  :atq3ea  tria  fortiora  in  ipfo  funt  cp  in  rofacei  natura:  ex  cis  igif  qug 
dc illo dicfta funt,etiam  de  hoc ratiocinari  licet.  Poli  hac aut iphus  vcrbis  i ta  fcriptum  efi :  Taurt 
vrina  affrica.  deinde  fequitur,  Facit  cV  camcli  vrina  eode  modo.  Vtendu  autem  eis,inquit,ad  plu- 
res  dies.  Verum  ego  vticp  dixerim  ad  ipfum,no  efle  qudd  ad  multos  dies ,  fcd  ne  ad  vnu  quidem , 
purus  homo  tolcrarc  queat,vt  vllius  alicuius  eiufmodi  animalis  vrina  capiti  aff  undaf ,  prafertim 
in  affecfiione  adeo  parua,cV  qua  facile  curari  potefi.Bis  enim  per  omnia,quod  dicitur ,  diflas  eft , 
rofaceo  videlicet v ti,quod  penitus exigua  habet ad  propofitu fymptoma  facultatc:  cV  tauri  ac ca- 
meli  vrina,qua?  accrrimc  grauiffime  q^  cV  penitus  iniucudaeexifiunt.  Deiceps  verd  talc  quodda 
pharmacum  his  verbisfcriptu  eft:  Purfuruchccnicc  mediu  inaquae  heminis  duabus  madcfaci' 
to,poliea  q^  terito  ac fuccu  excolato,cum  CJ3  mcdia  aceti  hemina  ad  Iimi  fpilfitudinem  coquito : cV 
ex  co  caput fricato,deindc  aqua  in  qua  beta.aut  fccnumgrxcu ,  aut  lupini  cofti  fint ,  ablui to.  Vn- 
guento  autc  vtitor  fccc  irini.  Hoc  pharmacu  difcufTorium  eft  citra  mordacitate,ex  repurgantibus 
atq^  extcrgentibus  appellatis  copolitu.Eiufmodi.n.facultatis  funt  furfur ,  beta ,  cV  lupini:  difcutit 
autc  fimul  qjcalefacit no  vehementer  fccnumgrarcum : ex  eo  aut  genere  eft  cV  irini  vnguenti  fex» 

Deaceti 


SECVNDVM    LOCOS    LIB     I.  150 

ADeaceti  vero  faculcaccantcaquoq.diaumcft.ffapturn  ficadachorumafTcctionern.quarc  hocvc 
conuenienciffimo.cV cfficaciiTimo  pharmaco vtcndum  cfc.  Aliud deinde pofl hoc pharmacum 
fcnptum  eit  ab  Apollonio  his  verbis:  Cucumcns  fvlucftris  radicesdccoquito,cV  fuccum  afirica- 
10.  D.didmusautaicumais  radici  plurimf:  difculTona?  tacultjtis  cfle.  Etpoftcahocpharmacu 
fcnptum  cft :  Terne cimoliar,fulphuris  viui.par  pondus cum accto tcrito , cV in balnco afrncato , 
cahdaq:  abluuo.  Heci!linircecconuenicpharmacum.nonfolu.vtdixit,  m  bilnco  adhibcrc:ccs 
enim  habet  facultates  quibus  aficaio  indigcr.accro  quidcm  ipfa>  habetc ,  vclut  antca  cft  diccum. 
Solum  vcro  fuifur  vltcrius  qj  conucnit  excalfaccre cV  difcuccre  pcccft :  quaproptcr  amolia  ei ad^ 
mifcuir.quxcopolicioncm  cxvcroq;ad  moderatam  tcmpcracura  rcducu.  Carrcrum  quodfcquit 
pharmacum  vbi  lnquir.maluam  exiccacam  &  tulam  rn  vnn.un  lnlpcrgico  acafiricaro,rcprchcn' 
do,in  quancum  cc  fupcnus  vrina:  vfum  deccftacus  fum,  cciam  fi  taculcaccm  cius  affccrioni  conuc- 
nire  non  negauerim.  At  quoddcincepsfcriprumeft,inquoait,  Fidfoliainaquacoquiro.cV 
aquam  infoIato,inicch  q:  rn  lpfam  farcc  vfta  afincaro ,  poft  hacc  vcro  repurganribus  pilos ,  cluito. 
acre  valde  hoc  cxrcrfcrium  medicamenru  cft :  cp  fi  inbalneo  tfh  adhibcatur ,  non  vehementer  V3t» 
lctachorasinrarc.praTcrrim  liquis,vripfedeincepsiubcr,proluat;hoceftexaquadulacaputper 

Bfundat.Adillicioncmvcroeiufmodipharmacovcipcriculofum  eft:eit.n.plunmu  acre  medica^ 
mentum  Bex  vfta,qucmadmodum  ln  hbris  dc  limplicium  medicamentorum  facultatc  cft  comon 
ftrarum.  Quod  vcrolequnpharmacu  fecuruvfumhabct,eoq:  conhdcntcr  quis  vtctur cx fpu^ 
maargencilaurino  j:  compolito.jMirorautem quo,  vtlaurino fimiIe,oIcumlimplcxadmifcec, 
ficquodamodofcnbcns.  Argenri  fpumam  cum  oleo  a!bo;aur  Iaurino  tritam ,  vbi  calida  prarlauC' 
riscircuhnito.  longe.n.dcncita  laurini  facultate  olcucoe.quod  albu  appcllaiiir ,  e  rcgione  ipfum 
alaurinodrifingucns.  QuincVquod  poft  hocfcriptumcfr.contimilem  habctabfurdiratcm.Pro 
fpuma.n.argcnri.ccruiTa  vritur:diluicaucipfammyrceoaucIaurino,  cumulcaomninodirTcrcmia 
harc  pharmaca  habeanc:  alceru.n.repulforium  cfc,  alceru  vero  plurimu  calfacic  cV difcucic.  Vfus q$ 
eorum  eft  rcpuMbrij  quidc  in  pnndpio,difculTorrj  vero ,  vbi  humor  qui  achoras  gencrat.iam  eli 
rirmatus.  Amphus  aut dcinceps  cu rubi  canini  folia contundcrc  cV  exuccarc  lubct.dcmdc  q:  olco 
milcere,!mbeal!e  cft  pharmacum,cV  lndpicnti  affedioni  folumodo  aptum,  vrporx  cu  rubus  cani 
nus  adftringat.  Tak  pharmacum  eft  ct  plumbago  cum  cerutTa  vino  fubacfa.vfquequo  ad  compa 
gemquanllini qucacredigantur.  Porro contranae  pradicus  facultatis  funt,quorum  aequahtcr 
nulla  diftinclionc  appofita  mcminit.id  vidclicct  quod  cx  nafturno ,  8C  quod  ex  falla  conftac,  Dc 

C  priore  quidem  hac  verba  tradcns : Nafrurtrj  cV  falis  parcm  modii adipi anferino  admifceto,reriro 
ac  vcicor.Dealcero  vcro  ficfcribcns:  ScilLlinfornacc  vclutcucurbitam  anereobruito,cuq;mol' 
lis  fiet;expnmito;cicindc  ad  fuccum  oleo  no  multo  admifto.ilhnito.^Ianifcfcu  vcro  eft  multo  ve~ 
hemctius elTe.cp  hoc  quod  ex  nafturtio  apparaf.  Quod  vero  dciccps  tradit.ex  mitigatorioru  phar 
macoru  gcncrceft.quod  vbi  dolor  quifpia  vchcmcns  circa  achoras  exiftit.doncceum  leniat,con^ 
uenienter  adhibctur :  h  vcro  duros  cV  lnuctcratos  achoras  difcutere  vclimus ,  omo  imbecillc  eft . 
Scnplitautinhuncmodudeco  ApoIIonius:  ■^Mmgarorij ad \Aclycras infiamatos ad Rhagadts  ant 
mtumtfccntes  nmas  cjue  acfijjnras  ftdu  &  c.  Olei  cp  oprimi  hemina  in  pila  plumbea  mfundito,  cV  pla- 
beo  pifullo  terito,donccaanum  3C  fubnigru  reddaf :  deinde  fcorlim  fpumxargcnti  lib.vnam  o^ 
cerulTae  cancudem  tcrito,  olco  qj  admifceto.Poftea  vcro  eloto  Cx  ficcato  capi  tc ,  piiarmacu  llhnito. 
Neq:  vero  ex  limphci  tfh  oleo,fed  qnq;  rofacco,  qnq:  myrteo  apparabis ,  cV  ad  rugas  ani  mcumC' 
fcentes  nmas q;  ac  Rfl uras  fedis.ad  vlcera  q;  dolentia ,  omnia  q;  alia  quc  ex  fortiorum  pharmaco^ 
rum  vfu exacerbata funt.optimum  medicamcntum  habcbis. Egregic  cnim ca lcnit.  etiam  li  fer^ 
pcndo  exedcntia.aut  eciam  cancrofa.auc  quocunq;  maligna  cxilranc.Ncquaq;  igicur  cius  copoli^ 
nonem  nunc  fcnbcrc  oporcuic.  lcd  qucmadmodu  cgo  anceadixi .  fufficicbac  lllud  diccre,q?  dolo^ 

I^rofia  achoreseiulmodi  pharmacismicigacur:comune.n.hoccft  rn  oibusdolorcaftectis .  propnc 
autem  faciensad  achoras.  Dcinceps  aut talc  pharmacum  fcriptit:  Spuma?  argcnti  •;  \  ii),foliorum 
ruta?  teneroru  5  v.olci  5  vitj  accti  hcminae  quarcam  parce: limul  crita  capit'  lliinito.  Hoc  fanc  phar 
macum  multo  vfu  habcmus cxploratum.  PropinquuaCt lpli  facultatecft  id  quod  confequentcr 
ab eo  elt colcriptum,  uixta  hanc comenlurationcm :  CcrulTe 5  vi,  fpumae argcnti  5  uij,  cerac  tantu- 
demjfulphunsj^  vi,olei  rofacei  aut  myrtei  quod  faciscft ,  vtccracum  liquidum  fiac.  Andacum  TArnoucnv 
cerato comiccito ,  capuc  q: mdc  llhnico.  Hoc aut  cV ad  ocs  m  toto corpore caiptioncs  vehcmcter 
commcdumcft,  vtntclitab  Apollonio  confcnptum.  QuincVquod  poftea  fcquitur .  plunma 
difcutToriumeftvtquod  fpumanitri  habcai  multa.adeo  vr.n.fiolcimultitudinecaftigecur,acnus 
lit  quaconucnit.Iubctautem  ad  vnam  fpuma:  argenti  partem ,  quincuplum  fpuma;  nitri  admi- 
fcen,his q;  dum  teruntur  paularim  olcum  adfundi ,  doncc  ad compagc llhtioni  aptam rcdigatur. 
Qux  Critoad  ^Aclyjras  pryarrr.acafcnpfit. 
In  Mcthododccurandis  morbis  vniuerialesfacultatcspharmacorum  adlingulos  morbos  rc 
cenfui.verum  paucoradchnitacmateriarexcmplorum  mentioncm  fcci ,  rciecta  lllicmulnrudmis 
ipforum  commemorauonc.  At verd  in  prxfcnti ,  quam  nunc rn  manibus  habemus ,  tracfarionc 
omnia  quidem  qua:  omncs  pharmaca  fcripfcrunt,  longum  fuent  reccnfere:  Qua-  vcro  a  probatis 

Qu:nta  Clauls.  RRRRR    ij  mcdicis 


DE   COMPOS.  PHARMAC, 


medicrs  pcr  cxpcrientiam  tradita  funt,  ca  omnia  viTum  cft  mihi  conducibilius  cnumcrare ,  qud 
etiam  intcr  fepropinqua,8cqua;omnino  eadeapparent,  paululum  verdiuxtaappoderationem 
aut  praepararionem  euariant ,  ii  qui  in  hts  fcriptis  verfantur  cognofcant,cac]3  maxime  praeparent 
quorum  materias in  prdptuhabcnt.Contingitcnimaliquando,vtautin  totumcaquaein  copo- 
fitioncm  mifcentur  non  rcpcriamus : au t  talia  rcpcriamus,  vt  ipfa  intjcerc non  audcamus.  Caetcru 
eius  maxime  in componcndis  pharmacis  cura  habcda  eft,vt  bona  inrcgra qj  &  in  vigore fint  om 
nia  quae  admifcentur.Ob  id  igitur  ctiam  iam  omnium  que  Crito  tradidit,mcntioncm  faciam:na 
is  fane  diligcntius  achorum  curam  tradafle  mihi  videtur.  ln  quinq3  iracp  fcrmoncs  dodrinam  de 
iplisdiftinxit,quorum  primum  cVipferccenfcbo. 

Pr  imv  s  Critonisiermodc  Achorucuratione.  Scribititaqj Critoh2ec  vcrba:  Adachorasin 
capitc  cotingctcs,  q  plerucp  furfuribus  pcedetibus  fiut ,  cV  fcrmc  et  fcabie,in  principio  fubfcriptis 
copofitionibus  vtemur.  (L^Adachcrasrecentes.  Glutefabnleaquacoctuoblinc.  lAltud.  Papaue 
ris  fylueftris  cV  hyofcyami  folia  cum  oleo  cmplaftri  more  appone.  ^iitud.  Fici  fylucftris  virguha 
aut  folia  tcncra  trita  cu  aqua  imponito.  In  inuetcratis  vcrd  cum  aceto  tcrito.  *Aliud.  Nucum  ama 
rarum  nuclcos in aquam  tcpidam  inicdos cV  decorticatos,cu aqua  teri  to,cV cerati craflltudine  p- 
rafisimponito.Ininuctcratiscumacctodiluito.  ^4liud.  Rccremcnti  ferri  cV  rofarumpar  podus 
cum  vino  terito  cV  imponito.Quidam  vero  rrita  cerato  rofaceo  exccpta  adhibent. 

S £  c  v  n  d  v  m  fermonem  ad  Acliorum  affectionem  his  verbis  confcripfit:  Circuntcnfaautc 
cutc,cV ob  ld  molefnam  mfcrcntc,  fubicdis compoiitionibus  vtendum  eft.  C  Lipara feu  Pmgutf 
compofitioad  ^ichoras,  Pfydracas,  Papulasjeruidasjntcrtrigtnes.Ejl  commodai]uo(];  Vttusjedvs.  Spumcear^ 
gcnti  5  hfoliorum  ruta:  tenerorum  5  xxv,accto  diluito :  cV  rofaceo  aut  myrteo  cxccpta.cum  pcnna 
lllinito.  ^ilia.  Spumarargcnti^cCjCcrufi^e^cl,  ruta?5C,ftaphydis  fylueftris^xxv,  accti  fcxtarios 
irj,myrtci  libras  irj :  particulatim  lingula  tcrito,cV  aff ufo  Iiquore,vt didum  cli  componito.  ^ilia. 
CcrulTx  5  d,fpumae  argcnti  5  cc,  rutar  5  ccntum,  myrtci  fextarios  iij :  particulatim  tn tis  aquam  af- 

tAlitctl  fundito.  *4iuu  Cerutl.c  vfta:5Ccntum,ruta:5C,  mannae  tlniristantundem,corticispinus5l,olei 
niyrtei  fextarios  ij;accti  tantundcm,  limiliter coponito.  ~4ba.  Rccrcmenti  plumbi  5 c,  pupinoru 

•  Alitcrl.       vitiS5C,thuris5Ccn:uin,myrrha!cV  fpumaenitri  tantundem,acctieVmyrtei  quantum  fuificit. 

In  tertio  autcm  hactradit:  At vbiaricc^tioinueteratafucritjfubfcriptiscompofitionibus 
vtcndum  clt.F.t  dcinccps  ita  (cribit.    C  Damocrattca compofttto  ad  ^Achoras  humccios &  tnneteratos. 
Ladani  5 viij,ceiuira:  tantudem,(ulluris viui  5  iirj : vino  cV  myrteo  olco  fubadis  vtitor.  ^Aiia.  Spu 
maeargenti  5  virj,pampinorum  vitis^  viij,fucci  hypocyftidis  51'irj ,  fpuma*  nitri  5  tj,  gallarum  5  itj , 

t  W.  auttj:exacetocVmyrtcoadhibe.  ^iiia.  Alalicorrj  ,gallarum,acaciaefuIua;ttantundcm:maIico-- 
rium  cV gallas  vino  maccrata coquito  ,acaciamverd  vinodilutam  reliquis  probc  tritisadrjcito, 
cuir/que  recle  omnia  comparata  fucnnt,  myrtco  excipito.  .Alia.  Spumae argenti,  ceruflae,  hyo- 
fcyami,mifyos  vfti,ramulorum  cicutae ,  aequales  portioncs:  thuris  vfti ,  ramulorum  olea?,tantun  - 

tlnanrfquls   dcm : acct° tV oleo Icntifcino cxccptis vtere.  ^lta^aldecommoda.  t  Ceruffi  vfta?5  virj,fpumaear- 

cod.ita  legic*.  genti  5  vitj,  atramenti  futorn^iiij,  rhois  rubri^iirj,  fulfuris  viui'5  ij,opij5ij,mynha:5i),acctoc^ 

Afflrff Ui'  *f      *cntI*c,no  °'c0  C*C1PC-}" 

m^ai^dra.      Qj  artvm  vcrd  fermonem  de  Achoribus  curandis  hac  verborum  fcrie  confcripfit:  Quado 
iiij,  acramcnti  vcrd  ex  his  quae  ad achoras  fcnpta  funt,pleraque  reliccant,magis qj dolorem  infcrunt, vtpote cu- 
fntorii^dracai,  tc  in  ,p("js  afte(fa's  circuntcnfa ,  lubfcriptis  compoiitionibus  vtcndum  eft ,  per quas  poft  ha;c  onv 
ii  fulftirisviui  n'a  citra  dolorcm  emcndari  licet.    C  Ltuce  Emplajlrumalintm  inexuperabtle,jactcns adhumeclos  ^Acho 
dra.ii,myrrhx  ras,& cjtu dsvre tolli pofjunt.  Factt&ad  Papulas jcrittdas,& Intermnnes.  Spumarargcnt! drac.c:"ccrar 5C, 
&Tenai^no°  ani '  fiaocnt : ceruflvE drach.c,thuris drach.xxv,aluminis  fcifti  drach.xvi,terebinthina' di ach.xxv, 
olco  cxcipc     piperis  albi  drach.iij,olci  fcxtarium  vnum,  arida  tundito.Olcum  vcrd  cV  argcnti  fpumam  accc 
ruflam  in  ollam  ncuam  conieclaad  prunas  coquito,atq3  vbi  mutationem  acccpcrint ,  ceram  cV  rc  1 
finam  addito,acdoncc  non  inquinet  amplius  manus  agitato  :deindc  abignc  ablutis,  dC  cjuodam^ 
modo  refrigcratis aridaadtjcito,cV  in  pilam  translata  diligctcr  emollito,  Vtitor  autcm  in  linteo^ 
lum  impacftis,foluito  qj  tertia  die.Magis  autcm  commodarit  pharmacum  hoc,  fi  cum  mclino  em 
plaftro  Pafionis  fuerit  permiftu ,  ita  vt  emplaftri  Leuces  incxuperabilis,  Anicetu  Graeci  hocap- 
pellant,partesduae,mcliniautPalionisvnapars  committantur.  ^lita.  Cerufla'drac.cxx,  fpuma: 
argenti  drac,lxxx,ccra:  dracxxiiij,  terebinthina:  drac.xij,  mannx  drac.xvi,  aluminis  fciffilis  virj , 
olci  heminas  tj,Committe  vt  didum  eft.    C  Melmum  Leuci  Emplaj}rum,(juod omnem  Fluxum  reficcaty 
faaens ad  ^Achoras  inuewatos  & humettos.  Cerae  drac.virj,fandarach£ drac.iiij,adipis  vitulini  5  iiij,te 
rebinthinae5ij,thuris5i,myrrhg5i,aluminisfciiTi  vffi^ijCorticispinus^i,  olei  mynci  quod  fatis 
eft :  Iiqucfacla  cum  aridis  committi to.    C  ^iimd Melinum  Hygteni,reftccans  omncm  Fltixum.  Spumae 
argenti  libra  i,cerulTae  lib.i,falis  foflilis  lib.i,aluminis  fciffi  libra?  dimidium ,  atramcnti  futonj  fcx- 
uncem,olei  fextarios  ij,  aceti  fextarium  i.01eum,falcm,cerulTam,fpumam  argenti,donec  non  in- 
quinent  manus  coquito:  arida  verd  tufa,  cribrata ,  acetoque  diluta,  ad  refrigeratum  pharmacum 
addito,paulatim  adlhllando  ac  aftiduc  agitando :  deinde  in  pilam  translata  ac  probe  emollira  tol- 
litoac  vtitor »    ^ThebxiEmplaslrumad  ^ichoras humetlos.  Spumarargenti^xlvifj,  ceruftkdrach. 

xxuij, 


SECVNDVM   LOCOS  LIB.  I.  131 

A  xxiiii,coru'cis  thuris 5 xrj,gallae omphacitidis  5 xrj,cera: 5  vifj,  rcfina-  tcrcbinthina^ xvi,  olci  fcfqui- 
heminam :  componito  vt  dicium  eft. 

Q_v  intvm  poftremum  fermoncmde  Achoribus  Critoiraorditur:  Cartcru  vbi  aftccuo  de' 
creuerit,cV cicatnx  pcrfc<ftc  fuerit  obducta,ad  totius mali  uamlationcm  fubfequcntibus  compO' 
fitionibus  vtcndum eft.  Deindc fmcgmata  plura  fcnbit,  vnumquodq^  iuxta  hanc compoli  tionis 
formam.    C  Smegma  ad  ^tchoras ,  Furjures ,  ^jfpertrares  £7*  Scabtes.  Tcrra?  cimolia:  hb.i,  nitri  rubri 
Iib.i :expreiTi6is  nucis vnguctaric  fcxunccm,alrj  lib.s.habet:  myrrha:  5 2  o<fto,piperis  albi  5  bod6,  A  "Af.duas. 
nardicelticat5iirj,cafix5uq,coIti5iirj,contufacVcribratarepone  ,acvterein  balneo.  ^fltud.  Ni-  J"  friftur, 
trirubri lib.inj.tcrrae cimolic tantundcm,exprelfonis nucis vnguentarig lib.rj .cypcri Iib.i.alrj iirj :  ' H*1™"*"*' 
baccarum  laun  Hb.i,iridis arida: lib  i :  radicis  bryonia:,alcyonn,amygdalarum  repurgatarum,cor-  ™.l$'^f 
nuceruinivfti,finguIorumclibram  vnam:c5poniro  vtdiaueft.  ^iltud.  Farcis  vini  vftae,qua  Ro  CAEvncbn 
mani feculam,nos  trygam  appellamus,lib.xxiiij,aqux  pluuialis  fcxtarios xlviij,thuris  hb.r),  tcrre  Ynam- 
famia:lib.rj : olei  fabmi  Iib.iin,ahj  fextanos uij : cera: hb.irj  cx  dimidiam.  Fecem  cV  aquam  in  doliu 
figulinum non  picatum  conicctaad  dies  vrj  madefcere  linito,cV  ter  in  die cum  fcrula  agitato.  Se- 
quenti  deinde  die  dilTolutu  cV  facco  excolatum  liquorem  in  vas  arreum  fplendidum  transfcrto,cV 

B  igni  impofitum  coquitojuculentiore  autem  igne  vtaris :  atq$  vbi  ter  tia  pars  reliqua  fi  t,  oleu  cV  ce- 
ram  inrjce,rurfus  qj  ad  lcntum  ignem  decoque:  poftquam  vero  lniecia  fucrint  hqucfada,  thus  cV 
terram  famiam  trita-addito,conqualTato,cV  m  vitreum  vas  robuftum  transfcrto,  tenuia.n.rumpu 
tur.  VfusauttemporeaffcaoslocoscirculincnscVdiligentcr  confricans  ,abluereiube.  Pneftarct 
quidem  in  balneo ld  faccre:  q> fi neri  nequeat,in  domo  abluatur.Commodum  eft  pharmacum  ad 
omnesfordcs,afperitatcmq3acfcabiccut!s,itcmc|3ad  impetigincs.  ^ihud.  Fecis  vini  vfta:  lib.i, 
aqua:  pluuiae fextarios  vi,thuris albi  lib.rj,ma(tiches lib.rj.alcyonrj  Ubui,  ammoniaci  thymiamatis  '^tUrery. 
lib.rjjterrae  famia:  lib.rj,olei  rofacei  lib.ij1cer&  Tyrrhenica:  alba:  lib.n.  Fece  in  aqua  vt  diclu  eft  ma- 
cerato,terfingulisdiebuscumferulaftrenueagitando.  Deindeexcolatum  per  faccum  liquorem 
in  vas  fplendidum  transferto,politum  ad  igncm  ad  dimidram  partem  coquito : deindc  liquefci 
bilia  adiicito ,  atq^  vbi  dilToluta  fucrint,  alcyonium  tenuilTimc  tritum  infpcrgito.  Habeas  autc  ad 
manum  prompta,in  ficis  aqua  dilToluta,,.pbc  cj;  trita,thus,ammoniacum,malfrchc,terra  famiam, 
ea  cj3  ftrigmeticia  pdicta  cralli  tudine :  h^c  vbi  adieceris,ac  diligen  tcr  fubegeris  infpcrge,  cV  ablatis 
vtitor.  ~4ltud Di.ifnyrnum appellatu.  Fecis  vfta:  lib.xxiiii,  aquar  pluuialis  fextarios  xlviu,  olei fabini 
lib.iiiijCerae hb.iiii3terrae  famiae  lib. ii,  thuris  lib.ii ,  maftiches  f  hbram  i,  }■  ammoniaci  Thymiama'  t  AF. Ub.ij. 

C  tis lib.i,alcyonii  lib.i,myrrha:5  viii.Componito  ac  vtitor  vtdictum  eft. 

Qt*£  Cleopatra  in  libro  de  Ornatu  ad  ^4choras fripfit. 
Porrd  quae  Cleopatra  ad  achoras  fcripferit,cadcinceps  refcrcntur  illius  ipfius  verbis:  C  F02- 
nograeco  tenui  cocto ,  cV in  betae  nigra: fucco  macerat o,caput  cluatur :  aut  beta:  decoclo : aut  tcrra 
cimolia  in  his  macerata,  atcp  exoluta,inungat :  aut  my  rto  leuigata  ex  vino  cV  oleo  otvi  Acuov  vocat , 
fuperne CJ3 bete folia imponantur.  ~4liud ad ~\dde ~)ker<tros.  CcrufTx fricTte 5 h,thuris  5  ii,  fulfuris 5  i, 
trita  ex  oleo  lllinito.  ^iltud,  quod&ad  Furfuresfacit.  Nitri,  atramcnti,futorrj,vtriufq5  5  i:  tritis  olcu 
affunditOjCVillinito.  ^ltudad  ^ichorxs.  Myrrham  cV  myrtialbae  folia  viridia  vino  trita  illinito. 
Auttcrram  cimoliam  torrefactam  cum  vinonigro  llhnito.  AutcerulTg  cVplubaginis  arqua- 
les  partcs cum  myrteo  tritas  illinito.  Aut  fulfuris  viui  5  vi, thuris  mafculi  5 1 : aluminis  fci(Ti,ltaphi 
dis  fylueftns  id  elt  pedicularis  herbx,eruce,  fpuma:  nitri ,  lingulorum  5 1 :  atramcnti  futorii  5  i,rutac 
ramulos  tres.Tcrito  accto  moderate  affufo,itcm  laurino,aut  myrteo,aut crocino  ,  aut  oleo  vetert 
adftillato,quo  pinguis  copofitiofiat,eacj3  vbi  prius  hocfmegmaarlricucrisillinito.  C  Smegma. 
HyiTopi  chcenicem  i,lupinorum  choenices  ii, ptifanae  chcenicc  i,  fabx  frefa;  chcenicc  i,  radicis  cu^ 
cumens  fylucltris  5  hii.Hcc  trita  mifceto,cx  adfricada  pbeto.Idem  cV  ad  lepram  cV  ad  varos  facit. 

D  Qh£  Pharmaca  Soranivs  ad  ^Fclnrxs  fcripfr. 

Quando  quidcm  vero  cV  Soranus  de achonbus,tu  in  quarto  dc  medicina,tum  in  vnico mcdc- 
di  hbro,qucm  Monobiblum  infcriplit,pharmaca  quxdam  tradidit,qua: etiam  nobis  per  expcne 
tiam  con(fat,partim  quidcm  proprio,partim  verd  prxceptorum,  aut  medicorum  amicorum  vfu 
cognita:Quareetiameaipfahicapponemusiuxtaipliusdiclionemhoc  modotradita.  C  Vbi 
multus  fanici  liuor  exiftat,5\l  vexano  doloris  vehementcr  incumbar,  lcnticulam  coctam  tn  tam  cu 
exiguo  mcllc cataplafmatis  modo  imponito.  Aut  panem  cum  conandro,aut  plantaginc,  aut  fo^ 
lano,aut feride,aut  polygono,aut  perdicio  herba.  Soranus  quidem  lgitur  velut  in  implicata  afic 
Ctionc,eiufmodiremediaadhibet,iuxtapropriamfectam  ratiocinatus.Apparcnt  autem  reuera 
commoda  in  principrjs cV  circa  generationes,comuni  rcpellcdi  ratione.  Deinceps  verd  inquit : 
Vbi  autem  exacerbationes  remiferint,radcndi  funt  loci ,  cV foenigneci  decocto  aut beta: ,  cV  Qmi- 
lium,cx aqua ,  non  vrina,confricandi : Quemadmodum  etiam  nos  pnus rcprehendimus cos,qui 
per  vrinam  eiufmodi  frictiones  faciunt.  Pofiea  verd  pharmaca  fcnbit ,  euam  ncbis ,  vt  dixi .  co- 
gnita .  C  Plumbaginis,fulfuris  viui,acqualcs  partes  tcrito :  cx  affufo  rofaceo,aut  rnyrtco,  aut  lcti- 
icino  donec  ftrigmcntofum  reddatur,ilhnito.  ^Aliud.  Sulfuris  viui ,  fpumac  argcnti,  ceruffa:,  om- 
nium  aequales  partes,croci  dimidiam,trita  cum  paffo  crcuco  llliru to.  ^ltud.  Rutac  beuigatac  5 1111, 

QuintaClaflis.  RRRRR   iii  fpuma: 


DE    COMPOS.  PHARMAC- 

^A^l.yitj.   fpumaeargenn^vii^acerocVolcorofaccoadrniTto  illine.  ^iliud.  Spuma- argcnti  5  axx,calcis  vi- E 
b ^l.yn/.     ux 5 bxx,accti  hcminam  vnam, f  tcrito  ac  vclut  hparan ahquam  feu  pinguem  compoiitione  Qli* 
f  Additut  in  nito.  ~4liud.  Chalcitidis 5 crj,  fandarachcs^ iiii,fpumcargcnri 5 d ij vino auftcro  cV myrtco  oleo ii* 
olX>lhui 3nt  niu* tnta lwinito-  Huic  vcro  dcinccps,Soranus aliud forte pharmacum  fcripiit, quod  pro fuae fe- 
vnam.         cla?  inftituto  Mctafyncriticum,hoc cft  quod  cx alto euocat  humores ac  transfcrt,appcllauit.  Co^ 
c  tsfl.yiy.    ucnit aut  in  inuctcratis  cV argrc  cedcntibus  achoribus,  ex eius  cp  vfu  quida  mcdicus  nobis amicus 
D  AEij.        magnu  nomcn  adeptus  eft.  Olei  ccdnni  fextarium  i,  acetiacris  fextariosirjrcoquito  donecexha- 
lct acctum : dei ndc  adrjcc adipis fuilli  vcteris fale  fcruati  lib.ij : eo  qj Iiquefaclo  ollam  ab  igne au- 
fcuo,cY  nitri  tnti  betlem ,  fulturis  viui  fcxuncem ,  fandaraches  3  i,  infarcito.  Poftqua  verd  illirum 
pharmacu  exaruerit,in  balnco  per  pra?dicla  fmcgmata  confricari  iube,per    vinum  cV  oua  ac  ni^ 
trum,cV  pcr  radicum  cucumcris  fylueftris  dccodum  :aut  fece  rhodia  cV  pumice.cu  aqua  cahda* 
*Ad  Pf)dracia,&  ^thora^,  Puiluldiji^vlcerofds^helcydridGrxcts 

dppclldtdf,&  Exdnthemdtdincdpitc.  C^iP.  9. 

\  Dpraefcriptasaffecfhonesconuenienti  viclus ratione vti  oportet,corporiscj3accapitispur 
J~\  gationem  adhibcre,pcr  pilulas  ex  aloc,colocynthide.cV  fcammonia,ita  vt  braiTicar  fucco  av 
acla:  ex  his  pilula?  exhibcantur.  Dcinde  ipfa  locali  curatione  vtendum  eft,cuius  generis  eft,adian  F 
tumcum  rofacco  illitum.  Autfcenigraecidccoctum  adfricmm.  Autmaluacum  farina  hordea- 
cca  pro cataplafmatc  lmpofita.  Aut  melilotum  cum farina  fcenigrarci ex  vino  impofitum,cY cice 
rum dccoclo:ipfumcj5ciccrcoclumimpofitum,nucesamara:commanfaecVillita;.  Difcutit  aute 
maxime  cV Iilrj  radix aftricla,cV  thus cum  vino  cV  aqua,£V  lupinorum  amarorum  dccoctum  aftrt 
clum,bulbicum  nitro  anncli ,  thusex  aceto  illitum ,  putamen  mali  punici cum  Iaurino  ilhtum. 
Autanchufaeradiccm  vihm&ctritam  cumoleo  doncc  ftrigmenutiam  craffitudinem  accipiat, 
cum  penna  illiniro,cV  argrum  iuuabis» 

GALENI   DE  COMPOSITIONE 

MEDICAMENTORVM    LOCALIVM  SIVE 
SECVNDVM   LOCOS    LIBER  SECVNDVS 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Medicamcnta  exponuntur  ad  Dolores,  Contufiones,  Vlceraq;  & 
Cxtcros  Capitisaffcctus. 

Deomm  Cdpins  Dolore,  Dim:di£(jj  etu4 pdrtts  ^Afjccl.ione,  Vniuerfdts  Doflrina.       C^iP.  1 . 


Vicunqs  "citra  diftinctione  indifcriminatim  qj  doloris  capitis  auxilia  fcripfe  A.l.  j .  f.  i.t  1. 
runt,maius  dctninctum5cp  cmolumentu,rjs  qui  cis  fidem  habuerunt ,  attulc  c.i.foa«>4 
runt.Ncq^.n.ccs  ob  vnam  affedionc  caput  dolent ,  fed  tum  ipfa?  affcctiones 
pluicsfunt,tucuratioipfarufingularupropriaexiftit.  Vna  etenimafteclio 
eltiuxtaintcmpericfimplicccitrahumoru  coplexum:  Aha  iuxta  humoru 
qualitatem :  vclut ct  Tcrtia  qua?piam  alia  iuxta  multitudincm  tm  ipforu  hu 
morum  contingit.  Quibus accedit  ca  quaefit,  cu humores  tranfuus liquoru 
ac  vaporu  obturarint,  Et  ad  hcc  alia  cft^cu  in  quibufdam  capi  tis  parribus,  ,p-  H 
pter  hnbccilhtate  Hatuofus  fpus  innafcitur.  Qfiq^ct  ob  caufam  aliqua  externam,,pcatarclicc  Grg- 
ci  appcllant,velut  eft  ardor  externus,frigiditas,ebrietas,plaga,capitis  dolor  contingit.  Vcheme 
tifTimi  igitur  capitis  dolores  fiunt  iuxta  caliditate  cV  frigidirate,maxime  cu  inxqualcs  exiftat :  mo^ 
derativerdiuxtaficcitate:adhumiditatcsverdnullus  confequiturdolor.  Eodemmodo  cum  ob 
redundantes  humores  fiue  iuxta  oes  capitis  partes,Oue  iuxta  vnam  quacunqj  tandem ,  fiue  duas , 
dolor  cotingit, vehcmcntior  quidc  ob  calidos  cV  frigidos ,  moderatior  autem  ob  reficcantes  citra 
caliditatc  aut  frigiditatc  manifefta  oboritur.  Humeclates  /;verd  penitus  nullum  dolorc  inducunr,  Aibidoa. 
quatumad  qualitatcipfomattinet:obmultitudinefaneinftrumentaliu  partium  morbosfaciut, 
no  th  fimilariu  partiu  vllu  alique,  in  quibus  folum  affecliones  iuxta  intemperic  fimplicem  fiunt. 
At  verd  affecfriones  ob  humommuItitudine,citra  quidem  obturatione,caputgrauat:cum  obtu' 
ratione  vcrd,fi  quidc  ea  moderata  fuerit,moderate  dolorofae,lin  fortis ,  fortiter  cotingunt.  Quod 
fi  et mordacem  qualitate  humoru multitudo  copleclatur,  etia  iuxta  hanc dolorem  augebit.  Atqj 
hdc  quidc  difierctiae  funt  affcdionu,quantu  ad  cauias  attinet  cas  nducentes*  Aliaj vero  funt  iuxta 
affectaru  partiu  natura.  Aliqh  enim  extra  caluaria  aflecfiio  eft ,  aliqh  intra.  Et  qr.q^  quide  omniii 
cxteriorum  aut  interioru  eft :  qhqp  no  omnium,fed  vnius  trh  corporugeneris  arteriaru  viddicet , 

aut 


bECVNDVM    LOCOS    L  I  B.    II.  132 

A aut vcnarum^autncruorum.autrncmbranarumjautcuti^autipriusadcocercbn.  Iraqj difficillt- 
mum  efT  affectu cognofccre  Iocum,liuc  vnus,iiue  plures  vno  cxiitant,aut  qui  tande  hi  ipfi  cxtet. 
Nec  verd  affectione  muenirc  promptum  cft ,  ied  OC  lioc  cxercitato  hominc  mdigct ,  qui  tum  pcr 
rationis  exeratium,tum  per  multa  cx  alTiduam  aftcctionis  argroru  infpedioncm,  eam  cognofcar, 
Proprietatcs  enim  ahqux  quidc  ommno  dici  non  polfunt ,  quaeda  vcro  a-grcarca  aegrotatia  cor 
pora  oftcndi  pofTunt,  vtpote  quae  tfh  rjs  qui  cas  faepc  viderunt cognirae cxil tant.  N6  pai  um  vcro 
adaffectioniscognitioncfaaatqucdamexcaufis  antegreffis,  quaepriuatim  procatarcticaeidelT 
antegrelfaf.mcdias  Graecis  vocatur.velut  cum  manifcitus  fenfus  cV  offenfa aegros  ardons  aut  hi- 
gons contigit:  cVfaale fane eiufmodi arTectioncs rccentcs fananc: probc qj  eV  ricc ab eis lnitium 
fumpfcruntmcdici,qui praelidiaacauxiliamorborum cum dilhnaionibus  defcripfcrunt.  Mul 
taquidemigitura  vetuftioribus  pharmaca  iimplicia  cV  compoiita  adhuiufmodi  arlectioncsdc' 
fcripta  funt.AIihi  vcrd  etiam  hic lacis  crit  ex  recentionbus  apponere,  qui  fanc  tum  ca ,  quae  vctc- 
res inuencre,confcripferunt,  tum ipfi  etiam alia  quaedam addiderunt.  Equidcm  vniucrfum  cura- 
tionis  fcopum  lingularum  arT cdionum  ratio  nos  docet : at  vcro  matcria?  racultaces,experientia  ip 
fa  demonftrat.  Pcr hanc igitur auxtliorum  copia  progrellu  tempons augetur.  Atque adeo  nunc 

B  fempusadeftfcrmom',propriaauxiliaiuxtalinguIas  affcctiones  defcnbendi,iniuumabns ,  quac 
fecundum  qualitatcs  folas  a  naturali  cuiufq;  particula:  ftatu  difcclTerunt.facturo. 

Qux  ^fpolloniKf  ad  Cap:rts,proprer  ^Ardorem,  Dolorem  conjcripftt. 
Apollonius  igit  in  primo  defacile  parabihbus  ad  capitis  dolorc  pg  ardorem  lic  fcripfit:  Rofa^ 
ceo alfiduccaputirrigato:autlanaliuelintcolurofaceotingitocVimpomto.  sfhuL  Nareilfino 
vnguentofimiliter  vticor.  ~4imd.  Melino  vnguentoeodcmodo  vtitor.  .Almd.  Autmori  fucco 
per  linteolumexpreiTo,cum  parirofaceo  vtitor.  ^llmd.  Pormlacaefoha  tufa,pcr  fe,cVcum  pclcn 
taefiore.imponico.  ^Almd  Cuprelfumteneramtritaperfe,cVcumpolctefIore,imponito.  A.: 
Solanum  perfe,cVcupolent2flore,imponito.  ^4hud.  Sefamum  terito  cV  rofaccoadftillatonnv 
ponito.  ^ilmd.  Vitisfoliacoctatricacummulfa  aquaimpomto.  *Aimd,  Foliancinicontula  cV 
rn  oclo  aque  heminas  coniccta  fub  diuo  per  nocccm  cxponito,cV  cum  aqua  caput  pcrf jndito :  cV 
pofth.Tcquxadhuiufceraodiafiecmmfcriptafunt,empIaftri  moreapponito.  ndltnd.  Convzae 
odorae  fafciculu  decem  cV  fexdigitoru,in  aquat  heminas  octo  coniectum  fub  diuo  per  noctem  cx- 
ponito,CX  lemcer  aqua  efTundico.  Vtendu cx  cibi  fubtractione ,  cV  vcntns  euacuationc,fomno  qj 
cVquiete.Vitandaautemmaxime  vinum,  Sol,cVbalneum:ampliusautem  cVfomenra,  clamor ,  *At  rn 

C cocentio,omnis q$ menti s  pcrturbatio,cV  percuiTio. Atq^T  in  loco  benc perfpirabili}»  degcndum.  L^lnfniicnai 

^Ad  Capitts  Dolortm  ex  Frigore.  ^ er " 

(l  Irino  vnguentocalidocaputrigato:vtere  ec  lanisaclintcolisin  eomadefactis.  *Almd.  Lauri- 
no  vnguento  limihter  vtere.  ^Atmd.  Farinacoccacumaquamulfavticor.  ^Almd.  Laurifolia  te- 
neracuirino  vnguento  rritacapitiinfunde.  ^ihud.  Sampfuchocu  vino  trita  aut  rofaceo  limili^ 
tervtitor.  *Ahud.  Cypcrum tufumadipe  anfcrino  admiito ,capiti lllinito.  ^Almd.  Cornuccrui 
exunto,eius  q;  acetabulo  vinum  odoratu  dupla  menfura  admifceto,terito,ac lllinito.  +Ahud.  Co^ 
uenicnt  cV  fomenta  per fpongias  calida  imbutas  cx  exprelTas,maxime  fi  lauri  folia  tencra  in  aqua  **aL\  - 
fucrintincocta.autfampfuchi,aut  cyperi:  Etlanarum  molhumpilci  vnguento  irinocx  vino  ri'  ^■-■-'■ijubn* 
gati,capiti  cp circupofiri.  Item  tegmina,  cV  tepor ,  Cx ciboru  fubtractio,ac  vcntris  cuacuatio.  Am^  rI"*2ul>*jnr 
plius  aut  cV  fomnus,cV  quies,cV  corporis  traquilhtas  ac  laetitia.  Vitanda  vero  limihter,clamor,c6  1  j     cts  fe 
tenrio,vinipotus,cVfrigiditas.  Harcquidcauxiliaaduerfus  capirisdolorem  exardore-f  cV  pcrfri  ?lti^  ;.:.t  -Iit- 
geratione}- obortum  Apollonius  fcnplit.Appellantautemardorem  ,ex  Sole  xfriuocircacaput      \T  i^yji 
tactampfeucrantccaliditatc.Ocs.n.hoiesin  Solcarltiuodiutius  verfantes  capiteincalcfcunt,non  u\r  ip*»» 
tnoibusaequalitcrcaliditaspermanet,fedftatimquiefcit,quibufdametiamantcbalncum,plcnlq:       7  ,au~ 

D  vero  poft  lotionem : quibuicunq;  autem  permanferit,affectionem  capitis la luxta  habitum  folutu  l*\  *  Tmr 
difficiIem,non  vero  luxta  iimplicc  modo  cotactum  habitum  q;  lolutu  facilc.putantcs,  ardorc  ap-  ; C1  j  £  T- .  7i 
pellant:hocGrccizaTa5-^'r3-;5',illudzaTa  s?/;'dicunt.  Ahqh  lgitur  fola  intcmpcncsconiiftit,af'  -|^t;*^  i 
icctionearcacaputcahdiorcfacta.Aliqh veio icthumoruaut vaporu  mulritudo ad ipfum  caput  x*rTct  ^1** 
decurrit:cVmaximccurcdundantiaquaedahumoru,quaEraliftrati  feclatorcs  plethoran  hoc  eft  ^'u^";j,r; 
plenitudine,vocat,  in  toto corpore  *  obcrrat.  Fit  autc  ha?c quatuor  humoribus ex equo  auctisaut  \^t±i.  ua- 
ctiam  languine  folo.Nam  cu alius  quifpia  humor  rcdudaric,velut eft  pituita,cV flaua  bihs.item      runo  <ute  m 
nigra,eiuimodi  auctione  fiue rcdundantiam,non  plenitudinem ,  nccp iimpliatcr  multuudincm ,  pruutpit <;w- 
fedcumappolitionepituita:,autbilisflauae,autnigre.in  corpore factam  multitudincm  dicunt. 
1" Caftcrum  cis  qui  cx ardore caput dolent ,  cutis  tactui  aridior  ad  primum  coractum  apparet,ocu-  *  & 
los  qj  rubros  habent,fngidis  cj;  tum  perfulionibus, tum  llh tiombus  gaudcnt.  Pnncipio  igitur  re  l""^J T*" 
pulionacuratione  vtendum  eii,exrefrigerantibuscxadftringentibusconltante.  Poitea  vcro  mi-   ent<t,it'  *e 
tigatoria  cV  concoctoria  pharmaca  ad  repulfona  admifcerc  oportct.  Dcinde  etiam  ex  difcuilorrjs  '^enJw 
quippiam  addcndum,paulatimdctractis  pharmacis  que  repellut.}-  Optima  funt  aut  ccfenda  que  cui;^re,„  „cn 
tenuiu  partiu  fubftana  pdita  adhibciur.Quapropccr  m  principio  quidc  mchusclT  rofacco  probc  umen adjirm 
apparato  y tngidilTimo  caDut  pfunderc.lanc  fafciculo  m  orbe arcupolito.iuxta frontc quidc,  vbi  tentem. 

QumtaClalTis/  RRRRR    iiii  pilofa 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


pilofa  eius  pars  definit:  iuxta  vtrunq?  verd  eius  latus,vbi  ptli  ipfi  adaures  nectuntunexinde  verd  E 
poft  vcrticcm,non  th  Ionge  inferius.Ncq^.n.facilc  exuritur  capitis  ca  pars  qua*  occiput ,  cV  Grar» 
cisInion,appellatur;necpetcitramoleftiam,rd^^^  me 
dulia  fpinahs  exiftat,ad  iiipitis  modum  in  multos  ramijlos  diuifa,m  icxaginta  fcrmc  iuxta  nume 
rum  ncruos. At  vcrd  rcgio  capitis  iuxta  iinciput,,pptcr  laxitatc  coarticulationis  iuxta  coronalcm 
i~utura,cV  ob  oifium  tcnuitatem  2v  raritatem,racile  tum  caliditaie  tum  frigiditatc  omniu  qua  adhi 
bentur  pharmacorum  intrd  diftribuit.Quare  iiue  refrigcrai  c  oporteat  cx  caliditatc  ardorem,iiue 
calfacerc  frigiditatcm,aptiffimus eft capitis iuxta  iinciput  locus.Optima aut  in  principio  rcfnge^ 
ratio ex  rofaceo  frigido,aftiuo  tempore  exiftcnte,in quo  maxime ardoris aiicctio  oboriri  conluc 
uit.  Diclum  autcm  cft  mihi  de  roiaceo  iam  fape,q>  optimum  cft  ex  olco  crudo,quod  Omotribes 
cV  Omphacinon  bifariam  appellant,  citra  falis  admiftionem  confccfto,roiis  quam  plunmis  ad  1'p- 
fius  irrigationem  praparatis.  Sit  autcm  rofaceum  non  vctus,  fcd  co  lpfo  anno  confccium ,  iiue  in 
verc,iiue  principio  arlratis»  Proximum  a  rofaceo  chamamelinum  olcum  locfi  habct ,  in  iis  corpo 
ribus  quibus  vehemcntcm  frigiditatem  inducere  veremur,  qualia  funt  fccminaru,cV  cunuchoru, 
ac  pucrorum :  8C  quicunq^  molli  carne  pradi  ti,albumq3  habentes  colore  S,oli  funt  infucti.  Mcnfu 
ram  autcm  tum  rofacci  tum  chama?meli,quod  ad  rcfrigeratione attinct, cx  pradiclis corporis  ha^  F 
bitibus,cV  ex  ardoris  magnitudinc,inuenire  oportct,confidcrata  iimul  agri  atatc,cV  ambietis  nos 
-  acris  tcmperie,non  minus  autcm  cV  domo  in  qua  ager  dccumbit.  Refrigcrabis  autcm  quacunq3 
adhibcre  volcs,in  aqua  vehcmentcr  frigida  collocata:  qua  ii  non  adiit,niucm  vafculo  circum  po 
ncs.  Hoc  auxiliu  iiuc  humoru  iiuc  vaporu  multitudo  in  caput  impetum  faciat,praclarc  auxiliat : 
repcllit.n.eos infra  q^  in  corpus detrudit ,  adeo  vt  cgo  tn  fexccntis  hoc mededi  modo  vfus,  nullo 
alio  habuerim  opus.Nam  cV  frigidorum  fontium  multa  Roma:  vbcrtas  cft,cV  niuis,quemadmo^ 
dum  apud  nos  in  Pcrgamo,6£  in  plurimis  Afia  Gracicqs  ciuitatibus.At  vcrd  in  calidis  regioni- 
bus,qualis  cft  /figyptus,in  qua  cV  fontium  frigidorum  cV  niuis  pcnuria  cft,  ncccilarium  cft  prcfri 
gcrato  rofacco  pcr  expoiitione  fub  diuum  pcr  intcgram  noctcm,cV  per  obuerlionem  ad  aura  ali 
cuius  afHatum,ita  dcmum  addcrc  ci  fcmperuiui  fuccu,aut  portulaca,aut  lactuce,aut  piyllij,aut  po 
Iygoni:quin  cVfoIam :  hqii  paululu,cV  papinoru  vitis,  cV  vuaruimmaturaru,  tales.n.iunt  adhuc 
tcmpore  aftatis,  A  papaucris  vcrd  cV  mandragora  fucco  abftincndum,  non  cnim  citra  damnum 
rcfngcrat.  Vitanda  ctiam  qua  cu  rcfi  igerationc  manifefte  adftringunt:  quarc  li  quando  neccffi^ 
tas  poituIet,parum  quidda cx cis ad  rcfrigerantia admifcerc  oportct.Proptcrca  fanc  cV  folani  fuc 
cum,aut nunc^'  penitus,aut  omnino  parcc  admifccmus,iicct  mali  punici,  cV  mali ,  cV  mcfpili.  Ad  G 
hanc  th  rcm  malorum  punicoruacidorum  fuccus  praftantior  eft,  magisenim  rcfrigcrat.  Porrd 
ciim aliqh  run  dcgercm,nihil  qj  horu  ad  manum  eirct,cucurbita rameta  cxuccata  ad  vua  imma 
turae  fuccu  admiicui.  Potent aiit  quifpiam  in  tali  Ioco  et  ieridis  fucco  vti ,  lacftuca  q?  tum  hortcfis, 
tum  fylueftris,quam  proprie  Thridaanen  Graci  appcllant:hortenfcm cnim  Thridaca  vocant: 
Et  avHziuuvctiv  id  cft  mororum,fuccus  3ptus  ad  rcfrigerandum :  iint  autem  no  valdc  matura.  Qudd 
ii  caluus  iit  ager,aut  omnino  brcucs  habcat  pilos ,  maxima  vbcrtas  refrigerantium  cxiftit.  Qua^ 
cuq^enim  ad  cryiipclata  auxiliaria  icimus  cxcataplafmatis  &  ccromatis  humidis,  ca  omnia  ab  ar^ 
dore  cxuitisconueniunt.  Catcriim  Apollonius  Ricinifoha  tcnera  tufainaquam  confjccrc  iu- 
bcr:cVdcinde  pcrtotam  noclcm  vafculum  inquo  contincntur  fubdiuumcxponcrc,cV  poftcra 
dic  vti.  Ego  quidem  igitur  non  valde  cxpertus  fum  ncini  facultatcm : verifimile  cit autem  Apol 
lonium  qui  longo  tcmporc in  Alcxandna  vixit ,  per  magnam  experientiam  vim  cius  cognouif* 
fe.  Atqui  oleumcxncino  faclum  manifefte  cognoui  calidiuseflc  facultatcoleoquodapudnos 
cft:quarectiam  fi  non  prafcns  iit,vetcri  vtimur.  PutoautemcVPotamogetonccV  Niliacu  Stra^ 
tiotcn  quiddam  rcfngcratiuum  habcre,miror  q3  corum  Apollonium  nullam  mentionem  fcciiTe. 
Qiun  cV  Tribulus  apud  nos,ve!ut  et  PoIygonum,quidda  refrigerans  habent,tencra  videlicet ,  cV H; 
non  dum  dura  ac iicca fada.  Conyzam  autcm  non  folum  refrigcrare  impoifibi lc cit,  vcru  cV mo-* 
derate  calfacere  potentem  noui ,  cVmiror  fanc  cur  Apollonius  eam  inter  rcfrigeraniui  rctulerit» 
Qudd  fi  cV  ab  arboribus  cV  fruticibusauxiliaadcaputprater  naturam  calidius  pctcre  oporteat, 
Vitcx  conuenicntior  ad  hoc  exiftit,cV  Vitis,8d Lentifcus,cV  Piatanus,  fi  quis  eoru  tencns gcrmi' 
nibus  acceptis,deinde  tritis,abipfis  fuccu  exprimat.  Erafiftratus  verd  magnu  quoddam  praeferua 
tiuumincalidionbus  habitibus  tradit,  cu  videlicet  eosSolcmperferreoportet,Sifpongialatam 
cV  denfam  ac  caua  in  aqua  madefacla,cV  probe  expreiTam,  capiti  imponas.  Porrd  figna  dolctivj 
caput  cb  frigiditatem,contraria  funt  eis  quat  ex  ardore  oboriuntur.  Nam  cV  incotracla  minimeqj 
aiefaCtaiCV  decoior,ipforum  facies  exiftit:  cV  frigidis  neqj  gaudent,necpab  eis  iuuantur.Quemad- 
modum  autem  ardor  non  argrc  folubilis  afferfiio  eft,ita  neqj  frigiditas  ex  ambiente  nos  aere  con^ 
tra<f;a  difficultcrcuraturfirecens  eft,fedfufricitoleum  Rutaceucalidufincipiti  vtdiciumeftaffii 
fun i,pcrfccle  hominem  hberare.  Si  verd  vehementiori  calfadione  opus  fit,Euphorbiu  ad  olcum 
comjciatur,  cV  quacunqueex  pipere  pharmaca  conftant.  Inungendaautem  eftfrons,aurium 
kl  Coma^e-  na"um  nieatus,hifce  vnguentis ,  maxime  quidem  Irino  St"  Amaracino ,  cV  Nardino .  Quin  cV 
u  vngueiuu.  f  comptoriavngucnta>ex  calfacientium  numero  exiftunt,  atqueadeo  ipfa  opulentarum  fce- 

minarum 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.    11.  ,53 

A  minarum  prctiofa  vnguenta ,  qua?  foliata  &V  fpicata  Roma?  appcllant.Opobalfannjm  vcrd  fi cpc 
expcrti  fumus ,  nulluin  manifcltum  commodum  ad  vllam  aliquam  aflccftionem  callac  iionc indi- 
genterh co  n  terr  c.  Qucmadmodum  autcm  Rutaccum  olcum  conuenircdixi,  ficet  Sampfuchinu 
cV  Laurinum  laudo,ttem  6,3  Serpyllinum,  £cpe  cV  m  plcrtfqj  ipiis  vlus.Dandum  et  vinum  tcnuiu 
partium,cV  motus  corporis  prxcipiendus,  lauacra'quc  calida,  cV  quandoque  a  raphano  vomttus» 
Dt  Inueteratts  Cctpitit  ^jjechontbus  Cctlidi>s&  frigidu. 
InmueterauscapiusdoloribusacaffecltonibusnecelTario  pilosradimus,aut  valdc  ad  ipfam  vf- 
que cutem  pfccamus: pharmaca cp  tum  cmplaftroru  acccratoru  forma ,  tu ct ltquida adhibcmus: 
atqs  ea  quidequeemplaftrorum  ac  ceratoru  formam  habet,  rafis  penitus  adhibemus,  hquida  verd 
his  qui  breuiffime  pfeclos  pilos  habet.  Eft  aut  cV  horu  matcria  multiformis,  cp  partim  quide  ma- 
gts,partim  verd  minus,refrigercnt  q3  cV  calfaciat.  Ea  igit  q  frigcfaciunt,ex  iis  q  eryfipclata  curant, 
transferenda  funt:calfactetia  vcrd ,  cxpharmacis  calfaclorijs  coponenda:quoru  (implicifiimu  eli 
ex  euphorbto  praeparatu.  Sufficit  aut  vncia  euphorbrj  vna,ad  trcs  ccre  liquefaclc:  in  olci  libra  vna 
conrjcere*  Vtendu  aut  olco  ad  ocs  aftecTioncs  calefaclione  opus  habetcs^neqj  omphacino,  ncque 
eo  quod  vulgd  ab  oibus  Hifpanum  appcllatur,  neq3  oino  eo  quod  cu  olearum  germinibus  prcpa 
B  rat,fed  eo  quod  ex  maturis  oliuis  conficit  apud  plerafcp  gentes  citra  germin  um  lniccftioncm.Opri 
mum  aut  ex  eis  qua!  ego  noui,eft  Sabinum,  non  procul  ab  vrbc  Roma  in  Sabinoru  rcgionc  pro- 
gnatum»  Caeterum  pharmacaqua?  recentiores medici  feipfosMethodicos  appellantes,Mcta< 
iyncritica  hoc  cft ex  alto  euocantia ac  transferentta,appellant,  ea  omnia  ad  huiufmodi  aftcchones 
commoda  exiftunt:  ex  quibus  optima  etiam  in  feptimo  Iibro  huiufcemodi  traclationis ,  quae  ante 
hanc a me a?dita eft,rclata  funt.  Tempus  igit  iam  eft me ad  aliam  capitis  tranlirc  aftcctionem,ad- 
fcripturu  primo  qua?  ab  Apollonio  cofcripta  funt ,  quae  iuxta  illius  dicfuonem  hoc  modo  habent, 
■{  Qux  ^Apottoniut  dd  Cdpiw  Dolorem  cx  Ebrietctte  &  meripotu  fcrtpferit.  y 
Vtendum  eii  oibus  defcriptis  auxiliis  ad  dolorcm  capitis  ab  ardore  obortum.  Qtiod  fi  dolores 
amplius  inualefcant , ruta? folia cum  aceto  cV  rofacco  trita  ftrigmenti  craiTitudi ne capiti  illincnda, 
.Aliud.  Nuces  amaras  cum  aceto  cV  rofaceo  ad  ftrigmentitiam  fpiffitudinem  tritas  capiti  illimto» 
^ihud.  IridemficcamacviticemaridumcumacetocVrofacco,eodcmadhibemodo.  ^Almd.  Lau  *Kly\opSii. 
ri baccam cV rutg folia cum aceto 5C rofaceo trita adhibeto.Coucnieraut fomnus,famcs,quies,cor  Yllidcui- 
poris  tranquillitas.In  potu aqua calida,aqua muIfa,cV euacuatio.  Hec qutdc  ApoUonius  fcripfit» 
Atq?  huius  rei  gratia  laudare  virum  decer,q?  cum  difcrimine  dc  vnoquoqj  auxilio  fcripiit,  cu  neqj 
C  Archigenes  id  ipfum  fccerit,quem  cum  pofterior  Apollonio  natu  Iir,apponere  quidpiam  ad  di- 
fcriminu  certitudinem  oportebat:  vcrum  qua?  ipfe  in  priore  de  Pharmacis  libro  confcrip0t,paulo 
pdft  referentur.  At  verd  quae  ego  per  longa  experientia  de  capi tis  dolore cx  vini  potu  cognoui, 
iam  exponam,vtpote  qui  fpem  quide  vtilitatis  ipforu  ex  affecftione  inueni,diligctem  autcm  com- 
probationem  per  multa cxperientiam  feci.  Capitis  itaqj dolorcm  ex  vinoru  tempcratura  calido- 
rum  productum  indicat,q>  ipfum  caput  omnino  vaporibus  rcpletur,qncp  et  humonbus  calida  te- 
periepraeditis:nam  cV  citra  vini  potueiufmodi  ad  caput  prompte  deferunt.Curationeitao^  opus 
eft,  quae  fcopum  primiim  vniucrfalem  cV  coem  oibus  habcat,nimirum  cuacuationc  indigcntem. 
Cu  vcrc»  calidi  fint  qui  caput  repleuerunt  humores ,  et  rcfrigcrantc cos  mcdela  opus  crit.lubcndi 
igitur  funt,fi  crudum  adhuc  ineis  vinum  pcrmaneat,vt  teptda  aqua  haufta  vomat :  cp  lt  ct  poft  co- 
coclionem  caput  doleant,refrigerantibus  vtcndum  eft  ac  repellentibus :  qualc  cft  rolaccu  pcr  fe  ct 
cum  aceto,aut  hedcrae  aut  braifica!  fucco.Quin  cV  ipfa  brafticae  folia  calida  irrigata,capiti  circQ-. 
pofita  ac  obIigata,naturalitcr  ebrietati  refiltunt.  Caetcrum  fomni  ac  quietis  cura  in  pnniis  haben- 
da  eft:quod  vbi  facftum  fuerit  per  totum  diem ,  ad  vefperam  lotum ,  boni  fucci  cibis  non  tn  calfa- 
cientibus  nutrire  oportet.  Sunt  autem  talcs  ptifana:  fuccus,cV  forbitio  ex  alica,cV  panis  ex  aqua,6V 
D oua forbilia abfqj  garo : admifceatur  aut eis  ex mcllc quantum  ad  condimentum  iatis fuci  it :it  vc- 
rdad  mel  accipicndum  non  fuerint  appofiti,fales  conditorrj  mifccntor.Ex  oleribus  cft  Iaciuca,vt- 
pote  boni  fucci  cV  refrigeratoria:  cV  braITica,vt  que  vapores  reliccet.  Sic  cV  ex  lcguminibus  lcs  cft. 
Potu verdomnino  aquavtendum  cft.Atvcrdcum  iiomachusinquibufdam  propteraquxpo- 
tum  fubuertatur,  malum  punicum  eis  infuper  exhibendum  eft,aut  folum  pcr  fc,aut  cum  ahca  flac 
ctda  calida,probe  coda.Quin cV  mala  ceftiana  appellata  in  vrbe  Romana,citra  cotfturam  quidem 
funtauftera,  poftcocfturam  verd  ftomacho  fatiscommodafiunt.Coqucnda  autcm  funt  ip(a  in  ol 
lam  nouam  aqua  modica  infufa,deindc  malo  in  olla  fufpenfo,igne  qj  iub  ollam  coniccto,  quo  va- 
por  ex  aqua  calidus  fublatus  cocluram  i pfi  malo  prxbeat.  Vux  paflae  ct  cV  pyra,  aliqua  quidc  cru 
ijM  t  l&    da,aliqua  vcrd  vt malum  ipfum  cocla^ftomachum  corroborant. Abftincndum  verd  a  glandibus 
palmarum,proprietatemenimquandam  habentcapitis  dolorcminduccndi.Qudd  livcidpofi 
hxc  probe  dormire  non  poffmt,  ad  balncum  poftridie  qua  celerrimc"  inducatur,calida  qj  aqua  cis 
inbalneo  faepc  affundatur : deinde  vbi  dormicrint,aut  omnino interpofito  tcpore quicucnnt,  rur 
fumad  balneumduccndi  funt:dcindevelutipridie  connutricndi.Si  verdmoderatc  habcant,cV 
aquabibere  nonpoirint,permittenduscftcispotusaquofuscxaquofisvinis,qualccftin  Italja  Sa 
binu,in  Afia  Titacazenu,oc  Arfyenium,cV  Ariufium,Qiiin  cV  moderatc  habcntibus  gallor  u  te- 

fticuli. 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


fticuli  cY  alae^cxpifcibus  pctroli  cVteneriscarnibusprardin',cxhibebuntur,cVcolumbarumpul  E 
li.Haec  verd  omnia  citra  garum,£>£  vinum,in  albis  ac fimpliribus  iufculis coquanf,in  quibus aqua 
fola  cum  olco,  8l  anetho,  ac  exiguo  porro,  cocfturam  pcrficiat ,  cxiguo  adieclo  fale ,  non  ftatim  m 
principio  cocfturae),  fed  ciim  iam  aliquo  modo  flaccida  fafla  fucnnt  ac  vicla.Manifeltu  verd  quod 
tum  hos,tum  omnes  qui  caput  dolent,  augefcente  adliuc  cY  vigcnte  dolorc ,  quiefcere  melius  eft: 
remittenti  verd  ac  decrefccnte,in  locis  aptis  dcambulare.  Apti  funt  autcm  fjs  qui  calfteri  opus  ha- 
bent,loci  calidiores :  qui  frigefieri,  frigidiores.Et  ante  cibum  quidem  plunbus  dcambulationibus 
vtedum,poft  acceptum  verd  cibum  breuibus  cY  lentis.  Oportet  autcm  ncqa  multa  comedcre,neqj 
ftatim  deambulare ,  fed  poft  duas  aut  tres  aut  ctiam  plures  horas.  Qudd  fiquando  ex  vaporibus 
8C humoribus  in  caput  fublatis  reliquiae quaedam  rclinquantur,  tenuibus  pons  ac  meatibus  impa 
<fiae,cY  obid  etiam  capitis  dolor  pcrlcueret,  a  rofaceo  quidem  abftinere  expedit.  Vtendum  cft  au- 
tem  primum  quidem  Chamaemelino  moderate  calido,  poftea  verd  Irino :  maximopcre  enim  hu- 
iufmodi aftecftiones iuuant.  Jn balnco  verd  caput calida  perfundatur,  non  folum  ob  ld  vt  quippia 
circa  ipfum  difcutiatur,fed  3C  fomni  conciliandi  gratia.Quaproptcr  etiam  fecundum,  aut  tcr  tium 
ctiam,ad  vcfperam  balncum  apparandum  eft,acceptis  ab  co  lacftucisex  aceto,exiguo  aut  omnmo 
nullo  addito  garo,  vcrum  aqua aftufa  multa ,  vt  acetum  plane exaequct ,  nili  omnino  aquofum  Gt  F 
acetum,nam  et  huiufmodi  magis  cj  acerrimo  opus  habent,  caliditatem  cnim  in  fc  aliquam  tale  acc 
tum  complectitur.  Poft  ha:cverdpofteradie,quae  magiscaputcalfaciantadhibenda:ita  vtadJii- 
num  aliquando  Amaracinum  vnguentum  addamus,  aliquando  vcrd  Nardinum,quSdoq3  etiam 
prctiofa,quibus  opulcntae fozminaeetiam  li  nihil  habeant  mali,vti  confueuerunt.  Pcr  huiufmodi 
fanc  mcdicationis  ducftum,capitis  dolorcs  ex  vini  potu  obortos  in  totu  perfanaui,  nullo  ab  Apol 
lonio  pra:fcripto  pharmaco  vlus.Ciim  cnim  8C  per  ea,quae  tam  dixi,fcopum  cotingerem,  nullum 
ex  Apollonrj  fcnptis  fpcm  mihi  adiccit,vt  probc  diclum  eftet,et  fupcruacaneum  amplius  crat  co- 
rum  experimcntum  facere.  C^tertim  poft  prcdiclas  tres affeclioncs capitis dolorcm  induccntes, 
Apollonius  quartam  hanc  infupcr  addidit. 

J4d  Dolorem  Capttxex  PLwaaut  Cajti^pollonij. 
<E  Rofacco  dC aceto  tepefudis caput  rigato.  ^Almd.  Rofis  liccis  maximc cocftis,  aut ccrtc  in  pafTo 
maceratis ,  aut  aqua  mulfa  tritis,pro  cataplafmate  vtitor.  ^Almd.  Mcliloto  fimiliter  apparato  vti- 
tor.  ^Aimd.  Mytti  albaefolia  teneracum  vino&l  myrrhatritaemplaftn  moreimponito.  *Aliud. 
lrino vngucnto 6C aceto illinito.  ^iiiud.  Ablinthium  tritum  cum  vino cY myrrha itidem  trica  im 
ponito.  ^Almd.  Pulegiotritaex  vinolimiliter  vtitor.  ^iltud.  PulegiumcY  myrrhamtritalimili-G 
teradhibcto.  ^Almd.  Apijcomascum  vinococlasac  tritasimponito.  *Almd.  Malacotoncaco- 
da  ex  vino  imponito.  Conuenient  5C  fomenta  pcr  fpongias  aqua  calida  imbutas,  dC  mollium  la 
narum  fafciculi  accto  SC  rofaceo  confperfi.  Ad  haec  Bc  quies,  cY  corporis  tranquillitas ,  fubtracfho 
cibi,euacuatio ,  fuga  eorum  quae  off  cndere  poflunt,quaIia  funt  Sol,  balneum,  vini  potus,  damor, 
contentio:cYcx  rjsqu^alimentilocoexhibentur,acidaodacriaacfalfa.  Hccquidcm  Apollonius 
fcriplitdecapitisdoloribusexconfpicuaplagaobortis.  Verumopera;prctiumcftnolfenos,eiuf- 
modi aff ecfhonem  nullam  aliam  quam  inflammationem  efle ,  quae  non  ex  plaga  foliim aut cafu , 
(ed  citra  etiam  manifeftam  caufam,  iuxta  omnes  corporis  partcs,  proptcr  humorum  influxioncm 
ficriconfucuit.Siquidemigitur  plagavulneris  autcontulionis  caufaexiftat,plures  fcopicrunc 
adremediorum  inuentionem.  Vnusquidcm  invulnere,adquod  conglutinantibus  cYinHam- 
mationem  arcentibus  pharmacis  vtioportct,  poftquam  vlceris  labiafibulis  impofitisconftrin- 
xerimus.Alter  verd  incontufione:cV  Tertiusindoloribus,  qui  quandoqucinipfisfolispercuf- 
fis  partibus  fiunt ,  plerunque  verd  etiam  ad  vicinas  partes  extcnduntur.  Etenim  membrana  quae 
caluariamambit,&cutisquae  forinfecus  circuntenditur,  vtraque  propriam  fubftantiam  conti- 
nuamhabctperomne  caputcxtcnfam:cYob  id  fane  fepeipfum  vniuerlum  dolcrecontingitprc-H 
fertim  fi  vfque  ad  membranam  os  caluae  ambientem  plaga  penetrct,  quam  diducla  mcmbrana  cal 
uariam  ambiente,ofle  que  confcalpto  abrafo'ue,carne  generanda  curare  oportet.  Qudd  fi  per  co 
munionem  membranae  caluam  ambientis,quam  ad  duram  cerebri  mcmbranam  circa  futuras  ha- 
bet,etiam  intracaluariam  inflammatio  ipfa  diftribuatur,  no  abfqj  periculo  eiufmodi  capitis  dolor 
exiftit.Contingit  autem  non  parum  faepe  in  cafu,praeferurn  ex  fublimi  fado,  vt  quaedam  circa  ce- 
rebrum  aut  membranas  ei  us ,  partes  abrumpantur :  quod  vbi  contigi  t ,  etiam  amplius  capitis  do-  a.1.  j.  tu 
lor  inualefcit ,  ipfaque  affedio  tota  aegre  curabilis  redditur ,  cY  periculum  ingens  ac  praeceps  im-  l6-toK  1 
minet.Optimum  itaque  fuerit  in  his ,  nifl  aetas  prohibeat ,  6V  nifi  vitalis  facultas  debilis  appareat , 
av  venae  feclione  curationis  initiumfacere:cVconuenientibus  capitis irrigationibus  vti,exlana 
nimirum  oleo  dulci  imbuta ,  capite  que  ex  ea  contedo.Qudd  fi  quippiam  horum ,  fiue  aetas ,  fi- 
ue  virium  debilitas ,  aut  etiam  ambo  fi mul ,  fanguinis  detracftionem  fieri  praepcdiant ,  aluum  per 
clyfterem  euacuabimus, tum  vt  fuperfluain  ipfo recrementa  extrahamus,tumvthumoresqui 
ad  affecftas  partes  inde  ferri  confueuerunt  reuellamus  :  atque  inde  auxilfjs  ad  inflammationes 
commodis  vtemur.  Si  verd  membrana  cerebri  fuerit  vulnerata ,  egregic  ipfam  conglutinat,in- 
quit  ArchigeneSjCalaminthaefuccus  infufus,  cV  farinamilii  arida  inlperfa.  Deinde  butyrum, 

cVro- 


SECVXDVM    LOCOS    L  I  B.    II.  154 

AeVrofaceum,  acadeps  fuillus  infulfus  vctus,  tcpcfaeTaacmifum  infufa.Cartcrfi  hccmodoafTcaos 
a  vino  &  abiscraiTionbus  abiunercoportct.maximc  ii  fcbn  iintcorrcpti.Atqui  pradicum  eua- 
cuauoncm  conluht  cuam  Apollomus ,  qualcm  autem  hcn  oporteat  non  oftcdit. At  vero  acctuni 
rofaceo  admifceri  iubcr,quemadmodum  m  phrcmtias  &  Icthargicis  in  pnnapio  plunmi  mcdici 
faccre confueucrunt,vcrum  nonredc  menluram  vtriulq;diccrcrchquir,Empincorumlimih  tra 
firione  vfus,no  mdicationc  Dogmaticorum.  Affectio  cnim  i  pfa  nobis  indicat  auxiha:  Quaniita- 
tem  autcm  fingulorum,cv  particularcm  matenarum  cbfierenuam.fimul  tum  affccca  particula,tum 
a?gn  tcmperamcntum  indicat : 6V  ad  hac  vitalis  facultas : dcindc  a'tas : cV  ambicntis  nos acns  tcm- 
peratura,iuxta  regiones.anni  quc  tcmpora,et  prardominantem  anni coniututioncm,  cuanans.  In 
phrcnencis  quidcm  lgitur.ai m  omnia  qua*  extra  caluanam,  arca  q;  cutcm  6V  pelhculam  caluaria 
ambientem , abafTedione  immunia  lint ,  vetcrcsconucnicntcr  acctum  admifcucrunt:ea  rationc 
perfuafi,  quamincommcmarnsde  pharmacorum  compofitioneperlongum rcccniui  .quando 
videlicet  ad  afTectioncs  m  profundo  corpons  obortas,pharmaca  diucrfa  ab  r)s,  quae  ad  aff  ectioncs 
in  fuperficie  haerctes  defunata  funt,  adhiberi  oportere  dixi.Exoluitur  enim  omnium  lpforum  vis 
in  tranlitione  per  protundum,6V  ob  ld  ad  propria  aff  eclioni  auxilia  aliquando  contranae  6V  noce- 

B  tis  facultatis  pharmaca  admifccmus. Cum  nanq:  inflammatio  dolorem  mducat .  maxime  contra- 
rium eft acetum  rcliquis auxilrjs admifcere ,  vtpote  quod  necp  mitigandi ,  neque Iaxandi,  vim  ali- 
quam  m  fe  complectatur.  Scd  aim  pcr  iinciput  (neque  cnim  per  aham  quampiam  capitis  partcm 
rranfitus  patet )  pharmaa facultatem  intra  penetrarc  velimus ,  tunc fanc  ad  admiinoncm  ahcuius 
eorum  que  propna  natura auxiliantur  ac  in  profundum  ducuntjdeucn/mus.tenuium  partiu  fub- 
ftantiam  quandam  inuenientes,quandoque  quidem  frigidam,  vclut acetum :  quandoque  vcro  ca 
lidam,  velut  euphorbium,  affccuonc  qua:  curationi  fubiacct  coniiderata  ac  pcrfpccla ,  num  calfa- 
cientibus  opus  habeat an  refrigerantibus.  luxta  hanc lgitur  ratioanarionem.fi  quidem  crauo:  ce 
rebri membrana: nuda? rofaceum  offeratur ,  qucmadmodum  in llhs  quibus  capitis  oihculum  ali- 
quod  excifum  eft,ficri  confueuit.folum  ipfum  leniter  tepcfactum  adhibemus.  Cum  vcro  atra de- 
nudationem  per  capiris  mxta  hnciput  partcm.fana  6V  mtegra  exiftente caluaria,  rofaccum  ad  ccre 
brimembranam  perucrure  velimus,  acetum  ci,  vted  pcrducatadmifccmus:cuiusiicm  rurfus  vc- 
hemens faculras  tum  pcr  viarum traniinonem,nim  per rofacei  mifturam.exoluitur.  Qiapropter 
Apollonius m  co  quOd acetu  rofacco  mdchnitc  admifcere iuiTit ,  peccauiLCutis  enim  capitis aut 
quae  poft  eameftmembrana:  caluariam  ambicntis  intiammauonc6,citra  quidcm  vehementem  do 

C  lorem  obortae,per  exigui  ianc  accti  ad  rofaccum  admifuonem  ;uuan  polTunt :  laedentur  autcm  vhi 
magnae fuerint;dolorem  que  vehemcntcm  induxcnnt.  Dcliquit  amplius  Apollonius,  quod  nc- 
que  tempus  vfus  fingulorum  abeo  defcriptorum  auxiliorum  appofuit.  Quaxlam  enim  lndpien- 
tibuscVnafccnnbus  adhucinhammauombus  auxilianrunquardametiam  m  vigore  confiitcnti- 
bus,aut  deaefcentibus ,  aut  etiam  induratis,opcm  fcrunt.  Rofaceum  itaque  cum  accto  mapicnti- 
bus : in  vigore  verd  confiftenubus , rofaccum  folum  adhibemus :  quemadmodum  ctiam  in  indu- 
ratis  abfinthium  q?  ac  pulcgium  ei  admifccmus:ac  verd  quat  citra  lndurationem  deacicunt  intla- 
mationes ,  pharmacislaxanubusappcllarisfolum  opushabct.Relata  citautem  tummatcria  tum 
compolitio  ipforum  rn  prioribus  huiufccmodi  tractatiorus  commentarrjs,quos  ardidimus ,  ante- 
quam  hoc  opus  fumus aggreiTi ,  m  quo  aficcci  loa  multam  indicationem  faciunt hmul  cum  lpiis 
afiectionibus  ad  lnucntioncm  rcmedioru.  Cum  lgitur  arlcctiones  ab  Apollonio  dcicnpta:  qua- 
ruor  fint,que  capitis  dolorcm  faciunt,ob  maniteftas  caufas  obortae:  deinde  vero  ex  ordine  tranlie- 
rit ad  eas,quae ex obfcuns  cauiis producuntur :  merito  fanc  quis lpfum  rcprehcndcrit ,  non  foliim 
cjj  a  dogmatica  defciuent  doctnna.fcd  q>  neque  empinca  lit  vfus.Diiringuuntcnim  ctiam  hi  affc- 
chones  per  fymptomatum  concurfus.lyndromas  ab  lpiis  appcllatos,  qui  fanc  acadentiu  ad  mor- 

Dbosiplos  congregationesfunt.quatomnibus  euidcntcrapparcnt:inquibus  concuriibusctiam 
externas  caufas  ipfi  comprehcndunt ,  tanquam  partcs  tonus  concurfus  exiftant.  Vcriim  nullam 
talem  congregauonem ,  nequcfymptomatum  hueacddentium,  nequehgnorum,  Apollonius 
fcriphr,quemadmodum  difcemus  vbi  8C  ad  lequentcm  viri  doctnnam  non  minus  quam  ad  prio 
rcm  animum  adhibebimus. 

Condcpendens  ex  prtcedentt  ^Apo\lom\  doclrina.,d.d  Temporum  cic  tottns 
Cdpttts  Dolores,'(  itru  )n.mifejiits  cattfu  obortos. 
C  Vnguento  Mcndefio caput illinc.  ^Altud.  Adipcm  anfennum  iSIendciio  vngucnto  dilutum 
illinc.  ^lliud.  xMyrrham  vinoquamoptimorritam,6Vadfucciptifanatcranitudincm:cdactam, 
illinc.  ^fliud.  Alyrrham  vngucnto  prctioliiTimo tntam  limilitcradhibe.ln  pucns  autemfinci- 
putdolcntibns,myrrhacumoleomta  vutor.  ^ib.ud.  Vitias  fcmcn  tritum cxaqua diiutum lm- 
ponito,aut  linteolo  llhtum  fimihtcr imponito.  ^Juud.  Lolii fannam  cum  adipe  anfcnno  conni- 
tam  pro  cataplafmate imponito ,  adipc  pnus  hquefacto.  ^ltud.  Porrulacam  per ie  6V  cum  hni  fc- 
minctritamimpomto.  ^lUud.  Oleaefoha  tencrrima  oleo  ac  vino  nigroafiufo  tentoacimponi- 
to.  ^fitud.  Cinercmqucmcunquchabcsacetoautaquadiluito,eo  quc caput  rigato.  *Ajh4.  So- 
lanum  cVterram  hguhnamtrita  aclaeuigata  imponito.  ^ukd.  Halicacabi  fructum  cum  adipc 

anfcrino, 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


anferino ,  aut  vnguento  balanino  tritum  adhibeto.  ^liud.  LentiTci  folia  trita  ex  aqua  imponi  to.  E 
^ltud.  Blttum  tntumac  olcodilutum  adhibeto.  ^ttud.  Ricini  femen  aqua  tritum  imponito. 
^dttud.  Coriandri  femcncVancthi  tritaacmellemiftaimponito.  ^ltud.  Melanthiumtritumac 
oleodilutumimponito.  ^4ttud.  Cuminum  cV  adipem  anfcrinum  trita  imponito.  ^ltud.  Succu 
papaueris  faba  agyptiaca  quantitate,  cV  falis  partes  duas ,  cV  pulegrj  partcm  vnam ,  cum  accto  cV 
vnguento  optimo  trita  illinito.  Conucnit  item  cibum  fubtrahcre,  dC  aluum  euacuare ,  caputquc 
contegere:ampliusverdcV  quieteagere,omnemq3  motumvitarc.  Quddigitur  Apollonius, 
quemadmodum  dixi,indefinite  tradendo  hac  remedia  ad  capitis  dolorcs  abfcp  manifelta  caufa  fa^ 
clos  dupliciter  peccarit,neq:j  vt  dogmaticus  vir  affecliones  explicans,neqj,  vt  empiricus  caru  con^ 
curfus ,  id  ipfum  ex  lllius  ipiius  dicftione  didicrmus.  Qudd  verd  cV  pharmacorum  facul tates  inter 
fcnonparumdiffcrant,extotaviriumipforumperpenlioncdifcereIicet.  Etcnim  primumab  eo 
defcriptum  fimplicis  eft potentia Iaxantis : talis  enim  eft  Mendefii  vnguenti  facultas.  Sccundum 
vcrd  candem  vim  intcnfe  pofTidet,  in  q  uo  ad  Mendefium  vnguentum  anferinus  adcps  admifce- 
tur.  Tertium  autem  proptcr  myrrham  quidem  reficcatorium  cft ,  vna  qj calfacit,  propter  vinum 
vero  adftringit ,  vtile  iis  cxiftcns  tn  quibus  rcdundantem  humiditatcm  iimul  rcpellerc  ac  difcute- 
repropofuimus.Scimusporrdmyrrha*  odorem  plurimis  ctiamfanisdolorem  capitisinduccre:  F 
quarc  fane  eos  ipfos,  qui  lam  caput dolcnt ,  non  parum  offcndet.  Eiufdem autcm  facultatis eft cV 
quod  fcquitur  quartum.  Quintum  vcrd  no  prope  ad horti  vim accedit ,  vbi  f.cataplafma cx aqua 
cV  viticis  fcmine componit ,  quod  non fohim  ab  vtraqp facultatc  tum  calfaciendi ,  tum  rcliccandi , 
quibus  ea  praftant  qua  cx  myrrhacompolita  funt,multum  dchcit ,  fed  cV  cotrarium  facere  poteft 
in  iis  qui caput  ob frigiditatcm  dolent.  Quod  verd  dcindc  fequitur ex  lolrj  farina  cV anferino adi- 
pe  compofitum,  in  quibus  rcficcare  intcndimus  vtile  cft ,  neqj  in  capitc  folum  fcd  cV  in  ahjs  parti- 
bus  rationabilitcr  adhibetur :  id  ipfum  verd  ob  anfcrinum  adipem  citra  molcftiam  reficcatem  co- 
tingit,abundccnim  pharmacum  hoc8£mitigatcV  fcdatdolorcm.  Verumquod  dcinccps  fequi- 
tur,de  quo  hac  vcrba  fcriplit :  Portulacam  pcr  fe  cV  cum  lini  fcmine  tritam  imponito.rcfrigerato- 
rium  cft  pharmacum ,  praclai  c  facicns  ad  affcctiones  calidas.  Quod  vcrd  poft  hoc  fcriptu eft  hoc 
modo :  Olea folia  tenemma  olco  ac  vino  nigro  aff ufo  terito  cV  imponito.  dolorcm  quidem  non 
mitigat,  veriim  humiditatcs  fuccorum  cuacuat.  At  verd quod deinceps fcriptum  eft,forn  faculta 
te  praftat ,  in  quo  vidclicct  iubet  cincrcm  aceto  aut  aqua  dilui,  eo  q$  caput  rigari.Si  quidem  enim 
ex  accto  prapai  ctur,inuctcratas  aftcctioncs  3C  in  fcirrhum  induratas  fanare  potcft,non  tamen  do 
loris  mitigatiuum  cxiftit.Si  vcrd  cum  aquacinisdiluaturacpcrcolctur,  fortitudinequidem  pluri  G 
mum  ab  eo dcficict quod exaccto  conftat ,  neq3  tn  fic doloris  mitigatiuum crit.  Quemadmodum. 
neqj  id  quod  poftca dcfcriptum  eft ,  cx  terra  figulina  cV  folano  compofitum.  SupcrHuam autcm 
compolitioncm  Apollonius  in  co  quod  ex  halicacabi  fructu  conftat,  oftentat,  vtpote  quod  necp 
pra*didtis,neq3 pofteadicendis,quicqj amplius  habeat.  Qucmadmodum  fane  ea  qua deinccps fe- 
quuntur  lingula,  alia  facultate  pradita funt.Non  ritc autem  fccit  ha*c omnia  indcfinite  tradendo„ 
Qiiid  enim  limile  habeat  cataplafma  cx  blito  cum  o  leo  tri  to,ad  illud  quod  cx  ricini  Ccmine^  aut  co 
riandri,aut  cumini,aut  mcIanihij,componitur  t  Calefaciunt.n.hac  cV  reliccant,blitum  verd  debi- 
litcr  humccftat  cV  frigefacit.  Porrd  quod  in  finc  fcrmonis  iplius  fcriptum  eft,primum  necpab  vllo 
in  vfum  aftumi cxpcriundi  gratia cofulucrim,nc  dum  fepc.  Rard.n.cogimur  pharmacis  ex  opio 
vti,cum  videlicet pra doloris  vehcmcntia  homo  de  vita  pcriclitatur : quancjj  Sc tunc folida partcs 
excius  vfu  offendantur,adco  vt  poft  hac  correclione  opus  habcant.Sic  cV  exopio  collyria  multis 
detrimento  fuerunr,adeo  vt  debilcm  oculum  rcdd;dcrint,cV  vifus  hcbctudinem,amblyopia  Gra*- 
cis  appellatam,induxerint :  Velut  etiam  audiaisgrauitatcm  inducunt,quacuncj3  ad  vchcmcntem 
t  ^idttur  aurium  dolorem  cx  papaueris  fucco  "f ,  compolita  funt.  At  verd  ob  capitis  dolorem  vehcmentem 
'jKuavot  t. co  nemo  vnquam animi deliquio comprchcnfus mortuus cft,necp fe ipfum  occidit,quemadmodum  H 
fiofo ,  m  cod.  quidam  coli  dolore  vexati  fecerunt.  Vtcuncp  eni m  doleant,Ionge  minor  ipforum  dolor  cft,quam 
antiquis.       eorum  qui  coli,  autauris,  aut  oculi,aut  dentis,dolore  vexantur.Mitigantur  llli  ipfi  perfufiombus, 
cV  illitionibus,cV  cataplafmatum  impofi  tione. 

Qu& ^Archtgenes dd  Cdpttvs  Dolorem  Remedidconfcripfcrtt. 
Relato  igitur  iam  Apollonio ,  ad  Archigenem  tranfeamus,  qui  in  priore  libro  de  Pharmacis 
fecundu  genus  ei  infcripto ,  hoc  modo  fcripfit.  C  ^irchtgenis  dd  Cdpins  Dolores  citra  febrem  obortos. 
Communiter  in  principio  auxiliatur  eis  aqua*  potus,parcitas  cibi,folutio  alui.  Hac  prafatus  de^ 
inceps  pharmaca  multiformiaconfcribit.  Prgftabilius  igitur  mihi  videtur  fingulatim  vnaquamqj 
ipfius  dicftionem  in  manus  fumptam  confiderare :  cV  primum  fane  princi  pium  cius  colIaudare,in 
"af. Apolloni'.  quo  manifefte'  difcrimen  ab  eo  qudd  quis  non  febriat  indudtum,diftinxit.  Fuit  itaq?  Archigenes 
non  quidem  vulgaris  medicus,velut  cV  Mantias,cV  Heraclides  empiricus:  veriim  ad  diligentiam 
quam  circa  artem  fecit,etiam  hoc  Archigeni  acceffi t,quod  pofterior  natu  illis  ipfis  fui t.Caterum 
maximum  hoc  cenferi  debet  iis ,  qui  ar  tem  quancunque  tandem  rationalem  edifcere  rite  volunt , 
ciim  natura  apti  ad  eam  fuerint,ingeniofi  qj,cV  a  pueris  in  primis  difciplinis  eruditi.Pleriq  j  aut  ex 
iisqui  eiufmodi artes  tracfiant,non  vtipfifapientes  innseuadant,fedvtvulgotalesvideantur, 

ftudio 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.  II.  13* 

A  ftudio  habent.  At  vcro  Archigcncs,  vt  fi  quisalius,qua'ad  mcdicam  fpcculationcm  attincnt,dil* 
gcnter  rc  vera cdifcci c iiuduit , atqj ob ld mcnto fcnpta  q;  plui ima mcmorabilia  rchquit.Non  tri 
inomnibusfancquartradiditirreprcheniibihs  mihi  vidctur:  verum  vclutipfc  plcraqjcorum  yi* 
rorum  a  quibusadiucus  optimus  cuaiit,  rcprchcndit ,  Qc  par  eit  iplum  dehnqucntcm  a  nobis  po- 
ftens  examinan.  Difficiie  cnim  efr,vt;qui  homo  iit,non  in  mulus  pcccet,  quatdam  videhcct  pcni- 
tusignorando,quxdam  vero  male  ludicando,  cVquordam  tandcm  ncghgcnrius  fcnptis  tradcdo. 
Quemadmodum  fanc  cV  nunc  mihi  m  diftingucndo  non  febncmes  arebricicanribui.pcccalTc  vi' 
dctur,cum  non  omncs  eorum  qui  non  tcbnunt  diitinctioncs  cV  difcnmina  appofucrit. 

De  Iutjuiex  Stomdclxj  ( Aput  doient . 
Statim  igitur  primum  in  his  ducnmcn  eit  dolons  capitis  ex  iiomacho  producii.Quidam  cnim 
etiam  fi  pauxillus  quilpiam  humor  acns in  ventrc.cV  pra-lci  tim  circa  oscius,  congrcgctur,  ftatim 
caput  dolent :  Atqj  ob  ld  li  diutius  famcn  toIercnt,otkndutur,  augctur.n.iplis  mcdiam  fcrcntibus 
eiufmodi  humoru  malitia.Eos  igitur  qui  hoc modo afriigiuur  lanare oportct.  lta  \  t  nihil  remcdio 
rum  capiti  adhibcamus,  quandoquidcm  ncque  propriu^  cft  hic capiti  arlccius ,  fcd  ab  humorum 
in  vctremalignos  vaporcscxcitantium  mipfum  adfcenfuafriigitur:Quemadmodumahjinfuf-' 
B fuforumfymptomata  obhuiulmodi  humorcs  mcidunt.  Qua-igitur horum  cntcura."  vt  vidch- 
cet afHigcntcs  m  vcntrc  humorcsquam  celernmc  cuacucmus.Euacuantur  autemad  vomitum 
prodiues,facilc  ab  aque  potu :  egrc  vomenubus  vero  difricihus,adeo  vt  etiam  digicorum  liuc  pin 
nularum  immiffionc  vcnter  ad  \  omitum  iricatus ,  quibufdam  nihil  amplius  eftudcrit.His  igitur 
conabimur  quam  primum  cibum  boni  fucci  ac  ftomacho  commodum  cxhibcre,  h  rcs  ita  ferat  a 
balnco : li  noman  tc  balncum  tantum  cibi  oficrcmus,vt  nc  laedantur  indc  poftca  lauantcs.t  A  ccc'  7  <-*ttiu* hd- 
naautemmodicumabfinthiuminpotudabimus:atqueitaccpjftndiefaacmus:co  qucmodoin  ^et  >^> CTn* 
poftcrumdiaetamipiisconftituemus,donecvaldebeneconcoqucniesipfos  vidcamub:atquc  tum  F**»»*  biht, 
fanc  panis  pauxilium  cis  prarbcbimus  circa  tertiam  aut  quartam  horam,aut  paulo  prius,vcl etiam  fw^J 
fcrius,  vtfatisamplurn  ipatiumadconfuctam  balneihoraminterht.Quicunq;veropancmcitra  "* 
obfonium  edere  non  polfunt,ijs  oIiuas,aut  palmulas,aut  vuas,  aut  tale  quiddam  addemus,per  cx- 
penentiam  cognofcendo  quid  ex  eis  pra;itet,cum  aliud  alio  melius  fit  iuxta  natura;  propriecacem. 
Caeterumad  vitioforum  rn  ventrehumorum  rcdundantiam  tum  facultatisconcocioricedcbili' 
tas,tum  oris  vetris  lnhrmitas,  plurimiim  conferunt.Qucmadmodumctiamfenfuum  mrllitics,  cV 
l1.C4x.1j.    ad  haec  caput  ad  ciufmodi  humorum  vapores  fufcipiendos  aptum,  quemadmodum  cVinqui' 
>l  77-a      q bufdam  oculi.  Ego  quidcm igitur  facpc  cV  in  mulcis expertus  ium  hac quam  narraui  curandi  via, 
ad  capitis  exftomacho  dolorcm  commodam.  Archigencs  vcrd  ciim  fimpliciter  ad  omncm  capi^ 
tis  dolorem  citra  fcbrcm,  cibi  parcitatcm  auxiliarem  lcribat,  palam  facit  fe  nilul  de  co  qui  ex  bilio- 
fo humore obontur  fcirc.Quod  fane  euam  amplius  quis crcdidcnt, qui  poftremam  cius dichone 

■  lcgerit,quaehocmodo  habet.    C^drchgenes.  lnhisveroquiexftomacho  caputdolcnt, Hatuo^ 

■  fc  qjdiitendutur^acctum  rn  quo  papauens  capita  lncocia  iint  afiundito ,  aut  fpongias  eo  unbutas 
"  imponito:deindepolcntam  cummentacV  acetofroti  pro cataplaimaceimpomco.  Autpulcgiu 
"    cumijfdem.  Autlolanifuccumcumrofaceoiihnito.  Stomachumcquidemosvcntrisappellat, 

cum  cV  medici  hanc  partem  ua  appcllarc  lint  adfucti ,  qui  etiam  ftomachica  animi  dchquia  appcl- 
lant : et  quofdam  ftomachicos elle dicunt,a  quopiam  videhcct  rn  eo  Ioco  oborto  afieciu  ita  appel^ 
lantcs,  velut  etiam  hcpaticos  ab  hcpate ,  cV  cchcos  a  colo ,  cV  ncphriucos a  renibus ,  cV  fplcmcos  a 
fplene  aftecxos.  Vnam  autem  ex  ftomacho  afrcciionem  dolorofam  fcriplit  quc  caput  occupct,eO' 
rum  quosipfe  flatuofcdiftcntos  vocauit,  quamcxvini  largi  potumagisoboriri  fcio.Quicnim 
propter  humorcs  acrcs  caput  dolcnt,  moi  dacemdolorem ,  non  diftendcncem,pcrcipiunt.  f-ames 
lgiturin  diftcniionibuscommodaeft,atnon  nsqui  mordacc^ humorcs  morc  \ cntns habcnt. 
D  Cum  itaque  hic  moi  dax  humor  fucrit  amarus .  paiiida  cx  flaua  bihs  appcllatur,qua'  ob  naturalcm 
lcuitatem  ad  vcntris  os  furfum  fertur :  Cum  vcro  pituitofus,  aut  acidus ,  aut  iallus  fucnt,  magis  m 
totius  ventris  fpauo  cominetur.quam  cp  rn  orc  iplius  hrmctur.Optimum  autcm  fucrit  ( quatum 
fanc nunc m  his  dicerc  hcct;  m  fundo  vcncns  lpfum  contincri,facilc cnim  rclicto  \  cn trc  m  lnccfti 
num  dciabitur :  Pcifima  autcm  ht  atfecuo  vbi  vitiofi  humorcs  rn  ventris  tunicas  incluibihtcr  fue- 
l.5.fu.i.t.x.    rintimbibiti:  Qiiorum  optimum  rcmcdium cft cxalocpharmacum  ,  quodahqui  picra hoceft 
1-5 }  amarum,aliqui  hieram  ld  cft  facrum,  cx  aloe  appellant :  ln  q;  cius  compoiitioncm  alocs  drachmas 

ccntum  coni)ciunt ,  cc  fcx  \  niulcuiufquc  rciiquorum.qure  etiam  fcx  numcro  cxiiiunt,  cmnamO' 
mum ,  fpica  nardi  ,xylobalfamum,  maftichc  clna ,  afarum ,  crocus.  Prxftantius  autcm  ht  pharma^ 
cum  vbi  minus  de  aloe  additur.  Vifa  nanquc  mihi  cft ,  nimia  cius  copia  ccntum  drachmx  elTe ,  ad 
proportioncm  rchqucrum  quibus  hae adduntur,quapropter  ctiam  pcr  xc  drachmas lpfum  com^ 
[  poiui,cV  pcr  Lxxx:Qi:in  ct  pcr  pauciorcm  aliquando  ci  ocum^proprerca  qudd  quidam  ex  cius  vfu 

capitc  lacdantur.quod  ipium  ixpc  cx  folo  croci  odore  pcrpetimur.Qiarc  optimam  cius  ciTe  com^ 
poiiuoncm  iudicans,quae  ex  aloes  drachmis  xc,cV  croci  drachmis  v,conftat,  hac  cgo  vtor.His  VC* 
ro  qui  ncqjcroci  odorcm  cura  melefua  fcrun  t,fcd  ftatim  C3pitc  rcplcntur,ex  quatuor  croci  drach^ 
mis  pharmacum  compono.Cogor  autcm  affiduc  hoc  pharmacu  prcparare,  propterca  quod  non 

foliim 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


foliim  his  dc  quibus  iam  dixi,  fcd  cV  fuffuforum  fpecie  patientibus,  autctiam  alia  fympromata  cx  E 
iiomachiaffectionchabcntibusjidipfum  exhibcam,cV  prarterca  iisqui  aluo  adltncla  laborant, 
cV  mulicnbus  quae  non  probc  purgantur.In  quibus  maiorem  cfficacia  habet,vbi  aloes drachmac 
lxxx,5c  croci  vi,fucrintcommiita\  PraftatautemcVcarpciium  pro  afaro  coni]ccre,quanqua  ctia 
vtniqKonicCiisaliquandocompoiucrim.  Daturadfummum  ex  pharmaco  boc  drachma  vna,cu 
aqua  calida?  cyathis  non  plunbus  c[;  tribus:minimum  verd  dimidiumcius  prabctur.  DaturcV 
intra  hos  modos,quatitate  iuxta  atatem,corporis  magnitudinem,confuctudincm  q^  permutata. 
Q^£  ^irchiotncs  conjajtienter  acl  Primam  dtchonem  fcrtpftt,  ln  cjmbm  eji  etiam  Galcni  cenjura. 
Dcijsquidcmigiturqui  caputcx  iiomacho  dolent  ha*c  ftiffeccrinr.  Tranieundum  itaq$  iam 
ad  ca  qua  Archigeues  poft  primam  diciionc  dcinceps  fcripijt.Faciam  autcm  iuxta  (Ingula  ipfo- 
rum  coniimilcm  cxpeniioncm,qualcm  circa  primam  feci,coneciendo  ad  ipfa  proptcr  rerum  con 
fequcntiam  etiam  v Inmam  ipfius diciionem.  Scd  nunc a  fecunda initium  fatia.    C  Irrigationes  » 
autcm,fi  quidcm  a  frigore  aut  hycme  patiantur,c6ucniunt,olcum  tcpidum,cV  lllitio  narium,fuc-  » 
cus  c  baccis  Iaun  exprefliis,  aut olcum  laurinum,aut  vngucntum  Syriacum,aut cicinum,aut  ftyra  » 
cinum,aut  glcuc:num,aut  talc  aliquod  aliud  calfadorium.  Vt igitur a  poffrcmo  exordiar,opinor  » 
ipfum  rclinam,qua:fuafpontecmanat,diccre,  quaeplurimainLaccda:mone  prouenit:cV  Capnc  F 
laon,hoc  cft  oleum  hjmofum  CiIici;e:cV  Amaricinum  ac  Styracinum  in  Cyzico,cVquod  in  Per 
ga  apparatur  Irinum.His  vcrd  vnguentis  nares  oblincrc opcraprctiu ducit,qud per  odore  ipfo- 
rum  caput  calchat : quod  ipfum  inde euenirc  manifeffe  apparct  adeo,vt  cV  idiota  vulgd  his  vtnn 
tur,cV  maximc  cis  qua  faciic  parari  polTunt.  Parabilia  autem  funt alns alia,qua vidclicet apud  fin 
gulos  rcdundant.br  apud  nos  fanc  in  Afia agreiiibus cVruri degcntibus  hominibus ccdnno ap- 
pellato  vti  mos  clt :  cV  i  i  quando  eius  inopia  ht,piflelao,quo  nomine  id  appcllant  quod  cx  oleo  cV 
liquida  pice conliat.  Admifccnt  autem  tum  huic,tum  cedrino,olcum  ahqui  plus,aliqiri  minus,in 
quantum  virium  ipiorum  vehcmentiamcxoluerc  velint.  Vtuntur  autcm  omnibus  qua  dixi  cV 
circacapur,cVprafcrtim  circahnciput,vcluti  dixi.IllinuntcV  frontcm  cxcis,cV  aurium  mcatus: 
quidam  etiam  vcltigia  pcdum,  ac  icdcm.  Cateriim  cum  Archigcnes  fuccii  c  baccis  lauri  exprcf- 
fum  dicit,quod  Qmpliciter  laurinum  dicitur,ipfum  nominarcputandum  cff:  vclutid  quod  olcum 
admiiium  habct,laurinum  olcum  appcllatur.  Syriacum  vcrd  vngucmum, cum  diccrc  Comagc- 
num  cxiftimo ,  quandoquidem  id  ipfum  nobis  cx  Syria  apportatur.  /tiiate  verd ,  aut  vbi alias  « 
affuofcdiffenduntur,  pcracctum  cVolcum,autaquamcVrofaccum.  Amplius  vcrdcVpcr  poly-  » 
goni  fuccum,au  t  portulaca,  aut  folani,  aut  ahquo  alio  ex  relrigerantibus  irrigato,  fpongias  q?  po-  G  » 
icaimbutascapitiimponifo.  Inhocfanc fcrmone videbitur  fortc  quibufdam  ncgligcntiuslcge-  „ 
tibus,  vnam fimplicem  affcclioncm  Archigcncs  curarc:veriim  nonitahabct.Exeocnim quod 
aftuofedicir,calidam  affcctioncm  indicat:cxco  vcrdquodadditjMiftendunturjaftediionemqua    A  ( ,  f  r  t  x  c 
hoc  modo  a  Hatu  vcntofo  afrligitur  oitcndit :  vt  non  folum  fecudum  intempericm  mutata  lit ,  fed    5.foi. i?o.c 
ctiam  vaporofi  Hatus  rcdundantia  adlit.In  principio  itacp  in  eiufmodi  vtnfqj  aftcdionibus ,  refri- 
gcrantiumauxiliorum  facultasaptacrt,quaintcmpcncmcalidamrefrigerc:,  cV  ventofi  fiatusalla 
tioncm  repellat  cV  rctundat.  Atqj  meacjuidem  opinione  praftiteritdiligcntiorcrn  rciinquifitio- 
nem  facerc. Aliquando crenim  cx corporc  vcntoius  flatus  affcrtur,  quemadmodum  in doloribus 
capitis  cx  ftomacho  relatum  ell:  alicjuando  verd  in  ipfo  capitegeneratur.  Vcnter  nanque  interdu 
agrc  folubili  modo  inflatur:interdum  vcrd  ctiam  poft  ipfum  iita  inteftma,  quandoqj  quidcm  ie- 
iunum,aut  tcnuc  inteftinum,quandoq3  etiam  coIum.Nihil  igitur  mirum  eft ,  ncquc  lmpoifibile, 
eandem  affcciioncm  m  quibufdam  iuxta  caput  partibus  obortam,vctofum  flatum  gcncrarc:  Cu- 
ius  gcnerationis  in  locis  circa  vcntrcm  caufam  inuenimus,tanti  caloris  inopiam,vt  ex  cibis  ac  po- 
tibus  vaporofum  cV  \'cntofum  flatum  gcncret:  propter  infirmitatem  verd  comprehenhuae  facul- 
tatis,  interna  ita  affcciarum  partium  capacitas  infietur  cV  expleatur ,  vt  proptcr  explctionem  qui-  H 
dcm diiiendatur,  propter tenfionem  verddolore  afficiatur.Inucntumequidcm  cVhoc  nobis in 
commcntarrjs cft ,  in  quibus  communes  cV  generales dolorum  caufas cont iderabamus ,  qudd  ob 
diflblutioncm  continuitatis  fimilarium  partium ,  dolor  oboriatur.Difloluunt  autem  ipfam  ero- 
dcntia,diflecantia,  di  iiendentia,  cV  vehemcter  calfacienha  ac  refrigei  antia.Qiiapropter  in  dolori- 
bus circa caput ,  agros intcrrogarc  confueui ,  qualis'nam  eorum  qualitas  iit.Qindam  cnim  velut 
. erodantur  corpora,do!oris  fenium  perceptant : quidam  verd  velut difiendantur,  aut  graucnf,  aut 
tundantur,  aut  folius  vehemcnter  inualeiccntis  caliditatis  autfrigiditatis.  Si  quidcenim  velut  ero 
dantur,aut  pungantur,fenfcrint,  vel  humorum  vel  eiufmodi  flatus  acrcdo  caufa  putanda  eRSi  ve 
rd  citra  morfum  diiicndantur ,  rcpletionem  diiienfarum  partium ,  vel  per  ventofum  Hatum ,  vel 
per  multi  humoris  influxum,caufam  putabimus:In  quo  gcnere  cV  inflammatio  cV  crylipelas  exi- 
iiit:  inflammatio  quidem,vbi  inflammata  corporis  pars  multum  fanguinem  in  fe  cotinuerinery- 
fipelas  verd ,  vbi  biliofum  continuerit  humorem : qudd  fi ex  vtrifque  redundantibus  pars  aliqua 
expleatur ,  aut  inflamatio  erylipelacea,  aut  eryfipclas  inflammatvj,  oborietur.Et  ne  exiliimet  quis 
longum  nosfermonem  de  vna  particula  iuxtavnum  fymptomaaffecfia  facere:communiscnim 
omnium  dolore  affeclarum  ratio  efl:cV  fi  quis  diligcnter  inarticulos  digeflerit,prompnor  ac 

expcditior 


SECVNDViM    LOCOS    LIB.    II.  156 

Acxpedmor adauxiliorum  inucnticncm  in  omni  afTecia  partc  fucrit.  Quod  cnim  arris  conicciu' 
rak cit.id  maximc  in arfcciionum  cognitione conlifut.  Qtac  vbi  lnucnta? rucrinrcunuoncm  no 
conieciurahrer,icd  fcienrihce  indicanrxum  hoc quod  cV  cognoiccrc  darur.quam  a^grc  aliquxaf- 
fedioncsmcdelisccdanr:in  quibusrauonabilircr  iuxta  mdicationcm  rcmcdns  vtimur ,  ctiam  ii 
«    nihilefficereinprincipioapparcant.Atqjhocertquodinapliorilmodivftumcft.inquoait.  Ola  l^.Aph.tr  Ei. 
«    fecundum  rationcmfacicnri,li rjxta ranoncm nonlucccdat.ad alia rranfcundum  non  cfr.mancn-  ori'9.^ 
«    ic  eoquod  vifum  eft  a  pnncipio.  Ahquando  cnim  adeo  vehementcr  m  angufrrjs  mcatuum  llatus 
vaporofusinfarcitur3atq;coaahucma<7is  vifcofusautcrallushumor,  vtmulto  tcmporcopuslit 
ad  curanonem.Etcnim  qure  fic  lnfarta  lunr  arrcnuarc  oportct.mcatus'quc  dilararc  pcr  quos  cxccr 
nanrur,habira fimul prouidcntia  nc  quid aliud.pura  humor.aur  eiulmoci  fhrus;ampliusintfuar : 
cV ad harccorroborandum  cft  atrccium  mcmbrum, vr  ncq;  ipfum  venrofum  rlarum  gignar.  Qui 
igirur  primi  ad  ciufmodi  afrecnoncs  pharmaca  compofuerunr.menro  vana  marcria  opus  habue- 
runr.Siquideminriuenremfubfranriam.liuchumordiuc  vaporfuerir.rcpellcrc  necclTanum  exi- 
fur:impaccam  vero  concoqucrccVarrenuarc;candemq;iplamdifcurere:arqucnihilo  minus.im- 
momagiSjCurcaarleclam  parrcmhrmitarcminduccrc;ne  vidclicer  quodinrluir  fufapiar.arrcnua- 
B  tum  vero exccrnaumpaciumq; concoquar  cx arrcnuer.  Verum  m  miliura  pharmacorum  hac fa- 
culratcpr^ditorum;aliusaliofa:liciorcconiccturavlus:aliusminus;aliusmagis,commodamfe- 
citcompofitioncm.Qiiaproprcr  vclur  nofns  (ad  voscnim  fodales  loquarquibus  maximchaec 
fcnbunrur)duo  omnino  vidifus  mihi  praeparara  pharmaca  eundcm  cfTecVum  promirrenria,quan 
doqjenam  rna  8C  quatuor,cV  ex  horum  mifrura  ln  argre  curabilibus  ahcciionibus  a  me  lcpe  quod 
oporruirfactuetTc.  Confideronanqucin  quonameorum  ccpia,limplex  pharmacum  calfaciens 
fupcrer,autfrigefaciens,velutctiareliccans,aur  humcctans;aurrenuium  parrium,aut  cralTarum: 
Dcinde  contemplans  quid  efrccent  quod  xgro  um  fuir  admorum ,  fecundum  vfum  aur  pcr  ahud 
quoddam ,  aur  per  hcc  ipfum  facio : lxpe  quidem  ad  ahud  quod  ldcm  promirrir  rranfco : aliquan- 
do  vero  vrraque  commitro,ac  medium  quiddam  ex  eis  conricio.  Talia  autcm  omnia  abundc  a  mc 
non  vniuerfim  tantum ,  fed  cV  particulanm ,  rn  mcdendi  mcrhodo  relara  funt :  nofleque  oportcr, 
quodcViamantcdixi,  hanc  tracrarionem  ilhmfequi:cVcogor  tamcneriam  nuncrurfus  mcmi- 
rulTe , quo magis ca qua? lfnc rradidi aiTequamim.  In pnedicia uaque aftccrione , calore dolorolo  ~ !n nJue 
prardominanre  vnacumflaru  vcnrofo.inpnncipio  quidem  repulloria  curanone  vtendumeft,  qtujZtmtgr*- 
quajexrefrigeranriumfaculrareconfrar^quodN-bimoderarclacTumeu.cxmitigatorrisacconco-  • 
C  ciorrjs  medicamcnns  quippiam admifccrc  ad  rcpulforia  oportet.Deindc  etiam  difculTona  adden  **** 
da;ita  vt  paulatim  rcpullbria pharmaca dcrrahamus.donccad conrrana mifruram  perucniar  phar         •  • 
macumei,quama  pnncipiohabuit;hoceft  vrplunmum  quidemdilcutloriumfircVarrenuaro-  r'in  tn:,:: 
rium,minus  vcrc  concoctorium  crmirigarorium.minimumaurcm  rcpulfonum.  Porrulacaqui-  ^'^'f-* 
demigimrrcfngaantiscVaquofaefubfranria^  Solanoaut  :"'-' 

tanrum  admifrum  clfc craffa?  cV  rcrrec.quanrum  adftnciionis.  Accrum vero  repulforiam  hmul  et  ^ '"'^^ 
atrenuaroriam:cV  difculToriam  habcr  faculrarem ,  ranquam  quod  rcmperamcnro ,  renui fhgidira-  f,er'j)mfuth<- 
te pra?pollear ,  quemadmodum  exacte ferenusaquilonaris aer.  Didicilns  etiam  Rofacci  facultare,  ^  j};r,. 
quod  videlicercVrepullorium  quiddamhabeat:haberauremcxconcoctonum  cVmingarorium,  ]ua,fm 
cVadharc  enamdifculTorium.  Mcnroigitur  Archigcnesinprxdictaartecnone  dufmodiphar-  cilas  cncac*» 
macis  vtitur,  lpfum  quidcm  pcr  fe  folum  acetum  ne^ahbicxhibcns,  necphic,  obfacultausipfius  ctQUmem  2r, 
vehcmentiam : admilcet aurem ci  vcl  rofaceum vd  aquam.    TTranfeamus  aurcm tam ad  fcquen  mMerium 
«    tem  Archigenis  diciionem.  Si  vero  augcfcar arrcctio,  pcrfccta  cibi  abirincntia  congrua eft.Dein  'ftW *'<p** 
«.    de  venae  feciioe  cubito  ,cValui  cuacuauo  per  validum  clyftercm.  De  his  auxilns  dicium  ame  ^'af*m 
priusclt,quando  Apollonii  diciaconlidcrabam.  Vbifancinbilioliscaulisfamirenunciaui,  ve-  l"r  Pj  *"*- 
Diurctiam  vcnajfecTionaiiinpucriscVfcnibusacviribusdebiliransheri  prohibui:laudauiaurem  ■(  ;  co'tnt  J 

.    r  r  r  ,  x  -1     •  .    •      n  *"  ng!t  rec'e 

euacuauonem  perclyltcrcm ,  nonlolum  proptcreuacuationem  eorum  quae m mrelnnis  conti'  c»nc»aHdt  c*n 
ncntur,federiamobrcuulfioncmcorum  quxadcaput  tcrunrur. Atqueob id  probeinhisqua:  jjJo-mJ^' rMr 
fcriplit  Archigencs  non  fimplicitcr  dixit,  Euacuatio  aluipcr  dyftcrem ,  fed  addidit  validum:  fM,Mf>ercaU 
■.£4.017.    multum  emminhuiufmodiclyfrcrilitumeft,quantumadrcuullioncmatrinct,vltrahocquod  Jummtempc- 
non  lolum  eaqua:  arca  vcnrrcm cVmelararum  funtcuacuat,fed  ctiam  quaccirca  hcpans lima  riem>clfrigi 
"    harrcnt.    CA^cbmam.  Imgationes  autcm,rutacum  acctocV  oleotrita.  JNIemores  afTeciionis  tUm.sij.fer 
adquam  auxiliafcnbercpropofuit,  iiciudicamus  vnumquodquc  eorumquac  recenlerecoepit.  friguLm.ne- 
"      ArTcciionemitaquclicfcnpfit:  /EfrarcsTcro, aut vbialiasa?ftuofc  dhtcnduntur.  Dcmccpsve^  "Jfeefi terTi 
"    rorefngcrantisfaculraris  auxiliafubicdt.  Etpolteainquit: SiverdaugcfcatafTcciio,perfeciaci'  {">r~ntt-i^c-t 
"    bi  ablnncntia ,  5c  venae  feciio ,  cVclvftcr  validus  adhibcatur.  Et  poft  hatc  propofuam  confcnV  (/ffWfT'" 

r.     ,   r*  ■  ,  ,       *.   rr  ■  ■  Mtdentiumfj- 

plit  cicnonem,inqua  cumaccto  cxoleo  tritam  rutam  adhibere  luliir.non  apponensan  vin^  igg  ^  >fr# 
deman  andam  vcht:eftcnim  ncnparua  diflcrcntia  .ciimarida  multo  aaior  cVcalidior,quam  perC4idujer 
vindis cxilTat. Mihi  faneviridcm  confulcrc  vidctur,nequeenim  accruanmfubito  uc  arcfrige-  refrigm-*ntu 
rantibus  ad  contraria  tranfgrclTus  cft.  Acctum  vcroad  hoc  quod  refngcratcV  repellit,difcuf-  cr  c»ntemfc- 
foriumquid  habcreantea  diciumeft.MitigatoriatautcmcV  laxatonac  facultauscxiftens  oleum  rjntt*. 

merito 


D  E  COMPOS. 


PHARMAC 


mcritdipfisadmifcuit.  ^lia.  Succusc  lauri  baccis  exprcffus  cumacctocVruta.Hzecpriorelon^E 
gc  cfficacior  cxiftit :  ad  fuccum  nanq3  e  lauri  baccis  cxprelfum  fbrti  tcr  calfacien  tem,ruraadmifcuit 
cum  accto,rcli(fto  oleo.  *Alu.  Succusradicuiridiscum  accto.  Hocrcmcdium  nihilcalfadorium 
habet,melius  itaqj  fucrat  lpfum  primu  in  trafitu  ad  prcclanora  auxilia  pofitum  clTc.  Mia.  Salicis 
fblia  trita  cum  aqua.  Hoc  praTcnpto  cx  iride imbecillius  eft  ,  atqj iis  quae  oium  primu  fcripta  funt 
fimilc,vt  intcmpeftiuc  nunc ab  eo  lit  relatum.  ^4ha.  Serpyllum  cum  acctoet  olco  tntum.  Dc  ace 
to  bi  olco  prius diclum cfhadiecit autem  nunccis  ferpyllum acris  qualiratis pharmacum,cV  ob id 
ctiam  calfadoriae  facultatis.Negligentcr  vcrd  ctiam  hicreliquit,an  vindcaut  andum  velit:  prcfti' 
tcritautem  fortaffis  virideintelligcrc.  ~<4ha.  PoIygonumcumrutaoleocVacetodilutu.  PolygO' 
ni  fucco  primo  fermonc  vt  rcfrigcrantc  vfus  eft,  nam  &C  re  uera  talis  exith  t.Quarc  ctiam  ad  inuete 
ratos  dolorcs  iuxta  primum  traniitum  rationabilitcr  quis  eo  vtetur,  ruta  admifta.  A  ni  maduerfiO' 
nc  autcm  dignum  eft  in  f  ingulis contraria  facultatis  pharmacorum  mifturis ,  vt  in  prmcipio  pa^ 
rum ex prafiantioreadmifccamus:iuxtafecundum vero et tcrtium vfum,copia augcamus.  ^4ha. 
Amygdala  amara*  delibrata  trita*  cum  accto  cV  oleo  irrigationis  modo  adhibita,  aut  ccrati  craffi- 
tudine  in  linteolo  fronti  impofita.  Et  hoc  ad  primum  tranfitum  pcrtinct :  didicimus  cnim  difcuf- 
foriam  citra  mordacitatem  facultatem  amygdalas  amaras  habere.  slha.  Ruta  fylucftris cum  olco  F 
dC  accto  codcm  modo.  Inordinatc  rurfus  hoc,  valdc  fortc  pharmacum  interpofuit ,  in  doloribus 
multuminuetcratis  mcritdadhibcndum.  ^4ha.  Populialba  fruduscumaccto  tntus.Difculfo- 
ria  faculratis  cft  albc  populi  frudus.In  quibufdam  aut  exemplaribus  non  cum  aceto,  led  cum  po^ 
fca,fcriptum  rcpcritur.  ^ha.  Ocymi  femcn  cum  aqua.  Ocymi  fcmcn  calfadoria  8t  attcnuatonc 
elt facultatis ,  non  th  vchemcnter : cu  aqua  aut  fola  m  inuetcrata  aflcdione minime  rationabiliter 
quis co  vtatur,mclius cnim  crat  olcum  cV  acetum ,  velut  in alrjs dixit,  ctiam  huic admifccre.  ~4ha. 
Facit  8£  balfamum,peuccdanum,  caftorium,  limul  cV  fingulatim  vnumquodq;,cum  oleo  &  acero. 
Hoc  pharmacum  rurfus  vchcmcns  eft ,  maximc  cum  iplum  peuccdanum  folum  adhibcatur citra 
cafioi  rj  admiftioncm.Quid  verd  balfamum  nunc  vocct,nonhabeodiccrc:nura  videlicetplanta* 
frudum,autfuccum  qucm  opobalfamum  vocant ,  autramulosipliusxylobalfamum  appellatos, 
jMcliustn  mihi  vidct  opobalfamumaccipcrc,quod  tcnuiumparnumcVdifcuiroriafubiiantiecxi 
fiit,non  tn  manifeftc  calctis.  uiluL  Lauri  foIia,cC  populi  alba,cV  viticis,cum  olco  cV aceto.  Et  hoc 
pharmacum  cx limplicibusfacultatibus diflcrentibus compofuitrlauri enim  folia calidifiima,viti 
cis  verd  modcratc  rctrigcrantia  tunt,  in  medio  vtrorunqj  populifolia  cxiitunt.  ^4ha.  Panacem 
cum  olco  illinito.  Nihil  hic  rcfngcrantium  admiftum  cft:cV  ob  id  valdc  inuctcratis  aftcdionibus  G 
8C nihil  amplius  caliditatis  habcntibus  vtilc cxiftit.  Quapropter  meritd  quis  ipfum reprchcndc- 
rit,citradiftindioncm  pharmacaauxiliana  confcribcntcm.  Panacem  verdnegligentcrnuncip.- 
fum  diccrc  puto,panacisradicem:ncq3.n.opopanaca  purandum  eftab  ipfo  panaccm  didum  effc: 
differt  aut  a  radice  hic  non  paruo  caliditatis  cxcelfu.  ^4ha.  Viticcm  aut  mcntam,  amygdalas  ama 
ras,iridcm,equali  mcnfura  cum  accto  cV rofacco  mifta adhibcto.  Aliorum  vircs fupra  rclatc  funt: 
mcntaautem  nunc  primum  mcntioncm  fecit,  pharmaci  calfadoriafacultatis.  ^4ha.  Aut  inoro^ 
rum fucco cum acetoadmilio  rigato.  Hocpharmacum euidenter  apparct refrigcrantium mcdica 
mentorum  gencris  ab  ipfo  conlcriptorum  cllc,qua  incipicnte  aftedionc  conueniunr,minimc  qj 
rcdcnuncadpharmacaaudis  affedionibuscommodaadmifcentur.  ^iha.  Inuctcrataautcmat^ 
fcdionc  pilis  dcnudato,  illmonibus  qj  cV  rigatiombus  pradidis ,  cralTius  tamen  apparatis  vtitor. 

^4ha.  Rcfinam  cum  mclle  tcporibus  &C  fronti  llline.  Aut  mufcerdas cum aceto &C  rofacco.  Ter 
tium  hoc  tcmpus cft  &C opportunitas  in capitis remcdrjs adhibcndiSvPrimum  nancp crat incipicn  s 
te  affeclione.Secundum  vcro,  vt  ipfcfcriplit,  augcfcentc.Tertium  autem  hic,ctim  ait  inuctciata, 
quod  ipfum  vehcmetionbus  auxihjs  opus  habet ,  quorum  aliqua  nonredc  prionbus  admifcuir. 

De  Iis^uiob  Bthofum  humoran  Caput  dolent.  H 
Signa  in  his  fimilia  funt  cis  qua  ex  ardorc  oboriuntur ,  accedit  his  maior  morfus,  5C  faciei  pal- 
lor,&  aliquando  oris  amari tudo./Etati  aut  vigoris,  5C  temperaturis  calidioribus ,  cV  vita  cunofa, 
&  iis  qui  fTauam  bilem  congrcgant,  hac  aff crtio  pracipue  contingere  folet.  Itaqj  balnea  tempe- 
rata,cV  vndk>nes,cV  potus  dilutus,eis  exhibendafunt,  omnis  q3  vicftus  ratio  liquidior  &boni  fuc 
ci conftituenda.  Euacuandus  ltcm  biliofus  humor per  abfinthrj  crcmorem,  aut  per  alocn,  dC  per 
ipfam  picram "  antidotum  per  fe datam  autmodica addi ta  fcamonia,  vel  per  catapotia  ex  aloe con  a.1. j .  f.i.u 
feda.  Illinendafronspaftillocrocco,aut  Trigonoappellato,autaliquoaIiohisconfimiIi.  1 

De  Dolore  Capittsper  Confenfum. 
Si  quide  vniuerfo  corpori  caput  pcr  confcnfum  coafficitur,iIli  ciim  aduerfus  intempcriem,  tu 
aducrfus exupcrantem matcriam,inftandum.  Et  fi  quidem  humorum  multitudo,  Sdi maxtme  cir^  " 
ca  venasfuent,vena  fecabimus.  Si  verd  qualitas  magis  inualuerit ,  purgatiuo  pharmaco  vtemur. 
Si  verd  vni  alicui  parti  condoleat,velut  hepati,aut  vctri,aut  ftomacho,his  ipfis  auxiliabimur :  ca- 
lida  quide  in  ipfis  fubfiftctc  intcmperatura,  panc  cx  vino  diluto  exhibendo ,  SC  forbitiones  exali- 
ca:Et foris irrigationes  moderate refrigerantcs ,  &C Hrmitatem  addentes ,  velutantea diclum  cft. 
Siverdpropter  vifcofoscV  craflos  mftomacho  contentos  humorescaput  doleant ,  etiam  hos 

exturbabimus, 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    II.  137 

Aexmrbabimus,accrummulfumi'n  porupntbcndo.oxymclidiainr,  rumfimplcx.  rum  hrifanfarri 
appeilatum.Exhyflbpo  ctacoriganoporionibus,  cV  quchisadhucforaorcsfunr,maiM'«  cn  ind 
dendi  vi  praedite,vremur,cV  vomitu  a  raphanis.irrigationibus  q;,accutapialmatis  calidioribus. 

De  Capitis  :n  FebribvA  Dolorc. 
In  doloribus  capitis  qui  in  principio  cum  rebnbus  irruur,vcna  fecanda  cfr  pofr  primam  aut  fe- 
cundarcmiirione  nili  quid  impediar,cV  prefcrrim  in  corpcnbusbonehabitudmis.cVmuIto  fan 
guinc  rcdundantibus.  Animaduertendum  autcm  num  cb  vaporcs  a  vcntrc fubLros,aut  ob  alui 
fupprcnTionCjCapinsdolorcontingar.  Quddiifcriuspoft  fcpnmumrandeirruardic,aIuopcrcly 
fferem  quialiquid  operepretiifaciat.prccuacuara',cucurbiread  occipuriiueccruicca{7iganiur,ca- 
put  q:  rigationibus  cx  oleo  mitigef,rof:cco  quidc  m  calidioribus  ac  hora  cftuia,  cV  cu  cxiguo  acc- 
to:chamcmeIinovcro  infngidioribus habitudinibus  achyeme,quintaaceti  parrcadiccta.  Ilhnc 
dafronsexc>'pIu'infngidionbus;excrocomagmatcincaIidior:bus.Ceterii  ad  capinsdolorc^ob 
febris  magnitudincm  obortos,  mcdcle  prcfcnptcfunt  in  fcbrium  rracuru.  Porro  virare oporccc 
hec,non  iolum  in  dolorecapiris  per  confenfum  iiomachi  oborro,fed  omnibus  cr  alrjs  circa  car  ur. 
oborris  afrcaionibus :  funt  aut  ea  que  fequunf :  Viricis  femcn,abiinrhrj  fuccus,  lac  in  poru ,  glaa» 

B  desquercince  in  cibo,cliucnigre,arburirruaus  memecylon  Grecisappellarus,  eruuquod  ipfu.n 
etarricu!osdiiiokiu.Ampiiusauroiicndunrmyrrha,rhus,  hcderecacumina.  Menrem  ctperrur^ 
banrlentifcifructus,crocus.peucedanum,cycIaminusiiccacu  vino  porara.  Styraxpaucus  quidc 
potarus  aifriciam  vu!tusdifcutir,mulrus  vero  fomnosmultum  rurbulenrosinducic. 

DeCtphJsa  Cupms  dolore  anttcjm.  C  ^4P.  z. 

CEphararainucrcrarus  8C  a?gre  cedens  capiris  dolor  appellaf ,  qui  ex  facili  occafionc,maximas 
cxacerbariones  haber,adeo  vr  neq-,  frrcpirus,  nec^  vocem  vehementiorc ,  necp  lumen  fplcn- 
didum,ncqi  vini  porum.neqs  odoramenra  capur  rcplcntia,tolerare  pofllnr,neq3  item  motum,  fed 
in  quiete  8C  tenebns  ob  dolorum  magnirudme  decubere  vclint :  ranq,-  a  malleo  enim  pcrrundi  0- 
bi  videnf.Quidam  cnim  vclut  conrundanf,aut  diftendantur  ea  quae  circa  capur-iunr,  fenriunr :  no 
paucisvcrd  vfq:ad  oculorum  radiccs  dolor  progredif.  Haberaurcm  hccarrecnoaliqnquidcm 
conrinuos  dolores :  aliqn  vcro  cxaccrbauones,  cV  inrcrualla  fiue  ordinara ,  fiue  inordmata.  Intcr- 
mittunt  enim  qnq:  eiulmodi  exacerbationcs,  velur  in  comiriali  morbo  apprehenlis,  mrercedit  qj 
tepus  aliquod  quod  omnino  accufari  non  poteft.  Manifeftum  igitur  eit  hanc arfecnonc  cofimi 
lcm  aptirudine  capi  tis  vt  facile  latdaf,  velur  m  cephalalgicis  id  cft  capitis  dolore  vexatis,habere :  ve 
C  riim  ad  maiorcm  debilirarem  deueniunt  in  hac  affectae  capiris  parres.  Er  quidam  ex  cis  cercbn  in- 
uolucra  doliranr,quidam  verd  membranam  ranrum  caluariam  ambienrem.  Dolores  igirur  cum 
grauitate,humorum  mulutudinem  fignriicanncu  mordacirare  vero ,  aut  humorum ,  aut vaporij 
1.  acredine:  cum  pulfu  aut,inHammationcm :  cum  tenlione  verd,fi  quidem  citra  grauirarem  eV  pul 
S  fum  fiar,flatus  renuis  cV  venrofi  mulntudinem  demonftranr :  cum  puLfu  vero,membranofi  corpo 
ris  inflammarionem.  Si  vero  cum  grauirare  diftenrio  fiar,humorum  mulrirudinem  intra  mcbra- 
nulas  contenram,  8C  dolores  quidem  in  fuperficie  harrenres ,  membrana:  oscalua!  ambienris  affe- 
ctionem  fignificanr : qui  vero  in  profundo  funr ,  cerebn  muolucrorum :  quibulcuncp  cnim  affe- 
cao  inrra  caluariam  cfr,his  vfq3  ad  oculorum  radices  dolores procedunr ,  proprerea  q?  oculorum 
tunicae  cx  cerebri  inuolucris  habear  orrum.  Si  verd  h  umor  purrefactus  calidior  fiar,cum  febri  ca- 
put  dolitant.  Fcbncitant aurem  omnino  cV  qui ex inflammarione dolenr.  Si  quidem  igirur  hu- 
moru  aur  vaporu  mulnrudine  repereris  caufam ,  i  1  quidcm  proprcr  rotius  corporis  replcrionem 
factaeft,vniuerfocorporeeuacuarocapitis  dolorem  fanabis.  Si  verd  velurdcbilc  exifrens  caput 
ad  fe  fublatos  humores  ac  vapores  fufccprcr,materiam  reuellere  oportct  in  totum  corpus ,  arq;  ira 
parricular meden.Per  clyftcrcs iraq^ rcuullio  fu,cV  Iigaruris exrremiurum ,  cV  plunbus  lnfcrnaru 
Dparuumconfrictionibusnntcrdum  ctiam  fanguinisex  cubitodeiractione:qucdiiampIiusfan- 
guis  redundarc  vidcarur,criam  ex  nanbus apcrra  vena,  Sl  quarum  fufficere  viderur  fanguine  eua 
cuato.Deinde  hieram  dabimus  cxacutam.  Er  pofteaapophlcgmatifmis  pituitam  dctrahentibus , 
cVmcdicamcntisquaenaribusinduntur  vtendumci't,qualia  lunt  quarex  claterio  6c  cyclamino 
cu:n  !aae  cV  porro  apparantur. Caput  autcm  curabis ,  qn  quidem  reuulforrjs  vti  oportet ,  pcr  re- 
pulforns  lrngationes.  Cxtcrum  poft  totius  corporis  euacuationem,iam  caput  cuacuatibus  vtc 
ris.deinde  iis  qui firmitatc addere  poiTunt  admotis.Repcllit  igitur  olcum  omphacinum ,  8C  ro- 
faceum.pcr fe cx cu aceto,cV  quod ex papaueriscapiubus , cV oIcjc  tcneris germimbus ,  cx  hedcrac 
cacuminibus,ac  mcnra  viridi  apparatur.  Aflcrantur  autem  remedia  tepida  quidcm ,  vbi  ingidior 
cV crudior fuent humorum  mulutudo,  f rigida  verd  vbi calidior  cV  bilioiior cxnrcrir.  Difcutir au 
tcm  olcum  dulaiTimum  calidum ,  cV  magis  lnucrcrarum ,  ltem  qj  fic)'onium.  Si  %'erc  cralTior  lit 
humorum  muItitudo,fpondyItum,aut  fcrpillum,aut  pulegrj  coma,autcalaminthen,  aut  mentam 
oleo  incoquendo,  muititudmem  euacuabis.Eadcm  ha*c  etiam  firmitatcm  parti  a  Jdunt ,  quapro- 
pter  vfqj  ad  pcrfectam  curationem  cis  vticonuenit.  Omnium  porro  loge  maximc  difcuritA'  per 
fectcrorroborat '  crbenaca  rarSa  maximc  vindis:immo  cV  andacum  radiabus5cVfimulcum  icr- 
pilio,  olcoincocta.  Conucicnciacriamadea  croccdiliadis  maximaciuxia  aquas  nafcenus  radix. 

Quinta  Ciaflls,  S  S  S  S  S  Quin 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


Qirin  SC  ipfam  per  fe  vcrbemca  fi  oleo  incoxeris,caput  6(3  inde  rigaueris,omni  capitis  dolori  anti  E 
quo  cx frigiditate,aut  ex  craiTis  humoribus,oborto  medcberis.Maxime  etiam  profunt fub  aqua- 
rio  vaie  nafcentes  aiclli,i\liilcpcdx  appcllati,fi  oleo  incoquantur. 

^4rch:oenes  de  ^4p')phlegmatifmU. 
C  Poft ha?c  vcrd  Apophlegmatifmi,quibus  pituita  a  capite detrahit,ex finapi , aut  hyffopo  cu 
paiTo  coclo:  Aut  ex  ftaphidc  fylucftri  i.pedicularia  herba  cu  pipere  cV  melle  trita:  Aut ex  oleo  ad 
rriftomclle:  Autexftaphidciylucftripcr  fc,  vclcum  mclle  trita..  Pharmacorum  quippequxpi- 
tuitam  a capitc euacuant,cV  medicis  pro  more  Apophlegmatifmi  appellantur ,  materiam  poftea 
refcram : Nunc autem  tm  oftcndere comodum  fuerit,q?  hocce auxiliu  pituitae  infcftantis eft  medc 
la,quemadmodumfanc  &C  ipfum  nomcn  cius  apudGracos  oftendit.  Archigenes  autcm  calida 
&C  Hatuofam  aftcchonem  fc  curaturum  pollicitus  cft,non  frigidam  cV  pituitofam.    luuantur  au- 
tem  plurimiim  lauri,aut  ruta!,aut  panacis,aut  papaueris capitum,aut  baccarum  laurfdccocTo  pcr- 
fuii.  Fortibuscalefacicntibuspharmacis,nonfcio  quomodo  papaueriscapita  non  mftrenucre- 
frigerantia  annumeraucrit,ciim  in  fermonis  contcxu  iingulis  diclis  aliquem  per  fe  vti  pofle  ofte- 
derit,cVfortai{cetiamaIiqfi  limul  miftis:Non  tri  manifcftumfcccrit,num  quippiam  ex  papaue- 
ris  capitibus  ipiis  adijcicndum  iit,quo  vidclicet  aliorum  pharmacorum  vchcmentia  minuatur  cV  F 
mitigetur : an  &C  folis  aliqri  vtcndum  fit,  quod  fane  incipicntc  &C  augefcentc  aftccfhonc  tcmpefti- 
uius  herct :  inucterata  enim  aneclionc  non  folum  non  profunt,fed  etiam  nocentiora  capita  papa- 
uerisexiftunt.    Commodumeft8cexfalibusfomenrum.  Omnem  ronem  Archigeneslriccon- 
* non  panicu-  fudit,ciim  fomcnti mentionem faciat per  pharmacum reficcans  quide ndn  ftrenue, vcrum  cVcaU 
ttres^uidTco  fJ(ftor»urn qmddam  in fehabens.  McminilTe cnim  eum oportebat,q>cucaIidam aftcdioncm cu^ 
dices  nonju-  iare  aflumpiiiret^aut  fcmperab  illa  ipfa  indicationcm  fcruarct,  autde  tranfmutationc  in  diuerfam 
beoc  fpecicm  quippiam  diccrct,iuxia  qua  temporisprogreflu  calore  fedato,obduratio,  aut  intciio ,  aut 

talc  quiddam  acceiTiiTet,quod  contraria  curationc  indigeat,cV  non  ca  quae  in  principio  fuitdeter- 
minata.  Poft  pcrfufiones  vero  aut  fomcnta  iuuantur,ii  lini  fcme  rofaceo  infartum  adhibeas ,  cV 
lanas  fordidas  cx  accto  rofaceo  calidas  circuponas  ac  obligcs.  Hoc  mitigatiuum  cft  auxilium , cu 
vehcmenter  infcftat  doler,vna  cum  hoc  qp  &C  fubiccla?  commodet  afteclioni.Quare  vbi  ad  inten- 
fumcapitisdolorcm  remedia  fcripfit,iftic  prariiitcratctde  hocfomentomentioncmfacere.  Veru 
proprafcntitcmporisopportunitatCjdcqua  nuncfcrmoinftar,ii  quisfometisaut  cataplafmatis 
deRat.via.co.  vti  vclit,fomenta  ex  milio  mcliora  fucrint.Qucmadmodum  cnim  ||  Hippocratcs  ait,Leue  &C lene 
i.t.  6.7l.H7.a  niiliumexiftit.Salcs  vcrdobgrauitatcm  molcfti  funt,pracfertimcapiti  admoti.  G 

De  Cataplafmatis  m  Capttis  dolore^  ^irchigenis. 
C  Cataplafmatis verd  vtcrc hordcacca cruda  farina  quc iridem  contufam  habeat admifta.  Aut 
ruta- feminecodem  modo.  Autfccniculiradicefimiliter.  Autcrudahordeaccafarinacum  aceto 
mulfoapparata.  Aut  polentacVpulcgio  miftis.  Ethxccataplafmataadfecundamtcporis  op^ 
portunitatem  pertincnt,quafupraaugcfccntc  capitis  dolore  conftituit:namcVhuncmitigant,cV 
arteiftioncm  tuuat.  Aut  Nilci  pharmacum^caftorrj  &C  iridis  dccima  parte  admifta ,  cum  accto  &C 
rolacco  imponito.  Nilei  quidcm  ig! tur  pharmacum  quod ad  cmplaftri  formam  paratum eft,iam 
olim  nobilc,  cVhudatum  pharmacumeft,  cV  obidomnibusnotum:promittitautcmrcIiquiaru 
inrlammationu  in  prarcordijs  inuctcratarum  curationem :  vcru  eorum  qua?  ei  admifccntur,  cafto- 
rrj  vMdelicctc^iridis,Archigcncsobfcuremiftioncconfcripiit:inccrtumcnim  num  altcrius  ipfo» 
rum  dccimam  Ntliacei  malagmatis  parrceiTc  vcl.t ,  an  vtnufqj.  Verii  m  mihi  prarftabilius  videtur 
vtriufqjdccimam  partem  admifccre.  OportetautcaftoriumatqairidemprobctritaeiTe,  &C  Nilei 
pharmaco  dihgentcr  emollito  paulatim  ha?c admifccri,manibus  partim rofaceo.partim  aceto  ma 
dcfaclis.  Autnuccsamarasdccorticatas,  &lrutam,  acparumcxiride,cum  aceto  &C  rofaceo  con^ 
mittito,cV  malagmatis  forma  imponito.  Cu  eiufmodi  multa  pharmaca circa  fecundum  propoii-  H 
ta;  aftcclionis  tempus  Archigenes  confcripfcrit,facultatis  ipforum  expofitioncm  lllis  fect»  Aut 
viticis  feminis,perfa?a?  viridis  foliorum,  cx  myrrha?,ajqualcs  partes  cum  vnguento  /Egyptio  fron 
ti  cataplafmatis  modo  imponito.  In  fola  Alexadria  perfaeae  arborem  vidi ,  8c  in  nulla alia  Roma-- 
nis  fubdita  gente.Qiridam  Pcrfion  ipfam  appellant ,  aiunt  qj in  Perfis  lethalem  eius  arbons fru^ 
<ftt3  efle,cu  qui  in  ./Egyptiorum  regione,innocuus  exiftat.  At  verd  /Egyptium  vnguentum,non 
foiu  fic,fed  5c  Mcndelium  nomi  natur.  Quidam  ct  Megaleum  vocari  aiunt,  vtrocp  cognomine  a 
McgaIo,qui  ipfum  copofuit  accepto :  &C  ab  illius  quidem  proprio  nomine  in  denominatiuorum 
forma  Megaleu,a  patria  verd  ipfius  Mendeiium ,  appellarL  Eft  aut  laxatoriu5cV  fedat  dolores. 
Aut  fulfur,caftoriu,baccas  lauri:,  xquisportionibus  cu  cerato  rofaceo  infarta ,  tcporibus  &C  fronti 
imponito.  Hoc  pharmacum  multum  calfacit,  8C frigidas affediones relaxare poteft.  Aut cafto 
rium  &C  peucedanum  pari  menfura.  ConlimiliseftcVhuius  pharmaci  facultas  cum  prxfcripta. 

Qudd  ii  afteifiio  perfeueret, vcnae  feclione  a  nafo  aut  frote,aut  cucurbitis  ad  occiput  affixis,vti 
tor.  SanguinisalocisaffecTisdetraclionesinaffectionibus  inuetcratis  conucnire  oes  ferc  medi- 
ciconfitentur.  Veriim  cucurbitx  ad  occiput  affixae,ex  reuulforrjs  auxilfjs  funt ,  ctim  humores  ad 
cculos,aut  ad  anteriorem  capitis  partem  ferri  confuetos  auertere  conamur.    Aut  fternutatorio 

quopiam 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.  II.  ,3s 

A  quopiam  concurito.fafciola  collo  circupoiita  fpiritum  cohibcrc  iubero.  Vtilitarcm  ex hoc au> 
xilio  mdicauit  pcr  verbi  concutito  adieciione.  Qyod  vcro  fafciolam  collo  circudare  lubct ,  ad  w- 
hementiorem  auecTione  pertinct.  Aut  per  nares  purgato.  Hoc  prarfarus  demccps  ca  quar  per 
nares  purgantrcccfct.de  quibus  cgo  fermonc  dcinccps  facu ,  vciut  ct  de  Apophiegmatilmis,vb» 
pharmacoru  quar capiti  adhibent  tracTationc abfoluero.  At  vcro  in  vehementer  muc  cratis 
napi  vt  mons  eft,capiti  adhibe  5v!  perure.  In  oibus  plurimu  lnuctcratis atTecrioibus ,  cu  nihil  pro 
fecerint  reliquaauxiliajCurationcjNIctafyncriticaimethodicisappcllataoesfcre  adhibcre  coluc- 
uerunt.prionbus  medicis  haud  fcio  qua  rocinatione  primum  ad  eius  vfum  progreiTis.  Ego  vero 
cuintempcriesquafpiamhumidacVfngida,aut  pcr  feipfam  inpartibusarfcchsadeft:aut  propter 
eiufmodi  humorum  rngiditate tucnt  oborta ,  ex iinapi  cV  thaplia  ac  iimilibus  adhibco  pharma^ 
ca:calidis  vero  cV  licris  non  adhibco.Crteru  hi  qui  ailecTiones  cognofcere  non  polfunt ,  ad  ciuf- 
modi  pharmaca  velut  ad  facra  appcllata  anchoram  confugiunt,cV  ob  id  fepe  quod  conuciut  pci  ri 
ciunt,qudd  plcrokp  hominu  eiulmodi  atfediones  propter  malam  cV  vmatam  diauam  lnfeitent. 

^irchi^enes^deusquiex  Ebrietate  Cjpnx  dAenx. 
C  Inrjsquiebrictatecaputdolent.indcliccacx!  vmcisfoliaexaceto  cVrofaceo  adhibc.  Autaprj 
B  comascocTasin  vinoimponc.  Aut  pulcgiumex  vinoeodemmodo.  Aut  Mcndelium  vnguen 
rumperfe,vclcumaniennoadipeirrora.  Autmyrrha  cum  vino  Mcndeiio  lmponc.  Autruta; 
folia,baccas  lauri,viticem.popuIialba?trucTuma;quali  meniura  tnta,cum  accto  cxoleo  tepefacTa 
irrora.  Cafterum  Amethilta  qux  ab cbrictate  prarferuent ,  eiufmodi  elle  potcrut.  Abfinthium 
mane  leiunis  bibendum  prebe.  Aut  myrti  tiorcm  cx  myrrham  ac  rutam  tnta  ex  aqua.  De  lis  qui 
ex ebrietate caput dolent  fatis  dicTum  a  me eft,  cum  ca  qua?  Apollonius ad  hanc  rc  tradidit  expc- 
derem.  At  vcro  pcft  hanc  praTcnptam  Archigenis  dicbonem  alia  fequitur  dc  ns,qui  caput  cx  fto 
macho  dolent,de  qua  lam  d;cTum  eft. 

Eiufdcm  *s4rcln?ems  ^Amulexa.  qut  Cap.rt  coront  modo  circumpofu* 


6-  -' 


xlivm,  Doiorem  euts  arcenx. 


Qyandoquidem  verd  cV  Amuleta  ad  dolorcm  capitis  Archigenesfcripht ,  qune  quidcm  nulla 
medicam  roncm  habent.ea  his  qui  taha  per  experienna  cognouerur,cV  fecundu  rmrabiic  quanda 
contrarietatc  hom;ni  lncognitam  efficacia  elle dicunt ,  relinquam:  Quae  vero  ab  eo  luxta  medica 
rone  tradita  funtTeleaa  rctcram  tm,iuxta  llhus  ipfius  dicTioncm ,  qucadmcdu  hactenus  de  phar- 
macisfacereconfueui.    C  Polvgomduosramuloscorona?  modo  lmponito.  Quod  polygonu 

C  calidis  cVflatuoiis  capitisdolonbusconucmatupfe  prius  dixit.Nihil  itaq;  min  eft,  m  tahbus  faepe 
ipfumiuuilTe:nam  propterardorem  cVebnetatemdolores  capms  alTiduccontingunt.  At  vero 
cpduosommno  ramulos  elTe  oporteat, ab  llhs  adiectum  eft  qui  polv^cm  vtilitatem  ex  mcognita 
contrarietate,cV no  ex lpfius  tcpcramcto.proccdere  volunt.  Aut cichonum  quod  Romani In- 
tubum  olus  appellat^gri  capiti  lmponito .  cV  maxirne  ii  exardore  doleat.  RecTiiTimc  appofuit 
ii ex ardore :  Ego  vero  etiam  apponam.ii  ex  cbrietate :  iic emm  cV  rofaceae  corona' luuant.Eas  lgt 
tur  volenti  ltidem  hccbit  adfcnbcremumerum  q;.quencunq:  tande  velit,addere,  cV  cx  totide  rolis 
nexam  coronam  capiti  meden  aiTeucrare.  Dcinccps  calhtricho  coronare  caput  operarpretium 
ducit,quod  trichomanes,inquit,quidam  appellat.  Ego  vero eos  qui de  herbis  fcripferunt.,  adian 
tummagisappellarecallitnchumfcioq;tr:chomanes.  Deinde  paulopoit  philanthropio  her^ 
bacoronariiubet, cVpalmularmafcula;  corticefummo.  Etpoit haccinhxc verba  fcnbit:Aut 
aduerfus  Solemxgrumcxpoiitum,donecdolorquiefcatfinito.  InAmulctoru  fermone  cVhoc 
ab  co  relatu eft,quod  quidcm  ex fngiditatc dolcns  caput luuare  potd t ,  li neq;  humonbus  omm- 
busacqualiterredundet  homo,ncq;cx  cruditatelaboret.autaliquem  vitiatum  humorem  m  vctrc, 
maximearcacauitatcmeiushabeat:venimcalidoscapitisdolores,exquoru  numero  luntcxcx  "AEraujti.o*. 

D ardore  ac  ebrietate  oborti,non  parum  Iardet.  Coumilia  his  dcinceps  fcnbcns  ad  chamarmclum 
peruenit:  cuius  cxpcriennam  habemus  quod  capitis  dolorem  iuuet.li  quis  eo,velut  ante  dictum, 
queat  vti.  Appellat  aut  Archigcnes  anthemidem  lianc  herbam,  quemadmodum  alu  mul  ti :  cV  ait 
tiorem  quidemipfius  tntu  oltaau  prodeiTe,folia  vero  olfacTu  fummc  noccre.  Liberat  a  capitis 
dolore  verbcnaca  herba,quam  ahqui  hicram  idcit  lacram  vocant,tum  corona?  modo  circumpofi 
ta,tum llhta  ex  rofaceo  cV  aceto.  Hoc  auxihum  oportcbat  eum  non  nunc  mter  amuleta,  lcd  pnus 
lnter  medicamcntareferrc,ii  quidem  re  uera  ei  conridit.per  longam  cxpcricntiam  cognito  cV  pro 
bato.  Autteftudinis  paluitris,quam  quidem  amvda  hoceft  lutariam,vocant ,  ianguinem  linci 
piu  inftilla.  Et hoc,fi  quidem  verum  elt,inter  pharmaca ,  cV  cum  dilcriminc  refcrri  conucniebat. 
Nili  lanc  hoc  vult q? omnem  capitis dolorcm  iuuct,id q;  omm  tcporis  occalionc.  Ita enim  cV  nos 
contranctatis  teltimomumei  prxbcbimus,non  efficaaae ,  quam  ex  tcmperamento  habeu  Ab^ 
foluto  lgitur  de  amuleus  fermone,deinceps  ha^c  fcnbit. 

^Archioems  de  F:jluris  C?"  Comufiontbits  m  Capne fjclis. 
C  De  Vulnenbusporroincapitefacnsdcinccpsdicctur.    ParuaaQtritTuraracta,aliqui  mvrrhS 
aceto  tntam,aut  2loen  cum  linamentis  mdunt:  glutinatur  q;  ita ,  cx  abfcp  inrlamauone  mirabihtcr 
adferuat.  CartcrumincotuiionibusatracbfparauOneacriiluracircacaputfactis  polcta  impotiu 

Quinta  ClalTis,  S  S  S  S  S    n  commoda 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


commoda  cft.  Amplius  vcrd  cV  Ocfypum  hoc  eft  lana?  fordes,atqj  ipfa?  adco  lana:  fordibus  fudo^  E 
risiuccidaeeodemmodo.  Magisautcproprie  limilagincm  cxaqua  procataplafmatcimpones. 
Autoriganumcum  poleta.    Harc  vnlia  ludicatacflfe  quidattinctrcferrer' vcriim  alteriusncgo 
cn  arqj opcns fuut,q;  vt  ob hmoi  caufam caput dolcntibus  apta  cfle iudicans  ca  adfcripuiTe putan 
dus  tir :  fcd  vt  quae  obortas  lnflammationcs  curare,aut  eafdcm  prohibcrc,poffint.  Atqui  in  aliqui 
bus  cxcplanbus  ha?c in  totu  non  habentur,.vclut  in  alrjs  ct  plura  his  in  hunccc  modum.    In  me- 
diocribuscapitis  vuInenbus,autquxoinolegitimomedico  non  habentopus,Inquibus  quide 
nuditas  pcr fc  no  addt,pilos  rademus,fibulis qj impolitis  conftringemus,  ac glutinantibus  expe> 
rimento  cognitis  vtemur.  Hgregie  glutinat  vulncrata cerebri  mebrana, calamintha;  f.iccus infu^ 
(us,cV  farina  miln  anda  mfpcrfa,deindc  butyro ,  cV  rofaceo ,  ac adipc  fuillo  vctcri  miftis  ac  tcpcfa^ 
criis lnfulis.  In  quibus  vcrd  os dcnudatu eft,diuifa membrana caluaria ambicntc,o.s  ipfum  fcalpe-? 
mus,cV  per futura:  adduaioncm,tanqua no  Iit dcnudaturn  curabimus.  Si  vcrd  non  pcrmancant 
futura?,iuxtaconcarnatione,vclutetaIiorum  vulncrucuramfacicmus.  Refcretur  aut  hmoi  cura< 
tionis  duclus  in  ,pprio  loco.  Cxteru  in  quibus  vulneribus  aut  ippter  paruitatcm,  aut  alias  futuris 
vti  non  licctjinamentum  conuulfum  cum  aceto  cV  olco  imponito,  aut  cu  myrti  fucco ,  aut  lcti fci, 
aut  rubi,aut  conyzac  tcnuia  folia  habcntis :  ad  aliquem  eorum  exiguo  admifto  mclle,ita  vt  liname  F. 
tum  cx  his  imbutum  imponas.  Et folrjs  alicuius  cx  prediclis  pro cataplafmatc  vtitor.  Aut  fpon 
giam  nouaaccto  cV  olco  lmbutam  imponito.  Aut  lanam  fordidam  eodem  modo.  At  vcrd  ad  ip 
ium  vulnus  braffica?  folia  apponito,aut  poletam  accto  fubacfta  pcr  feimponito,aut  cubrafficaefo 
Iijstiitis.    Harcquidc  Archigcncs  fcriplitad  capitisdolorc,difcriminibus(imuIquibufdamad'- 
ditis,quemadmodum  ct  Apollonius fccit.  Afclcpiades  verd  varia quidem  pharmaca fcripfit ,  fcd 
eorum  difcrimina  iuxtaaflcctiones  nor.  ita  muItuappofuit,fedfa!tem  ui  incipicntibus  eVinucte- 
rat;s:quanqj  necg  hocin  multisfeccrit,fcd  in  primo  folum  cV  poftrcmisduobus.  Poftrcma  i^itur 
credere  quis  poflfit  inuctci  atis  cificacia  cllc,vtpote  ex  fortibus  Iimplicibus  pharmacis  compolita. 
Primu  vcrd  ob  id  fortallis  folu  quis  in  vfum  talcadfumpferit,  q>  papaueris  fuccu  non  paucum  ad 
miitum  habct: huiufmodi  autcm  didicimus,non  propterea  q? anccuonibus  prolint ,  led  q>  ienli^ 
lefacultatc  llupefaciaiu.dolorcs  mitigarcfolcre.  Quarecrea  omnia  dcinccpsamc  confcribentur. 
Qu^c  ^flcptades  ad  Capitts  Dolorcm  tn  Primo  extcrnorum Jcripftt. 
t Noflra  cj  de       (T  ^4d m cntts  C  apitts  Dolores  Irrt?atto,cjua  ~\fm  eil  Ntcomedes.  f  Poliorum  ruta:  drach .  fj.  mcnta:  5  rj, 
^edicamenti  Pcucc^jni  5  "i],iiidis  5  ij,feminis  ocymi  5  viij :  feminis  papaueris  nigri  5 jirj,alrj  5  vhj :  pofca:  hemi- 
copofnio  hoc  nas  ij.  Ad  dimidium  coquito,cx  cxpreflum  fuccum  cum  rofaceo  conquaffato ,  cV  caput  affiduc  cx  G 
mocRicribcn  co  urigato.  ^liudcjuo^fus eftchaacla.  Amygdalarum  amararum  dcpuratarum^ij^Horis  viticis 
da,pr§fertimij    «jradids  peuccdani^  nmcntar  viridis  fiuc  arida:?  rj.ramulorum  ruta?5  rj,baccarum  lauri  dcpura- 

r:cetiDiis  capi  ^  "  .  r  P  ..  .    ..       /  '5         ,  ....  ..  r. 

tis  doloribiu  tarum  5 11,  lcrpylli  5  n,  ipondilij  5  ij,  caitori]  5  n,  rolarum  vindium  aut liccarum  5 1111,  aceti  neminas 

fit  coducUira.  duas,rofaceiquodfatiscft,Apparatoacvtcrevt  dictumeft. 

tas°cui ufdVa"  Pdjldlus  dd  Cdpitu  Dolorem,cjuo  l>Jus  ej\  ^ntonms  hcrbarius 

tiq ui  cod.  ali-  (]iu  multa  artis  cxpcricntia  clarusfuit. 

qua in  gte  fub     £  succi  "peuccdani 5  vi,  fucci  papaucris 5  iiij,a t croci?  iiij,  mvrrhae 5 im,fcamonia?5  iiii.Omnia    A  l. 5. fu.t.t 

fcnbit.  Bom  r    .        n...         j     -  /    ■         1  r-  t  rr  j  i  fol.s44.ef 

medici cofide-  tnta  cum accto  111  paitulos rcdigito,cos cjj in vnibra  rchccato.  Vlusautem  temporcacctoduutos  >™ 

ret ac iudicit  fronti  lllinito,  a  tcmporc  altcro  initio  fumpto  5C  vfq^  ad altcrum  tcmpus  progrcdicndo: In  febri- 

Rutx  fohoru  dtantibuscxaquaillinito.    (E  Quo^4icxandcr~\fuscJ\fichabet.  Peuccdani  radicisautfucci5hi,cro 

peucedani  5  !i\  CI 3  i  myrrha: 5  ijOpn  5  i. Accto excipc ac redigc in  paftillos:  Vfu  verd  exigetc accto dilfolutos  lo-. 

iridis  5  ii,fcmi  cis  icnlum  dolons  pcrccptatibusillinitOc  t»    C ~4hud ^4r,ttgom,cjui incajirts excrcitus infignu meduus 

fcS  imT^a'  a-  J:i!t'  ^Jccaruni  'Juri  ficcarum  purgatarum  tritarum  5  miy fcammoniat 5 iiii,  fucci  papaucris  5  iiii,{c 

ueiis  nigri  5  i,-  minis  apii  5  viii,  croci  5  viii,  myrrhx^  iiii,  omphacii  5  iiii,  ferpylli  5  viii,aceti  quod iatis clt.  Prsepa'- 

aliqui  aute  ii.  ra  ac  vtcre  vt  didum  eft.  H 

naf duasfif  c"  ^  Inuitcratum  CapiiiA  Dolorcm  Epithemajuo  Charicles  ~vfus  ej\. 

^t  ex  dm-      ^  R-Ctrimentorum  qux  ab  exprelToirino  vnguento  fuperfunt,pcucedani,  cafiorii,  finguloru 

l>ut  antiquifi  Partcm  vnam,  baccarum  Iauri  partes duas,feminis  viticis  partes  duas,  rofarum  ficcarum  partes  ii, 

mis  cod.gr ramulorum  rutae  partcs  iiii.  AcctodiiTolutaceratoex  rofaceoapparatoexcipito:deindeIinteolo 

cis  h<ec  addit-  impaCtaprafrafiscapillispcr  omnecaputimponito,  cVfafciola  obh'gato:atq3  vfq3  infequentem 

tiir.antji dra.  dicm obligatacuftodito,rurfusc^imponito.  ^ltudl-aldebonum.  Amygdalarum  amararum,flo^ 

nu,[emt.hyo-  ris viticis,peucedani radicis,ment£e viridis,ramulorum rutae, baccarum lauri, ferpylli, fphondilii, 

fcyamt  $  utj.  caftorii ,  fingulorum  partem  vnam :  rofarum  partes  duas.  Appara  bC  vtere  vt  didum  eft.  Poll: 

b  xstUter  tj.  \lxc  prxfcripta  pharmaca  Archigenes  cV  ApoIIonius,item  q?  Afclepiades,  pharmaca  confcripfe 

°nn  1  Ucod*  mnLjCluorum aI,cIua Per os,aliqua per nares caput purgant.Caeteriim qua; Archigenes tradidit, 
antiqms  co  .        ^unt j pfius dictionem. 

statimdoLores  r.  ,  r  .    .  1     ■  r  1 

r^u(     •  ^Archigcnis  cte  ^4 pophlegmatiJmis,£3*  cju£  Nartbus  injunauntur. 

Pofl:  haec  verd  Apophlcgmatifmi  ex  finapi  aut  hyffopo  cum  paflTo  codo ,  aut  ex  ftaphfde  fyt- 
ueflricumpiperetrita,aut  cxmelleoleo  admifi:o,aut  exftaphide  fylueftri per fe  cV  cum  melle. 
trita.  Haecquidem  Archigcnes  inter  remcdia  doloris  capitis  fcripfit.  Apollonius  yerd  de  Ua 

.  •  .    '61-.  :  quaead 


SECVNDVM    LOCOS    L  I  B.    II.  159 

A  quae  ad  dcntium  dolores,in  primo  parabilium  tradidit,ha*c  verba  fcripfit.    C  Qu£  Nanbus  mfitn 
danturm  Denttumdolore.  Radicisbetafuccum pcr fein nafum >nfundito,cVdolorcs  dcntium foL 
uet.  uibud  Cumini  quantum  tribus digitis  apprchcndi  potcft,  &  myrrha*ad  magnitudincm  fa 
bc,medullecucumcrisfylucftris  duplu,trita  cVlacftc  mulicbri  fubaftain  collyria redigito:caq$ 
in  vtranqj  narem  indito:  deinde  quandiu  quis  quinq*,  ftadia  percurrere  poffit,attrahere,cV  poftea 
emungcrciubcto.  HocpharmacumcVadauriumdolorcsfacir.    Aiclepiadesautfn  primo  cxce 
riorum  ita  fcripl lt.    C  ^Afcleptades  de  ifs  cju£  Nanbus  mduntur,ct  de  Sternuratorus  ,  &  ^Apophlevmatifnt 
U.  J. fu.i.ti;    pttuttam  e  capite  detrahentibitt.  Errhina  "  cju£  Naribm  mdita  Caput purgant.  Conimodant  etiam  ~\etcn  L  wpi' 
0I.54M         tudme oculorum  mfeftatts.Factunt  &  ad  Comittali morbo  apprehenfos ,  ducunt  cj;  multam  humiditattm.  Melan 
thtj5virj,falis  ammoniacij  i,claterrj  31 ,  tritacVquam  tcnuilfimc  Iauigata  licyonio  oleo,autrri> 
•  no vnguento,autcyprinocxcipc,quoadceratihquidicraiTitudincm perducantur:cV  reconditifl 

»'n cornca pyxidc vticor,fublirisindc nanbus,atquc  agris  attrahci  e  uilfis.  iAUudi  rtra mokjUampur 
»ans,Dolorem  cj;  cueftigio  jedans.  Cyclamini  ficca*5  virj ,  iridis  ficca^rj ,  nitri  rubri^i.  Ego  clatcrio 
vfus  fum  diligenter  trito,cV  per arundinem  infufrlaro ,  a*gro  ipfum  attrahcrc  iulio ,  atqucdcinde 
dcorfum  pronuerc,  quo  vidclicet  coaclus  liquor  deftillet.  Poft  ha*c  vero  Afclcpiadesin  ha*c 
B  verba  fcripflt.  CDf  Sternutatorijs.  Sternutatona  CaputpuroanttaHer.ultd^Tantmi.  Cuminiathio 
pici,pipcris  albi,ftruthij,caftorfj,lingulorum  aequalcs  partes  contufas  &  cribratas  in  area  pyxide 
reponito.  Vfu  verd  exigente,pyxidcm  concutito,cV  apertam  naribus  admoueto,  aut  cum  digito 
adhibeto,  aut  etiam  per  arundinem  infufHato.  .Aliud.  Zingiberis 5  ij,  ftruthrj  5  rj ,  piperis  albi  5 1, 
cafia*  5  i :  vtere  vt  dicrum  eft.  C  ^4d  Vetercm  Capttis  dolorem  Sternutatoria  Ptolemtt.  Facit  ad  Verfm» 
nem&  Ccmittalt affeftos.  Veratrialbi ^iirj, alrj vnam habcnt:radiciscucumcris  fylueftrisj i , ftru- 
thij  5  l',rutri  rubri  5  i,caftorrj  5  i,piperis  albi  5  i.  Vtere  vt  dictum  eft.  ^4ltud.  Vetratri  albi,radias  cu 
cumeris  fyluef  triSjftruthrjjiingulerum  partes  duas :  caftonj,  acori ,  nitri  rubri ,  cumini  athiopici , 
fingulorumpartemvnam:cuphorbijpartem  vnam.  Tritis  vtdi<fhim  eft  vtere.  At  verd  poft 
diclorum  fternutatoriorum  dcfcriptioncm  Afclepiades in  hunc modum  fcripfi r.  C  Qu& manfa 
Caput purgent,& multam  humiditatem  ducant.  Piperis albi  5  fj,  ftaphidis  fylueftris  5  ij ,  origani  5  ij, catia; 
3 rj.  Excipe  vuarum  paflarum  exacinatarum ,  aut ficuum  pinguium  carne ,  cV  mandenda  prabe. 
Mandentes  vcrd  dcorfum  pronuere  oportet,cV  per  intcrualla  hiare ,  qud  collecftus  humor  dcftil- 
let.Pdft  verd  cttam  aqua  calida  in  ore  continenda :  qua*  etiam  vbi  multam  perceperint  mordacita 
temeisetiamfrigidaexhibendaeft.  *Alittd.  Staphidisfylueftris,pyrethri,piperisalbi,hylfopi,car 
C  damomi ,  fingulorum  a*quales  partes ,  polenta*  duplum.  Aqua  fubigito  ac  vritor  vt  victum  eft  t 
Porrd  ex  fubfcriptis  pharmacis  quibufdam  prarceptores  meos  vfos  fcio,quibufdam  amicos,ali 
quaetiamipfein  vfumadfumpfi,vtexmulto  vfufidem  fuam  mihi  probauerint.  Sunt  aufihaec. 

C  Foliorumcucumerisfylueftrisfuccusnaribusinfunditurtumperfefolus,  tum  beta*  addito 
decoclo  aut  fucco.  ^Altud.  Myrrhammellecoclamnaribus  mfundito.  ^Almd.  Aloes,nitri,  me^ 
lanthrj  id  eft  nigellc,parem  menfuram,cum  oleo  veteri  ad  ftrigmentorum  craflruudinem  redacfta. 

^ihudcjuod Mandnur.  Nitrifexuncem,anifitrientem,ftaphidis  fyluefirisquadrantem:  foliorum 
lauri  viridi  um,cY  vua*  paflje  cxacinata*,parem  menfuram :  excipe,cV  ex  hac  miftura  paftillos  trium 
drachmarumcoge,eViingulos  vfu  expetente  mandendos  prabe.  ^4ltud<juod  Nanbws  tndttur.  Eu 
phorbrj  drach.dimidiam,thapfia 5  i,indis  5  i,mellis  cocTti  fefquidrachmam,fucci  radicis  beta  qua- 
trm  fufficit.Ex  hoc  ad  milrj  magnitudinem  accipc ,  2C  aqua  dilutu  fpccillo  qj  exceptum  nanbus 
U.j.fu.i.r.i.   infundc.  ^Aliudcjuod  Nanbws mfundnur.  Succi  "cyclamini  cyathos rj , fucci  foliorum  hedera  cya- 
ol-549  §         thum  vnum,peucedani  obolum  vnum.ela  terij  obolum  vnum.  In  vitrco  vafe  rccondito, vfu  verd 
expoftulantelacle  muliebri  diifoluta  nanbus  infundito.  *Ahud.  Myrrha*  trientem:cuphorbij 
trientem,pipcris albi  grana*xxv.Myrrham  aqua  pnus  diifoluito,vna  cp  ipfum  euphorbium :dc-  *Ar.draciui. 
D  inde  piper  tri tum addito,cV  adieclo  olei  gleucini  fexunce  vtitor.  ^Altud,  cjuod  Nartbas  tnfufum  muL  *^>il.xy. 
tampituttamperosdetraht.  Olci communisf  fextariosduos^faponis  hbramvnam,  refina  friclac  tAr.Kciagia 
icfquilibram,opopanacis  vnc.i.PeranchufamcoIoratoac  vtitor ,  oreprius  aqua  explcto.  *Altud  dua 
<juod in  Os  illtnitur.  Saponem  beta  fucco  dilutum  iuxta  palatum  illinito ,  atqj  itidcm  iuxta  oris  colu 
mcllam.  Idem  ctiam  nanbus  infundi  poteft. 

QuxCritotn  Prtmode  Pharmacis fcrtpfit his^verbvs. 
C  ^pophlegmatifmt .  Staphis  fylueftrispcr  fe  c^cum  pulcgio  manfa.  ^iltud.  Staphidis  fylue^ 
ftris  cV  origanijVtriufq?  acetabulum,nitri  5  rj,  trita  cochlcanj  menfura  manducanda  prabcto ,  do- 
ncc os pituita  repleatur :deinde aperro orc eftiuerc  finito.  ^iltud.  Origani  5  iuj,hylTopi  drach.iirj, 
ftaphidis fylueftris5  iirj,fpuma nitri 5  ij,finapis 5 rj,pyrethri  5 lrj.Tritis  vtcrc.  uvimd.  Sinapis  par 
tem  vnam : ftaphidis  fylucftris  partem  vnam : contulis  vtere.  Hoc pharmacopola*  vtutur.  ^Altud, 
Hyflopo,thymo,origano,tum  per  fc,tum  iimul  miiiis,vtcre.  ^lltud.  Medulla*  colocynthidis  in 
accto  ad  multum  tempus  cocta*,aut  ctiam  per  logum  tempus  in  vino  macerata ,  liquorem  in  ore 
contincto.  ^Jbud.  Alhacumerucarfcminccxnitro.  *Altud.  Staphidisfyluefnisdrach.vrj,  pyrc- 
thri  drach.injjhyifopi  drac.i.  Contufa  in  orbiculares  paftillos  cogito,eos  qj  drachmac  pondcrc  for 
matos,manducandos  exhibeto. 

Quinta  Claffis.  S  S  S  S  S    ifj  Quz 


DE    COMPOS.  PHARM'AC 

Qu&  PhdrmdCd  Ndribm  indendd  Crito  Iclericu  feu  drcjudto  infefidtu  confcnpfit.  E 
C  Phdrmdcum  cjuod  Nanbiis  mfunditur  ,&  tum  perndrcs  tum  pcros  excernit  .ob  td '  ipfum^vcro ne  con- 
flernens ,  fi pdldtum calefdcidt  dut  exdfperet :  ex  dlto  emm  dttocdt dc trdnsjert  humores.  Staphidis  fylueftris 
drachmam  vnam,melanthrj  drach.  irj.  Cum  aceto  trita ad  formam  ftrigmento Iiquidiorem  redi- 
gito,cV  per  dics  quinque  tn  nares  infundito  donec expurgcrur  aeger :  id  autcm  alternis  diebus fa^ 
cito.  sAimd.  Hedera*  folia decem,  lauri foliadecem , cum  olco  tcrendo ad  ftrigmcnti craffitudine 
redigito,cVnaribusfimiliterinftiIIato.  ^iiud.  Egregie  facit  cV  elatcrium  iniufHatum  in  ipforu 
nares.Caeteriim  fi  quis  hoc  citra  detrimentum  facere  velit,in  calida*  folium  a*grQ  immittet ,  atque 
ita  toto  corporc  prater  faciem  in  eo  immerfo  elaterium  infufrlabit :  large  enim  bile  pcr  narcs  edu 
cit.  *Altud.  Elaterium  admagnitudinem  erui  inlademuliebridilutum  naribusinfundito:atque 
vbi  purgatio  prodicrit,  in  calidg  labrum  demittito  ac  lauato,cV  per  diatam  reficito. 

Qu.t  ^leneds per  experientidm  Pitmtdm  detrdhentid  trddidit. 
Quorum  cxpericntiam  pcr  /Enea*  vfum  habeo,  a  quo etiam  defcriptiones accepi.    C  Phdrma 
* AV.Ca&a.      Cum cjuod  Ndribia inditur,dtcj; pituitdm detrdhit.  Saponis  Iib.  fex ,  adipis  caprini  lib.j,  ccra* hb.irj :  picis 
'^r/  x^  11     ar,d?  trientem,quidam  vcrd  quadrantem  habcnt :  nitri  tantundem  ,  Iixiuij  acriscyathos  *  ij.  Vfus 
tcmporeaqua  diluito,cV  dum  vtcris  pcr  fpecillum  infundito,  attrahere 6,3  tubeto.  Caput  verd  iri'  F 
nopra*rigato,cV  poft  vfumaquammulfamf^pegargarilTanda  prabeto.  ^Aiiud.  Euphorbij  5  vy, 
lycij  iridici  drach.nij,  fuccobctacxcipe,acmelle  addito  coge.  Vfustempore  aquaaut  lacledilue. 
~4iiud.  Succi  cyclamini  cyath.ij,  (acci  cacuminum  hedcrecyath.i,  fucci  peucedani  obolum  vnu , 
elaterij  obolum  vnum.  Vtercinbalneocum  lacle  muliebri.  ^Aiiud.  Pyrethri,  piperis,  hylTopi, 
ftaphidis  fylucftris,parem  mcnfuram  in  pafullos drachma*  pondere cogito : quorum  v num  man 
ducandum  prabcto,  cV pofl  fadam,ab ipfo  purgationem,  fale  cV  mellc  curato.  SterrMatonum. 
Pipcris  albi,vcratri  albi,caftorij,  cuphorbij,  Itruthij,  fucci  cydatrrini  aridi,a*qualt  mcnfui  a ,  penna 
prairitatis  infufrlato. 

De  Vfuomnium  Fortium  Phdrmacorum. 
Quam  vtendi  rationcrn  de  prcdicftis  pharmacis  dixero ,  cam  ad  omnia  alia  quarcunquc fortem 
vim  habent  transfcrre  oportct.Non  cnim  ftatim  a'  principioefficaciiTimaadhibcre  conuenit,fcd 
a  debilioribus  aufpicari.Quin  cV  ipfa  fortia  pharmaca  mitigatoriorum  admifhonc  lenita ,  mode- 
rata fiunt.Et  ob id  cgo  quadam  ex eis  muliebn  lacte reccnti  cV aqua diluo,  cV  poft  hoc oleo dulci, 
deindebetafucco,cVanagalIidisqua*cceruIeumnorem habetitidem fucco.atcpita  fenlim  in  vfu 
corum  progredior,doncc  poftremum  etiam  per  opobalfamum  taliadiffoluo.  Ac  primum  quide 
lacftcadmifto  adhibeo:quod  vbi  leuiterfcrunt  cgri^etiamcitralacrisadieclioncm  admoueo.Por- 
rd  parabili  fa'pe  pharmaco  vfus  fum,quod  nanbus  infunditur,Melanthio  aliquando  quide  aceto 
acri  rigato  ac  pridie  macerato,dcinde  icquenti  rurfus  cum  accto  trito,cV  naribus  infufo ,  aut  aegro 
ipfum  abforbere  in  narcs  iuffo.  Aliquando  vcrd  oleo  vcteri  idem  melanthium  contriui ,  atque  ita 
intrdinliillans vfusfum,quomodoetiam  Archigencseo  vtitur  in narium  obturatione.Priorc 
verd  quod  cum  accto  t'nfunditur,Crito  vtitur  ad  arquati  morbum. 

De  Hemicranid,hoc  eji  dtmtdix.  pdrtis  cdptw  dfjcclione.  C  *AP.  3. 

HEmicraniaaftecftiodolorofacircadimidiamcapitis  partem  aliquando  dcxtcram,aliquan' 
doaIreram,contingit,quaiuxtafururam  fecundum  longirudinemcius  cxtenfam  tcrmina- 
tur :  cV  vt  plurimum  per  circuitum  exaccrbatur,innuxu  vaporum  aut  humorum  fiue  multorum , 
liue  calidorum,  fiue  frigidorum,caufam  dolori  fuggerente.  Quidam  igitur  ipforum  circa  tepo- 
rum  mufculos  vchementer  dolitant ,  bi  pleracp  fanc  ipforum  pars  hoc  modo  afrligitur.  Quidam 
vcrd  dolorcm  ad  fublimiora  afcendcntem  habent.  Et  quidam  adeo  vehcmenter  dolcnt,vt  neque 
manuumcontacftumfacileferantrinquibuspalam  efi  pelliculam  caluam  ambientcm  cffe  afle- 
clamjCVneqjcutemipfamomninoabarTeclione  immune  exifterc.  Rationabileigirurcft  vapo-H 
rum,aut  humorum ,  aut  vtrorunque  inrluxum,fiue  per  venas ,  liue  per  arterias ,  fiue  pcr  vtrafque 
conttngere:cum  tnterdum  ea  fola  quarintracaluam  conttnentur,  hoc  efleerebrum  eius  6(3  menv 
brana*,quodinipfisredundatforasprotrudant:interdum  verd  corpus  infra  caput  pofitumvi^ 
tiatosvaporesauthumoresfurfjmmittat.Quapropter  vbiquis  hemicraniam  curare  aggredi- 
tur,priusquali  purgatione aut  vena*fcclioneegeropushabeat,confideret:  Atque  ita  deindead 
capttis  auxilia  progrediendo,tum  per  digitos  fu^  manus,  tum  per  linteum,dimidiam  frontis  par^ 
tem,cV  eam  maxime  qua*  circa  temporum  mufculum  efi,confrt'cando  excalfaciat,atque  id  ante  iri 
tationis  tempus  faciendum  efh  Poft  exacerbationem  verd  pharmacis  hemicranicis  av  medicis 
appellatis  vtendum,fi  quidem  multacaliditasin  dolortbuspercipiatur ,  fjs  qua*  refrigerans  quip- 
piam  habent: citra  verd  hanc,fjs  que multum  excalfaciant.  Vtrifqj  verd aliquid  ex ijs  qua  firmi- 
tatem  ac  robur  addunt  mifceatur,quod  adftringentem  videlicet  habeat  facultatem.  Demiror  au- 
tem  qudd  neq3  Apollonius,neq3  Archigenes,  neq^  Afclepiades  quicquam  de  hemicranicis  phar 
macis,qua*  meritd  poft  doloris  capitts  totius  pharmaca  fubijcienda  erant,  confcripferunt .  J  ;ece^ 
bat  enim  ipfos,tametfi  nihil  priuatim  in  fe  habeant,propierea  q>  inter  ea  quae  totius  capitis  dolo- 
ri  defh'nata funt,contineantur,id ipfum  faltem  annotare.  Simtltter aute  cV  ab  Hera  cV a  Crttone^ 

vberior 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    II.  i4o 

A  vberior  dc li3C  afkcfuone  traclatio  ncglecla  eft.  Caneriim  pcr  qua* pharmaca  inucrcrato  capitis 
doIonmedcntur,pcrcadem  conftat  cosctiam  hcmicranicisafTccjionibusauxiliari.Hciasitaqjni 
mcdicamenrariohbroiiatim  &  pnncipioin  hac  vcrba  ad  capitisdolorem  pharmacaconiciiptir. 

Pharmuca  ex  libns  Herx  ad  Capttis  dolon  m. 
C  Crocomagmatis  partcm  i,gaUg  partcm i : trita  cx  vino  fronti  ac  tcmporibus  tUiiutO.    C Pa 
A.1. 5 .  f.i.  1. 1.    JliUiis' ' ad Captrts  Dolorcm  evrcne jacicns,a  rcmporc ad rcmpns  bts  aur  rcr  ilhrius.  Crod  5  xv,arramcnri  futonj 
fol.5>o-  b        3x,aIuminisfci(Ti  5Xiij,myrrhc5iij,opij  5iij,omphacij  5 iij,  chalcitjdi*: 5 11),  i;umi  5 xv.  Tnris  omni 
bus  vini  falcrni  aufrcri  quod  fatis  cit  aitunde,Sc:  vt  collyrium  tcrc ,  indcqj  m  paihllos  omnia  redi- 
ge.  Vfu  verd expcrenrc  pofca  aur accro  diluris  vrcre.    C  Mal.t^ma ad  Captru Dolorem.  /F.ruginis  ra 
lilfs  5  iiij,a'ris  vfti  5  l^fquamx  ftomomatis  ferri  5  rj :  cimolia?  5  inj,  calciridis^iirj^pumiciscrudi^nrj: 
tcrebinrhmaS  j,cera*5xxxvij  cxdimidia,olci  vercriscyarhosij.  Aridisrenuiffimc  rririsliquefcibi 
Iia  liquefacta  afiunde,  emol!i,ac  vreie.Quod fi  durius  vidcatur  pharmacd  oleo  amygdalino  cmol 
liro.    Hacquidem  pharmacaHcras  adcapitisdolorem fcripfit.  Vrunruraurcmeisquidamcria 
ad  hemicranicos  dolorcsjquemadmodum  etiam  alijs  mcdicamcntis  qua*  pradicti  viri  ad  inucrc- 
ratos  capitis  dolorcs  deftinaucrunt.Non  tamen  pcr  cmncm  frontcm  pharmacum  cxtcndunt,fed 
B  per affectam  foliim  partcm.    Carerum  ex  praccepronbus  noltris  quifpiam  hoc  pharmacum  ad 
U.j,  Ei.m.c.    inueteratas  hcmicraniasin  vfu  habcbar.    CPiperisalbi  drac.ij,crocomagmatis5ij,cuphorbij 
j Jol.  1  ji.f      drach.dimidiam: vtere.  Porrd de euphorbi) facultatc iam mihi relatum  eft ,  qudd ciro  cxoluarur : 
quarc  in  ciufmodi  pharmaca  no  vetus  conijcere  oportet.Dicftum  etiam  reces  albidius  elfc,  quod 
vero  inuetcratum  eft,Hauioris  aut  pallidioris  coloris  reddi.  Vcrtim  1 1  non  valde  vctus  fit  cuphor- 
bium,fedduorumaut  rriumannorum,duplum  eiusadijcics,  hoceftdrac.j.  Qucmadmodumau- 
temeuphorbium  rcccnsconijcicndumcft,ticiridcm  ftercoriscolumbini  drachmadimidium  ex 
columbis  montanis,quas  in  turribus  nutriunt  fibi  ipfis  victum  quarentes,  non  velut  qua*  in  vrbi 
bus  intra  domos  nutriuntur.  A  t  vcro  cV  atramenti  fcriptorij  a*qua  portio,hoc  cft,drachmcC  dimi- 
dium  adcolumbinumftercusinijcitur:atque  adhancremnoftrum  Pergamcnum  pra*ftat,co.n, 
femper  praceptor  nofter  vtcbatur.  Aut  lgitur  lllud  ipfum  ex  Pergamo  atramentu  mijccrc  opor- 
tet,aut aliquod  aliud optimc  prapararum. Atq^ ita  omnibus  his miftis  SC  probe  fubactis accto  qj 
acerrimo  imbutis  ac  dilutis  temporis  mufculus,5C  dimidium  frontis,3£  affecta  capttis  pars  lllinen 
da  eft.  ^iitud Pharmacum ,  cjuod non  Jolum  m  Hemtcrania  ,Jed  C?"  in omni  Inuererata  Captrtt  affecltone  illini^ 
tur :  In  Captrvs  cjutdem  dolore  ,per  omnem  jronrem :  In  Hemicrama  l/ero  per  medtam  capiris  partcm  ajfcciam. 
C  Croci  drachmas  xv,  atramenti  futorij  drachmas  decem,  aluminis  fcifli  drac.  txiij,  myirha*  drac.  -\mttxtn  ejl 
iij ,  opij  5 ii),  chalcitcos 5  ;ij,omphacij  5  iij,gummi 5 xv.Omnibus  tritis  vinum  falernum  adijcc ,  8C  if. 
rurfus  vt  collyrium  tcra*,deinde'que  in  paftillos  redige.  Vfus  verd  tcmpore  pofca  dilut os  aut  acc 
toilline.  ^iiiud  ad  Eajdem  ^ifjecitones.  Scammoniadrac.vj,croci5i),coma*hedera*5  vj,fulfuns  vi- 
ui  drachmas  quatuor,  feminis  anifi  drac.viij,  fcminis  apij  5  viij,  diligcter  trita  cum  ocymi  fucco  in 
paftillos cogito.  Hoc  pharmacum  multo  rofaceo  dilTolutum  capitibus  lethargicorum  ngadis  fic 
commodum.  ^iitud Phxrmacttm  non  tjjdem  folum  conueniens  ,Jed 0*  Vertigtnofis  auxtltarc.  Radicis  peu- 
cedani  drachmas  quatuor,  iridis illyrica^ ij ,  aruginis drachmam  vnam ,  acori 5  j,  fphondilij  5  liij, 
pipcris nigri 5 lj  5d dimidiam,caftonj 5  ij    dimidiam,  fcrpilli  5  iiij  cV dimidiam,  myrrha 5  ij,  bac- 
carum  lauri  numcro  xxxv,  ruta*  viridis  5  viij,menra*  viridis  drac.quaruor,  opi)  drachmam  vnam . 
A.cetoexcipc,cVinpaftillosredige.Vfuexigcnteaceto  bC  rofaceo  dilutos  llline.  Vcrum  cerato 
rofaceo  exccptum  hoc  pharmacum  vt  malagma  imponitur.    C  Pdfltllus  non  folum  Hemicr.tnta  labo* 
ranttbtts  commodu6,Jed & Cuxendicum  morbo  affechs  auxdtam.  Thapfia*  5  iij,  cuphorbij  drac.  quatuor, 
lafcris  iiue fucci  mcdici  drach.iij,myrrhe drac.j,opopanacis  drach.j.  Simul  contufa in  paiiillos  co 
gito,quos dcinde  vfus  tempore aceto  tntos  lllinito.    Hac  quidcm  compofita  funt  pharmaca . 
D  bape  vcro  dC  ex  tcpore ac  improuifo  pharmaca  prcparare  coacftus,limplictier  cuphorbi j  lllitione 
vfusfum,cxiguaccracompagisacquirenda  gratia  adiecta.  Sufflcitautem  inhbram  olciiiucfa' 
bini,iiue alterius ei  propinqui,cera quadranrcm  inijccre,  &C euphorbij  vnc.  j :  atque  ex  hoc dimr- 
diam  frontis partcm  illincre,vna  cum  tcmporis  videlicet  mufculo.  Catcriim  m  quibus  fufpido 
nem  habueris  acalidis  vaporibus  aur  humoribus,dimidia  capiris  partis  hcri  dolorcm.in  his  nc  ad 
moueris  hoc  pharmacum :  Iis  vcrd  qui  ob  frigidas  caufas  mfeftantur,  commodiffimum  adeo  eft , 
vt  faepefemel  anrebalneum  lllitum ,  quam  citiilimc  aftedioncm  pcrfanct,  vt  a  balnco  omnino  fa- 
ni  egri  euadant.  Iuuat  etiam  hos  fi  olcum  tepidum  in  aurcm  inftilIctur,modico  euphorbto 
ad  oleum  inicdo : Nimirum  ad  libram  olci  vnam , euphorbij  vncia  dimidia ,  li  va- 
lidum  euphorbiumexiftat:fi  verd  non,etiamampliusin!jccre  con- 
ucnit.  Vertim  in  corporibus  molli  ac  tenero  fenfu  prg- 
ditis ,  etiam  fi  minus  cp  dimidiam  vndam 
tnieceris ,  mehus  rcs  procedet. 

Quinta  ClalTis.  S  S  S  S  S    iiij  Gal. 


GALBNI    DE    COMPOSITIONE  MEDI- 


CAMENTORVM    LOCALIVM  SIVE 
SECVNDVM   LOCOS    LIBER  TERTIVS 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Docet  Medicamenta  ad  Aurium  &Narium  Aifeclioncs. 

De  lAurmm  ^4jfcSiionibm^ob  Quptcaufat  ^luresdoloreafftgantur.  C^4P.  1. 

Vrium  dolores  aliqui  ex  frigiditate  fiunt,  quos  fane  i  n  peregrinationibus  a 
frigidis  vcntis  perflati  patiuntur.  Aliqui  verd  ex  balneis  frigidis,cVquibuf' 
dam  medicatis  aquis,oboriutur , in  quibus  quidam  ob  dclicias lauant :  qua> 
quam  fint  qui  cV  ob  corporis  comoditatem  id  faciant.Fiunt  cV  auris  dolores 
ex  inHammatione ,  interdum  quidc  folius  circa  meatu  cutis ,  interdum  vero 
in  profundu  progreiTa,  qn  videlicct  neruus  auditorius ,  ad  inttamatam  afte-  F 
(ftione  perucnit.  Qua  vcrd  roneinflammatio  partes  inflammatas  diftendes 
dolorem  producit,iuxta  eundem  modu  et  flatus  vcntofus  tranlitum  non  ha 
bes  dolorem  excitat.  A t  verd  ccnfimilis  dolor  eft  ex  ferofis  cV  faniolis  humoribus  in  corpore  au- 
rium  generatis  ei,qui  ex  mordacium  humorumillapfu  forinfecus  faclo  contingit. 
De  Dolore  ^Aum  ex  Frigtditate. 
Dolorcsquidem  igitur  a  folafrigiditate  obortos  calfacientia  quacclerrimc  curat.  Atq^  inhuc 
vfum  quofdam  ruralcs  homines  magnasccpas  exculpercvidirdcindeolco  easexplcre,  cVinfer^ 
ucnte  cinere  modcratc  calcfaccre ,  atqj  ita  auribus  infundere.  Quofdam  verd  non  ccpas  tantu  fed 
cV  alliu  in  olco  cotudcrc,vcl  fcrucfaccre,atcj3  ita  infundcre  vidi.Ego  verd  cuphorbio  oino  cxi^uo 
ad  multum  vetus  olcum  admifto  vtor,vclut  et  pipere  exquifitiffime  trito:aurium.n.dolores  afri 
giditate  induclos  eiufmodi  calcfacientia  magnopcre  iuuant.  Prodeft  ct  Amaracinu  oleum  eis in 
fundi,cV  optimum  nardum,cVquod  apud  Romanos  Fohatu,itcm  c^quod  Spicatuappellaf:pro 
defteiscV  Comagenum.  Atq^firutamquoqs  oleonon  adftringenti  ampliuscptenuiumpartia 
incoxeriSjVclutclt  Sabinum,magnopcrciuucris.  C  De  Dolorc  ^Aum ex acjuamedtcata.  Cuverd 
ex  aqua  mcdicata  quippia  circa  auditorium  meatu  cotineaf,  oleu  affidue  infundere  couenit ,  quo  G 
ipfum  eluamus : dcindc  Iana  molli  cxtergcrc,rurfus qj  infundere.  Magnificc  aute cos  mitigat oui 
cadidu  quo  et  ad  Iippitudines  v  timur,itcm  q$  lac  mulicbre.  Manifcftu  verd  cft,quicquid  "adhibe  A.Lj.fVi 
tur,mcdiocriter  calidu  ec  oportcre.  Plurimu  wuanf  quoq^  ex  adipc  anferino,atq3  item  vulpino,  5<fo1,  t}  J 
De  Dolore  ^4umex  Inflammatione  oborto. 
Quovd  fi  inflammatio  adfit,optimum  ad  eam  pharmacu  vnguentum  nardinu  cum  cxiguo  ba- 
filico  appellato  pharmaco  infunditur:idemct  tetrapharmacu  appelIatur:cV  Commagenu  quoqj 
aptum  cft:S^cxadipibuspharmacum,cuiuscompofitioncmpaulop6ftdcfcribam.Cogete  verd 
dolore  neccflarium  cft  ctiam  ijs  quar  fenfum  ftupefaciunt  vti,quemadmodum  etiam  in  rjs  qui  [co^ 
Ium,aut  rencs,autquacunqj  tandem  partem  aftccfti  vehementi  dolorc  affliguntur,facereconfue- 
uimus.MifccturautemopiummuIicbrilaclicVouicandidOjquaeipfa  cV.per  fefxpe  aurium in^ 
rlammationibus  profuerc.  Mifcetur  cV  caftorio  opium.  Veriim  multo  ante  vfum  tempore ,  fiue 
pari  pondere,fiue  duplo,caftorio  admifccatur,prxparatum  id  ctTe  conucnit:  cV  mifcetur  quide  in 
vchemcntifTimisdoloribuspari,inminoribus  verd  dupIo.Liquor  verd  quohaec  diluuntur,ex 
mufto  fapa  fit: multo.n.magis  qj  dulcia  vina,dolorem  haec  fedat.  Statim itaqj in  principio  praedi^ 
cfta  pharmaca  diligentcr  trita  cum  fapa  mifccantur,caftori u  quidem  diligenter  prius  tri tum  cV  lae  H 
uigatum,papaueris  verd  fuccus  ipfa  fapa  diiTolutus,atqj  ita  haec  tria  mifta  probe  laeuigantur.  De^ 
inde  vcrd  vfu  poftulante  rurfus  fapa  diluantur  in  eiufmodi compagem ,  vt  per  aurifuforia  fpecil' 
laadluccrnamtepefaclainfundipofTint.  Vcrumegonullumpharmacumdolore  vexatis  infun 
do,necp  etiam  per  lanam  inftillo:  vtpote  qui  cxperientia  edoctus  fim,q>  praeftat  necp  omnino  con 
tingere  doloris  tempore  auditorium  meatum :  fed  per  auriculare  fpecillum  lana  molliflima  obuo 
lutum  dolore  vexatos  foueo :  pharmacum  cjj  ita  moderato  tepore  in  aurifuforio  fpccillo  praepara 
tum  inijciOjVtinterrogato per  nos  aegro ,  num  tepidum  ei  videatur,  cVnumcalidiusipfumferre 
poITit,ad  tantam  caliditatem  procedam,vt  nihil  amplius  offendat.  Tinclum  itaque  in  hoc  modo 
praeparato  pharmaco  fpecillu  ad  principium  meatus  moderate  imponi to,cV  in  altum  defluere  ex 
eo  pharmacu  permitti  to :  QC  poftea  iterum  i  terum  c]$  cV  farpius  tingi  to,idem  t\i  facito  nullo  tempo 
re  intermifTo.Palam  eft  autem  cum  hoc fi't,etiam  foris omnino  aliquid  eftiuxurum  efle ,  expleto 
nimirum  toto  auditorio  mcatu :  hoc  igitur  quantum  pofTibilc  eft  moderate  excipe,  nec  aurem  co 
tingas.  Poftquam  verd  probe  foueris,meatum  pharmaco  expletum  finito,cV  mollem  lanam  fo- 
rinfecus  tum  meatus  ofcuIo,tum  vniuerfae  auri  imponito : atq^  vbi  rurfus  fomcta  adhibere  opor^ 
tebitjincumbentem  foris  lanam  leniter  tollito:rurfus'quefimiliterfoueto,quantum  poflibile 

fuerit 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    III.  14, 

A  fucrit  diligercr  cuuens,ne  vcl  audiroriu  meatum,  vel  aliam  cppiam  auris  partem,  arringas.  Ad  hoc 
vero  praceprum  maximc  animum  aduertas,  vrpore  quod  omnium  potiinmum  Gcin  aurium  cu^ 
rarione.  Fomenra  vcro  fianr  pcr  ca  que,velur  dictu  cfr,doIorcm  fedanr,qualc  cft  oprimum  Nardi^ 
num  vnguenrum  pauciflimo  m  co  rcrrapharmaco dilToluro.  Deindc  er  Comagenum  cV  Sulinu, 
&l  pretiofa  diuirum  muliercularG  vngucnra.qua  ipfa-  fpicara  8C  fohara  appellanr.  Sunr  aur  fpiffio 
ra  q;  vr  infundi  queanr :  quaproprcr  per  nardinum  vngucnrum  ca  dilToluerc  oporrcr :  cV  a-itaris  te 
pore,cx  fi  caloris  fcnfus  a-grum  circa  lnflammara  aurem  infefrct,pcr  rofaccu  bonu : aur  fi  hoc  non 
adlir,amygdalinum.  Memmens  aurc  quod  bonum  fempcr  rofaccum  dico ,  in  quo  plurima  ro£c 
macerara-  iunr :  veriim  oleum  in  quo  bac  maceranrur,omphncinum  lir  ex  crudis  oliuis  6V  nec  dum 
penirus  maturis  expreflum,cirra  falis  additioncm  praparatum.  Immo  necp  er  aliud  quiccj  ad  rofas 
conrjciatur ,  quemadmodum  llli  faciunr  qui  fpiflamcnta  ltymmata  Grads  appellara  addunr,  qud 
videlicet per  multum  tempus  ipfum  rofaceum  odorarum  pcrmancar. 

De  Dolore  *Aum  ex  Flutu  ~\entofo,aut  Craf\>  C7*  1  ijcofis  humortbtis. 
Si  vero  flarum  vcnrofum ,  aur  craflum  aliquem  6V  vifcofum  humorem ,  qui  rranfirum  non  ha^ 
bear,inclufum  efle  conieccris ,  eriam  ex  pharmacis  ab  obturationc  libcratibus  quippiam  admifcc. 

B  Arhficiofa  enim  coniecturacaufarum  dolorem  efHcientium  tibi  contingcr,fi  rum  pra-grclTa,tum 
prafennapercunaarusfuens.Frigidirare.n.anreg^ 

rd  capius,  abis  q;  piruirofis  cV  mah  fucci ,  frigidi  cV  craiTi  humores.His  enim  fi  frigidiras  accedat , 
doloresconringunr,  cis  nimiruqua*  priusdifrlabanrur  proprer  dcnfitarcm  inclulis  cx  rerenris.  In 
J.t.tt.e.57.  hisigirurfpumanirri,cVninumipfummolle,eiufmodiq3aphronirrum,cVoleum'amygdalinum 
>U>4-g  appcllarum  rarionabilitcr  rn  auricularia  pharmaca  mifcenf.Ex  hoc  genere  album  item  ac  nigrum 
veratrum  eft,cx ftruthium,ac amygdala*  amara*,  cV  ex  rnbus ariftolochiis  quacuq;  fucrit ad  manu, 
cV ins Ulyrica.Iniicies aut cV cinnamomu  11  habuens,aut  caliam  1II0 non  prafente,  tu  cam  qua  Zi 
gcres,tumquaMetodcsappellatur.Itemcarpeiium,quodpIurimuin  SidaPamphylia*nafaf,cV  •  dU 
obid  viliffimo  prerio  vendirur.Quinrusfane,cu  cinnamomiinopia  eflcr,  carpefium  pro  ipfo  inie 
citduplopondcre,  velutaliquieiuslococafiam.  Ca*rcrum  aurium  meatusab  obrurarionclibe- 
ranr  cr  qua  lapides  in  renibus  arrcrunr,omniaqrinfuper  rcnuium  paruum  citra  mordacirarem,vc 
nc  dolorem  exacerbent.Ex  quorum  numero  elt  et  cucumcris  fylueftris  radix,item  q;  bryonia*,  cV 
ari,cV  dracunculi,ac  ccntaurea*,cV  polri,cV  omnino  omnium  amarorum :  drra  mordacirarem  naqj 
bC  abfqj  moleftia  expurgant  hac  meatus,diliiciunt'que  cV  dilTecant  obturara.  Vcru  m  ob  id  mulra 
C huiufmodi  excpla  fcribo ,  guis  fane  omnia  m  libris  de  fimphdum  pharmacorum  faculranbusre^ 
mlerim ,  q>  videliccr  omnibus  rerra*  locis  remcdrjs  vos  abundare  volo,  vr  ipforum  mcmoriam  in 
prompru  habearis.  Alia.n.inalrjs  regionibus  abundanr,  cV  mehora  iis  qua*  alibi  nafcunfcxiitunr. 
Alioqui  fane  ex  adipibus  compofirum  pharmacum  ubi  fufficicr,cV  ex  limplicibus  quacuncjs  pau 
lo  anre  recenfui  doloris  mirigauua.  Mirari  porrd  fubir  medicos  qui  cirra  difrincrionem  ad  au- 
rium  dolorcs  pharmaca  quedam  confcripferunr.  Qua*  erenim  a  frigidirare  dolenr.pcr  calfadenria 
celerrime  curanrur :  fi  verd  a  mordaci  acredine,aur  a  pulfauli  inflammarione,doIor  har,maximum 
demmenrum  conringer,fi  eiufmodi  pharmaca  adhibeanrur.  Arqui  modcrara*  inflammariones  bC 
non  pulfaulcs  er  per  eiufmodi  pharmaca  curanrur :  quale  efr  acerum  cu  rofaceo  repcfactum,vrnfqj 
diligenrer  iimul  commixtis.  Sic  cuam  Glaucium  in  cote  medica  cu  accto  tritum  modcratis  inflam 
imuonis  doloribus  prodeft.PraTrct  aurc  pafnllum  cx  glaucio  mulra* fane  vuliraus  pharmacum , 
prius  praparatum  habere,qui  fit  ex  glaucio  probc  cum  aqua  pluuiali  trito,  deinde  rn  pafhllum  re 
dacto  et  exiccato.  Si  vcrd  fragilius  videatur  glaudum  q  vt  in  paftillos  forman  polfir.parum  gum 
mi  ci  addcs:  (uffictt  aur  id  duodcamam,  aur  quinram  cV  decimam.glaucn  parrem  clTe.QuincV col 
lyria  ex  glauao  eodcm  modo  cum  accto  tnta,  eis  profunt  auribus  mftillata ,  atct,  his  nihilo  minus 
D  collyria  ex croco.  Hac  quidem  lgitur funt  doloris  5c  lnflammarionis  remedia.  Carerum  dc  aliis 
aflectiombus ,  qua in aunbus  oboriunrur ,  vbi  pharmaca  qua*  pcr  cxpencnuam cognoui  reccn^ 
fuero,ira  deinde  ad  ea  qua*  a  prionbus  medias  fcnpra  funr  rranlibo* 
De  V 'tcertbitf  ^iurmnu 

Vlcera  aurium  recenua  rum  Glaucium  folum  cu aceto  tritum,vt  iam  dictum  cir,curat,tum  col 
lyria  cx  eo  omnia,et  collyria  cx  croco,cV  ex  rolis  medicis  appellara,  velur  cr  quod  N1I0  mfcribirur. 
Curar  irem  ea  Damocraus  collyrium  ex  myrrha.  Qua*  verd  pure  manant  citra  dolorem,  atquc  id 
modcratc  patiunf ,  per  cadem  curanrur.  Vcr um  qua*  forrircr  affligunrur ,  per  eiufmodi  qualis  cft 
paltillus  Andronius,cV  pafnllus  Mufa,cum  fapa  cV  exiguo  aceto  dilurus.ln  quibus  componcdis 
varicrasrurfusdicctur.  Vbi  verdcV  hac  a  malo  vincanf ,  fcoria  fiucrecrcmcnro  fcrri  ad  plurimos 
dicsin  SolccumacerrimoacerornracVlauigara  confidenrervrcrc:eriamliprarer  rarionemvi^ 
dcarur  aurem  acernma  pharmaca  fufrincre  pofle,  quam  paulo  anrc  dixi  ncqj  molliifimorum  infu 
forum  admononem  SC  allapfum  cirra  molcfuam  fufunerc,  fcd  cVhatc  lpfa  oflendcreipfam  vidcri. 
Dc ^fsidicndi  D:fficult4te}et  de  Somtu^Aurium. 

Refratitaque  adhucdcaudicndi  difTlcultate,cVdcfono  auriumdiiTercre^quariihilcumdo- 
loribus  cV  vlccnbus  communc  habcnt.De  quibus  dcinceps  dicam ,  vbi  prius  compofitiones  au. 

ricularcs 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


riculares  a  celeberrimis  mcdicis  magnificc  laudatas  rcccnrucro,  iuxta  quam  rationem  eascompo-  E 
fucrint  tandcm  illi,inino  ab  ea  quam  Heras  fcriplit  fumpto. 

Compofitto  ^Jurtculans,  Herx. 
Hcras"quide  igit  ita  lcnplit.  C  Compofnio ^Aurtcularts  ad omncm  Dolorem,omne(j;  ~\\cws.Hac  in  Fe*  A.l.  j.fiu 
brtentc cjuotU  yfiti fum,  CjT* ob  dolores cleltrante,  &f(£liatcr fucce\itt.  M/rrha; drach.i ,  tliuris  drach.  iii  alii  *°'5  s  1  1 
vrjjfpuma:  nitn  drach.irj.croci  drach.iiii  ah)  i,fucci  papaueris  drach.nj,chalbani  drach.ii,  amygda^ 
las  amaras  delibratas  xx :  aceto  excipito.  Vfus  vcrd  tpc,ti  quidem  dolor  adlit,rofaccodiluta  lnlhl- 
lato :  fi  vcro  audiendi  dithcultas  adlit,accto.  Heras  itaqp  vnum  hoc  pharmacum  fcriberc  contc- 
tusfuit,ad  omncm  dolorc,acaurium  cxulccrationcm,remcdium.  Ego  verd  dolores  pcr  pharma- 
cum  cx  adipibus  conftans,^  pcr  nardinum  vnguctum  tctrapharmaco  admiiio,lenii  1  dico,vna  6,3 
dC  aficciiones  iplas  luuan, vclut  ct  oui  candido,ck  lacle  muliebri :  pcr  papaucns  vcro  fuccum  miti 
gan  lolum  dolores,nihil  cj3  uiuari  afteclioncs.  Veru m  pcr  accidens,non  primario,  ctiam  affecfiio- 
nes  lnde  opcm  icnure  quis  diccre  polfit:  fcdato  enim  dolore ,  dC  fomno  confcqucntc,  natura  affe- 
chones  doiorem  erficientes  concoquit.  C^tcriim  vlcera  in auribus  omnino  cum  glaucio  ex  aceto 
curaui :  qucmadmodum  ct  qug  cum  Huxionc  aut  purulentia  conliftunt,pcr  paltillos,  a  mitioribus 
aufpicatus,qualis cit  Polyida?,cV poft cum  Andronius ,  dC  ab  1II0  Bithynus appcllatus ,  cui  limilis  F 
cli  mcus,hoc  elt  cx  charta  vita  conltans,cY  vclut  ego  iudico,eo  et  prarliantior.Minime  verd  fcm- 
per  oium  vfu  opus  habcmus,  fcd  lurficit  omnino  vnus,  li  quisipfo  vti  norit,  aliqh  quide  pcr  iapa 
diluto,li  quidcm  mitius  rcdderc  pliarmacum  velit:  dC  rurfus  pcr  vinum  dulce,  dcindc  per  acetum 
non  acrc,deindeet  per  acre,ac  poitremo  pcr  longc  acerrimum.Quapropter  cum  per  eiufmodi  mi 
fturam  alia"s  alitcr  parabilcm,huiufcemodi  pharmaci  vehcmcntiam  exoluerc  polfis,  fortiffimum 
tantiim  prxparatum  habcrc  potcris.  Vcrtim  mirari  rite,  velut  dixi ,  licct  plcrosqj  medicos ,  qui 
citra  dilcrimcn  omnigcna  aurium  doloris  pharmaca  confcnpferunt,ca  cj3  commifcuerunt  in  vnu 
ordinem  rcdacfia,qua:  vel  maximecontrarias  habentvires.Quemadmodumftatim  (avetenbus 
cnim  aufpicari  praritat)  Apullonius  Herophilifeclator,in  parabilium  pharmacorumdefcriptiO' 
nc,in  pnncipio  quidcm  hbri,capitis  doloris  rcmedia  fcnbcns,  primum  omnium  ca  quae  ex  ardo- 
reobortoconucniunt;locauit:Deindcconfequcnterea,qucdolori  congruuntcxfrigtditate:De- 
indc  ca,cjua?  cx  ebrictatc  dC  mcri  potu  oborto  medent,fic  enim  ipfc  appellauit.Quarto  loco  ca  que 
plaga: aut calui  dolorcs  capitis induccntibus  adhibcnda funt,fubiccit. Et poftremum  mxta iliius 
pra:lcriptum  ca,qtuc  ad  tcmporum  S>C  totius  capitis  dolorcs  citra  manifeftam  caufam  obortos  con 
ducunr.  Vcriim  111  aurium dolore  nullam  omnino appofuit difiincftioncm,fed  limpliciter,  Ad au  G 
num  uolores,tituIo  pra'fcripto,deinccps  pharmaca  rcccnfct,aliqua  calcfacicntia,ahqua  rctrigcra- 
tiaAiu  dam  humcctantia,  quardam rcliccantia:  cV luxta fccundas facultates ac qualitatcs , aultera, 
aco  b.i^mai  a^criajacidajialla :  Sc  ad  hzec  1  nfuper  alia  difcutientia,alia  adftnngcntia  SC  cogenna,  ac 
1  cpcHcnna  iniiuxioncs,alia  cxtrahetia e  profundo  corporis,alia  ab  obturationibus  liberantia,  alia 
rcpurgantiacY  extcrgentia,  alia fenfum iiupcfacientia. Si  quidcm igitur  vna aftedio dolorum cft 
cauia;i\uioiiabilecltciiam  vnamellc  remediorumipliusfacultatcm:fi  verd  multa,tantum  reme^ 
diorum  numcrum  clle  oportct,quatus  elt cfficicntium  caufarum.  Ciim  ltaq^  Hcrophilus  diitm- 
dionesin  tantum,vt  haudlciam  ii  quisalius,laudct:ipfe£]3  Apolloniuscapitisdoloris  pharmaca 
diftinctc  ici ipfcrit: magis  vticp mtror ,  cp circa auriu  dolores  lta indifcriminatim  omnia  traCtauit» 
Et  qumtum  mluper  pharmacorum  gcnus  pcnitus  indiitinctum  reliquit ,  lllud  fcilicct  c]uod  po> 
ftrcmum  ad  capuis dolores citra  manifeftam  caufam  obortos  defcripiit.Quanq;  SC  huiuimodi  ca* 
pitis  dolorcs  nccelle  iit  pnmum communibus  generibus  caufarum  dolores  efricictium  iubiccfios 
cllc,(olutioni  vidclicet  continuitatis;aut  intemperiei,quemadmodum  a  nobis  eft demonliratum : 
deinde  ctiam  ijs,  qux  has  iplas  operantur.  Quaz  omnia  a  mc  propno  huic  rei  bC  tractationi  loco 
funtdeterminata:Nunc  autem  eorum  quxadauriumdolorcs  pertinentfolum  mentioncmfacia,H 
cum  omnium  poftrema,velut  faepe  in  methodi  medcdi  libris  diclum  eft,hgc  tractatio  exiftat.Ete- 
nim  curandi  methodos  lllic  tradens,vnum  atquc  alterum  particulareexemplum  appofui,  multi^ 
tudine  pharmacorum  qua'  ex  multis  compono,in  prxfentem  tractationem  reiecra.Quare  mcde- 

t  Excod.ye-  dimcthodum  de  Simplicium  pharmacorum  facultate libri xj [meritd  praecedunt:poii  hos  verd 

tnJHpmif.Fel  xiiij de mcdendi Methodo riteconfequuntunhis demum de  Compofttionepharmacorum libri, 

l/ere  iffum  cu  quos  nuncin  manibus  habemus,fuccedunt. 

prro  tum  ex  Qu£  ^ipoUomm  ad ^urium Dolores  fcripfertt. 

wflammatio-  Qyod  verd  Apollonium  deliquilfe dixi ,  in eo  quod  non diftinxerit , in  quali  aurium  dolorc 
ne  obortos  dob  vnumqUOc\c$eotam  quae  defcnbit  pharmacorum  vttle  exiftat ,  ne falfd  virum  reprehendifle co^ 
res  angcu:  tn  .u.^uar  ?  ex  paucjs  exemplis demonltrabo.Ciim  enim  pracfcripliffet ,  vt dixi ,  ad  aurium  dolorem 
X^-^mordt  miunc^eP^aJiater  ea  ^13  fcriplifTet,  ''Anferinum  aut  gallinaceum  adipem  liquefacftu  fenfim  inftilla.  A.l.i.£4* 
cibushumori-  itiriuideinccpsfcribit,Feltaurinumautcaprinum  cum porri fucco inftilla.  Adepsquidemigit  fol.84.tl 
butfdltfmt,  bcrum  que  dixi  animalium  maxime  mitigat  omnes  affediones  dolores  inducentes,fimul  6,3  ipfa- 
ntdlam  opem  rum  aliquibus  magnihce  auxiliatur:]"  Fel  verd  ipfum  cum  porro,  tumexinflammatione,tumex 
femnt.        aci  ibus  S>C  mordacibus  humoribus,  obortos  dolores  augent:  folos  aute  iuuant  ob  obturationem , 

aut 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    III.  142 

A  aut  frigiditatcm  inducftos;  fiue  ob  nudam  intcmpcricm  frigiditatis,foIida*  partes  dolore  vcxcrur : 
iiue proptcrea q> in  ciufmodi  afteaionibus  vcntoii  Hatus c\  frigidi  humores  gcnerentur , cxcerni 
autcm  prohibcanf  proptcr  connncntis  corporis  condenfationem,citra  lnflammationem  faciam. 
Vbi  cnim  ab  huiufmodi  acribus  cV calidis  pharmacis  doloru caufa? fuerint exclufaf,  curatio  fimul 
cV  doloris  fcdano  contingit.Gallinaceus  itaq;  ct  anfcrinus  adcps,ii  quidcm  cuacuatum  corpus  in* 
uenerint,cV  humorem  qui  lnrlammatam  artectioncm  cxcitat,non  amplius  inHucntcm,duabus  ra- 
rionibus  tum  mitigandi,tum  curandi.profuerint.  Si  vcro  inHuentc  adhuc  cauia  adhibcantur,  affe 
«ftioni  quidcm  nihil  auxiliantur,lcniunt  tn  doloris  acccifionem  hue  fymptoma,  qucmadmodum 
ct fi  ob  humorum acredinem  mordacitas  contingat.  Vcnim  fcl  cS  porri  fucco  nunq; in  ciufmodi 
affectionibus  quicq;  commodum  efficerc  potcit:  quemadmodum  nccp  piper : Et  tn  co  ct  medicu 
quendam  vfum  fcio  in  muliercula ,  cx  calidarum  natura-  fpotc  aquarum  vfu  aurcm  doIcnrc.Cum 
enim  per  omnia  parabilium  pharmacorum  Apollonn  libris  hdem  habcrct ,  cV  iam  ante  fodiater 
faepe  ex  pipcrc  rcmedio  vfus  elTer ,  etia  tunc  fperauit  fc  rn  auns  dolore  opi  tulaturum : vcrum  adco 
ab  ipfo  exaccrbata  eft  muliercula,  vt  paru  abclTet  quin  fc  ipfam  ftrangularct.  Scribit  uaq;  Apol 
loniusinhuncmodum:  G  Pipcrin  vinofcrucfactum  tcrito,cVmediocricraffitudincinitillato. 
. f  4 1 1  c,  B  Scribit aut  confcqucntcr  poft  hoc ct  harc:  Lycio/  cV papaucris  fucco,  pari  pondcrc Iactc  muliebri 
L«J*^  dilutis  vtcre.  Ec  poft  hoc rurfum  aliud,  hoc fcilicct:  Caftorn  cV  papaueris  fucci  par  pondus  ln  te- 
fta,prarcipuc quidem  Attica,iin minus,Romana,  torrcfacito :  cV  tnta  paffo  diluta  initillato.  Phar 
maca  igit  cx  papaucris  fucco  oia  fenfum  ftupcfaciunt: cY  ob  id  fane  neceffano  cogimur  lpfis  vri , 
vbi  nullum  aliud  mitigatiuu  opcm  tuht.  A  t  vero  cx  pipcre  pharmacu  altcrius  gcncris  cft :  Qiicni' 
admodum ct quod  cx  adipibus  conftat:Et  vclut id quod  deinccps fcriptu  cft  hoc modo:  Galba^ 
num  fufino  vngucnto  diluito.cV  mel  ac  rofaccum  admifccto,  atq;  lanam  fordidam  auriculano  fpi 
cillo  obuolutam  in  eis agitando  imbuito,  cV  tcpefacta inl nllato.  Difcufforium  cft  citra molcftiam 
hoc  pharmacum,inHamationibus  conducens ,  tn  quas  ni  h  1 1  amplius  influit.  Probc  ct  fccent  in  rjs 
qui  ex  frigiditate  dolore  vcxanf.  Ca?terum  qua-rcr  fortalTis  aliquis,  quam  ob  caufam,cu  no  folu 
ApoIIonius ,  fcd  alrj  ct  quidam  cclebres  viri,  papaueris  fuccum  5C  caftonum  torrcfiCv-re  mfferint , 
qud  vidclicct  vchcmcntia  virium  ipforum  minueretur ,  ego  ad  priorem  mcum  fermoncm  ld  ap^ 
poncre  reliquerim.nimiru  fupra,  cu  auris  doloris  curandi  roncm  fcribebam.Huiccgo  refpodebo 
in  hunc  modum :  Caftorium  quidem  igitur  neq;  omnino  torreri  operarpretium  cxiitimo :  ncque 
enim  tanqj  fenfus  ftupefactiuum  ad  papaucris  fuccum  admifccmus,fed  ob  contrariam  olno  ratio- 
C  nem,  vt  videlicet  vehementiam  rcfrigcrandi  facultatis  m  eo  obtundat.Quare  qui  papaucris  fuccu 
torreri  iubcn  t,  probe  id  faciunt :  In  caitorio  vcro  omnino  abfurde  id  pratcipiunt ,  ipfum  cnim  pcr 
feconcodoriamagrcfolubilium  cVin  fcirrhum  induratarum  affectionum  vim  habct.Abunde 
igif  fatis  elTct  papaueris  fucci  lcnitas,qua ex  eoru  compolirionis  percnnitate  comparatur,  torrefa 
ctuscnim  cfficaciamamittit.Atficaltoriomifceatur,  pcrennaretjquippemanetcVnuncabundc 
efficacia,eius  vcro  malignitas  obfcuratur :cx  qua  ct  aliqui  la?duntur,vt  obfcunus  videat per  mul- 
tos  omnino  dics,cV capitisgrauitatem  fentiant,  cV neq;  probc concoquat  cibos  t : cV  ob  hanc fane  |  In  usriqujj 
cius  malignitatem  plcnqj  medici  ad  torrefachoncm  confugcrunt.  Venim  cu  rurfus  in  torrcfacie-  jj. 
do  efficacia  iphus  pelTundari  videatur,  id  quod  faepe  fum  cxpertus,  melius  ellcexiftimaui  intoftu  "  1 
quidem  mifceri ,  fed  poit  tepus aliquod  muctcrata  ia  copolitione in  vfum  adfumi.  Ha?c  ltaq^ex- 
tr^  rem  dicta  funt,fed  quar  tn  vtilia  cxiitant.Carterum  vt  ad  ld  quod  propofitum  erat  rcucrtamur, 
non  parum  noxx infcrunt illi qui indcrinitis  pharmacorum  defcnptionibus fidem  per  omnia  ha 
bent.Porro  multi  alii  luxta  eudcm  modum  in  plcnsq;  tii  locis,  tum  affectionibus  indefinita  phar- 
macafcripferunt,neq;cognoueruntquantam  vim  habcat  certadiitinctio  adartiscoftitutionem. 
In  quibus  fane  nihil  miror  q»  omnia  indifcriminatim  cofudcrunt ,  qucmadmodum  ln  Apollonio 
D  Herophili  fcctatore  mihi  accidit :  vtpote  qui  nont,q?  iubeat  Herophilus  i^Iedicum  omnino  anni 
ti  debere,vt  fciat,quae  6c"  qualis  8C  quanta  iit  morbi  caufa,c\!  vbi  maximc  ca  domincf.qud  vidclicet 
cV  curationem  vnicuicp  conucnientem  faciat.Magis  vero  adhuc  Archigcnem  quis  mirctur ,  qui 
cV  ipfe  non  pauca  indcfinite  dC  lndiftinctc  fcripiit  ciim  in  alns  curationibus,  tum  tn  cis  prarfcrtnn 
qua;  ad  aunum  dolores  deftinauit.  Vna  cnim  tantu  m  ipfis  diitinctione  vfus  eft.a  vchcmcnua  ni^ 
mirum  &C  mediocritatc  doloris.  Atqm  &C  iplius  toram  tibi  adfcnbam  dictionem. 

Qux.  Phctrnuca  ^nhifcnes  ad ^Aurium  Dolores  conjcrtpfn. 
In  priorc de  pharmacis f m  gcnus  hbro ,  Archigenes  m  huc modum  harc  vcrba  fcripfit.  C  In 
auriu  dolore ,  precedente  alia  vicrus  rationc  quam  ad  capitis  dolorem  ordinauimus,  Si  quidc  mo- 
dcratus  fucrit,fimplicia  vngucnta  tcpida  inftilla,vclut  crocmum,aur  innum,aut  rofaceum,aut  nu 
cumamararum  fuccum,aut  calia;  vnguentum.aut  fimplicem  nardum,aut  fuimum.aut  amygdali^ 
num,aut  rofarum,aut  mali  punid,  aut  papauens  fuccum  cum  oleo  ca!ido,aut  porri  fcmen  tntum. 
Aut veratrum album cum  rofacco tritum,  tcpidum  per ftrigilem  infunde.  Aut oprj parum cum 
lacte  muliebri.  Aut  opn  fuccum  eliquatum  aim  lade codcm  modo.  At  vero  vbi  vehcmcns  lit 
dolor ,  aluus  pcr  clyftercm  validc  fubducatur,cx  fanguis  a  cubito  detrahatur,cV  quarcunquc  fimi' 
lia  adhibcantur.Indc  qj  fomcnmm  ex  dccocto  Iaun,aut  fimili  quopiam,fiat,  aut  cx  fulfure  viuo  lti 

aquam 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


aquam  infpcrfo.Exprimantur  aut  vchemcnter  fpongiae,  auribus    apponatur,  facillime  enim  ab  E 
humorc  foluunrur  aclaxantur.Quapropter  fomenta  ticca  Iongc  commodiora  cis  exiftunt,ex  fale 
vidclicctaut milio,aut  dclicatis  piIeis,molIiter'ueeffigiatis.  Aut rutam  fcruefacito,cius'quedcca- 
clum  in angufti  oris  vafculum  transfundi to,lana £]$  os cius  obturato,cV  aui  iculae admoueto ,  qud 

*  Alim  vcl     vapor  nide  per  lanam  ad  aurem  penetrare pofTi t.Quidam  in  pofca  et exiguo  oleo  rutam  coquut , 

ato^italiquoreminvafculuminfunduntjexeoqjfomentum  parant.  Poftfomcnta  vcrdaurem 
concutito,cV  balfamum  cum  rofacco  dilutum  infundito,aut  aliquod  ex  praedicftis  vnguentis  tcpi- 
dum.  Aut  aliquod aliud conucniens  ad auris  dolorem  ex  rjs,que  mox  defcribenf  imponito.  Aut 
papaucriscalicemtenuemfarinaadmifta,cVinaqua  mulfacodum.  Autpapaueris  calicemcum 
hordeaccafarinainvinococfturn.  Autfcenugraecum  aquamulfa  cocftum.  Autfemelinieodcm 
modo.  Summc  auxiliatur  fpongia ocularis  mclle  coclo  atquc  adhuccalido  imbuta ,  cV  impofita. 
Aut  ceratum  ex  irino,ftyrace ad  lpfum  admi  fto.  Egregie facit ad  aunum  dolore  aloc  rofacco  pcr- 
mtfta,cV  mellis  crafTitudi  ne  infufa.  Aut  chalcitis  vino  diluta.  Aut|perdicii  fuccus  tepidtrs  inltilla- 
lus  pcr  fe,et cum  mclle.  Autnitrumexiguaaqua  diluito,admifto  ^oleo  tepidum  lnftillato.  Aut 
ariftolochia;  radicem  cum  oleo.  Aut  veratrum  album  cum  rofaceo  tritum  tepidum  per  ftrigilem 
inftillato.  Probe  facit  opium  in  tefta  torrcfadum, hmiliter  c^caftorium,  pari  pondere,  cum  rofa-  F 
ceo  cV  paffio  ad  mcllis  fpitTitudincm  rcdacla :  in  quibus  dcinde  poft  fomentum,fpecilIum  lana  ob- 
iiolutumintingitur  cV  imponttur.  Autfuccum  foeniculi  cumaliquocx  prardiclis  vngucntisin 
principioinftilla.  Autanguis  fcnecfiamcum  calicibuspapaucris  coquitocVinfundtto,autcum 
quopiam  ex  pra*dichs  vngucnris.  Aut  garum  Hifpanum  calcfacfhim  per  ftrigilcm  inftillato.  Fa 
cit  cV acopon  fcctidum  tcpidum  infufum.  Aut  papaueris  fuccus  rofacco,  cV  cxiguo  crocino  dtlu- 
tus.  OmnibustamcnprarftatHicraaromatica  cum  quopiamcxvnguentis.  EgregicfacitcV  vo 
ratrum  album  tritum ,  cum  mclle  cV  rofacco  infufum,  meatu  pcr  purpura?  lanam  obturato.  Prae^ 
clarc  facit  &1  veratrum  cu  lrino  olco  vcl  vnguento.  Facit  cV cedria  cum  nardino  vnguenro  infufa. 
Scucrus aut  Afellos  tn  aquariis  vafis  nafccntes,  millepedas  Latini  vocant,  cu  vnguetis  tritos  vl^ 
ceratisinfundebat.  Quidam  verdfngidamaquamdolenttauricuIeinfunduntrcVconfcftimqui^ 
dem  longc  magis  dohtant  paulo  pdft  vcrd  perfecle  a  dolore  liberantur.  Alrj  melius  faci unt,8£in 
* AF. Decius  alteram non dolentcm aurcm frigidam infundunt, quemadmodum Liicius folet.  Prxclarc faciut 
cV  aloe &  croci num  cum  vngucnto  amygdalino  inftillata.  Aut xs  tritum  cum  accto  cV aliquo  vn 
gucnto.  Sumnie  prodeft  Silphiumcurolaceo,tiexulceratioadtit.  Mirabilitcrcofcrtincxcclleti 
auriu  dolorc  porri  fuccus,  cV  capnna  vrina,  cV  rofaceum ,  cum  exigua  myrrha  infufa.  Aut  Sciuri  G 
adeps  m  ftrigtli  tepefaclus  inftillatus.  Aut  alumen  fctftum,  cV  mentas  fuccum,  cum  pallo  inftilla. 
t  ^il.  i»in-  Autpipcralbum  cVfalem  paripondere^cufapajliniftramanuterautfquaterautquinquiesj-in^ 
qmes  ai*t  je -  flincjc  ^ut cochleam  fiue limacem  aphricanam  putridam  compungiro,cV  rofaceo  impleto,cV fcr 
?tus'  ucfaclum  calidi  us  per  ftrigilcm  infundi  to.    Qudd  fi  ex  plaga,cxterna  pars  auricula.'  doleat,ad  mi 

cam  thurts  lacaffundito,fcmel  t\i  atq3  iterum  dtftundito,ac  tertid  macerari  in  co  (inito,ct  agitatum 
infundito,  ftatim  cnim  dolorcm  fedat.    Ha'C  quide  Archigenes  valde  indiftincfte  fcripfit :  polTit 
autem  quifpiam  mente  pra?dirus,rcuocatts  in  memoriam  iis  qua?  prius  dixi,facilc  animo  conctpe- 
re  quale  tandem  ex  praedidtis  pharmaciSjfingulis  relatis  aurium  doloribus  conueniat :  nimirum  fi 
mcmor  lit  facultatis  corum :  dc  qua  in  ttmpltcium  pharmacorum  libris  mentionem  feci.  Verum 
ego  iam  ad  auricularcs  compofitiones  ab  Andromacho  fcriptas  tranfibo. 
^AuricuUres  Compofiuoncs  ^4ndromachi  mtmero  xxtiij. 
QuatuorcVvtginticompofitiones  auricularesexordine  Andromachusconfcn'pfit:quarum 
aliquibus diftinc°cionem quandam , aliquibusnullam, appofuit.Et prima quide  exeis hoc modo 
fcriptaeft:    C  Compofitio" \Auriculam ex  Ltbm  Galli^ual/tor,  Myrrhae^  j,falis5  iiii,  thuris^  ifj,fpU'  A1- 
mx  ni  tri  5  irj,croci  5  iirj,fucci  papaueris  5  iii,amygdalas  amaras  xx,  galbani  5  ii,  aceri  boni  quantum  H    * 5 1,c- 
fatis  eft.Dcfcriptio  hgc  ad  Menemachu  refert.  Mulri  vfus  hanccompofitionem  auricularem  An 
dromachus  fcripfir,multis  t  imul  affecTionibus  aurium  deftinatam.  Veru  antea  av  me  diclum  cp  hu 
iufmodi  compofi tiones  nihil  magnopere  corrigunt ,  neqp  et  error  ex  earum  vfu  nobis  contingit. 
Quaeverd  vniaffecftionicogruut^illaipfamoprime  curat:aliasverd  aliqn,vltra  hocqjnihiliuuav 
amplius  etiam  exacerbant.    Secundam  deinceps  compofitionem  poft  prxdidam  fcripfit  hanc. 
"Aliterduas       CT Compofitio .AuricuUm  ^4eltj  Galltad  Inflammationem)&*  Intenfos  Dolores.  Galbanidrach.O(fc6,cin 

*  Aliter  odo    namomi  drach'.ii,myrrhae  drach.  viii,croci  drach.  vTii,thuris  drach.tres,  fpumae  ni  tri  drach.  iii,  fuc- 

ci papaueris  drach.iii,acetivt  mellisaccipiat  fpiflTitudinem.Oportetautem  nitroprius  pracpa^ 

*  Lsil.fordidi.  rare,ne  pingue  quicquam  adfit,deinde  pharmacum  ipfum  infundere.  Et  hic  rurfus  ab  obturatio^ 

ne  liberantia,cV  conco<ftoria,cV  laxatoria,cV  dtfcuiToria  pharmaca,mifta  funt,quae  vehementes  do 
lores  fanare  non  poflfunt ,  8c  ob  hoc  ipfis  papaueris  fuccus  admiftus  eft.  Tertiam  auricularcm 
huiufmodi  confcripfit.  (H^uricuUm  Compofitio  Laodici  Regts^ua  aftidue^vtor.  Caftorii  drac.ii,fuc 
ci  papaueris  drach.iiii,opopanacis  drach.ii,  fpuma;  lycii  drach.i :  paffo  excipe ,  cV  tepefaclis  vtere. 
Hxceuidenterintenfisdoloribusconuenit,  non  tamen  aliis  affeclionibus.Ego  verd  quemadmo 
dum  dixi,  in  vnaquaqp  afferttone  proprio  pharmaco  vtor :  femper  q3  papaueris  fuccu  fugio,  ncqy 

nift 


SECVNDVM    LOCOS    L  1  B.    111.  ,45 

A  mfi  vrgetc  ncccfiTiratc,  ad  cius  vfum  pcrucnio.    Qiiarta  dcinccps  auriculare  ficfcripfit.    C  Mu 
A.ibidem. f        jnfianwi.u tor.cm & Purulcntas ac~\eteres  ^Affecliones.  Faba: /Egyptia* intcrna amare,aiuminis fciT- 
f^pipcrisalbi/pumaznitrijCroa.oprijmaltcorii^myirh^thuns^nardi,  fingulorum'drach.ij:caito- 
rrjdrach.riaceticVmclhsquantum  fufficit.aln  mcllisdrac.viconijciunr.  In  haccopoiitionc.phar- 
maca  aha  difcuiforia,cx  reliccantia,cV  obdurationc  hbcrantia  funt :  cV  quardam  et  concoctona,ve- 
lut  myrrha  cV  thus  exiftunt.  Alumcn  aut  fciffile  fortitcr  adftringcns  pharmacum  cum  lit,ad  rclic- 
eandum  purulcntaadmiftum  eft.  Adiedtum  cft  8C  opium  doloi is  fedandi  gratia,oppofirum  qi cft 
ci  caftonum,vclut  antca  dixi :  fed  in  eiufmodi  ahVvnonibus  non  folum  vt  oppofirum,lcd  cV  vt  co- 
coctorium  carum^cx  tanq;  rcficcatiuum,mcrit6  mijcitur.    Quintamdeindcauricularcm  Andro 
machus  fcripfit his  vcrbis.    £  ^ilia Xtnocran<,ijnafcpe  ~\fus p>.m.  Spumae Iycii drach.u,  myrrhc 5  j, 
croci  obolos iii,thuris  drach.j,aluminis  fciffi  obolos iii,fpuma: nitn  obolos  rj.Trita cum accto  re- 
ponito»  Vterecum  accto.  Er  ha?c  multi  vfus  eft,non  tn  in  dolore  forti  conucnit,vt  qua  ncq}  opiu, 
neq?  caftonum  habear,ncq;  quippiam  cx  adipibus  fcdatibus  dolorcm,ncquc  galbanum.  Scxta 
compofitio  auricularis  confequentcr  hac  vcrborum  fcric  fcripta  clt.    C  ^ilia  Pntamdis,  concordat 
cum  Harpah  compofittonc.  Myrrha:  obolos  iii,  nardi  obolos  iu,  croci  obol.iii,  aris  vfti  obolos  v,  opii 
B  oboI.ii,caftoni  obol.iiii,aIuminis  fciffi  drach.j,  cV  rotundi  drach.i.Excipc  paffo  vbi  Huxus fucrit: 
ctim  dolor,rofacco:  vbi  verd  vermiculi  gcnerentur ,  vcratri  nigri  5  ii,  admifccto.  Probc  fccit  q>  in 
fine  vfum  eius  adiecit ,  qucm  nos  fane  dixiffemuSjii  ipfe  adfcnberc  ncglcxilTct.    Seprima  fimihs 
praTcriptc,in  hunc  modum  defcripta  eft.    C  ^ilia  diui  Gau  < ompofniom  confona.  Veratri  nigri  obo. 
rj,myrrha*  obolum  i    dimidium,opii  obolos  iii,  a'ris  vfti  obolos  riii ,  aluminis  fciffi  obolos  li,  ca- 
ftorii  obolum  i.croci  obolos  liii,  nardi  obolos  11 11  :cum  palfo  vtcre.    Octaua  prafcriptis  omnino 
limiliseft.    Dcnonaveidhocmodoipfefcripfir.    C  *Aliacjua~\torinDolom~\exatione& Somtu. 
Nirri  drach.vnam,myrrhcdrach.vnam,rofacei  cyathum  i,aceti  cyathum  i:limul  rritis  vrcre.  Hoc 
pharmacum  non  ad  dolorcm  in  inflammarionibus  conuenir,fed  ad  eos  dolorcs  qui  cx  obturatio- 
ne,cV  flaru  frigido  ac  vaporofo,iimihrcr'queex  humorc,oboriuntur.    Dccimam  dcinde  hoc  mo 
do  fcripfit.    C  ^id^iures  Purulentas  Harpocratioms.  Horum  mali  punici ,  mali  corii ,  ariftolochia* , 
chalcitidis,mifyos  cyprii.galla/quama:  xris,fingulorum  drach.j :  myrrhay  huris,  vtriufcp  obolos 
iii:  arramcnti  furorii  atTari,aluminis  fciffilis,  vtriufcp  cbolos  iii.Cum  paffo  pafhllos  formato  ac  vtt 
tor.  Qiidd  li  etiam  ipfe  pharmaci  promiffionem  non  prafcripfiffet,  facillimum  th  erat  nobis  cam 
animoaifequi,  mcmoria  repctentibus  ea  quarin  principio  prafatus  fum.Eft  enim  aurium  purulc 
C  tarum  reficcatiuum  hoc  pharmacum,quod  ipfum  malum  ex  fluxionc  quapiam  ex  capite  dclaben 
te  cotingit,  ob  quam  fi  diu  pcrfeueret  etiam  exulcerationes  accidcre  videmus.    Vndccimam  au 
Aibidem.g    ricularem  fic fcripfit.    C  ^iuncuIarisCompofuio  m mulns  confona.  Croci  drach.j,myrrha drach.j,  ca^ 

Ttorii drach.ii,  aluminis  fciffi  drach.quaruor ,  thuris 5  i.Cum  paiTo  ad  mellis crafiirudinem  rcdigi-  * a£  iaim. 
to.deinde  etiam  ficdilutis  vtitor.  Et  hac  moderatas  afTcctiones  fanat,quemadmodum  ctia  ea  qug 
hac  fequitur.  Caeter  um  qua:  ddnccps  poft  hanc  ab  Andromacho  adfcriptae  funr  auriculares  co 
poliriones,eas  cirra  meam  cxpoiirioncm  adfcnbam.cu  m  ipfas  per  fe  diiudicare  poffinr,qui  pra:di 
cla  memoria  tcncnt.  Vcriim  quarum  ipfe cum  diftinctione  fecit  defcriptionem ,  earum  nulla  am* 
plius  noftra  intcrpretatione  opus  habet.  Deinceps  igif  omnes dcfcribcntur,ne  vidclicct  amplius 
alicuius  alterius auricularis  compolitionis ,  ab  ahquo  alio  medico  confcriptac ,  mcnrionem  faccre 
opus  habcam.In  his  cnim  varietas  omnium  lpfarum  coprehenfa  eft.  C  ^furtculans  "Vr  Solon Dic 
tarins.  Myrrh3:drach.iiii,aJuminisfciiTi  drach.iiii,caftonidrach.ii,thurisdrac.i,crocidrach.  vna, 
opiidrach.i.Cum cretico aut vino mulfo  ad mellis  cralTitudincm  rcdige.  C  ^iuncularis Compofi 
tio  ^Antipatn  ad  Dolons  ~\cxationes.  Croci  fcxtantcm  alii  5  i,myrrhc  5  i,falis  ammoniaci  5  i : aluminis 
fcifTi,  ammontaci  thymiamatis,  vtriufqj  5  dimidium:fa:cis  vngucnti  irini  aut  Syriaci  fextantcm .  '^thttrt. 
D  Cum  vino  mulfo  aut cretico  ad  mcllis  tenuis  fpiiTitudinem  redigc ,  ac  vtcre.  C  ^iuncuiaris alut 
~\aldc commoda.  Opopanacis  drach.ii,fucci  papaucris  drach.iiii,fpuma:  lycu  drach.irii,caftorii drac. 
ii,aluminisfcilTjIisobolosiii,croci  oboIosiii,myrrha:drach.vnam.  Vfusciuseftcum  Iaac  muhc- 
bri.  C  ^4d.s*ures  Puruientxs compofitio  Spendufe.  Fellis  porci caftrati partcsii, mcllis attici  partcm 
i.  Vafe vitreo  fimul  indita  ih  feruido  cincre  vfqj  ad  dimidium  calfaciro,  atcp  ira  vtitor.  C  ^Auncu 
Ixns Harpoa-atis ad ^ffechones &  Dolores.  Spice nardi i  drach.vi,  myrrhx drach. vi ,  pipcris drach.vi, 
fpuma: nitri  drach.vi,floris falis  drach.vi  croci  drach.vii,nuces  amaras x,  fucci  papauens  drac  vii, 
vini  vetcrisquantum  furiacit.Stanneo  vali  pharmacum  mfundito.  C  ^fd  Grauitatun  ^iua '  tns  et 
.l.j.f.4.t.  1.  Sonitns.  Veratri " albi  drac.i.caftorii  obolum  i,fpumc  nitri  fcfquioboIum.Cum  accto  optimo  vte 
S-  fo.i 3 5. f   m     C  *sfliaad  Sonmtspulcljra.  Struthu  drach.i,croci  cilicn  drach.i,  caftorii  drach.i,  vcrarri  albi  5 

iiifnitri?  vnam.Rcdigitoin  paftillos,  cV  vfucxpctcntc,vinodilutis  vtcrc.    C  ^id^uns  Punden  *  Af.Iiij. 
ttts.  Alumen  fciilum  vltum  cx  mytrham  cum  oadk  tcnto ,  cV  prarclota  auricula  pharmacum  lana 
cxccptum  imponito.     C  ^iuriada  -is  Cbryfmtht  Gratian^ad Inflammationes  Cj7*  Lxulccrationes.  Blattas 
dcti -acris  pcnni.sxii.vini  veteriscV  mcilis  vtriufcp  fc\iincem,mah  punici  putamc  vnum,  fucci  por  *  Af.librasiL 
rifcfquicyathrm,  Inolla  no uadoncc  mali  punici  putamcn  flacc.dum  hatcoquito:dcinde  tcrito, 
cV  vngucnti  Synaci  vnciam  vnam  adncito ,  picis  hquida:  fcfquiuncium ,  caparum  quatuor  fuc- 

cum 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 


cum  cxprefium:cVcontrita  fimul  rcponito.Vfu  verbexpcrentc  tepcfacfta lana  excepta indito .  I 
C  ^iurnulam  compojuio ad  hijlammata&  Puruienta.  Nardi  indicaedrach.i,aluminis  fcifli  drac.ij,oprj 
drach.iiij,malicorrj  drach.iuj,croci  dracli.irj,myrrhae drach.iirj,  thuris drach.iiij,  mellis attici  drac. 
iitj,fpumae nitri  drach.iiij,caflorrj  drach.ij,amygdalarum  amararum drach. vnj,  piperis albi grana 
xxx,aceticyath.i,vrinxfuisfylueftristantundem,faba;/Egyptiaiviridisinternaeamarce  drach.iin. 
Trita  limul  in  ftanneo  vafe  rcponiro.  Vfus  tempore  cum  roiaceo  inftillato,  5C  Ianae  purpura  infe^ 
A  tsed  hic c6  <ftae  tometum  indito.    C ^iuriculam  ad  Defferata,~\eiut  Zoilus  Ophthalmicus  tradidit. 1  f  Seminis  hyo- 
pofitio  nocon  fCyarrn  ODolos  irj,aluminis  fciffi  oboli  dimidium,myrrhae drach.vnam,caftorrj  obol.irj,  fucci  papa 
fiboVcnetov  uerisobolosiij,gallaeobolosiij,crociobolosiiij,cinnamomi  obol.iiij,  thurisobol.ij,  fpumae  nirri 
codici .  Habcc  0bol.ij,fandarachai  obol.ij, b  f  oprj  reccnris cochlearia iij ,  vrinae  fuis ferae mafcula? cochlearia  rna , 
cmrn  iiie^opM  fangUinisconchilij  0bol.itj,fucci  mandragorae obol,i,mellis arrici  quanrum  fufficir: conchylio au 
paSoinfcrius  rcm obrurato.    C ^iuriculam alia ad Inflammata <& Puruienta mirabihs.  Rutae obo.iij,myrrhc  obo.irj, 
thuris  oboi. ),  c  |  baccarum  lauri  amotis  corticibus  oboI.irj,}-fucci  hyofcyami  drach.vnam,oprj  drach.vnam,cro 
^U™*findara  c*  drach.i.Cum  lade  mulicbn  vrerc,  5C  tcpidum  infunde.    C  ^iunculam  compofmo  yaide  bona  ctpro 
chxobo.i.      bata,ex ^ApoUonij Lbrts.  Myrrhae drach.ij.rhuris drach.i,nucum  amararum  drach.vnam, fpuma: ni- 
b t  Olei amyg  tn  drach.i,alumi'ms  fcimhs drach.i,malicorrj  drach.vnam,fpicae  nardi  5  vnam,aloes drach.irj,  vini  1 
dalarfi  amara  mujfi  vcrcris cyath.nj. Arida  trita  vino  mulfo  admifce ,  5C  cocla in  ftanneo  vafe reponc: vfu  verd 
appeiiari.      cxigcntc  tepido  vtcre. 

Cifttzvlfav  Compofitioncs  ^iuriculares  ab  ^ifclepiade  tn  Primo  Externorumfcrtptt. 

AhnMo-iJLivar      C ^iurtculares copojitiones adDolorcs ^iunum  retentes,cjuibus  Ntccratusl>Jus efi.  Intereas  optimahs.ccfi . 

Tpta&oKo» .  Afcllorum  domcfticorum :  eft  autcm  animal  multipes  in  aquarijs  vafis 5i  ftcrquilinrjs  cnafcens , 
quod ad digirorum  coraclum  m  orbem  fe  conrrahir :  horum  rrcs  aut  quatuor  in  olco  fcrucfaci to , 
ct cxprcffum  olcum  auribus  infundiro.  Facir  5C  cucurbir^  fuccus cum  rofaceo,aur nardino  miftus 
5C  tepcraccus.  Er  perdicij  herbae fuccus  cum  olco  coclus.  Er  ccnraurce  fuccus  aqua  mulfa dilurus. 
Er  hyofcyami  fuccus  roiacco  miftus.  Facir  5C  papaucris  fucci  parum  la(ftc  niulicbri  diflolurum. 
Et  fcrofus cruor  qui  a  carnibus  bubulis dum  torrcntur dcftillat.Hasitaq^ crudas  reccntcs  prunis 
imponcre  oportet,cV crudas adhuc  exprimcre ,  cV exprefium liquorem  calidum  infundere.  Facit 
ctiam  nucum  putrefaclarum  lntcrnarum  liquor accrodilurusadditorofacco.  Facit  ct  Aphricana 
Iimaca  in  propria  tcfta,cum  olco  nardino  aut rofacco  fcrucfacla.  Facit  5C  fuis  quae non  peperit,  fel 
pan  mclleattico admiftum.  ~4liud.  Succi  papaucris, caftorij, vtriufqucobolosii pafib diIuito:cV 
pauco  rofacco  adicdo  repida  infundito.  ^iiiud.  Succi  papaueris,cV  lucci  peuccdani,a:quales  par^  ( 
tes  difiolutas  infundito. 

^id  Inflammdtiones  cumexidceratione,  Charixcni. 
C Myrrha?,opii;Ciftorii,  (ingaloro aequales  partcs  paffb  dilutas  tepidas infundc.  ^ilmd.  Hyo « 
fcyamifucci, fucci  papaueris,myrrluv,cairorii,finguIorumdrach.iiii:piperis,  drach.i:pafll  prorro 
pi  quanrumfariscft.  tfl^id  Stccis&non  humentcs  Vicerationes.  Optime  comentt  <&tn  Pejjooppofitu. 
Oeiypidrach.iiii,mcdulla'ceruina:drach.iiii,buryridrach.iiii,  adipisanferinidrach.iiii,cerae  Tyr 
1  lienicae  drach.nii,tercbinrhinae  drach. iiii,olci  cicini  cyarh. ii,olei  amygdalini  cyarh.ii,  olci  cyprini 
cyarh.ii,piffchci  id  cft  olci  picini  cyath.i.Componiro,cV  vritor,quanrum  fufficir  oleo  nardino  di^ 
lurOjcVad  melliscrafiirudincm  redadto.  C  ^iliudyaldecommodum.Facit&ad  Neruorum  ajfecliones. 
Oici  cyprini  cyath.ii :  irini,rofacci,  amygdalini,  olci  vetcris,  fingulorum  cyath.  ii :  pifielaei  cyath.ii, 
cerae  fextantcm ,  terebinthina:  vnc.i,  adipis  anfcrini  vnc.i:componito  bC  vtitor.  (L^iltudad^lb- 
fcefjits  inprofundo,^intonif  Mufx.  Crocidrach.ii,myrrhcdrach.ii,bdcIliidrach.iiii,nucumamararum 
drach.vni,  fucci  marrubii  hemina:  dimidium,  pafli  protropi  hcminae  dimidium.Liquorcs  coqui^ 
to,cV  admiftis reliquis  cxcipiro.  Vrere in  pafib ,  difioluens  quanrum  fufficit.  ^iliud.  Croci , myr^ 
rchae,  caftorii ,  cenraureae ,  fingulorum  drach.  ii :  fpumae  nirri  drach.  vnam ,  amygdalarum  amara- 1 
rum  depurararum  drach.viii,  fucci  helxincs  fcfquifexrarium,pafli  prorropi  fefquifcxranum . 
Componito,  ac  vtitorvtdicftumeft.  €C^id Inflammationescumfluxu,  quo~\fus efideon.  Myrrhae, 
aIoes,thuris,fucci  papaueris,  fingulorum  drach.ii :  mifios  crudi  drach.  vnam :  aceto  cxcipe,  dC  vfu 
cxpetente,paffb  diluta infunde.  C ^iltud ^iru Tarfenfis.  Myrrhae  drach.  iiii,  thuris  drach.iiii, mi^ 
fyos  crudi  drach.ii ,  Iycii  Indici  drach.  iiii :  aceto  excipe.  Vfus  iam  i ndicatus  eft.  Quod  fi  mulrus 
fiuxus  oboriarur,  fubfcripris  compofirionibus  vrendum  eft.  Croci,thuris,  myrrhae,  opii,  feminis 
viticis, fingulorum  drach.  vnam:lycii Indici , florum  mali punici , florum rofarum ,  fingulorum 
drach.ii : aceti  heminam  vnam.  Viticis  femen ,  mali  puntci  fiores ,  rofarum  flores  in  aceto  coqui^ 
to :  5C  vbi  difibluta  ruerint,reliquis  adiicito :  5C  excepta  reponito.  Vfus  tempore  paflb  diluta  infun 
dito.  C  ^iiiud ad  Purulentai  ^iures  cum  dolore,  cjuo  1/fus  esl  Cimon.  Caftorii  5  ii : aluminis  fcifli ,  croci , 
myrrhae,thuris,fingulorum  5  i.Paffo  aut  vino  myrtite  excipe:ac  vteread  rec-cns  malum  cum  vino 
mulfo,ad  inucteratum  cum  aceto.  C ^iiiud  Ciaudn  Damontci  ad  Purulenta,et Inueteratas  ^iffefiiones. 
Croci  drach.iii,myrrhae  drach.vnam,nuces  amaras  depuratas  numero  xxx:fpumae  nitri,nardi  fy^ 
riacae ,  aluminis fcifli ,  fingulorum drach.  vnam: thuris  obolos.iii.  Aceto acerrimo  excipiuntur , 
5C  per  acetu  diluuntur.    C  ^id  F<xtoremj&  Nomen  fiue  ylcM  depafcendo proferpens,  Copofitio  Htfpmoru, 

appeilata. 


SECVNDVM   LOCOS  LIB-  III.  i44 

A  appeUata.'  Gari  nigri  quod  Romani  Sociorum  appcllant ,  fextariu  vnum :  accti  fcillitici  fextariuip 
vnum ,  mcllis  attici  fclquifcxtarium,  ad  compagcm  coquito: cV  in  vitrco  vafe rcpolitis  vtitor.  In 
aliis  delcn  ptionibus  lic  lcgcrc  cft :  Succi  cucurbitc  fextarium  vnum,componito : facu ad  fcctorcm 
cum  mflammatione.    £  chanxentad  Corrupttones  &  Fcctores.  Aluminis  f  Mclii5  viii,atramcnti  t  ^tl.MiUfu 
iutorii  5  viii,aloes  5  viii.crocomagmatis  5  vni ,  myrrha'  5  viu,  vini  myrthitaj  fextarium  dimidium.  1'brum  un.o 
Alumcn  cV  vinum  ipfum  coquito:atq3  vbi  in  compage  coierint ,  reliqua  aceto  diiloluta  iniicito:  ai 
Cxrcpolitis  vtitor.    £ *Ad  Carntnm  Incrementum,c]uo~)fus  ej\ HeracltdcsTarentmt^s.  ^truginis  rafa*  5  mnlxUii- 
vih :  fquama  aeris  5  vin,in  aho  exemplari  5 1 1 1 1 :  mellis  hcmina;  dimidium.  Arida  tnta,ac  mcllc  cxce- 
pta,donec  rubchant,coquito : cV  ablatis  vtitor.  ^iiw.d.  /Eruginis  5  iui,atramenti  futorii  5  iui,mvr^ 
rhaf^iiiijfuccimarrubiicyath.iiijmcllisquantuni  fufficit:pra'paravtdiclumeft.    £ "  ( iiakedoma  *  ^l.  **pxn 
•5.fu.i.t.3.     ad Inneteratas" \Affecliones.  Veratri  albi  5  iui,  croci  5  im,  myrrha*  5  iui,  caftorii  5  iiii^  thuris 5  iiii ,  opii  5  ' 
,J 5  l,S         j'ni,atramenti  futoni  5 xvfpipcris  5  ii.Myrrham,opium,thus,caftorium,in  aceto cui  malicoriii in< 
coctum  eft,vfq3 ad  dilfolutioncm  maccrato :  deindc  vcratrum,  crocum,  piper,  atramctum  futori 5, 
contufa  inucito,atq3  omnia  fimul  diligenter  terito :  quod  vbi  probc  facTum  fuerit,vini  mulfi  quan 
tum  fatiseftaffundito,vt  ad  diluti  mcllis  craffitudincm  redigantur.  Vfu  vcrd  expetcntc  tcpefacta 
B  infundito.Ex huius  pharmaci  vfu  farpeegregic mihi  fuccclfit ,  verum  tpis  progrelfu  omphacii 5 
j,ad  hanc  dcfcriptioncm  adicci.    £  ^lcg^ptta  ad Eafdem  ^4fJet~lionesy  etiam ji  jtnt  connatx.  Amygdala 
rum  amararum  depuratarum  5  u:fabarum  agyptiarum  mterioris  partisamara*,pipcns  aIbi,croci, 
myrrha,opii,fingulorum  5  ii:  thuris 3  ii,omphacii 5  iiii,aluminis fciiTi  5  iiii ,  caftorii  5  ii ,  atramcnti 
futorii  5  uii,  fpumamtri  5 11  ,accto  in  quomalicorium  incoctum  cft  cxcepta,ad  limi  craffitudinem 
redigito. Vfus  vero  tcmpore  quantum  fuftecerit ex  pharmaco  acceptum ,  ac  nardino  vngucnto 
dilTolutum,infunditO.    £  *Ad  Sanguims  cx  ^Aunbtvs  erupttones,  Heracltdx  Tarcnttni.  Facu  "Vt  ne  in  oru* 
moscoe.xt.  Marrubii  fuccum  coquito  cV  admifto  accto  infundito.  Autmali  punici  inacetococli  *  ^aI.  e*0a/- 
fuccum  cxprimitocVinfundito.  Autpolygoniifuccumcumexiguoaceto.  Autacacu,autamur  ^kexfrim* 
cam,aut lycium  cum  accto.    £  ^lmdBotryos  ftJJtt  Sanguims  Erupttones.  Succum  rubi,cV  fuccu  gal- 
iarum  m  aceto  cocbi  um.Ximul  mifios  infundito. 

Qux  Pbarmaca  ^4rchgenes  pof\ prms  fcrtpta  fubiecertt.. 
Pharmacaadauriudolorcsab  Archigene  fcriptafuprarclatafunt.Nucvcroctea  qua?adalias 
affectiones  confcripfit  appona.  C  Humcntibus  vcro  poligoni  fuccu  cum  pari  rofaru  fucco  in> 
fundito.  Aut  crocu  cV  myrrham  cu  pafTo  cV  rofacco  tepefacta  infundito.  Purulentis  aut  prodcft 
C  quidem  polygonu  cu  rofacco  infufum.  Vcru  egrcgie  conucnit  eis vinum,in  quo  coniza  tenuia 
foliahabentisfoliafintincocta,inftillatum.Quidam  ctthusad  vinuadmifcent.  Autlyciumrofa- 
ceodilutuminftillato.  Autmarrubiifylueftns  fcmcncuaceto  cV  rofacco  codem  modo.  Autcu- 
mini  cV  croci  a^qualc  ponduscum  vinoauftero.  Autcroci  cVmyrrha*  vtriufcp^ii  ,nuccsamaras 
decorticatas  numero  xxxv.Nuces  tritas cu  mellis  hcmina  dimidia,  cV  porri  fucci  hemina dimidia, 
comifceto,cV reliqua itc  probe  trita  iifdem  liquonbus  diluito,ac  fimul  dcinde  tepefada  inftillato» 
-{  Etufdeniy  De  ^4urtbtis  Exulceratts. 
£  Caterum  exulccratis  auribus  cV  crucntis  ac  dolentibus,  galbanum  cV  opium  cu  paffo  bi  rofa 
cco  mcllis  crafiTitudincinftilla.  Autprogalbano  peucedani  fuccum  admifce,cVmagisfucceder. 
AutcinerulaatTatamcurofaceo  tritam  infundito.  Aut  lyciuinculactemulicbri.  Alagnificc  opi 
tulat ct lpium  mcl  per  fe tcpidum  infufum ,  prafcnim  li  icctores  fimul  adlint.  Quida alcllos  millc 
pedasappellatos,qui  in  aquariis  vafis  rcpenuntur,cu  vngucnto  quopiam  iniullat,  cV  cximie  opc 
kntiut.  Autblattasdomefticascumroiaccoinltillato.  Probc  facitad  omnemauris  affcctionem 
adeps  vulpinus -{reccns cV }- inucteratus , hquatus cV inftillatus.  Aut  fphodylh mtcnorcm  vclut 
mcdullam  cu  melle  cV  rofaceo infunde.  Aut  clota  cV  confcalpta  auncula  porri  aut  mariubii  fuccu 
Dcum  mclleinfunde.  Autlixiuium  hgularium  cummellefcrucfactu.  Autthuscumaceto  mma- 
li  punici  putamine feruefaclum  infunde.  ■{  Aut crocum  cV  alumen fciffilc aim  vino  mulfo  in  ma 
h  punici  putamine eodem  modo  feruefactum  infundc.}-  Aut  gallam  tntam  linteolo  llligatam  in 
vino  coqui  to,cV  ex  hoc  inftillato,ftatim  ax  dolore  hberat. 

Emfdenfy  De  Vermtbus  ^Aurtum. 
£  Porro  in  quibus  vermes  funt,veratru  album  cu  mclle  immittc,aat aridum  infuffla.  Aut ru- 
bi  fuccu  mfunde.  Quovd  fi  vero  auricule  os  corrofum,-f vcl  pingui  humorc  imbutum  fit,}- htTura 
retro  aurem  impacfta,ipfum  fcalpito,deinde  vnto,ac  citra  molel  tiam  cicatriccm  lnducito. 
De  Sonnuin  v4unbus. 

Sonitus  quidam  cx  flatuofo  fpiritu  gencrantur.Quidam  ob  exquifitam  fcnfus  audicndi  fubu*' 
litatcm  fiunt,qucmadmodum  m  oculis  miaginaria  futrulioncs,proptcr  vapores  cx  orc  vet  ns  cx- 
halantcs.Caterum  neutrius  affcclionisccrtacognitio  inprincipiohaberi  potcft.Nonconucnic 
tn  citra  artc,aut  cognitionc  aut  curationc  aufpicari.Dictum.n.iam  fcpe  cft,atq3  ctdemonftratum, 
non  vnu coniecturalis  fpei  genus elTe : atq: artihcialcm  quanda coniecniram  ex caufis  forinfecus 
lacefTentibus ,  procatarcticis  a  Gracis  appcllatis,  facere  licet ,  fi  quis  ipfarum  vires  nori  t ,  aim  alia 
affectio  ex  frigiditate ,  alia  cx  ardore  fiat.  Qucadmodum  ctiam  ex  pragretTa  plaga ,  aut  tali  yd  tali 

moibo: 


DE    COMPOS.  PHARMAC 

morbo :  velut  cV ex cruditatc,aut  Iargo  vini  potu,  aut  vfolen to  cV  multo  vomi ro : aliqn    ob  phar  E 

macorum  auricularium  vfum :  fonitus  quidam  fiunt.  Quin  cV  fi  vel  paulatim  cogregerur,  vel  coa 

ceruatim  irruat  fonitus,  id  ipfum  quocp  ad  inuentione  arTccTionis  conducit.  Infuper    fi  pcr  lnter 

ualla  repetat,vcl  contincntcr  hoc  fymptoma  perfeueret.  Vcrum  certa  cognitio  tpecotingit,  poft 

vfum  pharmacoruartificialiconiecluraexhibitoru.  Siquidem^giturinfcbribusfonitushant,    a.i  ?.f4 1 

minimc  intcrturbandi  funt:  vt  plurimum.n.ftatim  fedantur.  Si  verd  ob  rlatum  ventofum,cui  tra  »^>L*j^ 

fitus  interclufus  fit,fonitus  fieri  fufpicatus  quifpia  fuerit.cV  ob  hancrediflccantibus  cV  attenuato- 

rrjs  acdifcuftorijs  pharmacis  admotis,nihil  profecerit:fimul  qjapophlcgmatifmis  vfusfit,cV  toto 

capiti  profpexcrit:huicmcritdin  hancfufpicioncinclinatusanimuscrit,fcnfuvaudicdi  videlicet 

fubtilitatem  fonitus caufam  elTe,prafertim  li  acuto audiedi  fcnfu a?ger  pdirus  apparcar.  In  eiufmo 

di  itaqj  qucnda,qui  pdicTis  pharmacis  vfus  crat,  neqj  quicc^  opis  fcnfcrat,  cu  cgo  forte  incidiiTcm, 

cx  ftupcfacictibus  fcnfum  quippiaadmifcui,vcluteft  mandragoncfuccus,cVpapaucr(sfuccus:cx 

eis  q3 a fonitus  fymptomate  libcr  euaht.  Qiijeigit a  prioribus  mcdici.'; ad  hmdi  fympromara  cr ac 

cclToriamalaconfcriptxfuntauriailarcscompolitiones,  exdifcuflbrrjscV  incidcnbuspharmacis 

conftant.  Suprairacp in  CatalogocV  cnumerationecompolitionum  auriculariumab  Androma 

cho  defcriptaru,ex  eiufmodi  matcria compofita  quedam  recenfcbantur,  quas  ipfcad  fonitus  con^  F 

uenire  fcriplit:Nunc  verd  eas  quas  Archigenes  ad  hanc  rem  confcripfit  recenicbo. 

Compoftttoncs  ab  ^frchtoene ad  Sonttws  confcnpt£. 
C  In  fonitibus  repcnunisacctum  cu  rofaceo  inftilla.  Aut  cuminum  et  oleum  crafTi tudine mcllis. 
Aut  radicis cucumeris  fylueftris  fuccum.  Aut  ipfam  radicem  olco incocTam.  Si  verd  ad  multu 
tempus  perfeuerentjOmnibus  amaris  cV  acribus,  attenuatorrjs  c$  cV  dilcuiTori]s ,  quae  ad  dolore  ex 
crafiis  h umoribus obortum  defcripta funt,vtaris,fingulis  tn  aceto  cocTi  s  et  adm  ilto  melle.  A ut rc 
clinato  o*gro,5c  nitro  crudo  trito  in  aurem  infperfo,acre  acetum  tcpidum  mfunde:  ac  poftqua  fer- 
ueiedefierit,lana(calpcndocxtcrge:cVnucumamararum  fuccuminfundc,ctlanaobrura.  Autni 
trum  eV  myrrham  probc  vnita,  cum  rofacco  cVacctoacatramento  fcriptoriocraiio  mitilla.aut  pe 
na  in  eis  immerfa  bis in dic  indc.  Aut caftorio  ac nardino  pari  menfura  cum  accto  cV  rofacco  vte- 
re.  Autacetoacnitro  iv.cllec|3miftiscolluc.  Cxterum  quibusob  multamfcnfusfubtilitaremfo 
nitus  oboriuntur,  caftorium  Cx  cicuta?  femen  cum  aceto  trita  inftilla.  Ex  "morbo  verd  obortis  fo  A.ibidcm.e 
nitibus ,  vbi fomentum ex decocTionc ablmthij  adhibueris,acetum cY.  rofaceum inftilla.  Aut ra- 
phani  fuccum  cum  rofaceo:autaIoen  optimam  cum  vino  mulfodilutam.Si  vcrd  pcrdurcnt,vera 
trum nigrum aceto dccocTum adhibe.  Huiufmodi  quidcm  Archigcncs  adfonitus aunum con-  O 
fcriplit:  Vcriim  Apollonius in  primo  parabilium  fubfcripta habct. 

Qux  ^poUonins  ad  Sonttus&'  Sufnrros  Sibilos  j;  ac  Infationes *Aurtumconfcrtpfit. 
C  Acetum  acre  tcpidum  inftilla.  Olcum  cV  acetum  tepidum  inftilla.  Mel atticum  calidu  inftilla. 
Laurinum  oleum  eodcm  modo,.  PorrifuccumcuIacTemuliebri  autrofaceo  infundc.  Cucume- 
ris  fylueftns  foliorumaut  frucTus  fuccum  pcrlintcoluminftilla.  Cucurbitarfylueftrismcdullam 
olco  dilutam  infundc.  Cuminum  tritum  cum  mcdulla  vitulina  inftilla.  Cucumeris  fylueftris  me 
t  m  antiqno  dulla  oleo  dilutam  infunde.  f  Glandem  vngucntaria  tcrito ,  cV  adipc  anferino  ac  rclina  pari  men- 
(od.grxcohxc  furaadmiftisinftillaro.  Semenlini  tritum  cVvnguento  Arabico  dilutum  inlhlla.  MifytcrirocV 
repermntur    vnguento  rofaceo  dilutum  inftillato.  Rutam  SC  cuminum  pari  menfura trita  6V  aceto  diluta ,  ad- 
isiloen  ,/olia  rniftomcllc  infundc.  HyflTopum  trita  cVcedrino  oleodilutam  inftilla.  Amygdalarum  amararu 
^india  ama-  0lcum  mcllc  miftu  codem  modo.Qudd  li  efficaciusredderc  velis  hoc  cum  priore  comiruro.*  Viti 
Yhladn™ *  *  c^m  ^  ftc^10n,s  caput  pari  pondcre  trita  admifto  oleo  inftilla.  Nitrum  cV  rcfinam  &C  adipem  anfe 
mm  terr      rinum,a:quis  partibus  cum  oleoadmifto  dilToluta  inftilla.  Carpas  cV  allium  cx  adipem  anferinum 
tejlma    ana  pannicniurairita,cVcxcoIatainfunde:cVaquacollutispriuscalida,nitrum  tritum  lnfufrla. 
f>artem\na.  ^iures  Exulceratas&  Puruientas,  eiujdem.  H 

vbi  coxeris  Primu  quidem  collutiones  Apollonius  fcripfit.  Secundu  deinde Iocu  infufilia  habcnt.Tertiu 
hac  yna  ctim  reliccatoria,cVQuartum  quxinfufHanf,  iuxta  fubfcripta  ipliusdiclionem.  C  Col/uttonis.  Aqua 
oleoyfy  adco  calida afTidue collue.  LenticulgdecocToeodcmodo.  Aquamulfacalidafimiliter.  Hederccremo 
flemctuhoru,  re aut decoclo cu  vino  vtitor.  Malicorrj  cremoreautdecoclo  fimilitercu  vino.  Gallarplenaede' 
ex  tpfo  »teo  te  cocTo  cu  vino.  Myrto  in  vino  decocTo  elue.  Vino  cum  exiguo  alumine  trito  vtere.  Stcebes  femi 
ptdo  tnjidla  w  nein  vinococToelue.  VrinacVvino  miftisaccalfacTiselue.  C  Infufdia.  Picisferum  infunde.f 
aurem.  Myrrha  cum  vetere  vino  contrita  infunde.  Olex  folia  exuccato,  cV  admifto  melle  coquito  ac  vti^ 
^l.KAyuov  tor.  PapauerisfuccupalTodilutum  inftilla.  Carparumfuccocumellevtere.  Rutaefylueftrisfuc- 
ideporem.      cum  cQ  0^eo  rofaceo  m  m -jj  pun jc,'  pUtamine  calfacTis  inftilla.  ■{  Fel  bouis  vel  fuis  in  pu^ 

t  isidditurm  tamme  maj,  pun,ci  tepefacTum  infunde.  Fel  caprae,vel  ouis,  vel  marinac  teftudinis,cum  muhebri 
rSimt  lacTetepeficTuinfunde.>  Cardamomu  tritu  cumelleinftilla.  Peucedanifuccurofaceodilutijin- 
lutu  mfmde"  ^"a-  AloencVcrocomagma  dilutainftilla.  Abfinthiocumelle  trito  vtere.  MyrrhacVrefinam 
ac  anferinu  adipe  cil  oleo  trita  infunde.  Pingui tudine  cafeo  in  figulinu  vas  reces  coacTo  fuperfta' 
tem  tepefacTa  inftillato.  Diphryges  tritum  cummelle  inftillato.  AlumefciiTumtritumcupalTo 
cV  aceto  ad niellis  crafritiem  coquito ,  ac  vtitor,    C  Rcficcatona.  Cedriam  melle miftam  inftilla» 

Piperis 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  III.  i4f 

A  Piper/s  albi  grana  tna  vngucnto  /Egyptio  diIuta,cV  in  parua  concha  trita  inftilla.  Crocu  cV cc- 
ruftam  pari  mcnfura  tnta^cV  rofacco diluta,infundc.  Mclanthium  cV  fulfur  pari  podcrc  tcnto,  cV 
rcfaceo  diluito :  cV  vngucnto  lnno  adipe  6,3  anferino  pan  menfura  additis  rurfus  terito  ac  vti  tor . 

Myrrham  &  fulf  ur  aquis  partibus  tnta  cV  oleo  mifta  inftillato.  Myrrha ,  cV  putamen  mali  pu^ 
nici  dulcis  aquis  parubus  tnta  ac  melle diluta  infundito.  Animalcula  ex  arbonbus ,  vcluti  rubri 
vermcs,trita  cV  olco  diluta  uiftilla.  Animalculum  quod  Intcftinum  tcrra*  appcllatur ,  codum  cV 
excolatum  inftilla.  RcfinamcVmelacolcumparimcnfuramiftaacdifrolutainfnlla.  Malupu- 
nicumduIccaccipitOjCVexcctocius  vmbiIicoacmoscrjcito:deindcpairi  cyathum  vnum  infun^ 
dito,cVatiamcntifutorijtntiobolosduosinfarciro,cV  ad  mcdiocrcm  crairitudincm  coqucndo 
redigito:actcp:do  vtitor.  (l  Injujfantur .  Gallam  tritam  lnluffta.  Pipcrrotundumcum  vi 
no  contritum  infpcrgc.  Eodem  etiammagisdilutoproinfuiilivtendumcft.  Omphacium  cV 
gallanuorrefactamaquispartibus  tnta  infuffia.  Cincrula  cypriam  Iauigata  infufHa.  Vtcndu 
et  deambulationibus,cV  vcntris  cuacuationibus,cV  ciborum  fubtractionc,  cV  purgationc  aunum 
diligctiorc.  C  *Ad  ^Anrcs  Humecl^.  Caeteru  ad  aurcs  humore  madidas ,  ita  enim  Apollonius  ap 
pcllatjfubfcripta  pharmaca  commoda  efte  ait.  Mify  in  linteolo  vftum  cV  cum  ipfo  lauigatum  m 

Biuftlato.  Gallavfbactrita limilitcr vutor.  Spodiotrito  eodcmmodo:attamcn  in  tefta  torrefi' 
ctum  cV aftufo  oleo  tntum  infufflato.  Caterum  cadcm  diligcntia  circa  diatam  vtitor. 

*Ad  .Auditus  Grauitatcm. 

Porro  in  fubfurdis;fiue  grauiter  cV  difficulter  audicntibus,aut  ctiam  furdaftris  appellatis,  vtpo 
te  qui  exiguas  voces  penitus  non  audiunt,  magnas  autcm  vix  pcrcipiunt ,  hoc  ipfum  fymptoma 
valde  fufpectum  habcrc  oportet :  paulatim  enim  augcfccns,  temporis  progrefTu  pcrfectam  furdi 
tatcm inducit. Quaprcptcr pcr hicram purgadi funt,cV per catapotia ex  colocynthidc: pituita qj 
cis  per  apophlegmaufmos  detrahenda,ac caput  reficcandum  eft : omni  CJ3  modo  curandum  vt  ro 
burciaddatur,quemadmodumiamfa?peeftdemonftratum.  Vtendumctiamattenuatoria  viclus 
ratione.  Atcp  in  ipfam  auriculam  pharmaca  conrjcieda  funt,qua*  craftbs  cx  vifcofos  h  umores  fin^ 
dant  ac fecent attcnucnt q; :  Quorum  fylua  ci ufmodi  cft. 

Qus.  Sdpollomiu  in  Primo  Parabdium  ad  ^iuditin  Grauitarem 
Pharmaca  confripftt  in  hic  "\crbd, 

C  *Ad  ^Auditm  Gr.tuitatemreptntinam$r  exDolore  capitu  obortam.  Fomenta.  Abfinthiumcuaqua 
decoquito,cx  per  ftipulam  fomentum  indc  facito,quo  modo  alias  per  arundinem  ld  heri  demon 
C  ftrauimus.  Baccislauri  aut  folrjs  ciufdem  ln  aqua  decoctis  fimilitcr  vtitor.  Similitcr  et  origano, 
atq;  item  hyftopo.  Aqua  quoq;  marina  cV  aceto  eodem  modo.  Eifdem  aut  cV  in  olla  cocus  vte 
dum  eft.  Fomentum  vcrd  per  ollam  quomodo  fiat  iam  demonftratu  eft .  C  Collutiones.  Aceto 
albo  cV  aqua  pari  menfura  cum  nitro  trito  feruefactis  ad  plures  dics  cluito,atq3  inde  aqua  iimplici 
calidaeluito.  Clnfufdia.  Etficcaquaeadhancrcmdcfcriptafuntinfundito.  Marrubrjfuccum  *Al.pom. 
cV  innum  vnguentum  mifta  infundito.  FeltauncVcapraacvngucntumrofaceum  mifta  utfifl» 
lato.  Ceparum  fucco  cV  refina  olco  dilutis arqualitcr  vtitor.  Oleo  nucum  cV  rcfina  miftis pari^ 
ter vtitor.  Alumen  accto  dil utum  initillato.  Myrrham  cV  alumcn  pari  pondere trita  cx  accto  di 
luta  infundito.  Adipcm  anferinum,cV  fcl  bouis,  aclaurinu,pari  mcnfura  mifta  infullato.  Hede^ 
ra*  fylueftris  baccarum  fuccu  per linteolum  expreiTum  inftillato.  Vcratru  nigrum  aceto  tritum, 
melle q;  mulnim cocto  exceptum  in  parua collyria ad  formam  glandis  redigito ,  ea  q;  mcatui  in- 
dito,acperdicsquinq;finito.  Senectam  anguium  accto  tritam  mftillato.  EademcVcumfelie 
bubulo,aut  caprino,aut  tcftudinis marina*,aut  collionymi  pifcis,  diluta vtitor.  Nafturtrj  quantu 
fufficit.cV  nitri  parum.carnc ficus rciectis  granis cxcipito :indc q;  collyrium auditorio  mcatui  co 
gruum  formato  ac  indito.Per  triduum  autcm  1  pfum  eximito.  Hoc  multas  fordcs  cducit,  cV  confe 
D  itim  leuius  malum  rcddit.  Cxterum  rcliqui  corporis  quoq;  cura  habcnda  eft.  Deambulationi- 
busitacppro  vinbusmultis  vtcndumeftjCVcapitis  reliquorumq;  membrorum  frictionc.  Infu^ 
per  cV  apophlegmatifmis , cV collutionibus,  qua  pituitam  extrahcrc  poftunt.  Cibis  vtendum  eft 
copia moderatis,cV exgencrc eorum  qua  tacilc  exoluuntur ,  facilc q; excernunnir.  1'Iurimu  autc 
auxiliatur  in huiufmodi aftectione conftitutis  fpogia tenuiffime  conmta in  orbem  q;couoIuta , 
melleq^imbutacVauricula  indita.  Idcm  rcmcdiumcomodumcftcVadcarncinauduono  mca- 
tu  enaiccntem.  Poft  ha*c  vcro  mquit  vtendum  cftc  olla*  fomcnto  iam  antc  a  fe  indicato.  Indica^ 
uit  autem  hoc ipfe inter  reliqua  auditus pralidia :  ver u m  cgo  ipfum  vdut  a  me  condcmnatum  rc 
liqui.propterea  q? ad  elotionem  quidem  praftct in aunum dolore ,  vtilitatcm  aute de  fc  omnino 
nulla  prabeat.Quaproptcr  nunc  lpfum  appona :  verifimile  eft  cnim  furdaftros  indc  luuari ,  vtpo 
te  qui  cotrarijs  prafidns  opus  habcant  his,qui  aurium  doloribus  vexatur.In  dolonbus enim  afte 
c°ta  partes  exquilitaquieteopus  habent:  Surdaftri  vcro  vchemcnti  motu,  cVferc  dixcrim  trafmu 
tatione in contrariam  ci  qua*  iam  adeft  affcctionem  lndigent. 

Fomentaad  ^iurium  Dolorcm  ub  ^ApolLomo  J?n^  crbis  confcripta. 

C  Fomentis  porro  vtcndum  cft  pcr  fpongiasaquacalida  imbutas  ac  fufficientcr  cxprcftas. 
Itemqjper  cucurbitasaffixas.  Amplius  vero  cVpcrvaporcm  ex  arundinibus  pcrforatis  allatu. 

Quinta  Claffis.  TTTTT  Oportct 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 


Oportct  autcm  altcrum  arundinis  cxtremum  concauitati  aiiricula-congrucnscuc.altcriTm  verd  E 
in  ollam  pcrforatu opcrculum habcnte,cV  vndicp  obturata incumbcre.  Sit  aat in  olla abfinthium 
in aqua  fcruefactum ,  quo  vapor inde  fublatus  ad  auditorium  mcatu  perferatur.  Similitcr  cV  per 
"AP.adipem.  fermcntumin  veru alTatum  fomcntum  adhibendumeft.  Vchementcr  etiam  fubfcriptus  fometi 
modus  conuenit.  Vrinam  tauri  maximc,aut  certc  bouis  vctuftiftimam ,  in  ollam  nouam  angufti 
oris  infundito :  cV  aceti  tcrtiam  vrinae  partem ,  ac  myrtum  contufam  admifceto :  deindc  teftas  pro 
ollae  magnitudinc  fatis  multas,igni  candcfacfiasin ollam  conrjcito:  poftca  qj  homine  inclinatum 
appofita  ad  aurem  olla  fomentum  admittere  iubcto.Circum  aurem  vcrd  fafciculum  cx  lana  in  or 
bem  circumponito,ne  vidclicet circulitx  partes  exurantur.  Vtendum  cV farina  hordcacca ac tri^ 
ticea  in  vino  cocla :  ite  q3  vnguento  iri no  calido ,  gratta  fomcnti.  Supcrne  vcrd  auriculce  impo^ 
nenda;  funtlana?  molles  ac  purar,vino  cV  olco  imbute.Hordeacea  itidem  cV  triticca  farina,aliqua' 
do  quidem  per  fe  co<fra,cum  vino  cV  vnguento  irino :  aliquando  vcrd  columbino  ftercore,cV  ari- 
ftolochia  tenui,a?quis  partibus  admiftis.  Confert  autcm  cV  cibi  abftinctia,  cY_  dia*ta  tcnuis,8t"  alui 
euacuatiolargacVmcmorabilis.  Infuper  cVquies,ocium,capitis  velamen.  Inpotu  aquacalida, 
aqua  mulfa,ptifana?  fuccus  cum  mellc,donec  remifcrint  dolores. 

C{u£  <Archwencs  ad ^uditus  Grauitatem  ac  Surditatem  htf  ~\'erbts  co  nfcripfit.  F 
C  In  auditus  grauitate  Succu  corticis  raphani  cum  rofsicco  aut  cyprino  tcpcfaclu  inftilla.  Aut 
galbanumcumacctocV  mcllc  feruefactum.  Quddfi  furditas  fucccdat,  Vcratrumnigrumerui 
magnitudine in co<°to  mcllc  indito.ac donec quod impedit crodat finito.  Aut vbi abf inthrj  deco 
<fto  elueris,mel  cV  oleum  inftil.ato.  Aut  collyrio  cx  nitro  ficu  cV  finapi  immifTo ,  pcr  triduum  id 
rion  cxtrahimus.  Poftca  Vcro  acutis  vocibus  alTiduis  cV  vicilTimgrauibus  inclamamus,  cV  pcr  A.l.j.f4.ti* 
turbam  fonituimmiiTomalumdepclIereconamur.  PofthaeccValphodcIi  radicesolco  vctcri  in^    J"  oltii'* 
coclas  vtiliter  infundimus ,  caprina  qj  vrina  alTidue  eluimus.  Carteru  furditate cx capitis  dolore 
oborta,Raphani  fuccum  cum  rofacco  infunde.  Autfoliorum  cucumcris  fylueftris  fuccum.  Aut 
caftori  um  cum  baccis lauri cV accto.  Aut nigrum  veratrum  albo accto irrigatum lub  orobi  qua^ 
titatccoclo  mclli  mifccns  gbndulasqjcomponensimpone. 

Eiujdcnide  Ccrrpufculn,(jU£  ^luribus  iliabuntwr. 
C  Qiiovd  fi  aqua  in  aui  cm  illabaf  ,auxihatacetum,  cValteropede  affeifbeauricularpropinquo 
exilire,aliqualitcr  fc  ipfum  rechnando,hoc.n.modo facilc  excernirur.Quin cV cxuclio  fimplcx  £ 
os,aut  ct  pcr  ftipulam,egt  cgie  aquam  cxtrahit :  quod  vbi  fadum  fuerit ,  confcalpta  pcr  lanam  au- 
ricula,ex  pdidis  vnguentis  aliquod  inftilla.  Si  vcrd  calculus,  aut  faba ,  aut  conlimile  quippiam,  G 
tnauditorium  meatumilIapfumfuen't,cluito:autIanacircaauricularium  fpccillum  obuolura,  cV 
rcfina  tincfta  extrahito.Idcm  cV  per  glutinofum  aliquod  pharmacum  fieri  poteft.Qudd  fi  neqrilc 
.  jequatur,ftcrnuratorio  in  nares  iniecfio  os  ac  narcs  obturato.fada  enim  fpiritus  conclufi  extefio^ 
nc,id  quod  incidit  efflatur :  id  qj  affidue,donec  cxcidat  facito :  fi.n.intus  manfcrit,  aure  inflamma> 
ta  conuulfiones  inducct.  Optimc  et  confert  ad  eoru  quae  illapfa  funt  eieclioncm ,  concuffio.  Si 
itacp  puer  fucrit ,  pedecomprehenfumcVin  caputelcuatumcumconculTione  vibrabis.  Si  verd 
perfectarartaris  quifpiam  ita  luerit affe(ftus,ipfum  in  tabula  fccundu affeclam  aurem  redinatu ca^ 
put  ad  tabulam  firmare  iubcto :  deinde  leuata  tabula?  circa  caput  parte  defcrri  fini  to ,  id  cjj  faepe  re> 
pctito.Mouebitur.n.quod  incidit,  cY.  ad  expeditiores  meatus  partes  progredietur :  atq3  ita  angu^ 
iia cV  concaua  fpecilli  parte  immitTa  fcite  extrahi to.  Si  verd  faba aut  conlimilc  quippiam  in  aure 
illapfum  in  ea  mancat,madefa(ftum  qj  cV  tumefacmm  dolores  inducat,  impoffibile  quidem  cft  ip 
fum  integru  eximere.Quarc  per  fpecilli  concauu  induftrie  partiri  ac  diuidere  ipfum  oportet,  atq^ 
ita  particulatim  extrahere: deindc fapam aut  vinum  dulce calidum infundere ,  ac  Ienirc meatu ex 
lancmatione offenfum.  At vcrd fi  animal  aliquod illapfum  lit,fcamoniam aceto  dilutam,aut ab^ 
finilnj  fuccum,aut  peucedani  fuccum,nitrum  t\i  ac  fulfur  cum  raphani  fucco  inftillato.  H 
*4ooUoni]  de  hfdem. 

Apollonius  aut  de  rjuic  fic  fcriplit.  C  ^4d  Puhces  &  Vermiculos  in  ^iunbus,  Rcliquaji  earum po* 
roillapfa.  Acetu cV oleu inftilla.  Autcapparisfuccuiftilla.  Autamygdalasamarasterito, cVoleo^ 
fum  ab  ipfis  exprelTum  inftillato.  Veratru  albu  tritu  infpergito.  Aut ariftolochia  trita  infpergi- 
to.  Autcalaminthaefuccuinfundito.  Aut  cinnabarim  viride  inftillato.  Autveratru  albu  cuvi^ 
no  infundito.  Aut  aluminis,cx  feminis  cucurbitae  fylueftris,fiue  medullae cius,aequas  partes  tritas 
"Af.  hyflbpu.  cu  oleo  cedrino  inftilla.  Aut  c^pam  trita  cV  cefypum  arquis  partibus  in  vino  diluito  ac  infundito, 
Aut  myrrha  trita,aceto  cjj  ac  mellc  pariter  diluta,adhibe.  Aut  chalcitide cruda  tritam  ac  melle di 
luta  infunde.  In  vniuerfum  verd  eximendu  eft  quicquid  in  meatu incidit  hoc modo. Per  aurifcal 
piu  nimirum  aut  voIfella,aut  lanam  mollem  fpecillo  obuoluta  cV  relinatam ,  aut  et  quae  vncinum 
habeattenueappenfum»  C  ^Ad  ^Aunum  Sordem.  Nitrum  aflatum  tritum  auriculae  infpergito, 
cV  acetum  inftiIlato,ac  lana  appofita  per  nodc  finito :  fequeti  verd  die  aqua  cV  oleo  calido  eluito. 

Cxteruadaquainaureacceptacepaefuccu  cVadipemanferinum  tepefadum  inftilla.  Autma- 
li  punici  nucleo  carentis  dulcis  cV  acidi  fuccum  inaereo  vafe,donec  duarpartes  fuperfint,coquito : 
tnde  cj3  duas  guttas  inftillato.  Aut  myrrham  ex  aceto  cV  melle  tritam  infundito* 

^Auncularia 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.  III. 


146 


jt  4.  ti 

clio.iji.e 


A  ^Auriculxrm  PharmxcA  4  Crrtone  confcriptj  his  yerkif. 

C  Sonitusaurtumimorbts.  Ablinthium  tn aquadccoctum  pro  fomcnto adhibe,  cV rofaccu 
cum  melleinftilla.  Autraphanicorticisfuccum  curofacco  lnlrilla.  Autalocn  cum  vino  5CmcU 
Ie.  Aut  thuscumacetocx  rolaccoinmaliconoadmcllisfpifritudincmcoqucdorcdjcium.  Aut 
hycfcyamifuccumcumrofaeco  tcpidum.  Autradicum  calami  vindis  fuccum  cum  lactc.  Aut 
rhamnifuccumcumcelticanardo.  Autgallamntgramcum  parimyrrha  cx  mclle.  Aut  lycium 
cum  vino  muilo  lnftilla.  Aut  vulpis  adipem.  C  *Ad  Dolores ^Aurium  cum  humidttate  £7* purulentix. 
Vini  vetens  fefquiunciam.mcilis  coriici  5  1.  nitri  rubri  vncix  dimidium  ,Iycn  indici  5  j.  Lycium 
cum  vinocVnitro  tritumlarjigato^acmeladmifceto^cV  in  vitreo  vaferepolitamfundito,  hyemc 
quidcm  b;s  m die.aritate  vero  farpius : cV *  tomentu  lanar conchyho lnfccbe}- mdito.  C *Aa 
res  Puruient.:<.  Alumcn  fciffilc  terito;cV  arfufo  aceto  ad  Iiquidiorem  ftngmcnro  compagcm  rcda- 
ctum  Ianaconuolutaexapuo.cx reiiccata  lana  exipfa  maurcm  indito:authoc  ipium  pharmacu 
liquidum  perlanam  fpeciUo  obuolutam  rn  aurem  demitutceam  q:  cx  eo  quotidicilhnito.  Expe 
dricx  paululum  paffi  adfundercnc  pharmacum  cxarefcar. 

^Arch^enes  xd  ^Aurtum  ^Ajfecitones  Extramextum. 

B  Canenimad  ariccciones  aunum  extra  meatum  auditonum  Archigcncs  harc  confcripfit. 
C  ^fd^iuresCor.tufti.  jMyrrham;thus,thuris  mannam.tcrram  nigra qua  ahqui  fe  tanq;  fmcgma- 
teconfncar.cum  acri  aceto  probe  vnita.ccrati  cralTitudine  imponito.cV  ncquaquam  amphus  lri^ 
tato.  Aut  ceruiram  5<lapiifemcnpariteracccpta,cummelleoblinc:quidamabnnthiumproce 
ruifafaibunr.  Aut  fidfin  viuum.nr.  hrram Jbt  thus,cum  pice  hquidainfplcnioimponito.  Aut 
grjtinumfabnlecVafphalrumfiuebitumen  eodemmodo:quidamcnam  mannam.  hoceftthu' 
ris  micas admifcent.  Aut  cephahco  Afclepiadeo  emplaftro  vterc.  Aut  paftillis  pudcndis  dclrina 
tis  lllme.  Porro  in  quibus  cotuiae funt  aurcs,  lntriniecam  cxpcdmorcm  concauitatcm  charnla 
gincam figuJinaterra  cxpleto  :  cVfequenridre,  vbiexarucrit,folanumcum  ccruiTa  i!l:nito,vU 
quequo  m  lntcgrum  reftituantur.  Venim  in  aurium  vulnenbus  cVfilTurischarnlagincprobe 
coaptata  hbulas  imponito :  dcinde  mrlamauonc  arcentibus.  cV  reliquo  glutinatorio  ducru.  v  ti  tor. 

At  vero  inriammata  m  aurium  puerorum  pulpis toramina.oleum.quod rn arrea luccrna arrugi 
nccontraxent ,  lllinedo  perfanabis.    Carterum  Afclepiadeshuiufccmodiadcontufas  cVfracras 
aures  cdpofitione  vfus  ei: ;  Paruas  cochleas  vbi  cum  teftis  cotriueris.cV  rubrica  nnxcris,  appone. 
^Aitud.  Alocs  parccm  vna,gluunisfabnliscumacetococn  partem  vna,mifta  imponito:ahqui 

C  manna  fiuemicas  thuris  admifcet.  C  Eprthonxtxad  Comufxs  *Aurcs.  Coryledonis  herba?  5  virj , 
amygdalarum  amararum  dcpurataru drach.duas,tragacanrhi  drach.rj,  aceto  diluc: cV  vifco  qua> 
cino  excepta.cV  hntcolo  mfarta  lmpone.  Aut cera?  5  viij ,  galbani  5  viij.T  nucum  amararum  5  virj, 
vifci  quadm^xvi.thuris  5  viii,mifyos  allati  5  vnj  :coponito  acvritor.  C  Apolloniusautem  hoc 
modo  tum  aunum  lnrlammationcs  m  fuperhc;ccuus ex  humorum  imprcffione  aut  plaga  obor 
tas;rum  rumoresacruborcs.curauit.  Butyrum  recens  excolarum  infhlla.  Aut  adipcm  anicri- 
num.  cxlacmuhebre  miitainitilla.  Aut  glandis  vngucntana:fuccumcVrei;namliquidamrcpi' 
damarrunde.  Aut  adipembubulumacanfennumaequispartibusliquefactosinJtilla.  AurccV' 
mi  fuccum  ac  adipcm  anierinum  arquis  portionibus mifce  cx lnlrilla.  *Ahud,  quodtllmipotesl.  Papa 
uerisfuccumaquadilutumpennailhnito.  Aut  crocum  tntum  cV  muhebn  lacte  diljtum  llhni- 
to.  Aut  argenti  fpumam  cumaqua  cV  nardo  tcnuitnum  illimto.  AutcerulTam  conandriaut 
polygoniaut folani fuccodilutam lllme  C  Catap..-.  "wutta.  Abfinthium  tritum exaqua pro cara- 
plalmate  impone.  Aut  fefamum  aqua  tritum  lmponc.  Lcntcminaquacoctamactntamcum 
mclleimpone.  Autmahpuniadulcisputamina  cocta  cV  tritain  vino:hoc  \-aldecommodum 
pharmacum  exifut.  Aut  myrrham  cx  adipcm  anfennum.vel  butyru^  vel  rclina,  cV  conchilrj  par 

B  tcm  lnrernam.arquis  parabus  trita.fuper aurc  cV  propinqua  tcmpora lmpone.  Couenit  aut ad 
hatc ciboru  abitinenua.alui  euacuauo.iniupcr  quies,cx  velamccapiris,  cV  corpons requies.  Lon- 
ge  verd  remotaelTedcbentardor,ingiditas,balncum,vomitus.clamor,cVomnisdii~tenuo. 
^  Etufatm  y  ~Ag  Exulcerazas  txpUga.  -{_in  fuptrfc:e~y  &  Eracl.is  ^4wes. 
C  Pane  "calidu  internum  cum  mclle  tritum  lmpone.  Alyrrham  cum  vino  vctcri  tnta  illinc . 
Cochlcarum  colla -{vnacu  tefus}-tento : cV  dimidia myrrhaj  partcm  addito.ac imponito.  Ablm 
thij  cVaprjfeminisxqualespartes  tritascum  melleimponito.  Piccarcfihne,cxfulfur  tntum3aut 
thuns  micas  mfpergc.  Veru  ne  obliges  ifta,necp  trcquenter  repcuto  cpuhemarum  dctracriones. 

De  Parotidibtn.  C^iP.  1. 

PArotidescgenerequidemfuntinflammationum:fiuntautc  glanduhs  rirca  aurcs  aftcctis: 
non  tn  iniplis  vtimur  pnma  parte  curauonis  partium  mtiamatarum.  In  illis.n.vt  pl  unmum 
curauone  rcpnmcte  ac  rcpulfona  a  medias  appellata  vri  conuenit :  atq:  ld  maximc,  cu  ncq;  mali- 
gnu fit.ncq:  multum  quod lnHuirjieqj  corpus  humonbus  cx  arquo  rcdundet.  Sicnancp fpongia 
lola  ex  pofca  lmpoiita mapientes inrlammariones repreiTit ,  ncq: quicquam exeo  totum  corpus 
ruit  oftenfum.  Veriim  m  paroridibus ipfum  contranum  racimus.pharmacaattractona  adhibcn 
tes :  atq^  ii  hacc  nih ll  memorabile  cffiaant.etiam  cucurbitam  affigentes ,  aut  fomcca  alTic  ua  adhi- 

Quinta  ClaiTis.  TTTTT    r)  bcntcs 


*AI.  kv:W>rr 
1.  mmo 
*»bique. 


floccum  vcl  fo 
menrum  Uor 
concb/Lij. 


*Af.  tftwx£- 
9«L<t  L  ar.pla- 
ftri  motc  illi- 
oico. 


•AEiiiL 

TMfVKf'  4U 
tnjnli  Citkry- 
ts. 


*  At  putamca 
o 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


bcntcs.  Annitimur  cnim  vt  afrligens  humor  ex  profundo  ad  cutcm  attrahat  ur.pnefcrtim  fi  in  ca-  E 
piteaftccliofitfirmata,humoribusvidelicetinipfoobfirmatis.  QuincV  ciimcitra  capitis  affe^ 
clioncm  in  febribusiacutis  naturafuperfluos  humores  ex  valis  cff undcns ,  ad  regioncm  intcr  cu> 
tcm  cV  fubiecla  corpora  deponit,quando  fanc  cV  glandula  cx  cftufis  humonbus  participant,  mc 
lius  vtique  etiam  tunc  videtur  naturam  adiuuarc  pcr  humorum  ex  loco  in  locum  impetuofum  il 
lapfumfcbrescurantcm.  Atvero  cumvehementi  impetu  fluxus  illabitur,nihil  nos  curiofius 
agentcsomnianaturaepcrmittimus.  Sienimliuecucurbitam,liue  aliud  pharmacum  humores 
cx alto  ad cutem  attrahens,admoucrimus,vehcmens  dolor  homincm  apprchendit : vnde  cV  vigi 
iisefiuntjCV  febres fucccdunt,ac  vires cxoluuntur.  Mitigare  itacp  tunc,  cV  non  h umorum  influxui 
opitulariconuenit,percataplafmatum maximclenientium vfum:  Vclutelt  quod  cx  frumenti, 
authordei,autfeminislinifarina,cumaquamulfa,autfcvnigraxi,autalth^3f,  autchamarmelorum 
decoclocoquiturcVquaecunq^ad  hocquodmodcratc  humccTamhabentcaliditatcm ,  perquam 
mitigare  dolores  valent ,  ctiam  influentes  humorcs  concoqucre poffunt  ac  fuppurarc ,  quemad> 
modumdehisincataplafmatum  traclatu  fcrmonem  fccimus.  Quddfi  etiam  (anguisredunda^ 
re  videatur,per  vcna.*  fccuoncm  ipfum  euacuabimus,  prcfcrtim  li  id  vircs  permittant.  Nunc  vc 
rd  ad  pharmacorum  compolitionem  progredientes,quam  ctiam  a  principio  nos  traclaturosre-  F 
cepimus,qua ratione  tum  compolitio  ipforum,tum  vius  conftet,doccbimus.  Si  itaquc  tumor  no 
difcutiatur,fuppurantibus  pharmacis  vtendum  eft,velut  cft  frumenti  farina  cum  caricarum  dcco 
do  6C  olco.  ltcm  quod  ex  polIine,cV  quod  ex  fcrmcnto  conftat  pharmacum .  Si  verd  fuppuratas 
fuerint  parotides,tunc  aut  pcr  fedionem  pus  elicere  oportct,vlcus'quc  vclu  t  in  ciufmodi  fieri  mo 
ris  eft  ac  omnibus  notum  curare :  Aut  fanc  per  pharmacum  acre abfccffum  rupcrc,  quale  cft  Smi 
liumappcllatum,cV  quodexallijsconftat:  Auttcntarevtipfumper  medicamenta  attracftoria  6C 
tenuium  partium  vimhabentiadifcutiamus,bisperdiemfjfdem  ablatis,cVfomentisadmotis,do 
ncc  rcmiferint  cV  laxati  fuerint  dolores,  Qiiando  verd  iam  plurimum  puris  fucrit  difcuffum ,  tuc 
iam  primiim  femcl  folucrc  ca  medicamcnta,  6C  fomcnta  adhiberc  oportet:deinde  veid  neque ex 
re  eft  id  facere,  fed  ipfis  pharmacis  pcrmittcrc ,  vt  fi  quid  reliquum  in  profundo  ha'rcat,  id  ipfum 
difcutiant.  Qydd  li  dui  lcics  adfit ,  ea  ipfa  quoquc  mollienda  eft:quare  hoc  tepore  ex mifta phar* 
macorumfacultatecompofitio  parabitur,cmollientibus  videlicet  ad  attracloria  admiftis.  Poft> 
quam  vcrd  omnis  purulcntia  fucrit  euacuata,cV  adhuc  duricics  aliqua  rclinquatur,cmolhcntibus 
pharmacis  vtcndumelhquorumfyluaffiucmateriae^item^quccompofitionis  varictatcm,  mnia- 
lagmatum  fermone  dcmonftraui.  Manifeftum  autem  eft ,  qudd  modcratas  parotidas ,  in  qixb  G 
bus  neque humorum  multitudo  redundans  in  particulas  irruit,  in  tantum  vt  vchcmcntcs  ]doIo^ 
res excitct,neque caliditas  cum  humore adeft/acilc  per  haec fanarc  pofllmus: nequc cnim  ad fup^ 
purationem  feftinant,neq3  vehcmcntcm  dolorcm  inducunt.  Veriim  licct ctiam  fomentis  ex  mu^ 
ria  vti,8t  cataplafmata  magis  calcfacicntia  cjj  5C  difcuticntia  adhibere,6V  medicamcnta  eandem  fa^ 
cultatem  prope  artingcntia.  Cum  vcrd  plcriqj  mcdici  cV  parotidum  pharmaca  indiftinctc  con- 
fcripfcrintjfi  quis  pradidis  in  mcmoriam  reuocatis  ad  eorum  vfum  acccflcrit,fucilc  intclligct  qui^ 
bustandemadfingulasparotidasvtendumlit.  Vcrum  praexercitaboctiam  cgo  vosad  hancre 
percxcmpla,qua!  Archigenesin  primo  pharmacorum  fecundum  genus  his  vcrbis  fcnpfit. 

C  ^lrchigenis  ad Parctidts.  Parotidasditfoluere  volentesplantaginemcufaletriram  affiduepro 
cataplafmatcimponimus.  Autcaprinum  ftcrcus  cx  aceto.  Autrumicis  fylueftris  radiccs  coctas 
invino.  Autficumtriramcumatramentofutorio.  AutficumcodamcumablinthiocVvino  tri 
tis.  Aut  buccina  marina,aut  purpuras  vftas,melle aut  axungia  exceptas  imponito ,  &L  confeftim 
difcutientur.  IdemctiamoftrcorumteftavftaDicummelleimpofita  facit.  Aut  ccratum  rofaceu 
fiue  cyprinum  ruta  admifta  aut  fulfure  viuo  addito  emollitum ,  aut  cimolia  cum  aceto .  Difcutic 
maximeficusaquamarinaautmuriacodaactritaimpofita.  Idemfacit  cV  marrubium  tritumcuH 
fale.  Et  lanajbutyro  imbuta  ac  impofita  inchoatibus  parotidibus  opitulatur.  Qucmadmodum 
huic  poftremo  loco  ab  eo  relato  redte  Archigcnes  difcrimen  appofuit,incipicntes  parotidase  bu 
tyro  opem  fentire  teftatus ,  fic  conueniebat  ipfum  etiam  circa  alia  medicamenta  vtendi  tempus 
adfjcere,velut  ego  paulo  ante  feci.  Quin  £Y.  circa  hoc  ipfum  butyrum,non  fatis  eft  ex  folo  paroti- 
dum  principio  facere  difcrimen,nifi  apponatur  num  vehementer  aut  molliter  concitetur,&l  num 
dolenter,  veIutcumpulfationibuscVvigilrjsinfeftet,an  cum  moderatodolore:  Deinde  qui  fit 
morbi  ftatus:  Num  magna  omnino laxitate  opus habeat ,  an  per  minorem  iudicari  ac finiri  pof- 
fit :  tali  nanq3  fuffecerit  butyrum,in  corporibus  praefertim  mollibus  eunuchorum ,  puerorum ,  6C 
mulierum,cVeorumquiteneramhabentcarnem.  Siverd  cumvehemcnti  dolorefiat,  cataplaf- 
mate  doloremfedanteopushabet,fimul  queafllduofomento vel  per  folam  aquam,  vel  etiam 
cum  exiguo  inieclo  ad  eam  fale.  Quandoquidem  verd  primum  omnium  pharmacum  confcrt 
pfit  plantagincm  eum  fale,ab  illo  fane  etiam  nos  rurfus  initium  faciemus,plantaginis  naturam  rc 
cordantesexmiifisfacultatibusdifcuflbria^cVrepulforia  compofitam  efle.  Ego  verd  nunqua 
pharmacis  ad  parotidas  deftinatis  repulforia  admifceri  operapretium  exiftimo ,  prxterquam  fi 
aliquando^raro'  tamen,ad  multam  difcuflbriorum  copiam  parum  quiddam  exeis  addatur ,  atq$  id 

tum 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    III.  147 

Atum  demum,vbi'a'travchcmcntemdolorcm  parotidcs  irruant.  Qiiod  verd ddnccps  fcriptum 
cft,Stercuscaprinum  cxaccto  inuetcrataeacindurata.*,  nullum  c^amphus  mcmorabilcm  dolore 
habentisparotidis  pharmacumeffepoflit,vclutetiam  licnisin  lciirhum  indurati.  Terttodenv 
delococofcquentcr,  Radiccs  rumicis  fylucftrisin  vino  coctas tradidit.  Si  fanccV  qualitatem  cV 
aetatem  vini appofuiflet , forraffis cV ego  rentaflem  dcco iudicium  ferrc:  Cum  vcrd  no  adicccrit , 
multum  CJ3  differat  acerbum  3  aut  auftcrum,  aut  acrc,  aut  dulcc,  aut  rcccns,  aut  vctus,  aut  crallum , 
auttenue,autfuluum,autalbum,autnigruvinumcire,obidetiamegonihilhabco  quod  dc  hoc 
pharmacodicam.Atcum  vobishoccognitufit,q>maiori  difcuticndi  vi  praeditum  fu  vctus,  prae' 
fertim  fi  ex  genere  natura  calidiorum  lit,velut  funt  in  totum  fuIua3contraria  vcrd  h  uic  fccundum 
vires  tum  aufterum  tum  acerbum,huiufmodi  quidem  vmum  vitareoportet.  In  fuluo  vcrd  cV  mc 
diocriter  vetufto,cV  tenuium  partium,rumicis  radices  coqucntcs,  in  parotidibus  citra  vchcmcn- 
te dolorem  obortis fjs vti  poteritis.  Scribit dcinceps ,  Ficum  tritam  cum  atramcnto  futorio.  Di^ 
fcuflbriae  quidem  igitur  cV  concoctoriae  facultatis  cft  h'cus,praefcrtim  arida :  rcccns  vcrd  difcuiicn- 
di  quidem  vim  habet,veruconcoquere  non  potcft .  Vcrum  atramcntum  futorium  ncmo  ignorat 
vtrafqj  facultates  fortcs  repulfiuam  cV  difcuflbria  c6pIec°ti,quaprop  ter  etiam  vchcmcntia  cius  vi> 
B  tanda  eft.  Cocla  dcmde  hco  nimiru  arida ,  cum  abfinthio  cV  vino  tritis  vti  iubct.  His  fane  ctiam 
vos  vteminiintempore,ad  medias  magnitudineacteporeinHammationcs:qucmadmodum  ct 
buccinis,cV  purpuris,cV  oftreis  vftis,in  durefcetibus  ac  vetuftis :  cft  cnim  pharmacum  quod  oem 
afff lchoncm bC  acrimonia  mitigat  cV  difcutit,non  fohi m  lii  melle  quis  eorum  cincrem  imbuat,fed 
cV  multo  magis  fi  adipe  fuillu  infulfum,  vetuftu ,  cV  a  fibris  dcpuratum  admifccat :  citra  oem  enim 
moleftiam  oes  inueteratas  inflamationes  difcutit ,  etiam  0  ex  rheumatica  aftectione  Gnt  obor  tae  ♦ 

Deincepsceratorofaceoetcyprinocuruta  vtiiubet.-quoddifcufforium  quidem  pharmacfi  cft ,  *AEvd 
veru  nihil  vehemens  necp  violentum  in  fe  habet.PauId  verd  efficacior  fit  copolitio,  fi  fulfur  viuu 
pro  ruta admifceamus.  Quae fequitur deinde  Cimolia  cu aceto,neq3  fortc,  ncq$ dolorofam,  ncqj 
magnam  parotidcm  curare  poteft.  Ficus  verd  aqua  marina  cocla  in  inueteratis  iam  comoda  fue 
rit,  vtpote  difculforia  vi  praedita,velut  etiam  fi  aquae  marinae  penuria  muria  quis  vtatur.  Simile 
huiccft,qucmadmodumetiaipfe  Archigenes  dixit,  Marrubium  cumfale.  PoftTiaecverddebu- 
tyro  fcripfitjCuius  vt  vltimi  circa  illius  diclionis  ordinem  paulo  antev  metionem  fcci :  Poft  quod 
rurfus  ad  generofum  pharmacu  tranfiit,  Pyrethrum  tritum  fico  excipi  lubens.  Deindc  calcc  viua 
cummelletritavtipraecipit.Etpofthocmuftcla!  fanguinis  illincdi  meminit.  Atverdtaliatan-' 
C  quam  curiofa  cY.  fuperuacanea,cVquae  magna  rei  medicamentariae  cgcftate  indicent,  fi  pcr  aliaau 
xilia citra fanguinis "muftelae  adhibitioncm  parotidascurare  nequeat,neq3  invfum  adfumpfi, 
;gj&45>*c     neq^eorumexpcrimentuhabeo.Sedneq^examicisnoftrisquifpiam  aliusvti  tcntauir.f  Vcrum  ■tT^yi../-.-j 
cerebrumillinircquodcunq3tandem,mediocriu  parotidum  medcla  cxiftit.  Pofthoc  verd  harc  >.«  kcltaWi- 
verba  fcribit:  Accto  feruenti  perfundito,aut  fpongiam  in  acida  muria  imbutam  imponito.  Fof-  «»  '»"•>  JWp 
foruacmeftoruforta(riseafueritmedcla,nonhominum  vrbanoru.  Deinceps  acris  mcntioncm  Jie'c:ettin 
racitpharmaciexmuftelavfta,cuiuscinere  ceratoirino  excipi  iufllt.  Verumeiufmodi  pharma^ 
ds,qhdiudurant,cVlinfcirrhumindurantur,vtendumeft:pleraq3  cnimab  eo  fcripta  veterafccn-  - 
tium  cV  aegre  folubilium  parotidum  remedia  exiftunt.Quaproprer  etiam  ipfe  ad  pharmacu  hoc  j»  $  C 
adiecit,qudd  etiam  Strumasprobcfanarepoffit.  Pofthoc  verdciufmodidictioinordinateinfcr  -A ' 
taeft,tumafllduacalidaedifperfio,tum  afliduacrudehordcaceefarinximpofitio.Quodipfumfi  H  Mejl 
ue  quis  per  fe  legat,fiue prioris dictionis finem  huius  dictionis  principium  faciat,vtrunquc malc  *emn  cerc~ 
dictum  eft.  Manifeftum  verd  hoc  erit,vbi  praecedentis  diciionis  fincm  pra?pofucrimus,  vt  totus  ^ro  utl  Tior:l- 
fermoeiufmodifiat:MirabiIiterdifcutit  cVftrumas,fa?pcctiam parotidas, tum afliduacalidaead^  lHe  c't>ic  eu- 
fperfio,tum  affidua  crudae  hordeacexfarinae  impolitio.  Etenim  apertum  mendacium  eft  ftrumas 
Datcpparotidasmirabiliterexafliduaaquaecalidae  afperlionc,  alTiduacp  crudae  hordeacca:  farinae 
i'mpofitione,difcuti.  Siverddcparotidibusfolumdicatur,ccrta  diftinclioaberit,quaedoccatnos 
in  quibus  cV  qualibus  parotidibus  aquae  calidae  afperlio ,  K  aflfidua  crudae  hordeacea;  farinar  adhu 
bitio, conueniat.Non enim in omni, lcd  quam  citiffimc  vclimus fuppurari , haec facienda funt, 
quemadmodumin  fuperiori  fermonc cftindicatum.  Hoc  itaque  vitiofe  ,  vtdixi,  intcrfcrtum  eft. 

Caeteru  Archigenes  ad  confequctia  tranfgrcll  us  rurfus  pharmaca  lcribit,non  apponcns  qudd 
induratis  c^inueteratisparotidibusfaIutariaexiftant,cunoscxmatcriaipforum  lpfatalia  clle co 
gnofcamus.Adfcribam  autcm  iam  vobis  iplius  Archigenis  dictionc,c/uae  Gc  habct:  C  Proprie 
verd  Iupinorum  amarorum  farinam  cum  mellc  coclam,exigua  calce  viua  addita,  pro  cataplafma 
tcimponito.  Egrcgicvdifcutit3ehoc.  Picisbrutiae,  mannaefiucmicarum  thuris,cqualcs  partes: 
tercbinthinae,palmarum  Syriacarum  non  vctuftarum  pinguiiim  carnis  purae ,  vtnulq^  duplum : 
chalbani dimidium  mannae: probe  vnitis  vtitor :fi  vcrd  dura  fir,rcfinam  mifccto.  Aut nitrum  cV 
rubricae  finopidis  tertiam  partem  cum  vngucnto  cyprino  ad  ftrigmcntitiam  craflitudincm  rcda- 
cla,aclinteoloinfartaimponito.  Autcalcem  viuam  cum  ftrigmentis  codem  modo.  Aut  cari- 
cas,chalbanum,nitrum,parimcnfura:fulfuristertiampartcm:tcrebinthine,opopanacis,  vtriufqj 
parumquiddam:vnitisvtcre.  Aut  calcemviuamcumacctorritamimponc.  Qjiddlincqucpcr 

Quinta  Claflis.  ^^/p^^, 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


|iacdifcutiantur,adiuuabimus  per  mutarionem  in  fuppurationcm  pcr  frequcntia  ex  calida cru-  E 
daq^hordcaccatannacataplafmata.Dcluncrurfusdigcrcdum  pcr  largam  cV  ficqucntc  decodtt 
laun  aut  baccarum  eiiis  perfulione,aur  fulfure,vcl  coniimili  quopiam  in  aquam  uiiperfo ,  iiue  ni- 
trc,!iuecolumbino  ftercorcincaadmifto:aur  ctiam  cucurbita  cum  fcarificarioncaifixa.  Dcinde 
adchirurgiam  pcruenicnducft,cVcrudi  abfceffusfedioneioprimucniniin  his .  vrquam  cclcrri- 
mcHuxioforascuellatur.  Hac  quidcm  Archigcncs  fcripfir.  SunraurcV  multa  cmplaftraqua 
parotidas  difcutiunt,aliqua  quidem  iam  inuctcratas  cV  induratas :  aliqua  vcrd  easin  quibus  fcda^ 
to  dolorc nulla amplius  puris  fufpicio cft : qucmadmodum  etiam aliqua  qua iam  fuppuratas  cu- 
rare poiTunt.Talia  vcrc  intcr difcuiforia cmplaftra,fingula cum  virium  fuarum  proicifionc con- 
fcripra  funt:  vclut  ctiam  ca  qua  fimplices  parotidas  curat,laxaroria  appcllata,omnibus  nota  funt. 
Exempla ipforum  funt,Emplaftrum  Mnafca,cV  quod  cx  fuccis coniht ,  6Y quod  cx  ptifana.  His 
etiam  preftant  qua  molliora  funt,cV  cerati  forma  conftant,  ciim  cx  butyro,tum  cx  cefypo  confla- 
ta,oftreis aut  buccinis  aut  pur puris  vftis addi tis,cuiufmodi cif  hcc :  Adipi s  poi  ci ni  vctcris  infulfi 
quadrantcm,quidamfemiiTcm:butyri  vnciam  vnam,ccra  fcxtantcm  cx  vncia  dimidium,oftreo- 
rum  vftorum  quam  renuiffimc  tritorum  fcxtantem.Liqucfcibilia Iiquefacito,  oftrea  qj  infarcito, 
ac  vnitis  vtitor  conhdcntcr.Efficaffimum  hoc  ad  parotidas  cxiftir.  F 
De  ^AfJeclionibm  Narmm.  C^4P.  3. 

EX  gcncre  tumor  um  pratcr  naturam  Polypodcs  in  naribus  generantur :  ex  gcnere  verd  vlcc^ 
rum  Ozana.  Sccundum  gcnus  autcni  cxcrctionum  prater  naturam  Sanguinis  cruptioncs 
fiunt  in  morbis  acutis  iuxta  rationcm  carum ,  quas  recentiorcs  mcdici  priuatim  fupcrexcretiones 
appellant.nimiruminquibusnaturaadiudicatoriumauxiliumconcitata  modil  cxccffit.  Primu 
itaq3dcozanisfcrmoneTaciam,quacxhumorumacriumcV  putrefcibilium  inrluxu  gcneratur: 
ita  vt  fi  acres  foluni  fint.agre  curabilia  vlccra  produccre confueuerint,non  tii  graucolcntia.  Ca- 
tcruin cura comunisambobus lns citytem q^  polypi,vt  videlicet prirnu caput  iiccctur cV  firmef , 
cum  palam  fit  ob  vitiatorum  h  umorum  rcdundantiam  dcfluxum  cx  co  in  narcs  proucnire.  Quo 
modo  verd  caput  totum  corroborarc oporrear,qud  nullum  rccrcmcntum  cx  co  ad  infcras  partes 
delegcrur,fapc  iam  dicluni  cft.  Cu  igirur  pcr  illa  caput  validum  rcddideris,ad  naris  progredieris 
curarionem  fcopo  in  ozanis  propoiito,vt affecla  pars  pcr  miftafaculraris  pharmaca  tum  repelle 
tia,tum difcuticntia  rcficcctur.  Rcpcllunt  iraqucrumauftcra,rumaccrba,quacommuncmad' 
ftringcntium  appellationcm  habent : difcutiunt autem  calida  cV  ficca  facultatc  pradita ,  quorum 
fyluataliseft.  C  ^rchivents  Pharmaca ado^n.u.  Cum  ozana  in  nanbusfucrit,  calaminthcfuc-G 
cuinfundc.  Autipfam calaminthcarida perfiftulam  infufHa.  Aut  vcratrum  album  cCi  fcminis 
nafturrijchemaquoridicinfuffla:pofthocverdcapurperfundc.  Oblincaut  cos  vclchalcitide, 
autatramento  futorio,aut  pforico  cum  mclle.  Autinftillato  in  narcm  mcllc,  cV  pcr fternuraronu 
facfaconcuiTioncrecioria  vlceri  obducla  excutito:dcinde  prafcriptum  cxnafturrio  cx  vcratro 
pharmacumpcrnarematrrahcrequaplurimumiubcro:cV  poftca  amurcam  cum  mcllcillinito, 
Aut  myrrham  cx  nafturtium cum  mcllc.  Aut  ranunculi  fuccum  cum  aluminc  Iiquido  in  narcm 
infunde,egrum  qj rcfupinatum  doncc ad  os  pcnetrct  attrahcrc  iube : atq^  id  vfqucquo  percurauc 
ris,idcntidem  rcpetc.  Si  verd  vctcra  fint  vlccra ,  ctiam  acctum  vctus  admifcc ,  aut  fulfur  rrirum» 
Acre itcm  acetum  in  vafculum  angufti  oris  fufum  ad  multum  repus  ad  refpirationcm  ipforu  ap- 
ponc: dcinde mify  cyprium  cV dimidiu eius  nardi  Indica cum  vino chio  ad  mcllis  craffitudincm 
rcdige:excoq3mcatuspennaoblinc,cVpcrIanamobtura.  C  ^fd  VlceramNafo.  Vlcerainna- 
fo  ex  malorum  punicorum  fuccoinarco  vafead  medietatcm  cocfo  perline.  Aut  malCipunicu 
dulccintegrumin  vino  cocTum  terito,  cVforinfecusimponito.  Aut  aris  fquamamcxarugine 
cumalba  violaexaquaaffricato.  Aut  rubi  fuccum  cValumen  Alelium  cum  aqua  diluta  eodem 
modo.  Si  verd  vetusfitvlcuscumacetodiluito.  Aut  itidem  cV  fandaracham  cum  mcllc  oblini-H 
to.  Autadipem  vitulinumcVrcfinamillinito. 

De  Polypo  Narinm. 

Polypus  tumor  eft,qui  prater  natura  in  naribus  generatur  polypodis  carni  affimilis  iuxta  fub 
flantiaproprictatem.Manifeifumitaqueeftaffedionemhanc  ex  craiTis  cV  vifcofis  humoribus 
generari:atqueobidmiiiamateriamedicamcntariaopushabet,  vt  videlicet  partim  adftringat, 
partimfecetcVattenuct,partimctiamdifcutiat,cVcondeniet»    C  ~4rchtgenis  ad Polypod.u.  In  po^  ^^l.exicctt 
lypode  nafturtfj  tenuis  chemam  fiue  drachmam  dimidiam  cum  veratri  albi  obolis  duobus  nare 
attrahere  iube.  Vbi  verd  exciderit,hnamentis  cum  antherafiueflorido  emplaftro  ex  mclle  vtere, 
aut  lycio  eodemmodo.  C  ^dfclepuidz ad  O^nas  &  Polypos.  Afclepiades  in  quinto  cxterorum 
ficfcripfit.  C ^ridumadOzgn.-vs.  Aluminis fcifll drachmas quatuor,  myrrhadrach.iifj,fandara-  *AKduas. 
cha  drach.iifj,galla  drachmam  vnam,t  atramenti  futorrj}-  vfti  drachmam  vnam  .Triris  vtere,na    tAf.  ?ris. 
ribus  prius  vino  odorato  elotis,cV  pharmaco  per  fpecilli  extremum  fiue  nucleu  admoto.  *Almd. 
Seminis  erica  drach.viiij,myrrha  drach. vifj,  nitri  rubri  5  vifj,  malicorfj  5  vifj ,  feminis  tamaricis 
drachmam  vnam,crocomagmatis  5  fj :  tritis  vtere.  ^liud.  Soreosagyptfj  friabilis  5  rj,  chalcitidis 
vfta  5  ij,feminis  tamaricis  5  j,croci  5  j,myrrha  drac.j :  tritis  vtere.  ~4lmd*  Chalcitidis vfta  drach .rj, 

atramenti 


ttfp 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.    III.  i4S 

A  atramcnti  futorfj  aflati  5  ij,mifyos 5  fj,amomi 5  j.myrrha: 5  iiij,croci 5 j :  tritis  vtcrc.    C  wilia  Compo^ 
fttto,(jux  Flancfcns  appellatur.  Aluminis  fciffi  5  viij,  chalcitidis  crucke  3  vjs  fandaracha.  5  iij ,  putami- 
nis  mali  punici  drac.ij,atramcnti  futorij  vfti  diac.ij,mifyos  aflati  diach.ij:  tritis  vtcrc.  ~4lia.  Arra^ 
mcnti  futorrj  vfti  drach.iiij,diphrygis  drac.ij,calcis  viua:  drac.  ij,  fandaracha:  drac.ij :  arida  admo- 
uc,aut  linamcntum  tortum  aqua  madefacfium  ac  pharmaco  imbutum  inde.  ~4hud.  Mifyos  afla- 
ti  drach.ij,manna;  thuris drach.ij,calcitidis  aflata:  drach.i),  Iquamxarris  fefquidrachmam ,  crugi^ 
nisdrach.vnamiaridaadhibe.  "Aiitcxii. 
Lampoms  ad  O^jenM,  ^icgtpolvs,  Polypod.ts,&  Midta  alia. 
C  ^4dOz\tn.u  &  *Aegtlop.is,ac  Polypos,&  cjuxcumj;  ~\>eivs  cttrajcclionem  ac  ~)>$ttoncmfubmouere.Dirim:t 
cttam  OjJacorupta.Facit  &ad  Vlccrafrpentiaac putndainjpaft:\~?  adfordtda  ylccra,  hnamcnto  cxcepta  ac 
mdttacummelle.  Scobis  a?ris  rubri  vnc.j,falisammoniaci  fextantcm,  ammoniaci  thymiamatis  fcx- 
tantem,aluminis  rotundi  quadrantcm,accti  acerrimi  hcminas  vj.  Arida  tcrito,cV  aflufb  aceto  om 
niainvasaerisrubri  transferto,inco'quead  SolcmfubcanicularardorccumaTisrubn  radio  agi- 
tato donec  pharmacum  exarcfcat:deindc  in  mortarium  translatum  diligentcr  terito ,  dC  in  fidtiU 
rccondito.  Vfu  verd  exigenteaquam  abforbcdam  dato,  deindectiam  in  orc  contincnda  m :  phar 
B  macum  verd  per  fiftulam  infufflato.    C  Scrtbontj  Largt,jactt  aa  omnem  Extubtrationcm.  Mifyos  vfti, 
chalcitidis  vfbe,  atramenti  futorrj  vfti,  forcos ,  fquama:  aeris ,  lingulorum  5  viij :  arida  admoueto » 
Oportet  autem  prarcedenti  diequicfcere,dcinde  fcquenti  pharmacum  poft  cibum  indcre.lllincn^ 
1.1.5. fu.i.t.3.    daeetiamnaresanteacumbitumine,autliquidapicc,autmyrrha  ftade.    C  Phdoxcm' 'chtrurjn ad 
0.5  5 1. h  Poiypod.ts,  O%£nai,omnem  Excrefcentem  carnem,  Hxmorrhotd.ts ,  &  Qutbufuncjue  crujiam  inducere  ~\eius. 

/Eris  vfti,auripigmenti  torrefadi,  mifyosaflati , lingulorum  dracdiias : diphrygis  3  iij : chalciti-  'Ahicr ;. 
dis  vfta:,atramcnti  lutorrj  vfti,fquamae  aeris,fingulorum  drac.quatiior :  tritis  v tcrc.  Caeteriim  poft  «aHclt  i. 
pharmacorumadhibitionemetiamfternutatonjsvtimur,qud  videlicct  tecloria  vlccri  obducta 
cxcutiamus,qua:  tribus  aut  quatuor  diebus  fere  cxcidcre  confucucrunt.  Vbi  vcro  exciderint,adi' 
pe  anferino  ac  butyro  cum  rofaceo  ccrato  curantur.  Vcrum  Afclcpiadcs  in  primo  pharmaco- 
rum  exteriorum  fic  fcripfit.  C  ^ificptadx.  ad  O^xn.u/juo  ~vjus  ejlMeges.  Semi nis  ericae  5  iiij,  myr^ 
rhae 5  iifj,nitri  rubri  5  iirj,putaminis  mali  punici  3  iirj,croci 5 rj,cofti  5 rj : trita infufriato.  ^4hud.  Alu 
minis fcifll  5  ufj,myrrhae5 iirj,fandarachae  5  rj,rhois rubri drach.duas,fahs foflilis drach.ij,cofti 5  rj ,  *Alncr  iiL 
croci  drach.ij : trita infufflato.  Ante curam  verd  nares  vino  odorato  5C  optimo  mcllc  clucre  cona 
mur.  C  ~Ad Nanum  Polypos,quo ~\>fus  eji  ^inttpato:  /Eris  vfti  drach.iirj,minrj  finopici drachmam 
C  vnam,trita  per  arundinem  infufflato.Quin  cV  pcr  fpecilli  nuclcum  admoueto.  fc^ihud  ^Antontj 
Mufe.  Atramentifutorrj  partem  vnam,fandaracha:partem  vnam,tritainfuffla.  C  ^iitud  Chan 
xems  poji  chirurviam.  Cornucerui  vfti  drach.iiij,  fquamaeaeris  rubridrach,iifj,auripigmentidrac. 
vnam,tritainfuffla.  ^ihud.  Bryonia:  radicis  vila:drach,iirj,atramenti  futorij  drach,iiij,fpumaeni  "Alitcr  ii. 
tridrach.iirj,elaterrjdrach.iiij,tritainfuffla.  C  ^id  Vlceratn  Nanbm.  Recrcmcnti  plumbi,  vini 
veteriSjOlei  myrtei,fingulorum  aequales  partcs.  Plumbi  recremcnrum,vt  quam  lxuiflimum  fiat , 
terito:eVadfulb  vino,rurfus  lacuigato:deinde  myrtcum  addito,  omnia'quefimul  mifccto  accon^ 
quaflato :  cY  in  figulinu  vas  conieda  prunis  imponito,aflidue  cjj  agi  tato :  atqj  vbi  ftrigmentofum 
rcdditu fuerit pharmacu,fublatum  in  pyxidc  plumbca  feruaro.  ^iitud.  Plumbi  vfti  8C  loti  5  vrij.vi 
nirofatiquatumfufficitjOleimyrtciquodfatis  eft.apparato,  cVvtitorvtdiCtumcft.  ^ihud.  Spu 
rra? argcnti drach.v j,ceruflae drach,viij,malicorij  drach.iiij, aluminis  fcilTiIis drach.iiij,  vini  ami- 
nari  quantum  fufficit,olei  myrtei  quod  fatis  cft.  Arida  tufa  cVcribrata ,  in  mortanum  conieda ,  c3 
vinoadftrigmentitiamcrairitudincmred!gito:poftca vcrdmyrtco  olco  aflufo  conqua(fato:cV 
ablatisinpyxideplumbeareconditis,vtdiiftum  eft,vtitor.Sintautcmmyrtci  hemina:  quatuor, 
vinicyathi.iifj.  C  Diovcms  Pharmacum accommodatum.  Adipis  anferini  drach.nij,  ccfypi  fefqui-» 
Ddrachmam,mcdullaeceruina:drach.rj,cera:tyrrhenica:drac.viij,  plumbivfti  cVIotidrac.quatuor,  "AHtcr  viii. 
ftibrj  vfti  cV  loti  drach.viij,ladani  drach.ij,adipis  vitulini  drach.ij,  tcrcbinthinae  drach.iiij,  ccrufla: 
drach.rjjfpumae  argenti  drach.j,rofacci  quantum  f  ufficit.Liquida  cum  andis  committito,cV  rcpo 
litisvtitor.Vfuautemexpetentequantumfatisfuerittollito,cx  rofaceodilutum  nanbusfubhni- 
to.  Hx  primo  de  Parabilibus  Apollonrj,Adaffcc1;ionesinnaribus.  C  ^id Nanum  Exuk  cratto 
nes,&  Putredmes,ac  Foetores.  Mali  punici  nucleo  carcntis  dulcis  itcm  qj  acidi  fuccum  in  a:rco  vafe , 
donecdua:partesfuperlintcoquito:acvtitorquapenitiirimcilhncndo.  FacitcV  malum  punicu 
dulcc  cum  vino  coclum  5C  contritum,6V  forinfccus  impofitum,atcp  intrd  lllitum.  C  ^ldExi  rt* 
fcentem  carncm in  Nartbus  &■  poiypum.  Diphryges  tritum admoucto,cV  linamento  narcs  diipai ato. 
*4hud.  Veratrum  tcrito,  ci  CJ3  origani  par  pondus  tritum  addito,ac  naribus  bis  in  dic  inl utriato. 
^Alntd.  Veratrum  nigrum  cum  pari  fandaracha  terito,&l  admifto  olco  lana  excipito.co  qj  nai  cm 
cxpleto.  ^Ahud.  Florcm a:ris,cV aerugincm,ac  lilphij  fuccum,pari  mcnfura,olco  admifto  tcrito : &Z 
ad  vnguenti  craflitudincm  rcdacta  ad  dics  quincp  naribus  fubIinito:dcinde  per  vollcllam  eximi 
to.  u4hud.  Auripigmcntum  calcem  trita cum  fpecillo  Iarge  adhibcto.  Vbi  vcrd intumucn t  SC 
clcuatusfueritpoIypus,veratronigroaridotritomodcratc  vtuor:vt  plurinuim  cnim  indicbus 
fcptcm  nafus  vacuus  redditur.Dcinde  diphrygis  cum  mclle  vfu  cx  pui  gato.  ^ihud.  Auripigmc- 

QiiintaCIaflis.  rp.^>^rj,y  ^« 


DE   COMPOS.  PHARMAC 


tum  cV  calccm  ac  veratrum  album  trita  cum  fpccillo  admoucto .    C ^4d c.t  qu£  Natibm  tUtbuntur.  E 
Qua: naribus  illabuntur,aurifcalpio  aut  vollclla  cxtrahito : aut  ftcrnutatorio  admoto  os  apprche 
ditO;,atcpaltcramnarcmcomprimiro,fiquidemnoninvtraq3  nare  aftcctio  cxiftat.    Harc  quide 
t<^/.  ejiubus  Apollonius  quibus  iple  vlusefttradidit.t  Vcrum  vtcgo  vlusfum,cV in  polypisac  ozsemsna^ 
aute  ego  ufus  i  ium,probaiiffima  rcppcri ,  fubfcripta :  Ac  primu  quidem  quod  cx  malis  punicis  coftat  pharma- 
Jnm.  cum.  Sint  aut  pari  numcro  ac  magni  tudine  ex  tribus  corum  ditierentijs  acccpta : aliqua  cnim  ex 

his  funt  auftera,aliqua  dulcia,cV  quaedam  acida.Contundcnda  fcaqj  funt  recentia  cV  matura,atque 
intcgra  diligentcr  confringenda,qud  fuccus  cx  eis  exprimi  poflfit :  quem  in  vafc  ltanneo  depofi' 
tum  adferuare  oportct  modicc  coclum, fi  quidem  liquidior  qj  oporteat  vidcatur.  Qudd  verdab 
eo  reliquum  eft  lolidum  cV crafTum,rurfus diligcntcr contundcndum eft,  vt  a  cotulionc  rurius  in 
pila  atten ac  laeuigari  polfl t,inde  q3 collyriorum  forma:  efrlngi,qua: congruam  ad  a'gn  nares  pro 
portioncm  habeant.lnduntur.n.haecin  naris  quam  polypus  obfedir,mcatu,qud  citra  mordacita^ 
tcm  cV  confenfum,qua!cm  acria  pharmaca excitare  folent ,  per  longiorem  moram  lpfum  cxpur' 
gct.Qudd fi  humcclior  cV mollior  tibi  appareat  polypus,plus  cxaufteris malis  punicis  corjcies: 
iidurior,exacidis.  Quandoquidem  vcrdpcrpetudtolcrarccollyrium  moleftum  eft,  ab  eius  vfu 
interquicfccre  conucnit,atq3  co  tcmpore  quo  ipfum  non  indis,per  exprclTum  fuccum  a?grum  cu  F 
rarc.oc  fane  oris  didudo  ridtu  hianti,etiam  circa  illas  partcs  iuxta  quas  nafus  ad  palatum  perfora 
tus  cft,liquidum  ipfum  exprcflum  pharmacum  illincre  vcl  cum  penna,vcl  cum  lana  fpccillo  duos 
nuclcos  liuc  cufpidcs  habcnti  obuoluta.  Carteriim  ex  aridis  pharmacis  diphrygc  citra  mordaci- 
tatcm  aliquando  per  multum  tcmpus  confumptum  polypum  noui.  Probatur  ctiam  in  iplis prae- 
didum  collyrium  ex  malis  punicis  cffi<ftum,fi  vbi  cxaruerir,probc  contundatur,cribrctur  q$  ac  Ig 
uigctur,indeq3infufrictur,autctiam  per  fpccilli  nucleuindatur.  Omnia  autemhcc  afliducracerc 
oportet,vt  nunqua  ab  affcCta  parte  pharmacum  ablit,cum  facile  ab  humiditate  cluatur.  Qucmad 
modumigiturinlippicntibus,ficcVin  hisfempcr,fipoffibileeft,pharmacum  adhibcrcoportct: 
abluiturenim  facile,vtdixi,abinriuetchumiditate.  PorrdciimeunuchusquidamnuHius  phar^ 
maci  fcrrc  poffct  adhibitioncm,  fcd  ab  omnibus  iritaretur ,  rofis aridis cotulis  ac  probc  tritis  atq3 
inditis,mirumqj  vidcrim  homincm  magnopcre citraomncm  mordacitatcm  adiutum.  Quare in 
corporibus mollibus  bC  h umidis,aut  quibus  aegre  vlccra  ipfa  fancfcunt ,  rurfus  codcm  ph armaco 
vfus  fum :  cotigitq^  cx  duobus  altcrum,aut  vt  nihil  noceret,  aut  omnino  citra  molcftiam  opus  fuu 
pcrflccrct:  plcraq^  enim  eorum  qua'  polypodas  extcrunt,cosexacerbant,vbi  a  fcopo  aberret.  Cae 
tcrum  vlccra  in  narium  mcatibusfcmpcr  pcr  paftillos  curaui,Andronrj  videlicct,  cV  Palionis ,  cVG 
PoIyida:,cV By thini,cV  pcr  cum  quem  cgo  compofui,his  ipfis aliquando  vino  dulci  dilTolutis, ali 
quando  auftcro,cV  quandoq;  modcrata:  aetatis,quandoq3  vetcri.lnterdum  etiam  accto  dilui  vel  vi 
nofo.vcl  limpliciter  acido,veI  etiam  acri  valdc  cV  vetufto,iuxta  pra*di<fcas  indicationcs ,  vfu  phar- 
macorum  fccudum  fymptomata  affcclionum  rcperro.  Jn  diuitc  verd quopiam  qui  odoratu  phar 
macu  libi  adhibcri  cxpctebat  in  oza:na:curatione,hedychroi  vfumexcogitaui,  lpfum  q3  vino  fa^ 
lcrno  vetcri  dillolui,cV  miru  q;  brcui  aflcdio  ipfa  flt curata.  Rclata  cft  hedychroi  compofmo  dr<* 
ca  thcriaces  antidoti  defcriptionem. 

Heraclid^adcruptiones  Sdnvuinke  Ndnbws  dd  ^Antioctndem.  C^4P.  4* 

SVfficicntcr  quidcm  dc  fanguinis  eruptionibus  in  curandi  Methodi  libris  diclum  eft,  verum 
nunc  qua  ex  fylua  vfu  cognita  conftant,cV  a  pradecefforibus  noftrisapprobata  funt,referen 
tur.  C  Vbi  grumos  fanguinis  cduxeris,lana fpecillo  obuoluito,eam  q^  in  lycio  aqua  diluto  inv 
buito,cV  fanguine  manantcm  locu  lllinito.  Aut  linamentu  longum  Iycio  imbutum  indito,dein^ 
deformfccuscumdigitisapprchcnfum  nafumcomprimito,doneccoftiteritfanguis.  Autchalci 
tidem  mediocriter  la'uigato,cV  linamentum  cx  ellychnio  contortum  in  frigidam  aqua  dcmittito, 
deindcinchalcitideobuoluito.  Autlinamentupriapiflue  pudendi  forma  naribus  indito.  AutH 
linamcnto  fiflili  vtitor  c£  peni  tiflime  intrufo.Prxftat  aut  digi  tum  ad  palatum  immittcre,ne  eo  li- 
nametum  fiflile  dcferatur.  Aut  thus  confringito ,  SC  polygoni  aut  feminis  porri  fucco  diluito ,  in 
eo|cp  linamentum  filTilc,aut  ex  ellychnio  obuolutu,indito.  Aut  menta  tritam  indito.  Aut  fpon- 
giamficcamimmittito»  AutfpongiaminacrecVferuidumacetum  coniecftam  imponito:cVfan 
gume  manantem  narem  fpecillo  forinfecus  donec  impellaf,  apprimito.Pr^ftat  aut  fpongia:  prin- 
cipium  filo  per  acum  trafmitti ,  qud  facile  extrahi  poflit : extrahito  aut  cum  opus  fuum  perfecifie 
exifumaucris.Si  verd  inarefcat  fpongia,intus  q^  agglutinetur,per  auricularem  clyfterem  frigida 
aquam  immittito,acinfundendohumecTato,atq3itaextrahito.  Vtereetcompofitionibus  vulne 
ranjscVfanguinemfiftentibusquacdefcribentur.  Accommodatum  eft  2>C  frontem  fpongtjs  re- 
frigerare,item'quc  partesquaeadcaputfuntfublimesfacere:  brachia  autem  bC  manuum  lunclu 
ras,fcemora  q3,cV  inguina,  atque  genua,qua  parte  contrada  funt,deligare,quemadmodum  in  ve^ 
narum  fedionibus  facere  moris  eft:Iubendi  q3  funt  vt ea  membra  moueant,manus  quidem  con- 
fricando ,  pedes verd ambulando: expletis  enim  fanguine quae ineis funt  venis ,  nares fanguine 
manareceifant.  In  potuampliusexhibendafuntea  qux  adfanguinis  reiedionem  confcnben^ 
tur,  Auresquoqueintcnfe  per  linteola  ac  ceram  obturentur ,  cV.  in  ore  aqua  pluuialis  frigida 

contineatur, 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.  1 III. 


«49 


A  contincatur.Qudd  fi  quid  cx  fanguine dcglutitum  cffe  vidcatur.et  id  ipfum  vbi  multa  eius fit  co- 
pia ,  pcr  cuacuatiuum  cducito:  m  vcntrc  cnim  cV  intcitinis  m  grumos  coactum  inHationem  faci  t. 

C  Pharmaca  ~4fcleptad£  m  tpunro  Exrtrnorti  ad  Sangmnn  Nartttm  cruprtoncs  fcrtpra  ,  tjux  Marcellxmfrtbtr. 
Platani  pilulas  collcCtas  in  vmbra  cxiccato,cV  deficcatas  fuper  pannum  afpcrum  in  difcum  ditf  un 
dito,eas  cj3 alpera  ipiius  panni  liuc  tunica;  partc confricato,  aut  ln  panno cx  pilis  hue  fctis compo 
fito  obuoluito:ac lemcn  quide  pilularum  abncito,  tometa  vcrd  collecta  m  tcftaccum  vas  nouu  re 
ponito.  Vfu  aut  expetetc  ea  ipfa  lanuginofa  placani  tometa  ln  arundine,cuius  gcniculi  rcciii  funt, 
mdito :  bi  qua  parte  excauata  eft  arundo,  naribus  imponito  ac  lnfuftlaco :  copcndio  hoc  vinci  t  fan 
guiniseruptioncm.  ^fliud.  Atramcntulutorium  diligentcr  tntu  reponito:  vfu  verd  poftulantc 
rafuram  cjfjpiam  Iinteolorum  inpharmacuimmcridmindito.  uilmd.  Spdgiam  cruda  piccimbu- 
tamexuruo,  vbi  vero  aliquidhuiushnamento  tortocxccperis,indico.  ^Altud.  Putaminis  oui  par 
tem  j,gallar  acerbar  partcm  vnam,trua  linamento  torto  aqua  aut  accto  madcfacto  cxcipito.cx  rn  Ji- 

.l.j.f.  5.M.    to:frontem  verdcYnafum  gypfo  autlutofigulino  intcgito:aurcsaut  tortitci  contincre  lubeto. 

.9JD.141. a      Quida fpongiam  aphricana  aceto  accrnmo  mcoquut ,  deindc  cxpnmunt,cam  q;  rn  ignico  Iapide 
frequenter  obuoluunt:atq;  ita  fuffitum  3l  vaporem  cxcitant,qucm  nanbus  atcrahcrc  mbcnt. 
B  Qu£  ^4ndromachus  fcripfir. 

Adfanguinisquidcex  nanbuseruptionesnihil  priuatu  Andromachus  fcripfit.  Verum  intcr 
ea  qua;  fanguine  cohibet,plcrac£  cc  haemorrhagias  nariu  liltunt-Qiiaproptcr  ct  cgo  adfcriba  ciuf- 
modi  pharmaca,quo  modo  ab  lpfo  defcripta  funt.  C  Compofuto  ifch^mos,  id eji Janmmem fijies^ua 
"Vror.  Chalcitidis,mifyos,manna:thuris,fingulorum5iiii,tritis  vtitor.  C Flaua,tjn.i^ror.  Chalci 
tidis  5  ccntum,  atramcnti  futoni  5  l,mifyos  allati  5  vigintiquinque.aTis  vfti  5  xu  &  dimidiam :  tntlS  *ALi:erxii. 
vtere*  C  ifch^mos  magna.  Mifyos  cyprii 5  vii,atramcti  futorii  5  vii,corticis  pini  5  hii,  fquame xris 
5  iiii :  mannac  fiue  micarum  thuris  5  iin,alii  5  xv  habct :  eris  vfti  5  xv,chalcitidi  s  5  xv :  calci  s  viuc  d  rac. 
ocftodecim ,  ahi  xl :  gypfi  torrefacti  5 1111 ,  alii  oclo:  trius  vtere.  C  ifch&nos  ^fphrod*.  Chalcmdis  5  *  ap 
vi,mannac  thuris  5 11 :  refinae  terebinthina;  fricra;  5  iiu,3.\ii  trcs  accipiunt:  cntis  vtitor.  *  xi. 


GALENI    DE    COMPOSITIONE  MEDI- 
CAMENTORVM    LOCMIVM     S  I  V  E 
SECVNDVM    LOCOS    LIBER  QVARTVS 

A  R   G  V  M  E   N  T  V   II        L   I  B  R  I 

Agitdc  Medkamentis,  cjua:  ArfeCtis  Oculisibleantadliiberi. 

Dcctrma  ^ffeclionum  cju£  m  Ocuhsfunr,  mrcr  cjuas  ettam  dc  Pharmaas  acrtmonta 

carennbus,& Mearus  obdttctnribus ,& de  ^iim  omnibus.  C  ytP.  1 . 

On  equidcaliaeft  coponendi,,  alia  vtcdi  mcthodusin  his  pharmacis.Ipfa.n. 
copoluio  vclut  ad  vfum  rclata  conficit,ita  vt  lj  qui  pharmaca  coponunt,fco  - 
pumhabeant  vtilitatcex  vfu  lpiorum  emergentc.Verum  qucmadmodum 
m  ahis,ficctia  in  his  aficctionibus  quidaindcfinite  pharmacoru  vfus  fcnpfe^ 
rut,  verbi  gratia :  Qiiod  ad  dolore  accommodatu  clt  hoc  pharmacu,no  appo 
nctcsaftcctionc  m  quadolor  iit  oborcus.  Quida  vcrd  ccaftectioncs  adfcripfc 
rut,  alii  quide  magis  luxta  cxpcricntia : alu  aut  magis  fm  roncm : luxta  cxpc- 
rientiam  quidc  magis,  quicunq-,  cx  conlpicuis  circa  oculos  lignis  difcrimc  fc 
cerunt:  Secundum  rationcm  vero  magis,qui  cx  obfcurcx  apparentibus,aut  nccp  m  totum  apparc^ 
tibusidem fecerunt.Confpicuc  kaqj  apparct  riuxus  multus  cV  modicus,mordacitas  Cx  lcnitas,  ru- 
bor  q;  plus  aut  minus,velut  ltidc  venx  pauco  6V  multo  fanguine  plcnc.ct  inriamationis  tumor  mt 
nor  aut  maior.Quemadmodum  cc  colorcs  prartcr  natura  variegati ,  &C  oculorum  fordcs  fiuc  lemx 
plurcs aut  pauciores,aut  nunores,aut  maiores,  progrcdicntcs.  A pparct  itc  nobis  manifel tc  alpcrt 
tates  in  palpebris  oculorum.Qind  verd  attinet  diccre,qudd  dC  vlccra  6V  pultula:  tum  fccudum  lo^ 
cos,tu  magnitudine,  non  paruam  ditferentia  habent,  ltcm  q;  quafcunq?  cius  gcncns  aha  cxiftunt."' 
Quin  iuxta  alium  fanc  modum  ex  corum.qua:  confpicuc  apparcnt,  numcro  lunt  ct  lpli  adco  do^ 
lorcs.Nihilenim  intcreftiiue  nobis  iiuca?gns  apparcant:ctcnim  cpdolcnt ,  6V  quo  modo  dolent, 
quippc  o^cumcomprcfrionc,auttenlione,autobturarione,autcorroiione,  autquibufdam  pulfa- 
nonibus  dolcnt ,  nobis  apertc  denunciant.Cxtcrum  ciufmodi  difcrimina  non  apparcnt  (vclut  alt 
qui  fcribunt)ad  Huxum,qui  ab  iis  quae  intra  cranium  idefi  caluariam  funt:aut  ad  Huxum,qui  ab  rjs 
quac  extra  cranium  funt :  aut etiam  per  Iouem  ad  cum,  qui  cx  artenis aut  cx  venis aflertur.Et  cum 
quidamdicantdiftenhoncmaut  obturationcm  in  profundo  oculorumclfe.humonbus  \-idclicct 
cralfis,  aut  vifcolis ,  aut  multis  impactis ,  nullum  fymptoma  adco  a?gros  grauat ,  vclut  vehcmcns 

dolor 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


dolor  circa  quodcunq;  tandcm  membrum,non  fane  circa  oculos  folos,  adco  vt  mortcm  aliqui  vl-  E 
tro  elegcrint,mclius  tore rati  hanc  femel  obire,c£  vnum  integrum  diem  dolorcm  fcrre.  Ego  vero 
ciim  in  alrjs quibufdam,tu  daodecimo  de  curandis  morbis  Mcthodi  in  vniuerfum  manifefte  fcri^ 
pii  tum dc diff  erentia aftcct;onum,in  quibus  vehcmcnter  dolet,  tum quecaufa  vniufcuiufcpipfa- 
rum  exiftat.Scripii  ucm  m  dccimotertio  eiufdem  opens  omnia,  quae  neceiTe  eft  medicum  de  ocu- 
lorum  affedionibus  noiTe,  cV  quae  ad  ipfarum  curationes  requiruntur.Referam  nihilo  minus  ta^ 
men  oi  nunc  brcuibus ,  capitibus  tantum  repctitis  eorum ,  quae  ad  praefentem  tracftationem  vtilia 
funtjhoc  cft  corum  qua*  cum  materiae  medicae  dodrina  cohaerent.Nam  cV  liquores,  cV  fucci,cV  fe- 
mina,cV  fru(ftus,cV  plantarum  particula?  oculanbuscompofitionibus  induntur,  veluti  etiam  non 
pauca  cx  fjs  quae  metalli  ca  appellantur ,  aliqua  quidem  extreme  auftera  bC  acerba  atcp  acria :  aliqua 
vero  lusmoderatiora,cVtamcnfortia:quemadmodum  item  aliqua  omnis  mordacitatisexperua 
ac  leniirima  pcr  lotionem  reddi  ta. 

De  PhdrmacK  Morddcttciw  Experttbus^ac  lentbtti. 
Pompholyxigitur  lotanulli  pharmacorummordacitatis  expcrtiuminferioreft:atq3  obidca 
vtimur  ad  tenues  cV  acrcs  fluxioncs ,  capite  vidchcet  prius  fimuPque  vniuerfo  corpore  euacuato. 
At  verd  manifcftum  cft  quod  pcr  vene  fccfioncm  ac  purgationem  totum  corpus  euacuamus,per  F 
apophlcgmatifmos  vcro  caput  a  pituita  vindicamus.Potelt  enim  pompholyx  lota ,  quemadmo' 
dum  etiam  fpodium,atq3  amylum,limul  et  modcrate  humores  reficcare,fimul  cjj  ne  pcr  tuniculas 
euacuetur  ea,quae  ui  magnis  ipforum  venis  fuperflua  humiditas continetur ,  prohibere.  Quare fi 
quis  priusq;  caput  ab  humoribus  ad  oculos  defluentibus  expurget,obturantibus  pharmacis  vtaf, 
vehcmcntem  dolorem  ex  diftentis  tunicis  cffkict ,  cV  ex multitudine influentium  humorum  ali- 
quado  rupturam  aut  crofionem  i pforum  inducct.  Eiufdem generis  cCi  praedictis  pharmacis  fub^ 
tcnuis  ouorum  Iiquor  cxiftit,  ex rcdundanti  potens  humiditatcs abluere,  cV  exafperata  oblinere . 
Vcriim  obturandi  mcatus  vim  cum  lllis  aequaliter  non  habet ,  licut  neque  vim  rcliccandi.  Atqui 
focnigraeci  fuccus  quod  ad  vifcolitatcm  attinct,  fimili  s  eft  albo  ouorum  liquori :  difculToriam  aute 
habet  facultatem,cV  moderatc  calfadoriam,atcp  ob  id  multos  dolores  mitigare  confueuit. 
Dc  Phitrmdcts  ^fcribiu. 

Praedidorum  pharmacorum  fyluaefccundum  genusmaxime  contrariaacrium  liquorummate 
ria  cft,vcluti  liquoris  cyrcnaici,cV  mcdici,cV  fagapcni,cV  euphorbfj,atq3  fimpliciter  loquendo  onv 
nium  vehemcnter  calfacientium  citra  cxafpcrationem.  Atqj  haec  ipfa  fylua  non  foliim  in  liquori-' 
bus,fed  cx  in  fuccis,Sc"  fcminibus,cV  Horibus,cV  plantarum  frucubus  continetur.  G 
Dc  Exterocnttbwi  ftue  rcpuroanttbws. 
Tertio  confequentcr  poft  prcdidas  fortis  facultas  eft  extcrgetium  pharmacorum,qualis  fqua^ 
mac  aeris  cft,SC  chalcitidis  vftae,cV  xris  vfti,item  cj3  floris  cius,cV  mifyos,ac  foreos,item  CJ3  ftibrj. 
De  Erudcntibns. 

His  adhuc  aliud  quid  genus  adiacet  erodentium  videlicet,quale  eft  auripigmentum,cV  fandara 
cha,cV  Afiae  pctrae  flos :  par  tici  pat  cV  mify  paululum  ei  ufmodi  facultate . 

Dc  ^/4jlringcnttbivs. 

Eft  cV  aliud  genus  pharmacorum  quod  in  oculares  compofitiones  iniicitur,eoru  videlicet  quae 
natura  adftnngunt.Qua;  igitur  mcdiocritcr  hanc  vim  habcnt,influxiones  rcpellunt:  quae  vero  ve 
hemcntcr,ampliorem  dolorem  infligunt  tunicas  exafperando,  q;  iuuent  influxionum  impetu  re^ 
pellcndo.Mifcct  aut  aliquando  vtiliter  ex  eis  parum  quid  in  compofitioncs  oculorum  aciem  exa^ 
cuentes ,  vtpotc  quae  oculorum  fubftantiam  cogant  cV  adftringant.  Verum  quae  mediocritcr  ad> 
ftringunt,hppitudinibuscommodiiTimaexiftunt:conferuntautemS<l  rcliquisfercomnibusaffe 
diombus  ciim  vlcerum,tum  puftularum,  tum  Huxionum.  Sunt  vero  eiufmodi,  Folia  rofarum  cV 
flores  cV  fuccus,cricae  q^  frudus,cV  nardi  fpica,amplius  CJ3  cV  malabathri  folium,cV  crocus,cV  lyciu,  H 
cV quae  hypocyftis  appellatur.Porro  vehemetiorem  his  adftringendi  vim  acacia  habct Sc"  ompha 
cium,quae  eV  ipfa  in  fuccorum  genere  numerantur.Item  balauftium,cV  cytini,cV  gallae  omphaciti 
des,ex  genere  eorum  funt,quae  multum  adftringunt. 

De  Concocjuenttbtts. 

Inflammationes,item  cj3  alias  affcdiones  cocoquunt  haec,myrrha,crocus,caftorium,  cV  thus,6V 
fcenigraeci  cocli  fuccus :  quae  etiam  difcufToria vi  praedita  funt,&C  praefertim  ex  eis  myrrha.  Atque 
ha?c  quidem  eft  ocularium  medicamentoru  fylua.Et  quicuncp  fane  naturali  intelligentia  praeft5t> 
ratiocinatione  CJ3  exercitati  funt,nihil  amplius  opus  habent  mea  inftrucftione ,  potentes  nimirum 
ad  fi ngulas  oculoru  affecliones  aptum  componere  pharmacum.  Quandoquide  verov  pauci  tales 
exiftunt,cV  multorum  vtilitatis  potiorem  rationem  habere  conuenit ,  praeftabilius  mihi  vifum  eft 
compofitionis  ipforum  rationem  integre  recenfere,  vbi  repetiuero  prius  perfpicacitatis  gratia  co 
munem  in  genere  vim  finguloru  quorum  metionem  feci  pharmacoru:  Quae  vniuerfim  quidem 
in  quinto  de  fimplicium  pharmacoru  tradatione  comentario  a  me  relata  eft ,  cV  per  confequentes 
fex  libros  particulatim  vfcp  ad  extremum.  Vtar  aut  appellationibus  facultatu  in  pharmacis,fjfdem 
quas  in  praedida  tradatione  pofui :  Velut  exepli  clarioris  gratia ,  quaeda  fubftantia  terreftri  dico , 

citra 


SECVNDVM    LOCOS    LI3.    IIII.       ,  ro 

Acitrarefngcranonemmanifcfiam  aut  caliditatcm,  in mcdio quodammodo  vtnufq^ conftftenria: 
atcpexhisaliquaquidcm  parum  quid  cxfrigiditatc  autcaliditatccomplcduntur  ,aliqua  verdin 
totum  nullam  eiulmodi  facultatem  ex fc  oftcndunt:  Totum  aiit  hoc  gcnus  pharmacorum  cmplj 
fticum,hoc  cft  mcatus  obduccns  cV  obturans,appell  ari,contrariam  vim  habcns  iis  qua*  ab  obtura 
tioncIiberantiaccphradicafuntappcllata-.qualiscltSamJUsaltc^magis  tenuium  partid  cxntc^  3 
qux  fimpliciter  Samia  terra  appeliaf:  cV  pompholyx  lota ,  vclut  ct  cinis  eius  lo  tus ,  cx  cadmia  vlta 
ac  lota.  Videtur  autcm  mihi  parum  quid  cxterfonum  in  ipfa  cadmia  lncfte,  G  uc  poft  vlttoncm,  ii~ 
uecitra  cam  lauef.  Pompholygi  verdcVfpodio  parumquid  adftringcnsincft:qucmadmodum 
etiamplumbopoftvftioncmcVlotionem,namcVhoc  pharmacum  omnisacrimonia:  cxpcrscft 
parum qutdadftringens habcns^ncq? rcfertfiuc mafculino  fiuc  mulicbrigcncrc pompholygcm 
dicere  velis.  Eodcm  modo  etiam  amylum  habct:  quod  ct  lpfum  lotum  cxquifitc  mordacitacis  cx- 
pers  eft  5C  medium,vt  neq^  adftricTioncm  neqj  acrcdinem  habear,hoc  cft  ncq?  frigiditatc  ncquc  ca 
liditate  participet.Quin 5C ceruffa  lota proxime  ad  facultatem  vfti  ac loti  plumbi acccdit :  manifc- 
ftum  cj3 fignum  ftringenti  exhibetur,q>  penitus  qualitatis omnis  cxpers  fir ,  id  quod amylum ,  SC 
famiusafter,guftu cV  odorc oftendunt.  Vniuerfum  igitur  huiufmodi  pharmacorum  gcnus,iiue 
B  exiguam  in  guftu  aut  odore  qualitatem  exhibcat,fiuc  pcnitus  nullam  oitcndat,  confimilitcr  vt  pu 
rifuma aqua  qualitatis exper:.  nominatur,  SC  per  folam  tcrrcftrem  fubftantiam  moderate  a  natura 
reficcat.Quapropter  etiam  longiori  temporecommoditatem  exfcproficifccntcm  fcnfuipcrce' 
ptibilem faciunt,  vtpote  qua?  per  primos  dies  ni hil  iuuifte  puccntur.  Adhibcntur  tamc  a  mcdicis 
tanquam  acrtmonix  cxpcrtia  circa  a?grev  curabiles  affccltoncs,  in  quibus  vlcus  eft  (iue  folum ,  fiue 
cum  erofionecorniformis  tunicae,cV  prolapfu  vuiformts  appcllat^jfcrofis  humonbuslonge  mor 
daci(Timisafflucnribus:Inhisenimnullumaliud  pharmacum  conucnircpotcft ,  vtpotc  cumad^ 
ftringentiacohibcantefrluent.es  humores,  atque  pcr  hoc  dolorcm  ex  mordacitatc  ipforum  obor- 
tum  mtendant:  Acria  vero  affectionem  fimul  adaugcant,fiuc  m  folis  oculis  aftcclio  licjn  ciufmo- 
di  malum  habitum  partibus  perduc°tis,vt  quod  influit  corrumpant:  fiue  ctiam  ipfum  quod  inrluit 
vitiatum  fit,aut  propter  folum  caput,aut  etiam  ob  totum  corpus,talc  exiftens.  Vnde  etiam  aftecu 
partem  qud  ad  curationem  apta fiat  prxparamus,tum  totius  corporis  purgationibus,tum  reuul- 
lionibus,primum  quidem  ad infcrnam  corporis  partem,  deindc  etiam  ad  occput,  cVcapicis  cute. 
.1.5.  Ej.t.i.c    Vtimur^etiam  feclionibus  arteriarum  quandoqj  retro  caput,  porrcclas  iuxta  aures  artenas  incide 
Miti.g      tes.Excidimus  quoq?  partem  arteriarum  in  temporibus,tantum  vt  curemus  in  tunicis  oculoruin 
C  faclam  affectionem ,  ob  quam  etiabonus  fanguis  pcr  vcnas  ad  ipds  tunicas  delatus  corrumpi  tur. 
Ad  has  igitur  aftectiones  folas  conuentre  vidctur  prxdictorum  medicamcntoru  gcnus,citra  mor 
dacitatem  reficcans in affecta  parte  vitiatos  humores ,  qui  vt dictum  eft ,  id  quod  mfluit corrum- 
punt.  Adftringentium  enim  facultas  neqj  reficcat  talem  affectioncm,cohibet'que  mordacium  hu 
morum  feroforum  effluxus :  Calidorum  verd  5C  acrtum  facultas,non  folii  m  nihil  iuuat,  fed  etiam 
fimul  auget  mordacium  humorum  qualitatem,  At  verd  rclaxantium  ac  difcuftorioru  pharmaco- 
rum  vis  euacuarc  quidem  poteft  quod  generatur :  vertim  vlccratum  necp  renutrirc,  aut  ad  cicatri- 
cem  perduccre  potcft,  neque  quod  procidit  rctrudcrc  &C  concIudere:Quemadmodum  ctiam  ne- 
que  concoqucntium  facuitas  id  pra?  ftare  poteft,  etiam  fi  concoquere  aftectiones  non  paruum  co- 
modumcompleclatunexcorum  verd  genere  funtcrocus,myrrha,cV  thus,  qucmadmodum  dixi. 
Quid  porrd  diccre  rcfert  de  his  pharmacis,quae  acidas  aut  amaras  habet  vires,q>  mordacia  cV  exa- 
cerbatiua  eiufmodi  aftectionum  exiftant f  Verum  his  adhuc  ampliorc  malitia  prardita  funt,  qua; 
nitrofam,aut falfam,aut  aufteram  vim  habet.  Reliquum  igitur cft  gcnus  id  quod  vlccra  cum  acri 
tiuxione  curare  potcft,corum  videliccc  qua:  paulo  anrc  mordaciucis  cxpertia  pharmaca  dixi,  qua: 
longioritemporeaffectxpartisvitiatumhumorcmconfumunt.AppclIantur  talta  a  mcdicis  Tcol  t^dditunn 
Dlyrialybiana,5t"cygni,obcolorem  quidemalbum,qualcm  etiam  cygni  habent,prxualentcin  iplis  Mttquo  cedi. 


amylo,cV  terra  famia,ac  ccruffa  rhodiaca.Nam  dC  alias  optima  hxc  cft,cV  colore  albidior  ac  Ieuior, 
magis  c]3  tenuium  partium,qua m  qux  in  alio  quopiam  loco  conhciantur.Ccccriim  tn  quibus alia  m"T  m' 
pharmaca  prxdominantur,colorem  iuxca  fuam  ipforum  fubftantiam  cfficiunt,vcluti  ii  quis  albo 
colori  paucumcoeruleum  admifceret.  Hccipfa  \xrd  collyria  quidam  rn  cotibus  uerimt  boni  fucci 
lactc  cxnutricum  vberibus  inftillato,  vt  obductoriam  mcatuum  vim  qua?  rn  lpiis  ouis  cft  cuiccnc, 
ciiminlacleferofa  quaxlam cxterforia  viscontincatur  ,cuius  vfuscongrucns  eliad  propoiitam 
curationem.Relatum  enim  m  tcrtio  curandi  mcthodi  cft ,  qudd  vlcera  cxplcda  ctcra  acrimoaiara 
extcrgenttbus  mcdicamentis  opus  habeant.Qudd  fi  huiufmodi  Iac  habcri  ncqucacpcr  fccnigrce' 
ci  dccoclum  collyria  terere  praeititcrit,  vtpotc  quod  exterforiam  quandam  vim  habct,qua  oua  lp- 
fain  totumcarent. 

De  vsifjirttudmibw  Palpcbr.xrum. 
Cu  a?gre  curabiles  prardictae  affcctiones  cxiftant,  adhuc  molcftius  fc  cxtcndunt ,  vbi  acccffcrint 
afpritudines  palpcbrarum ,  av  quibus  etiam  in  lippitudintbus  oculorum  tunicaeconcifaj  dolorc  af- 
Higutur.  Vcru  111  lllis  audcmus  ad  lnflamatioin  propria  pharmaca  mifccrc  paulu  quiddecxtcrgc 
ribus,veluteftcollyriucx  vinoafpntudinibus  accommodatum ,  qud  primum  ca  qux  palpcbns 

fuccrcuerint, 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


fuccreuerint,deprimantur:  vbi  verd  inflammatiooculorum  mitioreuarerit,arpritudinesrcpurgeE 
tur : In  his  vcrd  qui  vlcus  habcnt  cum  mordaci  fluxionc ,  impofTibile cft eiufmodi  vti  pharmaco : 
corniformis  cnim  tunica  amplius  crodctur,  cV  vuiformis  magis  procidet,  cV  vchcmens  dolor  ho- 
minem  apprchcndet.augcbitur  6,3  malignitas  fluxionis.  In  huiufmodi  itacpaflcclionum  complc- 
xu  medici  adconfiln  inopiam  redacli  folum  remedium  velut in  defperatis  reppercrunt.vt  palpe^ 
bras  ipfas  inuerfas  citra  pharmacorum  vfum  repurgent  cV  abftergant,  Aliqui  quidem  fpecilli  ccv 
cauo  iuperftcicm  dcradentcs,  dcindc  molli  fpongia  id  quod  dcfluit  excipicntcs ,  palpcbras  qj  cp  ad 
rcliquumafpritudinis  ad  arqualitatcm  rcdigentes:  Aliqui  verdetmarinorumquorudamanima' 
liumcoria  infupcrficic  afpcrainciufmodivfumcongrueadfumunt.  Quidamcx  prarccptoribus 
meis  etiam  ex  pumice  collyrium  fccit,atcp  eo  vcrfis  palpcbris  afpri  tudines  deradcbat.  Manifeftum 
cft  aut  pumiccm  cxquifite  Ioeuigatum  effc  oportcre,  atcp  vbi  id  factum  fucrit  cum  tragacantha  aut 
gummi  in  collyrium  formari.  Cauerum  vbi  tcmporis  progreffu  per prardida collyna  fluxio  fue^ 
ritfedata,  audemusiam  pharmacaquarextcrgantpalpebrisadmouerc,  parum  tri  quidpiam  cxcis 
principioadmiicendotqd  vbi  homo  perpeti  poflc  vidcbit,paulatim  copiaaugebimus.  Poftcjj  ve 
rd  palpcbra: modcratc  habuerint ,  SC  Huxus  fuerit reficcatus , caua  vlcera collyrio ex  thurc cxplcre 
oportct,ita  vt  in  principio pauxillum  collyrrj  ex  vino  ei  admifccamus ,  cV  paulatim  cius  copia  cx-  F 
tendamus,vt  nc  palpebra:  amplius  tunicas  oculorum  inreftent,cY.  vlcera  munda  rcddira  cxaclc  im 
pleantur,  cV  ad  cicatricem  pcrducantur.  Dc  his  itaq3  fufficieter  dicftum  eft.Tranfcundi  enim  lam 
tcmpus  ad  reliquas  oculorum  tum  aftecftiones,tum  pharmacorum  ad  eafdem  compolitiones. 

De  Lippitudme  fiue  Ophthdmia.  C  >A  P.  z. 

EXordium  autem  a  frcquctilfima  oculorum  aftectione  fumam,  quamproprie  ophthalmiam , 
hoceft  Iippitudincm,appcllant.Eftautcm  velutdidiciftis,inflammatiotunica:os  capitiscV 
caluariam  ambientis.Ncq^  rcfcrt  fi  pclliculam  quis,aut  quocunq3  tandem  nominc  appcllare  velit. 
Vocant  autem  cV  membranam  agnatam,propterea q>  alfjs  qua:  oculum  ipfum  conftituunt,tuni^ 
cis  forinfecus  agnata  fit,Iigamcntum  cxiftcns  toti  oculo  ad  circumfita  ofla:  cV  ob  id  omnia  que  cir 
cumcirca  oculos  fita  funt  vfq^  ad  malas  qriqj  in  vchcmcti  hppitudine  fimul  attolluntur.  Jn  propa^ 
tulo  itaq3  eft omnia  pharmaca  huiufmodi  arlcclionem  curantia fub  communem  ommum  mflam 
matorum  curationcm  cadcrc,aflumcrc  q3  nccclfario  quippiam  pro  partis  ipfius  natura,quar  cxcel 
lentem  molliticm  Sc"  ad  hoc  vt  la?datur  aptitudincm  fuper  omnem  totius  corporis  cutem  nacfta  eft 
propter  fcnfus  fubtilitatcm  cV  fubftantiae  raritatcm.  Adhibenda"funtaut  pharmaca  repulforia  no    A.I.  j.  f.  j.m 
cxafperantia,hoc  cft  non  vchcmcntcm  fortita  adftrictionem ,  fcd  quse  tum  propria  fua  fubftantia  G 9-  folll)-c 
funt  modcratiora,tum  lcnitiui  liquoris  admiftione  adhuc  magis  talia  fiant.Lenitiuos  autem  liquo 
res  dixi  oui  candidum,cVfo2nigrcci  decoclum,cV  ad  hccamplius  ipfum  lacrinquo  prouidum  efle. 
conucnit,vt  iuuencula:  fimul  c\i  boni  Cucci  fcemina:  cxiftat,  vbcnbus  ipfius  in  cotcm  in  qua  colly^ 
rium  tcritur  expreffis ,  qud  calidum  adhuc  oculis  infundatur.Caucrum  hoc  tn  vchementi  dolorc 
afHiclis,  aut  propterinflammationis  magnitudincm,aut  ob  influcntium  humorum  acritudinem, 
faccre cogimur.  Vt  plurimiim  vcrd  albus  oui  liquor  cum  accommodatis  pharmacis lippitudines 
curare  fufficit,per  collyria  videlicct  Monohcmera  hoc  eft  vnius  dici,  appellata.  Adeo.n.haec  non 
parum  farpc  magnas  inflammatioocs  mitigauerunt,vt  in  vcfperam  quidem  homo  balneo  vteref: 
in  fcqucnti  vcrd  die  nardino  collyrio  ad  inftaurationem  cV  corroborationem  inungcretur.  Admi 
fcere  aut  ei  circa  primam  inunctionem  minimum  quiddam  acrium  cV  fiftcntium  mcdicamentoru 
oportet,  cV  circa  fecundam  pauld  amplius  quiddam  priore.Sufficiunt.n.hae  dua:  pharmaci adhi- 
bitiones  cV  deambulatiuncula  aliqua non  multa  ante balneum.  Porrd  collyria  Monohcmcra  ap 
pcllaca,qua:dam  pri uati m  faeculenta dida multam  in  fe habent acaciam : quedam  fiue  omnino  exi 
guam ,  liue  neqp  in  totum  habet.CompIedunt  aut  alia  quidem  aeris  fquamam :  alia  verd  a's  vftum 
cxiguum  additis  multis  aliis  que  mediocriter  adftringunt,cV  concoquunt,cV  difcutiunt.Talra  aut  H 
funt,crocus,myrrha,Iycium  lndicum:  cV  caftorium  quidem,cV  thus  citra  adftriclionc  concoquut 
fimul  Cj3  difcutiunt.  In  quibus  igitur  adftringentia  praedominantur,plurimum  oui  liquorc,et  pau 
ciffimum  pharmacum  efle  oportet,  praefertim  fi  quid  ex  metallicis  pharmacum  in  fe  compleclat: 
In  quibus  verd  crocus,  cV  myrrha,caftoriu  q3  ac  thus ,  cV  lycium  pcrualeant,paulo  craffiore  phar- 
maco  vtendum  eft.  Fomentum  prauerea  omnino  adhibendum  eft  ipfis  per  fpongiam,  fi  quidem 
mediocris  fi  t  dolor,femel  aut  bis  in  die :  fi  verd  vehementior  dolor  vrgeat,preftat  ter  aut  quater  cV 
fa:pius  vtt  in  longis  prxfertim  aeftiuis  diebus.Fiat  autem  fomentum  per  meliloti  cV  fcenigraeci  de^ 
coclum.  Delippitudine  itaq^ fatisdicftum  eft,deinceps  de  vlceribus  dicam» 

De  Vlcenbm  Oculorum.  C  ^4P. 

VLcera  oculorum  eandem  fm  genus  curationem  requirunt  ,'quam  alia  vlcera ,  eam  videlicet 
quam  per  longum  in  tertio  cV  quarto  curatiua:  mcthodi  recenfui:  verum  ob  partis  naturam 
o  leniffima  adhibenda  funt,  ex  quoru  numero  id  quod  ex  popholyge  lota  coftat  effe  dixi.  Admi- 
icenf  eis  et  fucci  quidam  non  folum  oino  mordacitatis  expertes,  fed  qui  et  vehemetiffimos  dolo^ 
res  mitigare  pofTunt,velut  eft  mandragora:  fuccus.  Quidam  ct  polygoni  fuccu  admifcuerut,que-' 
admodum  alii  ipforum  etiam  ouorum  candidum.  Manifeftum  verd  eft,q?  vbi  iam  propemodum 

inftat 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    1111.  ici 

A  mftat  tcmpus  prarparandi  pharmacum,tum  demum  huiufmodi  admifccnf  ,proptcrca  q>  facik:  acc 
fcant.Eodcm  tcmpore  etiarofarumadditur  fuccus.  Caeterumfylua  medicamcntorum  quapro- 
prk  ad  oculorum  vlcera  pcrtinct ,  mdcm  fcopum  habct ,  vt  vlcus  mundum  fcructur ,  vtpotc  par- 
tium  natura  ipfum  cxplentc,cV  ad  cicatriccm  pcrduccntc,qucmadmodu  in  alijs  vlccribus  cft  pra^ 
diclum.  Si itaqj inflammatio  adhuc circa oculum  cxiftat,aut quifpiam ctia dolor, collyria cx  thu^ 
re,  cV  mctallicis  lotis,  cV  fuccis  mordacitatis  cxpcrtibus  adhibcnf :  vbi  vcrd  fordida  rcddita  cxcoru 
vfu  vlccrafuerint,de  repurgantibus  quippia  admifccrc  oportct,  qualecft  paccianum  cx  vino  cro- 
ceum,quovtimur,minimumquidexco  prardidispharmacisaddcntcs.Habetauthocplurimum 
in  fe  crocum,  vnde  et  croceum  appellaf:  habet  et  ex  rcpurgantibus  mctallicis  aliqua ,  quaproptcr 
et  afpritudines  cxtirpat  non  paruas  modd,fed  magnas,quas  fycofcis  Graci  ul  granorum  hcus  fimi 
litudine  appellant :  attcnuat  nem  ptcrygia  hoc  clt  oculoru  vngucs.  De  his  iraqj  mcdicamctis  pau^ 
lo pdft  dicetur.  At  vcrd  vlcera  qua:  per  erofionem  tunica:  corniformis fiunt, vt  ctiam  cx  vuiformi 
quid  pronuat,manifeftum  cft  cp  tum  propter  fe  ipfa,tum  ob  prolapiioncm  repclletibus  cV  adftrin 
gentibus pharmacis  opus  habent.Conandum  eu  aut  vt ex iplis chgamus  quar nullam  afpritudi^ 
nem  faciunt.  Veriim  his  contraria  pharraaca,hoc  eft  difcuflbria,pultule  expetunt,cV  pus  quod  in* 

B  tra corniformcm  cft  gcncratum.  Recentia igitur  cV adhuc inHammata  pharmacis  ex  myrrha,thu 
re,cV  croco  ledantur:  vctuftiora  aut  cx  difcuflorijs  ct  quid  dcpofcunt,qucmadmodum  itcm  indu- 
ratannflammationestunicarum.Inhisenim  cxlperacresliquoreshaec  ipfa  pharmacaincollyrio- 
rum  formam  redacfta  proficiunt,cV  qua:  priuatim  a  medicis  inuncliles  Iiquida:  compofitioncs  ap- 
pellantur,  quales  et  in  iis  qui  fufFufionis  principium  fcntiunt,apparat.  In  ptcrygiis  vcrd  cV  fycoli 
repurgantia,vt  dixi,pharmaca  adhibentur,partim  in  collyriorum  formam  redudta,partim  anda  ci 
tra  alicuius  figura:  induclionem :  in  quibus  ahqui  ct  ex  erodentibus  pharmacis  aliquid  addiderut. 
His  vicina  funt  qua  fcabras  in  palpebris  afTectiones  perfanant,atq3  ob  id  pforica  appellantur.For 
tifTima  vcrd  omnium  funt  qua  antiquos  callos  Iiqucfaciunt ,  cV  qua:  pterygia  dicfta  curant,  ex  re* 
purgantibus  cV  crodentibus  medicamentisconhata. 

De  Oculanum  Phcirmacorum  1/mbus.  C  ^4P.  4. 

POrrd ciim iam omnium  fcrc in oculis aftedionum , pharmacorurnque cortrndcm,fccudum 
genus  expofitionem  fecerim :  rclata  qj  fint  a  me  pharmaca  fecundum  genus  mordacitatis  ex- 
pertia ,  qualia cx lotis  metalliciscomponi.dixi : melius  fore mihi  videtur  fi  etiam  aliorum  oculariu 
pharmacorum  viresexponam.Ex  hoc  enim  exiftimo  ad  componcndum  promptiores  futuros,cV 
C  de  iam  compofitis  fcelicius  iudicaturos  eos  qui  in  ipfis  fuerint  excrcitati.  Cum  igitur  mordaci- 
tatis  maximc  cxpertia  lint  pharmaca  quae  dixi :  fint  Cjj  acrimoniac  ols  expertes  tres  liquorcs,  quoru 
primusfcenigraci  decoclum  erat,alter  lac,tertius  tenuis  ouorum  Iiquor:in  hocgenere  elTe  cxifti- 
mandum  eft  tum  gummi ,  tum  tragacantham.Et  nili  praedicla  tria  copia  cj?  cV  vfu  prompta  cV  cx- 
pedita  eflent,pofhmus  parum  gummi  aut  tragacanthae  in  multa  aqua  maccratum  in  cunde  vfum 
velut  illa  affumere :  ita  vt  pcr  ipla  in  mcdica  cote  collyria  terercmus,ct  pcr  fola  ctiam  infufa  fcrofos 
in  affectis  oculis  generatos  humores  elueremus.  Sed  tamcn  etiam  nunc  iplis  circa  omnia  fcre  col- 
iyria  vtimur : paucilTimis enim  demptis,  omnia  poftquam  trita  funt ,  modcrate  his iplis  pharma- 
cis  madefacla  excipiuntur.  Vnum  fane  hocgenus  ocularium  pharmacorum  numeretur,in  tribus 
hquoribus,  tragacantha  q^  ac  gummi ,  cV  lotis  metallicis,contentum.  Alterum  vcrd  gcnus  eorum 
eft.quae  exiguam  habent  mordacitatcm,propterea  qudd  quadam  cis  admifta  funt  quae  parum  ad> 
ftringunt cV extergent: qualia  pharmaca funt rofae cV  thus,  rofa: quidem  paucam  habcntcs adftri- 
dionem ,  thus  verd  modicam  vim  extcrgendi.Et  ciim  thus  mcdiocritcr  calida  vi  praditum  exi^ 
ftat ,  cam  ob  rem  habet  quid  concocftorium,  cV  quod  dolorem  fcdat.  Ex  codcm  gcncrc  cum  ipfo , 
quantum  ad  concoclionem  cV  difcuffionem  attinet,  cenfcndus  cft  crocus  cV  myrrha :  quac  intcr  fe 
Dineo  difterunt , qudd  crocusmodcratc  adftringat,myrrha  verdcitra  adftriclionem non  inge^ 
nerofc  difcutiat  cVreficcet  humiditatcs.Sunt  que  fanehaec  viribus  praTtantiorathure,cV  ob  ld 
ctiam  maiorem difcutiendi  vim  habent:vcrum  exterforiavi  carcntia,ad  vlccrum  curationcm 
thurc  inferiora  exiftunt.  Huius  gencris  mcdicamcntorum ,  concodorii  inquam  cV  difcuftb^ 
riijLycium  quoqueeft  8cCaftorium:neque  obfcurum  efle  puto,  Indicum  lycium  a  mc  dici, 
non  hoc  quodapud  noftros  populos  prouenit.  Proxime  verd  ad  horum  facultatcm  acccdit  Sar- 
cocolla  dida,  qua:  concodorium  cV  difculforium  cft  mcdicamcntum :  atcp  ipla  magis  adhuc  Gal> 
banum  pradidtas  vires  habet.  Meliloti  verddecoclum  ad  concocftoriam  facultatcm  aflumplit 
etiamquid  adftricfcorium, ciufdcm  fercgcnens  cumcroco  cxiftens.Iniicitur  ctiamin  oculares 
compolitiones  lapis  Haematites  appellatus ,  humorcs  rcficcandi  vim  habcns ,  vclut  cV  Cadmia. 
Mitiusautem  pharmacum lapis  ipfequamcadmiacxiftit,vtpotecx  humidafubftantia,nonter^ 
reftri,vclut  cadmia,generationem  adcptus.Hancenim  cius  natura  indicat  folutio ,  qua  fit  in  mc- 
dica cotc ,  ciim  per  attritioncm cum  liquore  quopiam  in  fuccum  rcfoIuitur.Quin  cV  cu  folus  per 
fe  citra  liquoris  alicuius  aftufionem  tcritur ,  non  ln  tcrrca  fragmcnta  difloluitur  velut  cadmia ,  fed 
inaequahum  partiumcV  cohxrcns^corpus.  Confimilisfubftantiae  cieft  cVlapis  Schiftusappcl^ 
Iatus,fedfortiorem  facultatcm  habet.Quidd  verdStibium  appclIatur,illotum  quidem  fortcm 

cx 


DE   COMPOS.  PHARMAC 


cx  fe  oftentat  adftringcdi  facuJ  tatem :  lotum  verd  cxoluitur ,  vt  prope  ad  mordacitatis  expertium  E 
vim  accedat.  Vchcrnetcm  autexterforiafacultatcm  /Es  vftum  habet,itcm  q3  Squama  eiuscVflos. 
Ncq^  minus  efficax,  fcd  minus  mordacitatis  expers  Chalcitis  vfta  eft.  Qudd  fi  lauentur  talia  phar 
jmaca,exterforia  quidcm  adhuc  manet,tanto  afit  efficacia  imbecilliora,  quantu  mordacitatis  magis 
expcrua  fwu  Huius  gencns  funt  ctia  Mify  cV  /Erugo,  fortilfima  pharmaca  ijs  quae  fycofi  cV  callis 
conucmun  t  admifia.Quidam  verd  ipfis  et  gallas  iniecerunt,  vehementer  adftringcns  pharmacu : 
quemadmodum  aliqui  chalcanthu  neutro  gcnere  appellatum,atc£  et,  vt  aliqui  vfurpant,  chalcan^ 
thum  tum  mafculino  tum  muliebri  genere,  quodadadftringendum  vnacum  acrcdinc  vehemen 
tiiVimumintcr  haecomnia  pharmacumexiftit.Manifeftumeft  autq>multomoderatiusrcdditur 
vftum  5C  lotum.  Ad  hanc  fyluam  pertinet  ct  StOmomatis  fquama.  At  Thuris  cortexadftringit 
quidem  5C  ipfe  non  ingenerofe ,  vertim  praedictis  omnibus  longc  inferior  eft.  Atqui  5C  Mify  ip- 
fum  tum  ad  eafdem  afiectiones,tum  amplius  ad  fcabras  palpebras  quidam  in  collyria  mifcuerunt. 
Qnquidem  verd  cV  Mannae  quidam  mentionem  feccrunt,cV  videt  aliquibus  nihil  a  thurc  trito  ac 
laeuigato  difIerrc,cognolTe  operaeprerium  eft,  q>  mannam  proprie  appellat,  id  quod  excuffum  eft 
a  thure  circa  magna  onera  confracio :  auferuntur.n.fimul  ab  ipfo  fragmenta  quaedfi  parua  cortt' 
cisthuris.Quareathure  differttale  pharmacuminhocq?  parum  quid  adftricftoriumadfumpiit.  F 

Quaecuncp  igitur  cx  adftringcntibus  multam  terrcam  compagem  habent ,  afpritudincs  cV  fyco^ 
f«s  ac  callosconfumunt.  Caeterum  quae  ex  fuccorum  genere  funt,vclut  Omphacium  dC  Hypoci 
ftis ,  eluuntur  facile  m  fublitionibus  difrluentia  limulcum  lachrymis.  Ex  hocgencre  cft cV  Glau^ 
cium  dC  Acacia.  Citra  mordacitatem  verd  exterget  cerui  Cornu  vftum,velut  et  caprarum.  Dictu 
eft  autcm  dC  Thus  ex  talium  generc  cffe,  verum  hoc,velut  didu  eft,  oino  exigua  participat  cxter^ 
gendi  facultate,  doloris  fedatiuum  cV  concocftoriumexiftens.  Cornua  vero  praediclorum  anima- 
lium  extergcndi  quidcm  vim  habent,fed  nccp  dolorem  fedant,necp  concocloria  facultate  pra-dita 
funt ,  frigidi  nimirum  5C  ficci  tempcramenti  exiftentia.  Habctaut  cV  quod  Armcnium  vocatur , 
extergcndi  vim,qucmadmodum  cV  Atramctum  Indicum  appellatum,cV  ob  id  fanc  vlccribus  in^ 
flammatione  carentibuscitramoleftiam  adhibef.Miftaevcrdquodammodo  facultatiseft  Aloe, 
veluti  etiam  Rofa :  habet  cnim  quid  in  fe  amarum,  quod  cxtergendi  a  natura  aptitudinem  habct : 
ineft  autem  ei  etiam  quid  adftrictorium,vt  committat  &L  ad  cicatricem  vlccra  pcrducar. 
Quz  ad  Scabras  ^4ffec~iiones  comeniant. 

Ex  pharmacorum  ad  fcabras  in  palpcbris  affedionescouenientium  numero  funt  Sales  ammo 
niaci : 5C Lapis  afius  tum  ipfe,  tum  flos  ipfius : cV quod  pforicum  appeIlatur,non  fi mplex neqj  fpo  G 
te  naturae  produclum,fcd  praeparationis  modum  quendam  habcns :  qucm  etiam  Diofcorides  co^ 
fcripfit,cV  alii  fcre  omncs,  qui  de  medica  materia  commcntati  funt.  Admifcetur  hi s  5C  Mify  vftu, 
cV  Sandaracha,  cV  quod  a  veteribus  Graecis  Arrhenicum ,  noftro  verd  aeuo  Arfenicum  appellaf» 
Ex  medicamcntis  verd  arornaucis  id  eft  odoratis  Cafia,cV  Malabathri  folium.  Quin  3C  Amomu, 
&C  Cinnamomumquidam  ocularibuscompofitionibusadmifcuerut,  cum  difculforiam  quidem 
vimhabeat  cinnamomum,reliquaverdctiam  adftringcndifacultateparticipent.Incomunipor^ 
rd  de  omnibus  rcpurgantibus  f iuc extergentibus  bC  rhypticis  aN  Graecis appellatis medicamentis, 
id  nolfe  oportet,tum  cis  quae  moderata  funt,  tum  eis  quae  fycofws  cV  callos  confumunt,q>  haec  om- 
nta  etiam  ad  cicatrices  craflas  conueniant.  Attenuant  enim  ipfarum  crafTitudincm,et  fubftantiam 
fuperncici  deradunt  ac  remoucnt. 

Qu£  Indnraw  auxilientur. 

Compofitionesqucad  induratas  oculorum  tunicasconueniunt,exfuccis  conftantcVammo^ 
niaco  thymiamate,quemadmodum  et  antea  dixi.Mifcentur  aut  eis  moderatiora  qucdam,quae  vi 
nbuseorumtamennonobluclcntur,myrrha  videlicet,cV  thus,cygalbanum,alia6^confimiiia. 

Qu.t  Sujfufis  conucniant.  H 

Ad  fuffiifos  verd  quidam  medici  Iiquida  pharmaca  compofuerunt.  Ac  prima  ferc  omniu  com 
pofitionum  eft,  Qii£  ex  fceniculi  fucco,et  hyaene^  felle,ac  melle  attico  conftat :  quidam  verd  etia  ca^ 
prinum  fel  addiderunt.  Venim  poftea  alius  aliud  fel  admifcuit,alius  galli,alius  viperae,alius  teftu> 
dinis  marine,  aliuscallionymi  pifds,  Nuncverd  in  pretio  eft  Pharmacum  exfellefcarorum:que- 
admodum  et  Quod  ex  myrrha  ftacle  conftat.Promiffiones  itaq;  omnium  horum  pharmacorum 
magn^  funt;  verum  effecW  aliquando  nulIus,aliquando  valde  exiguus. 

De  ^iridis  Medicamentis  Oculis  conducentibus.  C^4P*  5. 

EX  praefcripta  materiae  medicae  fylua  compofita  funt  a  medtcis  pharmaca  arida ,  quae  priuatim 
,ab  lpfis  anda  collyria  appellantur»  Quorum  aliqua  quidem  callos  6V  fycofws  confumunt,  ex^ 
crefcen  tem  ite  iuxta  nafi  angulum  carnem  encanthida  appellatam ,  cV  pterygia  quae  et  vngues  dt^ 
cunt.  Aiiqua  verd  fcabris  palpebris  conueniut  cV  ad  palpebrarf  defluuia,quae  Mylphae  appellan 
tur,coducunt:  veriim  aliam  ab  acribus  collyriis  facultatem  habent ,  vnde  et  av  quibufdam  medicis 
Apodacrytica  id  eft  delachrymatiua,cV  repulforia  appellatur,velut  et  ipfa  collyria  vifa  funt  appel 
lari.  Ex  hi s  aut  pleracp etiam  obtufe  cernentibus  fiue  per aetatem,  fiue  craffitudinem  aut frigidi ta- 
tem  humorum  in  oculis,aut  ct  flatus  caliginofi  redundantiam,  id  contingat,  non  parum  profunt. 

Aliqua 


SECVNDVM    LOCOS    Llfi.    [III.  1^2 

_A  Aliqua  deindc  cx aridis  pharmacis affectionc aliquam  in  oculis  congregari  prohiber,  impcdicdo 
videlicct  mfluxioncs  humorum,ex  quibus  oculi  Ixdi  cofucucrum.  Prciiantiffimum  vcro  horum 
apparuit,cV expericntia  iudicatum  cft,quod cgo  compofufcV ob id  apud  multos  in  vfu cft,ac fere 
pcr oes  gcnres,quibus  impcrant  Romani.  Ac  primum  fane  ipiius  compofirionc  fcnbam,  cu  prc- 
ftanuus  putem  cfle  nullis  omninoaffecTionibuscorripi,  q  cas  quae  lam  praeoccuparunr  optimc  fa 
narc.Qn  veroct  Afclcpiades  plurimamqj  cVoprimam  ruandorum  rumliquidorumcollyrioru 
cofcriplit  fyluam,ab  aridis  primum initio facfto : cV cgo  fane  mihi recTe  facTurus  vidcor,  fi  cofimili 
fcribcdt  ordinc  vrar.Quare  vbi  meum  aridum  adfcripfcro,deinceps  oia  quc  Afclcpiadcs  habct  in 
primo  extcrnorum  quemMarcellarinfcribir,  iuxta  lpfius  ordine  fubiunga.Et  poft  ha*ccataplaf- 
mata  oailis  accomodara.agglutinatoriaqs  et  inunculia  pharmaca  ab  Afclcpiade  dcfcripta  adrjcia. 
Pra-fhbi!  ms.n.mihi  vidcrur  cV iftorum  ordinem  in  fcnbcndo  feruarc ,  atcp  ita  ad  collyria  ac  liqui- 
da  pharmaca  tranfire  omnibus  appofiris,velut  Afclepiades  ipfe  recenfuir,  illius  iplius  vcrbis. 
Pb.V7?:M  um  ^iridum  ad Tuendam  Oculorum  V  aletudmem  a  me  compofitum. 
Vriliffimum  fanis  oculis  preferuatiuum  cgo  copofui  pharmacum,  quod  ocs  iam  in  vfu  habct. 
Vrif  Lapis  Phrygius  in  mtnutas  partes  confracTus ,  vt  maior  tn  fit  nuce  qua?  pontica  a  quibufda 
B  vocat,ab  alrjs  nux  parua.Modus  vrendi  idem  qui  in  alns  eft,lapidc  in  ollula  nouam  coniccfto ,  de^ 
inde  cj;  ollula  forinfccus  luto  circulira  opcrculum  perforarum  vcl  i  n  folo  vcrricc :  vel  quod  mclius 
eft,ct  orca  aliasplurespartesimponiinus,qud  pcripfaforaminamliginofecVfumofceorum  que 
vrunrur  cxhalariones  facilius  cfteranf.Poftcj  verd  rorus  lapis  ignirus  facTus  fuerit,  tum  fancx  ollulS 
in  purum  quoddam  vafculum  euacuare  oportet,  butyrum  q;  infundere  no  veruftum,et  circuagt-' 
tare  vfti  lapidis  par  tes,doncc  ocs  cxtinguant,atq3  tunc  celTarc:  Et  fic  rurfus  eafdcm  in  ollulam  con 
iecftas  vrere,rurfuspruniscandcfacftisabigneollulam  imponcdo,  vtnihilfumofum  in  fchabeat: 
ventilatione  et  cafdem  excitare  cuucni  t ,  qud  ci  tius  vftio  perficiatur :  Deinde  cum  tam  igni  ti  facTi 
fiicrint  lapides,cV  nulla  amplius  fuligo  eficrtur,rurfus  cofdc  cximcre  oportcr ,  cV  vino  falerno  ex- 
tinguere,  aut  aliquo  fuluo  cV  odorato,velut  cft  tmolites  ariufium  qj  Sc  lesbium :  Deinde  rurfus  in 
ollulam  coniecTos  tcrtio  vrere:et  poftcj  ignitusfueritlapis,rurfusextingucremelleattico  no  mul 
to:reddctur.n.pharmacumnonaridum,fed  vifcolitatealiquaprarditum.  Cauerumpluribusdie' 
bus  trita  SC  pra-laruigara  in  promptu  habere  oporter,ira  vr  in  renuiffimum  puluercm  redacfta  fint 
fubfcripta.  /Eris  vfti 5  j,  quodcft 5  virj : piperis albi  tantundcm :folii  malabathri  tantundem : ftibii 
hemiolium,  quod  eft  5  xii :  his  admifce  lapidis  vfti  lib.j.Et  poftg  omnia  probc  fuennr  laruigara,  SC 
C  reponere  medicamentum  velis ,  adiice  opobalfami  Syriaci  fefquiunciam ,  quod  totum  5  xu  facit. 
Sit  verd  opobalfamum  tenue,&l  pelluccnti  compage,non  craflum,  quemadmodum  folet  in  vafis 
circafundum  confidcreacfpifTari:quod.n,itacratlum eft,ariditatempharmaci  impedier.  Porrd 
vfus  ipfius  ad  folas  palpebras  copetit  cum  fpecillo  inducfti ,  citra  tunicaru  ipfius  oculi  contacTum. 
Vt  plurimum  itacp fumcit circa folam  infernam  palpebra fpccillum  mducere.Nihil  vero  vetat  et 
fupernam  palpebram  fimiliter  illinere,vbi  praefertim  pharmaco  opus  fucrit,hoc  eft  vbi  iam  mani 
fefte  perturbationem  quandam  perceperit  oculus:  non  th  expecftare  conucnit  donec  id  fiat.  Ve- 
rum  praeoccupare  opor  tct  circa  primu  aftecftionis  fenfum,  in  omni  tge  diei,  et  fiq  uis  bibcrit  cV  cce 
naucrit.  Et  plane  frequens  eiuscompetit  vfus  cum  cautionc,  vt  dixi,  ne  tunicac  oculorum  eo  con- 
tingantur.  Oportet  aut  cV  eum  cui  inducif  pharmacum  palpebras  exertas  cV  extenras  exhibere,8C 
cum  inungirur  nequag  cum  ipfis  nictare.  Hoc fane  pharmacum  a  me compofirum  cft,  non  pcr- 
mittens  eum  qui  ipfo  recTe  vtatur  oculorum  lippitudinc apprchcndi.  Dcinccps  vcro  qua: ad af- 
fecTionescommoda  funt  medicamenta  confcriDam,initio  ab  iis  quar  Afclepiadcs  faipiitfacTo. 

*Anda  Phitrmaca  ad  Oculos  ab  ^4fcltpiade  confcripta.  C  ^4  P.  6. 

N  primo  Iibro  Pharmacorum  extcrnorum  qux  Marcella:  infcribir,'in  hunc  modum  hcc  verba 
fcri bunrur.    C ^Aridum  ex  pforim  Heraclidx.  ad  Circumrofos  oculorum ^inotdos.  Spodii  cyprii  5  iiii , 
omphacii  aridi  5  duas ,  nardi  obolos  iii ,  pipcri s  fricTi  grana  quindecim :  tntis  vtere.    C  Pfortcum  ■  AF.mim. 
~4eltj.  Cadmiacdrach.iiii,a:risvftidrach.ii,cumacctoin  Solcterito,  cVrcficcato^rurfumqjlacuiga  ■  Al.odo. 
tis  cV  repofitis  vtitor.  ^iiud.  Cadmiae  5  j,arris  vfti  drach.j,nardi  indicae  drach.),piperis  fncTi  obo- 
losduos: tritis  vtere  vt pharmaco  vehemcter commodo.  ^ltud.  Chalritidis  partcs  duas, cadmia: 
partem  vnam,tufa  cVcribratatcritoin  SoleadiecTo  vinofufficienti:deindc  rcliccato,cV  Lvuigatis 
rcpofitis vtitor.    C  £v libm  Phdoxem artdum  ^Achariflon.  Cadmiae drach. ii,  chalcitidis  drach.  ocTo, 
alocs  obolosti ,  a*ruginis  obolosduos ,  pipcris  grana  x ,  florum  rofarum  drachmam  vnam :  rntis 
vritor.    C  Eiufdem *d Lippttudmem  ficcam,  &  Sjcoftn,  Putrefcentia ,  &  Excrejcentem  carnem.  Cadmiae 
drach.dccemxhalcitidis  drach.ocfto,piperis  grana  xv,nardi  celtice  drach.  vnam.Cadmiam  cV  chal 
eitidcm  cum  vmo  teri  to :  atqj  vbi  exaruerint,nardum  cV  pipcr  iniicito,ac  in  pului  llum  rcdacTis  vti 
tor.  ^ihud.  Cadmiardrach.iiigina',chalcitidisdrach.quadraginta,  nardiindica;drach.duas,myr'  •Alircr  0^0 
rhactorrciacTvdrach.duas, piperisgrana  trigintaquinqjjCumacctoaccrrimoapparato.    C  Ca-  «Aiiterdiui 
U.  fu.i.ti.    pttonuaci  Lippnudmes  ficcM,&'  Oculos humeclos,ac  ^lnouios  ctrcumrofo$,&  Palpebratficofif.  Cadmiamcy 
priamad  polentae  magnitudinem  eonfnngimus ,  dcinde  attico  mcllc  fubactam  in  vafculum  fi' 
cTile  coniicimus.Huius  autcm  orc  obturato  ac  luto  circumtito ,  foramcn  iuxta  mcdium  oris  hci' 

mus, 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 

mus,qud  id  quod  aflatur  inde  rranfpiret.Ipfum  verd  vafculum  intra  prunas  ercctum  ftatuetes  fuc  E 
ceniis  prunis  vrimus.  A  tqj  vbi  exignitum  fuerit,  exhalationum  pcr  forame  elatarum  animaducr- 
lioncm  habcmus :  qux  ii  mgriores  efferantur,amplius  vrimus :  ciim  vcrd  albidiores  apparucrinr, 
affationcm  fufficicn  em  faclam  putamusrablatoqjj  vafculocV  dempto  operculocadmiam  vino 
Italico  cxtinguimus,  cC  in  pilam  translatam  tcrimus ,  reficcatam  q^ad  pharmaci  confeclioncm  rc^ 
ponimus,qua*  hocmodo  habet.  Cadmia^  viii,aris  vfti  drach.virj,  ftibrj  drach.  viij:  tritis  5C  abla- 
tis  vtcrc ,  cum  fpccilli  cxtremo  palpcbris manc  cV  vefpere ex  eo  fublitis,  ^ilmd.  Cadmiae  vfta*  ve- 
lut  pra-diclum  eft,drach.viij,aTis  vfti drach.vhj,ftibrj  drach.iirj,armenrj  drach.ij :  tritis cV repofitis 
vtitor.  Nos  cadmia  cV  reliqua  adipc  viper^  excepta  aflauimus,deinde  vino  extindis  ac  tritis  vli  fu 
mus.    C  Pharmaca  ex  lapide  Hxmatite  ad Scabr.ts  Palpcbr.ts  accommodata,  Capitonts  ocularu.  Cadmia  cy 
pria*  drach.xxiiij :  lapidis  haematitae  drach.vi,in  alio  exemplari  drac.xvi :  a*ris  vfh  drach.xxiirj.  Ari 
da  ad  polenta  magnitudinem  contunduntur,melIe  qj  cxcepta  vclut  pra*diclum  cft,aflantur,ac  vi^ 
no  extinguuntur:  deindc reficcata  leuigantur.  Vfus  demonftratus  eft.  ^iliud.  Cadmic  drach.xx, 
a*ris  vfti  drach.x,lapidis  hxmatita?  drach.x,tomcntorum  purpura*  Iaconica*  drach.  viij :  mcllc  excc 
pta  3C  vfta  componito  vt  didum  cft.    C  Sofandri  ad Palpcbrarum  dcfluuia&  InucteratM ajjecliones.Fa 
ctt  &  ad  Excrcfcentcm  luxta  Nafi  angulum  carnem.  Cadmia*,  ftibij,  chalcitidis  cruda*,  mifyos  pcregri-  F 
ni,fingulorumdrach.viij:contufac\!mclIeexceptavelutdi(ftum  cft  ,aflato:deinde  vino  cxtincta 
trita  qj  cV  reliccata  rcponito,ac  vtitor.  ^ihud.  Chalcitidis  cruda*,cadmia,ftibij,mifyos  pcrcgrini , 
fingulorum  5  virj : nardi  indica*  drach.fj,  croci  torrefacfti  drach.  fj ,  piperis  drach.i.Mctallica  mclle 
fubiguntur  ac  vruntur,vtdi(ftum  cft:dcinde  vino  cxtinguuntur  dC  teruntur:adijcitur  6,5  his  nar- 
dus,cV  crocus  torrefa(fiUs,item  cp  piper :  poftea  verd  limul  lauigatis ac  repolitis  vtimur.    C  Phar 
macum  CaUddcpharon  Exornandts  Palpcbm  accommodum.  Factt&ad  InucteratAi  Lippitudmes.  Stibrjvfti 
ac  vino  extincli  drach.xvi,plumbi  vfti  cV  Ioti  drach.viii :fuliginis  thuris,fpica*nardi,myrrha*  tor- 
rcfacfta,croci,fquamaaris,finguIorumdrach.j.Omnibus  tntisacrcpofitis  vtitor.  ^iliud  ex  croco . 
Croci  vnc.j,glaucij  vnc.j,  farcocolla  5  j.Ego  cuam  opfj  vnc.  j  adicci.    (C^iliud Seuerianum.  Cad- 
t  AP.  falis am-  mia*  vfta cV  lota* fcxtantcm : |  falis  ammoniaci,pipcris albi,  vtriufque fcxtantem: >fo!rj ,  drach.fj : 
moniacivnc.i,  probe  tritis  vtitor.  ^sil  ud  Pticns maxime  commodum.  Stibij  drach.xvi ,  plumbidrach.vnj,  fquama* 
tantemalblkX  xrisdrach.j,croci 5  jjflorum  rofarum  5  vnam,myrrha* drach. vnam: nardi  indica*,thuris  mafculi.pi 
perisalbi,  iingulorum  drachmam  vnam:palmularumo(TicuIa  dccem.Omniain  figulinumvas 
A  jA1^erdu*'ls  coniedadiligcnteraflato:dcinde  in  pilam  translatisac  tritis  opobalfamicochleariaduo  adrjcito: 

„     "         ConquaflatO,reficcatO,cV  vtitcr.    C ^iridtim Phdoxcmad  Prurigmofos ac arcumrofos  ^4n?ulos.Facit  d7*G 
^icofolvoTi  A^°^tHfHm  Vifiim.  Cadmiadrach.quatuor,falisammomaci  drach.ij,  pipcrisalbi  drach.3  vnam:tri 
dulasyiM.     nsvterc.  Ego  hxc  ita  adparo.  Cadmiaj vifj,croci'5  ij,  piperisalbidrach.j,  falisammoniacijij^nardi 
d  indica5j:tritisvtitor. 

E  *  Alitcr  vna'  Lujutdx  Oculares  Compofitiones  ad Ficofts  eminentia4,ac  omnem  Extuberantiam 

F  t  Codex  anti  carms.  Facit  &  ad Carnem  circa  Nafi  angulum  excreflentemj& 

cjuilliVenetoif  cid incipientem  Lippttudmem.  C.AP.  7. 

ba  Ammonia        OmP0flt'°  7"^  T/**5  cft  ^^'PP116  tn  Cdf^io.  Alifyos  aflati  drach.  vifj ,  myrrha  drach.  urj ,  cadmia; 

ciCtihymTa°iia-  V^diach.viij,croci  drach.ij,  falis  ammoniaci  drach.rj : nardi  indica ,  piperis albi ,  vtriufcp  drach. 

tis  3  v'iii,arugi  vnam:mcllisatticicyatlium  vnum.  ^iiiud.  Myfiosaffati  drach.  vi  ,atramenti  futorfj  drach.  qua- 

rns  5  vi ,  flons  tU0r,myrrha  drach.mj,  aris  vfti  drach.vnam ,  mcllis attici  cyathum  vnum.    C  Panchrellos  tdeil 

lapuiisaln  j  n  '    1    r  y  .     _  .  '    .         ,         1       ,  .    .        J  , 

obol  ii  ,a!cyo-  ommjarij  ~\flts^Era\iflrati,ad ^4jprituaines,ac  omnes  Lippituaines ,^ures purulentJ4>& ad  Vlcera  xore  recipie 

nii  3  i  obol.  v,  tia  cicatncem,  &  ad Nomas  hocejt  ylcera  ferpentia  ons.  ^Eris  vfti  drach.b  duas,myrrha  drach.vnam,  pi  • 

bcfii^yiiud  perisobolosduos,myliosaflatidrac.vnam,crociobolosirj,vini  Chrj  heminam  vnam,cpaflicre' 

Ammoniaci,}  tlCl  hemina  dimidium.  Arida  terito  aflufo  vino:atcp  vbiimbibitum  fuerit  vinum ,  aftundcetiam 

i  pboUiii,  opii  paflum :  bC  conquaflata  in  arcum  vafculum  transferto,ac  ad  lentum  ignem  coquito :  dcinde  in  py  H 

m^rrn^Cf\rr|ui'  x>dcm  aream  rcponito.    C ^idCallos  &  Omncm eminentiam.  /Eris  vfti  drach.  fj,  myfios  vfti  drach» , 

drachma:com  vnam,myrrha  drach.vnam,  croci  drach.vnam,  omphacrj  drach.vnam ,  vini  Chij  cyathos  duos , 

pomto  Sc  vti-  nielhs  attici  libram  dimidiam :  vti tor.    C  Phdoxeni  Liquida  Vifum  exacucns ,  Cicatrices  et  CalLos  exterit. 

t0fll  codi  "ita  Ammoniaci  thymiamatis drach.iirj,aruginis  drach.ii,vino  diluta  8£  cotrita  melle  attico  excipito, 

habet.  Ammo-    ^ilmd.  Ammoniaci  thymiamatis  drac.d  t xii,aruginis  drach. vi,  myrrha  drach.ii :  componito  vt 

maci  thymia-  dicfium  eft.    C  ufliud Phsidri  Rhinion  id efl limula.  Ammoniacithymiamatisdrach.equatuor,arugi 

tugmiVjvi,aQ  nis drach.vnam,alcyonfj torrefadi drac.vnam , floris laptdis afii obolos tres: componito ac vtitor 

ris  lapidis  afn  vtdiclumeft.  ^ihud.  f "fAmmoniaci thymiamatis drach. viii , a*rugi'm'sdrach. viii , floris lapidis 

iiH  ^oboW0  am drach,uobol.ii,alcyoniidrach,vnamobol.ii,opiifefquidrachmam,myrrhefefquidrachmam: 

ftruthii  3  i  ob.'  componito  ac  vtitor  vt  diclum  eft,}-    C  uiegyptta  ad  Callos  &  ^ilbugines ,  aufert  etiam  Pellicultu  confe- 

ii/alis ammo-  J}im,  /Eruginis  Corinthiadrach.vi,ammoniaci  thymiamatisdrach.vi obol.  nii,  fali s fbflilis 5 11 11 , 

ophC&V  °b  U'  m^dulla*  colocynthidis  drach.s  quatuor,fcllis  taurini  drac.h  f  ii.nitri  nigri  fefquidrachmam,pipe ' 

g  *  AFaii  obol.  r^s      grana  quadraginta,  mellis  attici  cyathos  fex.Componito  vt  didum  eft,  cV  in  pyxide  ilicea 

iiii.  repofito  vtitor.    C  ^lia^iegyptiaadCalIos&'  ^lbugmes  ,ac  Inueteratas  ajfeftiones.  /Eruginis  drac. vi, 

n  %v*l.iti,  ammoniacithymiamatisdrach.vi,medulIa'  colocynthidisdrach.iii^fellistaurini drach, ii , nitrt 

nigri 


s;ecvndvm  locos  lib.  IIII.  i;; 

A  nigri drach.rj : exdpc mcllis arrici cyarhis fcx,cV  vrcrc.    C  Compofitto  ExacuensVtfwn.facuns<^ ad 
Giauccdincm,^lntonu  Mufe.  Fclhs  perdicis  fylucfrris  parrem  vnam ,  in  alio  cxcmplan  fucci  herba; 
perdicij.ahqui  P.icci  cenraurc.c  parrcsin,mcllisatrici  ranrudem.  ^iitud.  Fellisgallinaeveteris  par 
tcm  vnam.fucci  cenraurea:  parccm  vnam.mcllis  arrici  partes  trcs.  Facir  ad  glauccdmcs.    C  Com* 
'  pofmo  Laroi  Exacuens  Vtfim.  Succi  fcenicuk  radicis  partcm  vn.":m,mcllis  tanrundem.Rcponiro  m 
pyxidem  xream  ac vntor.  ^Aliud.  Succi  radicis  focnicuh  par rcm  vnam,  fucci  chchdonia:  tantun^ 
dem,mcllisatticitantundcm.    C  ^ieiuGaihad  Suffufiones.  Fellisrcftudinismarincj  viri,  mcilisac 
5.  fu.i.t.i.    tki rantundcm,fcllis  taunni 5 rj,croci 5 n.opobalLuni 5 rj  :contuus  vrcic.    C  Cajty * ad  S ■  '  i «b, 
5  5  l-a  b      pei  taunnum  in  a:ream  py  xidem  euacuatum  pcr  dies  deccm  finito :  dcmdc  myrrhar.croci, v  tn  uf  ^ 
5fj:opopanaciS5n,opobalfami5n.pipcrisgranaxii,mellisaccicid'jplum  omnium  acdptto:om> 
nia  que  cum  fellc  mifcero.cx  ln  arreo  vafe  coquiro :  dcinde  m  arrca  pyxide  rcpofiris  vriror.  C 
qutda  Baftln  hoc efl regiru.-hanc  Reparatrtcem appellamus.  Omphactj  5  rj.myrrhac  5  rj,fellis  aquila*  5  n.opo 
balfamidrac.rjjachrymarolcxdrac.tj.ammoniaci  thymiamatisdrac.j.fellishyxnx^ij.-cxcipci  J 
le attico.  ^Aliud.  Omphacrj  drac.ij  myrrha:  drach.vnam ,  fahs  ammoniaci 5  j.  croci  5  vnam,  opcv 
balfami 5  j' lachryma:  olea: 5  j.ammoniaci  thymiamatis 5  j.felhs  hyarnx 5  virj :  cxcipe  attico  metk . 
B  Inalio,olei  vcteriscyathosduos.    C  ^intonu Mufe.  Felhshya?na?5 \  nam,felhs  vrlidrach.11  opo  "Alitaiiii. 
balfami  drac.ii.falis  foffilis  5  j.croci  drachmam  vnam,myrrhc  drachmam  vnam ,  mcllis  artici  cva^ 
thosduos,fucciforniailicyathosij.    C  Phdoxent.  Fellishya:na:fefquidrachmam,adipis vipera; 
fefquidrachmam. croci  5  unam,omphari^^^  1  • 

3  viij.  C  Tinclur*  ^Albugmum.  (jallam  trit3macla:uigaram  m  prompto  rcpofitam  fcruato:\'fu 
vero  expctente,cum  fpccilli  nuclco  calfacto  adhibcto :  dcinde  atramcntum  futorium  aqua  dilutu 
admoueto.  *Aimd.  Alalicorium  tntum  adhibcto,inde  q: atramentum  futorium  aqua  dilutum  ad 
moueto.  ^Ahud.  Mifyos,arcamcnri futorij,gallarumomphacinarum,fingulonim cequales  par- 
teSjConnifascVcnbrarasreponiro.  Vfus  vero  rempore  aridum  adhibero.  C  (^.^^socuios, 
quo PupiUt  ntjrrx  reddantur.  Malicorij  dulcisfuccum  infundiro:deinde  poft  tcmporis  interftitium 
hyolcyami  norem  cum  \  inoauthyofcyamifuccotrituminftillato.Veriim  hccopporruno  tcm- 
porecolIigcrecVreponereconuenir.  *Aimd.  Acaaxfrucrum  cVgallarum  parum  quid  diligcrcr 
triraphcrnijfuccoexcipiro,cVadmelliscraiTirudinem  redigiro.Deinde  cxprciTum  pcr  Iintcolu 
liquorem  referuaro.ac  vtitor  vt  dicrum  eft.  C ^id Ptlos pungentes  tn  Paipebrn  enafcentcs,  Trichtafin  ap 
pellar.t Grza^ntontj Muft.  Fel  auicula?,qu2  cinardus  appcllarur,cx  aconiti  dimidium  cius,mifra  re 
Cponito.Vfuvero  exigente,euulfopiloIocumexpharmacoiIlinito.  ^Aitud.  Fel  pifcis  phagri,cx 
aconiri  dimidium,aim  fquama  fcrn  lota.adipc  lubnciro :  arq;  his  amvgdahni  olci  parum  adi-cito, 
&fanguinis  vefpertilionisquantumfuffeccrit.  J  'cinde  miftis  cx  rcpoliris  vritor  vtdiclum  eft. 

C  ^Aggfntinatona  Pilorum,  Heraclid£Ta>-cntini.  Ccnedrach.vnam,  picisdrach.j, lithocollardrach.  "Alitcrii. 
vnam,fimul  liqticfacta  reponito.  Vfu  verd  poftulante  fpecilli  lummum  candcfacito ,  cV  quod  ex 
pharmaco  dilloluto  adhcfcrit adhibeto.eo  q:  pilos  agglutinato.  ^uud,  Refinz  Qocae,  picis  iiccc, 
vm'ufquedrach.vnam,fulfuris viui drac.).bituminisdrachmami.cercdrach.ii:Iiqucfactis vtitor.  'AJactni. 

C  Jn  Paruos tnjiar  )iordei  oblongos  ctrca ptlos palpebrarum *4bfceftu,< ,  Crtthas & Pojlhtas  Gr£ct  appeUam, 
^Antontj  Muf£.  Galbani  partem  vnam  cum  exiguo  nitro  miftam  impomto.  .Abud.  Ccram  cx  mi- 
fyoscrudi  paulu  admifceto.  Faciunt  &C  hcus  arida:  in  \  ino  mullo  coctx  cV  trire.exiguo  limul  gaU 
hano conrriro.  FacircVfarinahordeaceainvino  mulfo  coctaac  rnra,iridemexiguogalbanoli- 
mul  conrriro.  C  Diomfu  Mileftt  ad  Pilos  Palpcbrarum pungcntes.  Leporem  marinum  m  hguhno  no 
uovritOjStcinerem  tritum caninarum mufcarum  fanguinccxdpito.cVrepofito mcornca  pvxi^ 
devtitoreuullisanteapilis.  ^Altud.  Salamandrc  vfta:anercm,  terreltriumcrinaccorum  telle  ex^ 
cipito.acvtitorvtdictumeft.  Quidam caftono  vlifunt  cummcllc  milto.  Autcaltorio  cV  hiru^ 
Ddmisvfte  cincic.  Autcicuta:fcmcntTitum.acThunna?fanguinecxccprum,prcuuHi.spilis  llle^ 
uerunr.  C  ~Ad  Crtthas  t.hordeolos  &  Chala^ja  ixKejl  tnftar  orar.dim<  tn  palpebns  tubercula.  Sagapeno 
cum  acero  rrito  vtiror.  C  *Aiiudad^4egtiopas.  Succiillecebra:, fucci  folani ,  vrnufquchbracdi- 
midium:thunsdrach.viii  maftichcsquadrantem,  galbani  hbram  dimidiam.  Succoscum thure 
coquno,atq3 vbi  diflolutum  fuerit  galbanum  imjcttb:  mafrichcncnim  lmprobamus.  ^litud. 
Thuris  drach.vii),ladani  drach.ui],  aluminis  fciffilis  drach.iiiL  myrrhc  drach.viij,  ccrc  drach.iiij, 
fpuma:  nicri  drach.nrj,coaguli  lepons  drach.iuj.Concunditur  hoc  pharmacum,  6V  cum  vngucnti 
inniEecemoliitur. 

Cataplafmata  ir.  eodem  Ltbro  Pr:mo  Extcmorum,ab  ^Afleptade  adOculos 
difcripta,itema;  ^Agoluttnatorta,&'  Immcliiia. 
C  Cat apiafm.it a  Ltppict4::<m.ad Doioris   cxattones  ac  maxtmas  Epipixnras ,  audnis  ~\ftis  efi  Heracitdcs  Ta^ 
rentimt-:.  Rcfarum  viridium  aut  ficcarum  dr3ch.inj,croa drach mam  vn3rn.opij  drach.vnam,  cx- 
cipe  mchlori  decoclo^autpafTo.  ^Aliud.  Rofarum.violarum  albarunvncliloti^pitum papaue- 
ris,finguIorum  drach.ij.croci  drachmam  vn3m,opij  drach.vnam^myrrhcarach.vnam,  cui  anati 
vitcllum:tririscVpalTofubaclisvtercvtdictumcft.    C  lihttcncsad Dolorts^utbtis^fufcslGlau.us.  «AIGallus. 
Alocs  lycij  :ndici,rofarum  viridium.croci,opij,mvrihx,unguloru  cqualcs  partcs3vino fubadas 

Quinta  Claffis.  V  V  V  V  V  in 


DE    COMPOS.  PHARMAC- 


*  Aliterfcx. 

*  Alitcr  ii. 

*  Aliter  i. 


*  AT.duas. 


t  Ai.opii  3  iii, 
fucci  mandra- 
gorx  3  li. 


*Alitcr  viii. 

t  AfGlaucii 
3  Ixiiii ,  farco- 
collx  J  xxxii, 
croci  }  xxiiii, 
opii  3  vi,  niyr- 
rna:  j  vi ,  hi— 
matitedra.  vi, 
nai.icatha?  3 
xvi,i*Jmi  jxii. 

■t^il.l.xytij. 

*  Alirer  xii. 


AK  zriii. 


/lirerx-vi. 
Alitejii. 
Aliter  xii. 


*  Aliterxii. 


in  pafttllos  formato,eos  qj  ih  vmbra  ficcato.  Vfu  vero  exigente  pa(To  dilutos  oculis  illinito,ite  qj  E 
fronti  ac  tcmponbus.  C Phtloxemad Fluxtonem  multam  &•  Dolorts.  Foliorum  rofarum  rcccntium 
drach.ij,fcminis hyofcyumi^ viij.thuris^ tres,myrrhae 51'irj , farinae  polentarum  acetabulum,oui 
affati  vnius  quod  mtus  eft ,  (ucci  mandragora drach.iiij,  croci  5  ij,  opii 5  iirj,  vini  aufrcn  quantum 
fufficit.  In  paftillos  redigito ,  ac  vtitor veluti  di(ftum  eft.  C  iUttio ^inthera eadem hora muans.  Cro^ 
ci  drach.quatuor,thuris  drach.ij,cinnabaris drach.iiij,gummi drach.ij,vino  excipito.  Vfus  tcm^ 
pore  vbi  triueris,^  ad  folidum  rcdegeris ,  pauxillu  mellis  adrjcito.  C  ~4hud  Zj  chmum  tnfcnptum. 
Croci  drach.j,thurisdrach.ij,oprj  drach.duas,gummidrach.ij,cinnabarisdrach.i),aquapluuia  cx 
cipito.  Alij  habcnt,croci  rofas  fpecie  referentis  drach.iiij,cinnabaris  drach.ij :  myrrhe ,  opij ,  vtri- 
ufqj  drach  ij :  aq  ua  pluuiali  excipito.  C  lllitiones  murdaces  cjux  euefitgto  Fluxtonem  cohtbcnt.  Faciunt  & 
ad Lippnudtnem fcabramac artdam.  /Eris  vftidrach.iiij,croci drach.iiij,pipcris  albi drach.ii,  opii  dra^ 
chmas  ii,gummi  drach.iiij :  cum  aqua  pluuiali  forinfecus  illinuntur.  Relidit  hoc  pharmacu  maxi' 
mas  epiphoras :  caeteriim  caucre oponet  ne  quid  ex  eo  in  oculum  praeterlabatur.  C  ^Ahud,  Phlo* 
gtnum  hoc  cslflammeum  tnfcrtptum.  /Eris  vfti  8C  loti  drach.duodecim ,croci  drach.vj,pipcris  albi  dra^ 
chmas iiii , myrrhae  drach. iii ,  opii drach. iii 3  gummi  drach.  duodccim ,  vino  aminao  cxcipito. 

CAggluttnatonacjux  Fluxtones  cohtbent.  Pollinis  partem  vnam,myrrha*  partem  vnam,mana  thu  F 
ris  partem  vnam,candido  oui  excipe:deinde  in  Iinteolum  impaclaimponc  temporibus  ac  fioti. 

*Alnid.  Seminis  hyofcyami  drach.ii,opii  drach.j,  croci  drach.vnam,  pollinis  drach. iiii,  ouorum 
affatorum  vitellos  duos,caftorij  drach.j :  omnibus  limul  coaclis  vtitor.  C  Collyrtum  ad  Eptphoram, 
& Doiores,ac Fluxtonemmultam,c]uo  Mofchwn famthans  ~\fm  esl.  Glaucij  drach.fedecim ,  farcoccllae  dra 
chmas  viii,  croci  drac.iiii,  gummi  drach.ii,  tragacanthaedrach. ij,  fuccimandragorcdrach.ii,opii 
drach.j  ,aqua  pluuiali  cxcipito  ac  vtitor  cum  ouo.  C  Heroms  ophthalmict  Pftttaces,ad Dolores,0*  Flu 
xumlargum,euefhgio Somnum  tnductt.  Glaucij  drach.fedecim , croci  drach. viii,  farcocolla drach.viii, 
opii5iiii,fuccimandragoi^drach.ii.tragacanthaedrach.viii,aquapluuialiexcipc.  (n^dPrxdt- 
Elns affe£liones,Neapoht£.  Glauci)  drach.quadragintaocflo,farcocollaedrach.xxiiii,croci  drac.xxiiii, 
lapidis haematitae  drach.duodccim,|  opii  drach.xii,fucci  mandragorae  drac.viu\>  gummi  drach* 
fedecim,  tragacanthadrach.duodccim,cxcipcaqua  pluuiali.  C  Sergij  ophthalmia  liabjlontj.  Glau 
cii drach.vigintiquatuor,  farcocolla drach.lcdecim , croci drach.  duodecirrijOpii  drach. iiii ,  lapi- 
dis  h^matita;  drach.vi,gummi  drach.duodecim ,  cxcipito  aqua  pluuiali.  Illinito  per  vnum  atque 
altcrum  dicm:atquc  vbi  aHeclio  non  foIuatur,adinfequentes  lHitiones  tranfimus.  C ^4hud,Dia 
fmjrnum  Claucidanum  infiri ptum.  Glauci  j  drac.quadragintaoclo,  farcocolla!  drac.xl viii,  croci  drac.  G 
vigintiquatuor,opii  drach.fcx,  myrrhadrach.fcx,  hamatitadrach.vi,  tragacantha*  drach.xl  viii, 
aqua  pluuia  cxcipe,ac  vrcrccum  ouo.  C  Diafmyrnumex  Hxmattte.  "f  Glaucii  drach.  lxiiii,  faico^ 
collar  drach.xxxii ,  croci  drach.duodcciin ,  opii drach.viii,  myrrhe  drach.vi,  h^matitar  drach.xvi, 
tragacantha?  drac.f  xlviii  :gummi  drach.xvi ,  in  alio  exemplari  drach.xlviii:}-cxcipiuntur aqua 
pluuiali.  Vfus  eius  cft  cum  ouo.  C  Phofphorns  ad Dolons  ~\exattonem ,  omnem  qj  Inflammationem,  & 
wtenfxs  Eptphor.t*.  Glaucii  drach.xxiui,farcocoIla*drach.viii:croci,opii,vtriufquc  drach.  viii  :myr 
rh^  drach.vn'i,mifyos  vfti draeh.viii,  gummi drach.nouendecim,  excipc  aqua pluuia:  vtcrc  cum 
ouo.  C  Euchroum  "id ejlbom  colons,cxccllcntis  &  mirabilit  efficaaz.  Glaucii  drac.  xx,  fa rcocollne  drac, 
vii,croci  drachvviijtnyrrhae  drach.vii,  opii  drach.vii,  miiyos  vfti  drach.vii,  gummi  drach.duode^ 
ciin,excipe  aqua  pluuiali :  vtcre  cu  ouo,  C  Pharmacum  exfuccvs,Dolorem  fcdans.  Factt  ad omnem  Do^ 
lorts  l>exattonem,Scmmcm  eucfugto  inductt .  Glauci  drac.xl viii :  farcocolla*,  tragacanth^r ,  vtriufep  drac. 
xvi :  croci  drach.viij5opii  drach.ihj,fucci  rofarum  drach.iii]5lycii  indici  drach.iiij,  hyofcyami  drac* 
iiiijfucci mandragora  drach.iiij, -{fucci  cicuta  drach.iiij^ y  gummi  drach.  viij :  excipiuntur  mcli^ 
loti  dccoclo.Componuntur  autcm  hoc  modo :  Meliloti  libram  vnam,cV  aqua  pluuialis  heminas 
xii,ad tertiascoquito:cx  excolato  liquore  ad pharmaci compofitionem  vtitor.  ^Ahttd.  GlaucijjH 
xlviii,farcocolla drach.xxiirj,croci drachmas xxiiij,  opii  drach.xii,  lycii indici drach.xii,fucci  hyo 
fcyami  drachmas  duodecim,fucci  cicuta drach.duodecim,rofarum  viridium  refectis  cxtremitati- 
busdrac.xlviiijgummi  drac.quadragintaoclo,  aquapIuuialiexcipe:vtcrecumouo.  ^Pharma^ 
cum  Phxon  td eslfufcum ,  tnfriptum ,  accommodatum  ad  Dolons  molcfttas.  Cadmiae  drach .  duodecim  aut 
xvi,aris  vfti  drach.vi,myrrha  drachmas iii,opii  drach.iij,acaciae drach.vii,  excipito  aqua  pluuia , 
velut  demonftratum  eft.  C ^rfltud Phxon adomnem  Fluxum,& omncm  Lippitudmem.In  aho  Pxdicon td 
efi puertle iegttur.  /Eris  vfti  drach.  duodecim ,  cadmiae drach.xxxii,  gummi drachmas xxxij , acaciae 
dracl!.xxxrj,myrrhae drach.iiii,opii drachmas  iiii, aqua pluuia excipe.  C  ^thud ex hbrts Phtloxem. 
Spodiicyprii idcft  cinerul^  cypriedrach.xii,  ^risvfticVIotidrach.tres:opii,myrrhf,  vtriufque 
drach.tres:acacie,gummi,vtriufq3 drach.feptem :aqiia  pluuiali excepta cum  ouo in  vfum  veniut, 
vtditftumcft.  C  Pharmacum Berytium tnfcrtptum,  quo~\fws  efl  Straton Beryttus ad  maxim.ts  Eptphoras: 
ettejhgio  auxthatnr.  /Eris  vfti  cY.-  loti  drac.xvi,  acacig  drac.xvi,  fpodii  pompholygis  drach.  xvi,  opii 
drachmas  fedccim ,  gummi  drach.xvi ,  croci  drachmas  xii,  myrrh^  drach.ii,  aqua  pluuiali  excipc : 
vtere  cum  ouo.Oportet  hoc  aflidue  infundere.  C  *Ahud  ad  Eafdem  affefltones.  Spodii  pompho^ 
lygis  drach.xvi,opii  drachmas  xii,myrrhg  drach.xii,gummi  drach.  xvi,  ^ris  vfti  dC  lori  drach.xvi, 

aqua 


A.l. y.fli  i.t.1 
fol.j5  i.b 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  1 1 II.  ,<4 


A  aqua  excipito  pluuiali,ac  vtitor  cum  ouo.  C  Pharmacum  ^chanfium  infnptum,  ad  maxtmas  Ept* 
plxiras.  Huim  joiiM~\ju  medici  ^Acoyptu foehcirer  medicanrur,m  aorejiioribiu  brtfertim corporibus.  Cadmiae 
drach.xvi,acaciaedrac.virj.a:ns  viricVloridrach.tvin\opi|  drach.nrjXructus  ericedrac.iirj,myrrhe  tud.  iuj. 
drach.urijgummidrach.xvjiaquaexcipito^acvritorcumlademulicbn.Tcmpcraturamcdiaeft: 
vbi  vero  circa  oculos affcdio  iit,ab  hoc collyrio abitincre  oportct.  C  Quo  Ipje  ~\fus fum ,  fic lubet. 
Cadmiae  drach.xvj,  fructus  enca:  drach.ij,  ams  vfti  cV  loti  drach.iirj,  opij  drach.i|.  m  vrrhar  drach. 
vnam,acaaa;drach.tvj,gummidrach.viij:aquacxcipito,vrusindicaruseft.  ^ftntd.  Cadmiacdra-  t«-*t  *f. 
chmas  vj.fructuscricxdrach.iiij.opij  drach.vj,  thurisdrach.ij,  myrrhcdrach.viij,  lapidis  fciffilis 
drach.ij,acacia:drach.viij,a:ris  viticV  iotidrach.inj,gummi  drach.xx:componito,  ac  vtitor  vtdi- 
Ctum  eit.  C  Neclarium  Marcijacit  ad mcipientem  Lippitudmtm,facit  (S^  ad iliatione  Fixxus  renun^td Clx* 
mofeis,Tumores,l-cUicularum  emmenrixs,&fere  ad omnem  Lippirudinem factt,&  ad Palpebr.ts  crxfixi.  Opor^ 
tet autem  prae omnibus  fomentum  adhibcre ,  dcinde  lpfum  lntundcre ,  ln  principio  quidcm  Hu- 
xioniscumaquoloouihquore:vbi  veroprocetTcrithacc  curatio,  paulatim  hanc  tcmperaturam 
cxtendcrecV  augcre  oportct.  Caetcriimadpalpebrasafperas  collyrio  cum  aqua  vtimur.Apud 
alios  Sphragis  appcllatur.  /tris  vfti  cV  lori  drach.iiij :  cadmiae  drac.iiij,  acacia:  drachma:  111  j ,  croci 

Bdrachmasij,opijdrach.ij,gummidrach.vj,aquaexcipeacvtcrcvt  mdicatum  cft.  C Stnu  oph* 
thalmia  Monohtmtrum  mfcnptum,lx<  eji  ~\>na  die  efjicaciam  fuam  lommonflrans.  Cadmie  vffe  cV  lote  drac. 
inj,  fpodij  pompholygis  viti  cV  loti  drac.iirj.aeris  vfti cV  lori  drach.iiij,croa'  drach.ij,  opij drach.i j, 
acacia:  drach.vj,gummi  drach.vj :  aqua  pluuiali  excipe,ac  vtere  cum  ouo.Temperatura  eft  aquo^ 
fa.Poftquam  lachryme  proiecte  fuerint,candidum  oui  mfundere  oportet ,  cV  rurfum  fublinere. 
Vbi  vero  morfus  conicqueretur,fomentum  adhibendum  eft,rurfum  q;  oui candidum  mfunden 
dum:poftea  vcro  collyno  nigro  lnicnpto  lllinito.  C  Sphrans  A~e.woiit£.  Cadmia:drac.viij,a:ris 
vfti cV  Loti drach.vi.j,acacia:drach.viij,fpodij  cyprij  drach.iiij,croci drach.iiij.opij  drach.quatuor  *  Alitrr  ij. 
gummi  drach.xij,aqua  excipe:  vfus  mdicarus  cft.  C  Splyragis Paccu.  Cadmiae  vnx  &  lacte  capri' 
no  liue  mulicbri  cxunctae  ac  lotae ,  cV  m  vmbra  ficcarae,drachmas  x,  ams  vfti  cx  Ioti  drach.x,  acadac 
drach.XjOpij  drach.vj.croci  drach.vj,  gummi  drach.xv,  aqua  pluuiali  excipito.  Zoih  fphragis  cu 
Paccij concordat.  G Phdot£^4phroditanummfcriptum.  Cadniielorae  drachmas  xxiirj  ,acaciedra- 
chmasxxxvj,a:ris  vfti  cVloudrach.xij.crocidrach.xij,  opij  drach.xij.  fpoducypni  lori  drach.xii, 
gummi  drach.xlviii.excipe aqua  pluuiali : ac  vtcrc  cum  ouo  alfiduc  mfundcndo .  Poit  curarione 
vero  lauari  iubeto.Hoc  affidue  vfus  fum  in  maximis  epiphoris.    C ^ihud Keapoht£  .facit  ad md* 

C  ximoi  Epiphorxs,maxime  m  ocuiis  cjui  £<nre  rigamur     fubalbtcant  ctrca  mf.ammationes,~\t  fimile  ijtaddam  che* 
mufi  appareat.  Hoc nos  ~\fi  fumus,poji  illitiones  cmf  lauare lufa.  Lapidis  fchifti  drach. vui ,  thuns  drach. 

vii,  a:ris  vfri  eVloti  drach.viii.opridrach.\  in,myrrh^ drach.iiii,gummidrach.viii,  excipe  vino,ac 
vterecum ouo.Temperamentum  eft aquofum. Sa:pe  vero  hoc lntundcrc  oportet ,  cV  poft  mter- 
uallum  ab  lllirione  lauariiuberc.  C  Fufcum  olympiontco  mfcnptum  ,facit  admxximos  Dolons  ,facrt 
C7* adChemofeu,& ornnino ex accommodari^tmis collyrijs eji,namfiat:m hberat.  Cadmiacvftc  cVlota:  drac 

viii,  acacia:  drach.viii,  ftibii  vfti  cV  lou  drach.viu,  alocs  indica:  drach.  viii,  croci  drach.nn ,  myrrhac 
drach.iiii,opiidrach.iiii,gummidrach.viii:aquacxcipe,acvtcrecum  ouo.  Tcmperamentum  cft 
cralTum.Ego  etiam  pompholygis  ac  thuns  vuiufcp  drach.irii  adieci.  C  ^iiiud  Zofimi  infcnptum 
odorum.jacit  addolores  & rectntes  ajjtciiones.  Cadmia:  vfte  cV  lotac  vino  Italico  hoc  cit  extincte  drac. 
viii,alces  drach.vrii.ftibii  drach.viii,a:ris  vfti  cV  loti  drach.vin  aut  ii.crod  drach.duas,myrrhe  dra 
chmam  vnam,nardi  indice drachmam  vnam.opii drachmam  vnam, acacia:  drach.  nduendecim ,  'AHtcr 
gummi  drach.duodedm.aqua  pluuiali  cxcipe.  C  Htrmi£  ophrhalmici  Lurron  id  ej\  balneum  appelLu 
rum,ad maximos Dolores^eadem die adfummum  auxdians.Factt & ad inuereraras  Lippitudines.  Aloes  drach. 
viii,a:risviricVlotidrach.xvi,opii  dracli.  fedccim ,  myrrhae  drach.  duodcdm  , croci  drach.viii.  •Aliterx. 

Dcadmiaedrachmasquatuor,thurisdrachmas  trcs.gummi  drach.xvi, vino  ^lcndefio  exape,ac  ,Al-x^x 
vtcrecum  ouo.Temperatura  eft  aquofa.Oportet  hoc  pcr  mterualla  trium  aut  quatuor  horarum 
infunderejCxvfqjadmalidcpuliionem  linei  e^atqj  tunclauari  lubeto.  C  Theodotion  Phlacianum , 
Harpocratium  infriptum,ad maximas  Epiplxras  C7*  Dolores:  hberat  cirra  >afcc feclionem.  SuCCl  acacic  drac. 
vigintiquatuor,cadmie  drach.viii,cris  vfti  cV  loti  drach.viii,lribii  drachmas  xvi,  aloes  drach.qua 
tuor,aoci  drachmas  trcs,  myrrhe  drachmas  trcs,  lyai mdici  drachmas  duas,  caftoru  drach.|,  opii 
drachmas  duas,gummi  drachmas  vigintiquatuor,aqua  pluuiali  excipe,  ac  vterc  cum  ouo.  Tcnv 
l.j.fu.i.t.t.  peraturaeftcrairior.HoccolIyriumtumorem  palpcbrisinducit.  C  Sc^lacium  Pharmacum accom 
*'io  t  modatum  eadem  die  curans.Euejlivio  foiuit  Inflammationts.  Stlbli  drachmas  xl ,  acacie  drach.xl,  cadmiac 

drach.xvi.arrisvfticV  Iori  driach.xirii,  ceruiTaedrach.viu,myrrhcdrachmasquatuor,  nardi  indi' 
cedrachmasquatuor,aoddrachmasduas,lycii  idici  drachmasquaruor ,  caftorudrachmasduas, 
aloes  drach.u,opii  drach.ii,chalatidis alTae drachmas duas ,  gummi  drachmas diias ,  cxcipe  rofaru  #Aliter  xL 
decoc";o  ac  vterc  cum  ouo.Tcmpcratura  eftcrafTior.    C  Ntapolit£  Pltamon  id eft  lampas feufacula,  ad  a  «  aF.  xx. 
maxmus  Ey:phor.:s  o"  Do!ons  moiejlias .  Faat  &  ad  ^iffecliones.  Cadmiae  lotae  drachmas  octo,aca-  B*Arii,  3t 
ci$ drachmas a  oao.cns vfti  cV  loti  drachmas fex.ftibu  lori drachmas b  uiginri,pfimmythu  drach.  ^5^*" 
cfex,myrrhe  diach.Ujalocs  drach.dduas,  nardi celtice  fefquidrachmam,opii  fefquidrachmi  CTOa  D  '  AltiiL 

QuintaClafTis/  VVVVV    rj  drach. 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


drach. vnam,caftorrj  drachma  dimidium,gummi  drachmas  viginti,aqua pluuia  cxcipc,  vterc  il-  B 

lincndo.  C  ^ibud Phamon  Seraptacum mftnptum.  Acaciar  drach.  xl,  ftibrj  drach.xl,  cadrrme  drach. 
xvi,a'ris  vfti  dC  Iotidrach.duodccim3alocsdrach.trcs,  myrrha:drachiTiascjuatuor,ccrufla:drach» 
duodecim,oprj  drach.ij,croci  drach.ij,caftorij  drach.ij,nardt  indica*  fcfquidrachmam,gummidra 
chmas  xxv,aqua  pluuiali  cxccpta lllinito.  C  Maiabathnnum noflrum ,fuat  ad  Dolom  yexattonts ,  <& 
^ifjeciioms  m decimatione.  Cadmia*  drachmas xvi,  acacia  drach.xl ,  aris  vfti  8C  loti  drachmas  xiirj , 
opij  drachmas  duas,lycrj  indici  drach.rj,myrrhadrachmas  quatuor,malabathri  drach.ij,nardi  in- 
dicadrach.ij,  caftonj  drach.ij,  crocidrach.rj,  aloesdrach.ij,cerufla:drach.viij,  ftibij  lotidrdchmas 
viijjgummi  drachmas  xl : aqua  pluuiali  cxcipe:  8C  vtcrc  cum  ouo  in  prmcipio  aflcctionum ,  dC  in 
deciinatione fucfca lllitionc  pharmaci  panchrcfti  appcllati.  Dcfcriptum  hoc intcr  mordacia  colly- 
ria  habctur.  C  ^iltud Phdaieiphium  mfcriptumfactt  ad Dechnationcs  mflammattonum,  CjT*  V icera  fordida , 
&  Pustularum erupuones. Eucjiigio auxdtatur.  Stibrj  vfti  dC  loti  5  xx ,  plumbi  vfti  &C  loti  drach.  x ,  cad- 

'isiliterYuj.   mixdrac.virj^acaciardrachrijjaciis  vfti  cVloti  drach.nj,aIocsdrach.iij,cerufla:drach.'  11),  lycijindi- 

*<silnertj.  ci  drach.tj  8c  dimidiam,myrrhadrach.rj  cV  dimidiam,nardi  indicadrachmas  ij,crocidrach.ij,  ca- 
ftortj  drac.vnam.opi)  drach.).gummidrac.viij,aquam,cYadcxccptioncmcandidum  ouorumx. 

iZCollyrium^llbumad  Kptphoras  & ^iJJeHtones  .  InftnbiturTripherum  tdejl  delttatum.  Cadmia:"Io-  F  A.l. 3. f  3 .t.i.c 
tx  drach.xvi,ccruflae  drachmas  viij,amyli  drachmas  iirj,gummi  drachmas  iiij,  tragacanthar  drach.  i-ioln^Ja 
quatuor,  oprjdrachmasrj:cxcipc  aquapluuia:vfus  cftcumouo.  ^CoUyriumexterraSamtaTer^ 

^isil.xyitj.  renum tnjtriptum,ad  Eptphor.vs &  ^ifjechones.  Cadmia: lota  drach.txij,cerufla:  drach.duodccim,tcr^ 
rx  Samiat  drach.duodccim,opij  drac.  j,gummi  drac.iiij,  aqua cxcipc ac  vterc  cum  ouo.  C  *dlind 
Dolortm  fedans,ad  fluxttm  omnis  gcncm,V  lccra,Dolores  ,PapuL*  &  Tubcrcula,Prolapfus ,  chcmofi4,& omm 
gcnas  ^ijjectiones.  CerulTa:  drachmas  viij,terra  Samia  drac.virj,fpodrj  pompholygis  drach.xrj,tra 
gacantha  drach.ij,opij drac.ij,gummidrac.iirj,aqua  pluuiaexcipe,  ac  vterc  cum ouo.  C  Jtimd 
Dtocltum  tnfnptum}ad Dolom  molcstt.ts,&  Eptphoras,ad  Suppuratos  oculos,  Vlcera,  Pv.Jhdas.  Ilocpharma^ 
cum ddtcatius cxtjitt.  Tragacantha? 5  virj,  gummi  drachmas  quatuor,  amyli 5  quatuor,  fpodij  pom- 
pholygisdrach.xvi,ccrufladrachmasoclo,opij  torrcfach  drachmas  duas:aqua  pluuia  cxccpta 
admouc  cum  ouo.  (C  Pharmacum  ex  T  hure,accommodatum ad  Fluxtones  &  Chcmofts.  Cadmia:  drao 
vigintfthurisdrac.viginti,  ccrufladrach.xl,  opij  drachmas  fex,  gummi 3fex,  aqua  pluuiali  exci^ 
pito.  Cateriim  nos  fic apparauimus :  Cadmia* 5  dcccm,pompholygis 5 decem,thuris 5 dcccm,  ce 
rufla drach.xl,opii drach.vi,gummi drach.vi:aqua pluuiaexcepta  admouc  cum ouo.  <Z~4ltud 
Tryphcron  id eji  dcitcatum  infcriptum,ad  Jnusiiones  cptcaumata  Grdtcvs  diclas,PuJlul.vs,Chcmofets ,  maxime  m  tys  3 
qutnuUam mordacitatem perjerrcpoffunt.  Cadmia:  lota 5  viginti ,  amyli 5 viginti,  thuris drach .viij,  cc- 
ruflacfrachmas  xlviij,opij  drach.fcx,gummi  drach.xvi,aqua  pluuia  excipc:  vfus  indicatus  eft. 

"Aiiter  xii,  .  C  Cyjmits  mfcrtptus  Rtgtnx,ad maxtmo;  Dolores  &  ^ifjccitoncs.  Cadmia:  drachmas  fedccim,  ccruffac 
Iota:drach.O(fio,amyhdrachmasduas,  tragacantha:drachmasduas,acacia:  drachmasduas,  oprj 
di achmas duas,gummi  drachmas duodecim,cxcipc aqua  pluuiali,& ad excipicndum  adrjcc  ouo 
rum  crudorum  rcccntium  candida  quatuor.  C  ^Acr.ianum  Diomedt  infcrtptum,Coihrium  accommoda^ 
mm  ad  Eptphor.ts,& ~vetcres  ^ifjecttones  item  ip,  recentes.  Spodlj  pompholygis  drachmasoCtOjCcruflac 

"Alita-  viii.     drach.uiginti,a:iuginis  diachmas  quatuor,  myrrhc  drach.xnij ,  thuris  drachmas  trcs,  opij  drach. 

tres,gummi  drachmas  oclo,  cxcipc  aqua  pluuiali ,  ac  vtcre  cum  ouo.  C  Cygnus  ex  terra  Samia ,  ad 
Vlcera  omnts  venem ,ad  Epiphoras,Dolores  ctrcum  ctrcamolesiates,  Suppuratos  tjueocuios.  Spodij  lotidrac» 
xvi,cerufla:  lotae  drachmas  octo,terra:  Samia'  drachmas  quatuor,amy!i  drachmas  quatuor3  acaciae 
drac.quatuor,opiidrac.quatuor,gummi  5quatuor,tragacanthadrachmasduas,aqua  pluuialicx 

"Aliier  xxxii.   cipc,ac  vtcrc  cum  ouo.    C  <s4ltu<i  Dionyfto  mfcrtptnm.  Ccrufla?  drach.trigintadcto,aruginis  vcrmi 
culata  drac.xvi,fucci  papaueris  diachmas  octo,gummi  drachmas  quatuor,excipc  aqua  piuuia,ac 
vtcre  cum  lacle.    C  ^trtanum  Pharmacum  nosirum,  ad  Veteres  ac  recentcs  ^ifjechones  accommodatum .  H 
Ccrulfa  drachmas  vigintiquatuor,cadmia:  vfta  8C  lota  5  decem,ftibii  vlti  QC  loii  5  dccem ,  thuris 
5  dccem,fquama*  aris  3  quinque ,  opii  5  tres,  myrrha  5  tres,  gummi  drach.duodecim ,  cxcipe  aqua 

*Aliter viii.  pluuiali,ac  vtere  cum  ouo.  C  Collyrtum Gennadtj.  Ceruflas  drac.oclodecim,  ftibii  drachmas  duo- 
dccim,myrrha  drachmas  duodecim,  fquamaaris  drach.duodecim,  opii  drach.vi,  gummi  drach. 
vigintiquatuor,excipe  aqua  pluuiali.  C  Collynum  ex  tcrra  Samia,Pacctj  ophthalmict  ad  ^ijjecliones  in 
tenfas.  Cadmiae  drach.xvi,cerufla  5  fedecim,terrg  Samig  drachmas  quatuor,opii  drach.duas,  thu- 
ris  drac.duas,ftibii  drach.quinque,gummi 5  v,excipe  aqua,  ac  vtere  cum  ouo.    C  Thcrmum  "tdejl  A.l.5.fo.wii 

t Aiiter  viH,     dijituum  mfcriptum.  Cadmia  vfta  dC  lota  5  tviginti,acacia  drac.duas,terrae  famiae  drac.f  xx,ceruflae    0  -5  $  p-  . . 
acacie  3  xx.    drac.f  xx,fquame  aris  vfta  &C  lota:  drach.duddect'm,corticis  thuris  drach.duas,  tragacanthi  drac. 

■\<_siUter-)iii].  v,gummidrachmasxvi,aquapluuialiexcipe,vterecumouo.    C  CoUyrtum  Hygtdton  appeUatum. 

y^W^&fi   Cadmiadrach.viii,myrrhedrach.oclo,acaci^drach.vi,opiidrach.ii,^ris  vfticVlotidrac.ii,  gum 

"Ahter  u,  j  drac.vi,fructus  erice  drachmam  vnam,aqua  pluuiali  excipi  to.    C  ^Jier  u4mcetus,hoc  eji  tnexu- 

perabilis ,  ad  Dolom  yexattones ,  Pujiulas ,  Staphylomata ,  Vlcera  fordtda  & ferpentta.Factt  &  ad  Inueteratas 
afJeVuones  ,e>  Cicatrices  extcrit.  Cadmiavfte  5C  lote  drach.xvi ,  ceruffa  lotg  drachmasxvi,amyli 
drach.duodecim,ftibii  vfti  drac.xii,fpodii  5  vin,plumbi  vfti  ac  lott  drac.  viii5terrg  Samie  drac.  viii, 

myrrhg 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    III I. 

X  rnyrrhaedrach.rj,oprj  drach.fj,tragacanthae drach.virj,excipe aqua  pluuiali.    C  Libyanum ,  ad  Pu~ 
fiulas,Inufitcnes,Rupturas,Concauitates,  Ocuiospurulctos,  Chcmofeif,Staphylomata.  Faat  C7*  adnrtummoiefia- 
tem Dolorem,& ^fjecitones:  &  Ctcatnces  exterit.  Cadmiae  vliae  8C  lotac  drach.xvi,  ccrulfe  lotae  drach. 
xvi,  ftibrj  vfti  8C loti drach.  fcdccim,  plumbi  vfti  8C  Ioti  drach.virj,  amyli drach.duodccim,  fpodrj  *  Aliter 
pompholygisdrachmaso(fio,myrrhaedrachmaso<fto,  terraraftcrisdrach.vitj,  tragacanthaedrac. 
virj,oprj drachmas duas: aqua cfto  pIuuialis,cV ad cxceptioncm  ouorum albumina dcccm.  ^litud 
Libyanum.  Pompholygts draclimas o<fto,cadmiae  vftae QC  lotae drachmas  fcdecim , t ftibij  vfti  8C Io  *  Alicerxviii. 
ti drachmas duodecim,}- ccruffae  lotae drach.fedccim ,  amyli drach.duodccim ,  terrae famiae  drach.  t Non eft in  g 
virj,plumbi  vfti  8C  loti drach.virj.myrrhae drach.ij,  oprj  drach.ij,tragacathae  dracli.ij : cxcipc  aqua  bufd,^m  an!  - 
pluuiali.    C Coilyrtum ex  Cornucerumo,ad  V lcera,Pitfiuias:  Ctcatrtces  cxtertt.  Cornuccruini  vfticMlo^  nbufc*0*' 
tidrach.iiij,thurisdrach.quatuor,p!ubi  vfti&llotidrach.quatuor,  fquamaeaerisIotaedrach.fjjOpij 
drachmam  vnam,gummi drac.quatuor,excipe aqua  pluuiali.    C -Aiiudex Cornu ctrmno .  Ne*poh<- 
t£.  Plumbi  vfti  8C  loti drach.xvi,cornu cerui  vfti drach.xvi,thuris  di'ach.virj,acaciae  drac. virj,  fpo 
drj  cyprrj  drach.virj;amyli  drach.iirj,oprj  drach.ij,  fquamae  aeris  drach.rj,  croci  drach.  vnj,  myrrhae 
drach.iirj.tragacanthae drach.j,gummi  drac.viij,hyofcyami  crcmoi  c cxcipito.    C  Vindead <Ajjc* 
B  cltones.  Spodij  cypri :  j  drach.xvi,  amyli  drach.xvi, croci  drach. odto,  ftibij  drach.odo,  opij  drach. 
iiij,gurnmi  drach.iiij,cxcipc aqua pluuiali,ac  vtere cum  ouo.    C  .Aliud  Vtnde  Zotlt  ophthalmtct  td 
eji ocularij.  Spodij  cyprij drach.odto,croci  drachmas  oclo,amyIi drach.octo,opij drac.i  j.ftibij  drac 
oclo,gummidrachmasquatuor:anagaIlidis  fucco excipito.  Aliudaliaexemplana  ita  habcnt. 

Zotlt  ytrtde.  Cadmiae  vfiac  ac  lotae  8C  vino  Italico  extinclae  drachmas  o<fto,croci  drac.iu  j,ftibii  vfti 
8C  lacle extindi  drach.iiij,amyli  drach.  vnam,gummi  drachmas duas : cxcipito  fucco  anagallidis  'Aliter S. 
quae cccrulcum  habct  ttorcm.  C  Exltbm  Scrtbonu  Largi,Pftttactnum tnfcriptum ,  ad Dolom  moiefiias , 
PuJiulas,InuJiiones,Cicatrices  reJdlutas,Prolapfus,ConJufiones,£r  ~\bt  multu-s  Sanguts  xjiate fujjunditur.  Commo 
dat  cttam  ad ^4itxs  affetliones,& prxfcrtim  m  ocults  moilt  fenfu prxditu,  in  cjuibus  tenuts  lachryma profluit.  C6- 
politio  hocmodo  habct,  Cadmiaedrach.o(fto,croci  drach.viij,ftibii  drac.viii,  amyli  recentis  drac. 
oclOjOpii  drac.quatuor.gummi  drach.quatuor,aqua  pluuiali  excipito,vtitor  cum  ouo.  C  Nau* 
kl.  5.fu.t.n.  crattt&" Pharmacum  ^lfjeciionibus  accommodatum.  Cadmia:drach.duodecim,croci dracb.duodecim, 
foLj  so.f        0pii  drach.vi,fquamae ftomomatis  purgatae  drach.v,  fquamae aeris drach.vi, fucci  rofarum  drach. 

xvi,plumbi  vfti  2C  Ioti  drach.v,myrrhae  drach.iii,nardi  drachmas  duas,acaciae  drach.duas,  gummi 
drach.duodecim,excipitoaquapluuiaIi.  (£^4nt£i  Vtrtde.  Cadmiaedrach.xlviii,myrrhaedrach. 
C  vigintiquatuor ,  croci  drach.xlviii ,  opii drach.xxiiii, plumbi  vfti  8C  loti  drach. viii,  fquamae  aeris 
drach.vi,nardi  indicae  drach.vi,acaciae  drach.vi,  gummi  drachmas  vigintiquatuor ,  aqua  pluuiali 
excipito.  C  Pharmacum  ex  Galbano,(juo  ~\fws  efi  Ntcetes ,  ad  Doiores  &  Ltppitudines.  Cadmiae  drach. 
O(fio,fpodii  cyprii  drach.viii,  aeris  vfti  8d  loti  drachmas  odo ,  opii  drachmas  oclo ,  myrrhae  drach. 
oclo,chalbani  drachmas  oclo :  aqua  pharmacum  excipito.Ex  valde  approbatis  efi ,  rcci  pit  cjj  anv 
pliusgummiitemdrachmasoclo.Aliaexemplariafpodium  non  habent»  >AlmL  Cadmiaedrac. 
xvi,aeris  vfti  8C  loti drach. viii :  myrrhae,chalbani,lingulorum  drach.odo :  opii  drach.  octo,atrame 
ti  (utorij  drach.vi,  gummi  drach.vi,  aqua  pluuiali  excipito .  C  Coilyrtum  Dtarrhodon  Ntli  ex rofis , 
"Ve/«f  ^indrcas  tradit,ad  Dolom  moiejiias ,  Fluxum  ~\berem  ac  tenuem ,  Pujiuias ,  Proiapfm.  Foliorum  rofa^ 
rum  refetftis  extremi  tatibus  drachmas  quatuor,  croci  drach.duas,  opii  obo.j,  nardi  indicae  obol.  j : 
gummi  drac.iii,ahi  drac.vnam  habent:aqua  pluuia  excipe,ac  vterc  cum  ouo.  Tempcratura  diflb 
lutaeft.  C  ^iliudexrofis Nili,cjuo"yfu6 eji Gallio ophthalmicus ideji oculartus.  Roiarum drac.quatuor, 
croci  drach.ii,acaciaedrach.i,opii  obol.j,nardi  indicae  obol.j,  gummi  drac.iii,  aqua  pluuiacxcipe: 
vtere  cum  ouo. Temperatura  eft  diluta.  C  ^Aiiudex  rofis  Hor&um  id cfi  tempejituum ,  appeliatum ,  ad 
eafdem  ^Affecltones.  Rofarum  refectis  vnguibus drac.xxiiii,  croci  drach.xii,  amyli  drac.vi,  balaufti/ 
D  drachmas  quatuor,opii  drach.quatuor,tragacanthc  drac.octo,hyofcyami  foliorum  fucco  excipe. 
InpreceptoriscVIoannijIibrofcriptumerat,cupreIfi  fucco.  ^iiiud.  Rofarumdrach.o(fto,croci 
drach.  quatuor,aeris  vfti  8C  loti  drac.vnam,gummt  drach.vnam,  aqua  pluuia  cxcipc,ac  vtcre  cum 
OUO.  C  ^Aiiud  Dtarhodon  ex  rofis  Tcrentu,conflans  expompholyge.  Rofarum  recentium  drac.xii,  fpo^ 
diicy{5riidrac.quatuor,crocidrac.quatuor,opii  drac.quatuor,nardi  drac.quatuor,gummi  drach. 
quatuor,excipito  aqua  pluuiali.  ^Altud  Diarhodon.  Rofarum  recentium  drac.duas ,  croci  drac.vi, 
fpodii cyprii drac.duas,amyli  drac.ii,acaciae  drachmam  vnam,nardi  indicae  drach.vnam ,  gummi 
drac.iijtragacanthae 5  ii,excipito  aqua  pluuiali.  C  Diarhodon  Euelpidion ,  Diafmymum  appeilatum. 
Rofarum  drach.c,croci  drach.l,oph  drach.ocfto,myrrhae  fefquidrachmam ,  gummi  drach.l, vino  ■  AF.  5  ii  t. 
odoro  cxcipe,acvtcrecumouo.  ^4iiud  Diarhodon.  Rofarum  5  c,crocidrac.l,opiidrachmas  viii, 
myrrhae drach.ocfto,gummi drach.l,  vino  odorato excipe ,  ac vtcre cum  ouo.  Ego  hoc  apparaui 
profoliisrofarumflorumearundemdrach.c  iniiciens,  atque  fcelicitcr  fucceffit.  fcDiarhodonex 
rofarum  Ixxtj  drachmts  Ma<mum  appeilatum.  Hoc  ~\fws  tfl  Leucius pr^ceptor  ad DoLm  mJcfius,  Pufiults, Inu- 
fiiones,  Staphjlomata,Prolapfns,ad Oculos purulentos,ad Fluxtones anttcjuas,inueteratas  Ltppitudjnes,  & <Affe^ 
{liones  £g-e  ceder>tes.  Roiarum  viridium  rcfectis  vnguibus 5  Ixxii,cadmiae  vfte ac lotae  drach.xxnii,  «Alitcr lii. 
croci  5 fcxaginta,opii 5  iii : ftibii 5 drach.  vi : erugini s drac.i),ali j  h j : fquamae  cris  5  dua"s,nardi  » Aiiccr  >i. 

Quinta  ClalTis.  V  V  V  V  V  "  iij  indica: 


N 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 

indkx  drach. ii :  myrrhc  drach.vijalii  iiii :  gummi  drach.  vigintiquatuor ,  excipito  aqua  pluuiali.  E 

.  ^ilmdex  (Irdchmn  Ixxij.  Rofarum  drac.lxxii,cadmie  vfte;  QC  lote  drac.xxiiii :  croci  drac.  vi,  ahi  viii : 
opii  drach.iii,  ftibiidrach.iii,myrrh^drach.iii,fquamacgrisdrachmasduas,xruginisdrach.duas: 
nardidrac.vnam^aliiijigummidrac.xxiiii^excipcaquapluuialijacvterecumlaclc.  C  Pharma* 
cum  cx  Violts  albis,  dccommodatum  ad Eptphoras  &  ^4ffe£ltones.  Acaciae  drach.xlviii,  fucci  violarum  alp* 

*  Allterxxiiii.  barum  drach.xlviii,fpodii  cyprii  drac.vigintiquatuor,croci  drach.xxiiii,myrrhae  drach.quatuor: 
"  Alitettfc      opii  drach«iiii,alii  vi :  fucci  hyofcyami  drach.iiii,aeris  vfti  cV  loti  drach.iiii,  gummi  drach.q  uatuor , 

excipe  vino  falerno.  C  Collyrmm  "cjuo  ~\fws  eji  Phlorws  in  ^intontd  Drufi  mdtre ,  cjuxparum  dbfuit  ~\t  dh  A.I.  s  ■  C»  i.ti. 
dlus mcdtcis excAcdretur.  Acaciae drach.xlviii,  rofarum  ficcarum  drac.xlviii, melilotoru  drac.xlvi ii,    fcl  5  5 1  c 

*  Aliter  xii.      fpodij  cyprij  drach.xxiiij,malorum  mandragorae drachmas duas,croci  drac.  xxnii,  opii  drach.vi : 

feminishyofcyami  acetabulaij,alii drachmasxxiiii:myrrha;drach.iiii,aeris  vfti & lotidrachmas 
quatuor,gummi  drachmas xl :  vini falerni,aquae  pluuialis,  vtriufque  heminas  iiu  Vinum  cVaqua 
mifceto,eis  <qj  rofas,me!iIotum,  femen  hyofcyami,mandragorae  mala,aut  fi  ha:c  non  adfint,  corti^ 
cem  inijcito,cV  ad  dies  ii j  aut  v  macerari  finito :  deinde  exprelTo  liquore  ad  pharmaci  compofitio^ 
nem  vtitor :  probatilfimum  hoc  exiftit.  C Melmum  delicatum,commodum  tjs  cjui  nulLtm  pcmtws  phdr* 
mdtorum  morddcitdtemperfare pofJunt.Fdcit  dd PuJiulds,Proldpfws,Fluxum  dcrem  &  yberem,  Inttjiiones  q,,&  F 
ad recentes  ^4fJet~iioncs.  Cadmiae  vftae  aclacte  extincle  drachmas  xvi,ceruflTf  lot£  drachmas  o<5to,cro 
ci  drachmas  quatuor,opii  drach.j,tragacanthae  drach.ii,aqua  pluuiali  excipito  ac  vtitor  cum  ouo. 

C  ^iitud dd Inujitoncs,PuJiulas,ProLtpJws,  Dolores.  CerulTae  drach.xxiiii,  amyli  drach.xii,cadmiae  Io 
te  drach,x,thuris  drach.x,croci  drach.  viii,opii  drach.viii,  gummi  drach.x,  tragacanthae  drach.ii, 
excipe  aqua  pluuiali,  cV  vtere  cum  ouo.  C  Dtdrhodon  inculpabile.  Cadmiae  vfte;  cx  lotae  drachmas 
xxiiii,  ceruflae  drach.xii,opti  drach.vi,Horum  rofarum  drach.vi,  croci  drachmas  vi,  lapidis  fchifti 

*  Aliter fex.  drach.duddecim,gummi  drach.f  x,excipe  aqua  pluuiali  :ac  vtere  ad  vlcera  fordida  cum  lacle ,  ad 
t ^Altttr >/.  munda  cum  ouo.  .Aliud.  Cadmiae  vftg 3C  lotg drach.  xxiiii,cerulTae drach.xii,lapidis  fchifti  drach. 

ini,Horum  rofarum  drach.vi,  croci  drach.vi,  opii  drach.vi,gummt  drac.vi,  excipe  aqua  pluuiali: 
ac  vtere  ad  fordida  vlccra  cum  Iacle,ad  repurgata  cum  ouo.    (C  Croceum,P*dtcon  id  ejt puerde,mfcru 
ptum,tx pompholyge ,  dd  Eptphords  ,&  molejli.ts  Dolom  dd \AfJet~itones  ex pldgvs.  Spodii  pompholy-'  ■ 
gisdrach.xvi,crocidrach.xvi,opiidrach.xvi,tragacanthaedrach.viii,excipeaquapluuia,adhibi' 
* isil.Galli}.     tis  fimul  albuminibus  ouorum  iiii.    C  Collynum  Guu  ophthalmici  ideji  oculd.ru.  Spodii  cyprii  drach. 

*  AHter  xvi.     quatuor,amyli  rccentis  drach.xii,croci  drachmas  duas,myrrhae drachmam  vnam ,  fucci mandra^ 
"isil  isitmeti  gorg  drachmam  vnam,gummi  drac.iir),excipe aqtia  pluuiali  ac  vtere cum  ouo.    C  ^ittmetrt  Ly-  G 

fipomonhot  ejl  foluens dolorem.  Atramenti  futorii  crudi  drach.xl,  pompholygis  crud^drachmasxl, 
ceruffe;drach.vigintiquatuor,opiidrachmas  duas,crocidrac.iii.  Crocus in aquam  coniiciturac 
\>* xxx^uj.  maceratur,8c  ex  cremore  hoc  collyrium  apparatur :  quod  vcro  rcliquum  eft ex  croco  teritur ,  reli^ 
■X^iUitw  ex  qUjs  admifcctur,additis  item  gummi  drach.trigintaduabus.  C  Diomedts  Lyftpomon  ad Dolores.~\< 
qutbnfdd  cod.  Atramenti  futorii  crudi  drachmas  trigintaduas,cerulTe drachmas  trigintaunam,fpodii  pompho 
grttn ,Jt.ttim  j    js  drach,fedecim,croci  drach  .xvi,thuris  drach.viii,  myrrhe  drachmas  duas,  cummi  drac.xvi , 

folittt  dolores.    7i>      .....    *  5  \    -    ci  u         \t     ■  *r       I  nl 

*  Aluerxxxvi   aclua  pluuiau excipito,ac  vtitor  cumouo:precIaru  elt  hoccollynum.    C Zoili Pharmacumjdctens 

dd Lippttudines  antt<juus,MyocephaiosyStaphylomata  ,&  Fluxiones  anticjuas.  Cadmiae  drach.viii,  erisvfti 
drach.viii,ccrufiicdrachmas  quatuorjaloesfefquidrachmamifoliommcroci^chalcitidisarT^atra^ 
*^il.ij,ey  dt  ^nti  futorii,  opii,  lycii,  finguloru  drach,vnam:myrrhg  drachmas  ii ,  acacig  drach.uiginti,fpicg 
ter  W.        nardi  fefquidrachmam,gummi drachmas  viginti,caftorii  drachmas  quatuor,ftibii  vfti  drachmas 

*  Aliter  ii.       viii,excipc, aqua pluuiali.    C ^ifcleptadeum Paccu,dd Dolorum~\exattones,Fluxum  tcnuem&multum, 

InuJiwnem,PuJiula4,Pelliculdrum  emmenttas^Afpritudmes,Inueterdtds  dffe£liones,& eos  cjui  a  multis  tllitionibws 
"Aluer  xliL     t£fl  funtxonfejlim  opnulatur.  Compofitio  fic  habet.  Cadmiae  drach.duodecim,  eris  vfti  drach.xii,cro 

ci  drach,xii,fquamc  eris  drach.xii,myrrhae  drachmas  quatuor,nardi  indice  drachmas  quatuor,  ro  H 
farum  ficcarum  drachmas  quatuor,opii  drachmas  quatuor ,  lapidis  hf matitgdrachmas  quatuor , 
piperis  albi  grana  xxiiii,gummi  drachmas  duodecim ,  vint  chii  quantum  fufficit :  vtere  cum  ouo. 
Aliud  exemplar  habet  rofarum  drach.iii,piperis  grana.xxv.  C  Pbdrmacum  dccommodatum  NeEla 
rium  infcnptum.  Cadmig  5  xii,fquamg  gris  cypri^  lotg  5  xii,croci  5xii,opii  drach.iiii,  gris  vfti  cV  loti 
drach.xii,myrrhg drach.iiii,lapidis hematit^ 5 iiii,rofarum  ficcarum  drach. iiii,  fpic^  nardi  drach, 
quatuor , mifyos  afli  drach.iiii  ,cafigfiftul^drach.iiii,piperisalbigranaxxv,gummi  drach.xii: 
vino  exceptis  vtere.    C  ^Anttgoni  Croceum  Leontdrium  hoc  efl  leumulus,dppelldtum,proptere4  cpuodLeonis 


ago  et  tmprtmeretur.Factt  dd  Epiphoras,moleJitdm  Dolorvsjnueterdtas  ^4jfe6tiones.  Eji  <& ^iffritudinibus  co 
odum.  Cicdtrices  &  Callos  exterit,  Mdxime  ~)>eropuens  commodumeil.  &podu'cypriidracn.xlvin,  croci 
drachmas  vigintiquatuor,tnyrrhedrachmas  duodectm,Iapidishematitgdrach.ocTo,  oprj  5xii,pi 
m  j£  xlviij  peris  albi  grana  xxxvi ,  gummi  drach.  odoginta ,  vino  falerno  excipito.  uiliud.  Spodii  cyprii 
i^tltter  W  drach.lxxXjCroci  drach.xl,  myrrhg  drachmas  \  viginti ,  opii  drachmas  uiginti ,  lapidis  haematitae 
'  •Ar'.duas,&  drach.duodecim,piperis  grana.lx,gummi  drac.lxxx,  yini  falerni  quantum  fufrlcit.  CExLtbm 
aliter  viii.  Scrtbonij  Ldrgi  ^fclepios  Mdchdoms,  dd ~\eteres  ^4ffet~itones ,  Oculos  fupburdtos.  Spodii  pompholtgis  3 
"Aiiter xvi.     trigintaduas,eris  vfti  drach.xxxii,  croci  ficuli  drach.xvi ,  myrrhg arachmas  fex,  lapidis  haematitg 

drach. 


t 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    IIII.        i  f  6 

A  drach.x,  nardi  indicae  drach.vi,  oprj  drach.vi,piperis  grana.xl,gummi  drach.xl,vino  chio  excipi- 
to.In  Iibro de  Athenippis  Afcleprjs,oprj  drachmae ocfto  habcntur.   C  Euemen adDolorcsgr  ^iffe 
tltones.  J£ris vfti  3C  loti  drach.xxxrj,fpodrj  pompholygis  drach.xvi,croci  drachmas xvi ,  myrrhae 
<Jrach.viij,lapidis  haematitae  vfti  3C  loti  drach.virj,fpicae  nardi  drach.iirj,mifyos  vfti  drac.  quatuor,  'Aliter Tiii. 
oprj  torrefacli  drach.iirj,gummi  drach.xvi,  vini  Italici  quod  fatis  eft.    C  Dtafmyrmm  odorum  Sine- 
rotts,pharmacumaccommodatumad  Inueteratat  ajfefltoncs.  Facit&ad  Rhocadas  hoc  esl  amulos  antrojos,  <& 
^e£//c^w.'Cadmiaelotac  drach.xxvirj,lapidishaematitxvIticV  lotidrach.uigintiquinquc,fpodrj  «Aiiter  xxv»;. 
cyprrjdrachmasvigintiquatuor,  myrrhacdrach.xlvirj,crocidrach.quatuor,oprj  hifpani  drach.  «AJftaxxua.1 
odo,piperis  albi  grana xxx ,  gummi  drac.vi ,  vino  Italico  cxcipito : vti tor cum  ouo  in  rcccntibus 
affeclionibus .  Temperatura  aquofa  eft.  Aliqui  croci  drac.  xij,  inrjciunt.    C  Hzmatmum  Synerom 
afprttudintbm  commodum,faat adv eteres affet~itones,ad  Ftcofa,& adomnem  Extuberantiam  ft  cumodoroSy 
nerotts  commtfceatur.  /Eris  vfti  3C  loti  drach.  xxiirj,  lapidis  haematitae  drach.vnam,  croci  drach.urj,  *AIita  iiii. 
oprj  drachmasiirj,gummi  drach,xrj,excipe  aceto  acerrimo.  ^ihud.  JEris  vfti  drach.  xlvirj ,  croci 
drach.xxiirj,  oprj  drach. iiii ,  gummi  Thebaici  drach.xxiiii ,  prompholygis drach.xvirj,  myrrhae 
drach.xviii,falisammoniaci  drach.duodccim ,  lapidis  haematitae  drac.vnam , aeruginis  drach. iiii,  "Aiitcr  iii;. 
B  vino  excipito,    C Hteracts  ad ^ifprttudtnes.  Mifyos  vlti  drach.viii,croci  drach.ocfto,opii drac. viii, 
lapidis  haematitae  loti  drac.viii,3eris  vfti  3C  loti  drac.duodecim,myrrhae  drac.  duodccim,  gummi  5 
A.l.f.fu.t.t.».    xii,acetO acerrimo  excipito,    C ^ipollonu Phoentx  "coUyrtu^Hieracium ad ajfrttudines.Per  hoc catulo  egrc  t<^W.  clpuvia. 
^1'55 medtcatus eJi.Facit & ad Palpebrarum defluuta,& Inueteratas ajfecltones.  Lapidis haematitae  vfti 3C lo--  *°y- 
ti  drachmas  trigintaduas,gris  vfti  dC  loti  drach.xvi,aerugi  nis  rafilis  drac.fedccim :  opii  drach.  viii, 
alrj  vi : cadmia: botrytidis  drachmas  quatuor,chalcitidis  aflatae  drachmas quatuor,  gummi  drach, 
xvi ,  excipe  aqua  pluuiali.  Phoenix  ^ipoUonu  altter ,  ~\clut  ^inm  ^fcleptades  mfcrtpfit  tn  libro,  cjuo  propna 
pharmacd  coaceruauit.  Lapidis  haematitae  drach.xxiiii,  lapidis  fchifti  vfti  6C  loti  drach.xxi iii,  cadmiae 
drach.duodecim,aeris  vftidrach.duodecim,opiidrac.  viiii  chalcitidis aftatae  drac.iiii,alii  drac. viii, 
Inalioexemplarietiamaeruginis^duodecim, gummi5fedecim,excipe  aqua  pluuiali.  jC^ihud 
collyrium  ad ^ijpntudmes.  Chalcitidis  vftae  5  duodecim,mifyos  vfti  8c  loti  drac. viii :  croci,opii,  vtru 
ufqj  drach.vi :  Iapidis  haematitae  drach.viii,gummi  5  duodecim,  acerrimo  aceto  cxcipito.    C  Coliy 
rtum  ad  Scabrictes  orbtculare.  Ctcatrtces ,  <&  Callos  dctergit.  Facit  &  ad  'veteres  ^iffecim.  /Eris  vfti  8C  loti  5 
xxiiii,fpodij  popholygis  5  fedecim,  myrrhe  jfedecim^falisammoniaci  5duodecim,lapidishema  "Aliterxvi. 
titae drac.xxiiiijOpii drach.iiii : piperis  grana.xii,alii xvi : gummi  drachmas  dclo:  vino  excipito  ac  *  aIum  xii. 
C  vutor,    C  Euemeri,Cicatnces,& Callos  extent. Factt  <&  ad Inueterat&s  affecliones.  Cadmiae  drac,lx,cro- 
ci  drac.l,fpicae  nardi  5  xx,fquamaeaeris  torrefadae  cV  lotae^I^myrrhaedrach.  1,  opii  drach.  triginta, 
aeris  vfti  drach.lx,mifyos  crudi  drach.l,gummi  drach.lxx,excipe  vino  chio.    C  ^iliud  Pyramt,Cu 
catrtces & Callos exterens^deprimit  omnem  Extuberanttam.  Cadmiaecypriae  drach.xl,  Iapidis  haemautae 
drach.xl,aeris vfti drach,xl,mifyos vfti  drach. * viginti,croci  drach. b  viginti,  ammoniaci  thymia^  K^UterVuj. 
matis drac,c viginti,  fquamae aeris  vftae 3C  lotae drac. d  viginti,  opii drach.e xx,  myrrh^ 5 f xx ,gum-  B^ltttr >»y. 
tni  Iibram  vnam :  cum  acerrimo  aceto  vtere.    C  ^iltud  Euemen,  ad  Eafdemajfecltoncs.  /Eris  vfti  3C  c  ^tttT  **"/• 
lotidrach.xxiiii,fpodiipompholygisdrach,duodecim,myrrha:drac.viii,faIisammoniacidrach.  A^W«">«y. 
duodecim,lapidis  hemautg  5  iiii,s\  piperis  drac.h  duodecim,  gummi  drac.viii,  vini  chu  quod  fatis 
cft>    C Lynceus,ad \Affe6ltones callojas,exacutt  VtCum,Cicatrices & Callos extertt.  Cadmiae^duodecim,  ^+J^^/Jfx 
aerisvfti cVlotidrach.duodecim,ammoniaci thymiamatis^  duodecim^myrrae^^xvi ,.Iapidis hae-         f  »x;_ 
matitaedrach.vi,opii drach.vi,aloes drachmas quatuor,fellis  taurini drach.iiii,galbani  drach. iiii,  ov.\"i,i.i>pif 
aeruginisdrach.j,opoponacisdrach.quatuor,falisammoniacidrach.ii:gumi dracvi, alii ii:  aqua  drncb.uij. 
pluuiali  excipito,    C  Collyrtum  Rhtnema  hoc tjl  lima,mfcrtptum,factt  ad Callofts  ajfectiones ,  Ctcatrtces  ex  H  Ali tcr  iin". 
terit.Factt  &  ad Sujfuftones.  Cadmiae  drach.xlviii,ammoniacithymiamatisdrach.  xl viii ,  aeris  vfti  t.^yilitcryi. 
D  drach.xlviii,opii  drach,fedecim,aeruginis  cypi  ix  5  fedecim,a!oes  5  fedecim,myrrhae  5  fedecim,  la- 
pidis haematitae  drach.xxiii,chalbanidrach.xvi,  opopanacisdrac.  xviii  ,felis  taurini  drach.Q(clo , 
falisammoniacidrach.iiii,gummi5lx,aquapluuialiexcipe.Tepcratura  aquofaeft.    C  Collynum 
Harmattum  tdesl  currus ,mfcrtptum,quo  ~\>fus  ejl  Ptolem&m  Rcx  extcrjmajacultateprxditum.  Exterit  Cicatrt~ 
ces,acutt  Vtfum,eji  &  ^4fjntudinibws commodum.  /Erisvfti&lotidrach.viii,ammoniaci  thymiama 
tis  drac.  viii ,  lapidis  haematitae  5  odo,corticis  thuris  5  o<fto,gummi  5  ocfto,  excipe  aqua  pluuiali,ac 
vtere cum  aqua. Alia  exemplaria  etiam  aeruginis  drachmas  duas  habent.    C  Collynum  oxyderct^ 
cum hoc eji~\tjum exacucns,ex hdtmatite, Cicatnces & Callos extertt.  Ammoniaci  thymiamatis drachmas 
vigintiquatuor,  aeris  vfti &d  Ioti drach.  viginciquatuor ,  lapidis  haematitae drach.vigintiquatuor, 
gummi  drac.vigintiquatuor,  aeruginis  drac. viii,  excipe  aqua  pluuiali.    C  Collyrtum  ^irtemontum 
mjcnptum  quo  Bajjws  fodalts  meus  ~\jws  eil.  Faat  ad  Fluxtones  anttQuas,  &  ^ifjrttudmes palpebraru,ad Putre- 
Jcentes  &  erojos  anguios,ad Oculos  humet~ios,&  Membranarum  cxtuberantias.  Cicatrtces  &  Callos  txtertt.  Et 
cjuod maxtmum  tn  eo  efi , posl  illttiones  \oculos  tmpcrturbatos  conjeruat.  Stibii  drachmas  quatuor ,  aeris  vfti 
drac,  duas,ceruITc  drachmas  duas,croci  drachmam  vnam,myrrhae  5  vnam,corticis  thuris  5  vnam,  *  Aliter  vii;. 
aeruginis  vermiculatae  drachmam  vnam,gallarum  omphacinarum  drachmam  vnam,piperis  albi  |  ^tl.  drM.ij. 
f  drachmam  vnam,gummi  drach.vnam ,  vino  excipe:  vtere cum  aqua.    C  ^iliud Phar  macum  ac*  *Aliter  uii. 

Qiiinta  Claftis.  V  V  V  V  V    iiij  commodatum 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


commoddtum.  Cadmjx drach.virj,ftibrj  drac.vifj,cerulTa* drach.virj,a*ris  vftidrachmas iirj ,  corticts  E 
thurisdrachmasduas,crocidrachmas  rj ,  myrrhadrachmas  ij ,  aruginis  vcrmiculata*  drach.rj, 
gallarum  omphacinarumdrachmasrj,piperisalbi  drachmam  j  ,gummidrach.iirj:excipe  vino. 

C  Collyrtum Indicum  ^Aenanum injcnpium  ,pr<noccupdt ac pr&rtpn  omnes  Lippitudines.Factt  adobtufum  Vi 
fttm,&  Scdbras  afjctiiones,ac  Erofos  dngulos.Cicdtnces  exterit,  <&  cjuod mdximum  eJl,poii  illitionem  oculos  im 
pcrtnrbdtos  conjerudt .  CcruiTaerhodiacie  drach,xlviii,cadmia*cypria*drac.xxiiij ,  atramenti  indicij 
a* Aliccr v.  ^  a6do,b f  oprj  drach.co'cto,pipcris  albi  drac.viij  aut  vi,opobalfami  drach. viij  aut  vi,gummi  drach. 
ht^dditur  t  xvi:cinnamomi drach.ij  ,alij  xrj:  aqua  pluuiali  excipito.  C  Hermophyli  CoUyrtum  Thalafferumy 
antitjuo  co  u  accommo([atum  Sujjtiftones,& adomnem  Hebctudinem~\ifus.Faat  &  ddinctpicntim  Sufjuftoncm,eJi  tjuc 
f^V^-W/  odorattjlimumpharmacum.  Cadmiadrach.xvi,atramentiindici  drach.xvi,pipcrisalbidrac.viij,a*ru 
K~  ^iyfffivf  ginisdrach.iirj,fucci  mcdiridrach,iiij,opobalfamidrach,iiij,gummi  drac,x]j:aquacxcipc,  vterc 
vm-  <  I,  $i*r  cum  aqua.Tempcratura  diucrfa  eft  iuxta  aftcdiones.  C  Pompontj Bdjitfdcit dd imipicntem  SuJJufto 
(fctmov  <t  net)U  Cadmia!drach.xxvij,atramentiindici5xvi,piperislongidrach.dxvi,pipensalbidrach.xrj, 
~-*rmenJl  ra  fUcci  cyrenaicidrach.'  v,  opobalfami  drach.vi,fpica»nardidrach.vi,fagapcnidrach.v,  opopana 
riu  drdch  y  c~s ^racn«vJ°P'j  drach.iiij,cuphorbij  drach.j,cinnamomi drach.j,gummi drac.triginta , foeniculi 
myrrhx   ' ~v'  ^ucco  CXC1 P1 t0*  ur>l  BAfdi<- on  id ejl  regium  mfcriptum.  Facit  dd mcipientem  Sujjufwncm,&  omnem  F  ^  i  ^  fa  i 

ombhaaji  "V.'  Y*fm  hebctudinem.  Cicairices  extcrtt.  Cadmiae  vfta  &C  lotae  libram  j  dC  trientem,  atramcnti  indici  vnc.  fo.j  5  i.b 
C;"  Aiitcrv.  vi,cerufla*f  tricntcm,pipcrisalbi  sfcxunccm,fcl  hyanaintcgrumquanticunq3ponderis,felfcaro 
D^Uterxitj.  rum  dccem,fel  perdicum  quatuor,fuccipapaueris  hunciam  j ,  opobalfami1  fextantcm ,  opopana^ 
E  ^"er.  ^"1  C1S fextantcm,fagapcni kfcxtantem,gummi Iibram  vnam:cxcipc  fucco  fceniculi, aut  herbx  hera^ 
G AHter'1  vi  clce  appcllate.  (^Eniiaclon id ejl injiillaitiiim,Pdcctj,~\tT hemifon.  Cadmi^drac. 1  fcxagintaquatuor, 
H  Aiitcr  5  i.  nuiyos 5  xxxij,  atramcnti  futorij  5  xxxrj,f tibrj  5  xxxrj,piperis albi 5 xxxrj,opij  5 xvi ,  aruginis  drac» 
I  AP.  3  iii.  mfedccim,opobalfami  5  xvi,gumi  5  lxiiij :  cxcipe  aqua  pluuiali.  C  CoUyrium,Chelidomum mfcriptum. 
L  AWteJlx  Cadmiardrach.  xlviij,ftibi)  drach.xij ,  mifyos  drach.virj,  piperis  albi  drach.  vi ,  atramcnti  futon'5 
M  M  xxxii.  vi,"  t  opij  drac.vi,aruginis  drac.vi,opobalfami  drac.iirj,gummi  drac.xxiiij,cxcipe  aqua  pluuiali. 
n  1 1»  cod.  I-  C  Hicr.icium,dd  obtujion  ~}  tfum,&  Scdbras  djjetttoncs.  CerulTa*  drac.xvi,cadmia*  drach.virj,  arugi 
prefts  gr<tcu  nis drach.ij,pipcrisalbi  5  lj ,  omphacrj  id  dt  Cucci  vuae acerba* 5 ij ,  opii drach.ij, gummi  drach.vi, 
ejlopif  Jolum,  excipeaquapluuiali,acvtcrccumaqua.  ^4liud.Cicdtnces&  CdUosexterit.  Cadmia*drac.°fedecim, 
indfs  *rngt-  ccruifadrach.odo  ,piperis  albi  drac.quatuor,aTUgtnisdrachmas  pduas,opobalfami  drach.rj,om^ 
nts  jp  um,  m  pjlaa;  drac.ij,yummi  drac.inj,  cxcipc  aqua  pluuiali.  C  CoUyrium  Fuluum  bdnclrrelittm,  db  omnimoda 
aliqmbHi  fitnt  ~    i    '  ■  r  i     L    j  7.    l     JL  r         i  r   ,,  v^.  r>  i   t  c 

1       J       vtilitdte  inJ(.riptum,dCLOmmoddtum dd  Scdbros  Zy* ctrctimrojos angulos,dc intcnjos  Pruritws,  <T  Pdlpebrdipco^Kj 

o  A*Htcr vi.  fa'  Cadmiac drac.ocloginta,chalcitidis  vfta* drac.xl , piperis  albi drach.xl,gummi drach.xl,aqua 
p  Aliteriiii.  pluuiali  excipito.In  aho  cxcmplari  a*qualis  omnium  appondcratiohabetur.  ^liud.  Cadmiac 
drach.odoginta ,  chalcitidis  vftcdrach.  xl,piperis  albi  drach.xl,  croci  drach.  duodccim ,  myrrhac 
drach.xijjgummi  drach.xl,aquc  pluuialis  quod  fatis  cft.  C  Tryphonu  orbtcuUre  Sphzncum  diclum. 
Cadmiaedrach.xlviij,fquama*  arris  drach.trigintaduas3an's  vfti  cV  loti  drac.trigintaduas,  piperis 
albi  drachmas  trigintaduas,opijdrach.viij,myrrhadrach.viii;opobaIfamidrachmasiiii,gummi 
drachmastrigintaduas,  cxcipc  aqua  pluuiali.  C  Collynum  Gdlli  Oxydercicum.  Cadmia^xlvirj, 
chalcitidis  vfta*drach.vigintiquatuor,piperisalbidrach.vi,fquama*erisdrach.viii,  opndrach.vi, 

*  AlitcriL       omphacrj  drach.iiii,myri  hac  drach.ij,opobalfami  drach.*iiii,gummi  drach.xij,aquc  pluuialis  qua^ 

tumfufficit.  (CColiynum  ^romdttcum dppelldtttm.  /Eris vfti cV loti drach.xvt, aTiiginis drach. i\\iy 
myrrha*  drach.iiii,opii  drach.iiii,piperis  albi  drach.iiii,  nardi  drach.ii,  croci  drach.nii,  opobalfami 
drach.iiii,gummi  drach.iui,aqua  pluuiali  excipito.  (HHerdclidx ^romdttcum  croceum  ex  hxmdttte. 
/Eris  vfti  cV  loti  drac.xlvifj ,  cadmia 5  vigintiquatuor ,  croci 5  vigintiquatuor ,  lapidis  harnatitae 
drach.  vigintiquatuor,  opii  5  duodecim,  myrrha  drach.xii,  piperis  albi  drach.xii,  gummi  5  xxiiiiy 
vino  falerno  excipito.  C  Croceum  ^ffclepium  oxyderctcum.  fttis  vfti  drach.  xlvirj,  croci  drach.xii,  H 
omphacii  drach,iiii,opii  5  duodecim,myrrh£  drachmas  ii,opobalfami  drac.iiii,gummi  5  xii,pipe^ 
ris  albi  5,x,aqua*  pluuialis  q  uantum  fatis  eft.  C  Collynum  ifochryfon  hoc  eji  duro  compdr ,  dd Corrofos 
ancrulos,ScdbrAsdffe£iiones,inueterdt.is  Lippitudiues,^4jbritudines,Ficoft6  emtnenttdf.  Ctcdtnces<&  Cailos  ex- 

*  AHter  xvi.     tent.  Cadmia*  5  fex,Iapidis  ha*matita*  drachmas  ledecim ,  myrrha?  drac.xvi,  opii  5  xvi,croci  drach. 

vigintiquatuor,piperis  longi  5  xii,  piperis  albi  5  vigintiquatuor,  gummi  drach.lxiiii ,  vini  Italici 
t  /»  imprefts  quantum  fatis  eft.  C  Collynum  "f  Ctnnabanum,  celebrts  ophthdlmia  Stoli  Bntdnnict ,  dd  Corrojos  angulos  , 
ejl ,  KtvvaffccL-  Lippitudines  admalum  hdbitumpcrdu£las,intenjbs  Prurttus,&  Inueterdtas  dfjefliones.  Pforici  drach.vigin 
piova^iov.  m  nquatuorjCadmiacdrach.vigin tiquatuor,croci5xvi,  piperis albi  5  ledecim,  cinnabaris^ fedecim , 
TJrJam  %t~  0P11^r^nnlasduodecim\^ummi5xx"^^^^  ^dhud.  Pforici  5  xxiiii,  pipe 

vJ&Apmv  va.  ris  drach.xxiiii,cadmia* drach.  xxiiii,croci  drac,xxiiii,fandaracha*  drac.viii,opii  drach.viii,  cinna^ 
|/9y .  baris  drach.viii,gummi  drac.viii,aqua  pluuiali  excipito.    C  Melinum  ^tdrdchum  kperturbdtionibws 

amoltendis  appellatum.Factt  ad omntm  Oculorum  hebetudinem,&  ad ^Jjettiones  anttquas.  Ctcdtnces  &  Cdilos 
"Aliterxxiiii.  extent.  Cadmia*drach.vigintiquatuor,omphacii  drach.xii,  falisammoniacidrachmasquatuor, 

ammoniaci  thymiamatis  drach.xii ,  opii  drachmasxiii ,  gummi drach.xiii ,  ceruiTae  drach.  xxiiiiy 

croci  drach.xvi,  piperis  albi  drachmas  xxiiii ,  aqua*  pluuialis  quantu  fufficit»    C  Lttctj pr£ceptons 

Meltnumy 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.  1111.  ij7 

A  Melimm}dd Scdbros  &  corrofos  dngulos,tntenfos  PrurttHS^Oculos  hume6los,'dd omncm  Vifm  hebetudincm.  Cicd 
tnces &■  cdllos extertt.  Cerulfa! drach.xxiirj,croci drach.xxiir),animoniaci  thymiamatis  drach.vi',fa- 
lis  ammoniaci  drach.vi,nardi  indicx  drach.  vi,opii  drach.vi,myrrhcdrach.vi,omphacii  drach.vi, 
gummi drach.xxiirj ,excipe  aqua  pluuia.    C ^4ltud collyrmm Proteus}cut nullum  conjem potcji.  Fdctt dtl 
mctptcntem  Sujfufionem,& dd omnem  Vtfus  obtufttdtem.  Ctcdtnces  &  CdUos  extertt.  Cadmi£  drach .xl,chal 
ci  tidis  crudaedrach.xl,ceruflatdrach.xl,piperis  albi  drach.xxx,fucct  cyrenaici  drach.xx,  croci  drac. 
xvi,opiidrach.xii,fagapeni  drach.xii,lachrymae  olcae  drach.xii,  auripigmenti  drach.  vui,  myrrhce 
drach,xii,gummi drach;  axx,opopanacis drach. b xx,  opobalfami  drach, cxii :apparato  cum aqua  ^a^Iu  y,,, 
pluuiali,ac  vtitor  cum  aqua.    C  d  HygtentcoUyrium  ^4ureum,dd Corrofos  dngulos,  &  Scdbras  djjecliones.  h  *l,t„ 
Sandarachaedrac.xxiiii,pipcris  albi  grana  xii,myrrhc drac.vi,croci  dracn.vi,gummi  drach.'  duo-  Ct_^iircr  y ■  ■■ 
decim:cumaqua  pluuiali  apparato.  ^iltter ^4ureumcollyrium.  Sandarachaedrac.xvi,  crocidrach.  D  ^ 
xvi,piperisdrach.xvi,myrrha!drach.iirj,gummidrach.xii:vfus  oftenfuscft.  ^4littr.  Sandarachae     ^  >  Jfm 
drach.xxiirj,piperisalbidrach.xii,myrrh^drach.vi,crocidrach.vi,gummidrach.xii,aqua  pluuia-      '  tri"V1' 
ll  excipitO.     C  Euemert  Pjortcum,jdcit  dd Corrofos  dngulos,& Scdbr.ts  cicdtrtces,  dc  Cdllos  exterit.  Fat  it  et  dd 
lnueterdtds  djfeSltones,  &  Ltppttudtnes  dd malum  hdbttum perduclas  ,  ttcm  cj,-  ad ^fjprttudtnes.  Pfo rici  drach . 

"B  xxiiii,croci  drach,xri:opii,cerufe,vtriu(q3drach^ 

mi drach. iiii.vino falerno excipito.    C Bdfdtdton hoc eit regtncum,pfortcum.  Pforici  drach.xlvni, cro 

ci  drach.xxiirj,opii  drach.viii,Horis  lapidis  afii  drach.viii,cerufla:  5  viii,pipcris  drach.  vi,opobalfa- 

mi  drach.iiii,omphacii  drach.iiii,gummi drach.xvi :  vino falerno  excipe.    C Panchrejhm ^4thcnt-  * ^  ^,.1  ■ 

fton.  Pforicidrachmaslxiiii,crocidrach.xvi,chalcitidisvfta:drach.xvi,fandaracha!drach.xx,myr-  ptfe„' 

rhae  drach.viii,piperis  albi  drach.xvi ,  cafiae  hftula?  drach.viii,  foliorum  malabathri  drachmas  hii, 

opii  drach,xvi,omphaciidrach.iiii,mifyos  vfti  drach.ifgummi  drach.xxiiii:  cxcipc  aqua  pluuiali. 

{LPtolem&ifd»ultdris  Phdrmdcum,dccommoddtum  dd Scdbros  &  corrojos  dngulos,  tntefos  Prt.r.tus,  Dejluui.t 
pdlpebrdrum,  Hebetem  l>tfum.  Pforici  drach.xl ,  fandarachae  drach.xxx,  chalcitidis  vita:  drach.  xxiiii, 
croci drach,xxiiii,myrrha: drach,xii,opii  drach.ii,cafiae fiftulae drach.xi'i,piperis  drach  .quutuor,pi  . Aiherxiiii 
peris  albi  5  vrj>omphacii  drac.vi,mifyos  vfti  drac.irj,fohorum  malabathri  5  j,gummi  5  xxxvi,aquae 
pluuiaequantum  fufficit.    C  Collyrtum  M*Vdbdthrt  oxyderctcumjdcit ddCorrojos  dngulos.  Stibiidrach.  *  ^iKa_v 
xxiiii,-{cadmia? drach.xxiiii,}- acacia? drach.xxiiii,pipcris albi  drach.xxiiii,nardi  indicc  drach.xii,  tdejl  mgrum. 
opii  drach.vi,croci  drach.vi,myrrhae  drach.vi,omphacii  drach.vi,gummi  drach.xxxvi :  aqua  plu 
iriaii cxcipito.  *Altud.  Stibii vfticVlotidrach.xl,acacia:drach.xlvi,nardi  celticaedrach.vi,  myrrhae  * ^UnJU*. 

Cdrach.viii,crocidrach.viii,omphaciidrach.xi,opiidrach,vi,  cadmiae5xxxvi,gummi  drach.xxxrj, 
aquae  pluuialis  quod  fatis  eft. 

Eemedtd  dd  dffetlos  Oculos^db  ^irchigene  tn  Prtmo  Phdrmdcortim 

fecundum  oenws  confcriptd.  C  ^4P.  8. 

IN  fluxionibuscirca  oculos  in  principidconuenit  cibi  ac  potus  parcitas,aqu£  potus,5c  maxime 
omnium  rei  venereae  abftinentia.  AIuus  i  pfa  fubducatur,cY  facies  aflidue  primurn  multa  frigi^ 
da ,  deinde  et  aceto  admifto,proluatur.  Quidam  atramentum  futorium  aqua  dilutum  proluedum 
exhibent.  Fugiant  odores  acres,cY  pulueres,fumum  cn,  cY  tum  Solis  tum  lucernarum  fplendore. 
Ad  nocftem  lanas  puras  ex  vino,auc  fordidasex  aqua  frigida,imponant :  maneq3,velut  didtum  eft, 
fe  proluant.  Qudd  fi  augefcat  fluxio,accedat  cp  dolor,  venae  lcclio  congrua  eft,  cV  perfecla  cibi  ab- 
ftinentia  ac  fitis,nifi  exurantur,6V  malu  inde  augefcat.  Conuenit  3C  folutio  ventris  valida,  liue  pcr 
purgatorium  conueniens  medi'camentum,fi ue  per  clyfteres  robuftos.  Poft  ha:c  verd  circa  fronte 
impofita  afiidue  vitis  folia  viridia  auxiliantur.  Aut  myrti,aut  lentifci,aut  rubi  fuccus.aut  braflficc;, 
aut  vitisfoliacumflorefarinaepolenta!.  Autcupreflus,fampfuchus,ocymum,fifymbrium,cenan 
the,crocus  hortcnfis  item  qj  agreftis,portulaca,  mali  punici  fatiui  flores  cytini  appellati,  vitex,fo^ 
D  lia  recentia  malicotonea;,fingula  cum  vino  bC  flore  farinae  polentc.  Super  i pfos  verd  oculos  lan  a 
puraouicadidomadefadaimponat.  Autouialfi  luteum.  Autmelilotuminpaflbcoclum,  Aut 
afphodeli  radix cum  vino  &C  flore farinae  polcntae.  Aut iris contufa  cum  vino  &C  florc f arina-  polc 
tx.  Autmali  punici fuccus cum  florefanna!  polenta!.  Autipfummalum  in  vinomaris  cxpcrte 
codum.  Aut  iuniperi  baccae  tritae cum  vino  5C  flore  farinae  polentaefronti  imponantur,  aut  ct  fu- 
per  ipfos  oculos  adhibeantur.  Ad  haec  verd  eryngii  dC  fceniculi  fylueftris  radix  trita  cx  aqua,et  ci 
cut£ femen  eodem  modo  apparatum,opitulantur.  Cafeus item  mollis SC  f  nupcr falfus>cum  apij  tAr.yf3X*>i,V 
foliiscataplafmatis  modoimpofitus.  Autpapauer  fylueftre paflo  coclumac  tritum  impofitum.  i.  nupcrcodgu 
Similiter  et  melilotum  paftb  codum,exiguo  croco  dC  papaueris  fucco  admiftis.  Panis  nem  ex  vi  laLUi- 
no,rofaceo  admifto  mirabiliter  auxiliatur.  Aut  tribulum  reccntem  pcr  fe imponito : mimo  8C po 
knta  admifta egregie  opitulatur.  Et  vt  fummatim  dicam,omnia ex  adftringentium  gcncre,cV  rc 
pulforia,in  principiis  profunt,ve!ut  eft  cicuta,cV  pfyllium,apium  folanum,  lentcs  paluftrcs,fcrpyl 
lum,fampfuchus,folia  vi  tis,coriandrum,portulaca,femperuiuum,folia  papaueris,  vrtica.Qua!  fin 
gula  ex  vino  trita  imponantur :  pfyllium  verd  ex  aqua,eodem  qj  modo  paluftris  lenticula. 
^4d  Fluxtonem  Cdltddm. 

C  Brafficam  tritam  cum  polcntaeflore  exaqua  imponito.  Aut  ocymi  folia  eodem  modo. 

Aut 


DE   COMPOS.  PHARMAC 

Aut rutae folia cum  adipe anferino : aut fampfuchi foliaraut halicacabum  tritam.  Caeterum Iargu  E 
H  uxum  fiftunt  papauens  capita,cx  hyofcyamus  cum  polenta'  florc  cx  vino :  oportct  autem  fomcn 
tum  prius  adhibere,atq3  ita  imponere.  Poftquam  verd  ftatus  cV  vigor  praetenerit,cV  ciim  no  am- 
pliuiopportunum  eft  adftringentibus  vti,non  incommodum  fucnt,tum  oculorum,  tum  capitis, 
fomenta  adhibere.Magnificc  verd  auxiliatur,inflamationes  q3  foluit,cV  fi  qua  diftcntio  adfit,eam 
laxat,linteolum  molle  butyro  madefaclum,ac  oculis  fuperpoiitum. 

De  Chjmofi  hoc  ejl  ytriujtj;  palpcbr&  diJlortione,ex  mflammatwne  oborta. 
In  quibus  vero  chymofis  fortis  contingit,oui  Iuteum  cum  mufce;  carne  tcnto :  atcj3  vbi  ad  cerati 
formam  deduda  fuerint,linteolo  excepta  impone;  confeftim  fedant. 
Oblitiones  Oculorum. 

C  Panis  purus  vft  us,acaciae  cx  hedere^  permiftus  cu  aqua.  Ver  u  ad  doloris  vexationes  rofas  viri 
des  aut  aridas  pafto  maceratas  tcrito,cV  admifio  oui  affi  vitello,ac  croco  fufficicnti,cu  pafld  vtitor, 
Autcrudamhordcacea  veltriticeam  fannapafto  coda  adhibeto.    Siverdmaior  dolorfuerit, 
papaueris  folia  recentia  admifceto ,  aut  corticem  papaueris  capitum.  Aut  hyofcyami  folia  drach- 
marum  iiij  pondere cum  oui  vitello.  Aut  fifymbrium  aqua codum  terito  fufficienti  afiufo  vino, 
cVimponito.  Autpapaueris  albicapita  paflbcoda  ac  trita  imponito.  Autapii  reccntiscoma,  F 
itcmq^pulegioreccntilimilitcrvtitor.  Autpcponis,autcucumeris  carne.  Autoui  affiluteum 
cu exiguo  croco  ac pauco  vino  tritum  imponito.    Caeterum  dolentes  ex inflammatione  oculos, 
cu  panace  QC  pulcgio  vino  fubaclis  intcgito.  Praeclare'  facit  SC  pini  cortex ,  SC  polenta  cum  vino. 
Aut  hyofcyami  folia,ct  opium  trita  imponito.  Aut papaueris cortices  terito,rofis  qj  ac meliloto 
myrrha  q^admiftis,  albuminc  oui  diluito,  atqj  ita  imponito.  Aut  aloe  ac  opium  cum  aqua  diluta, 
linteolo  cjj  excepta,in  emplaftri  morcm  appone,vitado  ne  quid  in  oculu  praeterlabatur.  Cgteru 
in  his qui  dolore  vexant,crocum  bonu  cum  lacle inftillato.  Verum ad  vchcmetcs  dolorum  mole 
ftiascoriandri  fuccuscumuliebri  lacftc  oculoru  angulisinftillatus:  Similiterq^  papaueris  fuccus 
torrefadus  auxiliat.  Folia  item  platani  trita  cum  farinae polente  Hore  oculis  fupcrpone,  emplaftri 
morcappofita.    Cataplafmata  verdinfluxionibuscoueniunt,Cuprenusvindiscum  vino.  Aut 
paliurifolia,-{autfpina  folia.}>  Autportulacatritacuadipe  anferino SC croco.  Aut iris ficca cum 
melle.  Autmicasthuns,cVmyrrhacuoui cadidolanacxcepta  fronti imponito.  Autapiucupo- 
lenta ,  aut  fefclis  flores  vino maceratos  imponito.  Aut  papaueris  folia  recentia adglutinato.  Qct 
fi  vigiIiaeinftet,mandragorae  radicc  SC  fuccu,papaueris  folia,cV  polenta  aequis  partibus  in  maflam 
cogito,eam  qj  odoranda  exhibeto,cV  obdormifcct.  Porrd  in  magnis  fluxionibus,  pulegrj  rccetis  G 
fcme,cV  maximc  fuluu,cu  aceto ad  malagmatis  forma redigito, ac  fincipiti  imponito,  lanis  fuper^ 
ne  additis,ac  lcni  vinculo  coftriclis.  Aliqui  et  papauer reces  et  admifcent,aut  opii  minimu  qd,aut 
rofas,aut  melilotu codum.  Aut  amylo  ex  vino  aut oui  cadido  oculos ipfos  integito.  Praeclare  fa 
t  Ai:  drach.iii,  ciut  ad  fluxione  vberem,tenue  ac  vetufta,ite  qj  vlcera,popholygis  drach.iirj,opii  torrefadi f  obo, 
& oboh. itj,}-gumi  drach.iiij : aqua  pluuiali  aut fontana  excipe.    C  ^lgglutmatoriu  ad Fluxione.  Similagine, 
8C  mannae  thuns  dimidium  cius,cum  oui  albumine  ad  emplaftri  formam  redigito,  SC  in  principio 
frontiin  linteoloimponito.  Autoui  alfativitcllum  cumthure.  Autcochleam  cumtefta  fuacV 
oui  candido  ad  ftrigmentitia  formam  redacla  in  fplenio  a  tgc  altero  ad  alterum  extedendo  impo-- 
nito.  Sua  fponte  decidit,  vbi  reftitcrit  fluxus.  Aut  Mofchi  malagma,  aut  barbarum  cmplaftrum , 
aut  viride,aut  aliquod  aliud  eorum  quae  aceto  conftant,fplenio  inditum  fronti  imponito. 
S4d  H&malopas  &  Hypofyhagmata  tdefl  cruentatos  oculosgr  JugtUatos. 
C  Ad  plagas  oculis  illatas,cV  ad  oborientes  ex  eis  cruentas  fuffufiones,ftatim  in  principio  tum 
ad  inflamationem,tum  ad  dolorem  compefcendum  facit  columbinus  fanguis  inftillatus,cV  prefer 
tim  is  qui ex  teneris  pcnnis  exprimitur.  Candidum  et oui  eodem  modo  in  oculum  inftillatu,  atcp 
amplius pura  lana  exceptum  dC fuperne  impofitum.  Prodeft et  oui  affi luteum  cum  vino  impofi  H 
tum ,  aut  melilotum  coclum  cum  vino  eodem  modo.  Infuper  oC  folia  rofarum  ac  flos  pcr  fe  dC  cu 
vino  trita,  i tem  q^  cum  flore  farinae  poletae.  Aut  brafficae  folia  in  cataplafmate.  Vbi  verd  diutius 
cruentatio  perftiterit ,  thure  dC bitumine aequis  portionibus  acceptis ac miftis  oculu  fuffi to.  Aut 
hyftdpi  comam  tritam  lineo  panniculo  illigatam  in  feruentem  aquam  demitti  to ,  oculo  cjj  admo- 
t  Ali^  tn  cod.  ueto.  Sequitur  enim  cruor  adeo,vt  ex  linteolo  compreffo  exprimi  queat.  f  Aut  nitrum,  dC  terram 
hfit.  Aut  mtru  /Ethiopicam,  ac  myrrham,  pari  pondere  cum  aqua  illinito.  Aut  foliorum  oleae  viridium  fuccum 
myfrh^mpaH  ^blinito.  Aut ammium 6c hyffopum cum lade bubulo terito, agitato, ac fublinito.  Autfemen 
pondcrc  &  c.    lini  tritum  cum  butyro  per  linteolum  exprimito,ac  fublinito:caput  verd  frigida  perfundito. 

Curatio  Tumorum. 

C  Ad  tumores  ex  plaga  circa  oculos  obortos  valde  conuenit  fometum  per  mollem  fpongiam 
affidue  fadum,ita  vt  noua  fpongia  poftea  aceto  diluto  madefacla  imponatur.  Conuenit  infuper 
*  tstl.TporTi-  finapi  vetuftum  ex  aqua  tritum,affidue  circumpofitum  dC  ablatum.  Simihter  8^  nafturtiu,  fi  poft 
Bipevov  t.<tj>po  eorum  ablationemlociaffiduecalidaaqua  foueantur. 
fitum.  Oculos  Scabros  ac  andos. 

Adoculos  propter  Solem,aut  omnino  puluerem , fcabros atque  aridos  faclos}aqua  multa 

aeftate 


/ 


SECVNDVM    LOCOS    LJB.    II 1 1.  ,j8 

A«ftatequidemfrigida,hyeme  verdcalida  affufa^commodat.  ConuenitcV  fpongiarcalidaautlen- 
tis  decocto  imbutae  fomcntum.  Ipfis  vcrd  oculorum  angulis,rubi,Icntifd,myrti,  rofarum  fuccu, 
vnumqucq^ per fe cu aqua adhibeto.  Aut rofas andas tntas cum  vino : aut carum  florem.  Aut  vt 
num  maris expers,ac  olcum  vetus,  maximc  vbidormire  voIucrint,admoueto.  Coducit  praercrea 
his, vt  a  falfis,acribus,amplius  cjj  acidis  omnibus  abftinean t.  Porrd  ad  mueteratas  cV  callofas circa 
palpebras  afte(ftiones,amurcam  coclam  cum  oleo  tritam  lllinito. 

.Ad  Glabras,fimul  cj;  nafcentes  alias palpebras,  Ptilos  Grtcis  diflos. 
C  ln  ijs  cjui  Glabras,fimul  </,-  nafcentes  ali.xs palpebra*,  cjui  cj; pilus  non  habent,egre?iefacttyac pilos producit,  Ijoc 
medicamentum.  Acacia? 5  rj : atramenti  librarrj  aridi,aut fi  fleri  potcft  mcmphitici 5  v: fucci  porri  he* 
tninas  quatuor,  vini  maris  expertis  heminas  iiii :  coquuo  doncc  ftrigmentitiam  formam  induanr, 
£C  repolitis in  pyxide  vtitor.  Aut  mufcerdas  8C  caprarum  ftercora  vfta  pari  menfura,cineris  cala^ 
mi  Graeei  duplum,  cum  mellc attico lllinito.  Hoc verd etiam  palpebraru  dcfluuia  cmcndat.  /Eru 
ginismtaepartem  vnam,ammoniad  thymiamatistantundem,  trita  adhibeto.FaciudemcVcgre* 
gieadfcabros  oculos.  Autjcadmiam  tntam  melle  fubaciam  in  ollula  vrito  acafTato:deinde  o:ris 
vfti  tantundem  admifceto,actritis  vtitor. 
J5  *Ad  Pilos  imttles  & pungentes  in palpebns  enafccntcs,Trichiafin  Ijoc  malum  Gr&ct  appellanr. 

C  Pilosinutiliter  in  palpcbrisfupernafcenteseuellito ,  cV  fanguincm  dmicum  illinito ,  cV  non 
cnafccnt.  Papias  Laodiceiis  Autolyci  medicus  multa  in  his  tentabat:  euellcbat  primiim  ipfos  pi- 
los,ddndc  locum  diligenter  cum  dropace  iritabat ,  8C  cum  chamadeone  albo  trito  viridium  rana- 
rum  fanguine  permifto  (funt  aut  ranae  quae  in  arundinibus  degunt )  illinebat :  neque  enim  poftca 
enafcuntur.PotescVeuulfis  priuspilis  cedriamcum  tellinarum  cinercmiftam  actritamillinerc. 
Adeandcquoqjrem  auiculaeanediappcllatacfelle  vtitor.  Autphagrimarini  pifcisitidem  felle. 
'  Aut  ricini  a  cane  fcemina  adcmpti  fanguinc.  Egregie  fadt  hoc.  Fellis  8C  fanguinis  erinacci  tcr-  >, 
reftris  pares  partes,fellis  chamxleonis  tantundem,  caftorii  parum,  ad  forma  fquamularum  pifciu 
reducito:  8C  pilis  radicitus  euulfis  vtitor,  fquamulam  vnam  oris  faliua  matutina  dilutam  lllinedo, 
locum  q$  ad  dimidium  horaeobligando.Dolirant  equidem  ex  medicameti  huius  vfu ,  fed  pili  anv 
plkis  non  enafcuntur.  Aut  felle  hyamae  foeminaemox  ab  euulfione  illinito.  Aut  tellinaru  tenuif- 
fimam  puluerem  oblinito.  Aut  euulfis  pilis,cicuta;  folium  SC  cedriam  gqualibus  partibus  cum  vc 
fpcrtilionis  fanguine  illine,illitum  q?  donec  exarefcat  tene:  fi  enim  hoc  oculum  contingat,cius  hu 
morem  corrumpit.  Aut  ab  euulfione,caprae  fcl  cum  bratficar  fucco  illinito.  Aut  capni  fiue  furna' 
C  dae  herbae  fucco  palpebraealam  fiuefummitatemillinito:ddndepiloscuellito ,  rurfus  qj  illinito. 
Teftatus  eft  8C  Hermeas  fpumam  aquae  poft  dropacum  adhibirionem  illitam  fumme  conducere. 
De  Staphylonuttvs  fiue  Vuv>,<&  ^lbugimbus. 
C  Staphylomata  tolles  canthandum  fucco  lllito.  Albuginesverddtdfanat  nitrumcum  oleo 
vcteri  dihgcter  tritum  cVillitu.  Autlacertaeftercusilline,cV  tolles.  Autnydicoracis  ouum  illinc, 
cV  tinges  lpfas.  Aut  crod ,  piperis ,  xquales  partes ,  cum  felis  felle  in  collyria  formato ,  ac  lllinito. 
Aut  lepiae  teftam  tritam  melle  fubigito,ac  vrito,cV  Iaeuigato,  poftea  pharmaco  hoc  fublinito. 
Curatio  Obfufcatioms  ~\ifus,<&  Sujfuftonts. 
C  Obfufcationc  oem ,  aut  ct  incipietem  fuflfulione  perfanat vulturis  fel  cum  marrubii  fucco  ac 
melleattico.  AutmyrrhajcVpiperispartesarqualescummelle.  Autfolanumnigrumilline.  Fa^ 
dt  cV  Cyprus  in  aerca  pyxide  repolita.  Aut  focniculi  fuccum,cV  fel  taurinum  liquidu,paribus  parti 
bus,mellis  attid  duplum,illinito.  Aut  crod,cV  piperis  equas  portiones  felle  taurino  exdpito,atqj 
injcollyria  rcdigito,ac  illinico.  Aut  populi  nigrae  liquorcm  cum  duplo  mellis  atfid  lllinito. 
De  Humorum  Sujfufionibus. 
CFellisteftudinis  marinaepartemvnam,mellisataci  quadruplum illinito.  Fclipfum  ctiam 
D  per  fc  fuffiat  cum  aqua  lllitum. 

^4d  Ptengtd. 

C  In  pterygrjs  oculorum,atramcnti  futorrj,faIis  ammoniad,aequales  partcs,gummi  dimidium, 
cum  accto  in  coliyria  formato,  ac  illinito.  Aut  populi  nigra:  liquorem  cum  duplo  mellis  atfid  mi 
ftum  ac  tritum  lllinito. 

^id  Glducos  Oc*los,&  Nyclalopi*  hoc  efi  lufciofos. 
C  Solani  fuccus  lnfnllatus  glaucosoculos  dcnigrat.  In  lufciofis  verd,hcpar  hircinum  aflaro^ip 
fum qj inter  alTandum  deftillantem  cruorem  coadunato,  atqj  hoc  quidem  ipfos  dlinito : ipfum  vc 
ro  hcpar  edendum  prebeto.  Auxiliatur  6V  columbinus  fanguis  illitus,et  fcl  capra:.  Aut  hcpar  ca 
prinum  coquito,eos q^obuelatos  in  ollam  intenderc  iubcto,  qud  elatum  inde  vaporem  oculis  fu 
iceptcnt.Iplum  verd  hepar  affidue  edendum  dato:cx  hocenim  citd  auxilium  fenticnt.  Aut  cla- 
tcni  obolum,feminis  portulacae3  j,cum  mclle  inunge.  Aut  ftercus  afini  rcccnsexuccato  ac  illuii- 
to.  Vefcatur  aeger  beta,vulturis  iecore  alTato,eius  q$  fellc  lUinatur. 

^id  Crtthas  i.injlar  hordet  oblongos  ctrca palpebrarum pilos  abfceffm ,  cjui  ttem  Poflhix.  Grxcts  appetUntur. 
ai j.r.j. lj.c.  C  AbfcetTus  drca  palpcbrarum ciliacrithas ab  hordei  iimilitudine  Graeds appdlatas ccnc albf 
1  jib.xtj.d      fomento  difcuties.  Aut  mufcae  caputauellito,ac  reliquo  corpore  abfcelTum  ipfum  confricato. 

Galeni 


GALENI    DE    COMPOSITIONE  MEDI- 

CAMENTORVM    LOCALIVM  SIVE 
SECVNDVM   LOCOS    LIBER  Q^VINTVS 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Adrcliquas  Faciei,  Dentium,ac  Gingiuarum  arTediones,  Medicamenta. 

De  SugilLtione  fub  oculis,  Hypopion  Gr£Ci  dicunt.  C^4P.  i . 

Vdd  "Hypopion fub oculis fiat,  nomen ipfum  indicat:ide  cnirn  eft  vclut  fi  A.U.f7.t.i.c 
quis  hypophthalmium  dicat,quod  ipfum  iub  oculis  fonat.Eft  aut  ex  genere  i 
effufionu,ecchimomatuappelIataru.  Appellatita  ||  Hippocrates  &  alii  mul 
ti  medici,circa  cute  affeclione,cum  tenuibus  in  ipfa  venis  contufis  fanguis  g  F 
fiiTuras  eff  undif,  no  vno  loco  aceruatim  ac  ftatim  ita  excretus  in  grumos  co- 
ies,fed  poft  qj  pcr  perfultatione  hoc  eft  diapedeli  n,vt  ipfi  appelIat,effufio  ip^ 
fa  facfta  cft.Cotingit  fane  aliqn  vbi  ita  coierit,tpis  progreffu  liuefcere  et  deni 
grari,paruis  nimiru  grumulis  ex  difpfo  in  multas  cuns  partes  fanguine  coa^ 
nc4. 68.i?z.e  ft[s  Quare  meritd ad eius curationc  ftati  m  feftinat medici,priusc£ denigrcfcat,  fcopu  mededi  ha- 
betcs  vt  fanguis  difcutiaf,  cu  fciat  id  quod  in  grumos  coierit  ex  fanguine ,  ajgcrrimc  difcuti  poffe. 
Cu  vero  tunicula  venaru,ex  cjbus  fanguis  exilit  rumpaf,  paru  quidda  ex  adftringetibus  ad  difcu- 
tietia  admifcef :  fi.n.ex  fola  fimplici  facultatc  difcuffbria  pharmacua  princi  pio  adhibeaf,  non  folu 
quodeffufumeftdifcutict,  fed  SC  gfiffurasaliquidattrahetexfanguineinconifis  venis  conteto. 
Poftcj;  verd  in  fua  natura  redierint  venulae ,  ad  difcufforia  pharmaca  citra  adftringentiu  admiftio' 
ne opportunc  tranfimus.  Queadmodum  aut ln  alrjs  aftectibus  pleriq; medicoru  indiftinccc  auxi 
lia  cofcnpferunt,  ita  et  in  his  citra  eas  quas  ia  rcccfui  diftincliones,  fimpliciter  fugillatoru  rcmedia 
prodiderut.Porro  fi  voseoril  q  in  hbrisde  fimpliciu  pharmacorum  facultatedidiciftis,  mcmores 
rueritis,facile  difcerncre  potentis,  quas'na  fugillationes  fola  difcuffione  digerere  oporteat  abfque 
adftriclione,  cV  in  quibus  admilccre  coueniat  q  uippia  ex  parcc  adftrincetibus.Quin  2>C  ex  ipfis  di  G 
fcufforrjs  imbecilliora  primu  adhibenda  effe  manifeftu  eft,  foniora  vero  "inucteratis  5C  denigratis  A.ibidem.f 
admoueda.Exepli  itacp  loco  primu  ca  quibus  ipfe  vtor  indicabo,inde  ad  ea  q  probati  medici  tradi 
derut progrctfurus.  Appellaf aut  collyriu  N«Ii  ex rofis diarhodon,multis iam annis  praeclaru 5C 
celebratu,cuius  copofitione  proximo  libro  tradidi:  hoc  ipfum  in  ocularioru  coticula  cx  aqua  con^ 
tero,atqj  fugillationi  illino,fertulae  capanae  ac  fcenigraeci  decocto  prius  pro  fomcto  admoto ,  dein- 
dcetcollyriocxeodccoclo  dilfoluto,pofteaetexipfius  foliusfcenignecidecocfto.Quddfi  relicjae 
qucepia  affeclionis  refiftet,m  fcenigrxci  dccoclo  collyria  ex  myrrha,diafmyrna  appellata,foIuo  ac 
illino.Coducit  auc  bis  in  die  pharmacu  hoc  lllinere ,  fimul  q$  fomentu  decocftorum  calidorum  per 
mollc  fpongiam  prius  admouere,  ita  vt  primu  ex  ambobus  fcenograeco  5C  meliloto  decoclu  fiat: 
inueterato  aut  malo  ex  folo  fcenograrco.  Hic  curadi  modus  vt  plurimu  perfeclev  fugillata  pfanat 
paucisoino  fubterfugientibuscumcprefpuentibusrin  quibus  collyrium  exfandicecommodum 
eft,  $>C  cx  pharmacis  ad  fugillata  ax  medicis  defcriptis  ea  q  generofe  difcutiendi  vim  habet.  Initium 
autem  faciam  ab  eisqug  Archigenes  in  primo  pharmacorum  £  m  genus  confcripfit,propofiturus 
quidem  iplius  verba:  poftea  verd  fi  quid  ab  eo  ad  diftinclionem  pertines  relidu  eft,  appofiturus. 

^rchigenis-.Pharmacaad  Sugillata,iuxtaipfms  difitonem.  H 
C  Sugillata  eueftigio  fanat  raphanus  impofitus:  auferes  aute  ipfum  poftcp  mordere  inceperit. 
Redefecit  ineo,quod  adfcripfit  tollendum  elTe  vbi  mordere  cceperit:fi.n.diutius  maneat,venu> 
Jas  contufas  commordendo  ofcula  ipfarum  aperiet.Quapropter  $C  a  prindpio  eo  vtendum  non 
eft :  vbi  verd  inueteratae  fuerint  fugillationes  c£  iam  denigratae,etia  fi  quis  longiori  tge  incumbere 
ipfum  finat,magis  iuuabit.  Facit  6>C  cafeus  recens  falfus  impofitus.  Ipfe  quidem  cafeus  vim  ob- 
ftruendi  meatus  habet,veriim  recens  falfus  dC  non  dum  inueteratus  miftam  facultatem  habet,ob- 
duclricem  ex  fe  ipfo,difculToriam  verd  cValiqualiter  adftringentem  ex  fale:  quare  nihil  abfurdi  eft 
eo  etiam  in  principio  vti.  Aut  ceratum  cum  abfinthio,  vel  raphani  fucco  fubadum.  Aut  hyifo 
pi  coma  lguigata  eodem  modo.  Siue  cum  ablinthtj  coma  trita,fiue  cu  fucco  ceratum  fubactum  ad^ 
hibeas,  eandem  vim  demonftrabit:  verum  ad  tactum  mollius  reddetur  pharmacum  fi  fuccus  cum 
ceratocommittatur.  At  verd  raphani  fuccus,aut  hyffbpum  cerato  addita  efficadus  reddunt  phar^ 
macum,g  vt  a  principio  ftatim  adhiberi  conuemat,  nili  iam  plane  liuida  aut  nigrafacla  fit  fugilla- 
tio,  qd  etiam  ipfe  deinceps  dicet.  Summe  facit  ad  recetia  c^lliuida  fugillatafpongia  muria  tinda 
&C  alfidue  impofita. ac  ablata:  poftea  verd  fomentum  alTiduum  ex  calida  aqua  prodeft.  Quemad- 
modum  raphano  inprincipio  vti  minime^tutumeft^obeamquamdixicaufamjficetiammuria: 

quapropter 


delis  (jmmc- 
dkatr.  fi.co.  3. 
tex.  }o.7J.ii9. 
c  Etil  Liquid. 
vfua  prlcipio. 
EtdeFrad.co. 
1 .  tex.  i8  .  7a. 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    V.         ,  S9 

A  quaproptcr  etiam  poft  cius  vfum,calida  fomcntum  probat,quo  vidclicct  acrimoma  cx  muria  in* 
du<fta  copcfcatur.Neq;  vcro  in  omnibus  fugillatis  in  pnncipio  fomcnto  cx  muria  vti  coniulit,  fcd 
in  rjs  qua  ftatim  liuefcunt.Brcui  itaqj  tcmpore  in  ijs  muria  vtcndum  cft :  in  quibu.s  \  cro  crucntus, 
aut  fubflauus,aut  fubpallidus  cft  color,fugcrc  muriam  oportet.  Cataplafmatc  autcm  vtcrc  faba 
frefa  contrita,ablinthto,hylIopo,origano,raphani  cortice,  vua  paffa  cxacinata,  vnoquoquc  pcr  fc 
cum  mellc,aut  accto,aut  aqua.  Imperfeetc  primiim  hac  rcmedia  confcriplit,cum  non  apponat  ad 
fcrmonenijCOcWnc  an  crudis  vti  lubcat  faba  frefa,ct  abfinthio.et  hylfopo.  Vidctur  autcm  crudo- 
rum  vfum  pracipcre:nam  ad  finem  vbi  dicit,cum  mellc,aut  accto,autaqua,ungulis  pradiclis  vte 
dum effc,tum quidem coctis appofuiffct.Quin cV co  ipfo  fcrmonc  tna  vinbus  maqualia  mcdica^ 
menta  tradcns ,  minimc recle  mihi  vidctur  pracipcrc  cum  hoc  vcl  cu illo  effc  vtcndum.  Aq ua.  n. 
-fcalida}- acrimonia  omnis  cxpcrtilfima  cft,non  in cutc  tantum,fcd  iplis etiam  vlccribus.Mcl  vc- 
rd  vlceribus  mordaxcft  i  cutem  autcm  non  offendit.  Acctum  vero  vtrifquc  mordax  exifttt.Necp 
vero  raphani  cortex  vua  paffa  viribus  par  eft ,  licut  neq^  ablintlmim,ac  hyffopum,6V  origunum : 
fortiaenim  hacfunt,cVdifcuflbria  vi  pradita:modcrataautcm  cft  vua  pafla,  cV  omnis  acrimonia 
expers.    Etbulbusalbuscum  ouocVmelle.Bulbum  flatuum  vt  acnorcm  in  principio  ftatim 

B  adhibercrecufat.Scimus  aute  mcIdifcuflbriafacuItatiscile,quapropter  ouum  tpfis  admifccrc  vi- 
detur,quod  mitigandi  facultate  multum  praftar.  Cyclaminos  per  fe ,  6V  cum  vua  paffa.  Ncque 
hic  paruum  eft,quod  intcrcft  intcr  cyclaminum  ct  vuam  paffam.Quarc  haud  fcicqua  rationc  pcr 
fe  cyclamino  vtatur,  cV  admifta  vua  paffa ,  etenim  pcr  fc  vehemcntiifimum  cft  mcdicamcntum :  at 
cum  vua  palfacommifccs,  tantu  auferet  facultatis,  quanta  fucrit  admifta  vua  paffa  molcs.  Aut 
nitrum  cum  hyftopo  cV vua  paffa  melle  exccptum.  Hic fcrmo  priore  rcclior eft ,  in  quo  ctiam  fo- 
lius  cyclamini  vfum  permittebat.Nam  fi  etiam  nunc  hyftopum  ipfum  per  fc  adlnberc  confuluif- 
(et,non  apponendo  inueteratis  fugillationibus  id  conuenirc,  Bmititer  vtiquc  dcliquiflct.  Alyr^ 
tum  cum  fale  cV  aqua.  Didum  etiam  antea  a  mc  eft,quod  ex  difculforiis  mcdicamcntis,  tn  princi- 
pio  praftantiora  funt  qua  exiguam  adftringendi  vim  complcc°tuntur,qualia  funt  rofc,cV  mclilo- 
tum ,  cV  crocus.Non  tamen  cx  eiufmodt  pharmacorum  numero  eft  myrtus ,  vtpotc  vchcmcntcr 
adftringens:  quaproptcr  ego  nunquam  ipfa  vti  audcam,  prafertim  li  iam  liuidus  Gtcolor  fugilla- 
tionum.  Sinapi  cum  adipe  ouillo.  Inuetcratis  cV  nigrefaclis  fugillationibus  foliim,hoc  mcdica 
mcntum  conuenerit,cV  maxime  fi  non  omnino  paucum  lit  linapi  adipi  admiftum.  Myricafo- 
lia  cV  fruclus  trita  cum  aqua,per  fe  et  fimul  mifta.  Et  hoc  pharmacum  non  folti  m  difcufforiam,fcd 

C  cV  contracloriam  quandam  vim  habet :  quarc  inueteratis  tV  nigrefaclis  fugillationi  bus  non  con- 
ducit.  Facit  6V  fpongia,cV  lintcolum,aceto  ac  mclle  imbuta  cV  appofita.  Hoc  remedium  in  priri 
cipio  adhibitum  non  valde  acri  aceto  opus  hahetrin  progrclTu  autem  temporis  liqucfacfta  aut  dc- 
nigrata  fugillatione  nihil  profuerit  abfque  acerrimo  accto  praparatum.  Aut  fabam  frefam  co- 
manducatam  imponi  to  cum  mclle.  Qum  6V  faba  lomentum  etiam  citra  manducationcm  cu  mcl- 
le fubaclum  liuida  difcutit:cx manducationc autcm  fummc difculTorium rcdditur ,  nimirum  vi^ 
ribus  a  faliua  adfumptis.  Oui  vitcllum  eodem  modo.  Si  mel  ad  oui  vitellum  mifcucrimus,  vcluc 
antc  dixi  de  faba  frefa ,  fimile  faciemus  pradiclo  mcdicamcnto  tum  in  apparatu ,  tum  in  facul  tate. 
Autporcipulmonem  calidumimponito.  Hocremedium  nontoleraritvir  mundicieamans 
Aut  myricadecocto  prolue.  Non  ita  longe  antc  de  myricafacultate  diclum  cft.  Aut  carda- 
momum  cum  myrrha  impone.  Dtfcullorium  quidem  pharmacum  cft  myrrha,verii  m  acre  carda 
momum.  Hac  fane  fufficerc  vidcntur  mihi  cx  Archigenis  fcriptis  excmpli  gratia  prolata  ofte 
fo  fimui  modo  cxaminandi  pharmaca ,  qualia  fcilicct  in  principio  conucniant ,  antcquam  liuida 
aut  nigra  fugillatio  fiat :  cV  qualia  liuidis,aut  iam  nigrefactis,  6V  lnuetcrans  lint  adhibcnda.Quare 
qua  confequantur  apud  cum  dcinccps,  ea  fola  pcr  ie  adfcribam  ipftus  Archigenis  vcrbis.  Aut  ce 

D  rufla,  6V  fpuma  argcnti  aquales  partes  cum  mcllc  tcrito :  cV  admifta  faba  frcla  ad  cerati  formam  re 
ducito, acvtitor.  Autanguiiim icncclam  cumaquamarina  tritam llline.  Autcuminum  lintco 
illigatum  Sdinfcruentiaquatinclum  profomcntoadhibc.  Autlinapicum  ccratoimponc.  Auc 
fcentculumtritum  impone.  AutthuscV  thapliamaquis  portionibuscum  ccrato  rolacco.  Auc 
mcntam  cV argenti  fpumampari  pondereimpone.  Authordeaceam  farinam  cum  accto  mullo 
coclam.  Autfabamvino  maccratam doncc tenerafiat , triram fplenii  modoimponc.  Autcicer 
eruinum  vocatum  codem  modo.  Aut  turnorum  fuligincm  cum  pari  ccrulfa  cx  vino  odorato  il- 
line.  AutthapfiamcVcruinafarinatriplumcodem  modo.  Autcrudumfalfamcntum ,  omota- 
richon  Gracci  vocant,cxprimito:dcinde  invtno  odorato  tritam  imponito.  Catcrum  advetu- 
ftiores  fugillationcs  fimilacis  frucftus cum  vua  nigra  tritus facit.  Aut  thaplia radix  tuia,  5c  fuccus 
eius  adipe  exceptus,  ac  affidue  appofitus.  In  vctultis  exemplaribus  non  vetuftiores  comparanuc 
lcriptum  eft,fcd  vctuftiffimas  fupcrlatiue.Diclu  eft  porro  a  me  ftatim  ln  principio,  quod  in  eiuf- 
modifugillationibus  pharmacisforti  difcufloria  vi  praditis  vti  oportcat,qualiaiuntfancabeo 
his  verbis  defcripta,  cV  quadam itcm  ex  fuperionbus ,  vclutcft indicatum.  Atque  hac  quidcm 
Archigencsprodidit.  Vcrum  ApoIloniusdiligcntiuscVcum  plurtbus  dtftinctionibusin  pnmo 
Parabtlium  tn  hunc  modum  fcripiit. 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


Pharmaca  ab  ^fpoUomo  con fcnpta  ad  Sugdlata  reccntia  ac  liuida.  E 
C  Spongiam  in  aqua  marina  feruentc  tinclam  ailiduc  locis  pro  fomcnto  adhibeto.  Aut  fpo^ 
gia  in  acri  muria  tincla iimilitcr  foueto.  Aut in aceto  fcruemi ,  cV  pariter  in  vino.  Imponendu  eft 
dC  fplenium  melle  dC acetc  madefadum,  aut  Iana,aut  fpongia.  Cataplafmatc  aut  vtcre ,  abiinthio 
trito  cu melle:aut hyiTopo  laeuigato  cum melle: dC faba  freia eodem  modo.  Origano  limilitcr :  ra^ 
phanicorticecum  mellc.  Bulbistritispcrfe,autcu  melle&ouivitcllo.  LinifcminccVfalibustri 
tis cum oleo SC oui  vitello.  Silphio  trito cum  oleo et  vino.  Sampfucho  trito cum mclIe:myrto et 
fale  tritis  cum  aceto :  foeniculo  trito  cum  ccrato :  hy  ffopo  8C  nitro  cum  mclle  dC  aceto :  calce  viua  cu 
cerato : finapi  trito  cum  adipc  vitu!ino,aut  cum  cerato.  C ~4d Sugdlata Inucterata.  Ari  radiccm  ra 
fam  ac  melle  fubaclam  in  linteolum  illitam  imponi  to :  vtere  ct  difcuffor  ijs  facul  tatibus  et  compofi 
tionibus,quae  ex  defcriptionibus  commentarioru  apparantur.  C  *Ad  SugiUata  cum  Tumore.  Spo 
giam  aceto  imbutam  imponito,et  praemonftratis  fomentis  frequentius  vtuor :  cataplafmatis  loco 
tarina  hordaceam  exaccto  mulfo  codam  imponito ,  donec  locus  fugillatus  humilior  rcddatur :  de 
c^tero  verd  fubfcriptis  cataplafmatis  vtitor.  C  *Ad SugiUata  cum  Injlammatione.  Aqua  calida  foue, 
bi  pro  cataplafmate  lenticulam  cocftam  tritam  cum  melle  impone.  Aut  cochlcam  aegyptiam  con 
tufam  impone.  Vbi  verd  inHamatio  remiferit,tuc  iam  et alrjs  pharmacis  vtere.  C  ^id S tmllata  cu  F 
Pertufione.  Inipfam quidem pertulionisfiiruram exmedicamentis,  quaecruentis  vulneribuscon-- 
ueniunt,inde:  circGfitis  verd  partibus  cataplafma  cx  mcdicamentis  ad  fugillata  citra  pertufioncm 
confcriptis  impone.  Praeftabat  fortaffis  hic  iam  fermonem  de  fugillatis  definere,  veriim  ciim  ca 
quae  ex  confenticntc  cxperimento  iudicata  funt ,  alrjs  ftabiliora exiftant ,  vifum  eft  mihi  etiam  ea 
quae  Crito  in  tertio  de  Ornatu  fcriplit  apponere,quse  fane  iuxta  lllius di<fuonem  ita  habent. 
Qu£  Cnto  ad  SugiUata  recentia^Medicamenta  fcrtpfit, 
C  Cicutam  tritam  cxaqua  impone.  Ablinthium  trituex  aqua,cV  in  lintcolum  infartuimponi 
to :  q>  fi  tenera  fit  cutis,parum  mellis  adiicito.  Hy  ffopum  cilicium  ex  aqua  tritum,  5C  m  Iinteolum 
Iigatum  in  globulos  cogito,atcp  his  in  feruentem  aquam  tinclis  fenfim  foueto.  Bryonic  radicem 
tritam  cum  melle  imponito : aut  rofaceo  ccrato  cxccptam  adhibeto.  Muriam  acrem  facito,  fpoiv 
gtjscp  in  ea  madcfacftis  foucto :  dC  poft  haec  raphani  corticem  tritum  cum  melle,cV  linteolo  inrartu 
lmponito.  Aut  linapi  tntum  cci ato  exceptum,cV  exiguo  adipe  vitulino  addito,in  lintcum  infar^ 
tum  imponito.  Et de  his  quidcm  in  tantum.  Qtidd  ii  inueteratg  fint  fugilIationcs,aut etiam  ap 
f^l.Tpoyt-  pellati huores,  "f  fubfcriptis compolitionibus vtcndum cft.  C ^ldLiuores , SugiUatwnes profun^ 
yptpitiratt.  jltf^  Tordylii  partes  duas,  terrae  famiae  partcm  vnam,aceto  excipito ,  paulum  q^ mellis  limul  con^  G 
Juprajcriptu.  qUauato.  Animaduertcre  autem  oportct  diligcntcr,  ne  cutis  cxulceretur.  C Medicamentum dete^ 
rcns  SugiUata^njlarchi.  HyiTopi  cilicij  drachmam  j,radicis  thapfiae  tantundem ,  thuris  intcgri  non 
fecli  tantundcm,cerae  tyrrhenica?  5  rj,rcfinae  terebinthinae  5  j.  Arida  cum  Iiquefcibilibuscommitti- 
to,  deinde  lintcolo  infarta  imponito ,  animaduerfione  habita  ne  locus  exulceretur :  dC  ob  hoc  fane 
frequcntcr  tollcrc  oportet.  ^4liud.  Radicis  thapfiae 5  xii,aut  fucci 5  vi,thuris  infecli  drach.viii,ve-- 
ratri  albi  5  rj,abfinthii  drac.j,cerati  rofacei  drac.xvi:mollita  reponc,aclintcolo  infartis  vtcre.Opor 
tet etiam  hoc affidue  amouere.  ^4liud.  Viticis  albae obolos  tres,ftruthfj  tantundem,glandis aegy^ 
ptiae  tantundem,pulmonis  caprin<  vfti  tantundcm,radicisafparagi  tantundem,bdelltj  tantudem, 
fucci  thapfiae  tantundem : aceto  mulfo  exceptis  vtitor.  ^iiiud.  Seminis  viticis  albae  drach.iij,  radi^ 
cis  ftruthrj  tantundem,nitri  rubri  tantundem,fucci  raphani  tantundem,  hyiTopicilicrj  tantudem, 
farinae  fabarum  tantundem,glandis  vnguentariae  drach.xl,myricae  drac.xl,  pulmonis  caprini  vfti 
drach.  xl,  bulbor  um  rubrorum  drach.  xl ,  radicis  thapfiae  drach.xl ,  thuris  drach.  xii :  cxcipc  cerato 
rofaceo,ac  vtere,vt  diclum  cft. 

Medicamcntum  ab  Hera  confcriptum  ad  SugiUata. 
Aufert,vt  inquit  Heras,tribus  horis :  q>  ii  inflammatio  fiat,cataplafma  ex  viridi  cafeo  probat,  et  H 
fomentum  ex  pane.  C  Succi  cicutae obolos  duos,croci  drachmas  rj,  myrrhae drachmam  vnam , 
acaciae  drachmam  vnam,oprj  drachmas  rj,fucci  thapfiae  drachmas  duas,gummi  drachmam  vnam, 
cum  aqua  cogito.  Hoc  equidem  Heras  fcripfit.  Ego  "verd  nucem  per  aetatem  iam  oleofam  facfla 
expertus  fum  aliquando  ad  cruentatos  facientem.Oportet  autem  ipfam  nucem  diligenter  terere, 
atcpitaimponerehominifupinerecIinato,qudadhoras  duascV  tres pharmacum  adhaereat:vbi 
enim  fic  fecerit,etiam  fi  poftea  furgat,ad  multum  tempus  adhaeret:  oportet  6(3  priore  delapfo  ahud 
t  ntc  Incipit  ftatim  imponere,  "f  C  Emfdem  Her£  ad ^4egdopas.  Maluae  folia  cum  fale  et  melle  trita  imponi to :  de^ 
cmitx  man  ftruithocac  extirpat  aegilopas.  Alicametiaminacetococlamincipientiaegilopiimponito.  Aut 
myrti  recentiftimas  baccas  cataplafmatis  modo  adhibe, vbi  videlicet  fluxio  infeftauerit.  Similiter 
facit  &C  lemnia  terra,fi  illinatur» 

Deufegdope.  C^4P.  2. 

Nter "nafi os  £L magnum  iuxtaoculum  angulum,paruum  quoddam  abfceffui fimile  tuber^ 
_  culumoririfolet:8crumpitur  fanefaepe  inangulum,vt  aegre  curabile  reddatur , nifi mature 
occurratur.  Mederiigitur  oportetipficum  difcufforfjs  medicamentis ,  quae  citra  mordacitatem 
efficacia  funt :  coafficitur  enim  oculus  ab  acribus ,  atq3  ita  etia  affedae  partis  inflammatio  augetur. 

Veriim 


*  AP.  agnini 


A.1.4.f7Xi 
6.foi  5  n.g 


ticjutfimocod. 
grxco. 


A.Lj.C|J 
14.fol.1x5. 


T 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    V.  160 

A  Veriim  affectio  ipfa  non  ob  id  folum  aegre  curabilis eft,fed  SC  propterea  q>  cu  multa Iiquida  phar 
maca in experimentum  adfumi  poffint , ca no  tolerat Iocus  ipfe:  nccelTarid  enim  cx cis in  oculum 
quid  influit.Neqs veroN  adhaercre  eiufmodi  qucantcitra  obligationcm ,  qua:  totum  oculumconv 
pledatur,quamimpcffibilceft  totdicbusaliqucm  perferrepoffe,quotad  maJicurationem  re- 
quiruntur.  Ob  hanc  iguur  caufam  Apollonius  nulla  pharmaca  ad  fgilopas  fcripfit.  Archigencs 
vero  paucis  cnumeratis,dcinceps  ad  curationem  ipforum  per  chirurgiam  progreditur,  quanqu^ 
res ipfae non  manuariae  opcrx,fcd  pharmacis fccundum  genus,lit  fubiecta.  Itaque  totam  ipfi  us  di 
ctionem  adfcnbam  hoc  modo  habentcm. 

Qu£  ^lnhtgenes  cid ^legdopA*  fcripft  in pnmo  Ph.trmdcorum fecundum  tenus. 
C  /Egilopas  qui  circa  oculorum  angulos  onuntur  eruo  cum  melle  lntcgimus:  aut  cinerc  vitis 
cum  accto  fubacto.  Probe  facit  SC  thus  cum  columbinoficrcore  rccenti  lmpofitum.  Aut  fuccum 
herbae  a?gilopis,auenam  noftri  dicunt ,  cum  mcllc  illinc.  Caeter uin  in  non  dum  perforatis  ftaphi* 
dem  fylueftrem,2c  ammoniacum  thymiama cum  mcllc  veluti fpIenium,impone.  Aut  alumc  fcif^ 
file cum terebinthina  fplenrj  forma  lmpone.  Aut  lane  tomentum  fanguine  marini  Ieporis  tindu 
inde.  Aut  melanteriam  tritam  adhibe.  Qudd  fi  neq  ue  fic  fanentur ,  diuifo  angulo,cV  cum  tenui 
B perforato terebello  continuisforaminibus  incuffisdifparato,capitalecmplaftrum  adhibeto:di- 
Jbi.c.15.  fol.    fcedentcnim  fquama?,cV  fanabuntur.  Autofiedenudato  cautenum  admoue,  SC  fic  fquamulx  di 
l6-h  fcedunt  ac  fanantur.  Quidam  diuidentes  angulum,  offi ,  qua  parte  perforatum  eft,  anguftum  in^ 

fundibulum  admouent,ac  plumbum  liquefacftum  infundentes  vrunr,  atquc  hoc  modo  optime  fa 
nant.  Haecquidem  Archigenesfcripfit. 

Qtt£  ^ifclepiddes  ad ^iegdopu  confcripfit. 
Porrd  Afclepiades  in  primo  exteriorum  haec  prodidit.    C  Succi  illccebrae  Iibram  dimidi Jm,  ■  Aiitn  i. 
fucci  folani  lib.dimidiam,thuris  5  virj,mafiiches  drach,irj,galbani  librac  dimidiu.  Succos  cum  thu-  *  Af.  vnoas. 
recoquiro,cVvbidiiTolutumfuerit  galbanum  infjcito, maftichen verddimitte.  ^iltud.  Thunsj 
viii,myrrhae  5  viii,ladani  5  iiii,cerae  5  iiii :  aluminis  fciffi,coaguli  leporis,  vtriufqj  5  iii :  fpumae  mtri  5 
iiii :  pharmacum  contundi  to,SC  emollito  irini  vngucnti  faece. 

De  Vo)-vs.  C^4P.  3. 

Vmor  paruus  SC  durus  in  faciei  cute  orif,  Varus  Latinis,Gra?cis  Ionthos  appellatus,  a  aaffo 
videlicet  fucco  congregatus,demonftransq3  fui  ipfius  curatione  rationabiliter  per  pharmaca 
emollicntia  cV  difcufforia  futuram.Etenim  duricics  ipfius  emollientibus,tumor  vero  praeter  natu 
C  ram  difcutienribus,opus  habet.Cum  igitur  iam  farpe  tum  in  fuperionbus  hbris,  tum  in  de  fimpli- 
cium  pharmacorum  facultate  commetariis,prafdiCtx  fint  mihi  materiae  tum  difcuiToriorum,  tum 
emollienuum  medicamentorum,compofitio  fane  ipforum  particularis  per  cxperientiam  iudica- 
ta  vtilis  erit  ad  reccum  relatorum  vfum,quae  videlicct  paulo  pdft  referentur,vbi  faltcm  prius  detcr 
minauero,quae  fimiles  fint  vans  affectiones,cV  ahqua  parte  ab  ipfis  differentes, 

De  Ficcfis  Tumoribws.  C.AP.  4. 

Na  quaedam haec  affectio  eft  ex iis,  quae in  mcnto  cnafcunf,differens a  varis  in eo  q> non  fo- 
lu  cralTus  fit  qui  hos  tumores  efficiat  humor,fed  cx  ferofa  tcnui  tate  parncipet :  ob  q  ua  cr  dtq 
exulcerantur,  fi  non  vt  dcbent  curenf :  cV  ob  id  magis  reliccantibus  pharmacis  qj  vari  opus  habeu 
De  Lichenofis  Impetigmofs  ue  Tumoribw.  C*AP.  5. 

T  haec  affectio  ex  mifto  quopiam  generatur  humore,  ferofis  ni  mirum  ac  tenuibus  et  acribus 
fuccis  cum  craffis  permiftis:  quaproptcr  et  facilc  in  pforam,  ld  eft  fcabie,cV  lepram  tranfit:  in- 
digetq^ctipfapharmacisforuterreliccantibus.Poftcpverdinpforamautlcpram  rranfient,  vltra 
hocq>rcficcanubus  indigcr  pharmacis,euam  rcpurgantia  cVexterforiacxpoftulat. 

De  Menti  EruptwmbM.  C^4P.  6. 

Oc  eruptionu,fiue,vt  Grarci  dicunt,  Exanthcmatum  nomcn  quidam  in  comuni  vfurpant, 
de  affectionibus  vidclicct  vlcerolis  cV  afperis  in  mcnto  fua  fponte  prouenicn  tibus,  qucmad 
modum  etiam  Archigcncs  facit.Indiget  aut  cV  haec ipfa  affccftio  rcficcantibus  medicamcntis. 

De  Furuncultf.  C  ~A  P.  7. 

Vrunculi  Dothicnes  Graecisdicti  ex  fimilibus  humoribus,  vcluti  vari,  generanf  pcr  vniuer^ 
J-1  ftim  corpus,duplices  exiitcntes,  Aliqui  quidc,vt  ita  dixerim,varoii,duri,cY  aegrc  concoctilcs: 
Aliqui  vero  inHamati,in  quibus  aliqh  ct  febres  conliftunt,cV  tumor  m  magnitudincm  excrcfcit , 
dC  in  pus  tranfmutatur :  vnde  curatio  lpforum  vt  plunmum  eadem  quae  innammauonis  exiftiu 
Ex  Crttone  ad  Vctros. 

Crito  in  tertio  de  ornatu  haec verba  fcripfit.  C^d Varos  mfdcie.  Mcllis attici  cyathum  vnum 
fiue  drach.xii,aceti  accrrimi  tantundem ,  mifceto  diligenter :  SC  pharmaco  varos  illinito,digito  af- 
fricando.  ^fliud.  Spumeargentichemamliuedrach.ir) ,  tcrebinthine  purc  ad  fabg  gyptte  tna- 
gnitudinem,addito  olei  albi  parum :  atquc  vbi  pnus  faciem  deterferis ,  cx  medicamento  hocpau- 
lumdigito  excipe,  deindc  ambabus  manibus  tcrendo  varos  obline.  Hoc  pharmacum  euama 
rugis  libcram  SC  mundam  faciem  conferuat.  ^Ahud.  Amygdalas  amaras  accto  dilutas  ac  pro- 
betritas  facieiobline.  ^tltud.  Alumen  fcilTum  probc  laruigatum  terebinthina  excipc ,  dC  anoU 

litum 


V! 


E 


DTJ 

n 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


litumimpone.  ^ltud.  CoftumlndicumturLimcttcnuifrimocribrocrctiimfcIIccapnnocxcipe:  E 
acadccrati  crafTitudinem  redactum varts  circa  vefpcram  il!inc:mane  verd  vbi  luirexcrit,lacte 
acgrum  faciem  prolucre  iubc.Inueteratis  porrd  vans  fubfcriptis  compofitionibus  vtcndum  eft. 

*Ad  Varos  CaUofos. 

■  C  Saponis  galIici'5iiii,ammoniaci  thymiamatisdrach.^thurisdrach.ijaquadilfoluitOjcV  ccra- 
ti  fpiiritudinemfacito.eoq^illinito^cVpofthoreinterftitium  tcpidaablucrc  icbcto.  ^iltud.  Nitri 
rubri,hyfTopi,  pulegtj,falis foffilis,aequales  partcs  tundito,  cV  pcr  tcnuiffimum  cnbrum  cribrato , 
exccptis qjccrato  rofacco  vtitor.  ~Altud.  Scminis  ocymi,nitri  rubri,  pulcgij  viridis;aluminis  fcif- 
fi,cofti  indici ,  fingulorum  aequales  partcs  tufas  cV  cribratas  adipe  anferino  fcu  gallinaceo  cxci  pe  > 
vt  ccrati  fiat  craffi  tudo :  exeo  vcrd  in  linteolum  infarcito,  QC  imponito  doncc  penitus  perfancfcat. 

*Altud.  Salisaflati,pulcgfj/hylTopi,ammoniaci  thymiamatis,  rhoiscoriarij,finguIorum  par  pon 
dus,rofaceo  cerato  exceptum,doncc  pcrfanentur,imponito. 

*Ad ^4jjethoneseminentiores,&  in  Facte prurttum,ac prtnciptum  Elephdnttdfts. 
C  Gummi  albi,fpumae nitri,thuris,fulfuris  viuffinguloru  aequales  partes accto  dilutas ac  pro- 
be  tritas  in  pafttllos  rcdige,  cos    in  vmbra  exicca.  Vfu  vcrd  expctete  aceto  dilutos  illine,atq3  vbi 
reficcati  fuerint,fubfcripta  copoiitione dctcrge.  Saponis gallici  libra  vna,  ammoniaci  thymiama  F 

*  Af. drach. n'i.  tis  tantundem,thuns  quadrantem,  maftiches quadratem,  fpumae nitri  quadrantcm. Saponcm  3C 

ammoniacfi  in  vas  fictile coniecla,  cV aquae  fextarrjs  duobus  affulis coquito :  atqj  vbi  ditfoluta  fue 
rint;anda  contufa  bC  cribrata  adrjcito:dcinde  in  mortariu  translata  ac  probe  conqualTata,  vafe  vi- 
treo  teponito.  Vfu  verd  poftulante  facic  ex  eo  fmcgmate  inquinato,cV  poft  modicum  tfds  fpatiu 
largaaqua  molliter  perfricando  abluito.  Vtenduefthocfmcgmate  perocm  varorucurationcm. 
^Ad Fuoj.ts  Menti  Pdpularum  erupttones. 
Crito  in  tertio  dc  ornatu  in  hunc  modum  dc  eis  fcripfit.  C  ~4d Ftcofts  in  Mcnto  crupttones,  ~)>elut 
Leuctns prxceptor tradtt.  Spuma?  argeti,mi'lvos  crudi ,  arquas  partes  tritas infpcrgc.  *Almd.  Thuris 

*  AlitcriiiL     drach.ij,fpuma*argcntidrach.iiij,lalis  folli^^^  ^tltud. 

CcrulTardrach.urjjmyfeos  crudidrach.iiij/alisfolTilisdrach.fj,fandaracha'clrach.ij:tritainfperge. 

^AUud.  Atramenti  lutortj  drach.rj,fulfuris  viui  drach.fj,aeruginis drach.j,nitrt  rubri  drach.ij:  tri- 
ta  infpcrge.  ^fltud.  Elatcrij  drach.iirj,falis  folTiIis drach.iiij,atramenti  futorij  drac.  ij : mifta  infpcr 
ge,cV  cum  fpccilli  humccli  cxtremo  admouc,qud  videlicet  pharmacum  ipfum  adha*rear.Ca'teru 
poft pharmaci  impotitionc  feminelinicxaqua  trito  vtendu  eft.  Porrdvbi  humidiorafucrint 
vlcera,vt  ab  ipfis  aqua  pura  velut  a  fontc  dcHuat,fubfcriptis  copofitionibus  vtcndum  erit.  C Pd  G 
Jltllusad Ficofxs Mentt  PdpuLis.Vfus  ejl  eo ^Artemidortvs  .Reprimtt  omnes  Tttmores ,  cjut  dccidunt ijs qutbtts  Cicd- 
trtx mdle tndu£ldejr,~\elutt tn  ns (jui futurayft funt ,conttngit :  Compofttto h&c  ej\.  Squamae aeris drach.qua- 
tuor,atramenti  futonj  drach.fj,aluminis  fcifTi  drach.fj,  glutini  fabrtlis  perlucidi  drac.ii.  Arida  tun 
duntur  cV  cnbrantur ,  glutinum  vcrd  aceto  maceratur,  6C  tritis  affundtrur :  rurfusq^  leuigatur,  cV 
formantur  paftilli,  quos  vfus  tcmpore  accto  dilutos  illinimus.  JHoc  medicamentum  ctiam  fiftula- 
rum  callos extirpat.  C  ^4ltws  Magm Clinia.  Aluminis  fcifli ,  aruginis  corinthta*,  rubricae  finopf- 
dis,chalcitidis,glutinisfabrilis,fingulorum  arquas  portiones:componito,ac  vtitor  vtdicTum  elT. 

<£^4lim  ^ru^fclepiddet.  Mtlti fiuc rubnca* finopidis,a'ruginis corinthiae, aluminis fcifil , galia: 
omphacitidis,maliconj,aequas  ltngulorum  partcs,  gummi  duplum :  aceto  cxcipi  to,  ac  vterc  vt  df- 
clum  eft.  C  ^Aluis  *Apolloni],~\t  Chdrtxenus  tradit.  Squamae a*ris,mifyos alfari,  auripigmenti,(ingu 
lorum  drach.fjjdiphrygis  drach.  iii,  aeris  vfii  drach.iiii ,  chalcitidis  vftae  drach.  iuj ,  glutinfs  fabnlis 
drach.iifj,aceto  di!uito,cV  pafhllos  formato :  quibus  vclut  fupcnoribus  vtitor.  C  ^dndrom  Phdr^ 
macum dtcommoddtum.  Atramenti  futorii drach.fj,myrrhae drach.ii,thurisdrach.nti,aluminis fcilTi 
drach,iiii,malicorii  drac.viii,gallarum  drach.ocTo,  ariftolochiedrach.odo:  vinoauftero  exceptis 
vt  praedicTis  vtere,  H 
CritontSjdd Lichenas  in  mento. 
Confequeter  verd  Crito  ad  lichenas  menti  fcripfit  hoc  modo.  Ad  meti  lichcnas  quae  iniucu 
diffima  eft  affecTio.Na  cV  prurigine inducit,  6>C  affecTaru  partium  circutentionem,  3C  periculu  no 
modicum :  proferpit  enim  aliqfi  per  totam  faciem,oculos  qa  contingit,et  ferme  extreme  fceditatis 
caufa  exiftit.Quapropter  diligentiore  cura  vtendum  eft  infpiciedo  tum  paroxifmos  i.iritationes, 
tum  interualla  dC  remiftiones,  ita  vt  etiam  ab  inueteratis  recentes  difparemus :  in  quibus  coueniet 
vti  reficcantibus  medicamentis.Ciim  verd  in  pforam  aut  lepram  tranfierint,fupra  reficcantia  eaa 
exterforiorum  dC  repurgantium  erit  vfus,cV  poftea  fane  fubfcriptarum  item  compofitionum. 
Cnfpi  amtct  adrecentes  m  Mento,ftue  alta  Factet  parte  Lichents. 
C  Tritici  grana  multa  in  incudem  imponi  to,deinde  laminam  aeris  igni  candefacftam  tritico  fu^ 
perponito,  SC  refolutum  ab  eo  liquorem  calidum  adhuc  auferto,  ac  fuper  lichenas  lini  to.  Hoc  fo^ 
lo  multos  curatos  fcimus.  ^Altud.  Maluae  agreftis  femen  tenerum  adhuc  colligito ,  mundato ,  ac 
tundito^fuccum^quereponitOjatqjeoaftidueillinito.  ^lliud.  Portulacae  fuccumaftidueillinito . 

*Altud.  Oleae  aethiopicae  Iachrymam  cum  aqua  terito,  dC  pauco  adieclo  ftyrace  mifceto,  cVimpo^ 
nito»  lAltud.  Vlmilachrymam  aqua difTolutam  imponito. Qudd fi  inueteratifint  Iichenes,fe^ 

quentes 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    V.  161 

Aqucntcscompofirionesadhibenda:funt:  Albuciradicemacetococtam  cV  tritamillinito.  Viti- 
cis  folia  tnta  cum  accto  imponito,  Capparis  folia  trita  cum  aceto  lmponito.  Jvumicis  hortenfis 
radicis  corticcm  ex  aceto  tritum,loco  pnus  cum  nitro  praparato,  imponito.  Cham.eleonis  radi- 
ccmacerocodamcVtritamimponito.  Ca*tcriimcumad  Iichcnumcurationem  multa  cV  varia 
mcdicaminaexiftant,paniculatim  definguhs  uanfigam,initioapaftilIisfumpto.  C  Pajhlii  Lu 
themcL  Glutinis  fabriks  drach.iirj,  alrj  duas  habent :  fulfuris  viui  drach.ij ,  chamaTconis  drach.iirj , 
thuris  drach.ri,aceti  hemina  dimidium :  glutinum  aceto  dilToluitur ,  dcindc  andis  adrjci  tur.  Vfus 
tempore.quantum  farisefiaccto dilToluito , calidum  03  imponito.  In alrjs  cxemplanbus  iingulo- 
rumpar  ponduscontiner.  ^iiius.  ChamaleoniSjfulfuris  viui,vtriufq35iirj:lachrymcoIca:  acthio 
pica*5  rj,thuris5j,accti  quatumfatiscft.Iuxta  alios,  Alcyonij  5  ij,clumaTconisnigri  511'rj  ,pyrethri 
^rj,  fulfurisviui^iirj, thunsdrach.iiij,glutini5iiij,acctiacerrimi  heminas  rirj.  uibus.  Lachrymar 
oIeaea?thiopicedrach.iiij,fulfuris  viui5inj,aIcyonrj  dradi.vi;)Tpuma*nirridrach.octo,  alicaace- 
to cocbcj  octo,accti  quod  fatiselt.  ~4lws.  Alcyonij  vfti 5  rj,chama!conis  mgi  1  3  ufj3  radicis a!bu> 
ci drach.iirj,fulfuns viui^ duaSjthuris drach.rj.pyrethi drach.ijTpuma: nitri  drach.rj.glurinis  5 rirj,  *A!i;cr  iiiL 
aceri  quod fatis eft.    Porrd  extcnta iam  aftcctione  cVcallofa  rcddita ,  fequcntibus  vredum  eft  mc 

B  dicamcntis.  (LHumtcUadlmpetiginumaffeclus.  Mifyos  percgrini,thuris,myrrha:,  aluminis  fciffi, 
Gngulorum  drach.odo:alocs,fulfuris  viui,vtriufcpdrach.rir):cxc!pc  palTo ,  vt  ftrigmcntitia  fpit  *Ah:c~  lliL 
fitudinem  acripianr^bisautterin  dieprafrictis.illine:forinfccus  autem  conferuundi  pharmaci 
gratia,vcfica:pellicuIam,autoui  teltam,aut  viridiafoliaquatumfatis  cftimponc.  ^iliud.  Mifyas 
drach.iri),acacia'5rj,fquama  aeris 3 lirj.fulfaris  viui'5  vi,chalcitidisdrac.  viij  gummi  drac.viri,accti 
quodfauseft:inquo  vbigummiditTolueris.reliquaq;  admifcueris,amurcam  inricc,cV  probe  co- 
qualTata  recondc,ac  vterc  vtdictumeft.  ^iliud.  Sulfuris  viui.thuris,  myrrha,atramenti  futorii  > 
rnifyos crudi,finguIorum 5 ii : gummt 5 iiii: accto cv cedrino olco quod fatis cft  diiToluito, eodc qj 
vtcre  modo.  C  Exfo-tpus  Zcuxtdis^hud.  Chalcitidis  cruda',mifyos crudi,myri  ha aminaa:,  fuU 
fjris  viuiTingulorumaquales  partcs:gummi  duplum  aceto  dilfolutu:cxcipe  oleo  cedrino.  Vc 
rumcedrinumpriuscoqucreoportetvfq?  ad  mellis  craffitudinem.  C ^Altud Diodort.  Lachry^ 
maz  olca:  athiopicaj  xx,gummi  5  xl,atramenti  futorii  5  xvi,fulfuris  viui  5  x.thuris  drach.x,arugw! 
nis5  x,acacia  drach.x,myrrha'  aminaa 5 x,aceti  quod  fatis  cit.Et  vbi  difibluta  fucrint  iingula ,  ac 
laeuiffima  rccMita.excipe  amurca  condenfata,cV  repofitis  vtere.  Adnectantur  porrd  cV  aliae com^ 
pofitiones.    C  lilmococlaad  Ltchems  inueteratos^quxcitra  ylcerationem  perfanat.  Atramenufutorii,  t 

Cfccnigraci moliti ,  cirdamomi,  fingulorum  5  ii ,  melanthii  fefquidrach.  foliorum  caprifici  fefqui^  **t** 
drach.accti acernmi  quod  fatis  eft.Lauigata  ad  mellis  fpiffitudincrn  reducito,dcindc  coquuo,  cV  ' 
poftqjnigrum  factumfueritcx  condenfatum  pharmacum,tolIito,illinito,  Jmfupcr  q;lichcnasab  f^Uter  *-p» 
luito.    C  HcracltdzTarentim  lllitio  L\chenicayfanat  citra~\lcerationem.  Polentarum  5  viii,  glutini  5  vi,  cnrirrM 
atramcnti  futorii 5iiii,chalcitidis  5  iiii,fulfuris  viui^iiiijfpumanitri^  vi,  alcyonii^riii^myrrheami  «»70«  <,'dejl 
na*a 5 ii,  acetiheminasrii.    C Dionjftt  condijapulifanat  citra~\dceratiomm.  Farinahordcacca:  fcxta-  fr"~s  'Pfi1  ^ 
rium  vnum,atramenti  futorij  vnc.j,corticum  radicum  rumicis  fylucftris  fcxtarium  vnum,fulfuris 
viui  vncj,myrrhae fefquiunciam,gummi  vnc.j,aceti  hcminas  vi.Rumiris  radicc  coquito,  cV  vbi 
difloluta fuerit,cxtractam  tcrito : hordcaceam  vcro farinam  ln  reliduum  liquorcm  comectam  co^ 
quito:atqi  vbi  reciehabuerit,reliquaini)cito,  cVablatis  vtitor.    QlUitio  Socratiomscocla.  Fannac 
a1  lca  fextarios  fcx,fulturis viui  5 xvi ,  miiyos  percgrini  5  xvi ,  cimolia 5 xvi ,  chalci tidis  drach.  xvi,  -Alircr  iii. 
fpuma:  nitri  drach.viii,alc)-onn  drach.vni,alumims  fcilTi  drac.viu.radicisalbuci  vnc.viii,  myrrha: 
drach.viii,thuris 5  viii :lachryma olca  drach.viii, ammoniaci  thymiamatis  drach.vm,  aceti  liemi-  '^Uterfext* 
nas  tres. Alcyonium  cV albucum in  aceto  coquito,vbi  verd  ad  dimidias  redactum  fuerit  percola^  ruu. 
to.cVincolamento 3mmoniacum.myrrham,tlrus.olealachrymam,dilToluito:dcinde  tcrito,  ari- 

Ddaq3iniicito:aiicam  veroinrcliduoliquorecoquitOjCVdilToIutam  reIiquisadijcito,fimulc];  teri- 
to  ac  vtitor.  In  alijs  Colleclaneisfc  habet.  Sulfuns  viui,mifyos  pcrcgnni,chalcitidis,iingulorum  dra 
chmasxvi:mni,aIuminisfciiTi,alcyoni|,radicisalbud,thuns,  lachrymarolea:,  tcrracimolia.am- 
moniaci  thymiamatisdingulorum drach.viii:accti heminam  vnam.    €,~4lia~\aldecfjicax.  Acc 
ti  accrrimi  fextarios  vj,fanne  hordci  fextar.duos,manne  fextarium  ),radicis  rumicis agrefti>  j*xx,  ' Aiii-  »num. 
vcratri  albi drach.x, alcyonii drach.xv, cardamomi  drach.iiii,  tcrra cimolia'  drach.viii,glutmis5  ~'n r'*"^*/ 
xviTpumx  nitri  drach.xvi,halicacabi  virgultorum  viridium  manipulum.  Componito.    Qiian  JSJJ*^ 
doquidcm  vcro  multi  pharmacorum  qua'  lllinuntur  copoiitioncs  rccufant,  amant  qs  magis  cm- 
plaiiirorum  :mpoiitiones,vtpotc  qua  neqj  fudonbus  obortis  difriuunt ,  ncqj  reiiccata  cutem  cir- 
cuntcndunt,mcnto  ctiamipforum  praparationes  lubiungimus. 

Empljstra  Lichcmca,  cjux  cnra  exukerattonem liberant. 
C  Cerrc  picis  cocfta',  thuris,tcrcbinthina*,fl:ifuris  viui,fingulorum  libra  dimidium:Iiquabilia 
cum  aricif.  coirimirtito.  ^dbud.  Thuris drachmas  viii.aluminisTrotund:}.  drath.  vni,  auamenti 
furori)  drach.ocloTulfuris  viui  drach.quatuor,glutinis  5  quatuor ,  radicis  chamalconis  5  iiij,  ccra 
drach.ccto.picis  crudae  hcmmas  duas.Picem  cx  glutinu  coquito ,  atcp  vbi  ccndenfata  fucrint  cera 
ini'CUO,aridli  C.-.  arlunduo,ac  rcpolitis  Vtitor.  ^4'.ind ,  Fac.t  ad Ltchen.x <  elcuatos^adeo  ~\t  reprimat  ea qux, 

QumoOaffii  VXXXX  r#A* 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


refiduaputantur.  Mannae  th  uris,picis,vtriufcp  drac.odo :  bitu  minis  5  oclo :  cerc  5  oclo^rcfina;  pinus  E 
5 o&o,fulfuris  viui  5  viij  ,olci  cyprini  paru.Coquito  vt  dicftu  eft ,  cV  fublatis  vritor  in  linteolu  aut 
tAlitcrlib.i.  pclliculam  tcnucm  lnfartis.  C  ~4itud,  atra~\icerationemremouet .  Picis  brutice Itquidae  f  fextarium 
vnum,}  manna?  lib.j.fulfuris  viui  Iib.j,farinae  lupinorum  Iib.  j :  pro  confuetudine  componito,  de- 
inde  chalbani  fextantem  adijcito.  Eft  hoc  ex  valde  probatis.  Alra  excmplariafarinam  non  habet, 
ncqj  chalbanum.  C  Emplajirum  Lichemcum  Phdotx,atra  "viccrationem  fanans.  Exhibitii  cjl  a  Phdota (b* 
dali,per ~\erfus  fcriptum.  Chalcitidis aflata?,  chryfocollae ,  mifyos afiati,  fquama? aei  is ,  diphrygis,  falis 

*  Aliter  vi.      ammoniaci,tcrrae  cretriar,finguIorum  drach.quatuor :  fulfuris  viui  drach.xij :  atramenti  futonj,flo 

rislapidisafij.xris  vfti,fingulorum  5  vj:foreosdrach.v,aluminishquididrach.iiij.H;ecomnia  k> 
ritOjdcinde accti  hermnis xij  affufis,  per  dies  v  fub  canicula  Soli  cxpofita  itidcm  probc  terito ,  do^ 

*  AF.  fcxtans.  nec  pharmacum  rcdditum  fuerit  cruginofum  ficcumvc.Porrox  in  alio  mortario  thuris  tincia  vna, 
■  AF.  3  iii.      mynhae  fextans,aloes  vnc.j,ladani  quadrans,opopanacis  quadrans ,  aceto  difiToluta  ad  ftrigmen- 

titramcraffitudinem  pra-parcntur^atqjvbircclc  habucrint,adcaqua?in  Solclaruiguta  funt  adrj- 
ciantur,rurfus  63  terantur,addatur  qj  ariftolochiae  rotunda?  cV  Ionga^vtriufqj  tufu:  cV  tcnuiffimo 

*  Aiiter vnc.  i.  cribro  cxculfx  drach.j.  Pofiquam  vcro  iam  trita  emplaftri  formam  accepcrint ,  liqucfcibilia  prius 

j  u.       IiquefaCta  Sd frigefacta inijcito.  Sunt autem  haec:  Ccrae 5 cx,tercbinthinc5  xx,  chalbani 5 x,olci  he  F 
min.j :  cV  probc  cmollicis  ac  repofitis  vtitor.Hoc  pharmacum  dupliccm  afpcdum  vidcntibus  cx^ 
hibct.  Caetcriim  fi  afiectio  pcrtinacius  pcrfeucrcr,  cV  pharmacorum  impolitionem  refpuat ,  e» 
coriatorijs  appcllatis  rcmcdijs  vtcndum  crit:  promptc  enim  fupcrficiem  aucllunt. 

De  Excorutorus  Lichcnum. 
C  Excoriatonum  Lichcnum,(juo  Pamphdtis  Rom£  yfits plunma  iucratut  eji,cum  m  Irbe  Mentarra  appeiia 
tws  morbm  mualefceret.  Squamae  arris  drach.vi,  aunpigmenti  drach.iirj ,  fandarachc  drach.iiij,  aeris 
vfti  fcfquidrach.vcratri  albi  fcfquidrachmam,vcntnum  cantharidum  fcfquidrach.  Singula  pcr  fe 
ierito:dcinde  fimul  mifta,cedria  cxcipito:eV  ad  ftrigmcntidcnfitudinem  rcducla  pyxidc  cris  cy^ 
prij  rcponito.  Vfu  autcm  cxpetctc,nitro  cV  accto  exiguo  perfriclis  lichcnibus ,  pharmacum  hoc 
cum  fpatulailIine,acaHiica:deindeintericclofpacioderadc,rurfusq3pharmacumimponc:  dein 
de  vbi  bis  vel  tcr  hocfecci  is,qud  facilc  dcradi  polfit,rurfusimponcre  rcnta,  illitislocis  cum  vcfi' 
caebuhulaTautaltcriuscuiufdamanimalispcllicuIaintecftis, hcccnim pharmacum  ncdcfluatco^ 
fcruat,cV  alias  Icuis  cft:  poft  pclliculae  autcm  impofitioncm,fafciola  lcuiter  obligatum  finito.Prac 
ftitcrn  quidcm  pcr  no6cm  adherere,aut  faltcm  ad  aliquot  horas,vfquequo  bullas  excitet  fanicm 
complectentcs  cratTam  cV  glutinofam.Demdc  vero  lauare  praecipimus,8c  in  balnco  morari:  nam  G 
cV  hoc  ad  hanc  curationcm  auxiliatur :  lit  autcm  calidius  balneum.  Quo  fiquid  vti  prohibeat ,  fo^ 
mcntum  aqua?  multae  calidc  adhibcndum  eft :  quo  detcrfo  panis  ex  aqua  mulfa  fubaclus  cataplaf' 
matis  modoimponatur.  Porrovbi  fordidaiamfaclafuerint  vlcera,  fpleniumexcmplaftro  viri- 
di lmponitOjCxigua partc de  cxcoriatorio adiccla.  Caeterum  fanic exclufa cV  nulla cruftula  vlce^ 
ri  incumbentc,fplcnium  album  imponito :  atquc  hac  curandi  ratione  doncccicatnx  peni  tus  indu 
C3turvtitor,finguIisdiebus  fomcntum  adhibens ,  cVnouum  fplcnium  imponcns.  Poftcicatrice 
plcne induclanijfi  qua  fufpicio  rcliqua  fit,codem  curationis  ducftu  vtcndumeft.  Antequam  ve^ 
ro  excoriatoria  imponantur,circunlitas  cV  vicinas  Iichcni  partes  pharmaco  aliquo  inflammatio* 
nemarcctcin  fplenio  excepto,integcreactucn  oportct,nimirum  lichenefua  extremalinea  fenv 
pcr  parum  quiddam  ex  fanis corponbus  aflricantc  &  lnuadcntc.  Hcc communis  Alcntagrac cu- 
ratio  eft.  *T  ^liud  Exconatonum ^xioru.  Squamae  a? ris  drachmas  fex,atramcnti  futonj  drac.qua 
tuor cantharidum fcfquidrachmam,veratrialbi fefquidrach.  fandarachasdrach. j:excipc  cedna. 

*  i^/.  phthu-  C  ^iiiud ^Apij  Phafa ,  ad  Mentaoras ,  c\uod atra  acatrias  ~}iejhgium  fanat.  Faat  CjT*  ad  ^Alopcaas  tnuetera* 
/'*•  tas.  Cxterum  alopecias  in  Sole aut ad  igncm il!inito,cV  bulla cxcitata eam  acu  perpungito,  ac hu 

morecxclufo  cum  ceratiscurationem  perficito:poft  inducftam  enim  cicatricem  enaicuntur  pili.  H 
A tq^  h^c  quidem  in  alopeci js :  in  lichenibus  vcro  velut  pr^diclum  cft  vtitor.  Pharmacum  ipfum 
hoc  modo  habet.  Sandarachej  ij,auripigmenti  5  ij/quamaeerisdrach.ij,  veratrinigridrach.j,ela- 
terij  drach.j,vcntn'um  cantharidum  drach.j:cxcipe  ccdria.  ^iliud.  Cantharidum  drach.j  cV  dimi 
diam,veratri  albi  tantundem,auripigmenti  drach.duas,fquama;  eris  tantundem,  atramenti  futO' 
" AHteri.  rrj  drach.j/cammonia; drach.duas,excipe cedria.  ^ihud.  Auripigmenti  vfti drach.duas,fquamg 
* Aiitcr Aeris.  Xris  cyprijdrach.vi,  chryfocolla?  drach.j,  atramenti  futorij  drach. j,  veratri  nigri  drach.j,  aluminis 
fciffi  drach.j,  fucci  thapfiafdrac.j,  fcammonia?  drach.j,  cantharidum  drach.i,  cedriac  quod  fatis  eft. 

C  Emplajira  Vindia  Lichemca.  Poft  excoriatoriorum  vfumemplaftra  viridiacValbaimponere 
oportet,  quareronabileeft  cVillorupr^parationesadfcribere.    C  EmplaJirum~\iridcPamphili. Hoc . 

*  Al  quadratc.  ~\fu&  eji  PamphiUs  in  Menta^rapuji  rupturam  bullarum.  Cerae  Iib. j,  eruginis  rafg  fexuncem ,  refine fri^ 

c^clib.duasjoleicyath.iifjjaceuacerrimiquantumfufficit. Aruginemcum  acetoin  Sole  terere 
oportet :  liquefcibilia  autem  Iiquantur  cV  refrigerantur ,  ac  deraduntur ,  liquidis'que  adijciuntur. 

C  Vmde  Demojihems.  Cerg  lib.ij,refine  fricte  Iib.j,eruginis  rafae  tricntem,manne  trientem,  olei 
eftatecyath.iiijjhyeme  cyath.vi ,  aceti  quantum  fufficit.  C  Vinde  Herophdt.  yErugtnis  drach.ij, 
manne  drach.iiij,adipis  vitulini  drach.xij,chalbani  drach.iij,  cerg  dracfnlxxx,  refing  drac.viginti, 

aceti 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.    V.  162 

A  aceti  quod  fatis  efl.    C  Tryplnnts  anticjut  Emplaslrum  Euciirum  a  tWo  roiW diclum.  t  /Eris  vfti  tricn^  t  AF.Aem  vfK 
rem.aluminisrotrfndi  fextantem.eruginis  rafafcxtantc.faiisammoniaci  fcxtantc,  manncfextan  '  ""'alum.'.n" 

11  -       r    n     i  i     •     i  ' fc  j  -  •  j  r         r>  n        ~  rocunJi  j  DU , 

K,cei  ...\ii;reline7nctalib.rj.oIcidcxtancc,acetiquodljtisclt.  C  ^Antonmt  Lmp ajiru-n.HJc  Ti  xmgj  ■ 
mocraiespofi  Ltcbenas  excunatos impontt.  Ccre^c,colophonia*5  cCjlquamxcypria*  i_raeh.x.|,  alumi-  M*i  Um  ,n|- 
nis  rotundijxij.eruginisjxii.inannc^xu,  chalbani  5  xu,oIei  hcmina  vnam ,  ace.iquoJ  fatiseft.  manneacc 

Anncaendaluseciamcmplaftrorualborum  prarparationesinam his  poft  vnidiavtcndueft  «A;  heinjaa; 
mundisumfactisab  cxcoriacionc  vlcenbus.Etenim  cura  habcnda  cft  vt  citracal.um  cicainx in  duas. 
ducatur,atque  ea  gratiaciulmodi  pharmaca  ln  vfum  vcniunc,  qua*  multam  ad  taoum  Icnitatcm 
inducunt.    C  E/nplajirum  ^ilbs.m  ^Ajuojum  appellatum.  Hoc  Ma?ntis  ctrculator  yfits  ejl pcjl  Lic/xnas  e v- 
cortaros.  Spumae argenci  lib.j,cera  tyrrhenica hb.j,  olei  fcxtanum j , ceruffa lib.i. aqu.e fextariu L 
Spuma argenri;cerui]am,cx'  aquam  tcrito,atq5  vbi  leuigata  rcddita  fuerint ,  paulatim  olefi  adi til- 
lato,aiTiduc  cj3  terito:  cV  poftqua  vnira  fuerintun  vasfictile  translata  igni  imponito,aiTiduc  q:  agj 
tatorcVabforptaiam  aquaceram  ini|Ciro ,  quadilTolutain  mortarium  transferto:  cVcmolluisrC' 
polltis  vtitor.    C  EmpLf.rum  Pancrattasiarum  jiue  atblctarum  ,Thnp/)erwn  ideji  deltcatum  appciiatum . 
lactt item ^4/nbush<yyt  citra ctcatrici* 'yejtgtum fantntur.  Spuma argenti 5  xxv,cerulTa 5 xxv,  plubagi 
B  nis lota  5 xxv ,  ccra  5  xvi,  terebinthina 5  xvi.olci  heminam  vna.aqua  tantundcm :  componito  vc 
diciumcft.    ^Megetts  Chirurn.  Cerutfclib.ij,ceralib.),terebinthina*  vnc."i,fpumaargcti  hb.j,  j^luer-f. 
olei  hb.iu',aqua*  fextarios  i) :  componito.    C  Dtophantt  ad ~AmbuJia,&°  Inttrtrtgents.  Confiruat  j.u 
ciem rofaceo dtfolutum.  Spuma* argenti  torrefacfta 5  xii,  medulle  ceruine  drac.xvi,cerufla tdrrcracte  •  Ar.ib!u:e. 
5  xifcera*  5  octo,tereJbinthina*5  ocio,thun's  5  octo ,  olei  heminas  quatuor :  pro  more  componito.    ■  a::.i  Aa-.z. 

C  Manna  EmpLsSirumjnedicammziim  accommodatum.  Spume  argenti  5  C ,  cerulla*  5  C,  cera*  5 1 ,  tere- 
binthinafdrac.xxv,mannedrach.x%ri,aluminisfaiTi  dracr  xI,olei  heminasi]  cV  dimidiam:  conv  t^  •  r  '  • 
pontto,cx  repofito  vtitor.  Aftricus  porrd  SC  extrius  hchenibus  a  quocuncp  tandcm  medicamcn' 
to.praTertim  vcrd  ab  excoriatoriisTubfcriptis  vtcndum  eit. 

Compofitio  Menecratv.fluz  Protetts  excoriatortum  appeliatur, 
C  Picis brutia  pcllucide  iicca*  cx  clecte  drach.u  cx  dimidu ,  refine  pinus  pellucide  Ub.j  ct  qua-  •  Aiire vd. 
drantem,cer^ponucetantundem,chalbamquadrantem,aceti  heminam vnam. Liquefcib.liaad  *a     ;  . 
fplcneudumignemdonecnoninquincntcoquito,deindechaIbanum  adiiato:atquc  vbiditlolu 
tum  fuerit,ab  igneablaus,acetum  paulatim  inltillato,  alTidue  q- moueto ,  animaduerlione  habita 
ne  ebulliat: bi  infumpto iam  aceto  pharmacum  in  magnum  mortarium  transtcrto ,  ac  diligenter 
C  terito,doncc  ad  mciinum  colorem  reducatur :  dcinde  ln  pelliculam  albam  infpilTatam  repoii tum 
feruato.  Vfu  vero  cxigente ,  in  pelliculas quantum  ad  lntegcndos atFectos  locos  fatis  eft ,  mtartu 
imponito,&tertio  quoq3diefoluito:n6nunquam  vfqj  in  dicmduodecimuimponito.ita  vtqua 
tuor  fiant  folutioncs.Hoc  pharmacum  fquamas  difccdere  facit,cV  corpora  attenuat,ac  foUda  iaat 
ad  conuenientes  cxcoriationes. 

Qux.  ^4rch°enes in  Secundo  Ph.trmacorumfecund:im9enMPharmacajcripfuad 

yapularv.m  in  mento  crupttones  T&ad  Eicofx  emtnerttiM.  j^thterjum 
C  Papularum  in  mento  eruptiones,cx  myrti  baccis,mahcorio,argenti  fpuma ,  eris  flore ,  pari^  Jim  tnmjic* 
bus partibus  exceptis.cum  vino  obline:  Jn hcofis  vcro menti  papuhs.mentagris appellatis,^ ab  fu . 
aliquibus  hchenibus  agrcftibus  fiue  feris ,  facmnt  quidcm  robuftiora  cx  ns  que  ad  hchenas  rclata 
funt:  AmpliusautcmvVquaadpforas  cx  leprasdclcnbcntur.  iMirabilitervcro  haccompolitio 
couenit:  Atramenti  futonidrach-i.vcratn  nigri drach.|.auripigmentidrach.).  ventnumcantha^ 
ridum  drach.u,quidam  etiam  obolos  tres  mluper  addunt :  tritis  vcuor  cum  oleo,aut  cedria,auc  ro 
faceo,prafncto  pnus  loco.Fiuntenim  buLle,quibus  per  fpccilli  culpidem  ruptis,rurlus  atincato, 
quo  penetrare  pharmacum  polTit  8C  mordcre:  dcinde  polt  hora  fomento  adhibito,  ceratum  rofa 
Dceum  imponito,hocvfquequo  ad  acatricem  perueniatfacito  A^uodli pnmum non cxpucret,  * mncerct. 
iterum  iteruq^ilhnito.  Faat  cV  ad  lepras  Sf  Ieucas,aIopcciasq:  cx'  ploras,cxccllcntcr.    C  Hcracli- 
dx  Tarenttni}ex libris  ad ^intiozhidem^ad  Capttn      Menti  Etcofos  tumores  ,  atoue  ettam  aiijs  parttb::s  tmineru 
tta Mcufcula.  Elaterii  bC falis  pares  partcs  milceto  ac  vtitor : fupcrnc  vero  lini femcn  audtl cx aqua 
imponito,aut  ficus  paruas  tritas.  Eodem  cuam  ad  tubercula  vtendum  eft.  t  xjdaer Jl*- 

De  Dentium  ^ffecltontbtts.  C \AP.  3 .  pkjitmata. 

EXdentium  affcctionibusaliquarfanecmnibus  cuidentcr  apparcnt:  Quemadmodumcum 
perforatifunt;autdenigrati,autdetriti:aut  neqj  frigidaferunt.ncq;calida;fcdexvuilquc,aut 
Alj.f.7.c.i.  altero  folo  dolor  eiscontingit.Quedam  vero  nonmanifeiteapparent  lniplisariectionei.veluti 
-^7gh  ciim lpfe ager fe fentire dicit circa  corpus  dentis dolorem rn  profundo obortum .  ^udam enim 
contradicunt  aiTcrentes,ciim  os  fit  dens,eum  citra  dolorcm  afnci ,  veluti  cum  ahquando  promi^ 
nentiores  per  limulam  deterere  cogimur,aut  etiam  ob  aliam  quampiam caufam ,  dc  quibus  pau^ 
lo  polt  mcnrionem  faciam.  Nunc  cnim  ci tra  rationalem  cV  naturalem  dcmonftrationc  teftimo^ 
nium  his  perhibcre  volo,qui  ipfum  dentem  dolerc  aiunt. Etcnim  cum  ego  ahquando  dolerem , 
diligetem fuper me  ipfo  animaduerfionem  habui ,  vtpotc  qui  lam  3udicram  de hacdubiunonc i 
peicepi  q9  manifefte  non  dolentcm  modo,fed  euam  pulfantcm  dentem,quemadmodum  carnofe 

Quinta  ClaiTis.  XX  XXX    r)  pjr:„ 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


partcs  inrlammatione  vcxatae  confueucrunt.  Qiiare  mirum  mihi  vidcbatur  qucd  cV  haicafTeclio  E 
quam  phlegmoncn  fiuc  infl.lmationem  appellamus,in  dentc  oriri  poflet,  qui  lapidcam  cV  dura 
fubftantiam  habet.  Atqui  ciim  etia  alio  tempore dcntem  dolere ,  manifcfte  icnli  non  ipfius  den- 
tis,fed  gingiuarum  dolorcm  cum  cfle,inflamatis  videlicct  ipiis,vt  ctiam  citfa  coarctationcm  dolc 
rcnt :  quin  cV  ob  vicinitatcm  dcntium  natura  durorum,  aucto  dolore  ob  coarctationem.  Quapro 
pter  vtriufque  doloris  fenfum  expcrtus,alium  quide  in  gingiue,alium  in  ipfius  dcntis  fubitantia, 
efleclare  fcio:cVid  aflerentibus  teftimoniu  praebeo ,  qudd  ipG  aliquando  dcntcs  dolcnt.  At  verd 
nerui,qui  ad  radicem  dentis  enatus  cV  fubftratus  eft ,  dolore  aliquando  ftcri ,  ncruo  lmaginatione 
confufam  cVindifcriminataincerta  Ve  apud  plerosq?  exhibcntc,tanqua  ipfc  dcnsdolcat,  confcn- 
taneurationi  eft:nam  cV  huius  rei  manifeftum  periculu  aliquando  in  me  lpfo  fcci.  ht  fanc  qudd 
remancat  adhuc  paruadoloi  is  portio  exempto  dente,innafcitur  ob  ncrui  infiamationcm,cum  do 
lor  ncrui leuior  tantu  reddaturcu  obidcpnonampliustendaturobcohxrentiam  olfis  extendcn 
tiSjtum  cp  liber  facftus  refpirationem  quandam  habcat,eu  qj  remedia  qua?  adhibcntur  contingere 
pofTint.Neq^  cnim  pcr  conta<ftum,neq3  pcr  diftnbutionCjpofiTibile  fuerit  inHammatum  ncruum 
curare,vtrinq3  a  dcntium  Ioccllis  coarctatum ,  cV  ab  anteriori  parte  ab  ipfo  dentc.  Si  verd  liuidi 
pcr  omncm  fua  (ubftantia  facfii  appareant dentes,nihil  mirum  eft  ipfos  quid  inHammationi  iimi-  V, 
Ic  pati.Cui rci cx co  quis  amplius fide  habcat ,  qp  cxnutrimento  fere  pcr  omne  animantis ctatcm 
incrcmcntum  accipiant.  Id  quod  cuidentcr  farpenumero  apparet  in  ns  dcntibus  qui  cxcmptis  op 
pofiti  funt,vtpote  qui  icmpcr  augefcunt:  quantum  verd  augcfcunt,tantum  in  ciborum  mafu  de- 
teruntur.  Ciim  vcro  impoffibile  iit  incrcmentum  accipere citra  nutrimentum ,  omnino  duabus 
afrectioriibuSjCV  hiscontrarijs  obnoxij  erunt.inopiae  videlicet  cVredundantiaralimcnti  quodeis 
fuppeditatur.Inopia  igitur  aridiores  cV  macriores  alimentum  cj?  non  fcnticntcs ,  cV  ob  id  tcnuio- 
rcs  eos  reddit :  redundantia  verd  contimilcm  in  eis  affeclionem  excitare  poteft,  qualis  cft  circa  car 
nofas  partes  inflammatio.Eius  igitur  curatio  fiet  iuxta  eundcm  fcopum  quem  habcnt  propofitu 
qui  inflammationcs  curant :  qui  fane  eft  vt  rcdundantia  euacuetur,partim  difcuticndo,  partim  ea 
rcpellcndo.Oeterum  tcnuitatisdcntiumobalirr.ctiinopiam  remcdium  nullumcft:laxari  enim 
tunc cV moucri  ipfbs  neccifarium  cft,compage  ipforum  laxiore facla ,  cum  .non  folum ipli  den- 
"t^Additunn  tes,fedcVlocclIicos  compleclentcs  iintattcnuati.  Hec  itaqj afFcclio f  fenibus  accedit  citiusaut 
amiquis ,  1%  fcrius,velut  ctiam  magis  aut  minus :  quc  verd  proportionem  ad  inflamationem  habct ,  magis  iu- 
avdymtr.id  uenes corripic.  Auxiliari  tn ctia fenibus oportet,  auxiliogingiuiscxhibito:ita  autcm  appellatur 
ej  ex  necefi-  carnes  qua, dcntcs comprehendunt,vbi  primum  c  Iocelhs emergunt.  Ipfas itaq? adftringentibus G 
medicamentis  robuftiorcs,cV  magis  circa  dcntcm  adftrictas,facere  oportet ,  tancj)  quc cV  ipfac ali- 
quidfaciant  adftabil!tatcmacfirmitatcmdentium,quaeobcxa<ftam  copagis  ipforumcongluti' 
nationem  contingit.  At  vcrd  foramina  dcntium  ex  humorum  acrium  cV erodcntiu  influxu  per 
ft'ciuntur,velut  vlccra in cute citra cxtcrna  caufam.  Vcrum  in  cute id aiTiduc  2x1  multis: in  ofTibus 
rard  contingit,quanto  videlicet  minuSjCjcutiSjnoxe  cxpolita  funt  obduritiem  naruralcm.  Mani 
fcftumigiturquoderoforum  corporum  mcdclacnt  pcr  reficcationcm  vitiati  influcntishumo- 
ris: qui  li  paucus fuerit,localibus  auxihjs  cx  reficcantibus  pharmacis contingcrc  mcdela  poteft : 
corum  vcrd  matcria  paulo  pdft  dicemus.  Si  verd  multus  influens  humor  fucnt ,  vniucrfi  capiris 
ratio  ac  prouidentia  habcnda  eft : atq;  (1  ipfum  quandoq3  proptcr  totum  corpus  affccuim  fit ,  ctia 
reliquicorporiscura  habendaerit.  Porro  crofos  dentes  qui  id  mali  pra?molliciepcrpcffi  funt, 
rcddereoportctduriorcs  cV  anecftioni  minus  obnoxios^atq^id  pcraufteracVacerba  medicamcn- 
ta.  Ca:teru  liuidos  rcdditos  per  reliccantia  curare  oportet, vt  qui  ex  humorum  vitiatorum  influ- 
xu  id  patiantur,  Simili  igitur  curatione  indigent  cum  perforatis. 

De  Gmgiudrum  CurAtione,  C  *AP.  p. 

Ingiuiscxinflammationcdolcntibusoptimum  pharmacumeftoleu  lcntifcinum  calidita-H 
te  tempcratum  ore  retcntum.Sit  autem  recens,nam  vetuftius  tanto  recctiorc  peius  eft,qua- 
to  £tate  antecellit.  Imponatur  aute  vafculu  in  quo  calefit  lentifcinu ,  in  aliud  maius  vas  quod  fatis 
aque  caltd^  compledatur.AIaximopere  itaqj  lnflammationigingiuarum  hoc  conducit.  Nec  ve- 
rd  minus  etiam  fi  iuxta  aliam  quandam  partem,cum  pelliculej  hnguam  ambientis,tum  fuccingen 
tistotum os^liquis dolor  ob inflammationem  oriatur , dolorem fedat  lentifcinum : repellit enim 
citra  moleftiam  cV abfque afperitate,qua  pleraque aufterorum  habent: difcutit  q3  citra  mordacita 
tem,cuius  rci  inflammatis prccipuus  vfus exiftit.  Quida  verd  medici  comuni  quada  falfa  ratioci 
nationevtentesfnflammata  ledunt:quareearefemelperpenfa  de  cajtero  vitare  oportet.  ExifH- 
mant.n.fi  adftringcntia  folu  id  quod  influit  repellendo,inflammatis  profunt,  atq?  aliquando  etia 
quid  ex  contento  circa  inflammatam  partem ,  ad  venas  membru  ipfum  nutrientes  cxprimendo, 
verifimileobidefle^dquodampJiusadftringit,ampIius  prodefle:  eodem  modo  etiamidquod 
magis digerendo difcutit,magis  auxiliari  opinantur,qua ea quae moderate  idc pr^ftant:non  ani- 
maduertentes  qudd  alteru  ipforum  intenfum  inflamatis  dolorofum  exiftit.  A  vehementer.n.ad- 
ftringentibus  partes  fimile  quiddamcontufioni  perpetiuntur,nimirum  ciim  fubftantia  ipfarum 
violenter  codenfetur :  ab  acnbus  verd  erofioni quid  fimile  contingit.  Merird  igitur  moderamm 

m  vtraqj 


G 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    V.  ,65 

Amvtrr.q:Kiculcarei'rnmodcvansprsfcrtur.  Harcigirur faffidenfer  milu  prarfatus  vidcor. C:rtc- 
rum  dearkraionibuscuradoloresdeinccpsnarrabo.  Indoloredcntiumcitragingiuarum  lnHii- 
mationem,ahquando in  lpio  propno  dennum,vcluti  dixi,corporc,ahquando  vcro  m  neruo.do- 
lorcm  ften  contmgit.  VehcmcnrilTimis  igitur  opuscft  medicamcntis,liuc  quis  rcpcllcre,  liuedi- 
fcutcre  velit  dolons  caufam,liuc  humor  fir,tiuc Hatus  ventofus.  Et  proptcrea  fanc  plcracp  ipforu 
exaccrnmoacctopraparantur.  Adlcribamautcmexordincquaraliorumrclationc  nobis  tradi- 
ta  funtjimtio  ab  rjs  qua:  Archigcnes  rradidir  lumpro. 

Qu^c  ^lrchtgenes  ad Demutm  Dolores  cor.fcripjtt. 
C  Dolcntes dentes colluar  acri  aceto  calido  cum  galla.  Aut  halicacabi  radicc cum  accto  K gal- 
la.  Autpinguibustardisinacctofcrucraccis.  Autmyrti  ramuhscv  gallacum  picein  accto  tcpc- 
factis.  Authyofcyami  feminecVfohiscumaceto.  Autcedna,vcl  propoli,  vcl  nardo,  vel  folano 
aut  fucco eius,vcl  capparfvel  allrjs,  vcl  myrti  ramulis  iiuc in aceto  liue  vini  fecc cahda  ferucfactis. 
Aut  polrj  folrjs.vcl  lpfa  herba,vel  agrcfus  cucumcris  radicc,vcl  marrubio,iinguhs  cum  accto,  pi 
perc,cV  mtro.  Aut  radiccchama:lconis  eodem  modo.  Aut  hyliopo,vcl  ftaphidc  fylucftn.vcl  ru- 
tacum  vino.  Aut  pulcgiocumacctomulfo.  Autplatani  p.Tulas^velrofasaridaSjinvinoalboad 

B  tertias  coquito : cV  vinum  rn  nchli  leruato,eo  q;  affiduc  dcntes  colluito.  Eodcm  modo  vtcrc  peta 
philifiuequinqucfoln,qua:abahquibuseupaforium  dicitur  radicccoctacxvino.autpulegij  lar- 
ge  cocti  decocto.  Aut cornu  ccrui  m  pofca  codu  colluito.  Aut  brafficc cauhculos  tres,  5c  foreos 
5H;in  aceu  fextario  vno ad  tcrtias  coquito,Cx  coliuito.  Egregic  vcro  faccrc fertur  ranc ln  aqua  cV 
aceto  probe  coete decoctum  diutius  ore  retcntum.  .Mirihce  racit dens  caninus  vitus  cx  tritus.de> 
indccumacctococtuscVoreretcntus.  Autmalicono  cV  galla  acctoincoctis  vtitor.  Autfquilla 
ex accto  calido.  Aut  fquille mcdulla  rn  minutas  partcs dnkctam  iub  hbrc vnius  podere,cV in  ace 
ufcxtariuminicc~t5.invafefictihcoditoacinuctcraniinito,  vafein  afinino  ftcrcorc  addics  xxx 
defoiTo,cx  vtitor.  Aut  afinino  lactc colluito :  hoc  cV  cos  qui  mobilcs  funt  corroborat.  Aut  hahca 
cabi  corticiSjCV  tcde  ln  aceto  cxunccc,decocto  largc  incocto  colluito.  Aut  cornu  cerui  i  acido  ga- 
ro lncoctum  colluito.  Aut idem  cx  aceto  colluito.  Aut  tithymalli  radice in  vino  ad  dimidias  co- 
ctam  colluito.  Authyofcyamiradicemacaomullocoaamcolluko.  Auttxdaru  ramenta,mali- 
corium,alumen  rotundum  iiuc fciiTum.in  accco  ad  tcrtias  coquito,ac  tcpidum  colluito.  Aut  hel- 
xines  radiccm  in  accto  ad  tcrtias  coccam  in  ore  dctincto :  atqj  vbi  os  faliua  rcfertum  fucrit,  eo  apcr 
toefrlucrefinito.  AutalliumcVarundinem  alexandrinam  acerrimoacctoferuefaaam  colluito. 

C  Aut hyiTopum,aut  rhymum.aut  origanum.per  fe  cV  iimul  aceto  cocla  colluito.  Aut  pyrcthrum 
cum  hylTopo.cV  colocynthidis  medulla.limihter  rn  accto  coquito  :hquorem  q;  cx  eis  logo  tcmpo 
ris fpatio  in  orc councro.  Aut colocynthidc  vino calido macerato,  cV  diutius  ore  tencto :multam 
cnim  pituita  ducit  cx  dolorcm  lcuat.  Aut allioru,cx  erucc fcminis.ae ni tn  dccocto  collue.  Aut  ra- 
nunculum  111  vino  coquito.eV  prarmundato  pnus  dcnte colluito.  Aut  fycamini  hoc cft mori,  ar-  -^. 
boris lac m  vinu mfunde/imul  q;  lanas  fuccidas  m lpfum  cxprimc,  tcpciac,  eV  pcr  lanas  fordidas 
maxilla: mfundc : extrahit  pi tuita  ex  dolorc  tollit.  in  his  oibus  Archigencs  caralogu  fecit  phar- 
macorum  incidcndi.difcutiendi,ac  calefaciendi  vi  pra?ditorum,raro  aliquid  cx  acerbis  admifccns, 
qualecftipfagalla.Porro  ciim  femcl  tarum  fohnum  pofucrit.miratusfumcui  idadmifceri  veht, 
cum  nulla  ratione  iuuare  poiTit.prcterg  ea,iu-xra  quam  colica  pharmaca  profunr,  1  tupefacicdo  vi- 
delicetdolorisfcnfum.  Quid  igituramphus  paiabihum  Apollomj  rc!ationcmraciam,cuparum 
abiit  quin  omnia  comprchcndent  Archigcnes  t  Quandoquidc  \-cro  Apollonius  lpfc  quibufda 
a  fe  traditis  tcftimomum  pra:bct.tang  cueftigio  fcdantibus  dcuum  dolores ,  vifum  aum  mihi  clt 
illa  lpfa  adfcribere  fccundum  ipiius  Apolloni]  vcrba.qua:  hoc  modo  habent. 
*ApcUoni],6ucilig:o  Dolores  Der.tiumfedut. 

D    G  Alliorum  nuclcos  v,thuris  mafculit^boios  ni,myrti  ramulos  Iogitudinis  duoru  palmorum 
duos,exhisfoliadecerptanfetcrito,limilitercxalliu  cV  thus:dcindelimul omnia  m  nouamolla 
coniicito,eV  accu  hemina  i  fupcrfundito : ac coquiro  fpatula  cx  taxia  agitado,doncc ad  dimidias re 
digatur :atq; lta tepido  vtitor.  Oportet  aut  iiquorc hunc  m dolentc partc ad  muhu  tcpus  tcncrc, 
donccliquor  ipfc  confumatur.  Comodu  cft  6V  ante  hoc  balfami  iuccu  collucrc,  aut  corticc  nnpo^ 
nere  fupcr dolcme  dcntc: qui  G  no  adlit.panacis  fucco contufo.inde  dcfluentcliquorc  liiftillarc. 
Fosi pr s.dicl^^4rchi^enes  rcmtdia  Pcrforatorum  Dentium  cum  dolorc 
£7°  abfj;  dolore  conjcnpfit  in  /?£c  ~\  trbtu 
OblitionibusporrocVcpithcmatisciufmodi  vtitor.  C  Sory  a?gyptium  rcfina  tcrcbinthina  *  H*c  ""^ 
exccptuobIinc,idemc|;caucrna:inde.  Autcompofitionem  cx  duobuspipcrisgenenbus  inde,  ^  ""rC^ 
nardino  aut  rofaceo  dilToIutam ,  cV  maximc  amyadahno :  quin  cV  ln  aurcm  ciufdcm  partis  inftil-        ; "^' 
lajumme iacit T- Aut gallam  lxuigatam.aut  lyao.aut  rciina  terebintnina  cxcept3,ot line  prcpur-  ^,.tUm  ly. 
gatodentc.  Aut  pulegn  comam  tritam  dcnti  mdito.  Cctcrum  mmaximis  dentiu  dolonbus  ium  'no  lA_»tmt, 
me  facit  hoc :  Anguis  lenectam  cxurito,cV  cum  olco ad  mcllis  fohdi  fpilTitudincm  redigito;ac de  f4Hfr,w UiAt, 
tem  prarpurgatum  cx  eo  integito.omnia  q; circunlita  obhnito.itcm  q$ caucrnis  mdito.  Aut  fcne  AUfbitne.prA 
ctamanguisnons-ftamdentibus  apprimito,  cVcxadent.  Aut  vcrmcs  tcrrenos  toftos  cauernas  purg&o  wStt% 

Quinta  ClaiTis.  XXXXX    iii  prarmundata: 


DB    COMTOS.  PHARMAC 

prremundataeinfpcrgc.  Autarancorum  oua  vngucnto  nardmo  diluta  indc.  AutmcIanthiumE 
torrefuctum cum  oico  obline:  atcp  vbi  parumpcr  conclufo  orc  tenuerit ,  pituitam  colledam  rcrjce 
rc lubc.  Aut  pipcr  vcl  cuchry,hoc eft  ronTmarini  fcme,opio  cxccptu  in  cuucrnu  inde.  Porrd  vbi 
vcluti  inHammationccorrepti  fucrint,nitrum  rubrum  cV  olfium  pcriiorum  nucleum  vnita  refi- 
i^ora.  na  excipe,cV  dente  cx ci.s  intege,acdonec decidcrint  iine:in  cuucrnam  verd  piper,  Ipumam  nitri , 
L  I  ^uata  cYchalbanumcum  mcllcindc.  Autftrigmentacumpipcre  eodem  modo.  Aut  pyrcthrumcum 
myrrhi\  Aut  fuccumcyrcnaicum  cY_piperaequali  pondcrecumchalbano.  Autmelathiu,  cVallrj 
"Af.myrto.     dimidiumcius,acparulalisfimultritaoblinc:doIoremtoIIit.  Autblatte  piftrinari^auulfocapite 
adipem cum  rofacco  culefuaum  cV  in aure inftiIla,cV  in  cauerna inde.  Aut  galla  tritu  cum  cedria 
adhibe.  Autinaurcm  denti  vicinam  oleumlcfaminum,inquo  vcrmesterrcnicoclifuntinftilla. 

Vcrtimipfodolentcdente  hyofcyamumcontcrant.  Authederaealbae  cacumina  quinqjcuro- 
f.\cco terito : cV  in  mali  punici  putamine  tepefucta,bis aut  ter  in  die m  aure  vicina infhllato.  Quin 
cV  ipfe fruclus  cum  vino  tritus  dcnti  illitus  iuuat.  Caeteru  his  rclatis  Archigencs  etiam  haec  fub 
dit.  Summcfacitcruentatisgingiuis,alumen liquidumduplo  aloes  pondcre  additoadmotum» 
Au  i  alumcn  fcilTum  cV  myrtum  tenuifTime  trita  aflricato.  Vbi  verd  reftriclae  fucrint,  mcllc  ipfas 
illinito.  Aut  nuclcorum  oifium  liue  machnerarum  pcrliorum  partcs  rj,myrrhae  partcm j,  prcmu-  F 
dato  denti  mdito :  a  dolorc  libcrat.  At  vcrd  pcrfrafitis  cV  dolcntibus  dcntibus  cautcrium  ignitu 
admoucto.  C  ^fpophlegmutifmi  Pitttkam  extrahentes.  Poft  prredieta  vcrd  Archigenes  ita  fcri piit. 
Apophlegmatifmi  optimi  funt  in  dentium  dolore,Staphis agrcftTs  per  fc  cV  cum  pulcgio  madu 
cata.  Autquod  intra  gullum  cii  nigrum,dolcntidenteconterat,(inatq3pituitamefHucre:in  op- 
po!uamautemaureduoshcdcr:ecorymboscum  rofaceo  tritos  inflilla.  Autmyricaefruclus^rj, 
fpumae  nitrij  j,aluminis  paulum^alliorum  nucleos  v ,  myrti  folia  pauca ,  cum  aceto  ad  dimidias  co 
q uc, fpatula  ex  taeda  agi tando :  id  qj dccoctum.collucndum  ac  orc continendum  praebeto : dcindc 
hiantcorepituitam  cfrlucre  pcrmittito:cV  poft  hoc  rofaccoorecolluto,  ptifanam  forbcndaexhi- 
bcto.  Si  verdcxcollucndoaliquacircaos  vlceratafucrint,  croco  cV  rofarum  fucco  inungito, 

C  De  Fomentts.  Fomcnta  ad  dcntiumdolorem  faciunt,forinfccus ex  falc  torrcfacfto,cxl  millio in 
facculosconiectis:ati.  pcr  fordidospaniculos  probc  calfaclos.  Quin  cVEpithcmatacoducuntci- 
traaquaapparata,velut  funt  quarcx  hordcacca  farina  n'ut,fiuccx  lcminelini.  Iplius  vcrddoletis 
dentis  fomcntum  hoc  modo  adhibcatur.  Origani  aridi  ramulum  in  fcrucns  oleu  tincftum  dolenti 
dciKiiupcrncuhVicato.  Aut  ricini cauliculueodemmodo.  Autftaphidem  agreftcm  mlo  cuipia 
acuto  infixam,eodem  modo.  Aut  cera  dolenti dctiimpofita ,  fpccilli extremCi calidiflTimu affidue  G 
adhibe.  Aut  opoponacem cV pcuced jni fuccum  vnita linteolo ilIigato,cV in feruenti  oleo  lique- 
faci to : cu  vero  i  ncepcrit  fcruere  pharmacum,dcnti imponito,  cV cu  fpecillo apprimito :  vtere  ma- 
ne  Cx  vcfpcri.  Atq^  in  vniuerfum  oi  fomento  cuforinfecus  tum  intrinfccusante  cibum ,  nec  non 
poftcibum,haudadmodum  multo  tcmporis  fpatio  adcibum  rurfus  fpedtante,vtere.  Caeterufpe 
cics  fomcnti  Sc"  haec  eft:  Dcntcm  valde  bcne  praepurgato,cV  aegro  cotedo  ac  hiare  iuflb,hyofcya- 
mi fcminc fuffito.  Qudd ii ad nullum  praedictorum  malum  lpfum cedat,  cV  dolor  vehementcr 
perfcucrer,tenui  tcrcbcllo  dcnte  pcrrorato,acdictis.remcdrjs  vtitonhoc.n.modo  magis  prodeffe 
confucucrunt.  Si  vero  nccp  iic  proicccris,cV  videarur  dens  tolledus  elTe,citra  dolorcm  tollere pof- 
fis  valde  conuemcnti  pharmaco  iioc:  P/rethrum  acerrimo  acctoad  dicsxl  condito,terito,cV repo 
nito:  vfu  verdexigena\rc!iquis<:tra  obturatiscV  probemunitis,  ipfum  dolentc  praemundatum 
hoc  pharmaco  integito : dctnde hora intcrpofita  digitis  extrahito,  aut fcalpello  exigito.  Aut  fori 
cum  accrrimoaceroadmuItosdiesimponitOjCVcxcidct.  Aut  plumbagincm  tritam  ccratoexce^ 
ptam  imponito.  Educunt fortitcr  tithymalli  fuccus  cV  fori cum  chalbano  impofita. 
Dc  Iis  (jux  ^lpoliunim  fcnpfit  m  Primo  Par.tbdmm. 

Primu^quideeorumcaputjfuntcoIlutioncsdentiudoIoribusconferenteSjquae nihilampIiusHA.i.j.f. 6.  c|. 
habcnt  rjs,qua:  Archigenes  tradidit.  Secudo  loco  refcrt  quxad  erofos  dolentes  detes  lmponatur  fo.i4«.c 
&L  indantur.  Tcrtium  locum  obtinent  fomenta  cV  vftiones.  Qtiartu  fuffitiones  ad  dentium  dolo- 
res.Qi.imto  habenturcommanducationescVpurgationes.  Sexto  gargarilTationcs.  Septimopo 
llremum  capite  ea  fcripftt,quae  in  dolore  dentmm  auribus  infunduntur  :quorum  nullius  mentio 
nem  facere  volui,cum  li  quis ea  expetat  ex libro illius  petere  poffit^qui  non  adeo  difficulter  para- 
bilisexiftit.  Egofane  tjsquae  Archigenes  prodiditcontentusfui.  Cumvero  Apolloniusqugna 
ribus  infunduntur  confequenter  tradat,vifa  funt  mihi  etiam  ea  ipfa  apponenda  eiTe, 

Qux.  m  Dolore  Dentmm  Nartbm  infundctntur^ex  ^pollomo  in  Primo  Parabilium. 

C  Radicis  betae  fuccu  per  fe  in  nafum  in(tillato,cV  folues  detiu  dolore.  Cumini  quatu  tribus  di 
gitis  apprehendi  poieft,eV  myrrhae  magnitudinc  fabae ,  cV  duplum  interioris  cucumeris  terito ,  bC 
lacle  mulicbri  milla  in  collyria  redigito,ea  cj;  in  vtranqj  narem  indito :  atqj  ita  attrahere  iubeto,  do 
nec  quis  quinq^ftadia  pcurrerepoffit:deinclepharmacuemungat.  Idemadauriumdolorefacit, 
Ne  Erofi  Dentes  V ciallent ,necj;  Foetoremfaaant. 
*<^tl.  K&hgi-       *C    eratrum  nigru  crui  magnitudinc melle coclo  exceptum  cauernis inde.    <£*sfd dentes denu 
vev.  grAtos.  Teftam  Caiiainam aiTatam ac tritam  dentibus aftricato,  Hoc etiam  gingiuas  corroborat « 

^iimd 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  V.  164 

A  ^ilmd.  Salfoffilemellcfitbacftuminteftula  torreto,  tcrito,acmodica  myrrha  admifta (imilitcr 
affricato.  ^ilmd.  Pulegrj  partcm  vnam,falis  tantundcm,mcl!c  fuhada  iii  codcm ,  doncc  in  carbo 
nem  tranfierinr,torreto,actritadcntibusaffricato.  .Almd.  Cancascxuritoactcrito^modicaqjnar 
do ac mclleadmifto  vtitor : hoc cV gingiuas comprimit.  ^ilmd.  Pofemam  accrnmo  aceto  fubacfta 
exurito,actritamdcntibiisai1ricato:hoccVgingiuasfortihcat.  uibud.  Alabaftri  vfti  5  viii,  pumi- 
cis  vfti 5  iiii,hiis  torrefacfn'  5 iii,rritis eodem  vtere modo.  Ab  horum  vfu collutionc  vtcndum  cft, 
vino  odorato,in  quo  ad  multum  tempus  iris  licca  fuit  macerata. 

Qux ^ifdepiades in  Prtmo  Extcrnortimad  Dentesfcripfit. 
Heraclidx  T.trenttnt  ad  Motos  Dentes. 
C  Vtendum  eft  fpodio  cyprio,  vt  per  id  gingiuae  comprimarur :  item  verbafci  radicibus  co 
clis : poftea  ablutio  fiat  ex  aqua  myrti,aut  rubi,aut  lauri : deindc  fpodio  ru rfus  admoto  quics  pre* 
cipiatur.  ^ilmd.  Veratri  nigri manipulum, radicis mandragora: 5 iirj ,  radicis hyofcyami 5  iin ,  rn 
vas  ficfuleconijcito,cV  vini  chrj  aut coi  quam  optimi  hcminas  trcs  fupcrfundito  ,acad  prunas  lu> 
cuIentasaddimidiascoquitOjindeq^IiquorcmexcoIatum  orcrctincndum  prebeto.  C  ^indum 
ad  Motos  Dcntes.  Terebinthi  fruduu  torrefacfcorum  5  6cto,aIuminis  fciffi  vfti  5  fvirj,balauftrj  5  rj,  *  Alica  ij. 
BgalIarum5j',croci5j,myrrha;5j:tritisvtitor.  ^ilmd.  Cornuccrui  vfti5viij,rhoisrubri5iij,ompha  t-*/.  y. 
cij  5  ij ,  balauftij  5  iiij ,  corticis  pinus  5  j ,  myrrha:  Aminnxae  5  j :  tritis  vtere.  C  Collutto  ad  Molanum 
Dolores.  Radices  fmyrnij  cum  aceto  mulfo  coquito ,  cV  excolatum  liquorcm  ore  tenendum  cxhi- 
beto.  ^iltud,  Rumicis  agreftis  radicem  cV  platani  pilulas  ex  accto  mulfo  coquito ,  atquc  vt  diclu 
eftexhibeto.  C  Commanducattones  ad  Molarmm  Dolores.  Canchryos5tj,origani'5duas,pipcrisal-  "Alicerj. 
bi5j,myrrhafdrach.j,vua:paffa;albx,autalteriusquapingiiiffima;  fcxtarijdimidium.  Vuam  paf 
fam  diligenter  tundito,myrrham  vcrd  melledilToluito:arida  autem  tundito,ac  tenui  cnbello  cer- 
nito:poftcavuajpa(Taeacmyrrhaeadijcito,mifcetoq3,ac  inftar  malagmatis  emolhto.  Vfus  verd 
temporc,nucis  ponticae  magnitudinem  commanducandam  praebeto.  Poftquam  vcrd  collecfta  pi 
tuita  fuerit,aegrum  hiare ac  pronucre  oportebit,qud  liquor  facile  profluat : quo  faclo,  vinum  col- 
luere iubeto.  ^iltud.  Vuae  pafta*  pinguis exacinarae  fextarium  dimidium,  piperis  albi  acctabulu , 
grani  cnidij  5  i'j,fpice  nardi  5 i  j,cafiae  5  vnam,pyrethri  5  i  j :  myrrhae  51  j :  apparato,ac  vtitor  vt  diclum 
eft.  C  ^id  Corrofos  Dentes  Prxjeruatmum.  Per  hutus  ~\fum  confcruam  erofbs  dcntes  abfcj;  dolore.  Zingi- 
ber  cum  aceto  mulfo  coquito  ac  probc  terito :  inde  qj  in  cauernam  indito,  foris  qj  dentem  ex  eo  in 
tegito.  ^iliud.  Hederaelachrymamchalbano  mifccto,auttithymalli,fiueficusfylueftris,fuccodif 
A.l.5. fu.i.  t.4. C  foluitO,ac  vtitor  vt  dicftum  eft.  C  ^iitud"  Doiorcm  totIens,ad  Dolentes  &  Erofos  Dentes.Conductt  tttdem 
fol.55 3.»  T*fft.  Succi  papaueris 5 1 j,  piperis  albi  tuli  cV  cribrati drach. j ,  myrrha: drach.ij , ftyracis drach.ij, 
chalbani  drach.j,paffi  quod  fatis  eft  his  excipiendis:contundito  limul,&  catapotia  formato,den- 
ti  cjj  circumponito,cVcauernae  indito.  ^ilmd.  Succi  hyofcyami'5  ij,myrrhar5  ij,  opij  5  ij,  chalbani 
5  i j,ftyracis 5 1  j,zingiberis 5  ij,  pipcris  drach.  j ,  fucci  fyr laci  tantundem,  paffi  quod  fatis  eft : praepa 
rato ,  ac  vtitor  vt  diclum  eft. 

Molare  Empiafirum  bo  num,  cjuod  m  muktf  mtracnlofuit. 
CLachrymaeoleae^  vnam,myrrhae5rj,veratri  nigri  ^j^balfamiliquoris^jjftyracis^ j,pipcris5i,  *  Allcer  il. 
hyofcyami  5  j,fucci  papaueris  5  j,caftorij  obolos  iiij,chalbani  5  vj,  fucci  cyrcnaici  5  j,fucci  carpafi  5  j, 
panacis^  j,fagapeni  obolos  quatuor,  pyrcthri  obol.quatuor,  ftaphydisfylucftris^  ij,  ccdrif  quod 
fatis  eft,qud emplaftri formam acquirat.  ^ilmd.  Sulfuns  viui 5  iiij\bituminis drac.ij,  amurce olei 
drach.quatuor,picis  Iiquidae 5  viij,  cedriae 5 xij,  pipcris  longi drac.quatuor,opij  5  iiij,pyrethri  5  iiij,  » Alicer  ii. 
ftaphidis  fylueftrisdrachmam  vnam,vcratri  nigri  drach.j ,  grani  cnidij  drac.j,  opopanacis  drac.j, 
picisaridelib.j.  AridaacetoexcipitOjdcindc  liquida  aftundito,ac ablatisvutor. Ex  pharmaco 
hoc  molaris  dens  eft  intcgcndus. 
D  ^id  Dente$,(]ut  Peflum  eunt,~\t  citra  dolorem  cxcuttantur. 

C  Pyrethrum  in  acetum  coniecftum  ad  dies  iij  aut  iii)  finito,  dcinde  tcrito,  cV  malc  affcdo  dcti 
imponito,vicinis  dentibus  optime  praemunitis,eodem  q?  diligctcr  pmundato,  ita  vt  pcr  duos  aut 
tres dies  dete ex hoc  pharmaco  integas: ita enim  citra dolorcm cxcutietur.  ^ilmd.  Cucumcris fyl 
ueftris  radices  eodem  modo  vt  pyrethrum  praeparato,ac  vtitor  vt  dicrum  cft. 
De  Mobtlibws  Denttbus  ac  ProminentibvA. 
Relatum  a  meetiam  antc  cft,qudd  ob  fcnilem  etatcm  aliqui  dentcs  rcficcati  mobilcs  fiut ,  mo- 
dicum  omnino  auxilium  ex  adftringentibus  pharmacis,quibus  gingiuae  coarcftatur ,  fcrctcs.  Re 
feretur  autem  cV  nunc ,  qudd  aliqui  ex  plaga  mobiles  fiunt.  Quidam  verd etiam  citra  plagam :  in 
quibusconieduramfacioneruum,  quiadradicesipforumadnatus  cV  fubftratuseft,pcrmultam 
humiditatem  rigatum ,  laxatum  eflc ,  cV  ob  hoc  reficcantibus  medicamcntis  ad  curationem  opus 
elfe.  Poftcpautem  motosdentes  reliquis  promincntiores  faclos  videbam,cV  maxime  ciim  cV 
plaga  id  eflent perpeffi,vifum  eft  mihi  eos  lima  atterendos  e(Te  in  tan tum,quatum  fuper  rcliquos 
prominent,ne  fcilicet  oppofitos  fibi  oftendant  tum  in  loquendo ,  tum  m  manducando :  atqj  finc 
repperiexperimetummihifauens  ac  tcftimonium  praebens.  Ferrcam  itaqj  limulam  quovcele- 
rius  opus  fuccedcret  feci,  mult? enim  aggreffiones  dctcm  mobilcm  faciut : cui  quiete  cV  minimo 

Quinta  CUftis.  XXXXX    iirj  motu 


< 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


"t^liter  len 
tifct. 


motuopuseft,fi  fakemftabiliridcbcat.  Quandoq^igitureminentiarinarquales  apparentinden^  B 
tibus;cx  iuxtaaliquas  tantum  partcs  lima  opus  habcnt.  Aliquando  verd  xqualcs  lunt  extremita 
tes,&  equali  fimiliter  lima  indigcnr.  Oportct  autem  gingiuis  lintcolum  mollc  vfq^ad  radices  de^ 
tium  cn  eundare,deinde  cum  digitis  liniftrac  manus  lcnitcr  amplecti,fimul  q$  tutc  cV  citra  copref- 
fionem,neconcutiatur  cui  limam  adhibcmus,atq3itachirurgiamaggrcdi.  Quddlidolorem  per 
cipiat,dumlimulaadmouetur,cVaffe(fta  pars  digitis vchementius  non  contingitur,  quicfcere 
t^threr  »/>»  quidem  ab  opere  ftatim  conucnit:  Vbi  vcr6expharmacis"fquacpoftrefcrctur,}-intereaaliquid 
fjttvaf  t-  1M  cxhibucrimus,rurfus  vt  diclum  eft  aggrcdi,itcrum  q^  modice celTare,doncc  extremitates  circa  de 
Aicla  funt.     tcs  detcrantur :  atcp  id  non  prima  tantum  die  bis  6V  ter ,  fed  etiam  fcquenti  faciendum  cft :  ac  impc 
*inmmtms.  randum  £ gro  vt neqj loquatur,ncqj durum aliqucm  cibum  accipiat. Vtatur autem alimento  fuc- 
co  ptifana?,6V forbitionc  ex  alica,cV  pane madido,  atcpalijsad  hunc modum mollibus.  Ceterum 
matcriei  fylua  quc  motis  dentibus  commoda  eft,talis  exiiht. 

^4b  ^4rchtgene  fcrtpta,cju£  Mobilcs  Dentes  corroborant. 
C  Mobiles  dentium  ftabilire  voIcns,myrrhe ,  pompholygis ,  |  aluminisfciifi,}»  amyli,  equales 
fingulorum  partcs  tritas  admoue.  Aut  oliuarum  albarum  iuccum,  cVruram,  mclle  mifta anfrica: 
deindcnardumcum  alumineliquidoobline.  Autalumenrotundum  cum  duplo  falc  dentibusF 
adfpcrgc.  Autaluminis  fciffi  eVmifyosequales  partescum  cedriaad  cerati  liquidi  fpiffitudinem 
redaclas  dcntibus  oblinc,cV  pituitam  deHucre  fine.Quo  fadto,afininum  lac  colluant  calidum,  aut 
acetum,aut  vinum  tn  quo  mahcorium  cV  galla  funt  incocfta. 

^4d  Dcbtlttatos  Dentestumaltos,  tum  molares. 
C  Mcl,ccram^quis portiombus  ad  Solcm  calida  aqua diluito ,  cV  picis  dimidiu admifceto,ac 
ad  emplaftri  formam  dcducito,atq3  manducanda  exhibeto.Qudd  fi  aridum  iit  pharmacum,  paru 
olci  addito.  Summc  facit  cV  maftiche  chia  commanducata, 
■{  ^id  Stupurcm  Denttum.y 
C  Caeterumindcntium  ftuporeportulacammanducent.  Autoleumcalidumore  contincat. 

De  Dentittonc  Pucrorum,~\t  ^Archigenes fcripftt. 
C  Infantibus  qui  dcntiunt,fi  doluerint,canino  lade  gingiuas  obline.  Aut  fi  Icporino  cercbel- 
lo  infantis  gingiuas  illcucris,citd  dcntes  proucniunt. 

^4mulcta  Dolori  Dentium  rcluctantia,cjutbus  fidem  debcnputantj)£c fmt. 
C  Si batrachrj  fiue ranuculi  folia ei,qui  detc dolct,in  eiufdc partis brachiu  impofueris,doIoi e cj 
deliberabir:brachiuautcxulcerabitur,cuiuscuraprout  couenit  facies.  Si  vcrdinfanscui  dcntes  3 
prouenireincipiunt  dolorcs  habeat,  veteris  cochlear  cornu  pelliculae  illigatu    amuleto  appende. 
De  Dolortbuf  Gtngiu.trum. 
C  Gingiuis  dolcntibus  collutioncs  fcrc  ccdem  faciunt ,  que  ad  dolores  detium  funt  defcripte: 
Magis  tamen  propric  facit  acetum,cui  hyofcyami  radix  eft  incoda.  Vcrum  inflammatis  gingi- 
uis  alumen  cum  falis  quarta  parte  tritum  admouc:  poft  morfum  vero  perceptum,  vino  aut  folio- 
rum  olce decoclo  lpfas  colluant.  At  verd  Huxione  laborantibus  gingiuis,cV  corrofis  cum  tumo 
re  cV dolore,cV  per  nomen depaftis.prcclare conducit fomentum ,  quod ftt  pcr  aunfcalpium ,  cut 
lana  obuoluta eft,in  ferues  olcum  tin6um,cV  gingiuis  vfqucquo  cxcqucnt  admotum ,  cV  donec 
circumcirca  alba:  reddantur : ita.n.fiftitur  nome,  cV  ex  fana  carnc  id  quod  corrofum  eft  connutri 
tur :  poftea  vero  affriclionibus  vtere,cV  rjs  que  ad  dcntcs  funt  defcripta.  Proprie  autem  conuenit 
galla  tcnuiffime  trita  acetabuli  mcnfura,cu  myrrha  magnitudine  fabg:  tritis  itaq;  ac  leuigatis  vti- 
tor.  Qudd  fi  enafccns  dens difficulter  oritur  cV  pungit  gingiuam,cyperum  cum  butyro  cV  vn- 
gucnto  fulinoiuxta  cxortum  illinito.  Cxteruminepuhde,  hoc  eft  iupercrcfcenteexinflamma- 
tionc  carne, atrametum  futorium  cum  pari  myrto ,  cV  modico alumine fciftb admoueto.  Faciunt 
plereqj  etiam  ex  Antheris,id  cft  Horidis  appellatis  compofitionibus.  H 
Qu£  Dentes Prxferuent. 

Quin  cV  doloris  dentium  preferuatiua  Archigenes  his  verbis  tradidit.  C  In  Detium  'dolonbus 
pr&feruantia  a  dolore  conuemunt  etujmodt.  Tithymalli  radices  in  vino  ad  dimidias  coquito,cV  bis  in  me 
fe  coIluito,ac  nuncj  dolcbis.  Opti  me  conferuat  citra  dolore  cV  fortes  dentes,fi  fabam  xgy  ptia,reie 
clo  interno  amarulento,  triueris ,  ac  dentibus  cV  gingiuis  femel  in  anno  aftricueris.  Aut  alumine 
fcilTo  cum  modica  myrrha  confricato,cV  nunquam  erodentur :  fi  verd  adftringat  hoc  nimiu,mel' 
le  vtitor.  Aut  granorum  iuniperi  paruorum  cV  cuprefll  foliorum  parem  portionem,  cV  gall^  pa 
rum,melle  cocto  excipito,cV  in  paftillos  drachmae  pondere  reducito :  ac  vtitor,vnum  ex  his  com- 
manducando,infuper  cjj  vino  odorato  colluendo.  Aut  iridis  illyricg  nucis  pontice  magnitudine 
mande,fimiliter  CJ3  collue.  Aut  fali  gallam  omphacinen  ideft  acerbam,  in  vino  odorato  cocla,mi- 
fceto  cV  mandi to.  C  Opttme pr&terea  tum  ad Pr^feruandos  a  Dolore  Dentcs,tum  ad Corroborandos  eofdemt 
dcpariterGmgiuas,ampliu4  cj;  ad  Decorem,faciunt  Smegmatafubfcripta.  Lanas  fuccidas  Iinteolo  illigatas 
cxuri:o,deindefalistertiaparteadditaaffricato.  ^ibttd.  Autdafypodiscaputvftumtritu.  ^4liud. 
Aut  falem  cV  mel  ad  cerati  formam  terendo  redigito^deinde  mundo  Iinteolo illigata  exurito,  2£ 
admifta  iride  illyrica  modica  dentes  confricato. 


■  T&^ttlZ  U. 

aUttr  TaL\x'i 
9X9. 


A.l.j.f.%t». 
foU4».k 


c 


SECVNDVM    LOCOS   LIB.    V.  165 

A  ^indromachnt fcripfit ad  Omnes  Dentium  Dz'ores. 

AJ.  j.fu.i.c.4.  C Compofitto'  Molariseadtm horaDolonmfedans.  Piperis,pyrcthri,fucci  tithyma!Ii,chalbani,fingU' 
*oLJ 5M  lorum  drach.vnam:galbano  cxccptaincauernaindc.  C  MjU™ ^intiphams,  ctiamfmonprxmundt 
rii md:to,& dentem ex ea mtegtio.  Scminis  hyofcyami,opij,nitn,myrrha^pyrcthripipcris,  iingulO' 
rumdrach.vnam,galbanidrach.ii,truisex  vino  vtitor.  ^ihaMoUrn^qua~\tor.  Aluminisfciifi 
drach.vnam,piperis  albi  drach.duas,opopanacis  aut  pipcris  longi  obolos  quatuor.foreos  obolos 
quatuor,gummi aqua  macerati  drach.duas,cerae  duplum  totius  pondcris  omnium, cxtcra  conte^ 
rens  in  aqua  calida  mifceto,atque  lta  vtitor.  C^iba  chxn£.  Myrrhae  drach.  vnam,vcratri fcfqui 
drachma,pyrethri  fefquidrachmam,  iridis  illiricor  fefquidrachnu,  aluminis  fctffi  obolos  trcs,aqua 
terito,cV dentem oblini to,ac  fuperne  ceram  imponi to.  C  *Alta  MoUm  tx bbru  ^iphrodt.  Alumi- 
nis  fcilfi  drach.quatuor,  myrrhae  obolos  tres ,  pipcris  grana  q  uinque :  cgo  obolos  trcs  accipio,  cV 
melius  facit:  relina  excipe,cV  praemundata:  cauerna-  inde,cV  fplenium  illitum  fupcrimponc. 

C  *Aha  Molans  eiufdem.  Etiam  non pr&mundats,  caucrn*  hanc  inde ,  &  fuperne  fblemum  ex ph.trmaco  ttcm 
impone,& probe factet.  Seminis hyofcyami,fucci  papaucris,myrrhx,nitri,pyrcthri,  piperisalbi.fin 
gulorum  partem  vnam,galbani  f  partes  duas :  }■  cum  aceto  tritis  vtitor.  C  *Aba  ex bbrts  ^iph-ods:.  «ACpirtc  *aL 
B  Succi pcucedani  drach.vnam: fucci papaueris drach.vnam :  tithymalli myrfinita?,fucci cyrenaici , 
fingulorumdrach.vnam:galbani  drach.vnam  cxdimidtam.galbanoexcipCjCt  in  cauernam  inde, 
£V  vbipra?purgarisdentem,infplenium  illine:in  vna  horadolorem  fcdat.  C Molsru bona.  Scif- 
fum  alumen  papauens  fucco  cxceptum  indito  cV  oblinito.  G^iba  ~vt  ^injlocratcs.  Papaucris 
drach.duis,fagapeni  fefquiobolum,fuccicyrenaici  tantundcm,piperisdrachmam  vnam/phodi-  •  AlicaL 
lrj  rantundem,myrrhajtantundem:galbani,pyrethri,croci,fingulorum  tantundcm;mcl  quo  ftrig 
mcntitiamfpilluudinemaccipiat. 

^id  Dolores  Denttum,  Gmgtuarum,^4lia  cj;  multa,^4rijiocratis gramm.it :ct. 
C  Mellis  libram  vnam,aceti  acris  fextarium  vnum,aluminis  fciffi  fcxuncem,  alrj  liquidi  trientc 
habent,coquitodonecnigrefcat.    (LsidDentcsMotos.  AluminisfcilTi  partcm  vnam,mannepar 
lem  vnam :  tritis  vtere,confpergendo  motum  ex  cis  dentcm. 
*Ad  Erofwnem  \S"  Dolorem  Denttum. 
CQuinqucfolii  radices  in  vino  coclas  accena  colluendas  praebe:coquito  autemad  tertias. 
*Ahud.  Rumicis  radices cum  vino aut  aceto  coquito ,  cV  modicum  auripigmenti  tnti  infpergito , 
ac  liquorem  ore  retinendum  exhibeto. Coquatur  itidem  ad  tertias.    C  *Ad  Gtngiuas  Madore  Ux.ts. 
C  Pyrethri  drach.tres,thymi  drach.ii,aluminis  fcilfi  obolos  tres,indis  illyricg  drach.vnam :  tntis  vte 
re,ac  gingiuis  imponc. 

Pythij,ad  Motos  Dentes,  Gingtu.ts  humore  orautd.ts,&'  fubcorruptas. 
C  Alumen  fcilTum  chartar  inuolutum  vritur,  deinde  tritum  rubrica  coloratur ,  atcp  ita  gingiuis 
admouetunfimiliterqjfubcorruptisindicur. 

Diochsmediciad  Dtntium  Dolores. 
C  Galbani,opii,piperis,cerx,ftaphydisfylu:itris,  granicnidrj,  fingulorumdrachmam  vnam: 
crita  cera  excipito  cV  lllinito. 

^ihud  commodum  ad  Corrofbs  Dentes. 
C  Succum  filphrj  indito,aut ipfam  radicem.  Aut  galbanum  cum  pipere.  Aut  opium cum  gal 
bano.  Facit  et  opopanax  in  cauernas  infartus.    C  *Ad Dentmm Dolores.  Soreos drach.rj,aluminis 
lciffi  drach.rj,mifyos  drach.  vnam :  aridis  vti  tor. 

Smevma  Dentiumquo  ~\torX}innuas  contrahit. 
C  Cornu  cerui  vffi  libras  rj,lanac  fuccidae  tcncrae  quadrantem,falis  ammoniaci  tricntcm,pipcris 
albi  fextantcm,cofti  vnciam  ),aluminis fciffi  fextantem : lentifci.cV  pcrdicrj  herbae  vlbc  cum  lanis ,  '^Uraeb.u. 
D  au  t  |per  fe  folum^vtriufqj  quarram  librae  partem :  >folioru  malabath  ri  vnc.j :  contufis  limul  vtcrc. 
Qu£  Crttofcripjit  ad  Omnes  Dcntium  ^ijjechones.  Quxdam ex eis ctiamGingtuu 
tonferunt,&  ad Foetorem  orts,&"  Ntgros  in  fuperfcte  dentes. 
C  Hordeum  cV  falcm  melle  ac  vino  fubacta  in  charta  ligato  ac  vrito,cV  cx  lcuigatis  gingiuas  co 
fricato.  ^ibud.  Atramentum  futorium,alumen,putamina  mali  punici dulcis,aequalibus  partibus 
trita  ac  laruigata,gingiuis  in  ieiunio  arFrica :  dcindc  vino  adltringente  colluc.    C  ^iltud  ad  Gmgiuas 
l/lceratas.  Nitri  vlti,cyperi  viti,hordci  vfti,cuiufque  pares  partes  laeuigatas  cum  mcllc  lliinc. 

(Z^ibudad  Gmgiuas,&  Dcntcs  Motos.  Indis  trientem,corticis  pinus  trientcm,aluminis  fciffi  vn- 
ciam  vnam :aridis  vtere.  C  ^ibud ad Motos  Dentes.  Lentifcumjmyrtunvgallamjin  vino  coaa  col 
lucnda  prarbcto.  ^iiiud.  Salis  partes duas ,  aluminis  fciffi  vfti SC acri  accto  cxtindi  partem  vnam : 
tritis  vtitor,dcindc  vinocolluito.  C  ~*td  Motos  Dentes  /labibendos.  Atramentum  futonum  cum 
oleo  terito, l' cum  lana dcntium  radicibus admoueto.  Facit cV  ad erofos  dcntes  ccra exccptum 
inditum.  itcmcum myrto  parithtumacmelleexceptum.  ^ibud.  Vlmicoruceminvinocoqui' 
tOjCVdccoctum  orctencndum  exhibcto.  Itemccruicornuain  vinococla.  C *Ad  Corrofos~\cro 
Dentcs.  Capparis  radiccm  cum  acri  accto  ad  dimidias  coquito,  ac  tepidum  colluito.  Corucc 
iiemeodcm  vtitormodo.  laemaddolorcstacit.    C  Fomentum  Dtntium  Corrofrum,^ Dolenttu  n. 

Sulfuris 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


Sulfuris  viai  partem  vnam,butyri  panem  vnam,liquefacito,cY  cum  his  per  aurifcalpium  foueto.  E 
*Almd.  Dentescx  fale  pracfricato,  ct  lixiuiu  tcpefacftum  mediocri  tempore  m  orc  connneto.  Opor 
tebathicapponere,ingingiuarumdolorc  hocconuenire. 

Compojttio  Moiansjcadem  hora  ftue  dte  Dolorem  fedans. 
C  Piperis,pyrcthri,fucci  tithymalli,galbani,fingulorum  drac.vnam,tcrito,  dC  galbano  exccpta 

*  Alucr drac.i.  ni  cauernam  mdito.  ~Alia.  Piperis  fefquiobolum ,  grani  cnidn  tantundem ,  galbani  fefquidrach- 

mam,fpumae  nitri  obolos  duos,croci  fefquiobolum,iridis  licce  fefquiobolum,roiarum  tenerarum 
drachmae  dimidium :  trita  mclle  excipe,  dC  ad  emplaftri  formam  rcdacftis  molarcm  dcntem  mtege. 

C  ^id Corrofos  MoLtres.  Mclanthium  torrefacito,2xl  ex acri  aceto  terito,  mde  qj  molanum  cauer^ 
na  intcgito,cV  non  amplius  crodct,  ied  manebit  vt  eft.Quidam  etiam  nitri  drachma  vna  cum  acri 

*  ivTou.  alit.  aceto  vtuntur.  ^Ad idtm.  Caftorfj5pyrethri  torrefacli,  galbani,  fingulorum  aequales  partcs  miitas 
otou  t.fiuci.  indito.    C  Vt  Molans  atra dolorem  toUatur.  Farinae  ciccrum,  purae  drachmas duas,  fucco  tithymalli 

*  ^Aliter erui.  cxccptas dcnti  imponito,fupra  qj  hederae folia addito,cV ad  horam  finito,  tollito,c\  fua  fpote in  mi 

nutas  partcs  frangetur.Facir  idcm  ad  erofos ,  verum  vfus  tcmpore  ceram  cmollitam  circumponi^ 
to.    C ~*4lind,~)--t  Dens  Dt<ntvs  tollatur.  Praemundaro  antea  circumcirca dentcm : cx  foreos,gal!x om- 
phacines;ftaphidis  fylucftris,aluminis  fcifTi,fulfuris  viui,piperis  longi,^quales  partcs  l^uigatas  ce  F 
dria excipe  et impone,ccra  q3 liquefacla  dentem egregie  circumline.  Encit ipfos etiam  pyrethru, 
cxtithymalli  myriinitaefuccus  cumfarinaerui  ad  maifae  fermenti  modumcoacftus  cYimpolitus. 

t  ^literqua   Aut  pyrcthrutn  ad  dies  f  xl ,  accto  maceratum  cY  denti  circumpoiitum.    C  ~4itud  ad  Sauciatos. 

tttor.  Caftorii,pyrethri,opii,galbani,fingulorum  aequas  portiones  miftas  indito. 

*  kAI.  @t@pco-  De  Dcnttjricioriim  Compofttione,cjuibus  ~\tor. 

ptvovf  t.erofes  Quaedam  cx  dcntifricrjs  a  mc  compolitis  expenmento  comprobata ,  3C  gencrofa  efficacia  pra> 
dita,digna  mihi  vifa  (unt  qua?  confcriberentur,  8£  primum  fanc  ea  quae  frigidas  dcntium  affecftio^ 
nescurant,(iueob  lmmoderatam  fiigidaeaquaepotionem,fiuc  exfruclibus  per  niucm  frigefacftis, 
iiueex  quibufdam  aliis  cduliis,aut  potionibus ,  iint  produclae:infuper  cj3  fi  proptcrfrigidum  hu^ 
morcm  c  capitc  in  ipfos  defluetcm  ortum  habeant.  Dentes igitur  ob  humorcm  rcfngeratos  ma 
gnificc  iuuat apophlv.  gmutidnus:  quo  modo  vero  hunc  praepararc oportcat,alio  capite priuatim 
eonfcriptum  habes.  JLios vero  qui  citra  humorem  frigefacli  iunt,  perfolum  medicamcntum  hoc 
quod  nunc  rcfcrctur  curarc  dccct.Prae  flat  eo  etiam  poft  apophlegmatifmum  vti,vt  non  foliim  no 
xium  euacucs  humorcm ,  fcd  ctiam  gcncratam  ab  lpfo  aflcccionem  pcrfanes.  C  CompofittoPhar^ 
macthoc modo  habet.  Acci pito  hcrbas  duas,quarum  altera  iideritis,  altcra  perdicias ,  appcllaf: eas  0,3  G 
donii  fcniim  citra  Solis  admiflionem  liccato ,  vt  ncq^humidaeamplius  ncq^iiccaeadeo  cxtent:cY 
vrito  in  tantum,vt  vbi  primum  contulioni  cY  fcdioniaptaefuerint,  ab  vredocefles:  vilcfcitenim 
cYcorrumpitur  viscarum  ii  diutius  vrantur.In  alia  porroollula  falfoflfilis  vraturcum  alumine 
fciiTo ,  attico  mcllc  fubactus.Deindc  haecalrjs  permifta  tundantur ,  cY  peranguftiflTimum  excreta 
cnbrum,rut  fus  in  mortano  tcrantur : melius  cnim  crit  pharmacum,quanto  Giligcntius  fucrit lae^ 
uigatum.  Vtendurfn  autem  cocft  fokim  addcntesconfricandos ,  citragingiuarum  circulitarum 
contaclum,nifi  humorefuerint  praegnantes.  Ciim  enim  rcficcandi  vim  habeat  pharmacu,aptum 
quidem  cit  gingiuishumentibus,  inimicum  verd  ficcis:attamcnipfasdentiumradiccspoftgin^ 
gi iias  (itasj  co  confricarc  oportet  itidem ,  vt ipfos  dentes.  Ca?teriim  eorum  quae  in  compofitione 
mifcentur,eiufmodi  ponderum  proportioefledebet:Herbarum  quidcm  poft  vftionem  drachme 
xvi :  falis  vcrd  cum  aluminc  vfti  drachmae  xi.  Ante  vero  vftionem  vtnufque  herbe  par  pondus  mi 
fccatunfalautem  quadruplici  aluminis  pondereadmifceatur.  Aliarum  autcmrerum  nihilvra^ 
tur ,  fed  ai ida inijciantur  iuxta  fubfcriptam  apponderationcm.  Coma; origani  drach.  rj ,  piperis 

\Ai|rer  jj.      drach.noucm,pyrcthn  drach.rj,cofti  drach. in,fcminis apii drach.irj,indis illyncx drach.v,mentae 

Ahtcr  iuj.  £YZ(fa  ^ cornu  ccrui aut Caprae  vfti drach.duas: fefeleos,hyflopi,vtriufcp drach.fj.  Si  odora- H 

tum  efle  velis,calia?  aut  amomi  drach.fj,admifceto.  Si  vero  in  Regis  vfum  pr£paraueris,cinnamo 
mi  drachmam  vnam  addito. 

*Ad  Mobtles  Dentes  aliud,cjuo~\tor. 

tAP.fextariu  i.     C  Seminiscallitrichi flibram vnam:}-aluminisfciiTi etrotundi,vtTiufq3quadratem:fpicgnar^ 

*  Lsilner       di  fextantem ,  malabathri  foliorum  vnciam  vnam ,  piperis  albi  vnciam  vnam ,  pyrethri  drach.v, 

eontundito  dt  cribrato  fimul  omnia,  ac  gingiuis  vfque  ad  radices  dentium  admoueto.  C  Ttmo* 
cratn  Denttfricium^ad  Gtngmxs  madore  laxatas,putrefcentes  qi  ac  cruentatat:  Mobtles  Molares,  Concufjos  dentes, 
Oz^n.v;,Putrcfjcliones,Parulid6s,& Omma  Oris  ~\itia,ac  Dentiudolores.  Accipito  herbae  perdiciadis  mo^ 
diumitalicum,alfjminam  habennfalisalbi  tenuisfextariumvnum,mellishexagium.Contundi> 
to  vt  mafla  friabilior  reddatur :  qua  in  ollam  nouam  conieda,ol!am  luto  figulino  obturato:  oper^ 
culum  auiem  adaptetur  circa  medium  perforatum,quov  per  ipfumforame  rudicula  immifla  phar^ 
macum  fuper  prunas  poiitum  agitetur,donec  neq^  fumofum  quippiam ,  neque  vaporofum  effe^ 
ratur.  Deinde  ab  ignc  tollito  SC  refrigerato.Etfumito  ex  hoc  toto  drach.  xiifj ,  piperis  albi  drach. 
quinque,piperis  nigri drach.fex,  pyrethri drachmas  fex,  aluminis fcifll  vfti  &C  vino  auftero  extin 
*Af.drach.ii.  <ftidrach.rj:pumicis, myrrhae,hyflopf,feminis apfj,pulegfj, fingulorum fextantem:mentae,iridis 

illyricae, 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    V.  166 

A  illyrica^vtriufq^drach.uj.Hxcomnia tn  Solc  praeficcata  tundito  cV  cribrato ,  acreliquts  ex  olla  \x 
uigatisadmifceto.  ^iluid.  Pcrdicij  recentis^x.mcllis^  liij,  alummisfciffi  5  uti  ,!indisilliric^  drach. 
iui,piperisalbi5^.5t6,nigri5iii^  •  AJitcrv. 

drach.ii,pulegtjdrach.ii,i'cminisapiidrach.it,hcrbx  iideritidis  drac.m',ialis  foifiiisdrac.  xiiii.Pcr- 
diciam  Sc"  lideritidem  ac  mcl  51  falcm  mifta  vrito:  alumen  vei o  per  fe  vftum  vtno  extinguito  :dcin 
defimulomnibuscontulis  vtitor.  ^iimd.  SalisaiTattcum  mcllecV pcrdicia^ xiiii:aluminis fciffi 
a(TaticVvinoauftcroextincli,iridisilItrica!,vtriufq3  drach.iiii:hclxines,myrrhae,  mentarliccae/in- 
gulorumdrach.iii:pulegii  ficci, pumicis^pyrethri^hylTopiTcminisapii^ingulorumdrach. ii  :folii 
malabathridrach.ftj.piperis albi drach.v,nigri drach.vt.Tufis cV cribratis vtitor.  .silmd.  Salis to  futlittr xu. 
fti  cum  mcllccVperdicia  drach.xiiii ,  pulegit  drach.ii ,  alumints  fiaffi  vfti  3l  vino  aulkroextincli 
drach.iiii,  iridis  illyricae drach.iiii,  pipcris albi  drach.v ,  nigri drach.vi,  pumic  s  drach.ii ,  myrrha: 
drach.t'ii,ment2drach.iii,pyrethridrach.ii,hy(Topidrach.ii,fcminisapii5ii.  Sal  lotus  mcllc  pro>  •KltKZt.^U 
be  fubigitur,trituscj3 in ollam  noua mittttur:deindc etiam perdicia inditur falc vndtqj confpcrfa :  tcrutnc. 
quo  fado,  operculum  ollae  impont'tur,ipfa'que  luto  oblita  tn  clibanum  datur :  indita  torrentur,  cY 
exempta  fimulcum  alijstcruntur:oportetenim  valde  laeuigata  in  vfum  adfumcie.    C  Smegma 
B  Demmm}quo  albt  &  odoratt  rcddumur,<&  ab  erofione  adferuantur.  Nitrt  vnciam  vnam,  tcftae  fepiae  vncia 
vnam ,  myrrhae  vnciam  vnam :  trttis  vtitor.    C  Dentifncmm opttmum.  Aluminis  fcilfi  fcxuncem ,  •  AP.drach.vi. 
maftiches  vnciam  vnam,  comae  rofarum  quadrantem,iridis  trientem.Tritis  vtcre,  inde  qj  aquam  ■  aP. dtach.  iii. 
tepidam  colluendam  prcbe.  *  Atdiach.iiii. 

Dcnttjricmm  Damncrati  mfcriptum. 
Libellus  paruusexrat  Pythict  appellatus.quem  Damocrates  Pythicum  infcripfit,ab  co  quiipfi 
pharmacorum  oridcftinatorumcornpolitiones  tradidit, appcllarioneducla :in  quo  fanelibello 
iuxta  finem  etiam  hafcconfcripta  reperiuntur. 
Si  dentifricrjs  voles  vti  bonis, 

Quae  candidos  cuftodianr,immobiles 
Dentes  qj  rcddant :  oris  3c"  graueolcnttam, 
Laxas  q?  gingiuas  fedent,5<l  comprimant : 
Album  hoc  parabts  optimum  fic  pharmacum. 
Cerui  cape  cornu  fic  quater  vfti  quam  optime, 
Quartam  Iibrae  partem,falis  folam  libram. 
C  In  ^4lio  Exemplari  fic  rcppcri. 

\  1.5.  fu.t.t.4.    Cerufcape  cornu  fic  quater  vfti  quam  optime 
J-b  Libram  mediam,rurfus  falis  vncias  duas, 

Ammoniaci  ficct  nec  amari  hinc  amplius, 
Alicae  cj3,maftiches  chiae  folam  libram : 
Cofti  quadrantem,aut  paululum  quid  ampltus: 
Albi  q3  tunci  tantum,cV albi  mox  piperts 
Vnam  vnciam,malabathri  at  vnctas  duas. 
Contufa,cribrata  omnia  hxc  mortario, 
Vtenda  praebebismodo  quem  dixero. 
Qudd  fi  velis  parare  quando  ad  phlegmonas, 
Et  vtile  gingiuis  crucntts,fauciis, 
Carnem  cj3callofam  fimul  promentibus, 
Aluminis  coniungito  his  fciffi  libram. 

^Aliud  Damocratvs  Denttfrtaum. 
D  Verum  magis  parabile  hoc  fortafTe  erit, 

Et  promptius  facftum,mtnus  nec  commodum, 
Admifta  cV  hoc  quadam  limul  dulccdine. 
Multum  fideritin  viridem  capito  herbulam, 

Magnam  in  nouam  quam  tu  pati  nam  mox  inditam, 
Mifccbis  hordeo  recenti  fed  modico. 
Sic  hordeo  vt  pofito  fequatur  fafciculus 
Herbae,fal  hinc,herba  atcp  iterum,mox  hordeum. 
Fiant  cj3  tam  diu  victffim  haec  omnia, 
Donec  pattnae  omnem  expleris  amplitudinem, 
Vt  mox  fupernum  rurfus  herba  habeat  locum» 
Furno  cj3  mox  calentc,vel  clibano  indita, 
Torrenda  per  noclem  lines,vel  fic  potius 
Vrenda,quo  teri  queant  ita  promptius, 
Cribro  CJ3  mox  fed  anftiore  hinc  excutt. 
Odoris  addes  gratia  his  parum  tamcn 

Albi 


t  AF.  mataba- 
tkrichacli.i. 


t  rff  T//2e 


cod.gr  £.imff- 
Jis  a/hri/co  no 
t.XtH.^lU^het 
het  Tetply^ovt 
i.  f.dfiiment.t. 

iSflll  fccLTpa- 

yovft.  ran<u, 
in  oIIa  exujljf. 


DE    COMPOS.  PHARMAC 

Albi  pipcriSjthuris  cjj  mox  itcm  modicum,  L 
Hinc  iunci  odori  pluSjCyperi  qj  optimx. 
At  omnibus  miftis  probc,£t"  iam  fcpofitis 
Plus  maftichcs  andxchiae  coniunxeris. 
Dabis  fcd  hinc  m  vefpcram  volentibus, 
Mane  CJ3  rurfus  maxime  puris  viris. 
Sed  colluant  a  pharmaco  mox  Bromium 
Lymphis  fociatumjSc  maximc  hoc  in  vefperam, 
Scd  manc  acctum  mulfum  aquofum  pradhterit 
Oris  Icuandis  turpibus  foetonbus, 

C ^iimd uittrelij.  Alumcn  in  tcfta  acrca  aut figulina  vrito,ac vino auftero  extinguito,  eius cjjdo 
drantcm  accipito:  cY  maftichcs  fcxunccm,thuris  vnciam  vnam ,  folrj  malabathri  drach.iirj,  cyperi 
drach.iifj,mi(ccto,ac  vtitor.  ^iiiud cjuo ytor.  Cornu  cerui  vfti  drach.rj,f  marmoris  vnciam  j,  >  ori^ 
gani  drach.quatuor :  vtiton 

Compofitio  Phctrmaci  Dentes praf.ru.tniu. 
C  Tragorigani  5  ii,h  yffopi  5  iiii :  hcrba?  perdicii  |  feu  perdicialis,}-melle  cV  fale  tenui  fubaclaf.et  F 
in  olla  cxufta:  doncc  in  prunas  rcdigatur,quadrantc : pipcris 5  iiii,  tudito  dC cribrato: cY.  poft  vfum 
reponito.Ncq;  dolcbunt  dcntcs,ncq3  findcnturjneq?  parulides  producentur,necp  gingiue  fupcr^ 
fkiacarncrcdundabunt,  ncqsfiuxioneinfcftabuntur.  Habcbisautem  osodorum ,  cVfplendidos 
dcntcs.  Quidam  falfamcnta  in  oila  cxufta  ad pharmacum  addunt,  aut  etiam  cybium : liquis enim 
eor  um  cinere  per  fe  vtatur,dentis  dolorcm  non  percipieu 

GALENI    DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 

MENTORVM     LOCALIVM     S  I  V  E 
SECVNDVM    LOCOS    LIBER  SEXTVS 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Dcclarat  Medicamenta,  quibus  fuccurritur  Arfcdibus,qui  in  Orecontingunr. 

Dc  ^jjccltonibiM  in  Orc,&  de  PharmacU  dd  eaf  commodu.  C \AP.  1. 


SSpHI  Erus  profeclo  fermo  eft,quem  plcriq?  artifices  in  orc  habent,Qudd  no  idem 
*  fit  nccp  timile  a  viua  vocc  difccrc,  cY  ex libro  legcre: at  vcro  induftrii  8c  natu 
ra  prudcntcs  hoics  non  vulgarc  faspe  vtilitatem  confcquunt,fi  in  libros  ipci> 
^jj  dant  no obfcurc  confcriptos.  Itaqj  curn  fcia  non  parua  vxilitatem  ex  hac  tra 
clationc,  primii  quideamicisacfodalibusacccfluraefle ,  qui  vidclicct  ctiam 
per  opcra  cognouerunt,quanta  vim  habeat  ronalis  mcthodus  ad  medicame 
-^V^  |  tor Q  copiam  paranda : dcindc  vcrd  et aliis  fingults,  qui  optimaru  reru  ftudio 
-''^  -'•  '  fc f.uigarc 116 ccflant , rc gratam faccre volcs: ad huitjs opcris explicationem 
progrcffus  fum,no  feftinabundo  8C  copcndiario  doccdi  modo  in  hoc  tnftituto,fcd  prolixo  dC  lon 
giorc,quali  ct  in  fcrmontbus,quos  frequcter  ci  tra  fcriptu  ad  amicos  habeo,  vti  foleo.  Preftat.n.ro- 
nalis  auxilioru  inucntio  expcrimctatrici,  qucmadmodu  ctantc  iam  mihi  in  fermone  dc  fauciatis 
ncruis  dictu  eft,in  cognitione  vniucrfali  facultatis  pharmacoru,quoru  vfus  circa  ftngulas  affecflio 
nes  cdtingit.  In  pharmacis  itaq^  ori  dcftinatis,ob  id  ftomaticis  appellatis,velut  eft  quod  cx  moris  H 
conftat  oibus  notum,  prtmus  medendi  fcopus  eft  cois  omni  um  parti  um  inflammataru :  deinde  co 
fequentcr  al tcr  fcopus  priuatim  cx  ea,qua?  curatur.  Quae  tgitur  lit  aflecftio  inflammatorum.prius 
nolle  oportct,fi  ex  ipfa  indtcationem  quandam  auxiliorum  accipere  velimus.  Predidicimus  aute, 
et  prius  demonftratum  habcmus  inflammationes  ex  calidi  fanguinis  influxu  fieri.  Didicimus  etia 
quod  huncipfum  influxum  in"principio  quidcm  reprimereac  repellereoporteat,praeterquam  fi 
ad  partcm  ahquam  principalem  rccurfurus  fit,atcp  aliud  quoddam  grauius  malum  effeclurus.  Ve 
nim  nuc adeo  nihil  opus  habcmus  eiufmodi  determinationibus : fic nos  enim  vbi  ad  memoriam 
reuocaucrimus,  quomodo  totum  corpus  praeparare  ad  curationem  affecluum  circa  quacuncp  par 
tem  confiftentium  oportcat,ad  inftitutum  progrediemur.  Etenim  venae  (ecRione  vtimur,cV  pur^ 
gatione,cV  clyftcnbus,cV  inedia,vbi  totum  corpus  apparuerit  aut  multitudine  humorum  refcrtu , 
auteorundemmaiitiavitiatum.  Si  verc!  ncutrum  horumadfit,ftatimad  curationem  perlocalia 
remcdia  perueni mus.  Qtiomodo  igitur  inuenire  ipfa oporteat eum ,  qui  oris inflammationes ru 
tccurare  velit.prsefensfermo  ftatim  tedocebit:cVquomodoinuentisconuenientervtioporteatt 
Sodalibus  autcm  m  mcmoriam  reuocaj30,cum  fj  me  fepe  viderint  pharmads  eorum  medicorum, 
qui  me  in  conhlium  aduocarunt,curantem  eas  aff  ecliones,quarum  gratia  vocatus  fui.Impoffibilc 

enim 


A.i.j.f.j.c.i 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VI.  167 

A  cnim  eft  pharmaco  rite  vti  eum,  qui  vim  ipfius  non  nofci  t ,  iuxta  cuius  efficaciam  auxiliatur.  Eo- 
demigitur  modoininflammationibus  inoreconfiftencibus,  communis  fcopusomnium  iplanl 
ii  adfumpfenc  ex  natura  parcicula»  indicacionem ,  repericc  prinuim  quidem  gcnus  pharmacorum 
cjuibus  vti conueniet:Deinde confcqucntcrctiaparticularcs  in  lpfis diticrencias,ii  quidcm  prcco 
gnouerir  fimplicium  pharmacorum  faculcacem,veluc  iam  lape  ett demonltratum.  Gcnus  lguur 
repellcntium pharmacorum  inprincipioinrlammationum,in rcfrigcranuum  materia fitumcft. 
Ha*c  autem  ipfa  ciim  duplicia  exiftant,vc  didicimus,qua"cuncpadftringcndi  naiura  pnedita  funt, 
efficaciorem  vim  habcnt  ad  influxumcitius  rcpcllcndum.  Incltautem  iplisltatim  etiamvisco- 
gendi  cV  denfandi  fuperficiem  corporis.cui  adhibcntur.  Communis  igitur  fcopus  hic cft  prohi^ 
pendi  incipicntes  inflammationes ,  ab  ipiius affectionis  indicatione  inucntus.  Altcr  vcrd  a  parti- 
culxquarcuratur naturaipfi accedit,  ciim fciamus rariorcm chc  acmolliorem  fupcrhciem  tunicae 
orisnon  paulo,cjjeftcutisqua'totumcorpusambir.  Jncftautcm  cValiudquiddam  particuhs  ons , 
atque id  duplcx ,  quod  non  adeft  lpli  cuti.Infuauitatem  enim  mcdicamentorum  qua* adhibcntur 
fenriunc:  cV  duos meatus  fubiacentcs  habent ,  per  quos  in  vcntrcm  cV  pulmoncm  deHucre  quip^ 
piam ex ftomaticis  pharmacis  potcft ,  qualccft cV  quod  per  atramentum  futorium  conftat.Et  fa^ 
B  nc  medicuscjuidam  liueimprudcns,  fiue  inexpertus  facuhatis  pharmacorum ,  vbi  hoc  mifcuitfct 
pharmacoori  deftinato , multo  quidem  fortiusipfum  rcddiderat,  veriim  vchemcnter  ladcns, 
ii  quidem  ad  gulam ,  auc afpera? arteria*  extremum  quidpiam  forte  fuilfct  praeterlapfum : atcp ha*c 
quidem  vt  ftaciin  occurrcntia,per  ipfa  verd  cV  ventrem,  cv  afperam  arteriam,  cV  pulmonem.  Ad- 
eft  autcm  pharmaco  iplicirca  guftum  mfuauitas,  qua*  tum  vfus  tempore  molefta  eft ,  tum  pcr  to^ 
tam  perfeueratdiem,  adco  vtetiamincibis  accipiendis  miucunda  fit.  Huiufmodi  ltaqucfortibus 
8c  quae  venenofam  habent  facultatem  non  conuenit  vci  ad  aftectionum  oris  curationem ,  nifi  ma^ 
gna  necelTuas  vrgeac.  Neque  verd de  inflammarionibus  folum  hunc  fermonc  inrclligerc  opor^ 
terrcum  neqjex  harum  indicacione  ipfum  inuenenmus ,  ied  communem  cflcde  omnibus  oris  af- 
fedionibus  mcelligendum  eft,  vc  qui  mdicatione ex  lpfa  parucula*  natura  habet.  H.s  lgitur con- 
iiderarisab  eo  qui  pharmacum  ex  fucco  mororum  compofuit ,  pnmum  quidem  ipfum  cum  meU 
lecoxit,  quo  repolitum  rn  promptu  haberet  per  totum  annum,  non  lllo  tempore  foliim,  quo  cx- 
prclfofruclu,fucco  vti licet.Melior  enim  foluseftincipicntibus  lnflammationibuSjideoq^me  fae 
peipfoin  huiufmodi  lnflammationibus  vci  vidiftis.  Magisidoncus  autem  eft  pnuaum  cum  mel- 
le apparatus.  Appellaui  autem  magis idoneum,non  fohim  q>  cito  corrumpitur  citra cocturam  cu 
C  mellerepofituSjita  vtfequenti  annitemporceo  vti  non  polfjmus:fedetiam  proptercaq?  vtilicr 
Mt.E4.c1.  eft,adfequentiainflammationisccmpora,  vfqueadperfectacuracionem.  QuemadmodunVenim 
oL7ik  in  principio commoda  fum  pharmaca  id  quod  mfluic  repellenciadic  poft  pnncipium  vfque  ad  fi- 

ncmjpharmacoopuscft  ex  vcrifque  mifto,repcllcnce  videliccc  cV  difcucicnce  facultate  pra*diro :  ac 
primo  quidem  tcmpore  adftringcns  praecellere  oportct,  ad  fine  vero  difcuriens,  lnterpofito  verov 
tempore  aequalesvtrorunque  partesclfe  conuenit. Quandoverd  vclutinduratum  quiddamde 
inflammatione  relinquitur,penitus  non  conucnit  adftnngens  ad  difculTorium  admifcere,fi  quide 
totum corpusfit cuacuatum. Atqui  neque  in  pnncipio  bonum  eft dtfculTorium  adftringcnti  ad^ 
mifcerc  Cxteriim  qui  pharmacum  ex fucco  mororum  compofuit,  parum  ex  croco  cV  myrrha  ci 
commifcuilfe  videtur ,  qudd  communcm  habeant  facultatem  concoctoriam  inflammarionu :  pri- 
uaram  verd  vtrunque,  crocusquidcmquddadftringar,  myrrhaautcm  quddcalfaciacincantiim, 
vt  fufficienter  difcutiat.Peneirat  emm  magis  in  alcum  corporu  myrrha  q;  ctocus,vtpoce  fubftan' 
tiam  tenuiumpartium habes:acquecx hocduplicem  vtilitatem cxhibct,  iimul mtroducens qui> 
dcm  fecum  vires  admiftoru ,  cV  perfanans  vfquc  in  altum  inflamaca.Ec  tamen  adiuuant  fe  mutuo 
crocus  6V  myrrha  in  penetrando  in  profundum,  crocus  quidem  vclut  im  pellens  myrrham :  myr- 
D  rha  verd  velut  dux  praecedens.pedirem  fequcntcmcrocu,  G  lta  diccre  liceat,  deducens.Queadmo- 
dumenimcrocus  obadftringcndi vim,minushabetfubftantiam  tcnuium  partiumq;  myrrha, 
ficmyrrhafubftantia  tenuiorum  parcium  pra'dita,citiusquidcm  vimfuain  alcum  cranlmittit:ci' 
tius  autem  etiaad  cutem  recurrit,fimul  fecu  eftercns  ea  qua;  in  profundo  func  accenuaca.  Hanc  ig> 
turrecurfuseius  velocitacemimpediunc  adfcringentiumifturae:noncnim  hocfolusfaciccrocus. 

Eft  uaque  in  pharmaco  ftomacico  ex  moris appcllaro,  cum  mororum  fuccus  qui  non  modicam 
habct  adftringencem  qualicacem  cV faculcacem,cum  alia  quaedam  eciam  admifccncur,vbi  quisfor- 
,  te  pharmacum  reddere  vehcHajcigitur  adftringcntia  deducuntur  quidcm  per  myrrham,  qux  vi 
aiTim  ab  illis  compelhtur ,  atque  ita  fe  mutuo  adiuuant ,  qud  vis  ipforum  amplius  progrcdiatur. 
Vidiftis  autcm  fepe  me  ad  pharnucum  ex  moris  m  principio  quidem  rhois  fuccu ,  au  t  vua*  acer- 
bx  fuccum,quem  priuatim  omphacium  appellant,  admifcere.  Si  vcrd  harc  non  adfint,  Hore  rofa^ 
rum,aut  ipfas  rofas  ficcas,  balauftium,  cytinos,  cV  malicorium  aridu,  cV  gallam  omphacitin  appcl^ 
lataramplius  autem  5C  pini corticc,  item  que  thuris,  &  tum  hypociftidis ,  tum  lencifa  fuccu :  cV  vt 
compendio  dicam,  omnia  adftnngencia ,  praecer  ea  qua?  corrum  pcnccm  habenc  faculcacem,  quam 
venenofam  vocanc ,  cV  lechalium  fpecies  quxdam  exiftic  Didiciltis  cnim  quddnonomne  lcthalc 
ftatim  eriameft  venenofum»  Quemadmodu  auceminpnncipio  inflammacionis  harumrerum 

miftura 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


miftura  fortius  efficir  mcdicamcntum  ftomaticum,fic  cum  rcftitcrit  quod  influi  t ,  nullo  ciufmodi  E. 
opushabct  folo:funicitcnim  tuncidpharmacum  quod  crocum  cVmyrrhamaifumplitadinrlam 
mationem  concoqucndam.Nam  vbi  iam  fuerit  concocta;addimus  etia  aliquid  ex  dilculforns,vc^ 
lut  faepe  vidiihs  mc  miiccrc  fpumam  nitrfcV  ahqh  lpfum  nitrum ,  quod  tcnuium  partium  cxiftit, 
cx  iam  ab  omnibus  Bercnicium  appellatur:  vltra  hocct  fulfur  viuum  vocatum,  aliqh  etiam  fapa, 
origanoqhq3incoclo,intcrdumctjamhyiropOjautahoquopiaiimili,pulegio  videlicetjthymbra, 
thymo,  calamintha  hortenlj  ac  agrefti.  Hoc  lgitur  modo  quis  rerftc  vtetur  pharmaco  cx  moris ,  ii 
iuxtaindicationum  vniuerialiumquantitatem  ipliusvfumpermutct.Quoufqjcnim  quicquam 
inriuit,id  ipfum  repellcre  conuenit:  vbi  verd  reftiterir,conco<ftoria  aftcrre,et  deinde  conlcqucntcr 
difcuilona.Manifeltuin  enim,qudd  pcr  huius  methodi  vfum,nemo  qui  limplicium  pharmacoru 
tacultatein  nouit,vncp auxihorum  mopia laborabit,  liue  per  montes  vcnctur ,  fiuc quid  opcretur 
iti  agro,fiue  111  pcrcgi  uutione  qhcp  prarparatis  careat  mcdicamctis,  velut  Erafil  tratus  fcripfit,  qui 
fe  lpfumcurauit  adrubiiuccum  progrefTus,cum  in  illo  loco  Andronius  paftillusprafens  non 
cllet.Ciim  cnim  fciret  paftillum  Andronium  in  adftringendo  curandidominium  habere ,  matc- 
nam  adftringentem  perquil  iuir,non  velut  Serapion  bC  Menodotus  aiunt ,  cmpirica  tralitionc  ad 
fimile  vfus.luxtahanc.n.vobis  demonftrauiplurimam  diffimilitudincm  fucci  rubiad  paftillum  p 
Andronium  cllc,paucillimam  vcrd  fimihtudincm  uixta  vnum  folum ,  vim  videhcetaditringcn' 
di.  Veriim  qui  gcncralcm  facultatcm,quam  vniuerfalcm  vocant,nouit,in  quacunq,  materiacam 
reppereritjConfidcnter  ca  vtetur.Huiufmodi  aut  materierum  ingens  eft  accruus,quibus  omnibus 
vu  licct,  ita  vt  foltim  fugiamus  qu£  vim  quandam  iniucundam  aut  venenofam  haben t.  Sic igitur 
etia  cgo  pharmacum  cx  iucco  nucum  vindium  prarparaui,nullo  doclore  vfus,  neqj aliquod  prae^ 
icnptumfecutus.  Cuius  vim  expertus  fummultiimaliorum  ftomaticorumfacultatcmexceden- 
tem:alia  autem  dico,id  quod  ex  moris  conftat:cV  id  quod  cx  fuccorubi  mororum  prarparatur,  ita 
enim  r ubi  frudum  appellant :  cV  tcrti um  quod  ex  mu  fto :  cV  quartum  quod  ex  punicorum  fucco : 
cV  quintum  ld  quod  pcr  adltringcntia  mala  componitur ,  ex  quorum  numero  optima  luntcydo^ 
nia 6C  ltruthia appcllata,Sc  poft  harc ad  prafentem  vfum  qua*  ceftiana a  Romanis  appcllanu  Ca> 
terum  compofita  ex  multis  talibus  funt  qux  cx  frucftibus  praparantur. 

De  Stonuitico  Medicamcnto  ex  Nucibns. 
Egoautcmqh  primiim  cx  Alexadriain  patriammearedrj,agrum  perrranfiui,cVinucniquen- 
dam  hortulanum  ab  vuacVronlillisac  gladibusfcre  fufiocatum: vtebaf aiitcolIutioncaquemuU 
{x rohs  in  ipfa mcocftis.  Cum igitur  vidilfcm frudum nucum  in  vigoreeffe , iuffi detractum  ab G 
cis  cxtcrnum  corticem,quo  ctiam  tincftorcs  vidcram  vtentes,ftatim  rn  mortario  contundi,  5C  fuc- 
cum  cius  pcr  hutcum  cxcolari,  non  dum  fcies  quo  modo  iuxta  crafTitiem  aut  tenuitatcm  haberet. 
Cum  vcro  repperifTem  aq uofum  cVcompage  tenuem,gargarifTarecum  iuffi  ipfum  hortulanum» 
Poftqj  verd  val\le  tenuis  appaicbat^pracoxi :  cV  mel  commcnfurate,velut  in  eo  quod  ex  moris  fit, 
fieri  iciebam,admh.:Li:atq3  vbi  iam  adcompagem  mellis  redactuin  effet,hortulano  vtendum  rcli^ 
qui.Porrdcum  vidercm  cclcrrimam  viihtatcm ipfi  indeoboriri,  preftabilc  ratusfum  inmultis 
cxpcrin  :atqj  cx  hoc  lurHcicntc  expcrimeto  acccpto  dc  facultatc  cius  pharmaci,  fcmper  ipio  vtor, 
vclutnolfry  Mcntditaque  mirandum nullum  exprioribus  mcdicisaliquid  dchoc  pharmaco 
mente  concepille, vt  tum  parabili  tum  gcnerofo  hoc  fucco  vterentur ,  maximc  ciim  vidcrint quo 
modo  etiam  manus  mhciantur  corum,  qui  viridcs  nuces  decorticant.  Ex  his  enim  apparct  qualis 
lit  carum  luccus,cV  Q;  a'grc  elui  poiTit  ipfarum  adftringendi  vis,adeo  vt  ncq^  pcr  fortilfima  extcr^ 
fonacluiqueat.  Ampliusautcm  adhucmiratusfum  demedicis,  cpnoncogitauerint  fortemelTe 
ipfarum  vim ,  ctim  ctiam  tinclores  videant  ciufmodi  nucum  corticibus  vti.Nifi enim  m  pi  ofun^ 
dum  manuum  dcfcenderct ,  SC  nili  per  omnem  fubftantiam  lanarum  penctraret ,  non certe  ajgre 
eluibihs  elfet:cum  verddefccndat,indicat  plane  fubftantiam  (ucci  tenuium  partium  cfTe.Rationi  H 
autem confentancum  cii  adftringendi  vim  maxime  proficere ,  vbi  in  eiufmodi  fubftantia  conti- 
ncatur : etenim  qux  ex  adftringentibus  crafTas  partes  habent,  per  adftritftione  cogunt  5C  conden 
fant  fuperficiem  corporum  quibus  adhibentur,6V  a"  progreffu  in  altu  ipforum  corporum  fefe  inv 
pcdiunt:quibus  enim  etiaahas  ob  fubftantiatcraffitudinem  impofTibile  erat  progredi  in  altum , 
his  iane  amplius  impoffibile  fuerit  denfato  corpore  iuuare  id  quod  totum  eft  inHammatum.Opti 
mum  ltaqueetTenucumTuccumperfuafus,  vtquietiamcoclumcummelleguftarimnihilinfua'  ^.l.j.  £9. 
ue  habentem,eum  inquatuorpartesdiuido:cVadprimamftatim  aliquidexadftringentibusinfj  foLtjj.c 
cio,adiecundam  excroco  cV  myrrha ,  ad  tertiam  fulfuris quiddam  acnitri  addo:quartamverd 
folam  fynceram  feruo,  pueris  vnlem  futuram ob dulcorem , immo etiam  viris ob  delicias  mente 
fracns,ec  muherculis,  Ego  quidem  igitur  a  ratione  inducftus  inueni,quemadmodum  neruorum 
fauciatorum  curationem,ita  etiam  hoc  pharmacum,quod  omnibus  pr^ftat.  Eft  equidem  id  quod 
ex  rubi  moris  conliat,  fortius  eo  quod  ex  moris  fit :  quemadmodum  hoc  eo,  quod  ex  mufto  para- 
tur:Omnibus  autem  hisprxfiat  idquodex  nucumfucco  inuenimus ,  in  principfjs  quidem  in* 
flammauonum  cum  his  qug  fortiter  adftringunt  confeclumrin  vigore  verd  croco  SC  myrrha  ad^ 
ditis.quanquametiam  folum  aliquando  moderatas  inHammationes  fanare  queat.Quando  ve- 


SECVNDVM   LOCOS    L  I  B.  VI. 


16S 


A rd  humorcm qui  inflammationem produxit  impaclum  digercre  acdifcutcrc  oportet,cumacriu 
miftura  commodum  exiftit.  Vcrum  dixeritfortaffis  quifpiammihicxmcdicis  paupcrioribus, 
fc  amplecfti  quidem  ipfuimncdicamentum,fivnampyxidcm  cxplcriiubeam  hocpharmacofo 
mclpra*parato:Mcautcm  pracipere,aut  ftatim  aprincipioquatuor  facere  compolitioncsraut 
vnam  ex  melle  cV  fucco  compofitam  rcponcrc ,  atque  vfu  cxpctente  ei  admifccrc ,  vfquc  quo  qui- 
dem  influxerit  quippiaminriammatis,eaquaf  vchemcntcr  adftiingunt:pcftquam  autcmquie- 
uerit  fluxus ,  concoquentia:  vbi  vcrd  euacuationem  poftulaucrint  ca  qua  influxcrunt,  difcutien^ 
tia:  Opcrofum  autem  hoccflc  S£  difficile  iis  qui  domi  no  habent  fuppcllcdilcm  omnium  fimpli» 
cium  pharmacorum :  Immo  neqj  ad  pcrcgrinationcs  mc  commodani  confcclioncm  cxponcrc,in 
quibus  impoffibilc  fit quatuor  vniufcuiufcp  mcdicamcnti  difiercntias  circunfcrrc.  Ob  id  igitur 
excogitata  funt,tum  mihi,tum  alrjs ctiam  prioribus  medicis ,  pharmaca  medias  facultatcs  haben- 
tia,cV  ad  pcrcgrinationes  idonea  futura,6V  pauperculis  mcdicis  vtilia.  Qiie  vcrd  hxc  ipfa  (int,pau 
lo  pdft  referam.Nuncautcm  paupcrum  medicorum  fermoni  rcfponderc  volo.  Qucmadmodum 
cnim  ipfi  cxilcm  apparatum  laudant,Iic  oportct  ctiam  diuitibus  permittere,  vt  confcdioncs  phar 
macorum  pro  opulcntiae  fuar  dignitatccomparcnt.  Satis  cnim  fcio  ctiam  ipfc ,  non  folum  multos 

B  paupercs  efle  medicos,fcd  cV  qui  ab  ipfis  curantur :  quibus  fatis  cft  vbi  aegrotent,  alicam  cum  aqua 
mulfaaccipere,cVmundum  pancm  habere,aut  aliquam  farinam  vtilcm  adcataplafma.  Vcrum  cu 
qui  curandi  tradationem  fcnbit,  omnis  materia!  mcminifle  operaeprctium  cft,  qud  tum  diuitibus 
copia  fit  ipfis  artificiofc  vtendi ,  tum  pauperibus  clecfito  fit  illarum  rantum ,  quibus  vnufquifque 
pro  opportunitatcabundet. 

De  Mcdiorum  Phdrmdcorum  Compofitione. 
Dicamus igitur  iam  aliquid dc  compofitionc  mediorum  pharmacorum ,  initio  ab  eo  quod  cx 
moris  conftat  iumpto.  Commune  cft autcm  omnibus mcdiis, vt congrucs modus  mcllis ad  fuc- 
cumipfum  decernatur.Inuenitur  autcm  hicmoduspcr  experientiam.  Vbicnim  fuccumipfum 
cum  mclle  mifcueris  ac  guftaueris,fi  quidem  apparuerit  moderatc  haberc,  rurfus  fimilitcr  ipfa  mi 
fcebis: fi  verd deficere  quid  vidcbitur , addes.  Velut exempli  gratia , in mororum  fucco  fi  quinta 
pars  mellis  addatur,  medium  fuerit  tempcramentum,  vt  hoc  modococlum  pharmacum  plurimis 
valde  placeat:  hanc  mifturam  pauci  reprchcndant,alrj  quidem  vclutdulciorem,  alrj  verd  vt  au 
fteriorem.Quemadmodum  cnimaliqui  aquammulfamdilutiorem,aIiquidulciorcm, libenrius 
bibunt:ficetiam  his  pharmacisvtriquedelcclantur  iuxtapropriamnaruram.Quandoigiturali- 

C  quis  pharmacu  fibi  praparari  poftularit,  fcmpcr  vtique  vidiftis  meciqui  dulcioribus  delcdatur , 
plus  mellis  iniicere,  qui  vcrd  contrariis  minus.  In  pharmacis  igitur  quae  dcglutiuntur ,  maxime 
coniedare  oportctnaturam  corum quiipfafument:quodenimcumolcftiaautiniucundc  acce- 
ptum  eft ,  ftomachum  fubuertit :  In  pharmacis  autem  ftomaticiseiufmodi  diligcntiam  aliquando 
contemnerelicet.  Aledium  itaqj  tcmperamentum,vclutdixi,fucci ad  mel,quintuplu  habeatmul 
titudinefuccum.Auditoautemme,diligentcranimaducrtcns  quibus  vtorvcrbis  infymmetria 
feu  commenfuratione  medicamentorum,qucinuicem  mifccntur.  lam  etenim  prccepi  quintuplu 
efle  dcbere  multitudine  ipfum  fuccum  ad  mcl,  quod  nihil  diff  ert  ab  co  fi  dicam  mole  quintuplum 
cfleipfumoportere:  vtrouis  enimmododicatur,menfurare  oportctpharmaca  pcrmifccnda.At 
verd  fi  pondere  iubeam  quintuplum  cfle  hoc  pharmacum ,  per  lancc  vtique  faccrc  oporteat  fym- 
mctriam  grauitatis ipforum.  Cateriim  ad  permiftioncm  fucci  ad  mcl,  non cft  ncccfTarium  hemi- 
na?,aut  cyathi  meminific,fed  fufficit  dicerc,  quintuplum  efle  oportcrc  fuccum ,  mcllis  rcfpcclu.Si 
verd  quid  aliud  his  admifccndum  lit  ex  dicus  paulo  ante,  neceuarium  cft  diccre,quota  quantitatis 
mole  ipfis  exiftcntibus ,  quantu  addcndum  lit lllorum  in  Iancc appcnforum.  Vclut  in  ipfo  adco 
pharmaco  ex  moris ,  in  Hera  Cappadocis  mcdicamentario  libro ,  mcllis  quidem  conijcitur  libra 

D  vna,fucci  autem  mororum  libra  fcx :  admifcet  autem  ipl  is  croci  drach  mam  vnam,myrrh  c  duplu : 
par  etiam  croci pondus conijcit cx  fucco vuae acerba,qui omphacium  appellatur,atquc  cius dimi 
dium  ex  aluminc  fciflo. Mihi  vcrd  placct  quintuplum  fuccum  ad  mcl  conijccre : par autc  pondus 
croci  6V  myrrha?,vtriufq3  drachmam  vna  cV  dimidiam,ita  vt  cx  vtnfquc  trcs  drachma  conflcntur. 
Qudd  li  quis  omphacium  addat,cV  vini  aufteri  ltem  heminam  vnam,  velut  Hcra  vidctur,recte  fa 
ne drachma vnam omphacii addct.  Si  verd  citra  vinum  pnvparctur ,  multo  plus dc  ipfo conrjce- 
rc  conuenit:  fi  quidc  medium  tcmperamcnto  pharmacu  cfficere  vclis ,  vndam  vna:  li  vcrd  auftc- 
rius,vt  in  principiis  conucniat,nihil  peccaris  li  omnino  duas  aut  trcs  admifcucris.  Quod  fi  non  fit 
omphacium ,  pro ipfo  rhois  fuccum  iniice: cV  fi  volueris  par  pondus  vtriufquc indcre ,  ncquc  fic 
quicquam deliqucris.  Heras tamen in  fymmetria huius  pharmaci  etiam  hoc adfcripl lt , hoc mo- 
do:Quidam  autcm  cV  hcminam  vnam  dulcis  vini.Muftum  cum  vellcindicarcpalam  cft:  pradi- 
xit  enim  vini  auftcri  maris  cxpertishcminam  vnam.Mihi  vcrd  non  placet,  fufhcienrc  mcllc  iam 
coniec1o,vna  cum  hoc  qudd  et  hcminam  auftcri  vini  addidit,rurfus  aliam  mifccri  vini  hcminam : 
reddeturcnim  valdc  vinofummedicamcntum.  Coquuntautcm  hocexmoris  medicamentum, 
aliqui  quidem  a  pnncipio  mifcenrcs  fuccum  mororum,  aliqui  verd  modicc  pracoquentcs.Hcras 
autem  vidctur  vellc  fuccum  folum  diutius  coquendum  elTc.  Scripfit  igitur  hoc  modo,  Succi  mo- 

rorum 


DE    COMPOS.  PHARMAC 

rorumlicminasfcxadftngmcntitiamcrafTitudincmcoquitordeindc  tnta  admifceto,crocidrach 
mam  vnam,Cx  rcliqua  vidclicct  iam  dida.Quin  cVego  cenfeo  fuccum  ipfum  folum  per  fe  prseco- 
quendum  clfc ,  dcinde  vero  adrjciendum  mehatqj  vbi  iam  cacabum  ab  igne  auferre  velis ,  reliqua 
admifceda cffe : vcriim  Hcras  videtur fi  mul  cum  mclle etiam  alia admifceri  iubcre.Et  vinum  qui- 
dcm  rationabilitcr  quis  tunc  admifcuerit,myrrham  verd  cV  crocum  melius  eft  in  hne  coclure  inrj 
cere,  coufque  faltem  cum  alrjs  coquendo,aut  olla  in  terram  pofita  moucndo,  doncc  omnia  probe 
vniantur:  Ampliorautem  cocluraipforumdeftruitfacultatemaromaticorummedicamctorum. 
Spuma argenti cquidem,cV  pIumbago,atqj  alia  multa  mctallica  per  co&uram  mcliora  fiunt, Cro 
cus  autem  cV  myrrha  multa  6,3 alia  aromata  in  decoquendo  vires  amittunt.  Jtaqj  medii  facultate 
.  pharmaci  2c  fy  inmctria  cV  codura,  moderatis  inHammationibus  congrua ,  amplius  qj  in  maioru 
vigorc, atq3 infupcr  in  principijs  cV  augmentis  corundem  conucnicns ,  iam  rclata  elt.  Carterum 
ad  mduratas  inflammationcs,  cum  iam  prarterierit  vigor,  cV  nihil  amplius  influxerit ,  vcnerit  au- 
tcm  tempusdifcutiendi,admifccre  conuenitadftomaticum  pharmacumaliquadifculforiorum: 
Taliaautcmfuntfpumanitri,cxipfumnitrum  mollc^aliaeqj  petraefios,cVfuIfur  viuum.  Sufficit 
porro  ad  prxdicftam  medrj  pharmaci  commenfurationem admifceri ,  nitri  quidem  vnciam  dimi- 
f  aP.  3  xviij,^-  diam,fulfuris  autcm  |  vncias  duas.}-Qu6d  fi  ncq3  fic  pra-paratum  habcas  ipfum,ncq3  prarfto  fit  ti-  F 
dict jij,  velu-  bj  nitrum,aut  fulfur,autafi^petrx  flos:origanumin  fapa,quam  alrj  fireon,noftri  omncshcpfcma 
!ntup^cs.V  U  vocantjferuefjcito,  ftomaticum  qjpharmacum  addito,  ac  gargariffare  iubeto.  Si  vcro  ncque fapa 
adlit,inaquu  mulfioriganumcoquito.Nihilautcmrcfert  etiam,fihyflopumconijciaspro  origa- 
no,aut  pulcgium,aut  thymum,aut  thymbram,  aut  calaminthcn,  aut  mintham  odoram  quam  ve- 
* AP. toaaoj i.  tercshcdyolmon  appcllant.  Atvcroin  vigore  inHammationum,nonfohim  nihilexeiufmodt 
m  ulu-         pharmacisadhibcreoportetjfedetiam  contrarium  totum:atcprar6quidcmftomaticismcdicamc 
tis  vti,collutionibus  autem  *bi  gargarifmis  mitigatoriis concoquere  lnflammationcm : cuius gene 
ris  eft,Deccxftum  pinguium  caricarum,  cV  olcum  lentifcinum  in  duplo  vafe  tcpcfactum.  Qiiin  cV 
ipfum  ftomaticum  pharmacum  in  vigoribus  gargariffare conucnit ,  aqua  mulfa  dilutiorc pcrmi- 
1  tum,aut  calida  fipa :  qua?  fi  non  adfint,aqua  calida.Prarualcre  cnim  oportet  tunc  mitigatorium  ct 
concodorium  duclum,vclut  m  dcclinationibus  difcufforium,qui  ex  fortioribus  conltat  medica- 
mcntis.Porro  mcum  pharmacum  exfucco  nucum  omnium  aliorumcflcfortiffnnum  opereex- 
perti  cftis  :ad  vos  enimfodalesloquor,in  quorum  gratiam  maxime  ad  hac  tradationem  progrcf- 
iusfum.Quod  vcioctiam  omnium  viliffimum cV parabiliffimum iir, ncmo ignorat:proiiciunt 
enim  hortulani  viridium  nucum  corticcs ,  vbi  ipfas decorticarunt ,  vt  vcl maximos  corbcs  nobis  3 
explcrc  liceat  gratis.  Mel  igitur  folum,vt  paupenbus  medicis  (nam  bC  illis  oportct  nos  ca  quar  nar 
ramus communicarc)dchcit,cum  cius  fucrit pcnuria,nihil  vcro  aliud,nifi  quis  vltro adco aliud  ve 
lit.Sacpe cnim  hoc  modo  confcclum  pharmacum  nihilo  detcrius apparuit eo,quod  ex moris  con 
ffatjin  quod  tum  crocum,  tum  myrrham,indebamus.  Quin etiam  f i  alumcn  ipti  addcre  vclimus , 
non  eft  nccclle  fciflum  inrjccrc. Sufficientcrenim  adftringit  ctiam  Iiquidum ,  quod  aliqui  phori- 
nion  appellant,quod  vilis  prartij  cV  maxime  parabilc  in  omnibus  re^ionibus  cxiftit :  tenuitate  ta- 
mcn  partium  a  fcillo  defkit,cV  ob  id  ctiam  minus  efhcaxcft.  At  vcro  fi  hortulanus  aliquis  aut ru- 
ralis  hoc  pharmacum  libi  prcparare  velit,habuerit  gratis  quos  conrjciat  Cytinos  aridos  contufos 
cVcribratos:nominantur  autemfic  primogcnitapunica.Quotemporc  enimarborflorcrcdefi- 
nit,fru<ftus  ipfius  apparct  figuratusinfpccicm  punici  mali:qucm  ablatum  cV  rcGccatum  adfcrua- 
rc licet  ad  tcmpus fruclus nucum.In  hne enim  vcris cytini  gencrantur : definente autcm  ceftate ad 
pcrfeclionem  veniunt  nuccs.  Qiiin  cV  in  tcrram  dccidunt  multi  cy  tini,aut  a  veto  decufTi,  aut  alio 
quopiam  modo :  quoscollecios  liccare  licet:  vt  ncq^  hac  partecgenos  medicos  quicquam  impen- 
dcre  opus  lit.Noftis  autem  acidorum  tX  acerborum  punicorum  (quorum  frudus  parum  abcft  vt 
efitari  nequcat)cytinos  mcliores  effe:  quare  etiam  fi  ex  arboribus,eos  auellas,aut  ncmo  penitus  te  H 
prohibebit ,  aut certe  vilifTimum  pretium  fibi  dari  pro  cis  poftulabit.  Cactcrum  Balauftium  ap- 
pellatum  pcnitus  cibis  non  conuenit : cV  fi  quis  colligere id  velit ,  quemadmodum  origanum ,  cV 
thymbram,ac  thymum,atq3  alia  huiufmodi,gratis  liccbit.  Itaq)  fi  balauftium  velit  quis  crudum  tu 
fumaccribratum  iniicere  iuxtaproportionemquaanteadixi,pari  omphaciopondcre,vtilephar 
macum  efficiet.  At  vero  cV  cortices  punicorum  malorum,  valde  parabiles  res  funt,  adftringendi 
vim  fufficientiffimam  habentes,&l  qui  ad  praedida  ftatim  in  principio  coniici  queant.Optimum 
autem  pharmacum  rcddetur,  fi  iuxta  id  tempus  quo  punica non dum perfctfte  matura  funt ,  non 
tamen  longe  a  perfeclione  abfunt,eos  cortices  detrados  conieceris,atq3  id  ftatimin  principio  co- 
dur£  fucci.Oportet  autem  prius in  mortario  tundere,quo  ipforum  vis  vniuerfa  citius in  medica- 
mentum  quod  paras  diffundatur. 

De  Confefhone  Plwmaciex  Mcths pumcvs ,&  Malvs,^4lijs  j;Jlomatict!. 
Cum  vero  tres  fint  punicorum  malorum  dif}erentiae:aliqua  enim  ipforum  funt  auftera,aliqua 
vero  dulcia,cV  quxdam  acida :  fi  quidem  fola  auftera  imicias,  magis  adftringens  pharmacum  red- 
dciurSi  vero  dulcia,  fuauius :  quemadmodnm  fane  fortius  fiet,  fi  acida  tantum  indas.  Ego  autem 
confueuipar  pondus  vniufcuiufcp  generisadmifcere.NamcVahasipfa  fola  matura  punica  mala 

iniegra 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VI.  169 

A  integra  vnacum  corticibus  tundo,deindc  fuccum  cxprimo.accu  mcIIecoquo:cVnon  folu  ftoma 
ticum  pharmacum  ori  comodum  habeo ,  fcd  cV  ad  multa  aha  vt.lc,  veluti  rurfus  diccf.  Atq;  h  t  hic 
fuccus  ad  omnia  prccftantior  ex  tribus  punicorum  ipeciebus,  aut  genenbus , aut  dirrcrentns ,  aut 
quomodoainq;quis  appcllarc  veht.Mifccmus  autem  cV  ruborum  fructus.quos  aliqui  quidem  a 
planta denominant.batina.hcc eft  rubma appellanres:a!iqui  aucc  compofita  appcllanone  mora 
appcllant.apponcntcs  que  a  rubis  prcducuntur.Ex  quibus  fanc  fuccus  iimiiicer  fucco  mororum 
prarparatus,  mclius  lllo  pharmacum  reddicur :  fed  minus  vahdum  eo ,  quod ex  nucu  fucco  paraf. 

Quin  cV  malorum  cotoneorum.cV  pyroru  fylueftrium ,  ac  mcfpiloru  fuccus  ftmiliter  pra-para- 
tus.fromacicum  pharmacum  efiicitur.dcuorari  q;  aprum,cum  hoc  quod  ex  nucibus  coitat,deuo- 
rarc  nonlicear:quanc£.n.noxium  noniit,velutatramentum  futonu,  tamcnftomachononcftco 
modum.Manifcftum  verd  quod  cV  cx  punicis  conftans  pharmacum,  aptum  cfc  fraao  cV  cibos  fa 
ftidienti  ftomacho:dcncit  camen  ab  co  quod  cx  mahsconftat.Innocuuseft  ctiam  rubi  mororum 
fuccus  deuorarus,vclut  etiam  ipforum  mororum :  fed  fuccus  rubi  mororum  habct  qirid  quod  fto 
machum  corrcborat.quod  ipinm  mororum  fuccus non  habct.  Pcrrd  mel  his  ommbus  luccisno 
eadem  proporuoneinrjcuur.Plunmo.n.nucumfuccusopus  habct,  cV  pofteurubi  mororu:mo- 

B  clico  aut  malorurn.cV  punicorum.Sc  pyrorum  fylucftrium :  medius  autc  lntcr  hos  efl  mefpilorum 
fuccus.  At  vero  cV  ex  corms  ac  brabylis  cV  prunis  apud  nos appcllatis.preparantur  apud  nos  fto 
maticapharmaca  ccdemmodoqucm  m  pnncipiodemoris  rccenfui.in  quorum  omnium  confe 
clione  rationcm  quandam  communcm  rcteram  hac.  Si  quidcm  craiTus  apparucnt  fuccus ,  ftatim 
mcl  admtfcere  oportet : ii  vero  liquidior fit  fuccus  pra?coquatur.  Sufcipit  aute  pyrorum  ac  malo- 
rum fuccus , amplius vcro euam  plurimcrum fruduum, parcm  Gbi lpfis mcfuram mellis: fuccus 
verd  eorum  quac  multum  acerba  funt,velut  eft  corni  fructusaliqh*  duplum ,  ahquando  triplum , 
«  mellisadfumit.Ommaigiturha?ccitranoxamdcuorantur:li  veroatramcntum  futonum  admi- 
fturn  fir,non  valdedeglutire  oportctcofectum  pharmacum ,  praererqj  fi luxta  ftomachuautaluu 
vlcerofam  afFectionem  ftcn  fufpicemur.  Quin  5:  li  m  ipfo  ore  maligna  vlcera fiant .  preftant  cx 
atramcntofutorio  mcdicameta.Sufriatautemdrachmaad  prxdiciam  compofuioncmadmifta, 
in qua vnam  melhs  libram coniici  eft relatum : fed  cV  plus quandoq: rede lnijorur  ad  vlccra  pu^ 
tretacTa.  Singula  porro  qux  dixi  intjcerc licct  aliquando  cV  mufto vuarum  aufterarii.  quas  Ami 
nxasappellant.  Pra-ftatautem  vlumum  muftum  rn  huncvfum:quodenim  lnpnncipio  Quii  li> 
quidiuseft.cVaquolius.  Inijcienda verofuntexpra'dichspharmacisacerbiora,qucmadmoduni 

C  fatpe  vid;fits  me  3Ut  punica  mala.aut  balaultium,aut  cytinos,aut  xgvptia?  fpinat  fructum.  au t  cor 
na,autaliudquidcxhuiufcemodiadftringcnnbus.admifcerc;Maximc  veroaprus  cft  rhus,  fiue 
mafculino.liuemuIicbrigencre,ipfum  vc:isnominare.Eftautcmdup!ex:alter  obfonrjsinfpcrgi 
tur,ftomacho  comodus:aher  a  tinctoribuscoriorum  cxpetitur.  Vtercp  vero  mufto  mcoctus  fto- 
maticum cfncit  mcdicamentum,  cui admifcci e licct ctiam  aha iux:a eadem  proportioncm ,  vclut 
in  eo  quod ex  moris  conftat relatum eft.  At vero cura mclhs  mifruram.muftu  folu  per  fc in  mel- 
liscompagcm  redactum.exemptisctiamqucahasindutur.bonumfitpharmacum  in  pnnc:p:p, 
augmentis,cx vigoribus:addcchnationesau:em, ii  taedas  addidenspingues:autcriam in tcnuia 
fruitula  contufas  cV fraaaseafdem  vna  cum  rhoe  in  mufrum  coiecens ,  deinde q; lnterpcfita  vna 
diecoxcris,  donccfuam  ipforum  quahtatcm  mipfum  mufcum  tranfmittant.Tunc  cnim  tardas 
quidem  eximcre  ac  proijcere  oportet :  muftum  vero  vfcp  ad  aptam  copagem  coqucrc,  quo  vide^ 
hcet illiniricommode  pcfTit.  Quecunq: autcm  pnusex adftrmgcntibus  mijci  dixi  in  ld  quod  cx 
nucibus  prxparatur  mcdicamentum.ca  omnia  ctiam  accipienda  funt rectc m  muftu addi.  Qudd 
fi  vero  pretiofius  efficere  pharmacum  velis,inijcics  etiam  cal  12  corucc ,  aut  nardum  lndicam ,  auc 
malabathrifohum^queenim  vt  pauperibus, l:cet;a  diuitibus  nos  pharmaca icribereoportet. 

D Eadem  euam  pra?dicus  ftomaticis  pharmacis  mifcctur. SufTicit autem drachma  vna  lingulorum 
ex his  tnbus  ad  tantam  medicamcnti  fymmetnam  accommenfurationem,  luxta quam  hbra  toA> 
lis  vna  conijcitur.Nihil  vero  la:feris,fi  ad  lingulas  drachmas  adhuc  dimidiam  apponas .  vt  m  totu 
quatuor  drachma: cV  dimidia  hant.  Ca-tcrum  ad  mduratas  lnrlammationesconijciutur qucege^ 
nerofius difcuterepoifunt,tula  videlicet  cV  cnbrata.Tempus  autem  mdendi  lpfa  ncn  cft  pnnci- 
pium;fed  vbi  prope  perfectc  cocrum  fuent  pharmacum.aut  etiam  pcnitus  cocm ,  olia  lam  tn  tcr- 
ramdepofita.Sutautcm hac, coitus,amomum,cV  quod macerappcllacur:nominaci:raucemfic 
cortex quidam  aromaticus qui  cx  India  arTcrtur,multum  calcfaciens  cV  acllnngenr».  Qjiu  cV  cy* 
renaicus fuccusad difcutiendas  mduratas  mriammationes  aptus  eft ,  qucmadmodum  ctiam  me- 
dicus.aut aliquis corum  qui  poftea celcbrcs facti  iunt.  Pauperibus  porro  pro  fumptuolis  d  Ccviio 
rijs  pharmacis,aut dictamnum.aur  acorum,aut  meon,aut  pyrcthrum ,  aut  cardamomi  quippiam 
cV  fmapi xqualc  lnijciendum  cenfco,ita  vt  ad  tnum drachmarum  pondus corum  miftorum  mo^ 
les  perueniat,ad  prcdictam  in  prindpio  ftomaticorum  pharmacorum  lymmetriam,in  qua  mcllis 
libra  habebatur.  Si  vcro  quatuor  aut  quinq:  drachmarum  pondus  cx  his explere  vclis^magis  di^ 
fcuflTonum  pharmacum  habcbis.  Sempcrenim  proconftituuomsarTectuum  proporuonc,auge' 
ri  ac  minui  pharmacorum  vehemcntiam  oportet» 

QuintaCIaiTis.  YYYYY  l*C*4&mm 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


Dc  ConfeSlione  Pbarmaci  ex  Muflo,in  cjuo  ctiam  parahdia  diuerfa»  E 
Inpharmacocxmurtoaddcccmmuftihcminas,  tresinijcimus  hcminas  rhois  coriariorum, 
aut  cius  qui  obfonns  infpcrgitur  :fi  verd  vtruncp  inijcimus^vtriufqj  vnam  cV  dimidiam,  aut  pau- 
lo  plus  iumimus:iuxraproportioncm  vcrdctexdifcuiTonjSjCuiulcunqjquidcm  fuppctatfacul- 
tas.Qudd  fi  vnu  trh  habcamus  adftringendi  vim  habens  quod  in  principio  inijciamus ,  aut  vnu 
falrcm  difcuflbriu  quod  iuxta  Hnem  indamus,ex  illo  totu  pondus  immittimus  quod  ex  omnibus 
ahas  conflarct.Quc  igitur  di<fta  funt  in  mcdicamentum  cx  nucibus  coniicicnda,  ca  omnia  etia  in 
pharmacum  cx  mufto  indantur.Quin  QC  qux  iftic  no  dicla  funt,amplius  i  niiccrc  Iicet,  velut  gal^ 
lam  omphacitin  appcllatam,aut  cxtrcmitates  mollis  rubi,  aut  rubi  canini,  cV  comi,  cuius  ctia  rru^ 
cuim  diximus  iniici  oportcrc,  vclut  ctiam  pruna,cV  myrti  baccas,cV  fruclu  myi  ica*,  ac  fpinae  egy^ 
ptiafrucT:um,omniaq3adftringcntia,  pratter  ea  qua  mcdicamcntariam  vim  habent ,  nc  videlicet 
dcuorata Iadant.Omnia  porro  ltomatica  pharmaca  quomodocuncrj  parata  iuxta  propria tempo 
ra  opportuna  accommodafiunt.  Si  quidcm  enim  auftcriora  fiant,in  principiis  cV  vehementibus 
mfl uxionibus  conucniunt :  I i  vero  modcratiora,i n  vigoribus :  fi  autcm  magis  difculforia  vi  prat> 
dita,in  dcclinationibus.Quare etiam  ii  non  ipfi  pra*paraucrimus  quid,neq*  fymmctriam  inieclo 
rum  noucrimus,fcd  tm  ipfiim  compolitum  pharmacum  guftaucnmus,cognofcemus  quomodo  F 
co  fit  vtcndum.  Hcc igitur  ii  mcmoria cofcruabitis,  quado  nccelTitatc aliquado  vrgetc  corum , 
quacxpcrimcnto  conltant.pharmacorum  copia  non  lit,cx  parabih  illius  loci  matcria,vos  lpfi  ex 
tcmporcaptum  mcdicamcntumcomponcrc potcritis.  Non folum autcm in hanc rcm  vtilis fue^ 
rit  pradictorum  mcmoria,fed  ctiam  ad  iam  inucntorum  conucnicntcm  vfum.Sicnim  inipiisad 
ftringentem  qualitatcm  pra?ualcrcinucncntis,inprincipiiscisvtcmini:ii vcro  mitigatoriam  cV 
laxatoriam  ac  concoclorianvndoloribus  cC  vigoribus  inflammationum:fi  verd  obduratu  quip 
piam  cVagrc  folubilc  inflammationis  rclinquatur,in  dcclinationibus.Eodcm  modo  ctiam  in  mc 
dijs  tcmponbus,mcdia  rclatorum  pharmacorum  mcdicamcnta  oflcrctis,  ab  rcpulforiisad  difcuf- 
foria  paulatim  tranfcundo,atqj  ii  vnum  duntaxat  vobis  preftd  iit  medicamcntum ,  id  ipfum  pcr 
aqua  fimplicis  mifturam  exolucntcs,SC  per  additionem  parabilium  intenfius  reddcntes.Sunt  aut 
parabiiia  cx  adftringcntibus  rofa*,cV  myrti  bacca*,cV  myrtus,cV  lcnti fcus,  cV  rubus,  cV  rubus  cani' 
nus,cV  galla  omphacius  appcllata,Sc'  cgyptia  fpina*  frudtus,  omniaq^  aluminis  gencra .  Poft  ha'C 
parabiha  fiint  rhus  culinariuscVconarius,     fuccus  quicx  Syriaaffertur:atq*  hicquidcmpcr 
ic  admiicctur,culinarius  aut  cV  coriarius  rhus  aqua  prius  dccocli,vtiIcs  miftura  fiut.Etr.autcmcV 
glauciumcxparabikbus ,  cVomphaciu,cVcytini,cVbalauftia.  Exdifcuflorijs  autc  parabiliamo-G 
dcrata  funt  caricarum  cV  furfurum  dccoctum :  cV  aqua  mulfa,in  qua  origanum,aut  hyflfopum,aut 
thymus,aut  ca!amintha;aut  pulcgium,  aut  mintha  odora  quam  hcdyofmum  vocat ,  lint  inccda » 
Fortiora  autcm  funt  ctiam  hac,  li  diutius  coquatur:amphus  autc  cV  nitri  fpuma,  aut  ipfum  adeo 
nitrum  vftum : fortius  vcro  his cfi fulfur  viuum. 

Stomattcorum  Pbarmacorum  Compoftio,in  (juibus  ctiam  <ju£  cx  Mom  conflat,  Hcrz. 
Propric  quidem  Stomatica  appellantur qua*  ad  vuas ,  tonfiilas ,  ac  omncs  q uae  m  orc  fiunt dc- 
rcpcntcinHammationcs^conueniunt.  Componunturautcm  pcr  prcdictam  materiam,exquafa' 
nev  multa  particularcs  compoiitiones a  mcdicis  funtconfcctc.  Ego  vcro ctiam  hiccclebrium  tan 
tum  mcntioncm  faciam. 

Compofitio  Pbarmaa  ex  Moris  iuxta  Heram. 
Pharmacum  cx  Moris  ftomaticum,facicns  ad  toiilIas,cV  vuas,atq3  aliasin  ore  inflammationes, 
tum  illitu,tugargariflatum,velutcitpradi(ftum.Praparatautipfum  Heras  hocmodo .  £  Succi 
mororu  hcminas  vi,ad  ftrigmctitiam  fpifTitudinecoquito:deinde  tritas  croci  5  j,myi  riia'5  ij,om-' 
phacij  5  j,aluminis  fciflTi  obol.iij,mcllishcminam  vnam,addito.IpfeautHerasfectiamalhcr  pra> 
*  Aiitcr  iii  s.    parare  ipfum  ait,hoc  modo,vt croci  drachma dimidiainiiciatur,cV  paiTi  hemina  vna,  cV  vini  ma-  H 
&  aluer  vi.     rjs  expcru's  auftcri  hcmina  vna.Coclura  autcm  fit  vfcp  ad  compagem  mellcam. 

^Andromacbi  Deftriptio  Pbarmactex  Morts. 
Andromachusautdepharmacoexmorisinhecverbafcripfit:  C  Succimororu  hcminas  vj 
accipito,cV  in  ipfum  gallas  v  conijcito,radicis  autem  dulcis  5  xx,  vini  chij  heminam  j :  cV  infolato , 
autcoquito:dcinde  vbi  coaclum  6C  fpiiTatum  fueritpharmacum ,  radices  tollito  ac  proijcito  :gal- 
las  autem  tritas  admifccto,cV  myrrha  drach.j,croci  5  j,  aluminis  fcifli  5  j,  omphacii  drac.duas:  qui- 
dam  autcm  aluminis 5  i j,mellis  attici  heminam  vnam.  Manifeftum  autem  eft,  qudd  hoc  pharma 
cum  magis  adftriclorium  eft cp  praifcriptum,  maxime  fi alumen  adfumat.  Sufficientcs  cnim  erat 
galla,cV  omphacium,vt  multum  adftringens  redderent  pharmacum,verum  vbi  alumcnamplius 
additur,plurimum  in  ipfo  adftridoria  vis augetur.  Recle  tamen  in cius  confeclione  admifta eft 
dulcisradix,quaeexafpcratalenit,cVpropterea  afperiratem ex  adftringentibus  induclamlenire 
poteft.Caterum  pro  mororum  fucco  coniicitur  etiam  mororum  rubi  fuccus,  aliis  quomodocucrj 
vclis  appofitis,fiue  vt  Heras,fiue  vt  Andromachus  fcripfit.  Relatum  autem  a  me  antea  eft,  quo- 
modo  liceat  ipfum  variare,per  eorum  quat  adijciuntur  admiftionem.  Diclum  cft  etiam,qudd  per 
iuccum  nucum  componi  qucat  hoc  pharmacu^reliquis  eodem  modo  inieclis.  Quin  cV  per  puni- 

corum 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VI.  170 

^corum  malorum  fuccum  fimiliter  pra?paratur,tum  Cucco  fclocum  mcllcprarparato,  tuiam  diccis 
iniecns.  Sic  vcro  Cx  rubi  fruccus  cf  mcllc contccius  fufficientcr adltnngcns ht  pharmacu ,  qucm 
admoduTanecxquodexnucu  luccoparar,vclutipriuscftdiciu.  At  vcroctia  varia  cepolmonc 
pharmaca  CX  punicorum  lucco  a medicis confcnpta  funt.vclut ctab  Andromacho  his  vcrbis. 
Stom.it  ;con  ex mdlis  P  umcis^ndromdchi. 
C Punicorum dulc.um  nuclcis  carcntiumpartesrj.cV  aadorum  partemiTucaina-ncumvas 
congrj  meTura  exprimito:dcindccxcolatu*d  lentum  igncmad  tcrtiascoquito.  Sint  aut  lcuigatc 
myrrhe  minca?,  vin.aocomagmatis^  virj.omphaai  5  viijallyridis 5  vuj  aluminiSjiiii.gallcj  \  111: 
vbi  folueris,ha?c  per  hquorisaiTufionem  lauigato.cx  ad  mclleam  fpiiTitudinem  coquito:  rurfus  n. 
proicctioncm  m  pilam  la:uigato:ac  vtitor,quandocp  cum  mcllc ,  quandoq;  fvnccro.  Hic  non  li- 
mul  coquit  mel  cum  punicorum  mabrum  lucco,fed  poftca  cum  paratum  cft,dupliciter  pharma- 
co  vuiubct,a!:qr.  quidcm  lvnccro.ad  lnrtammationes  vidchcct  adftricuonis  indigas:ahquando 
vero  cum  mellc.cum  difcutTicne  mdigcnt.  Multitudincm  autem  fucci  cogium  cilc  lubet ,  hoc  cft 
fcxtanos  fex  Romanos.Cum  cnim  Rom2  medicatus  lit.femper  aus  vrbis  menfuns  vtitur.  Jnij- 
cit autem  m  ipfum  mvrrham.cV  crcccmagma.cV  gallam,cV  lridcm  lilyricam,  lpfam  emm  illynda 

B  appcllare  tolct :  amphus  autem  ad  haec  omphacium :  omnium  quincp  numcro,  fingulorum  vnc.j , 
oaa  enim  drachma;  vnciam  cffic!ut:exalumine  vero  fcillo  vnc.chmidiam.  Scnplit  porro  dein- 
ceps  Andromachus  euam  id  quod  cx  muito  ht  ftomaucum.iic  rn  harc  verba. 

^AniromJchi  StomJticum  ex  Muslo^auo  ~\tor. 
CGaHasTxxx,rhoiscorianjfextariosi],mufufcxtar.\  j.Gallasconfraaas  cum  rhoe  pcr  diem  XuflitirL 
cV  noctem  in  multo  uuccra ro :  deinde  coquito,donec cx  toto  quarta  pars  fuperiit :  cV  pcr  hntcolu 
colaio.expnmtto.cxinollaadmelliscraffirjdinem  ipulato:dcindctriraaddito,aIuminisfciiTi5'i,,  7.^.'.  »„ . 
croci5i.mvrrhaj5):permifbreponit0  3tqj  vtitor. Dc  mufto nihilmanifcfte  retulir, exquali  vua 
ipfum  fumi  velit,num  ea quae aufterum  vinum  fundir.an  quae  dulcc,  an  qux mcdium.  Nos igitur 
noiTeoportetquod  pharmacumexduldconfecTummagis  mitigatenum  cV  moderatumenr,  ac 
minus efficax.In  quibus  autcm  opus  cft  vti  vchemennorc  aditrichone .  id  quod  ex  acerbis  vims 
h'erer,vehementius  quidem  adltringit.lemendi  autem  vim  non habet.  Palam  eft  autem  ex  medio 
vino  paratum,euam  mcdiam  facultatcm  habere. 

Critonu  Stomdticum  ex  mdlis  Punic.s. 
Crito  pharmacum  ex  fucco  pumcorum  his  verbis  defcripfir.    C  Stomjticum  ex  Pumcis  &d  Vlce* 

Cr.i  C7*  jipshisans.  Succipunicorumdulciumhcminasfexinsreo  vafeadteraascoquito:dcinde  '^/.qx^w  . 
annamomi 5  j.cafia? 5 );myrrha!5 ),omphacr)  obolos  tres.crca  obolos  rres.nardi  mdicat  obolos  lrj, 
terito : eis q;  mellis  hcminam j  admifceto :  atq:  i ita  adinfufo  fucco  ad  lcntum  lgncm  moueto : ac do 
nec  fpilTeTur,coquito,ac vutor.  Scnbit  autem  cx  aliam  compoi ltioncm  pharmaa  ex  punias  hu^ 
iufmodi.  Malorum  punicorumdulcium  vna  cum  corticibus  tuforumac  exprciTorum  fcxtanos 
vj,mellisbonifextanum  j.in  oliam  coiccTacoquitoadfptiTitudmcm  mellis:deinde  aluminis  faf- 
fiuna'am\ma,myrrha;\mc.dimidiam,tcnto,addito,acmifns  vtitor.  Magisadftringcsfcripiit  cer  "Aliterdracb. 
tehoc pharmacum  Crito  cp  prarcedcns.  Ridicule  igitur  quidam  iaciunt  lnterrcgantes, vtru  lpfo- 
rum  altero  mclius  fu.alterutrum  emm  m  proprio  tempore  a! tcro  mehus elt : atq;  hoc  quidem  po 
ftenusadea.qua;  vehcmcntiaditridioncindigem:ad ea  verd  quardifcuffione, pnus.maximecu 
cV  cinnamomuminiecen'tinipfum,diiculloriummedicamenrjm.  Saiplitautc  cxcx  muirome 
dicamentum  Crito  hoc  modo. 

Crnonif  Stomdticr.m  ex  Muilo. 
C  StomiticHm  f.v  M:i:lo:fiat  C>W  ~4.tr:u»:  Cf  Sak  Vlcerx.  Mufti  fextarios  fcx.ad  fcxtarios  rj.dc 
coquito : ddnderhois conanj 5 nii.ali)  drach.ij,mifccto : cx gallarum 5 iii),ali)  vcro gallas  tnginta:  *  cUL  mabi 

D aoci 5 1).  ahi  5  j : aluminis  fcifll  5 ij :  quidam  etiam  myrrhedrachmam  \  nam.mclhs  lcxrarium  \mu:  hJ>e*tjtxt*- 
miftis  vtitor.  i\lulta  vero  alia  pharmaca  cx  prxdictis  fuccis  a  multis  medicis  lcnpta  iuntiuxta 
commcnfuraaonem  variantia.cum  aliqui  qu:dem  omniaprardictacomiciant:quidam  vcro  autc 
rant,aliusahud:cxalius plus.ahusminus. In quibus,velutdixi,infpiccreoportet quid  rcdundet , 
anadfmngenscVrepulforium,autlenitiuum  cVconcoctoriumjautdifculToriumntaenim  recriiTi 
meip! is  vtanur.  Quare  relmquam  particularcs  eorum  qux  faipferunt dirtercnuas:  Traniibo au 
icm  ad  alia  pharmaca  citra  hos fuccos  pra-parata. 

Stomatica  Ph.vrmj.cj  citrj  juccos  compofitJ,ex  jceto  &<rdlb<. 
Stomaticum  pharmacum  faipfit  mm  Andromachus,  tum  Crito ,  eandcm  habcs  fymmema. 
Suffiaer  itaq?  defcriprionem  Andromachi  rcferre  hoc  modo  habentc  his  verbis.    C  Stomjuatm 
BAriflodM  dd  S-)njnchjs;cjuJs  jngtnjs  LJtini  yocjnt,& Reltcjujs  m  ore  jjfecttones.  Hjc  C>  ^intipazer  ~\fus  esl. 

Gallasnumcro  xxx.aceti  albi  fefquicyathum,alij  cyathosix,  myrrhar  drach.vii|,nardnndica: 
drachmam  vnam:rhois  culinarij  fefquicyathu.ahi  cyathos  ix:aluminisfalTi  drachmam  vnam, 
piperis  grana  viginti : mellis attici q  athos i^aUj  felquic)-athum.Coquunrur  galle rn  aceto  doncc 
flaccefcant.deinde  trirac  mclli  mifcenrur  tempore  vfus.Quidam  cnam  fenunis  mandragorc."  vn 
ciam  vnam}-  addunt.  Ha'C  quidcm  Andromachus  fcnpfit.  Fortaffis  autcm  dubirauent  quilpia,  n0  habc: 

Quinta  ClalTis.  YYYYY    ij  propter 


rid. 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 

proptcr  quid,cum  fcripfiffct,  Accti  fefquicyathum.mox  adfcripferic,Alfj  eyathos  ix.multii  enim  E 
mciifuraaltcraaltcramcxccdit:Quemadmodum  etiamrurfuscumait,  Rhoisculinanj  fcfquicya 
thum,alij  cyathos  ix.  Singulatim  itaqj  vtrunq3 cxpenfum  dubitationcm  aflcrt : h  vcro  intcr  fc co- 
pliccntur,conuenienccr  lcripta  fiint.  Si  etcnim cyathos  ix  iniccerimus,  inijcicmus ctiam  rhoiscu 
linar!jcofdemixcyathos:li  veroaceti  fefquicyathum ,  fufficiet  etiam  rhois  culinarij  fefquicya^ 
thus.Quarc  in  pharmaco  plus  accti  habcntc ,  diuturnior  coclura  facicnda  eft :  in  minus  habente , 
breaior:  pra?ftat autcm  diutius  ficri  cocturam,ita  enim  galla  molles  reddcntur.  Confpicuum  ve- 
ro  eirgenerofum  elk  hoc  pharmacum  cx  contrarijs  compofitum :  gallae  cnim,cV  acetum,cV  rhus, 
magis  adftnngcntia  funt,cV  maxime  repellunt :  valde  autcm  difculforium  cft  pipcr ,  fed  mifta?  fa^ 
culutis cft nardus.Myrrha  vcro  difculToriam  habct  vim ,  fed  6V  Ienem  ac  mitigatoriam  vna cum 
hoc,q)  etiam  concoquit.Difcufloria:  facultatis  eft  etiam  mel,fcd  citra  mordacitaicm  caru  aflectio^ 
numquacinorcfiuntjCuminoculismordaxexiitat.Verumdeaceti  viribus  iam  firpc  mcntione 
fccimus,quod  cV  fecat,cx  difcutit,cV  rcpcllit.  Album  autcm  in  defcriptionc  addidit,  vt  videlicet  te 
nuium  partium  indicct.  Quidam  verd  tum  accti  quinq^cyathos,tum  rhois  eofdcm  inijciunt ,  mc 
dium  quodam  modo  apprchcndcntcs  intcr  eos,qui  plurimum,cV  qui  minimum,de  vtroqj  conrj- 
ciunt.Manifeftum  igitur  el  t  cos  mcdium  quoq^  pharmacum  iuxta  facultatem  prapararc ,  quead-  F 
modum  fymmctria  ip£a  mcdia  cxtftit» 

Stomattca  lllitto  cx  Befaftjm  efl  Semmc  Rut£ fyluefihrU. 
Cclebre  cft  SC  hoc  pharmacum  ab  Andromacho  hac  vcrborum  ferie  dcfcriptum.    C  Stomati* 
cum  ad  Jinvjnds  ex  Befafafacuns  ad  Dejpcrata,  cjuo  ~\>tor.  Seminis  anifi ,  feminis  apij ,  feminis  ammrj , 
florisiunci  odorati  rotundi,aIuminis  fciiTi,iridis  illyrica*,befafa  quod  aliqui  harmala  vocant,  cin- 
namomi,myrrha:  troglodytica^ariftolochia'  longa*,fingulorum  vnc.vnam :  cafia?,rofarum  ficca- 
*^tliter  t/.     rum,vtriufq3 5  *  j : crocomagmatis 5") : cofti,cincris  hirundinu  recentis,  vtriufcp  quadrantem : cro- 
* \siUttrtj.     ci fcfquiunciam:nardi indica,amomi,vtriufq3 vncia*dimidium:gallas viii:tritiscum  mclle  vte^ 
re.  Vcrum  vfus  tcmporc  tandemmcladde.  Hocipfumpharmacum  ctiam  Herasfcripfit,vtpa' 
rum  ablit  quo  minus  pcnitus  idcm  iit  ifolas  cnim  rofas  variauit,cV  non  ipfas  conijcit,  icd  Horc  ip> 
farum:cV adrincmadditiQiridametiamcafiaefuluacSj.  De^hirundinibusautcm  ambo  obfcu-  A.i.j.f.9 
rc  tradiderunt^quanqj alij  clarc  fcripferint,nili  q> intcr  ipfos non conucnit.  Alrj  enim  nidum  vre-    fc.15  jJF 
rc  iubentex  ftcrcoribus  hirundinum  maximecompofitum:alrj  ipfas  hirundines:alrj  ipfarum  pul 
Ios.Hi  vcro  obfcurius  fcripfcrunt :  cV  Andromachus  quidem,cineris  hirundinum  rcccntis:  opor 
tebatautcmipfumapponcrevftarum:talccnimquiddamcincris  vox  fignificat ,  nifi  nidum  ip-G  ' 
fum  tcrerc  ac  lcuigarc  iubct :  Heras  autcm,hirundinum  recrementi,non  apponcns  vfti.  Forte  igi 
tur neuter  vult  comburi  debcre  hirundinum  recrementum ,  quemadmodum alrj.  In  quibufdam 
'^Utertf,      tamcnexcmplanbus  ficfcriptum  cft.  HnCidinum  tcncrarum  vnciam"j:quemadmodum  in  alrjs, 
hirundinum  a  trabibus.  Palam  eft  autcm  quod  acre  cV difculTorium  eft  hirundinum  cxcremen- 
tum,qucmadmodumetiamaIiaomniaomnium  animalium  ftercora,aliquamagis,aliqua  minus: 
vclut  ctiam  ipforum  animalium  vftorum  cinis.  Didum  cft  etiam  nobis  de  beiafa  in  fimplicium 
pharrnacorum  tradatu ,  quod  tcrtij  lit  ordinis  calfacicntium : cx  nunc fanc  quod ciufmodi  admi- 
fium  cftctiam  pradictomcdicamcnto,  quodplurimadifculToriaefacultatisinfchabet,  quemad- 
t  Ant.  cod.ha-  modum  aliqua cx  ahjs  ftomaticis,adftringcntis  cV  repulforiar.Etcnim  iam  relata  pharmaca  valde 
ben:  rvrrt-  difculToriafunt,cVad  hacampliuscinnamomum  fuper  omnia  vim  tenuium  partium  cV  difcuflb 
er  ^habuit°ve  "am  ^la^cns«  Qym  &  fcmina anifi,apij,cV  ammrj;difcufToria funt:  6V iris,cV ariftoIochi3,ex difcuf- 
tns  iterpres.!'m  forijs  funt, vclut  ctiam  myrrha.  Mifta autcm  facultatis  cx difcuftbria  cV  adftringcnte  cft  cafia ,  8c* 
pr<  (fi  m  codi.  crocus,cV nardus,cV amomum,cV coftus: pracellit autcm  tn ipfis calfacloria  cV  difcuftoria ,  &t ma^ 
gr?ci  henc  dia-  xmic  jn  co(^0  Mjfta;  facultatis  eft  cV iunci  rotundi  odorati  flos,fed  vtra'que  imbccilli  tum  adftrin 

plicntice,  leu  1  n        \  1  t  «      •  -  j  <  m 

dHeufibrte.  gentc,tum  caltaciente.Cjalla  vero  (clarum elt  quod  de  omphacttidum  generc  loquor)  cx adltn-  H 
gcntibusmultumfuntpharmaciSjVelutetiamalumenfcilTum.Rofa;  autem  rurfum  dcbiliffima 
habcntadftringendi vim.  Ex  contrarrjs  igitur  facultaribus  particularium  pharmacorum,hoc 
medieamcntum  propofitum  iam  conftat,cxl  non  folum  contrarrjs ,  fcd  etiam  vtrifqj  fortibus :  atqj 
vclut  dixi  antea,multofortioribus  difcuftorrjs,g  adftringentibus.  Quando  verd  confeclione  eius 
clarc  confcripferit  Heras,vifum  eft  ob  id  ctiam  lllius  verba  in  communeproponere  ac  adfcribere, 
qua;  h  oc  modo  habent, 

Stomattcum  ex  Befafa,  Herdt. 
C  Stomaticmnfiaciens ad  ^4wmas ,&  Inflammatas  TonftUas,ac  Vlcerafiaftdinore.Conucnit etiam  Sto^ 
mach  tcts  Cj?*  Dyf  ntcrtcis ftmme,  tnf-igtda  exhtbtta  magnitudtne fiab&.  E/1&  \Artertaca  bona,&  dolorem fdat. 
Anifi  vnciam  j,amnnj  vnciam  j,aprj  feminis  vnciam  j,cofti  fefquiunciam,floris  iunci  odorati  vn 
ciam  j,iridis  illyricae  vnciam  j,aluminisfciiTi  vnciam  j^gallasomphacitidasmediajmagnitudinis 
*  AHter  ii.       octo,crocomagnia*is  vnciam  vnam,croci  fcfquiunciam,myrrhf|  f  vncise  dimidw,}-floris  rofarum 
t<^/.  ttnc.i.    vncias  duas,ariitoiochia:  longa  vnciam  j,feminis  befafa  vnc.  j,  cinnamomi  vnciam  j ,  fpicac  nardi 

fefquiunciam,amomiracemi  vnci£e-dimidium:quidametiam  cafia*  fulua  vnc.j,cinerishirundi^  . 
* Alker ii.       num recremcnti vnc.vnam. Myrrham cum melIeterito,reliquaveroomniacontufacV  cnbrara 

in  mortarium 


x        SECVNDVM    LOCOS    L I B.    VI.  171 

A  m  mortarium  confjcito  :atcp  vbi  mifcueris ,  per  piftillum  myrrham  cum  melle  modcrato  agirato, 
vtpharmacum  meile  craffius  reddatur.  Vfus  vero  tcmporc  mdk  dilurum  lllinc,  atq^cxaqua  gar 
garilTandumpraebe,autexaquamulfa  vel  fucco  ptifanae.  Cxterumpharmacumhocinftanneo 
vafe  reponitur  ac  adferuatur. 

^4hud  Stomattcumex  Htrundintbtx  abfcj;  Befjfa,^4fclepudt. 
Scripllt  etiam  Afclepiadcsfromaricam  llhcionem  his  vcrbis.  C ^ihud Storruricum.F.tcn  & ad 
u4ngm&.  Hirundmum fyluefrnum  vlfarum cincris  5 nrj,croci 5 j,nardi  indicae 5  j,melle cxcipe.  Mi 
ftura fit cum  iam  fub  manibus  funt aft  ectiones.  Hirundines  porro  vi  untur  hoc  modo.Pullos  fa^ 
le confperfos  vna  cum  pennis m fictile conrjcimus,obrurarum  q;  prunis  imponimus.  Gratia  ha' 
bendaeft  AfcIepiadaeobid,q>ramdihgenrer  defcribir,  quo  modohirudinum  pullos  vniubeat: 
dC  q?  ipfa  animalia,cV  non eorum  rccrementa ,  in  pharmad  compofitionem  praeparanda  cenfc»  c. 
Scriplic  vero  euam  Andromachusftomaticum  pharmacum  cx  hirundinibus,hoc  mcdo. 

StomJXtcum  ex  Hirundinibm ad  ^4notnM^\r Hxrpocris. 
C  Pullorum  hirundinum  vftorum  numcro  xj : mellis  cyathum  j,alrj  cyath.rj  habet :  fucci  myr- 
ti  viridis cyathum  j,  aln  cyath.rj : myrrhae obol.irj : pullos  vrito, omnibus q:  miins  ac trm s  vtitor. 
B  Clareeuamhichoclocopulloscomburiiubet.  Haecitaqjduopraefcripta  pharmaca  ex  hirundi' 
nibusfunt  abfqs  befafa.  Aliaauremduo  ftomauca  harc  praeccdcntia  ex  hirundinibus  vnacum 
befafa  conftant.  Elt autem  cV  tertia  coniugatio  pharmacorum  eiufdem  gcncris ,  in  qua  ea  quae  ex 
beiafa  atra  hirundines  praeparantur,conunentur. 

Siii£  StomniC£  lllitwnes  ^indromjcht. 
Praeftat  autcm  opinor  neq;  alias  rclinquere  oris  llliuones.quae  fane  laudatur  ab  fjs,  qui  de  phar 
mncorum expcrientia  funt curioli.maxime cum  multorum  cx eis ec;am  ipG  expenmcntum  fece- 
rimus,parrim  quidemexnoftro  vfu.partim  veroeorumquinobifcum  funt  medicati.  incipiam 
autem  ab  fjs  quae  Andromachus  fcnpfit,ipfas  compollturus  iuxta  lllius  verba. 

^fd  CoiumelLxm  Uxaxjm. 

C  Mellis Iib.  j.aluminis  hquidi lib.j,Horum rofarum  hbram  dimidiam,  fucci  hypccifridis  qu3' 
drantem. Alumen in  melle coquito,deinde  ficca  infpergito ,  atq?  ira  vtitor : coquito  autc  modice. 
Vere bonum  eft  hoc  pharmacum,co  q;  tribus  modis  vti  oportet ,  qucmadmodu  vidifus  me  plu^ 
rimis  ftomaticis  pharmaas  vti.  Vnus  vtendi  modus  eft &  maxime  in  pnncipio ,  vt  ditToluatur  g 
aquam  calidamautaquam  mulfam,acgarganlTcrur:nam  cV  mirigarorium  eft  hoc,  cVquod  coa- 
C  uenu  cfficit.  Interea  aut  dum  eo  fic  vrimur ,  etia  fyncero  pharmaco  vri  conuenit ,  partim  quidcm 
cum  digitis  llhnendo.partim  vero'  per  cochlcare  admouendo ,  vna  cu  hoc  q>  reprimamus  cV  intre 
p;  jcforascolumellaipfam  ducamus.  Confert  enim  quam  maximead  linguam  ipfam  vergere, 
cV  a  recftitudine  fecedere,quam  habct  vt  plurimum  ad  lplius  afperae  artenae  extrcmum. 

^Ahud  StomJXtcum  ciufdem ^Anca-orruchi ad omnu  Vituons. 
C  Crocomagmatis  drach.nViridis drach.urj : fandarachae drac.dimidium,hoc eft  oboLirj :  rcre^ 
binthinae  drach.rj.  lycrj  indici  drach.j ,  vuae  palTae  drach  .odo,  alocs  drach.j,  omphacrj  drach.  j,  nu^ 
cum  pinearum  toftarum  drach.+octo,  fucci  glycyrrhizae drach.j,  alumints  faffi  drach.j,  balauftrj  ■  id efi  yuf.ejt 
drach.j.rlorisrofarumdrach.rj:mcllis  heminas  duas  cV  dimidiam,inquibufdam  cxcmplaribus  »  cnLimprcj 
fefquihemina  habetur.  Ipfc  quidem  Andromachus  ficfcriplit,non  oftendens,quomodo  mel  mi  fo>'  *,'?^«" 
fcere  cpor:eat,num  crudum.aut  coclum ,  aut defpumatum  tantum.  Ego  vero  defpumatum  mi'  *  '•  ** 
fcendu  elTc  ccnfco.    Saipfit  etiam  alias  fromaucas  illiriones  Andromachus  omnes  bonas:  qua^ 
re  minimc  rehnquendas  puraui :  ideo'que  fubfcribam  omnes  deinceps,quemadmodum  lpfe  pra: 
iaipfir.    C  Stomj.ticum,cjuo ipfefe^ti dicit.  Horisrofarum drach.ij.nucum  pinearum  drach.j, cro' 
ci  drach. j.cxdpe  mclle.  ^4hud,quo nem fe  >ft  dicn.  Iridis  lllyricae  drach. vrj :  croci  drach.virj,alrj  nij : 
Drlorumrofarumdrach.iirj:exapemelle.  vdtauL  Mifyoscyprrj drach.virj,iridisillyricaedrach.urj, 
myrrhae  drach."*"  rj.croci  drach.j :  excipe  melle.    C  ^luudodorum,  tenerum,  <td  Infiammxtiones  &  Cru^  ^^Uter  ><y. 

-  commodum.  Nucum  pinearum drach.nj,  amyli  drach.rj,  aluminis faiTi  drach.j,  flonsrofaru 5  j, 
crori  obolos  lrj :  exripe  melle .  Haec  ex  :ferula  Crarippi  effe  ait.    C  ^ilmd  Srorruricum  Menecrn:-. 
Crori  drach.urj,  balauftrj  drach.irj :  florum  rofarum  drach.j,  ahj  dimidiam :  fruclus  enca:  drach.j,  ■  Alicer  ferqui- 
malabathridrach.j  nardiindicaedrach.j.nucum  pinearum  numcroxx:excipemcllc.    C^ibud,  ^^m*^- 
quod ex b.brts MelniejTe <tn.  Rhois  rubri  drac.rj,  Horum  rofarum  drac.j:cofti,  croci,  vtriuiqjobol.irj:  •  a£  McphytL 
exripe melle.  Hanceriam  gargarilTari  cum  paffo.aut  aqua  mulfa  ait^ncqj  fcio  cur  hoc  hic  adfcn- 
pferit.cum omniagarganltari  pofTint.    C^ihud  StomoticumcjuodetumtpfeljMdji.  HorisiuncirO' 
rundi  odorati ,  myrrhae  ,aori ,  cafiae.  aluminis  fciffi,  illyndis,lingulorum  drach.nrj : nardi  indicae 
drach.x-nam  :excipe  mclle  cocfto.  Hic  quidem  lgirur  cocto  adiccir :  tn  prioribus  vcro  fcmper  lim' 
plicirermelledixir.pcrmirrensnobis,quomodocunq5praepararcvch'mus.  Egoautem  velutdixi, 
melle  defpumato  vtor. 

^4ht  Vhtiones  StomJt:c£,cjujs  ^4fclepudes fcrtpfit. 
(Cllhttoad  Putredmes  ons ^ffc!eptdd£.  Rhoisrubn  drach.uij^acaciaedrach.j,  mcdullc drach. iifj:vi 
fto  Pramnio  duTolura  cxcipc  mcllc  coc' o .  cx  vterc  ad  illirionem.  Haud  fcio,quomodo  rchqucrit 

QuintaCbffc  YYYYY    ui  adicxibc/c 


DE    COMPOS.  PHARMAC- 


adfcriberc  ad  medullam,num  ceruinam,an  vitulinam,  confjci  vclit.  Quando  igitur  no  adfcripfit,  E 
tutius  cft ccruinam  adijccre.forte  enim  eflc  vult  medicamentum  foi  tior  autem  eft  mcdulla  ccrui- 
naqua  bubula.  ^4hd.  Succi  hypociftidis  drach.rj,balauftrj  drach.j.lycfj  drach.j,  acaciaedrach.j:cx 
cipe  oliuac  i  mmatura:  fucco,5t"  melle  fubaclis  vtere. 

lUmones  Om}dpt£  evs^m  medicdmentdrids  cjudhtdtcs  £ore  ddmlttunt. 
Porrov  de  mulicrculis  quid  attinct  dicere,cV  maxime  diuitibus,  quae  pra*  delicijs  ftomatica  medi 
camcnta  xgrc admittunt  1 1am  vero  ctiam  viri  quidam  non  folum  prc  delicrjs3fed  etia  natura  quo 
dam  modo  malum  ftomachum  habentes,eiufmodi  pharmaca  non  fcrunr.  Et  fane  praetcrlabentia 
faepenumcro  in  ftomachum,non  folum  iniucunda  aliquo  modo  funt,fcd  ctiam  noxia.  Manfuetif 
fima  igitur  ex  ipfis  crocum  habent  St*  myrrham,cV  alumen.  Melius  igitur  cft  al  iquas  ftomaticas 
compofitioncs  abfcp  hisfadas  haberc.  In  modcratis  itaqs  inflammationibus auti  tonfillarum ,  aut 
vue,aut  altcrius  alicuius  partis,fufficiunt  fucci  foli  frucluum  iam  diclorum,vclut  rubi,5C  mororu, 
punicorum'que  malorum ,  bC  cotoncorum .  Quin  6C  fuccus  nucum ,  vbi  cum  folo  mclle  paratur, 
fuauem  guftum  habet :  itcm  qi  muftum  cx  accrbioribus  vuis,  ex  quibus  aminaeum  vin um  fundi- 
tur,fiinipfumrhusaddatur:hoccnim  vclut  adfcripfitoptimumfitpharmacum,  coctum  vt  di- 
«flu  cft.  Ad  cas  vcro  inflammationes  quae multa  adftrictione  indigent,  illitiones  ftomaticas  hu-  F 
iufmodi  paraui.  Auftcrorum  punicorum  fuccum ,  aut  auftcrorum  cotoncorum ,  aut  ctiam  vtro- 
runq?  limul,iuxta  praedicftam  proportionem  cum  mclle  mifcui,atq3  fufficicns  crat.  At  vcrd  moro 
rum  fuccusdcbilepharmacum  eft.  Scdinrer  hunccxpraedi<fcos,  mcdiuscftiuxtaadftringcdi  vira 
fuccus  rubi  mororum.  Fortis  autem  cft  nullo  minus  ex  corticibus  nucum,  quancj  non  fit  ctiam  in 
guftuacerbus.Vnicuiqjverbex  hislicct  vuasaccrbascxpreftasmifcerc,  fi  quidem vchementius 
efHcerc  velis,cadem  mcnfura:li  verb  non,omnino  tamcndimidium  fucci  ipfarumaddcs.  Vehc- 
mentiffimum autem  rcddetur  pharmacum,fi  punica  intcgra  tundas  vnux  cum  corticibus ,  inde cg 
fuccum  cxprimas,atq3  hoc  magis  fi  fuerint  accrba.  Amplius  vero  accrbifiimu  cx  his  fict,ti  ad  pu^ 
nicorum  auftcrorum  ita  tuforum  fuccum,vuae  acerbae  iuccus  fupcraddatur  cum  modcraco  mclle. 
Pra?ftantius  adhuc erir,fi  tota contufa  punica  mala  paffo  cocla  excolcs.  Liccbit  ctiam  cx  folis  dul 
cibus  punicis  pharmacii  pra-pararc,vt  dcbilius,ita  fuauius ,  &C  magis  fi  cx  folo  fucco  citra  cortices 
compofueris. Ego  vero fapc tria  punicorum gcnera permifcui, auftcra , acida SC dulcia:ne  vcro 
valdcexafpcrct,admifto  glycyrrhizae  fucco,  optimum  pharmacum  efficies.  Qiiin  bi  ex  frucftibus 
faclum  pcr  fc  folum  optimum  eft  medicamcntum,tum  rjs  qui  gargariflando  colluere,tum  qui  il- 
linirCjOns  inflammationcs  volunt:eft  autem  cx  hoc  partim  auftcnus ,  partim  moderatius in  ad-  G 
ffringendo,dicctur Cj3  decompofitionc  iplius  paulo  poft.  Quando  vero  non  folum  rcpulforium 
pharmacum  nos  habcre  oportet,fed  etiam  difcuflbrium,fi  quid  apparcat  induratunvn  hunc  mo 
dum  ipfum  parabis.  lis  quae  medias  frcultates  habent  ex  praedivftis,  inrjcies  aliquid  dum  coquun- 
tur,ex  pulegio,aut  thy  mo,aut  origano,hyflbpo,mintha,aut  calamintha :  dcinde  colabis,cV  habc- 
bis  optimum  mcdicamcntum :  fi  vero  calidius  efficere  velis ,  piper  addes.  Praeparaui  quandoque 
criafine  pulegio,autthymo,aut  aliquo  huiufmodi,id  quod  ex  fuccis  conftat,foIo  pipere  in  ipfum 
conieclo.Omnibus  autem  li  glycyrrhizae  fuccus  addatur,melius  pharmacum  cfficietur.  Quodli 
pro  opuletis  componas,etiam amomi  quid  mifcebis.  Qyantitas  autem  huiufmodi  rerum  eadem 
tibi  feruetur  cum  ijs,quae  crocum  dC  alumcn  ac  myrrham  adfumunt,  velut  praefcriptum  eft :  pro  il 
lisenim  tibi  hicamomumerit,  Qiiin  S£  maftichen  chian  quadoqa  inieci,poft  factam  videlicetco- 
laturam,cV  poftquam  ea  quae  incoda  funt  fuerint  cxempta» 

De  CrujhsinOre.  C^4P.  x. 

IN  calidis  SC  humidis  corporis  locis,quale  cft  os,citb  putredo  accedit,  ex  quacunqp  tandem  cau- 
fa  fuerit  exulceratum.Confert  ad  hanc  rem  ctiam  id ,  quod  nihil  pcnitus  in  ipfo  ex  pharmacis 
incumbere  queat,  velut  in  alijs  vlceribus  poteft :  eluuntur  enim  omnia  a  faliua.  Quapropter  etia  H 
fortiflTimis  pharmacis  faepe  adea  vti  cogimur.FortifTima  autem  funt  quae  cruftam,  efcharan 
Graecis  diclam ,  efficiunt  ad  modum  cauteriorum .  In  externis  igitur  vlceribus ,  vbi  parti  cu^ 
randae  crufta  fucrit  induda,  a  fortibus  pharmacis  defiftimus ,  ad  ea  quae  cruftas  tollunt  tranfgre- 
dientes,quaemanifeftumeft  exterforiaequalitatisacfacultatisefle:  Inijs  verb  quae  in  ore  fiunt, 
propter loci  naruram,tutius  mihi  efle  viderur  admifcere  ad  exterforia  pharmaca  quaedam  fortia , 
qu*  fingulatim  admota  cruftas  infligunt.  Ob  hanc  igitur  caufam  melli  vehementifTima  exrerge 
di  vi  praedito  pharmaca  admifcemus  ipfas  cruftas  efficientia .  Quemadmodum  fane  in  fordidis 
vlceribus  in  cuticula  obortis  diximus  admifceri  oportere  melli,quae  parum  extergent,thus, 
cruum,iridem,ariftoIochiam,cVquaecunquealiahuiufmodi,  eadem  ratiocinatione  contrariaap- 
poncntes,velut  Hippocrates  dixit :  Vna  enim  eadem'que  ratiocinatio  in  vtrifqj  eft,vt  videlicet  ex 
terforium  pharmacum  moderate  habens  ad  aff  edionem  adhibeatur .  Habebis  autem  commode- 
ratum  pharmacum  ipfum  mehin  vlcerumquidem  forde,  debihbus  exterforijspermiftum:In  qui 
busautem  ob  loci  naturam,putredinisacce!Tionemformidamus,ex  fortioribus  quippiamad 
ipfummeladmilcemus.Rationabiliter  igituradorisvlceraaridamedicamentacum  melle  com- 
rnifcuerut,per  quae  cruftas  inducimus»  Quaedamigiturexhuiufmodi  pharmacis  prius  rccenfui 

in  eo 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VI.  172 

A ffJ  eo loco.quo  ad  nomas  oris  mcclicamcnta fcripta  funt : cadcm  cnim  ettam  ad  cruftas  conucnirc 
dixf  fi  mcl  lpiisadd.uunquinctiam  nuncdeiplis  icnbam.omnia  tametii  bis  dici  cuipiam  videa^ 
tur.  Quattgiiurab  Andromacho  fcriptaiunt  pauloante,in  mcmoriam  faltemc  rcuocarc  opor- 
tctexcoloco.in  quodocuitqu:rpharmacaadnomas  orisconucniant:apponam  aute  principia 
ipforu  tantum.  Vnum  igitur  pharmacu  Gc  cofcripiit.  Andromachi  itomaticum  odorum  tcneru 
aduiHamni.itioncs^cruitascommodum.Comporuitautcmiprum  cxnucibus  pincis,amylo,  2C 
alumine faiTo,rlore  rofarum,accroco;mcllc  admitto.  Alterum  aut  hoc  modo  fcripfit.  Paftillus  ad 
afteclioncsin  oic,cruuas,acnomas,quoctiam  ipfo,cum  mclle  vtitur.  Quin  cVomniaalta  abipfo 
ad  nomas  defcripta,ctiam  ad  crultas  commoda  funt  cum  melle. 

Qux  Crito ad  Cmjits  conji  ripft. 
Qua:  verd  Crito  ad  cruftas  fcnput,illius  iplius  verbis  Gc  habet.    C  Mify crudu  cucftigio  tol- 
lit:in  aho  cxeplari  cum  mclle  toltum  habctur :  Ad  oris  vei  6  cruftas  aqua  diluto  ac  modico  vtcrc . 
Sint autcm  mifyos  torrcfacli  5  iij,mellis  boni  cyathi  fex,commifceac  vtcrc.  Similitcr  racit  cV  chal 
ciusaflatacum  mcllc,\  1  ftrigmcntitia  fit  fpiffitudo. 

J^kjC  ^irchi^encs  ad  Cruilas  fcripfit. 

B  Archigcncs autcm  dc  his  fic  tradidit.  C  In  cruitis qua?  Efchara?  Gra-cis  appcl!atur,priuatim 
comodum  eft  Stercus  caninum  cum  mellc  lllitum.  Aui  atramcntu  futorium  purpura:  mannc  to 
mcnto inuolutum vrito,ncq3agitato:deindecum  mclle tntum illinito.  Autpice  liquida  cupari 
mellc ,  pauxillo  autcm  cedriu: admifto ,  vtitor.  Aut  rhois  corianj  quantum  fatis  fit  lrrigati  aqua , 
donccitrigmcntofaeuadar,vbicoxeris,mellimifcetocV  vtitor.  JFacitcV  Syriacus  rhus  cummcU 
le.  Authirundinum  vftarum,  cYftcrcorishumanfparemmodum  cum  mclleillinc.  Aut  hcpatis 
lupiaridicochleariaduotritabibendaprebe.  Horu  pharmacorum  maximapartelaudo:quod 
verd  cx  rhoe conitat  dano,ciim  adftringcntis  fit  facultatis ,  quae  nequaq?  cruitis  conucnict.  Veru 
de  lupino  hepate  non  habeo  quod  dica.  Ad  hepaticas  cnim  atiecroncs  lcio  hoc  pharmacum  tum 
per fe,tum  pharmaco  cx eupatorio  miitum,bibi : an  verd  etiam  ad  cruftas  ln  ore  potu conucniat , 
iuxtaaliquam  tonus  fubftantia:  proprietatcm  ,  perfolam  expenentiam  iudicare  oportct:dcqua 
non eft  quod dicam,vt  qui  hoc non  iim  vfus  in  huiufmodi  arrectionibus.  Caninum  autem  fter- 
cus,vbi  olTa  comederintcanes.per  omnia  optimum  eft:nam  cY  magnopereauxiliatur ,  neqj  vlla 
infuauitatemexhibet  vtenti:  Humanum  vcro  tanquam  abominandum  femper  detefhtus  fum . 
Vfus  eft  itaqj  ipfo  quidam  non  prardicens,fed  latere  conatus.  Acccpit  autem  no  vulgare,fed  pue 

C  ris  dabat  in  cibo  panem  cum  leguminibus  qua:  lupini  vocantur,atqj  ita  rcficcatu  habcbat  in  pro- 
ptu  ad  quxcunq?  eo  vtiqj  opus  elfet.  Quin  cY  Mufa  plunmum  vfus  eft  primus  adco  ftercore  cani 
no,album  femper adfumens.  Scnbit igitur in  praefenti affechone fimihter eodcm  canino  ftera> 
re  fe  vfumjiis  adeo  verbis. 

Mufa  ad  ^4n<nnam. 

C  Ad  Anginam  ftercuscaninum  album  accipito  ac  rcficcato ,  tritum  cjj  cribro  medico  cribra^ 
to,cV  in  proptu  habeto.  Vfus  tepore  melie  diluito,atq3  tunc  vt dcuoretur  illinito.  Harccum  fcri^ 
bat Mufa,mcritdei  adftipulamur : hoc  enim  pharmaco  fortius  nullum  nouimus,  ncqj  in  angina, 
ncq? in  magna  toniillarum  infiammatione,aut  rjs  quibus  ex  glandulis  fuffocationis  pcriculu  im- 
minet.    C  Ex  Sorano.  Expcrti  fumus  ctiam  Sorano  fcripta  pharmaca  probc  facere,  qua*  his  ver- 
bis  tradidit.|  Chalcitidis  tofta:,mellis  attici,quodfatis  eft:chalcitidc  cum  melle  tcnto  ad  ftrigmcn  t^fdJtfi-  in 
titiam  craffitudine.ac  vtitor.    C  ^ihudad  Crujhufaaens  &  humore prxorutntcs  Gin^nus,  item  cjfjceten^  quiltHfdj  etd. 
tcs.  Mifyosviti5Vuj,iridisilIyrica:5iiij,croci5]:ha:ctntaacmiftainpyxidelignearcponito,cV  ^  *fcl 
tumperfc^tumcummelle^vtitor.    Coniequcter  verdetiam  haechocmodoprodidit:    C^W  crrfuj}» 
pkirm.uum ^ntherd^tdprxdiSlafxciens.Axxdvs  illyrica?,fandaracha:,cyperi,linguIorum  5  ii ij : aluminis  matlC4- 
Dfcifti,!  croci,crocomagmatis,iingulorum5ij:his  tritisacmiftis  vtere.Quidam  verocV  Horum  ro  t^dditar  m 
farum ,  cV  galla: ,  v triufcp 5  ij  adijciunt.  Vterc autem ad  putrcdines ,  6C difparatas  pcr  abfccllum  ac  qtibufU.myr 
cruentasgingiuasarido:adcruftascummcllc.  r^d- 
Qux  Heraclides  Taremtntif  ad Crujhts  in  Ore  fcnpfit. 
Heraclides  Tarentinus  tn  fcriptis  fuis  ad  Antiochidem  in  hunc  modum  fcripfir,dc  putrcdini' 
bus  in  ore.    C  Facit  quidem  5C  anthera  lkca  admota.  Si  vcro  validior  (it  putrefaaio ,  appoiiu 
eft haec compoiiuo/Libri  viti  partcs  iij,auripigmenti  partem  j : tritis,  miftis  vtitor : 6C  fupcrnc  li-  * /3<T6x\/j v,  i. 
namcntuconuulfumimpone,rofaceotinclumacexprctTum  .Quidam*Iibripartcsvii],capiunt.  ^elljf  tjl  m 
C^fliudadrobujlas  Putrefacliones  Ons^acrehcfui corporvs.  Chalcitidis  partcm  vnam,calcis  viua*  tan  **tnP*Jjc* 
tunde,auripigmcnti  partem  dimidia :  tn tis,miftis  vtere.    C  ^liud ad  Putrcdines  tn  Ore,z?  GmgWd*  m.  m^'ticr'l>- 
rum abfcefits.  Horu  rofarum  drach.iiij,aluminis  fcilTi  drach.n,  galla: drach.rj,  myrrha-drach.j :  tri- 
ta  mclii  mifccto  ac  vtitor.  Vcrum  ad  vlccra  leuiter  cruftofa,inrjcc  aluminis  drac.quatuor,myrrha: 
obol.nj  gallarum  drach.j.  ^4iiud.  Aceti  accrnmi  heminam  vnam  accipito,in  ipfum  q^  tantum  fa 
lis donec  non amplius  hquetur  conijcito,dcinde donec iiccetur  coquito,&l  ex  1II0  accipito  ,  atquc 
aceticyathumvnumarlundito,acore  dctincndum  exhibcto  pcr  fatis  multum  tempus:dcinde 
iterumatquciterumidcm  facitoter  aut  quater  pcrdiem,  rclpcctu  habito  ad  fubicctaspartes. 

Quinta  ClaiTis.  Y  Y  Y  Y  Y    iiij       In  pucris 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


C 


In  pueris  verd  lanas  circum  fpecillum  apponito,intingito  qj ,  ac  locum  confricato,  ca  corpons  h  -  E 
guraordinata  nc  iplam  cicuoret.  Quidam  vcrd  arido  iale  vtuntur  tercntcs  ipfum  cum  accto  cV  rc 
hccantes.  l:aciuntcVaIumenrotundum  acfori, pan pondcrc. Oportctautcm  collucre  lcntium 
dccoclum modico  admiftomcllc,aut  rofarum  crcmorem  cummcllc.Qi.idd  ii  non  cxupcrctur 
per  haec  puirefadio,vrereiubc,munitis  cV  contcdis  in  orbem  circunlitis  locis.  Sit  autem  candens 
ac  pellucens  cautcrium,quod  admoueatur ,  donec  nullus  humor  amplius  dcHuat ,  £C  locus  vidca^ 
tur  exupcratus.Poftcacolluenda  praedi<fta,cV  Anthcra compoiitionc  vtendum  ex  melle,  vfque 
quo  cruiiaecircunrumpatur :  atq^  tum  fanc  melle  vtcris.  C  ~Ahud odorum,tcnerum,  ad  lnflammatio* 
nes  &  Crujlas  commodum.  Nucum  pinearu  drachmas  iij,amyli  drachmas  duas,aluminis  fciffi,  dra- 
chmam  j,florum  rofarum  drachmam  j,croci  obolos  iij, cxcipe  mellc.  Hoc  mcdicamcntum  ex I:e- 
rula  Cratippi  fumptum  dicit. 

*Ad  Columcllam  fiue  Gurguhoncm.  C  *A  P.  3.  . 

Arnofa  quaedam  particula in  fummo ore apparct  dependcns ,  0  quis aperto  plurimiim  orc 
itotoIinguadeprimat.HxcipfacaruncuIaduobus  nominibus  appcllatura  veteribus  Grae^ 
cis,gargareon  cV  cion,hoc  eft  gurgulio  cV  columna :  cxterum  poftcriorcs  mcdici  fere  omnes  non 
i'ta,ied cionidem  id  cft columclIa,vocant.Nam  qui ftaphylen  id  cft  vuam,ipfam  appcllant,  eorum  P 
ncq;  mcminiffe  praeftat:nos.n.non  particulam  ipfam,fed  vnam  aliquam  eius  affedioncm,ftaphy 
len  iuic  vuam  nominamus.  Rard  aut  haecafleclio  circa  columclla  cotingit:  veriim  valdc  farpe  in 
flammatur.Et  fane  quemadmodu  in  altjs  omnibus,in  quibus  cx  humorft  influxu  contingit  mor 
bu.s,ita  ctiam  hic  prima  auxilia  rcprimunt fluxu.  Adftnngctis  igitur  facultatis  haec eflc  oportet: 
cV  ii  quidem  moderatus  iit  influxus,moderate  adftringcntis ,  quam  aufteram  priuatim  dicut:  vbi 
vcrd  vchcmcntior  fucritinfluxus^acerbx^ambaeenimadftringunt.feddcbiliusauftcra,  vchemcn 
tiusautcmaccrba.ReIatxiuntautcmfa:peambarummateriac:vcrumprafftat  bi.  nunc  mcminif- 
fe,qud  111  paruisinflammationibus  dcbiles,in  magnisivehemcntes,adhibcatis.  Collutiones  itaq$ 
modcrata:  funt  cx  palmulis,aut  phoenicobaIanis,aut  quomodocucp  appcllare  vcliSjdccocftis  quan 
doq3  fola  aqua,quandoq3  modico  mcllc  inicclo. Huic coniimilis  cft collutio  ex  dccodo  rofarum , 
pampinorum  vms^ruin^rubi  canini,lentifci,hcdera:,cypri,terebinthi ,  rhamni ,  afpalathi ,  cypcri , 
accytinorum  ,itcm  iihquarum  ,cVradicummori,  hypociftidis,malorumaufterorum ,  Cxpyro< 
rum  accrborum ,  ac  ouv  id  cft  forborum ,  quae  multi  apponcntes  ad  primam  nominis  fyllabam  u, 
lux  appcllant, vt  nominis  quidcm  tres  fint  in  vniucrfum  Iiterae,tum  0  tum  0  tum  a :  apud  greciftan 
tcs  vcrd  cum  0  tum  ct.  Hisfortiora  (untmyrtiac  baccarum  eiusdccocrtum,8tcxacerbis  cotoneis  3 
malis,cV  virgultorum  tcncrorum  llicis,  arbuti,fmiIacis,acphagi,cVipfarum  gladium  ,mefpiloru 
* \ytl  ucm^cVcornorumjCVfrudusmcmarcyli.Gcncrofifrimuautcm  cft  decodum  galIarum,cVrhois 

pnKav.  quam  culinanj  ac coriarrj,ac  frudus  myrica:,cV  fpinac ajgyptiae.  Ex  his  fingula  tum  per  fe,tum  ctiam  mt 
dutionem  m-  ftim,cocta  ex  aqua  garganffare  oportet:  mirumcnim  quamifturae  lpforum  vtiliorcs  farpc  fiunt 
terpn-s  mfe-  jpf0  fimphci  vfu.  Quin  cV  aridis  tritis  columcllam  contingcrc  oportct ,  fenfim  quodammodo  ad 
nta  trunjiulu  fUpCrnam  regioncm  cV  cxtcrnam ,  ad  linguam  videlicet  duccndo.  Vcrum  trita  arida  pharmaca 
frmum.       cochleario  cxcipiantur :  cV  mclius  eft  vt  ipfum  cochlearium  ad  finem  in  obliquam  lincam  deiinat, 
qj  m  rcctam.  Et  cx  his  ipiis,modcratae  quidc  funt  rofae,cV  flos  ipfarum,  cV  virgulta  iam  cnumera- 
taru  plantaru,hypociftis,rheon:lapis  quofutorcsmulicbriacalciamentaexpoliunt,  vocatur  aute 
t  Legitur  m  Ageratus  vclut no fcnefccns: aloe q^cV  cypcrus ,  &1  iunci  rotudi  odorati flos,radix |  nardi  indice, 
antKjuis,nar-  ac  noftra:  montan^.Fortiora  his  funt,^ citra  manifeftam  afpritudincm  adftringunt ,  fructus  fpi- 
dttnmceltic*  na:a;gyptiaj,rheon.cVquoddiphrygesappcllatur,rhusobfoniorumfiuecuIinarius:cVexacerbis 
nim  mdic*.    baiaujnurn  cft^cytini^malicorifijgalia^cV  magis  exadc  ciim  omphacitis  fuerit.  Adftringunt  ctiam 
eximic  omnia  aluminisgcncra^iciiTum  verdinter  eatenuiorupartiueft,  cVobid  vtilius.  Atra- 
mentum  vero  futorium  vchcmentem  habet  adftringendi  vim ,  fcd  non  expers  eft  calfaciendi ,  cV  H 
propterca  putredinoiis  vlceribus couenit: cV  tn  exacerbat  columclla , etiam fiiam  fit  in  fcirrhum 
indurata.  Succi  porrd  adftringentes  ex  omnibus  didis  plantis  funt,cV frudtibus  ipfarum  coiimi- 
liter :  didum  eft  de  ipfis  inter  iiiitiones  ftomaticas ,  quarum  aliquae  ex  mufti ,  aliquae  ex  mellis,mt- 
ftura  praeparantur :  corrumpuntur  enim  fucci  omnino  fi  abfqj  melle  reponantur,aut  rurfus  refic- 
cantur  fi  plurimum  fuerintcodti.Quidam  verd  fucct  etiam  fi  ad  Solem  a:ftiuum  ficccntur,ad  mo 
deratam  fpiiTitudinem,per  tempus  tamen  exarefcunt:  cV  fi  ad  plures  annos  durarint ,  in  eam  pcr- 
ueniuntariditatem,vtconteriqueantinmodumcytinorum  cV  balauftiorum.  Tales  funt  hypo-i 
ciftidis  fuccus,cV  vuae  acerbae,ac  glycyrrhrzar.cV  centaurfj.  Et,vt  in  fumma  dicam,omnes  fucci  et 
fi  abfq^  melle  diutius  fuerint  codi,non  quidem  corrumpuntur,  veriim  tempore  fiut  aridi :  cV  qui-- 
dam  fane  vclut  dixi,conteri  poflunt:  quidam  verd  natura  videlicet  tenaces  cV  vifcofi,in  laminam 
magisabeunt,qua  vtconterantur.  Atcphaecquidemfimplicia  commoda  exiftunt.  Compofi- 
ta  autem  ex  i  pfis  iuxta  duplicem  vtilitatem  fiut:  Vnam  quidcm  ex  fjs  quae  eiufdem  generis  funt , 
quando  vehementi  molle  admifcemus,carentes  fcilicet  medio,velut  florem  rofarum  autipfasro- 
fas,cum  galla  aut  alumine  permifcentes,cV  vnumquodcp  ex  praedidis  lenibus  pharmaciscum  ve 
hementi  complicantes.Non  pauca  enim  numero  iuxta  huiufmodi  permutationem  erunt.Immo 

cViuxta 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VI.  175 

ActiuxtamiTturarn  ipramcxduabusfadamplurapharmaaficnt.cumaliasaliaqirantitr»fc  mifcca' 
uir :  Vclut  (i  duplus  iit  rofarum  ftos  quantitatcaluminis,aut  vice  vcrfaduplum  alumcn  ad  I  lorem 
rofarum  .Poffit  aut  non  iolum  duplum,  fcd  &  triplu,  &C  quadruplum,  altcrumalrcri  mifceri:necp 
clam  cit ct par  pari , atqj hoc quidcm  mcdium  fuerit  mter  lumma liuc cxtrcma : rcliqua  vcrb om- 
nia  partimpropiusmollion  acccdunt,qua  videlicct  plus  roiarum  habcnt:partim  autem  vchcmc 
tiifimo ,  qux  fcilicct  plus  aluminiscapiunt.  In  vtniqj  vero  non  obicurum  cft  magis  cV  minus.Cu 
cnim  duo  funt  pharmaca, fortc  quidcm  eft  in  quo  alumcn  rofas cxcclht:  fortius autv clt  in  quo  tri 
plum  alumcn ad rofas continctur ,  cj  pharmacum  quod  duplum  faltcm  habcr.  Quod  igitur  fcm- 
pcr  mcdicereaudiuiftis,ctiam  nuncdicam.  Stulti  luntqui  lnterduociufdem  gencris  pharmaca , 
vtrum  ipforum  mchus  fit  quarunr,aut  quod  tandcm  omnium  optimum  cxiit  jt.Pcrindc  enim  fa 
ciuntacli  quisquaTat^iraeiktncalicamautptifanam^riscxhibcrc.aut^num  vinum.anacctum 
nuilfum,  aut  ahquod  purgatorium  mcdicamctum  :aut  num  melius  fit  vcratrum  album  an  nigru: 
autfi  in  vniucrfum  quisdeomnibusauxilijsintcrrogcr,  quodipforum  optimum  cxiifat.Omnia 
cnim  rcfpcdu  ad  aliquid;tum  cmolumcntum,tum  detrimctum,in  fe  habent : quod  ij  ipfum  ctiam  lib.  .ic  Aiimc 
cu  Hippocratcsdixeritprimusomnium  quos  fciam,rj  quipoftipfumfuerunt,infcquutifunt:cx  cpiumlitfi. 

B  recentionbus  aut  mcdicis  aliqui ,  qucmadmodum  alia  multa  nugantur ,  fic  ct  talia.  Vidiftis  porrd 
farpe  opcrc  pcrfecfh  quam  dico  vcri  tatcm.Intempeftiue  nanq?  aliqui  pharmacis  qua  habcbat  vfi, 
dcindc  q?  cxaccrbari  affecTionem  his  viderent,ad alia citra  methodum  trafgreffi,  6C  necp  his quic- 
qua  efficientes,ad  tcrtiam  dcinceps  tranfitioncm,aliquando  etiam  quarta,prctcr  rationcm  dclati, 
SC  afTcdum  tam  malignu  elTe  iudicantes,me  in  confihum  adhibuerunt :  quibus  oftcdcrc  mihi  iuf- 
fis  pharmaca  qua'habebant,id  quodcommodu  clfet  ad  prcfcntem  conftitutioncm  lndicaui.  Arqj 
cum  tpfi  diccrent  pcr  pharmacum  quod  cgo  confulcbam,  aegrum  cxacerbatum  elfc,  6C  obid  fc  co 
vti  formidarc,verum  et  iic  perfuafos  a  mc,ad  i  plius  vfum  compuli.C^  tum  illis,  tum  nobis  vtrunqj 
quod  Herophilus  dixit,verum  cife  oftendi.Siue  enim  dtxeris  pharmaca  nihil  cife  fola  per  fe  ipfa , 
recle diccs : nihil  cnim  funt,nifi  vtente eis  rede fuerint adcpta.  Siuc rurfus  pharmaca  vcluti  dcorit 
manus  elfc  dixcris.et  hoc  recfte  diccs :  iuuant  enim  maxime,li  is  qui  eis  vtitur ,  in  rationali  metho- 
do  fucrit exercitatus ,  SC cum  hoc natura prudens: quidam  enim  haud  fane  praftantiores cxiften- 
tes,defapicntia cum  prudentiflimiscontcndunt.  jMiftura ltaq^ medicamentorum eiufdem gene 
ris,medioru  pharmacorum  vfus  gratia  fit.Et  ob  id  femper  duo  contraria  facultatibus  pharmaca  in 
vnoquoqucaftedu  voshabere  operapretiumduco:pcrmiiccndo.n.ipfaomnino  multismcdrjs 

Cpharmacisabundabitis.  Vna  igitur  miftura*  eiufdem  gencris pharmacorum  cauiahacceit,ian\ 
videlicet rclata.  Vna  vcro  aliamiftura  cx  diuerli  genens  pharmacis ,  ex  huiufmodi  ratiocinatio- 
ne  ccepit.Rard  cquidcm  inuencrit  quis  affccftionem  aut  diicuilorijs  tm,aut  rcpulforfjs,indigcnte. 
Paruae  etenim,cx  aftcctionis  nomine  vix  a  mcdicis  dignata ,  confcftim  fedatur.  Vbi  vero  gcnera- 
tus  afiectusmaiorem  habueritcaufam,impoiribiIeeft  ipfum  pcr  rcpulforia  perfccftc  fanare,  SC  ma 
xime vbi agri  corpus fuerit  humoribus  multis  rcfertum.aut  particula aftccta  natura dcbilis.Ob id  * AMriofifc 
igiturcogimur  fajpequideminprincipiOjfape  vcro  paulopoft,admifcerequippiam  cxdifcuffo- 
rrjs:il  verd  dolor aftuerit iimul  vehcmcns,ctiam  cx  mitigatoriis.  Itacp  tunc opus cft  vnicuiqj  pre- 
dictorum  pharmacorumaliquidcxdifcuiToriisaddere.  At  vcrocumcYhacomnino  multalint, 
a  mollioribus  aufpicandum  erit:ab  acribus  enim  inflammata  exacerbantur. Atqj  ca  gratia  copoii 
ta  medicamcnta  ln  vfum  veneruntcum  ad  aliarCi  p3rtium  lnflammationes,  tum  gurgulionis:  ve- 
Iuti  ciim  ad  alumcn  iridem  illyricaadmifcemus,  aut  farinam  cruinam ,  aut  thus,  aut  myrrha.Ciim 
cnim  adftringentia  fint  multa,  &C  non  pauca  citra  acrimoniam  difcutientia ,  varietas  pharmacoru 
ad  columcllax  lnflammatasmerito  multijugafactaeft.Caterum  tu  perfpeccainrlammationisma 
gnitudinc  ac  cahditatc ,  dC  conliderata  inrluxus  quantitatc ,  amplius  qj  copiam  humorum  in  toto 

D  corporc  pcr  conieauram  alTecutus ,  pharmaco  m  quo  aut  adfrringentium  aut  difcuticntium  vis 
cxccllit,  vtcris.  Adfcribam  aut  rurfus  etia  hic  pharmaca  quarab cxpertilTimis  tradita  funt ,  aliqua 
quidem  cum  proprijs  difcriminibus,no  pauca  verd  etiam  citra  diftincftioncs.  In  quibus  fanc  ego , 
velut  etiam  in  aliis  quie  fupra  tradidi.propria  difcrimina  apponam. 

Q^£  ^rcln^enes ft-ryjit  m  Gurouliones  injlammatos. 
Ad  propofitam  affectionem  iic  fcnplit  Archigencs  in  primo  Pharmacorum.  C  Vua  laxata 
(liccu  diifolutum  admoue,aut  gallam  tntam  cu  fale,aut  ipium  fal  diffolutum,aut  lyci]  radiccm  tri- 
ta.aut  omphaciij  cum  melle.  Si  vero  fortius  vclis,atramcnti  futorfj,fquame  aris/aluminis  fciiTi,mi 
fyoSjmyrrha^gallajXquas  partes  tritas  ac  vinoexccptas  illinc.  Si  fola  ha*c  Archigencs  tradidiffet 
cV  iicccffaiTet,  haud iniuria ipfum  rcprchcnderim citra difcrimcn  fcnbcntem pharmaca facultatis 
pcnitus  contraria:  quoniam  vcroin  his  quadcinceps  fcribuntur ,  corrigitintcrdum  ipfam  horil 
indiftincftioncm ,  rccte  facit.  Qud d  vero  lndifcriminatim  hax  dicta  fint,  hinc  difccrc  licet.  Vuae 
inquit  laxata  fuccum  diffolutum  admouc.  Oportcbat  equidcm  ctiam  hk  apponcrc ,  qualcm  fuc- 
cum  dicat:vcriim  ciimomnibus  iampcrfuafum  iitcyrenaicum  fuccumoptimc  faccrcad  colu- 
mellam  inftammaum ,  non  appofuitcyrcnaicum :  5C  ob  id  igitur  quifpiam  haud  ipii  fucccnfuc- 
rit.  At  verd  quod  accrrimum  5C  maxime  calfactonum  pharmacum ,  ipfum  cyrcnaicum  fuccum 

cum 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


cu  contrarfjs  fcripfit,non  apponcns  diTcrimen ,  neqjoftcndcns  quando  fpfo  fucco  vri conucniat,  E 
cV  quando  artringentibus  pharmacis,  in  hoc  pcrpcram  fecii.  Atramcntu  futorium  enim,  cV  fqua- 
mam  aris,cV  alumen  fctflum,cV  mify^cVgallani,  omnia  aquis  parribus  tn  vino  tercrc  iubcns,  am- 
plius  cj3  ad  ha'c  myrrham  pan  pondere  addcns,  hoc  modo  compolito  pharmaco  vua  illinir,  quod 
rbrtilhmaadftringcndifacultare  pradirum  eft.  Vcriim  huiusfcriptura  indctcrminatam  inccrti- 
tudincm  mox  mirigauir,  prafcri  bendo  videliccr  hac  verba  pharmaci  copofirioni,  Si  vcrd  forrius 
vclis.hoc  emm  fcripfir  ranqj  fcienribus  nobis  quando  forribus  vrcndum  lir.  Porro  miftu  pliar- 
jnacum  eft  cx hoc  vbi  fcriplit ,  Aut gallam  tritam  cum falc.  Galla  cnim  vchcmcnrcr  adftringit :  fal 
verd  difcutitcum  modica adftridione.In  principio  verd  fale non  eft  priuatim  vrendu ,  ficur necp 
fuccoj^diiiinduraraiamcVdiuturnacolumelIa?inflammatione:ipfeautenon  columclla  fcripfit, 
fed  \  ua  laxata ,  cum  vulgo  exiftimans columella  inflammationem  vuam  appcllari.  Et  quid  miru 
hocputandum,quandoetiam  cxnoftratibus  quidam obarricifmum  fupcrciliofuscV  iaclabun- 
dus,  vuamipfam  parriculam  appellariexiftimauit^Maiorcnimhuiusq  Archigcnis  lgnorantia 
fuitj  quancj  tum  cx  altjs  vetcribus huius appellationis  vfus  parabilis  fit: tum  cx  Hippocrate con- 
com.j.  tcx.15.  ftct,ex his udeo  in  ||  Pranotionum  libro,verbis: Gurguliones cu periculo  cxciduntur,  vruntur,  ac 
4  .109.C  refccantur,  quandiu  rubri  fuerint,  cV  magni : nam  cV  mHammatio  ad  hoc conicquitur ,  bC  fangui-  F 
niscruptio.  Vcriim  talesgraciles  reddcrealiisartibus  hoctemporcoportct.  Hacprafatus  Hip- 
pocratcs  deinceps  ait:  Ciim  verd  totum  fuerit  fcparatum,  quod  fane  vuam  vocant,  cV  cxtremum 
gurgulionis  maius  cV  liuidum  tucrit  factum,fuperior  verd  pars  renuior ,  in  hoc  fanc  tcmpore  tu- 
tumcumanus  admoIiri.Praliitcritautem  aluoprius  cuacuatamanum  adhiberc,fi tcmpushoc 
pcrmittar,  cVnon  fuflocctur  homo.  Manifcftiusautem  adhuc  Dioclesintcrprctatuscft,  qualts 
iitaftcclio  vuaappelJjta,cV  pofteum  Praxagoras,cV  Mantias,  cVquicunqueconcomitanriaafle- 
clus  conicripfcrunr.  Quidam  verd  ctiam  ob  id  affcclionem  vuam  appellata  cfle  dixcrunr ,  qudd 
1  P*yi  5-*?u-  |  vuafruaut}-cxtrcimim  gurgulionislimileapparer.  Qua  porrd  deinccps  ab  Archigene  fcri 
A  f'i  pta  fu:n ,  reclc  dicia  funt ,  dilcnmina  nimirum  vfus  ipforum  eo  adfcribentc.  Habcnt  autcm  fic. 

«U Commmc phnrmcLoim  Columcli&O*  TonfiUarum.  Jn commune  tum  tonfillis ,  tum  columella in- 
flamatisjautexulcetaiis^nprincipioconucnit  quies,incdia,cVconfequensdiata, gargarifmi  fim- 
plices  lenitcr  adftringcmcs,poica  dilutior  tcpida,  aut  aqua  mulfa:aut  palmularum,  aut  vitis  papi- 
norum,aur  malorum  cotoneorum,  aut  mefpilorum ,  aut  pyraftrorum,  aut  rofarum  dccoclum:  ita 
vrad  auftcra  dccocta  parummcllis  admifccatur.  Pulchre  hicadfcripfit,auftcrisoportcrcmellts 
pauxillum  mifcere ,  veriim  paulo  antc  cum  aqua  mulfa  pcr  fe  vti  iuffit  in  principio  inflammatio-  G 
num ,  non  rcctc fccit.  Nihtl  enim  adftringcns  habcr  aqua mulfa,fed  rccltlTime  quis ipfam  exter- 
foriam  dixerit :  cV  li  limul  dilcufToriam  dicar ,  nihil  dcliqucrit.  Qiiac  verd  deinceps  ab  eo  fcripta 
funt,rccle  habcnt in  hunc  modum.  Facit cV  acacia* fuccus  aqua  dilurus.  lllincnda  funt etiam  con- 
iimiliaftomatica  mcdicamenta,  velutcftquodcx  morisconftat  fimplcx.  Rhoisitcm  fyriacaac 
coriarinrcrcmore  codto  ad  fpilTitudinem,cum  mellemifto  vterc.  Autpunicorum  dulcium  atque 
acidorum  fuccumadmellis  cralTitudincmdccoquito  acvtitor.  Aut  vuaaccrbafuccum  cxpref- 
fum  adhibeto.  Aut  rubi,aut  lentifci,aut  terebinthi,aut  myrti,aut  rofaru  fucco  cu  mcllc  vtcrc.  Et 
poftca  forinfecus  alumcn  fcitTum  cum  dimidia  aloes  parrc,ac rnodica acacia cum  lucco  folani  im- 
poncrc confulens,hec  vcrba lnfert:  Qudd  li  morerur  inflammatio,acctumtepidum  pcr fe  garga- 
riiret,autgallatrita  admifta,autrubi,autagreftis  olcaradice.  Aut  cypcri  decoclum  cum  mel- 
le.  Autpaifumcumaqua.  Aut  fycitcs  vinum  calidum.  Autmaluadecoclum.  Manifeftum  eft 
cnim  hac  auxilia  communia  efle,  velut  pradictum  eft ,  tum  columella ,  tum  tonfillarum.  Vcrum 
non  rccle  vidctur  mihi  paflo  cum  aqua  confidere,  vtpotc  imbecilli  ad  talia  mcdicamcnto :  qucm- 
admodum  etiam  vino  fycite,  cVmalua  dccoclo ,  priufquam  ad  fuppurationcm  perucniatafte- 
clus :  opor tebat  autem  hoc  ipfum  ab  eo  indicari.  Connectit  deinde  Archigcnes  ad  pradicta  fic  H 
fcribens:  Illinito cV ca  qua fupra  ad  vlcufcula in naribus fcripta funt.  Priuattm autcm  piccm  cum 
oleoaut  melle.  Autcrocomagma  cummodica  gallacVmelle.  Autalumen  rotundumcumflo- 
re  rofarum  rritum,  aut  rofas  aridas,  aut  florem  ipfarum ,  trita  infperge:  aut  tum  tonfillis ,  tum  vuae 
infuffla.  Aut  cyperi  radicem,vel  myrtum,aut  lcntifcum,vcl  rubum,aut  gallam,aut  falcm  tenuem, 
fimiliter  infperge.  Aut  omphacium,  vel  alumen  ftifTum,cummeIle  illine.  Aut  florem  rofa- 
rum  vel  crocum  cum  mali  punici  fucco.  Hic  rurfus  adftringentia  ad  difcufforia  citra  difcrimen 
permifcuit.Nihil  enimfimile  eftinfpergcre  falem  tenuem , aut rofas ficcas ,  vel florem  ipfarum: 
aut  pice  cum  oleo  vti,quod  pharmacum  cft  calfaclorium  acdifcufforium:aut  galla  cValumr- 
ne ,  qua  pharmaca  funt  maxime  adft  ringentia.  Cateriim  fenefcente  atque  indurata  iam  in- 
flammatione  redepix  liquidaadhibeatur,autarida  oleo  liquefacla.  Tunc verd etiam  fal  com- 
modusfuerit^corpore  videhcet  prius  euacuato.  Incipiente  verdaut  augefcente  cV  cum  multa 
caliditate  vigente ,  maxime  contrarium  auxilium  eft  pix  cum  oleo ,  eadem'que  ratione  etiam  fal. 

Confequenter  autem  recfic  defcripfit  Archigenes  advigentem  affecTionem  auxilia.  Indicat 
autemexeo,augefcenscV  nihilopus  fentienscx  prajfcriptismalum.Habetfermoeiushocmo- 
do.  Si  verd  in  vigorem  pcruenerit  affedtio ,  aut  aluus  fubducatur ,  autfurfurum  loturam  calidam 

gargariffet, 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  VI.  174 

A  gargariflet  \  aut  ptifanae  fuccum ,  aut  paflum  tepidum ,  aut  radicis  dulcis  dccoctum  cum  paflo  cV 
hyffopo ,  aut  ficus  vino  incoctas ,  aut  ptifanae  fuccum  in  quo  vua*  paflae  funt  incocta.  Magnope- 
reiuuanturfi  amygdalinum  olcum  inauresinfuderis,forinfecus'que  fpongijscxpreTfisleniter 
foueris.  Quin  cV  dilfolutum  crudum  cxhordeaceafarina  imponendum,autcx  farina  feminis  lini 
aut  fcenigra*ci,aut  etiam  miftura  ex  his  omnibus  facta.  Si  ita  propc  fuppurationcm  fuerint  ton 
fillae,coadiuuarc  affidue  pcr  hcuum  dccodum  oportet ,  8C  ferme  indcfinenter  id  ad  gargariflandu 
cxhibere/imiliterque aquam  mulfam  calidam. Si  verd nihil  talc  apparucrit,  augdcat  tamen  ma- 
lum,  ita  vt  argre  tranfglutire  poffint  aegri ,  cV  fuftocationis  principium  1  it  nobis  iufpcchim ,  aluus 
forti  clyftere  aut  gkmde  fubducenda  elt ,  cV  vena  cubiti  fecanda ,  cucurbita'que  cum  fcarificatione 
collo  ac  mento  affigendae:  fomenus  etiam  ac  cataplafmatis  frcqucntius  eV  robuflius  vtcndum,  cV 
affiduis  gargarifmis.  Quod  fi  ad  nullum  horum  prafidiorum  cedat ,  fcd  augcatur ,  vcna*  fub  lin- 
guafecentur,autiuxtaanguIosoculorum,atquccaquain  frontccft.  Illinaturautcm  alflducfcl 
tauri, 5C elaterium cum  melle,  aut fal cV  oleum  vetus cum  mclle ct accto.  Aut centaurca  cum mel< 
le.  AutabfinthiumcumnirxocVmelle.  Authirundines  intcgras  vna  cum  pcnnis  vftasactritas 
cummclleillinito.  Aiuntaliqui  etiamfummev  facere  hirundinum  pullostcncros  valde,fiuere- 

B  ccntes,fiue  fale  conditos,affatos,  cV  in  cibosexhibitos:ftatim  enim  leuant  fuflocationem.  Siuc  au 
cem  pueri  fint,  liue  fenes,  fulfur  8c  iridem  cum  melle  delingenda  dato.  Quod  ha  communes  me- 
dela*  fint  vtriufque,velut  in  princrpio  dixit ,  vua  videlicet  cV  tonfillarum ,  manifeftum  fecit  cx  his 
qua  confequentcr  infert, ciim  ait:  Aliqui  angina  prehenfis ,  quos  tum  fynanchicos  tum  cynan^ 
chicos  Graci  appellant ,  elaterrj ,  cV  fellis  tauri,vtriufque  obolos  duos,  cum  aqua  mulfa  tcpida  bi- 
bendos prabent.  Quidam  veroafellos  fubaquarrjs valisnafcentes  inpotuexhibcnt,autdeIin- 
gendosdant,autdo!entibus  5C affechs  partibus illinunt ,  cV  valde fc  iuuariteltantur.  QuincV 
per  vaporem  intra  os  receptum  hoc  modo  fomentum  adhibetur,  Origanum  aut  hyllopum ,  aut 
fatureiam,cum  fufficicnti  aceto  diligenter  in  olla  feruefacito  obturata.Operculum  aute  circa  mc- 
diumhabeat  foramen:deindc  arundinemad  foramen  operculi  acos  agri  adaptato,ac  fomcn- 
tum  admittito.Si  verd  os  a  fcruore  arundinis  comburatur ,  ouum  vacuum  vtrinque  perforatum 
agri  in  ore  contincant ,  SC  per  ipfum  arundo  inferatur.  Mollius  fit  fomentum ,  fi  pr o  aceto  aqua 
fumatur.  Quidam  nitrum,cV  origanum,cV  nafturtii  femen ,  ac oleum,in  pofca  trita  mifcent ,  cV  fU 
militerprofoiTientoadhibent.  Autcinerem  pullorumhirundinum  implumiumilhne.  Aut  fo- 
lani  fuccum , cV butyrum,  aequis  partibus  cumrofaceo  cerato  mcnto  impone.  Eisverd  quifuf- 

C focantur,picem  cum  aqua  §C  nitro  in  potu  prabe.  Hac  quidem  Archigenes  fcri pfit.  Ego  ve- 
rd  nunquam  tentaui  vlli  alicui ,  ea  qua  bibuntur  pharfnaca ,  in  eiufmodi affeclionibus  exhibere , 
qualium  fane  tum  ipfe,  tum  alrj  quidam ,  meminerunt.Itaque  hoc,  quod  ad  fincm  fermonis  pra- 
fcriptihabetur  hisverbis:Eisverdqui  fuffocantur , picem cV  nitrumcum  aqua  inpotu  prabe. 
non  pofTummihi  perfuadere,qua  rationefit  dictum.Immo  nequcexpraceptoribusaliquem, 
neque  alium  vllum.eo  vtentem  vidi,  neque  etiam  ipfe  in  vfum  aflumere  tentaui.  At  verd  venam 
fecare  eis  qui  fuffocantur,cV  eluere  forti  atque  acri  clyft  ere,cV  purgatoria  exhibere.gratia  euacuan 
divniuerfum  corpus,cY-transferendi  infrahumorum  momentumqui  adaffeclas  partesferun- 
tur,rationabile  eft ,  5C  multa  experientia  iudicatum  accognitum.  Similiter  etiam  poft  totius  cor- 
poris  euacuationem ,  cV  diuerfionem  ad  infernas  partes ,  pharmacis acribus  multtim  difcufforiis 
vti  rationi  confentaneum  cft ,  cV  expericntiam  teftem  habet.  Picem  verdcum  aquacV  nitro  in 
potu  prabere  abfunui,  vtpote  cum  ncque  alium  vtentem  viderim,neque  rationem  ad  hunc  vfum 
ducemhabeam. 

Qu£  >s4polloniu4  inprimo  Parabiltumtradidit. 
Apollonius in  primo  parabilium  fic  ad  verbum  fcripfit.  C ~Ad Inflammatam  Columellam  lllitw^ 
Dnes.  Sale  trito  cV  melle  illinens  reprimes  columellam.  Picem  illinens  pcr  digitum  apprimito. 
Succum  cyrenaicum  aqua diluito,£x columellaadhibcto.  Chalcitidem  mtam  ltmiliter  admouc^ 
to.  Omphacio  tritocum  mcllevtitor.  Hac  Apollonius.Licet  autcm  nobis  vidcrc  inhis  qua 
abfqucdifcriminefcriptafunt.  Quddfiquis  nonvniufcuiufque  indefinite  fcriptifacultatcsno- 
uerit,qud  in opportuno  tempore eis vtatur,maximum  omnino  nocumentum  infcrct.  Scriptum 
eft  itaq^  hic  primum  omnium,Sale  trito  et  mcllc  vtendum  clfc :  poftremum  autcm,Omphacio  cu 
melle.Contraria  autem  facultaseft  omphacii  ad  falcm.  Quarc  li  quis  in  principio  falc  vtatur,  ma- 
xime  fi  humores  in  corpore  ex  aquo  abundcnt.aut  etiam  circa  caput  hareant,  extremc  argrum  lac 
det.  Omphacium  verd  m  principio  commodiflimum  eft,non  trahens,  nequc  euellens  ad  fe  cx  aU 
to, vclut  fal  cum  mclle/ed  repellens.  Sales  autem  cum  mellc difcufloriam  vim  habent,  modica  ad- 
fhicloria  vi  fali  commifta ,  quaefanc  per  admiftione  mellis  penitus  eucrtitur.  Caeterum  id  quod 
ex  picc  conftat,  inueteratis  lnflammationibus,  cV  iam  in  fcirrhum,  vtita  dica,  induratis  conuenit: 
quemadmodumetia  cyrenaicus fuccus  non incipientibus,  fed  vbi  iam quodinfluit  pcradftnn- 
gentia  rcpreffum  eft,  prodclt.  Chalcitis  verd  in  totum  inepta  cft ,  prauerquam  li  valde  mueterata 
cVagrcciirabilisfitanccfio:eft  enim  medicamentu  mordax  li  cruda  adhibcatur:quaproptcr  vc 
vim  ipfius  diminuamus,  vfta  fiequcntius  vtimur.    Deinceps  Apollonius  hcc  ad  vcrbu  fcripfit: 

(T  Gjro.trrjnu 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 

C  Gdrgdrifmi dd Penduldm  Colnmellam.  Origanum  tritam aceto  cV aqua affufis feruefacitOjCV cum  E 
caricarum  fucco  mifccto,ac  vrirorad  garganflandum.  Authyflbpum  terito,cV  caricarum  cocrta- 
rum  fucco  mifccto ,  ac  vtitor  velut  origano.  Mentam  ac  rutam  cV  coriandrum  laclc  afmino  trita 
•\^tddttur  in  gargarifTanda  praebe.  Apiil  cV  lauri  folia  trira,cV  vino  aurlentisdecocro  diluta  gargariflaro.T  No 
aliqmbw  cod.  ui  quendam,  qui  omnibus  ab  A  pollonio  fcripti s  indifcriminatim  vtirur,in  principio  inflamma- 
gr*c.  7?.m  tionis  gurgulionis vno  ex  his vfum  efle,cV  aegrum  exrrcmc laefifle: praeter  alia enim  ncque fcicbat 
fxt v  o  a.To>Aa  qUlc]  pcndula  columclla  eflet,cum  velit  Apollonius  valdc  laxatam  abfq^  inflamatione,  gurgulio^ 
]l°hlcqudlm  ms  afrecflionem  oftendere:  quam  ctiam  refecareconfucuimus:  atcp  in  hac,  re  vcra  pituitam detra  * 
^polkmm  hcntia  cV  calfacientia  pharmaca  commoda  exiftunt,  nam  in  totu  fubalbida  fit  6V  exanguior.  De- 
fcnp/it.  indc  Apolionius  haecfubdit.f  Loriumafini  plurimumcV  calidiffimumbibendumprxbe.Idcm 
■\^dditur  m  ctiam  in  angina.  Miror  equide  eiufmodi  auxilia  tradentesxerte  cnim  kio  omnes  homines3pau- 
dimibm  cod.  cis  omnino  cxccptis,citiusmori  velle,g  vrinamafinibibcre:verumhicetiam  plurimamaddir.Et 
grxc.-rl Tipa.  alias  vclut antea dixi,  abfurdilTimum  eft curantcm  oris inflammarionc pharmacum  potabile exhi 
•rpof  t;1v  i-j-  bcrc,  nili  fi cx purgantium  numero cxiftat:  haec cnim  alterius vfus gratia  dantur.Ex alrjs  fufficiut 
thV  <T/*9j7<f,  quxcitratranfglutitionem  auxiliari  poflunt.  Quin  cV  quod  poftea  fcriptum  eftabipfopharma- 
ytra  M"  cum5quodirivicmbibereiubct,fimilemhabetabfurditatcm.ScribititacRficdeipfo:  Laurifoliatri  F 

de  affeclione.  a-         1  i      j         i  . 

JJ  ta  cx  vino  cc  aqua  bibcnda  prarbeto. 

Quxdb  Herdtrdditd  funt. 

Herasigiturmultomeliusc^  Apolloniusfcripfithocmodo.  C ^4dColumclldm  Ldxat.t  Gallae 
omphacitidisparrcm  vnam,aluminisfcifl]  partcm  vnam,falisammoniaciparrcm  vna:vrrunque 
per  fe ac  limul  tcrito,cV  expleto  indc cochleario  vuam  contingito.  Aut  lapidcm  ageratum  appcl- 
latum,quo  futores  ad  mulicbria  calciamcnta  cxpolicnda  vtuntur,deradito,  cxinde  cj3  cochleanum 
expletum  vuc adhibeto.  Ex  his  duobus  pharmacis,altcrum  pofterius omni  moleflia  carct,ncque 
noccre  potens,  ncque  magnopcrc  iuuare,  quocunque  tandcm  tcmporc quis eo  vtatur : fortius  eft 
prius.In  principio  uacp  cV  ciim  valde  rubcnt,  minimc  aptum  cft : fi  vero  praeeuacuaro  roro  corpo 
rc,6V  poft  rcpulforiorum  pharmacorum  vfum  adhibcatur,  vbinonvalderubenshrgurgulio,iu- 
uarc  poreft :  cx  conrrarfjs  cnim  forribus  componirur  facult3tibus ,  repulforia  cV  difcuflona.Qua^ 
rc  non  rc<fte  fccit  Heras  indifcnminatim  ipfa  tradcndo. 

Qu&  Hcrddides  Tdrentmws  tradiderit. 

Tarcntinus  porroHcraclidcs  in  libris  ad  Antiochidem,adinflammatascolumellasfic  fcripfit: 
C  Omphacium  ficcum  tcrito,cV admifto  fufficicnti  melle adhibcto.  Aut gallam  tritam  cum  mel  G 
le:  Autalumcnfciflumcodemmodo.  Autfuccumcyrenaicum  cummelle.  Aut  melateriam  qua 
futores  vtunrur.  Aut  Andronium  paftillum,qucm  in  vulnerarfjs mcdicamenris  referam,cum  vi 
no.  Oporrct  aurem  poft  ha'c lenrium  decoclum  gargariflare.  Recffe  ad finem  hoc  adfcripfir.  Ve 
hemenria  cnim  funr  omnia  praefcripta  ab  ipfo  pharmaca,acerba  qualitatc  praedita,cV  ob  id  exafpe 
ranti :  itaq$  afpritudinem  ab  ipfis  inducftam  mitigarc  vult  per  lentium  dccoclum.  In  moderata  in- 
rlammatione  non  cft  neccfle  talibus  vti :  quemadmodum  neqj  vbi  columeltae  valde  rubre^  fuerint, 
cVcalidaminflammationem  habennimmoncqucindeclinarione  earum,  tunc  enfm  difcuflorio-' 
rum  mcdicamcntorum  vim  prxdominari  oportet. 

*Ab  iAfdepid.de proditd, 

Afclepiades  ad  eafdem  fic  fcripfit.  C  Siccumdd  Ldxdtas  Columelldi.  Anethu  vnaciim  feminc 
&  radicibus  quod  fatis  eft  accipe ,  cV  in  vas  fictile  coniecrum ,  cuius  os  fit  fubobturatum  cV  ipfum 
vas luto  oblitum ,  in  furnum  donec  vas  igncfcat  mittc: deinde ex furno  extracftum anethum  vftiS 
tere,6V  fublatum  repone.  Vfu  vero  expetente  anethi  partes  duas  accipe,8tiridis  illyrica?  in  tenuif- 
fimum  puluillum  redacftar partem  vnam  admifce ,  ac  per arundincm  infuffla.  ^4liud.  Rofaru  fk> 
'  AP.hcxagium  carum  fextarium  vnum,nardi  celticae  vna  cum  radicibus  cV adhaerente  terra fafciculum  vnum,  ni^ 
di  hirundinum  fylueftrium  aridi  drachmas  tres,myrrhae  drachmas  octo,  gallas  omphacitidas  nu^  H 
mero  quindecim :  contufa  et  trita  infuffla,cV  cum  digitis  adhibe.  Ex  his  duobus  pharmacis  prius 
penitus  nihil  ex  repulforfjs  habet,fed  eft  totum  difcuflorium.  Alteriim  vero  ex  conrrarfjs  miftum 
eft  facultatibus,  multa  enim  difcuflbriam  vim  habet  fylueftrium  hirundinii  nidus,adftringentem 
autem  gallae.  Mediae  verd  potentiae  cft  myrrha,cV  miftae  nardus  celtica,ita  vt  tum  difcuflbria,tum 
adftridoriafacultas,ambaeineo  fint moderatae.  Caeterum  perarundinem  eiufmodi  pharmaca 
infufflari  valde  improbo :  defertur  enim  ex  iplis  multum  tum  in  gulae  fummum,  tum  in  ipfam  gu 
lam.Praeftat  itacp  cochleario  indita  apprimere,  quemadmodu  ego  vti  foleo,  vt  vidiftis.  Quin  cV 
tertium  pharmacum  Afclepiades  poft  praedicftaduo  confcripfit  hisverbis.  C  SiccumadLdxd^ 
tdm  Columelldm  & tumentem,  NedpolitA.  Piperis  albi drach.vnam,myrrhae drach. vna,aluminis  fciffi 
drach.duas,  galla;  omphacitidis  drach.duas:  trita  admoue.  Hoc  pharmacum  a  principio  vfque  ad 
finem  vtile  efle  potent ,  praeterquam  in  vehementer rubentibus :  in  his  enim  vitare  oportet  acriiS 
ac  mordacium  valde  mifturam ,  quale  hoc  loco  piper  extftit.  Aliud  deinceps  eiufdem  facultatis 
fcripfi t  ad  tumentes  columellas  ex  his  compofitum.  Lapidis agerati  drachmas  quatuor,floris  Ia- 
pidis  afii  drachmas  quatuor ,  terrae  famiae  drachmas  quatuor ,  aluminis  fcifli  drachmas  duas,  croci 

torrefacfti 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VI.  t7S 

'A  tdrrefacTi  drachmas  duas,gallarum  omphacitidum  drach.duas:  tritis  vtcrc.  Hoc cV nos  vfi  fumus 
fape  vt  optimo,cV  quod  omni  tempore iuuarc  poffit,pratcrquam  vclut in  prarcdf-ti  dnri , flaritn 
in  principio ,  &C  ciim  ruber  cVcalidus  fuerit  inHammationis  tumor.  In  inucrcratis  autcm  lam ,  QC 
corpore  euacuato,poft  vnum  vfumftatim  magnam  commodttatem  cxhibct.funtcnim  vclie- 
mcnter  adftringcntia,ac  diicutientia,cV  ca  qua  media*  materia*  funt,in  ipfo  tcmperatc  mifta. 
Cntonts  Pharmacum  hoc  modo  fcriptum  ad  ColumcllM. 
Hoc  pharmacum  ad  ipfam  tcmporis  opportunitatem  apparato.    C  OflTium  palmularum,nu 
cum  tencrarumimmaturarum  ficcarum,vtrorunq3drachmasquatuor,vrito,acin  puluillum  tcri- 
to.  Vtere arido  admoto.  Et  in  hoc  pharmaco  oiTium  palmularum  vis  fatis  difculToria  ell : nam  cV 
in  alrjs  affecuombus  eorum  experientiam  habemus,q>  ciufmodi  vinbus  lint  pradita,  Nucum  ve- 
rd  tenerarum  ficcarum  cinisdifcuiTonam  vim  habct  vna  cum  adftringentc» 
Sorani  ad  Columell.ts. 

Quin  cV  Soranus  pharmacum  indifcriminatim  fcripfit,non  apponensin  quibus  priuatim 
faciat.Habent  autem  verba  eius  hoc  modo.  <E  Radicem  dulcem  contundito,cV  mcl  cV  dulcem 
aquampari  menfuraaftundito,deindecoquito,cVfuccum  gargariflandum  prabeto.  Peccauit 
B  in  hoc  qudd  non  adfcripfit ,  maxime  mitigatorium  hoc  pharmacum  ciTe,  quod  i  n  vigore  inHanv 
mationum  magnopere auxiliari  poteft.  Huiusvfus  commodusetiameft ,  vbicx  acerbisphar^ 
macisimmoderatius  quisiritarit  cV  exafperarit  columellam  inHammatam:hancenim  lenithoc 
pharmacum* 

De  Pharmamdd  Vlcerd  Oris  ^iphth.vs  dppelldtns.  C  ^4P.  4. 

(Ll.j. f.fi.cij.  X  / Lcerationes * in  fuperficie oris  obortas  Aphthas appellant ,  habentes  quippiam  ignea* cali^ 
fol.146.  f  \  ditatis.  Fiunt  autem  vt  plurimum  pueris  lacTentibus ,  ciim  aut  vitiofum  fucrit  lac  nutricis , 
autnon  probeipfum  concoxerit infans.  Curanturfacilc ,  vtpote  qua*ex  modcratc  adftringen^ 
tibus  fedantur.Quandoque  tamen  diuturna*  fiunt  ac  agre  folubiles,cV  progrelTu  temporis  putre- 
dinofum  quidacquirunt,quod  amedicis  nome  ideft  vlcus  dcpafcens,appellatur.  Scriptaita^ 
que funt  cx ad ipfas  medicamenta,moderataquidem  adcasquaenihil  maligni habent:fortia  ve^ 
rdad  eas,qua*  lamquid  putredinofum  cV  ferpendo  depafcens  habent.Mcntioncm  faciameo^ 
rumquarecentiorescoaceruaruntinamexiis  quxveteres  confcripferunt,optima  cummagna 
expenentia  ipfi  clegcrunt ,  &L  quadam  eorumqua  pofiea  inuenta  funtappofuerunt.  Inuenias 
autem  poft  veteres ,  etiam  Mantia*  cV  Heraclida*  Tarentini  plurima  pharmacafcripta.  Similitcr 
Menecrates  librum  optimorum  pharmacorum  infcripfit ,  ex  quibus  plurima  ipfe  inuenit, 
quemadmodum  c^cappadox  Heras:  Andromachus  autemduos,  cVtertiumin  quooculorum 
pharmaca  continentur.  Plures  autem  libros  compofuerunt  Antonius  Mufa,et  poft  eum  Afch> 
piada*duo,cVpoft  hosCrito.Verumhi  quidcm  trespoft  Andromachumnatifunt,Herasau- 
tem  ante  Andromachum,  SC  ante  ipfum  etiam  Mufa  ac  Mcnecrates.Longo  verd  tcmpore  etiam 
hos  praceffit  Heraclides ,  cV  praceptor  eius  Mantias:  vcnim  Mantias  velut  ab  initio  Herophili 
fecTatorfuit,itaetiam  peromniamanfit:Heraclides  autemadmedicorum  empiricorum  fecTam 
declinauit ,  optimus  medicus  tum  circa  alias  artis  partes  fadus ,  tum  plurimorum  pharmacorum 
expertus.  Cu m  itaque  aphthse  (  de  his  enim  fermo  inftitutus  eft )  maligna*  euadunt ,  fortioribus 
medicamentis  egent,qualia  etiam  alias  in  tonfillis  ac  ore  affecTiones  fanant.  PredicTo  igitur  fcopo 
compofitionis  eorum,nihiI  amplius  opus  habco  de  rjs  dicerc,fcd  ad  narrationcm  progrediar  prg- 
cognitorum ,  initio  fumpto  ab  iis  qua*  Andromachus  fcriplit ,  quemadmodum  confucui  ad  ver^ 
bum  ipfa  tranfcribere. 

Qu£  v4ndromdchivs  f  npfit  ad  ^4phthxs. 
Non  folum  Andromachus,  fed  cValrj  multi  duo  pharmacorum  gcncra  ad  aphthasconfcripfc' 
D  runt,ad  eas  quidem  qu£  nihil  maligni  habent,modcrata  viribus  pharmaca  componentes :  ad  iam 
malignas  verd fortiora.  Adfcribuntautem  inhisipfialiquando,quddad  aphthascV  vlcerahoc 
pharmacum  conuenit :  aliquando,  qudd  ad  aphthas  putredinofas.  Ciim  verd  fimplicitcr  ad  aplv 
thas  adfcripferint ,  fimplices  indicant  cV  nihil  maligni  habentes.  Andromachus  lgttur  ad  mali- 
gnas  aphthas  fic  fcripfit.  C  ^4d^4phth.vs  m  Orc &  Vlcera.  Aluminis  fciffi  vfti  drac.duas ,  fructus 
ericgdrachmam  vnam,oleo excipito,et per digitum  locis apprimito.  ^Ahud.  ft ruginis  drachmas 
duas,aluminis  fcifli  t  partcs duas,}  galla  in  puluillum  rcdacla*  partcm  vnam :  terito  cV  pcr  lintco  -j- ARpanc  ruL 
lum  concernito :  deinde  digitum  oleo  madefacito,  liccum  q3  cxapi  to ,  cV  tonfillis  cxtergendis  ap- 
primito :  i  tem  palato,cV  vuae.Difparat  pclliculas,8d  tollit  afperitates  circa  ipfum  os,callosexconat, 
8C  vlccra  ad  cicatricem  perducit.  C^  teriim  ad  aphthas  in  fupcrficie  hcrentes  fic  fcripfit.  Ad  aph 
thas  lycium  Indicum  vino  tritum  circumlitum  racit,&d  crica*  fruclus  tritus,aut  rofa  liccac  cum  mcl 
le.  Hac  prafatus  infert:  Si  verd  nigra  fint  cV  maligna ,  vua*  pafla*  pura- partcs  trcs ,  anili  tantun^ 
dem,trita  cum  mclleilline,dcinde  colluc. 

Qu<e  Cnto ad \Aphtlw fcripftt. 
Crito  verdficadaphthasfcripfit.    C  Portulacaminmcllctinctam manducct.  Autolcgfolijs 
invino  cocTisoscolluat:  Autfoliorummyrtialba*  decodocx vino.  Autarugims  vcrmiculatac 

obolos 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


obolos  tres ,  in  vini  hemina:  parte quarta  tritos  colluat.  Qinn  cV  galla  in  acri  aceto contritafllini-  E 
tur.  In  pueris autem  txdulas,  bouinam  qj  medullam  vbi coxeris ,  minutim  concifas  porrige.  Fa^ 
ciunt  cV  amygdala:  amara:  cum  melle.  Nigrefadas  autcm  aphthas,vua  paflfa exacinata  cV  anifo  tri 
tis  cum  mclie  llline.  Tarentinus  autem  Heraclides,  vbi  extcrferis,ait,  farina  crui  cum  mellc,  gaU 
lam  cum  melleadhibe.  ConucnitcV  rhusobfoniorum  cummcntae  ramuIis.Sitautem  rhoisco-. 
pia  quantum  tnbus  digi  tis  praebendi  poteft,  mentae  vero  ramuli  tres ,  QC  rofarum  folia  feptem ,  cV 
nuces  pinee feptem :  his omnibus cum  melle  tritis  vtitor :  Aut lycio  ex aqua.  Conuenit cV  fex  vi 
ni dulcis  illita  cum  mclle.  Aut  alumen,&  malicorium  punici  dulcis,  acquis  portionibus  tento,  cV 
adipc  anferino  mifta  illinito,  atquc  aquam  calidam  frequentius  colluendam  praebeto ,  amplius  cjj 
adipem  anferinu  admoueto.  C  ^iliud  Mufe.  Fructus  myrica:  drachmas  fex,  aluminis  fcilTi  drac. 
duas,oleoexceptaadmoue.  CAliudmaxime  inPuern.  Rhoenrubrum  tritum  mellcmiftumilli^ 
ne.  Autadipemfuillum cV mel Iiquefacla.  Pra:betoeisetiamgargarilTandumIacalininu.  Quod 
fi  multa  faliua  feratur ,  gallam  5C  folanum  accto  diluta  gargarilfare  facito :  aut  violas  albas  ficcas  cu 
melle  tritas  illinito.  Ha:c  ciim  fcripferit  Crito,meritd  quis  ei  fuccefeat,  velut  etiam  alios  femper 
reprehendo,qui  ex  ordmc  indifcriminatim  auxilia  recenfcnt,non  apponentes,an  inci  piente  affc^ 
ctione,aut progredicnte,aut  decedente,aut  vigcnte,aut  decrefcente,  conueniat : cV  num  parua exi  F 
ftenteafteclionecVmanfueta,  autadeomaligna,  vtiam  putredinofumquidhabeat.  Exhisenim 
qua:  fcripfit  aliqua  fimpliciffima  funt,in  pueris  maxime  conuenientia  nullam  affeclionem  haben 
t/bus:  Vclut  cu m  adipem  fuillum cV  mel iiquefada aftumit :  cV multo magis cum  afininum  lac col 
luere  praecipit.  SimpIicifiTimum  pharmacum  eft  dC  portulaca  melle  tincfta  dC  manducata:  &  collu 
tio  ex  foliis  oleae,  fimiliter  cjj ex  myrto alba.FortilTimum  vcrd  quod ex xrugine  cV  vino  conftat : 
Quemadmodum  etiam  galla ,  acri  aceto  trita  ac  illita:  valde  enim  forte  hoc  pharmacum,velut  etia 
idquodex  arrugineconltar.Veruminillo  paucifTimacfta:rugo,oboIosenim  trcsdixit  in  vint 
quarta heminae  par te  terendos efle ac  colluedos : debilis'que fit copia  mifturae  vini  exoluta.  Galla 
verd  aceto  acri  trita  vt  craiia  fiat,6£  illitioni  apta,  valdc  vehemens  eft  pharmacum :  Qucmadmodu 
etiamquod  exalumine  cxmalicoriopunici  dulciscomponitur:quodnifi  ad  adipem  anfennum 
admiftum  cflet,ad  putrcfacfhones  fortes  congruens  effet.  Forte  eft  et  quod  ex  myrice  frucTu  ac  alu 
mine  conftat,fed  non  adeo  velut  ld  quod  ex galla  cV accto.  Semel  porrd  tantum  rccfte fecit  appo^ 
ncndo  in  verborum  feric  fic,  Qiidd  li  multa  laliua  fcratur,gallamet  folanum  aceto  dilutagargarif- 
farefacito:multamcnim  faliuam  ferri ,  maiorcm  afteclionem  effe fignificat.  Prafftabiliusautem 
fuilfet  ftatim  dixilTe,Qudd  fi  pafcendo  profcrpat  affccfHo,aut  vlceraprofundahant,auteiufmodi  G 
quippiam,adfcripfiffe. 

De  Iis  (ju£  ^ifcicpiades  ad^phthai  fcnpfit. 

Recle  igitur  fecit  Afclcpiadcs,tametli  non  multa  pharmaca  ad  aphthas  confcripfit.  Verumta^ 
men  in  duobus  quae  in  principio  tradidit  lic,  Ad  aph thas  citra  nomen,id  eft  non  pafcentes.  dein^ 
de  poft  duo  rurfus  adfcribcns,  Ad  apluhas depafcentes.  Lenia  enim  funt duo  pharmaca,  Alteru 
quidempriusinquoait,Medullambubulam  mellcmiftam  ac tcpefadam  illinito.  maximeverd 
puerisinfantibuseftcommodum:  Altcru  verdeft,  Adipefuillomclliadmifto  vtitor.  Caeteriim, 
ad  depafcentcs  aphthas,gailarum  dccocli  cyathum  vnum  ac  mellis  tantundem  mifcere  iubet,ct  fer 
uefado  vti.  Veriim  ego  tum  hoc  pharmacum,tum  alia  tria  poft  ipfum  tradita,paulo  ante in  phar 
niacis ad nomas prasfcripfi :  neqj enim  referre puto,fiue ex aphthis,fiue ex alio quopiam,tranlitio 
ad  nomen  ld  eft  vkus  depafcens,contingat. 

Qu£  ab  ^ipollomo  ad  ^Aphthat  fcripta  funt. 

Apolloniusautem  Herophilifecftator,  in  primoParabilium  pharfnacorumficfcripfitad  ver- 
bum.  C  ^d^phthas  albas.  Chalcitidem  oleo  tritam  penna  illinito:hoc  cueftigio  fedat.Poff- 
quam  veropura  facla  fuerit,Myrica:fru<fiumtritum,cVaqua  mulfa  aut  vino  diIutum,illini-H 
to:maxime  mfantibus  eftex  vfu.  Deinceps  autem  aliud  fcribit,cV  maxime  ad  nigras  aph- 
thas.  Vuam  palTam  exacinatam ,  cV  anifum  trita  cummelle  lllinito.  Etrurfusaliud,  Atramento 
futorio  trito  cum  melle  vtitor.  Videtur  fanev  in  malignis ,  eiufmodi  pharmacis  iubere  vti.  Ad^ 
fcripfit  itaquead  primum,  Ad  aphthas  albas.  Ad fecundum ,  Ad nigras . oftendens  peridco* 
lorem  pra:ter  naturam ,  cV  magnitudinem  affedionis.  Confequenter  adfcribit  cVcolIutiones 
ad  aphthas  hac  verborum  ferie.  Vino  nigro  auftero  cV  fubadftringente  colluito.  Olea:  foliis 
invino  codis.colluito.  Myru  albae  foliorum  decodo  cum  vino  fimiliter  vtere.  Haecollutiones 
citra  difcrimen  fcriptae  nullum  detrimentum  inferunt:nam  cV  in  moderatis,cV  in  maioribus, 
cV  in  maximis  affeclionibus ,  conueniunt.  Recle  verd  deinceps  aliud  valde  efficax  fcripfit : 
/Eruginis  vermieulatar  obolos  tres^in  vini  quarta  heminae  parte  gargariffandospra:be:dein> 
deetiamvinum  colluendum  praebe.  Hoc  enim in fortioribus  conuenit,quemadmodumetiam 
quod  confequentei  fic  fcriptumeft:  Muriam  oliuarum  cVacetum  parimenfura  miftacolluen< 
da  dato^inde  que  vino  colluito,  poftea  etiam  aqua  mulfa,  cVdeindeaqua:  In  puerisautem  oleum 
colluendum  pra:be.  Pofthaec.duo  pharmaca  fcribit  diuerfis  formisac  fpeciebus  aphtharum 
congrua.  Hyflopum  enim  tritum  ad  calidas  cV  erofas  affecliones , item  %  puras  maxime  contra-' 
>  rium 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  VI.  176 

Aruimcft:congruit  autcm fordidis  cVinflammatis  aphthis.  Omphacium  verdcum  vinoaptum 
cft  puris ,  £C mordacitatem  fcntientibus , ac  eroiis.  lubet  autem  omphacium  cum  vino  tritum  col 
lui,hyflopum  verd  cumvino  autaqua  mulfa.  Validum  valde  cit  quodab  his  fequitur  phar- 
macum,  vt  iam  pafccndo  profcrpcntibus  aphthis  conucniat,  quod  ipfum  componit,myrice 
frudumcoqucns  cumaccto.  Validum eil cV  quoddeinccpsabco  fcriptumcit,inquoait,  GaF 
lam  tritam  in  acri aceto  collucndam  prabe.  Hoc  vcrd  quod  poiica  fcquitur,  in  quo  ai 't, Succo  1  i I — 
phijdilucofimiliccr,  vriconcVpoftea  oleum  collucndum  dato:etiam  ipfum  acrccV  mordaxelt 
acdifcutforium,nonadiiringcns.  NonrccleiraqucadftringcnriaSLacerbaac  rcpulforia,  difcuf- 
foriis admifta funt  ac  acribus , atque  hoc  nullo  difcrimine adicclo.  Quod  vcrd  fcquitur  cx accto 
appararumgencrofumcft.Quoniamaurcmadacctum  nonappofuiracre,eVquoniam  pcr  fcmcn 
lini ,  modcratius  cuadit,  adiecit  autcm  ipii  ctiam  lolium ,  pharmacum  multtim  difcuilon  um : atcp 
proptcreaipfum  adlinguetumoresconucnireait.  Vcriim  adfcnbam  omncm  ipfiusdiclioncm. 
Semcnlini,aclolium,aquispartibus  acctotrita  colluito. Hocitidcm  adlinguae  tumorcsfacit. 

Longcleniushisomnibuspharmacum  dcinccpsfcripiithoc  modo.FoIia  prunicontufaacla- 
Ctepermifta  colluito.  Ciim  enim  adiecerit  fermoni  ,coIIuiro,  manifcftum  cit  qudd  multo  lacti 

B  pauca  folia  admifcct.Nam  fi folia  cum  lacte  trita  pro  pharmaco  inunctili  cfle  iutliifet ,  palam  vti' 
que eflet,qudd  multa  folia,paucum  verd  Iac,efle iuiriifet.  Dcinccps  porrdctiam  qti£  manfa aph^ 
thas  iuuent,annecftit.  Mandcnde  funt  oliue  muria  conditc.  Maniteftum  eft  leniifimum  hoc  phar 
inacum  efle.  Etrurfus.  Portulaca  melletincia  manducetur.Hthoc  fimilitcr  mitceft.  Difterunc 
hac duo  inter  fe  in eo,qudd  oliua*  muria  condira*  cV  adftringunt  cV  difcutiunt ,  plurimam  vcrd  m 
ie adftringcndi vim habcnt: portulaca verd  cum  mclle  imbecillius  eft  pharmacum.  Confequen 
ter  probe  fccit,cum  ait in  pueris conuenire ,  qua dicturus  eit  medicamcnta.  Scnbit  vcro  de  eis  in 
hac  verba.  Vbipucrulus  aphthas  habeat,fimilaginem  cVmedullam  bubulam  ac  farinamav 
quens,  infanti  mande,  0  iam  ipfe  ab  vberibus  manderc  ncqucat.  ^iliud.  Liencm  bubulum  in  \u 
nocoquenscV  cum melle terens mande.  Hocpharmacum  fupcruacaneum  cit,cVplusa*quocu- 
riofum.  Deinceps  recle  fcripfit,Abftinendum  circa  di£tam,ab  acribus,cV  falfis;cVacidis,cum  edu 
lrjs,rumpocibus.  Deindehaudfcio,quomodo  inhancfcntcntiamfcribit,  Atramentum  fuio- 
riumcrirumf  cummclle  illinito.Hocenimmcdicamcntum  fuperius fcribcrc  oportuitcumalus  t  K*xaup« - 
fortibus  pharmacis.  tftiM- 
Qu£ ^irchi?enes  fcnpfit  ad ^iphthxs.  *it,ir  '  m*ttx 

C  Quaedam exhisqua; Archigenesadaphthasfcripiit,eadem funrcumprafcripris.Vcrumvf- 
fum  eft  mihi  ex  ordine  omnem  ipfius  iermoncm  adicnbcre ,  lta  vt  nihil  ex  eo  relinquam.  Scri- 
bicigiturfic.  C  ~>id*siphth.ts  Collutiones  fxaunt,  Foliorum  oleadecoctum.  Autfoliorum  myrti 
albaeeodem modo.  Aut aqua  oliua* colymbadisappcllara* ,  •{  hoc eft  muria  innaranris}-.  Facit et 
amurca ,  cx marrubii  fuccus ,  aut  lcncis  dccocftum ,  ieu  rubri ,  aut  f  cypri.  Aut aruginis  vermicu-  t  cypm. 
laraobolos cres,in  vini cnidrj  quarrahcmina partc diflolutos, colluat.  C  lUmones  autem  facutnt 
pleraqueex  defnptu  Jlomaticts  medicamcntis : priuatim  autemcongrnunt  h&c.  Aluminisfciffi ,  florumro» 
farum,a;quales  parres:fruc°tus  myrica;  duplum:vtcrc  ficas.  Aut  thus  cV  glycyrlnza*  fuccum 
aequis  portionibus:galla;,myrrhx,  anifi ,lingulorum  parum  quid:cum  vino  protropoilline, 
^iliud.  Mannam  cV  falem  pari  pondere  ficca ,  per  pcnnam  adhibcto.  ^iliud.  Fa*ccm  vini  dul- 
ciscum  melleillinito.  ^iliud.  Mify  cValumen  cVrhoem  cummellc,aut  chalcitidcm  cumoleo, 
pcr  pennam  illinito:  vehementer  bonum  eft.  Aut  olca*  {0U3.  cum  olco  lllinito.  Poftquam  ve- 
rd  repurgara*  fuerint ,  myrica  frucfium  cumaqua  mulfa  autvino  illinc.  Autvbi  cumerui  fari- 
nacV  melle  cxterferis,gallam  cum  melic  adhibc.  Aurmyrica*  fcmeneV  aluminis  tertiam  par- 
temcumolco  illinc.Hoc  etiam  adnomas  facit.  Auradipem  fuillumauc  anferinum  manna  in-  f  o/*™'- 

Dfperia  llliniro.  Aucgallam  cricam  cumolco.  Audiquidum  alumcn  dilucum.  Auttcypri  folia 
manducent.  Aut  lycij  radicem  aridam  adhibc.  Autolca'  germina  tritaex  mellc.  Aut  gallam 
cum  fale.  Sivcro  cxtcndatur  aftedio,cV  fcrpcndo  putrcdinofc  dcpafcat,collutionibus  qui- 
dcm  cV  gargarifmis  vtendum  cfl  ad  aphthas  deicriptis  fortionbus :  priuatim  autcm  muria  frcquen 
tius  coliuendaeit.  Aut  herbam  facram  aqua  aut  vino  incoctam  collucndam  aut  gargariiun' 
dam  dato.  illitionibusetiam  ad  aphthasdcfcriptis  fortioribus  vtantur :  Priuatim  verd  cornu  ccr^ 
ui  tritumaftrica.  Autatramcntumfutorium  toitumtritumcummclle.  Aucaeruginem  zrisfiue 
fquamam  cum  melle.  Summe  facit  ad  nomas,fccnicuh  radicis  vfta*  cinis.  Fi.cc  ad  aphthas 
Archigencs in  primo  depharmacis  fcriplit,quc  parumabeii  vtomnia  etiamaliis  iinticnpta. 
Quidigttur  opcrcpretiumduxi  cadcmbis  fcnbere,  quamuiscaucnm  nchoc  facerem?  Quod 
fanc  cV  Archigenem ,  quem  fcimus  maiore  quam  alios  dignitate,  etiam  communia  cum  proprrjs 
difcriminibuslcribcrcpofle,  videbamnunc  lpfumin  plunbus  ciufmodidodnnciicgligcntcm. 
Nunccnim  omniaconfulim  proiicitauxiha,  vnacumhoc  quddcontincntcrintcrlciv:iibcndo 
commifcuit lcniiTima  cV acernma.Quid  cnim  iimile  habct  arugo  ad  lcntis  cV  rubi  ac cypri  dcco^ 
cftum  i  quid  galla  iimilc  adipi  anfcrmo  aut  fuillo  f  Acrc  cnim  cV  crodcns  fortitcr  qj  rciiccans  phar 
macum elt ^rugo: rubus autem  cV |  cyprus,cV lens, pauciifimam  habent aditringcndi faculratcm.  ^■^tl.rjpma. 

Sic 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 

Sic etiam  galla  fortiffime adftringcs,  contrariam  vim  habet fuil!o  ac anfenno adi pi.  Quin cV de-  E 
inceps ab  eo  fcnpta,  plane  qj  omnia  quorum  mcntioncm  facit ,  candcm  confufionem  pcrturbati 
ordinis habent.Praeftabat autcm ,  velut  femcl  alicubi  in  fermone apponcndo dixit,  Hoc ctiam  ad 
nomas faci t.eodem  modo ctiam  alia diftinxiifc ,  vt adfcnbcrct  videlicet ,  Hoc  quidem  infantibus 
acpuerisconucnitjhocveid  perfedis:cV  hoc  incipientibusaut  moderatisaphthis,hocautcm  vi- 
gentibus  dC  fortibus:  maxinie  vci  d  omnium,aut  mflammatis  3C  calidis,  aut  magis  frigidioribus: 
c\  exiuHammatis,hocquidcm  rubicundioribus,hocvcr6flauioribus:alia:cnimex  fanguine^ke 
exflauabilc  inflammationcm  habent:qucinadmodum  lllarurfusnon  inflammatapituitofa*  in 
totum  exiftunt:queniidmodff  aliqua:  ex  inucteratis.humorisatre bilismalignitatcmacquirunt. 
Cognofcentur  hae  omncs  facile"  vifu  fimul  cV  taclu.  Vifu  quidcm  cx  coloribus,  quemadmodum 
etiam  nunc diclum  eft :  rubicundiorcs  eni m  fanguineum  humorem  praeualere  oftendun  t :  Hauio- 
rcs  autcm  amaram  bilcm :  quemadmodum  rurfus  albefcentes  pituitoliorem ,  huefcentes  et  nigre- 
fcentes.atrae  bilis  fuccum.  Qui enim  ha?c rite difcreucrit ,  nouerit cjj amplius  fingulorum  limpli^ 
cium  pliarmacorum  facultatcm,quemadmodum  in libris de  ipfis a me  fcri ptu eft,is  in  vnaquaquc 
aphtharfpecic^tum  limplicibus,  tumcompohtisvti  fcict,  velutiamfarpeeitprjediclum.  Confidc' 
rabit  autcm  fimul  cY  corporum  naturas,  num  mollcs iint  cV humida*,  velut in pucris , eunuchis,cV  F 
muliciculis:anduia:  cV  anda*,vclutin  pifcatoribus, ac nautis,  cVvenatoribus^atcpagricolis.  For- 
■\rnant  'ujiuf-  tioribus  cnim  coi  ponbus  fortiora  adhibebis  pharmaca ,  debilioribus  molliora.  \  Ego  porrd  ilV 
fimii  cod.gr fantibus  quibus  nutriccs  cibum  mandunt ,  lcntem  cum  modico  panc  cV  medulla ccrui ,  aut  vituli, 
tu  hoc  m  Uro  praebco.  Admilceo  ctiam  cibis,ex  malis  cotoncis,atq3  alijs  qua*  adftringunr,  velut  Roma*  ceftiana 
addt«,tHr  h*c  appellata.Quin  8C  cx  pyris addo,forbis q3,acmefpilis,cV  cornis.Quandoq; etiam  dc laduca,cV  feri 
yeri  t,->t; iy<*  ^acfolanOjCV portulaca,in  cibos  qui manduntur  permifceo , fi aphtha fuerit inflammata.  Qudd 
5 *rT* <^«-    non  adhucquid  mandi qucat,nutriccm  ciufmodi  viclu alo, efquc  ftmul  bonam concoclionem 
bf.i  tgo  medt-  profpicio.  Veruntamcn etiam  infantes  pharmacis  illino,fi  quidem fubrubras  videro aph thas ,  in 
camenthyt.tr  princijuo  quide  ijsqua*  modcratifTimcadftringuntacfrigefaciunt:deinde  verdijsquarcitra  mor 
ad aphthas.ut  daci tatem  diicutiunt.  Si  verd  iubflauas  vidcro,r)fdem  quidcm  vtor,  fed  magis  refrigcrantibus.  Si 
hic  icipiat ca  •  verd  pituitohores.adftringcntibus.  Si  nigrcfccntes,  difcuflbrfjsgenerofionbus.  Ca'teriim  in  ma 
pn  nouH, at j}  loribus  pucris,eiufdcm  gcncris  ficultatibus  pharmacorum  vtor,  aucftis  tantum  vinbus  ipforum . 
hkt  jit  yelun  Quemadmodum  fane  eiiam  in  pcrfeclis  cV  duris  corporibus ,  fingulis  relatis  facultatibus  fortiffi-' 
itijcnptio.      mi$  vror.Placcbat  autcm  mihi  in  his  per  omnia  milios  vfus  cum  vino  adftringentc,  quod  tum  in^ 
tendit,tum  rcmittit  vim  fuam,prout  magis  aut  minus  vinum  fuerit  adftringens,  cV  prout  crafTius  G 
aut  liquidius  efficitur  pharmacum  ex  mifyos  ac  vini  miftura.  Qudd  fi  fordida  apparcat  aphtha , 
mifycum  vinomulfo  tero.Iis  verd quifortioribusqu3mmifyeft,  pharmacisopus  habcnt,aerU' 
go  fimilitcr cum  vino  cV  vino  mulfo  vtilis exiif.it.  Illinendae  autem  funt  ex  his  pharmacisaftecla; 
ons  partcs.  Commodum  cft ctiam  pharmacum ad  hanc rem,chalcitis  oleo  trita.  A  tqj  ha*c quide 
cfficaciora.  Modcrata  verd  cV  maxime  ad  incipientes  affeclioncs  omphacium  cum  vino,cV vino 
mulfo.Similucr  ctiam  rhus.  In  pucris  fufficit  rofarum  flos ,  6V  ipfa*  rofa;  hcca*,  cV  collutioncs  mo^ 
derate  aditringcntcs ,  pro  a'tatis  50  naturae  ciufmodi  corporum  racione.  Ht  in  fumma  moderatae 
aph  the  maxime  in  tcncris  corporibus  moderatis  pharmacis  opus  habent :  fortes  vcrd  cV  maxime 
in duns corportbus,a fortioribus  cui antur.  Fortia  pharmaca  dico,tum  quar fortitcr adftringunt, 
tum  qua*  mordcnt :  licut  fanc  modcrata,qua"  haud  omnino  quidem  mordent,paru  autem  adiirin^ 
gunu    Fiuntporro  ctiaminhis,velutinalijspriusdi(ftum  cftafteclionibus,compoljtamedica' 
menta,cVfapcctiam  cxcontrarfjs,  qualeeftquodexoleo££  chalcitideconftat.Iplum*equidcm    A  j  £tf< 
olcum  pcr  fe  lnfeftiirimum  cft  aph  thae  affeclui ,  velut  etiam  chalcitis :  quadoquidem  altcrum  qui^    foL  i+iJk 
dcm  humeclat  cVfordidum  facit,  mordetautem  vchemcnterchalcitis:verum  miftura  ipforum 
vbi fucrit modcrata, optimum  pharmacum efficit.Quemadmodum  igitur excerato cVa*rugine,H 
incarnans  cffici  pharmacum  oftcnfum  eft ,  cum  tamen  ambo  incarnationi  contraria  cxiftant: 
eadem  ratione  cx  oleo  QC  chalcitide aptum  medicamentum efficitur.    Si  verd  in  putre^ 
dincm  aphtha  vertatur  cV  exulcerationes  faciat,necp  aphtham  amplius  aftedionem 
nominare  conucnit ,  neque  pharmaca  eiufmodi  aftecftiones  curantia ,  inter  ea 
qua:aphtlus  commodafunt,connumerare.Quemadmodum  neq^inter 
erylipelata  fanantia,recte  conumerantur  ea  quae  preclare  difcuti  unt 
liuidascV  duraspartes,exfrigidiorum  medicamentorumad^ 
hibitione  tales  fadas ,  8>C  iam  ad  induratam  in  fcirrhum 
aftedionemexeryiipelatedelapfas.Profecldenim 
qui  eiufmodi  fcripturaruindifcriminataincer^ 
titudine  decepti,eryfipelatis  calida  et  difcuf- 
foria  medicamenta ,  aphthis  autem 
eaqug  putrefadis  conueniunt, 
adhibent ,  nonparum  de^ 
trimentiinducunt» 

Galeni 


'77 

GALENI   DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 
MENTORVM     LOCALIVM     S  I  V  E 
SECVNDVM   LOCOS   LIBER  SEPTIMVS 

ARCVMENTVM     L  I  B  *  I 

Oftendit  Qua*  Medicamentacongruant  Affe&is  Partihus,  per 
quas  Vox  asditur,  ac  Rcfpiratio. 

De  ^ifftSlionibuf  arca  Partes  Rejfirationis  contingentibuf.  C  ^iP.  i , 

Os  eft  recentioribus  medicis  artcria:  pharmaca,  Arteriacas  appclIare,no  ap- 
ponentibus,num  antidotos  dicant,an  iuxta  aliud  fignificatum :  quida  verd 
Ecledta nominantipfa , non apponentes  pharmaca:  tV  quida  penitus  nullu 
difcrimcnipfisadfcripferunt:aliqui  vcrd  rardaddidcrut:alrj,ad  vocem  ui» 
tercepta :  alrj  adhuc  generalius,  ad  voce  Ixfam :  funt  qui  cV  ad  exafperatam  ar 
teriam}cV  ad  exulcerata,fcripferut:  adeo  vt  ronabile  lit  eos,qui  arteriacis  ap- 
pcllatis  pharmacis  indifcriminatim  vtum,  aliqn  fccliciter  eis  vti ,  aliqn  vero 
nihil  penitus  xgros  iuuare ,  fed  maxime  lardere.  Pala  eft  aut  q>  afperam  arte^ 
riaminhuiufmodiaffecnonibuscriminantur.  Quondaigiturqn  nondumeas,qua:  limiliter  vt 
cor  pulfant,anerias  fic  noiabant,in  folam  ea  quae  ex  pulmone  in  Iaryngem  emcrgit  artcria,ipfum 
arteriae  nomen  inferebant,venas  appellantes  in  totu,  velut  alias  quac  no  pulfant ,  Oc  ct  pulfantes. 
Poftea  verd  confuetudine  obtinentearteriae  appellatione  in  pulfantibus  dici,propter  xquiuoca- 
tionem  afpera:  nomen  apponentes,ea  quae  ex  larynge  in  pulmonem  defcendit  artcria ,  afpcra  ar- 
teria  appellauerunt,vna  cum  hocq?  ipfam  etiam  bronchum  vocant,  qnquidem  cartilaginofa  cor 
pufcula,qua: plurima eius pars funt,bronchia appellant.  Ambitaute ipfam  arteriam  intrinfccus 
f  crafla  pellicula,}- qua ob  crafTitudine aliqui  tunicam  vocant.  Cum  igitur affcclio  aliqua  aut cir  *  iVv/fr  w'-- 
cahanc,autcircalaryngis  (quifummaarteria!parseft)mufculoscotingit,artcriacasappeIlantcu  f»'  *•  f*rtls 
rantes  ipfanyio  apponentes,velut  dixi,antidotos.Diffimiles  aut  facultatibus  funt  ab  ipfis  dcfcri'  f»embrana,tjl 
Cpta?,cVobidcontingitvtentesipfisabfcj!difcrimine,afcopoaberrare.  Qudd  verdmulta  fit  diffe  inant,iHtf- 
rentiaearuquajinmedicamentarrjslibrisfcriptacfunt,cxtribus  exemphs  difcerelicet,  quorum 
Primum  omnis  acrimonia:  expers  eft ,  cV  exquifite  meatus  obturat ,  laeuigans  afperitates :  Al  tcru 
huiccontrariueft,acrimoniae  mordacis  non  parum  habens,vt  fi  fane  paruculac  adhibcatur,  ipfam 
exafperef.Medium  deindeinter  ambodicla  aliud  genusarteriacoru  pharmacorum  eft ,  lenis  S£ 
citra acrimoniam  extergetisfacultatis.  Id igitur  quod  meatus  obducit ,  ex  paffb  cretico,cV gumi, 
cV  tragacantha,acradice  dulciapparatur :  Acre  verd  cx  pipere,8t  cafia,cV  cinnamomo,  cx  chalba^ 
no,ac  refina  terebinthina:  Medium  aut  amborum  cx  ptifanse  conftat  fucco,cV  amygdalis,cV  fabis 
frefis  elixis,cV  alrjs  huius  generis.  Inter  medium  autem  SC  vtruncp  extremu  plura  pharmaca  funt, 
partim  magis,partim  minus,amedio  progrefla :  de  quibus  deinceps  determinabo,  eos  quide  qui 
difcrimen  aliquod  addidcrunt  laudaturus,qui  vcrd  fimplici  ter  protulcrunt ,  necp  admiflurus.  In 
horum mediolocandi funt,  qui difcrimina non tn integrafecerunt, qualia  funt  coru qui fcripfe- 
io  m.  runt:  Arteriace ad  interceptam  vocem.aut  rurfus,  Arteriace ad  raucam  voccm.  Etcnim '  vox 
1.16}. a  intercepta,hoc  eft  non  pofle  Ioqui,ad  plures  caufas  fequitur ,  partim  quidem  ad  dcftillariones  aca 
pite  diuturnas:  partim  vcrd  fuppuratis  pc<ftore,ac  tabidis:cV  fjs  qui  ex  magno  5C  multo  clamore 
D  fceii  funt,cV  deinde  non  probc  curati  funt:aut  ctia  affectione,qua:  adhuc  gencratur,habcnt.  Eodc 
modo etiam raucofa  vox  fu  ob  eafdem  caufas ,  cV  amplius  ob  frigidi  aens  infpiratione.  Affectio 
itaqu  interceptaeac  r aucofe  vocis  eiufdem  generis  eft.  Magnitudinc  tfi  differunt  inter  fc  ha*c  ma 
la.Cum  enim  vocis  organa ab  humiditate  vehementius  SC  vt  aegrc  folui  pofifit ,  fucnnt  madcfa- 
cfta,vox  intercipitur :  qn  verd  moderatius  funt  humecla ,  raucedo  oboritur :  organa  vocis  cum 
CO,artcriamaccipite,cVeiusfummum,autfauces.  Quiigitcx  vehcmenti  clamore  voce  amplius. 
oblaefam  habent,his  fimilis  quaeda  affccfho  contigit  ei  qua:  manibus,cV  cruribus,cV  lumbis,cV  fpi- 
nae,cV  mufculis,vbi  plurimum  laborcpertulerint ,  accidit.  Vocantaut  aliqui  exercitioru  magillri 
eiufmodi  affedionem  mufculoru,in  quibuscofiftit ,  laffitudine  inrlammatam. Itacp iuxta artcna 
intrinfeca  ipfius  pellicula,aut  tunica,aut  quomodocuqj  quis  noiare  velit ,  a  fpiritu  in  magnis  vo- 
cifcrationibus  extra  prolato  perculfa ,  in  affectionem  inffamatam  dcucnit :  atq?  hoc  multo  magis 
fi  ad  magnitudine  vocis,acume  quodda  acceflerit.  Iuxta  artcria:  verd  fummu  vltra  hanc  pla^a ,  ct 
mufculorumipfum  moucntium  aclio  offcnfa,maiorem  afTectioneefficit.  Porrd  curationis  ipfa^  ,  . 
rum  genus  in  omni  particula  fccundum  matcrias  cuariat.Etenim  crura,cV  manus,cV  fpinam.pcr  tovfff ,  rjj,e- 
oleumconfricarefacilelica,cumpercutcminadiaccntes  ipfi  mufculos visipliusolci pcnctrare  Qv,  fjtinm* 
poiFit.Iuxta  afperam  verd  arteriam  cartilagincs  poft cutem  litar,  pi olubent  in  fubicclam  pcihcu-  wmfcriptit. 

Quinta  Clalfis.  Z  Z  !Z  2C  Z  lam 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


Jim  tranfitum  facultatiscmollicntium  vnguentorum.  Qucmadmodum  cnim  oleum  ,ficetiaali'a  E 
multacompofitaphanuacacande  vtilitatem  praebent.  QuincVcaquaein  principio  Acopa  tantu 
appellata funt,  hoc  efi  lafritudincs  cmendantia ,  paulatim  appcllationcm  fua a fc  ipfis extenderut 
ad  limilia  copagc  mcdicamcnta ,  ctia  fi  gratia  vehcmcnter  calfaciendi  aflumatur.  Caererum  comu 
nis  matcria  auxiliorum  ad  vocis  organa,prgtcr  rcliqua,cft  quae  cx  balncis  contingit :  manifcftum 
eft autcm  q> dulcium  aquarum  dico.Marina cnim  balnca,6V  fulphurca,cV aluminofa,  cV atramen 
tum  futorium  olcntia,ac  bituminofa,propterca  qjfortiter  reficcant,  inepta  funt.  Et  fanc  ita  faciut 
phonafci,qui  magno  vocis  excrcitio  vtuntur ,  ciim  contendcndo  oblaefennr  voccm  (funt  autem 
hi  citharccdi,  cV  preconcs ,  cV  tragccdiam ac comcedtam  perfonati  repraefentantes )  balncis  enim 
multis  vtuntur,cV  cibos  lcncs  ac  laxantes  edunt.  Si  vero  etiam  afpritudinem  pcrcipiat ,  cibos  qui 
infarctutur  particulisquascontingunt,affumunt.  Vna  cnim  cft  tunicafibi  ipfi  cohcrcnscVcon^ 
tinua,quae  fummo  gulae,fummo  afpcrae  artcriae:  gulae  etia,atq3  ipfi  afpcrae  arteria- :  in  trinfccus  prae 
tcnditur .  Qudd  fi  cx  victu  ac  balncis  oborta  aftedio  non  fcdetur  in  organis  vocis ,  ad  artcnacas 
tranfeunt,pcr  totum  hoc  tcmpus  cibis  vtcntes  qui  cx  lacle,amylo,alica,ouis,  cV  dulciarrjs  libis  co^ 
ponuntur.  Si  vcrd  pcr  haec  non  curcntur,inuenta  funt  a  medicis  pharmaca  fub  lingua  tencnda , 
indc ctiam  hypoglottidcs  appcllata. Sunt  autcm  ca eiufdem  cum  arteriacis  inHammationcm  arce  F 
tibus  facultaus,cx  vino  thera'0,cV  gummi,ac  tragacantha,5c"  glycyrrhiza,copofita:qu£  vt  dixi,  lc 
uigant  limul    remi ttunt afpentatcs : quicquid  vcrd  rcliqui eft in  partibus  inHammationis ,  hoc 
*T*yJa>r  i.  a  concoquunt,cV  cno perfanat.Indufti  ium  porrd  effe oportetqui  pharmacum  Iinguae fubdn,  qud 
te.eji  limpref  eo  paulaum  Iiqucfcente,  fummumafpcrae  arteriaeid  quodinipfum  deHuit  fufcipiat,  rcnitcndo 
Jis.  nhiaf  id  oboricnti  tuffi.  Oblucftantcs  cnim  vtnetulfiant^pcrmittcnt  quippiamcxpharmacoinarteriae 
ejl perfe£le,eji  fummum,ipfam  q^adco  artcriam  demanare.  At  vcrdliccuratosclaram  voccm  habercimpoffi- 
tnmanujcn—  ^jj^  cft  Cltra  vfum  pharmacorum  abfqjacrimoniaextergcntiu^quale  "eft  fabafrefa  clixa ,  cV  ptifa-  A.Lj.Cia 
tt0-  na,cV  fcmcn  lini  torrcfactum :  huiufmodi  cnim  mcdiu  obtinent  inter  ea,  quae  media  facultatc  prae    c'6to1  M 

dita  funt,cv ca  quae  mcatus  obducunt  pharmaca.  Magis  autc cp  haec abftcrgunt rclina  tcrebinthf- 
na,thus,mcldcfpumatum,acamygdaIaeamara;.QtiemadmodumetiacVhisrurfus  fortiora  funr, 
t  Legitnr  m  oroboru farina,hoi  m:ni  lcmen,iridispanacisq5femcn.Carteruhisomnibusvinamollia,tcVpaf 
arttiqms  kcu-  fum  crcticum,cV thcraeu,ac fcybclitcsapta funt.cVad haechaud fcio quomodo  neglccluid,quod 
yhuKu^oiov  -f  Qjaccisin  noftra  Afia  hcpfemaappelIatur«{Latinifapadicut}-.  Veruatticiffantcsipfum  Siraeu 
ePlldcu^n.i  vocant:Queadmodu  alij  caricaru  dccociu  firaeu  appcllandu  cclcnt ,  pugnat cp  inter  fe  vtru  ipforu 
leeji  creticU.  &feuth  vocarcoporteat.  Efi  fane  6V  hoc  ipfum  firaeum,quod  pinguibuscaricis  in  aqua  dccoclisG 
ht,mcdiaefacultatis,quam  lcncm  cVcitraacrimoniam  extergcntc  appellauimus.  Muftum  quide 
igitur  coclum^hoccftfapaipfa,}-Ieniirimumpharmacumcfi,2vniaximemeatusoblinens:cari^ 
carum  aut  dccoclum  magis  difcutit  cV  cxtcrger.  Quemadmodum  igitur  in  prarccdcntibus  dixi  „ 
Omnium  fimplicium medicametoru  vircs  cxquifite  noffe oportet eum ,  qui compolitu quodda 
fit  fadurus:  atqj  hic  ipfc  ctiam  ab  alrjs  copofitis  rc<ftev  vtctur ,  cV  maxime  vbi  indifcriminatim  fue^ 
rint confcripta,qucadmodu  plurcs  artcnacae  habentur .  Pala cft ctiam  quod  hic  ipfe  ijs,quae  cum 
difcriminc  prodita  funt,rccuus  vtetur.  Etenim  iuxta  exacla  ronem ,  in  quantum  apparatus  affc- 
ctionum  tranfmutatur,tfh  etiam  comodum  ipfi  pharmacum  permutarcoportet:  hocipfum  vcrd 
folus  is  qui  fingulorum  fimplicium  pharmacorum  vim  nouit,cxactc  prarftabit,ad  primum  phar 
inacum  paru quidda cx  fcquenti  ordinc apponcdo. Vclut  cxcmpli gratiajn  IafiTitudinibus  inHa- 
matiscuinfummiipfiusafperaeartcriaemufculisfiut,  InprincipioqdelenifTimacduIiacouenifir, 
pharmaca  verd  mcatus  obduccntia :  Confiftente  autem  inHamationc  paru  quid  extcrgcntium  ad 
dcndu  cft : deinde confcquentcr amplius : deinde  rurfus  aliud  1II0  praeftantius ,  quo  paulatim  co^ 
pofitio  ad  mcdium  cxtcribrium  perueniat : cV  rurfus  fccundum  cundc  modum  ab  hoc  magis  df> 
fcuftbrium  ac  cxterforium: ita  progrefiu  ad  vehemenufiimu  faclo,  vbi  diutius  velut  in  fcirrhum  H 
indurata  aftectio  in  vocis  organis  perftitcrit.Primi  itaq^  ordinis  eft  tragacantha,6V  gummi,  cV  fa 
mius  after,amylum  cjj,  cV  ex  alica  ac  trago  probe  coclis  forbitio.Quin  SC  lac  aptum  efl ,  cV  dulcia> 
rfj  panes,6V  oua  forbiIia,ac  nuccs  pineae  quas  nunc  ocs  Graeci  ftrobilos  vocant ,  quondam  autem 
apud  Atticosconi  vocabantur.  Sefamaetiam  exhocgenerefunt.  Abhisautem  deinccps  eft  bu^ 
tyrum , quod etiam  butyrosmafculino  genereGraecis appellatur:cVdecoccumradicisdulcisad 
craflitudine  attici  mellis  Iiquidi  redadum.  Atqui  radicem  dulcem  quam  glycyrrhizam  vocant , 
praeftat  in  primo  tempore  in  aqua,velutdixi,  codam,  ad  firaeum  fiue  fapam  ex  mufto  paratam  ad 
mifcere:  ad  paflum  itemCreticum  idem  decoclum  mifceri poteft.  Siue  autem  cum  fapa,fiue  cum 
pafib  Cretico fuerit  pcrmiftum,rurfus  poft  mifturam decoquendum  eft.  Haec "igitur  in  auectio-    A.L  j.Eiai 
nibus  inHammatis  iuxta arteriam eius q?  fummumcomodainprincipiofunt,donecinflamma^  c.j£o.i6}i 
tiomoderatafiat:cVpraeomnibusavinipotuhoc  tempore  abftinendu.  Ciimverd  moderatior 
facla  eft  inflamatio,  vinum  dulce  theraeum,aut  fcybelite  bibere  licet,aut  ex  noftra  Afia  caryinum , 
&C  deinde  therinum  appellatum,deinde  etiam  dulce  tmolite.  Eo  tempore  etiam  butyrum  aptum 
eft,cV  forbitio  ex amygdalis ,  forbitio  ite  ex  lade  8c melle diutius  codis  amylo  iniecto : 5c fi  amy- 
lum  non  adfit ,  filigine  Romanis  appellata  iniecla.  Manifeftum  eft  autem  qudd  per  huiufmodi 

victum 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.   VII.  17S 

A  viVtum,mHammatio  tum  pcllicularum ,  tum  mufculorucirca  artcriam  eiusqi fummum  fedatur„ 
Relinquitur  authumiditasmulta,obqua^mpolLbilecltctara  vocc  profcrri.  Quarctranlire  tunc 
conuenit  ab  his  cduhjs  ad  omnia  cx  mellc  GOOa,&  ad  fabam  fi  cfam  elixatam,cV  ptifana,  ac  braffi- 
cam,cV  pori  um  probc coctum.  Pliarmacorum  porrd  vfus  idoneus cft,  quo  tempore  aut mrlanv 
maticautafpritudopr^ualefcuntjCoru^quxfublinguadctincnturjdequorum  compofitioncdi- 
cam :  poft  hxc  magis  exterforia  cV  reficcatia  damus :  dC  deinde  rurfus  his  ipfis  adhuc  magis  cxter^ 
foria,cV magis  rcficcantia,vfquequo ad  ca  quae  aliquid  acredinis  habcnt  pcrueniamus,  na  vt ct  in 
hisamoderatioribusinittofa<fto,ad  vehementiora  paulatim  tranfeamus.  Itaqjqualem  formaclTe 
conucniat  vi(ftus,antca  diclum  eft ,  qucmadmodum  ctiam  fimplicium  pharmacorum  fpccics  eft 
relara.  Carteru copofita  cx  ipiis  pharmaca  multirormiter  alr)  luxta  aliam  fymmctnam  cV  comcn- 
furationemcofcnpferunt.  Etquibufdafanecxtribusautquatuor  iimplicibus  copofitum  phar~ 
macum  furTecit:quidam  verd  lnmaiorem  numcrucxtcnderunt.  Etquidam,velutdictum  cit,  cx 
molliffima  cV  leniffima  materia  arteriacas  confcctiones  compofuerunt :  alij  vicc  vcrfa  cx  acri,cah- 
da,extergente,  ac  multiim  reiiccante:  funt  cx  qui  tertium  gcnus  medium  mter  ambo  ifta  fcccrunt. 
Poft  hos  vero  aln  medij  gcncris  intcr  medium  cV molliffimum ,  alrj  medrj  genens inter  medium 

B  cVacerrimu:  cV iuxta  eandem rurfus rationem,quidam  magis , quidam  minus ,  a  mcdijs  facultatc 
pharmacisdigreffi,diuerfasc6politionesfeccrunt:Quibusomnibusfolusisrecle  vtetur,qui  fin- 
gulorum  iimpliciu  pharmacoru  vires  nouit : ipfe.n.fciet  cV  ordincm  pharmaci,cV  quanta diftan- 
lia  fit  a  mcdrjs cugrclTum.Porrd  eiufmodi  pharmaca  fcripferunt etiam  qui  ante  Mantian  cV  He- 
raclidem ,  cV  qui  poft  hos,vixerunt ;  veru  multo  prxftantiora  a  praedictis  viris  tradita  funt  per  li- 
bros  quos  nobis reliquerunt ,  cVin  quibus  mcdicamcntariam  artis  partem  auxcrunt ,  partim  lpfi 
coponentes,partim  ab  alijs  copofita  tranfcnbcntcs.ProgrclTu  verd  temporis  tum  hcc,tum  etiam 
priora^exac^ta  cV  longa  expcrientia  cognita,a  viris  elecla  cV  coaceruata  funt,  quorum  iam  frpe  in 
hoc  operc mentioncm fecimus: funt aute  hi,  Afclepiadcs,  Mufa,  Andromachus.Hcras,  Crito,cV 
Mcnccrates:  quin  cV  multa  alia  pharmaca  Archigenes  cV  Philippus  fcripfcrut :  Vt  nullo  amplius 
ex  vetenbus  opus  habeamus :  hi.n.oia  ab  antiquionbus  inuenta  optimc,  vclut  dixi,  tradiderunt. 

De  .ArteriMii  ab  ^ndromacho  defcriptts.  C  ^4P.     X  . 

T>Lurimas  arteriacas  confectiones  fcripfit  Andromachus ,  vt  promptum  fit  a  dcbihffimisad 
_§  fortiffima  paulatim  per  media  tranfitu  facto  progredi ,  li  quis  ipforum  diflercntiam  nouit: 
ipfc.n.  Andromachus indifcriminatius ipfas  prodidit.  Veriim  ego  difcrimina  appona,in  memo 

C  riam  rcuocatis  rjs  qua?  paulo  ante  dixi.  Qiiod  cnim  circa  iimplicium  pharmacorum  tractatu  prae 
excrcitatum  eiTe oporteat cum,qui  dicenda alTequi  velit,ftpe a  mc dictum  eft :citra  enim  fingulo 
rum  fimplicium  exactam  ac  certam  cognitionem  impoffibile  eft  cognofcere,cx  quo  ordine  ciuf- 
1 1  gencris  medicamentoru  copofitum  fit,num  ex  molIiffimo,an  vehementiffimo,  aut  mcdio , 
.  t  aho  aliquo  inter  hunc  cV  alios  intermedio. 

Pnmam  ltacp  Arteriacam  confecuonem  non  longe  a  principio  libri,in  quo afTectionum  cor^ 
poris  internarum  curatione  tradit,hoc  modo  in  ha?c  vcrba  fcripiit.  C  ^lneriaca,  cjua  ~\tor.  Thu^ 
ris  drachmam  j,alrj  uij :  myrrhx  5  j,alrj  iirj : croci  5  ),alij  iirj :  fcylle 3  lj, paffi  crctici  fcxtar.nj.  Scylla  in 
paiTo  coquuur  doncc  paitum  fpilfetur,deindc  fcylla  abiecta,reliqua  infpergunf.  Hoc  pharmacu 
li  fcyllam  no  rcciperet,inter exactc  molliiTima  numcrandu  effet ,  vtpote  in  tres  paffi crctici  fexta^ 
rios,pauciffimo  thure,ac myrrha,cV croco  coniectis,  vt  paru abfit  quo  minus  totu paiTum  crcticu 
cxnht.  Manifeftu  eft  aut  q>  pharmacum  hoc,  cclccton  hoc eft  dclingibile,efficitur :  vocant  autcm 
huiufmodietiamfubfocrminino  genere  ecleaas,hoccftdelingibiles.confcaioncs. 

Confequentcr  ad  prxfcripta  Altcram  addidit  Andromachus  hocmodo.    C  ^irtlxrtace  Dta^ 
coayon  1.  ex  capmbm papaums.  Capita  papauens  viridia  milIecVduccta,mellis  amci  lib.quatuor.  cro  *Aii:r:  v. 
D ci  cilicij  5  v,alij x: fucci  hypociftidis  5  x,acacia?  5  x,aquam  pluuiam  ad capita  papaueris.  Aqua  qui 
dem  pluuia addit,quo  minus  putrcdini  obnoxium  iit  pharmacu :  habet  aut  cV  adftringcns  quip- 
piam in  fe  hxc aqua. Scopus  cft  pdicfto  pharmaco  cocoquerc  arlectionc  circa  artena , T  quod  fane  t Af!qu?cunq; 
c5tinget,>  per  fomnu,  cV  cococtoria  cu  adftringcdi  vi  non  adco  multa.  Cxteru  fimplcx  pharma  ra 
cu  ex  papaueris  capitibus  vc  cgo  faccrc  cofucui,fola  capi ta  habct  ln  aqua  coniccta :  atq;  vbx  flacci-  t  rl»  « ctdi. 
da  reddita  hierint,ipfa  quidc  prorjcimus,aqua  vcrd  ipforu  ad  folum  mel  atticu  admifccmus  ,  vfcp 
ad  copagem  delingibihs pharmaci  facta coctura,  quomodo  fane ego apparare  cofucui. Qiiatam  ^  f^^j 
aut  copia  aqux  item  q;  mcllis  mifccrc  oportcat  ia  huiufmodi  pharmacorum  pra-paratione ,  ln  fe-  ,v»*uut«i*w 
quentibus dic7\  eo  loco, f  quo  talia  verba  fcripturus  fum :  y  Confectio  ex  capitibus  papauens.       T»r' ,  ^mn- 
Tertiam  dcincepsconfeclionem  arteriacam  Andromachushancprodidit.    C  S4rtcruicc3<pu  eju*  h.th<t  h- 
"MorMajhadTabefuntes^aldebona.  Nardi cclticc  3  iirj^amomij  vir),cinnamomi5 x,malabathn 5 urj,      (  'irFe/r't' 
nardiindice5irj,rlorisiunci rotundiodorati 5 i^cafiej viij,thuris5irj,myrrhc5),cofti5iirj,faccisvn  "*9t,,r;- 
guenti  malabathrini 5 vj.fucci glycyrrhizac 5 ir),fucci  madragorar 5 v,maftiches chiae 5  ip,croci  5 vj.  ^  •  "*J~ 
Palmulas m  vino  mulfo  aut  protropo  coquito : dcindc  rn  lpfum  dccoctum  nuces  pineas  xx  corj-  fcryuone  feu 
cito  ac  tcnto.Poftca cx  pharmaco  ad  nucis  pontica: magnitudinem,aut  paulo  minus,accipito : SC  tit  uLum fMi* 
ad  aliquot  dies  cum  hoc  decoctovtitor :  dcinde  ctiam  iimplici  pharmaco  vtaris.  Poftca  autcm  ad  taUm. 

Quinta  Claffis.  Z  Z  Z  Z  Z    rj  duos 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


*  Alitcr  ii. 


duos  vcl  trcs  dies  hicra  cx  aloc  vteris ,  cochlearrj  mcnfura  ex  aqua  in  dicm  data.  Vtcre  pharmaco  E 
etiam  cum  lacfte  in  tjs,qui  artcria  aftecli  funt ,  ad gargariflandum : cV  rurfus  fado  interliitio  vtere 
pharmaco  fabg aegyptiu:  magnitudine.  Ciim  verd  fortis fuerit  Huxio,  opium  cV  caftorium  in anti 
dotum  mifcemuSjVtriufqj parum quid:  In  his  autcm  qui  ftomacho  malc affecli  funt,  ea ipfa  vita- 
mus.  ATanifeftum  igitur  ex  ipfis  verbis  quae  fcnpfit  Andromachus ,  quod  in  Huxionibus  partiu 
thoracis,cV  pulmonis,ac  arteriae,praefcripta  confeclio  confufae  cft  facultatis.  Dixit  enim  ipfe,cum 
fortis  fuerit  fluxio,opium  cV  caftorium  in  antidotum  mifcemus,  vtriufq^  modicam  partcm,  refic- 
care  nimirum  fluxioncm  cV  fanam  reddere  volentcs.  Varium  autcm  eft  pharmacum,  cV  ex  multo 
rum  miftura  conftans,vt  ad  omnes  conueniat  affecliones,quae  etia  diuturnae  cv  malignaeexiftunt 
ac  aegre  curabiles,etiam  li  vlcus  fit  circa  arteriam  aut  eius  fummam  extremitatcm,  Iaryngcm  Grae 
cis  dicfram,cV  multo  magis  li  iuxta  pulmoncm.Talia enim  fortibus  adco  opus  habet  pharmacis  , 
qud  ad longius  tempus  fufficere  queant  tabidam  affeclionem  habentes.Cum  enim  obtigcrit  eis 
regio  ficca,cV in conuenientis  vicftus  ac  pharmacorum  vfu  perfeuerarint,qua diutiffime  rcniten 
tur  confuetas  acftioncs  moderatc  obeuntcs.Hanc  igitur  confecfnonem  non  ccnfucrim  admifcen- 
damefte  rjsquaepriuatim  Arteriacaeappellantur. 

Quartam  dcinccps cofeclione  Andromachus  fic  fcripfit.  C  ^Alxera eiufdem.  Blafti  videlicet di  F 
cit,dc  quo  circa  praeccdete  arteriaca  fcriptu  eft,  Arteriaca  Blafti  qua  vtor.  Copofitionc  aut  eius  ta 
iefacit.  Aloesfextante,croci3),maftiches5).  Palaefthocpharmacuexeorumnumeroefte,  qua: 
priuatim  ftcrcoru  edudiua  appellant,vna  cum  hoc,q?  concoctorium  quidda  habet  crocus,  At  ve- 
ro  cum  concoclorium  dico,intelligcrc  oportet  eius  affecftionis,cuius  graua  exhibetur. 

Quintamexordinecompolitioncm  Andromachustalcm  prodidit.  C  ConfefiiofedansDolo^ 
rem}eiufdem.  Opij  quadrantem,croci  3  j,myrrhae  fextantem,acaciae  vnciae  dimidium ,  fucci  radicis 
dulcis  5  iirj:excipe  mclle.  Haec  Andromachus.  Verum  ego  non  auide  recipio  eiufmodicompo- 
iitione  pharmacoru,  vbi  non  oftcnditur  affcctio,in  qua  ea  fit  vtendu.  Scimus  etenim  componen 
di  fedantia  dolorum  fcopum,cum  fomnum  videlicet  induccre  voluerimus,  cV  vehemcntem  dolo 
rem  ftupefaccrc.  Acacia:  afit  miftura  vclut  ad  vlcus  eft,  quemadmodum  radicis  dulcis  fuccus  ad  le* 
nienda  exafperata.Crocum  autcm  cV  myrrham  in  copofitiones  dolorem  leuantes  mifccre  pluri- 
hns  placuit :  videntur  cnim  ipfis  omncs  aftecliones  fufficienter  concoquere  polTe. 

Scxtamconlcquentcrconfe<ftioncm  Andromachushocmodofcripfit.  C  ^rtenace eiufdem. 
Thuris  vnc.j,fucci  radicis  dulcis  vnc.j.myrrhar;  iirj,tragacanthae  5  vj,nardi  drach.vnam,  amomi 
5  iirj,croci  5  iiij :  mcllis  attici  quod  fatis  cft.  Non  obfcurum  eft  etiam  hanc  ad  refpirattonis  organo  G 
rum  affecliones  compolitam  cfleex  concoctorrjs,mitigatorrjs,adftringentibus,cV  extergcntibus. 
My rrha  enim,cV  thus ,  cV  crocus,affecfhones  concoquunt.  Radicis  dulcis  fuccus  exafperata  miu> 
gat:idcm  ctiam  tragacatha  facit.  Amomumfortiter  rcficcat  cum  modica  adftringendi  facultatc. 
Mel  autem  calfadoriam  dC  exterforiam  vim  habet. 

Scptimam  poft  relatas  compolkiones  Andromachus  fcripfit cx  multis  valdc  medicametis co 
ftantem,qua:  omncs  ferme  facultates  habcnt:  nam  cV  adftringcntia,cV  mordentia,cV  attcnuantia, 
cV  mitiganua,cV  laeuigantia  in  ea  continentur :  quin  cV  foponfera  vis,  cV  difculforia ,  acextcrforia 
in ipfa habcntur.In quibus omnibus multifariam miftis facultatibus communisratio eft,  quead- 
modum  ct  antea  dixi,q?  videlicct  quifpiam  ex  omnibus  pharmacum  quoddam  coponere  voluit , 
fpc  faciendi  vnu  medicamentu  ad  omnes  eiufdcm  generis  affcclioncs  comodum.  Verti m  ex  ip- 
fis  aliqua  quidem  pcr  expericntiam  cognita  funt  maligna ,  cV  propterea  rclicfta.aliqua  vcrd  fceli- 
citer  pro  ipfius  componentis  coniecftura,efficacia  cualerunt,cV  ob  id  reccpta.Quin  Sc  praeparan- 
di  ipfam  modu  Andromachus  adfcn'pfit,quaqua  hoc  facere  alias  non  folcat .  Qudd  verd  ex  phar 
macis  copofita  fit  eas,quas  dixi,facultates  compleclentibus,  praeftat  meminiffc  eos  qui  hos  libros 
in  manus  fument:  fi  th  non  promptam  habeant  memoriam,eo  fanc  tepore  quo  huiufmodi  phar-  H 
maca  difcunt,fextum  cV  feptimum  ac  oclauum  de  fimplicium  pharmaccrum  facultate  librum  le- 
gant:in  illis  enim  omnem  pharmacorum  materiam  confcripfi,qua  radices,£V  folia,cV  florcs,  cV  fe 
mina,cVfrudus,cVliquores,cVfucciomniumex  terra  nafcentium  plantarum  exiftunt.  His  itaqj 
praemiffis iam  animu  ad  ea  que  Andromachus  de hoc  medicamento  fcripfit  aduerte.  C  *Ane* 
rntcd ,  (jud  utor.  Radicis  filicis  craffiffima:  lauantur  donec  puriffimae  fiant ,  cV  omne  terreum  de- 
ponant:deindeperdiem  vnum  perfrigerantur,cV  in  frufta  magnitudinis  trium  digitorum  fecla 
conquaflantur :  atque  ex  cis  libra:  x  in  ollam  emerco  luto  oblitam,aquae  dulcis  fextarios  decem  co 
pleclentem,  inrjciutur,cVad  dimidias ,  hoceft  vt  fextarij  v  reltqui  fiant,coquuntur  :exprimuntur, 
SCIiquor  quideminduplum  vasdiflrunditur ,  cVaromata  crafla  ac  integris  partibus  adduntur: 
Nardi  indica:  5  iirj,cinnamomi  5  vj,radicis  dulcis  5  vj,cafiae  5  iirj,rhei  pontici  5  iiij,  balauftrj  drac.vj : 
rofarum  ficcarum  drach.iitj,  alrj  vj.  Haec  fimiliter  addimidiascoquuntur ,  ac  exprimuntur :  cV  ad 
decoclum,mcllis  attici  fextarius  vnus  additur:  lit  autem  mel  praeco<ftum,cV  in  duplici  vafe  priua- 
tim  fpiflatum,vfquequo manus non inquinet: adrjciuntur  &d  terebinthinae  pellucidx  drach.tres, 
chalbani  drach.ij,  croci  drach.v,  fucci  hyofcyami  drach.j,  fucci hypociftidis  drach.j,mandragorae 
■  Aiiier  vna.    fucci  oboli  irj,piperis  albi  drach.6(fio. 

Odauam 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.  VII 


'79 


AJ.5.fu. 
bljSJ.c 


i.t.5 


A  Ocbuam  dcinceps  confectioncm  fcripfir,fumma  faculraris  ipfius indicara,quod  ipfum in  om- 
nibus  fccitTe  oportuit.  Habet  autcm  lic.  C  ^Arttriact  land.ita  M.ihndatis.ad  Thordcit  coUecliones^Sub* 
pHroat&LHivjr.  Irionisrorrcfacti^xxnn  quibufdam  cxcmplaribus  fabaefrefae  fcnprum  eft:funt 
aut ambo  exterforiae  potcntia:.  Scminis lini  toiii 5 xx: cV  hoc cxtcrfonam  vim  habet.  Nucis  pince 
5 xx :  hae  laeuigandi  vim  habcnt.  Vuae  pallar  cxacinata-  5  nij :  dC  haec  ob  ld  tp  modice  fubadftringat^ 
fimul  q;  commodus  corpori  cibus  lit,meriro  admifta  eft:  habct  autcm  cV  paffi  facultarem,qualcm 
inquarro  dciimplicium  pharmacorum  viribusindicauimus.  Croci  obol.ij.minimu  quid  cxcro 
coconiccit,qui  pharmacumcompofuit,vt  propc  nihil  litaliorum  proportione:diximus  dccro- 
co  eum  concoqucndi  vim  habcre  vna  cum  aditricrione:  dictum  eft  ettam  qp  adftriciio  corpora  co 
git,c6itringit ,  cV  corroborat.  Adiccit  aut  ct  mellis  Theminas  nn}-  a  vino  dulci  ac  fapa  digrclTus: 
vult  enim  hocmodo  praepararum  pharmacum  velut  praefarus eft ,  in  pcctorc  haTcntcs  colIcctiO' 
nesdcpurgare:caercrumin  huiufmodi  pharmacisca,qua:cra!iosfuccos  habcnr;impcdiunr  rcpur 
gationcm.  Hisadmifcuir  tragacantharsiirpquod  pharmacum  laeui>atcxafperata:prediccumclt 
autem  qudd  vult  hoc  propohtum  mcdicamcntum  repurgare,cV  Leuigareca  quac  nixta  thoraccm 
harrenr :  fcopus  cnim  hu:ufmodi  cfr,arrenuare,cV  abftergere,ac  ad  cductionem  fupernc  aptas  facc 

B  re collecciones  in thorace :  veriim  fedandi  dolons  gratia,cV  ne  nimium  tulTiant  partcs exafpcrarc, 
laeuigantia  apponuntur.  Maximum  hoc  cft,  atcp  lpiius  pcr  omnia  mcminifle  oportct ,  Nimirum 
quddfaepe  vnusfcopusfit,inquem  pharmacum  componitur:ne vero  hoc  iplum  aliquo  modo 
ortcndar,vtraq;  mifccntur  primum  vtilitatis  fcopum  ncquaquam  habcntia. 

Nonam  artcriacen  polt  has  Andromachus  his  vcrbis  rradidir.  C  -drteriace  Marim.  Croci  5  j , 
gummi  fextanrcm,rragacanrha* 5  |,mellis  arnci fexrarium  1  :coquiro  donec  ciim  dirrundirur  non 
inquincr.Hocpharmacummedium  efrfacuIrare^etTerqjexademirigatorium  acdoloremfedas, 
fi  neq3crocum  habcrct.ncq;  mellis  fextarium ,  fed  pro  lpfo  theraeum  vinum  creticum : aut  fapam 
cx  muito cocto  faclam.quam  nos  Aiiani,vt dixi.hepfema  appcllamus.  Vcriim  hoc  loco  impor^ 
tunc  intcr  relata  fortia  pharmaca  locaru  cft ,  vtpotc  qua?  fuppuratis  dC  tabcfccntibus  conucniunr. 

Decimam  confcqucnrer  recenfer;qua:inrer  exaccc  Iaeuiffimam  ac  media ,  qualcm  fme  ciTcdixi 
prarcedentem,intcrmcdia cft.  Ex  gummi lgirur  hanc,cV patTo crctico , ac aqua componir.mcllc cr 
admifro:cV  gummi  quidcm  inncii  bctlcm.palfi  fcxrarium  vnum.melhs  libram  vnam ,  dilToluere 
cu  aqua  lubens  lpfum  gummi,copia  eius  non  exprelTa.Iraq^  ob  gummi.cV  patTum ,  cV  aquam.pe- 
nitusnihilexterionuhabet:obmelverd,aleuifTimocVIa?uigate  eft  digreffa.fcimuscnim  exter^ 

C  foriu eife  mel.Coqui aut fuper  prunas  oportcre ipfum  dixit.hoceir ad  mollem  cV non  fumanrem 
igne.Melius  verd fecilTer,li  ct  ad  alias omncs  hoc adfcripliiTer.  Ego  uaq;  fic lpfum  praeparo,cV  ne 
que  ad  prunas  adhuc ardcntes  cocturam facio,ne  vidclicet  indc  quid  acre  cV  fumofum  fublarum , 
acnmonia  non  neceiTariam  medicamento  ipli  affricer.Mellis  equide  acrcdinc  rolcramus, quancp 
ca  non  fir  vehemens,proprer  aliam  ipfius  vuiirarcm,vcru  fumi  nulla  cfr  vuliras.  Quarc  fugicdus 
eft  fumus,  inquanrum  poiTibile  eft;circa  omnium  huiufmodi  pharmacorum  prepararionem.Pre 
ftaraurem  cV  rn  rjs  quae  meatus  obducunr.hgnis  fumum  non  edcnribus  vri. 

Vndecimam  confectionem  fic  prodidir.  C ^irterucd  aiia  bana.  Cinnamomi ,  thuris  vtriufqj 
vnc.|,fucdradicisdulcisvnc.j,myrrha?5iin,rragacanrhxdrach.fcx,nardiindica:  5iirj,amomi5iin, 
coci  5  j  :melle  artico  excipe.  Recte  dixit  bonam  hanc  3rtcnacc  elTc,verum  dccft  tcrmoni ,  ad  quas 
afTectiones  bona  tit : dictum  enim  in  principio  eft cV  per  vociferationcm ,  cV  per  diftillationem  \x 
di  artenam,amplius  q;  propter  vlcus  cV  inriammationcm  obduratam .  Ha:c  autcm  confcclio  qua 
nunc  Andromachusdcfcnpiit,etiamad  tabidosaptum  pharmacumeft.cViimplicitcromncsin- 
ueteratas  thoracis ac  pulmonisaftectiones.Cinnamomi  ctenim  natura  tenuium  partiu  cV  reiicca 
tonaetinduratasaflectioncsfanare  potclt.Abeo  proximumlocu  amomi  facultas  habct;fimul  qj 

Dadftnngens  quippiam  habct.  Vcriim  ob  horu  actioncm  vchementem  ronabilitcr admiita  funt , 
thus,cV  radids  dulcis  fuccus.cV  tragacatha.pharmaca  cxafperata  lcnire  a  natura  apta .  Dc  croco  cV 
myrrha  fepe  diximus,elTe  videlicetconcoctoria  cV  modice  reticcatona  huiufmocli  arlcclionum. 

Duodectmam  arrcriaca  Andromachus  hocmodo  fcriplir.  (l  ~Jluex  librn''  GdL  ad^nerum 
affeclam,  Vlcerapulmom<,  Pttris  et  Sxguims  retec7tone<,<y  fluxtones  in  thoracem^  ad  Eacjtt£  dtgri  cduapof' 
funt,~\ehementer efpcax.  Relina;  rerebinrhina? 5  nr)  croci*cilicrj  5  uij,thuris 5  iirj ,  myrrha:  troglodyti^ 
cx 5  iirj,cinnamomi  5  iirj.amomi  5  uj,  nucis  pinea:  5  lirj,  radicis dulds  eiecta  mcdulla 5  nrj,  nardi  fy- 
riac3e5ij  cVdimidiam.cafiaf  nigrac^nitragacanthae^in,  palmularum  fyriacarumcarnis5iij;afrcns 
famr)5  utj.chalbanipuri  obol.iirj :  coiti  5  lirj.ali^  5  ]  rmelhs  attici  hcminas  lirj.Mel  cV  rciinainduplo 
vafccoquuntur,atq3  vbifpitTari  cccpenntchalbanum  mifcetur.donccnon  inquincnt:deinderc^ 
frigcratis  reliqua  tnta  admifce,cV  Gc  vtere.  Rcc te  fecit  rn  hoc  pharmaco ,  tum  quod ad  quas affe^ 
chones  conueniat,tum  qudd  quomodo  prxparare  ipfum  oporteat,adfcnplit.Ratio  autcm  com- 
politionis  ex  fuperioribus  conftat. 

Decimamtertiam  arteriacen  Andromachushis  verbis  tradidir.  C  ^rtertacaGallt^adem  ettam 
anttdotius  est  ad eadcm  ejjicax.  Nardi  fyriacae 5  Uij ,  myrrhc  5  uij,  croci  5  quatuor :cofti 5  iirj  ,alrj  drach- 
mam  vnam : piperis albi  grana xxx,radicis dulcis drachmam  vnam ,  nuces  pineas  centum ,  ilyra- 

Quinta  Claffis.  ZZZZZ    iij  cis 


tCod.  n  im- 
prclii  ^rcci  ha 
bcnt,  <.]  jartam 
partcHi  bcmi- 
nc^ 


*  Alit«riiL 


*  Alitct  ii. 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 

risdrach.j.tragacanthrc^  j.cinnamomi  drach.v^  ,  cafiae  fiflul^  5  j,  E 

baIaufb)drach.trcsobol.nj:mcllisatticiautpanicreu'ci  hcminasduas.  Paffum  in  duplo  vafculo 
coquituradfpiiritudmcmmcllis,atqueitaadandatritaartunditur:tragacantha  autem  SC  ftyrax 
pcr  diem  antea  in  fu  iricientc  protropo  maccrantur,&L  ita  ad  reliqua  admifcentur :  reponitur  pyxi 
deargcntea  aut  vitrea.  Recfte  fecit  hic  qudd  tum  ea  quae  promittit  hoc  pharmacum ,  tum  quo^ 
modopraeparatur,adfcripfit.Egoverdproptereaomncsab  ipfo  dcfcriptas  arteriacas  appofui, 
nequisaliumfcriptorem  requircrecogatunomneenim  facultatum  gcnus  in  lpfis  continetur, 
mollium,fortium,ac  mcdiorum. 

Dccimaquarta  arteriaca  eius  eft,de  qua  fic  prodit.  C  ^irtertccdex  libm  ^4phrodx,Mofhionvs.  Efl 
eins  Jdctdt.ts  r.on  modice  medm  trdnjhrefd  dd jortes.Hdbet  ~\>im  Secdndi  &  ^ittenudndi  dc  Cdljdciendt  ex  multts 
phdrmdcts,(juibn4  cttdm  lcntd  cjuxddm  ddmijld  funt  ob  edm  cjudm  dtxi  cdufim.  Compolitio  eius  haec  cll :  Ru 
bricaelemnia;,  thuris,  myrrhae,  nardi,  amomi,cafiaerufae,  croci,iridisilIyricae,Horisiunci  odorat/, 
fingulorum  5  rj  :cinnamomi  5  iirj,relinc  terebinthinaej  iiij,floris  rofarum  5  iiij,opobalfami  5  ij,mcl 
lis  heminam  vnam,  aut  palTi  crctici  heminae  dimidium amplius  c\$  quartam  eius  partem : Iiquore 
cV  rcfinam  donec  fulua  rcddantur  coquito,deindc  ab  igne  ablatis  reliqua  addito  ac  conqualfato  ♦ 
Datur  in  thoraris  cV  arteriae  affcdionibus  fabae  graecie  magnitudine,cu  aqua,quarta  hemin^  par^  F 
te:  rcliquis  forma  cclcgmatis  dclingendum. 

Dccimaquintamarteriacam  ficfcriplir.    C  ^irtertdce dd  Guttum  ftue  ^irteriA  dffrttudmem,V  ocem 
interceftami<&  S.moutmm  reiectdntcs ,  cjud  utor.  Ex  bbm  ^ipollonu  &  ^ilctmioni*,  Tragacanthx  drach. 
t<siliter iiif.  "|"vj,gumi  5  vj,thuris 5  j  obol.vniim,myrrha?5)  obol.rj,crori 5  j  obol.ij ,  fucci  radicis dulciS)  j  obol» 
"Aliter  ii.      iij,aut  radicis  fefquidrac.piperis  albi  granaxxv: palmularu  pinguium  carnis  5  irj,  ahj  palmulas  v 

*  Aiitcr  j  5;&   aut  trcs  habent.  Tragacantha  palfo  maccrata ac  trita  reliquis  aridis  tritis  committc ,  cx  eis  qj  onv 
ahtcr  i  11.     mbus  catapotia fabae magnitudine cfficc,fub  lingua qj  tenenda exhibe.Huiufmodi  confediones 

hypoglottidas  mcdici,ab  co  quod  fub  lingua  dantur,appellant :  iubet  c\i  id,quod  a  dilioluto  phar 
maco  delluit,fenfim  in  afpcra:  artcria?  fummum  exciperc,obnitendo  limul  ne  tufTis  excitetur. 

Dccimafcxta ex ordine  lic  fcnpta  cft .  C  ^irtertdce debngtbdis ad omnes  Intcrnxs dffet~ltones,mdxtme 
Tdbcfentcs  Suppurdtos^dd  HydropM  mcipientes,  Tujjes  ~\eteres.  Ddturper  dtem  &  noclem,  cochlcdru  meru 
fitrd.  Succi  fcyllae  fextarios  iiij,  paffi cretici  fextarios  irj,  vini  falerni  fextar.viij,  melhs  attici  lextar. 
nj,myrrha:  tricntem,croci  fcxtantcm,thuris  fextantcm,  ariliolochiaedactylitidis  minam  vnam  6V 
t  ai.  fext?.mn.  dimidiam,glycyrrhizae  minam  vnam,radicis  eryngij  fextantem,cafix vnc.j,nardi  celticaefvnc.j,}- 
" Al.fextamc.  xylobalfami  bclfcm. Anftolochiam,eryngium,gIycyrrhiza,xylobaIfamum,cafia,  nardum,in  crafG 
faspartescontufainvinifextariisviii  macerato  ad  triduum:deinde  adlentum  ignem  ad  tertias 
coquito,atq?  ita  exprimito :  cV  recrementis  abieclis  paffum,  mel ,  cV  fcyllae  fuccum  committito dC 
ad  mclliscrairitudinemcoquito.Crocum  verd,thus,cVmyrrhamcum  vino  terito^atqj  vbi  opti- 
mehabueritpharmacu,addito:cV  vbi  modice  fuerintliquata  abigne  tolIito,cVrepofitis  vtitor. 
Recfte  facit  3C  htc  Andromachus  q>  quae  promittit,cV quomodo  praeparetur,adfcripfit. 

Decimafeptima confectio  talis  ab  eo  traditur.  $l  Jirteridcd  dltd  >r  Herddtdes  Tdrenttnws.  Succt 
fcylle  fextarios  iii,paffi  cretici  fcxtar.iii,mellis  attici  hcminam  vnam : croci  tncntem,alii  fextante: 

*  Aliter  vnc.L    myrrhae  quadrantem,tragacantha!  vnc),  fucci  radicis  dulcis  fextantcm ,  thuris  vnc.j,  opobalfami 

fexuncem :  vtere  praeparato.  luxta  hanc confecuonem  neq?  quae  promittat,neq3 quomodo  pr£pa 
retur,tradidit,tanquam  iam  ante  fcntentiam  iplius  Icgentes  intelligere  qucant.  Ex  eo  cnfm  quod 
dicit:  Alia  Artcriaca,fimiliapraefcriptaeipfam  promittcrc,  nosintclligereconucnit.  Praeparatio- 
nem  autem  ex  antea  relatis  computare  oportct. 

Deci  maoctaua  confeclio  fic  tradita  eft.  C  ^irteridcd  ex  libm  Verigcntt,  dd  omnes  ^irterit  affeclws. 
'X^Ahterwj.  Cr  oci  5  j,  vuae  paffae  exacinata?  5  f  j,amygdalarum  5  viii,myrrhae  obol.iiii,tragacanthar  5  iiii,  pipe 
risalbi  obol.iiii,melcocftum.Vuapaffatorretur,amygdalae  excorticantur:tragacantha  in  aquaH 
maceratur  per  diem  vnum,S£  teritur,ac  reliquis  admifcetur.Et  hic  recleab  eo  facftum  eo,cp  tu  pro 
miffionem,tum  compofitionem  eius  adiecit.  Caeterum  mediae  facultatis  pharmacum  cxiltit,  qua 
re  ad  omnesaffedus  ipfum commodum  effe  ait:  eft enim mediorum  pharmacorum  natura  talis. 
Vnde  etiamipfis  mediis  affecftionibus  proprie  cV  primarid  couenitriis  verd  qui  molhbusaut  for 
tibus  opus  habent,nec|5  emolumentum  neqj  detrimentum  magnum  affert. 

Vltimam  omnium  arteriacam  hoc modo defcripfit.  Vini  mulfi  veteris  fextarios  iij  ad  vnu|de^ 
coquito:deindenucum  pinearum  toftarum  heminam  adiicito ,  piperis  albifextantem:acvtitor. 
Effet  fane  hoc  pharmacum  ex  molliffimis,fi  non  piper  acceffiffet:  hoc  verd  addito,ad  mediam  fa 
cultatem  peruenit:  propterea  etiam  eiufdem  generis  cum  praefcripto  effe  ratus  fubfcripfit» 
Jirteridcx  k  Crttone  conftriptx  Quatuor numero. 

Ex  arteriacis  a  Critone  confcriptis  quatuor  .pduxiffe  fuffecerit.De  prima  fcribit  in  haec  verba* 

C  ~4d  Vocem  tnterceptdm  ob  contenttonem.  Ficum  cV  eryngium  probe  coquito ,  6V  ad  decoclu  gii' 
mi  mifceto ,  vt  melle  durior  confeclio  fiat:dato  ad  noclem.  Facit  cV  ammoniacum.  Ob  idfane 
pharmaci  huius  mentionem  feci,quovd  in  principio  apta  eft  haec  praefcripta  confecftio,fi  per  eryn^ 
gium  prgparetur :  ammoniacum  autem  inueteratis  commodum,  forte  enim  pharmacum  exiftiu 

Non 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.    VII.  1S0 

A  Non recfte  igitur  Crito fecit,q> cum  moderato  fortiffimum  pharmacu  lndifcriminatim  tradidi t r 
fi  cnimabvfi  duriimmutaueris,nonfoIumnihiliuueris,fcd  ctiam  lardeshomincm,  Alteram 
arteriacam  fcnpfitCritomediamracultate^concocloriamc^lenemhisverbis.  C  ^Lafacimsma 
xinie  ad  Pbonafcos&  ^4(J>eram  arteriam,l&  Tujiu  tntationes,  Dolorcm  aurium,  Vlcera  m  auribu-s ,  ac  puden- 
do.Concoyuit etiam Dejhllationes.  Thuris  obol.iirj,myrrha?5  rj,pa(H  cyathosirj:  paflum  ad  mellis  fpif 
fitudinem decoquito,deinde  myrrham  8C  thus  triti  cum  palfo  femicocfto  ablato  adijcito.  Facit  ec 
ad  dyfentericos,coeliacos.Quidam  croci  etiam  drachmam  addunt,cx  fit  auribus  commoda,  atque 
oculis inflammatis.  Hac  Cnto perfpicue cx  probe  fcripfit :  nccp  opus  cfi  me eiufmodi  pharmaco 
rum  expofitionem  apponere,vt  qui  faepe  iam  de  his  dixerim.  Porrov  alias  duas  praedictae  q  uidi 
fimiles,  veru  moderatiori facultate  cx  fimpliciflimas  fic  fcripfit.  C  Eclegma  Fauslianum appeliatum. 
Vini  falerni  fextarium  j,mcllis  attici  lib.  j :  in  duplici  vafe  coquito,  rutae  ramulo  agitando.  Al- 
terumpharmacumtaleeft.  C  Eclegmaex~)>inofcybelitec]uoytimur.  Vinifcybclitis  fextarium  j,gu 
miquadrantem,mellisdodrantem:coquito  in  duplici  vafcuIo,gumi  priusmaceroacdilfoluto. 
Hoc  folum  loco  appofuit  in  duplici  vaiculo ,  hoc  efi  diplomate ,  codura  fieri  debere.  Rediffi  me 
autem  fecerit,qui  omnes  arteriacas  quae  mitigatoriam ,  concodoriam ,  dC  lcnitoriam  vim  habere 
B  pra*dicantur,in  duplo  vafe  coxerit,quod  Diploma  Graecis  vocatur ,  quomodo  fanev  vnguentarrj 
vnguentapraparant:nimirumcalidamaquamin  magnum  quendam  lebetem  infundentei:ac 
poftea  vafculum,quod  pharmacum  coquendum  in  fe  habet,i  mponentes :  bC  fic  praeuftas  prunas , 
aut  ligna  funium  non  adcntia  fuccendentes. 

Confeclio  Diacodyon  idejiex  capittbas papauerts,iuxta  Veterum  traditwncm. 
Quin  &C  circa  huius  compofitionem  veteribus  indifcreta  difcordia  fuit.  Quidam  enim  ex  ipfis 
ad  capita  papaueris  cxx,aquae  fextarios  xx  infundendos  cenfent,vt  quaelibet  fextarrj  menfura  fex 
papaueriscapitareapiat.Quidam  verdinlxxx  fextarios  octingenta  papaucris  capitaimjciunt, 
vt  finguli  fextarij  capita  x  accipiant.Quidam  ita  temperauerunt,vt  fextario  vni  viij  capita  tribue 
rentur.Qiiidam autem  haud fcio  qua  ratione,in  aquae fextarios  tres,capita  papaueris  lxxx  conrj- 
ciunt.  Alrj  capita  cxx  in  eofdem  tres  fextarios  addunt:  verum  mihi  videtur  valde  pauca  aqua  elfe, 
ad  tantam  copiam  capitum. 

ConfeEiio  ex  Cdpitibuf  papauerit,^4ndromachi. 
Andromachus  igitur,  velut  fupra  in  arteriacis  praefcriptum  eft ,  alteram  cx  ipfis  praeparans  fic 
fcripfit :  Capita  papaueris  viridia  mille  ducenta.  deinde  ad  finem :  Aquam  pluuiam .  non  appo^ 
C  nens  aquae  quantitatem. 

ConfeElio  ex  Capitibus papauerts,  Cntontsy 
Crito  verov  fic.  ConfeBio  ex  Capitibus papauem fmplex.  Capita  papaueris  agreftis  odingeta ,  aqug 
fextarios  lxxx :  coquito  ad  tertias,atq3exprefiis  addito  mellis  Iib.x.  Si  vero  varia  efficere  velis,ad- 
de  croci,myrrhae,fucci  hypocifhdis,iingulorum  5  xij :  thuris  5  vi ,  acaciae  5  xrj.  Rede  videtur  mihi 
ad  fingulos  fextarios  capitaxconrjcere:ita  enim  contingit,cum  fcribatipfe,capita  odingenta  in 
aquae  fextarios  lxxx  indendos  effe.Et  ego  fanc  hoc  modo  preparo  non  apponens ,  necgcrocum , 
neqj  myrrham,neq3  aliud  quicquam:  optima  eft  enim  fimpliciflima. 

Confeclio  ex  Capitibus  papauerts,  Her£. 
At  verd  Heras  ad  capita  cxx,  aqu£  pluuiae  fextarios  itj  infundit,modicam  omnino  quantitate: 
tametfi  in  quibufdam  exeplaribus  non  numerus  capitum  papaueris  cxx  fcriptus  fit ,  fed  pondus 
totidemdrachmarum.Adfcribamautem  totamipfiusdidionemfichabentem.  Capita  papaue^ 
ris  viridia  cxx  in  vas  conrjcito:cV  affufisaqua*pluuia*fextarrjstribus,adtriduummadefcere  fi- 
nito,deinde  ad  ter tias  coquito :  8C  ablata  ab  igne  exprimito  ac  coIato,admifto  CJ3  mellis  fextario  in 
duplici  vafecoquito:atcp  vbifpiffari  cceperit^acaciaerufaejj,  fucci  hypociffidis^  j,  adiidto.  Ccrcru 
Dcumipfacapiracoxerisinaqua,  croci^  jlinteolo  llligatam  fimul  coqui  permittito.Quidaetiam 
myrrhae  5  j  addunt,ipfa  6*3  cum  modico  paffo  terunt,  atq^  ita  indunt :  ac  fimul  coquunt ,  donec  ali- 
quantulum  fuerit  confedio  infpiflata.Quod  fi  tamen  non  medicamentariam  confedionem  facc 
re  vclis,cum  capitum  decodo  ad  tertias  redado  mel  coques,reliquis  non  adiedis. 
Confeflto  cx  Capitibm  papduerts,  Datnocrans. 
Hoc  pharmacum  primum  a  Themifone  preparatum  eft,  inquit  Damocrates  in  libro,  Damo- 
A.1.5.fu.t.Lfi.    cratis  Philiatrus.-fhoceftrerummedicarum  ftudiofus,}-infcripto.Scimus  autcm  ex  verlibus  cu 
foLjj»  i        conflare.  Aiunt  Themifonem hoc pharmacum primum praparalfe ad tuffes humidas,dolorcm 
artcriac,cV  guIa*,fpeciesfluxionum  fimpliciter  omnium  quac  circa  thoracem  confulunt ,  cV  ad  vi- 
gi!ias,quarum  fane  lllae  exiftuntcaufae. 
Pjpauerisquod  nominantipfi  agricola* 
Agreflis  (nam  fpontaneum  eft,ncc  conferitur) 
Capita  virentia  8{  rccentia,integra, 
Scmcn  rubens  non  dum  nigrum  gerentia, 
Centcna  bis  q3  dena  magnitudinis 
Mediocris,in  nouam  ollulam  orc  amplo  indito. 

Quinta  Claflis.  Z  Z  Z  Z  Z    iifj  Infunde 


DE   COMPOS.  PHARMAC 


Infundetrcspluuiadeaquafextarios:  E 
Maccrato  in  histotam  diem  nocftem  fimul: 
Deincoquito  lento  igne,acdiutiufcule,cV 
Omnem  Iiquorcm  expreflum  in  ollulam  excipe, 
Et  meilis  attici  libras  tres  addito. 
Decoquito  rurfus  leniorem  ad  flammulam, 
Dum  non  licmentismellisinftarduruerit. 
Mox  frigefaaa  in  vitreum  vas  condito. 
Sicnosquidem.  AtThemifonpriorquiprodidit 
Vfum,addidit  myrrham,acaciam,cV  rubens  crocum3cV 
Hypociftidisfuccum.  Aftea  obfoletaiam, 
Simplex  cni  m  parata  commodifiTima  eft, 
lucunda  valde,lenis  atcp  viribus. 
Ex  hac  datur  myftri  minuti  quantitas, 

Aliquando  plus  fub  no<ftem,cV  ad  diem  minus, 

Vt  hanc  in  ore  quis  brcui  fic  detineat,  F 

Iuflusliquentem  fenfimita  vtpoftdeuoreu 
Qudd  li  voles  aluum  morandi  gratia,cV 

Siftatur  vt  pulmonis  dC  ftomachi  fluor, 

Eruptioo^  ianguinis  feptum  fupra, 

Paccrc,cupatorica*aut  tu  potius  hincponticac 

Addes  rhois  fucci  fimul  drachmas  duas, 

Tantundcm  cV  acacia  bone,non  veteris: 

Aufcrre  iam  volcns  ab  igne  pharmacum, 

Diluta  paflo  ambo  hac  fimul  confundito, 

Paulatim  adhuc  in  ollula  fcrucntibus, 

Quo  fcrucant  parum  fimuI:mox  vafculo 

Rcfrigcrata  indantur  indc  vitrco. 

Confctho  ex  Capitibm  papaucrif,  Sorani» 

Soranus  porrdita  praparandam  ccnfet.  Capitum  papaueris  numero  cl,aqtrac  fextar.xx,mle- 
betem  nouum  coiccla  ad  dimidias  coquito :  cV  rcieclis  capitibus  mellis  fextar.  j  addito :  poftea  ve<G 
rd  myrrha*,croci,h ypociftidis,cV  acacie^  fucci,fingulorum  drach.j  obolos  tres,linteolo llligato : cV 
in  oilam  fiuc  lcbctem  fufpcndito,qud  limul  cum  mclle  coquantur :  poftcp  verd  craflefcere  incepe 
rit,fafciculum  colligatum  tollito,  8Cin  mortarium  coniedtum  cum  pafiTicyathisirj  tcritoundecjj 
in  Icbetcm  coniecftum,lentc  limul  donec  fpiflctur  coquito.  Verum  mitior  eft  confectio  que  ex  fo 
lomcllc  cV  capuum  papaueriscrcmoreconftat.Eflricacior  autem  redditur,fi  in  fafciculum  linteo^ 
li  pi  o  adftringcnnbus  melilotum  QC  radiccm  dulccm  addideris. 

Confttlio  ex  Capitlbm papaneri43  Galeni. 

Cctcnim  velutcgo  compono  confeclionem  ex  papaueriscapitibus,itaeavtendumcenfco» 
Etcnim  cum  dc  prcdicus confcclionibus  experimentum  fumpferim,preftatior  ea  vifa eft, in  qua 
ad  vr.u.naqucfcxtariumcapitadcccminijciuntur,queadmoduCritofcripfit:autadduosfexta' 
rios  quindecim  capita, vclut  Soranus : in  mcdio  aUtem  horu amborum  terminorum eft,vbi  oclo 
aut  noucm  capita  in  vnum  fextarium  conrjdamus,  Premacero  "autem  eanonad  triduum,velut  A.!.'.f.ro.t.j. 
.  Hcras,fcd  neq?  ftatim  ablatas  coquo,fed  fi  quidem  humidiora  5C molliora fuerint ,  ad  vnum  dic.  c-J-fo^S-* 
Accipienda  cliautinomnibushuiufmodifermonibusetiamnox:  quemadmodum  etia  annum 
dierum  ccclxv  cfle  folemus  diccre.  Si  verd  duriora  cV  ficciora  fint,etiam  logiori  tempore  ipfa  ma  H 
cero :  pr^ftat  autem  accipcre  nondum  indurata.  Manifeftum  verd  q>  etiam  valde  mollia  abijcien 
"Ahter  multii.  da  fint :  ficciora  enim  exiguum  fuccum  habent:  humecliora  verd  craflum  quidem ,  fed  crudu  ad- 
huc cV aquofum  ac debilem : quapropter  ex humidis ac paluftribus  locis  accepta  fugienda funt  ♦ 
At  verd  numcrum  qucm  dixi  inijci  oportere  iuxta  proportionem  aqu£ ,  de  mediocribusintelli^ 
gere  oportet.Ciim  enim  quadam  maiora  moderatis,qua*dam  minora  exiftant,quxdam  vcrd 
ter  hazc  mcdia,qucmadmodum  vt  plurimum  efle  folent ,  ex  his  pradidum  numerum  ad  fextariu 
conijcereoportct.Tcrminusautemcocluraefitnon  vtterua,autquarta,autaliquatalisparsaquae      .  >■■■'* 
hatrcliqua,veriim  vbi  primiim  in  totum  flaccidafuerintfada:fuccumenim  ipforum  exprimere 
volumus,hocvciofunicientercontingetipfisflaccidisfadis:fuperuacuumigiturdiutius  coque 
re.Cateriim  mcllis dimidiam  mcnfuram  huic fucco admilcendam cenfeo ,  cV  coquedam  fimul ad 
lcntum  ignem  ad  compagem  attici  mellis.  Veriim  in  aqua  pluuia  quidam  capitum  cocturam  fe^ 
cerunt,ne  videlicet ipfa ad  aliam  putredinofam  qualitatem  tranfmutetur : tibi  verd  etiam  fonta- 
na  fufficiet,pluuia  non  prafente:fatis  eft  8C  ipfam  murtdam  efle ,  cV  omnis  mifturxexortem.  Ob 
quam  rcm ca  quar  pcr  plumbeos  canales  deriuatur fugienda  erit,  limus  enim  quidam  ex  plumbo 
m  ca  continccui .  Vnde  etiam  qui  aqua  eiufmodi  fa*cem  combibunt,dyfenterici  euadunt. 

Dc  Vfti 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.   VII.  1S1 

A    -  De  Vfu  Confecltomsex  Papauertscdpttibits. 

Vfus  eius  cft  m  ijs  q  ui  fomno  opus  habent,quibus  etiam  ex  opio  conftantia  fa?pc  exhibcreco- 
gimur.Opus  habcnt  maximc  huiufmodi  pharmacis  ij , quibus  tcnuis  Huxus  acapitc ad afpcram 
arteriam  dclliUat ,  non  pcrmittens dormire  ob  confcqucntem  tuITim.  In  talibus  cgo  ctiam  ex  fa- 
pa  pharmaci  confectionem  pararc folco.  Didum  autcm  a"  me antca  eft  fapam ,  id  eit  hcpfcma ,  a 
nobisappcllari muftumcodum , quod etiam lira?um  quidam  medici  vocant.  Sufficiens coclura 
ciusad  huiufmodi  eft,vbi  capita  papaueris  ad  mcdictatcm  aqua?  fucrint  decocla.Qmn  cVpcr 
paftum ,  aut  thcraum  creticum,  melius eft  quam  per  mcl  coduram  heri ,  vbi  Huxus  valde  tenuis 
extitcrit :  fcimus  enim  attenuantis  facultatis  mcl  elfc :  fugicndum  igitur  tunc ,  tenucs  enim  HuxiO' 
nes  auget.  Mifcendaetiam  huiufmodi  pharmaco  dum coquitur ,  radix  dulcis ,  quo  limul  coqua- 
tur:vbi  vcrdharc  nonadlit, fuccus  quicxCrcta  apportatur.  Siverdcirca  pulmoncm  conliltat 
copia  fluorisacapite  delati ,  confecfrio  ex  melle  meltor  eft.Qucmadmodum  enim  fomno  opus 
habcntibus,  ea  qua?  ex  fapa  conftat :  iic  rcieCrationc  per  fputum  lndigcntibus,  ea  qua?ex  mcllc  hr, 
commodior  cxiftit.Contra  vrgcnti  igitur  renitendo ,  vbi in  fomnum  vertitur  a*gcr ,  aut quod cx 
melle  conftat ,  aut  quod  citra  hoc  apparatum  eit ,  pharmacum  exhibebis:  aliquando  ctiam  ambo- 
B  bus  permiftis,fcopum  habens  ipfum  vrgens,circa  mifturam;ex  vtro  amphus  conijcerc  oporteat: 
appello  autem  vrgensid,quod  maiori  auxilioopushabet.  Daturcommodcrata  menfuraduo- 
rum  cochlcariorum  fatis  magnorum  copia.  Augebis  autem  cV  minues  hanccopiam  ad  magnitu- 
dincm  corporis  cui  cxhibiturus  cs,refpiciens,itcm  ad  a?tatcm,cV  anni  horam,ac  regionem :  in  om- 
nibusenim  his,frigidioribusminimum  dabis,calu  iortbusamplius.Qudd  verdetiam  multitudi- 
nis  ac  qualitatis  iplius  defrillationis  refpecTu,  aut  plus  aut  minus  dabis ,  manifcitu  m  exiftit:com- 
muneenim  hocinomnibus  auxilijselt.  Suftecerantequidem  pra?fcripra?arteriaca?,  verumap- 
ponerc  amplius  mihi  vifum  ctiam  eas ,  qua?  Afclcpiadcs  tn  fecundo  Interiorum  fcnpfir.  Aliquae 
cnim  ex  eis  penitus  cadem  funt :  qucdam  prafcriptis  valdc  vicinc,vt  cV  ex  eo  certi  tudo  defcri  ptio 
num  confirmctur.Q^iinvltrahaecprafparandiSCvtendimoduSjdiligcntius  abipfo  Afdcpiade 
tradituseft. 

*Aricriac&ab  ^4fdepiadeconfcrtpt&in  Sectmdo  Internorum)(jU£  Mnafont 
wk  ribtt.  mdntottif  Mufe,ad  Vocem  tnterceptam. 
C  Brafficae  viridis  cauliculos  depuratos  manducandos  pra?be,cV quod  inftar  palearum  exuccu 
eft,cxpuereiube,  fuccum  verd  dcglutire.  ^ha.  Braffica?  fuccum  cum  mclle  cocium  delingedum 
C exhibe :auxiliatur confeftim.  ^lha.  Succi cryngij  in  aqua cocli  heminas duas excipir.o,cV  fucci  fi- 
cuum  in aqua coctarum  tantundem :  his  adde gummi  fubtiliiTime"  dilToIuti  drach.vuj  :coquito  dt 
ligcntcr ad arteiiaca?  fpiffi  ttidt  ne ,  Sl  inde cubitum  ituris ad  cyathi  menfura  dclingendum  pra?be. 

C^4lid^4rteridcd  Chdrixenisjdcil dd  Sonuml>uii>jraclum,  Defiilldtiones  martcriam,  V ocem  mterceptam 
&  rduiojdm ,  ad  Intcneptiones  1/oct*  ex.dtjlenfione.  Croci  drach.rj ,  lucci cyrenaici  drach.i ,  mellis attici 
cyath.viimel  coquito,cV  vbi  fpilTatum  fuerit,rtiiquisadmifceto:ac  vtitor  velutdictumeft  pilulis 
indeformaris,qua?fublinguadetineantur.  ~4ka.  Galbani  drach.vi,piperisdrach.i,  nitri  drach.j, 
mellis attici cyathos  fex : galbanum  cV  mel  coquito,cV  denfata  reliquis  vnito:  vtitor  vt diclum  eft. 

{£^4ltddd  Exulceratam  drtcridm  Chartxents.  Fdctt  Phonafcts  dnte  <& poji  certd/mn  datd.  Fdctt  ad  Oculbrit 
doioresjortnfecus  tmpojitajana  ex ca madejaila.  Factt  &  ad  Internas  afjecliones  linclti  accepta.  Gtimmi ,  tra- 
gacantha?,vtriufq3drach.fex:thuris,myrrha?,vtriufq;drach.i,obolos  trcs:croci,  hypociftidisfuc- 
ci,vtriufq3 drach. vnam :  palTi  fcybelita? au t  thcrci  fcxtanos  fex.Gummi,tragacantham,myrrham, 
thus  vnacumhypociftidisfuccomaceratoaftulaipfis  palTi  portione:atqucvbidilToIutafucrint, 
diligcnter  tcrito,  cV  ad  paftum  mifceto ,  alTiduequc  moucndo  coquito.  Crocum  vcrd  facculo  ftu- 
pa contexto  -txpozjQcivTiov  vocant,alij  x.pox.o<pa.v7cvy  mitiis m  fublimi  contcntis  inditum ,  vna' cu 
Dpharmacocoquito:deindeexemptum  palfodilutum  actritumad  pharmacu.mconiicito:2crcpo 
iirisvtitor.  ^lta.  SucciradicisduIciSjtragacanthXjVtriufqjjiipcrocijmyrrh^vtriufqjjj^thuris, 
fpicaenardi ,  vtriufq^obolostics-.pronopi  fcxtariostrcs: vtere.  G^ilta  Lyftxad  Eajdcm ajfcclio* 
nes.  Croci^myrrha^fucci  radicis  duIcis,thuris,cafic,lingulorum  drach.vnam :  pipcris  grana  xxuij, 
paiTi  crctici  fcxtarios  trcs,mcllis attici  cyath os  vi :  vr ere.  C  ^iha  chanxems.  Croci di ach.ii|, myr^ 
1  ha? drach.vnam  cV dimidiam : thuris,fucci  glycyrrhiza?,vtriufq3 drach.  vnam : palTi crctici  fexta^ 
rios  tres.Facit  ad  fonum  fra(ftum,deltillationes  111  artcriam,interccptam  voccm ,  tonfillas  inflam- 
matas,  tacit  ctiam  ad  phonafcos  ante  cx  poftccrtamcn  data.Iuuat  perfrigeratos ,  facit  ad  rcccntcm 
cV  vctcrem  tuITim,  ad  fpucntcs  fanguincm,  eundem  6,3  furfum  rciectantibus  prodcft ,  cV  cceliacis. 
iJ.  5.fu.i.t.5.  Conducititem  ad  fpiritusfoctorcm.  C ^llid1' ' Hypoglojiisjub ltn<matenenda,facit ad ^rteridmexdjpe* 
5  5  ratam>&  Vocem  tnterccptamjtem  cj;  Reltcpidsaffechones.  Tragacantha?,gumi  thcbaici,vtriufc};drach, 

tres:myrrha?,thurisnonfecli,vtriufq3drachmam  vnam  obolostres:croci  drach.vnam,fucci  gly^ 
cyrrhiza?obolos  trcs,phoenicobalanorum  triiim  carnem ,  paffi  protropi  aut  thcrai  quod  fatis  cft 
his excipicndis : decoquatur ad  craffitudincm  mcllis.Datur  faba?  a?gyptia?  magnitudine  fub  lin - 
guatenenda,S:ditIolutatranfglurienda.  C^/'.t  Hypo^iojiis  Diofcondx.  Croci,myrrha?,tragacan 
thc,radicisdulcis  Tucci,linguIorum  drach.j :  nuccs  pineas  rcpurgatas  numero  fcxaginta,amygda^ 

las 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


las  mundatas  totidem:cxcipc  mellc  codo.Datur  nucis  ponticae  magmtudinc  fub  lingua  reneda.  E 

4£*Alia  Scribonij  Largi  Hyp'Mojlv>,factt ad  Voceminterceptam.  -£  Croci,tcrebinthinae,iingulorum 
drac.ododccim:  lridis  lllyrica  drach.fedecim,tragacantha>  drac.oclo ,  piperis  grana  ccclx :  cxcipc 
mellc codo , cV  terebinthina  iimul  coda: vterc  fub  lingua nucis  potica:  magnitudine.}-  C  .Aha 
Scribonu  Larg,  Hypoolofa,faat ad  Vocemtnterceptam.  Glycyrrhizaedrach.ocfto,myrrhe^rach.vigin 
tiquatuor,terebinthinaj  drach.trigintaduas,tragacanthc  drach.trigintaoclo.  Arida  lingula  per  fe 
lundito  ac  cribrato :  refinam  autem  in  pilam  conieclam  tundito ,  arida  ad  ipfam  infpergcndo :  de^ 
inde  ex  vnius  omnibus  paftillos  formato  fabae  agyptiae  magnitudinis,quos  in  vmbra  liccato :  ar- 
que  vfus  tempore  vnum  aut duos  fub  lingua  tenendos  dato ,  ac liquefccntes  dcuorandos.Opor^ 
tetautcm  hocpharmacum  confcftim  in  paftillos  conformare.Quo  tcmpore  igitur  paftillos  cogis, 
eodemetiam  tundes, reficcantur  cnimcitd:cVob  idpaftillosexeo  formantemadmanumfimul 
tundcre  oportet.  C  ^/w  ^romatica  Mttimdawfacit  ad ^irtertde,  afljebiiones,Puimonvi  "V/c  eratwnes, Spue 
tes fanguuum,  Tabejcentes,  Suppuratos,&  Feripneumonicos.  Croci  drach.duas,cV  dimidiam : myrrhe,re- 
finae  terebinthina?,vtriufcpdrach.ij:thurisfefquidrachmam:nardi,cinnamomi,calia  ,tt  v.gacathc, 
fingulorum drach.vnam : mellis  attici  lieminam  i.Mel  cV refinam  coquito ,  vt  tracftiha  f  unt  ac  n* 
brola,  &  non  inquincnt  in  frigidam  aquam  inftillata:  dein  cum  aridis  committito ,  ac  probe  con^  F 
tundito ,  6V  reponito.  Vtere  nucis  ponticx  magnitudine  fub  lingua  dctenta ,  vt  praedidum  cft. 

C *Aba  Mitlmdaw.  Myrrha?,croci,vtriufquedrach.quatuor:nardiindica:,tcrebinthinaf,  vtriuf- 
que  drach.duas:  thuris,calie,cinnamomi,fingulorum  drach.vnam :  pafli  cretici  heminas  tres.Paf- 
fum  cV  terebinthinam  ad  pcrfcclam  compagcm  coquito,cV  cum  ficcis  committito:  indc  c]3  ad  nu^ 
cis  ponticaj  magnitudinem  fub  lingua  tcnendum  dato.  (£*Alta  ex  Filtce  ^Andromachi  aromatica. 
Prodejt  H&moptotcu ,  Pleuriticvs ,  Tabejccntibm ,  Spiemcts  ,  Hepatitu  ,  Iclcricis.  Facit &ad ^Ajflecliones  circa 
~vterum  & ~veficam.  Radiccs  filicis  q;  craffiflimae  lauantur diligcnter ,  donec  omnc  tcrreil ab cis de^ 

t  tstUter xii.  cedat :deinde  perfrigcrantur  ad  dicm  vnam : cV  ex ipfis hbrae t  x ,  in  frufta digitalis  niagnitudinis 
fccantur ,  cV  conqual!antur,ac  in  vas  figulinum  conrjduntur.  Infundutur  deinde  aqu  ae  dulcis  fcx- 
tanj  x,  cv  ad  ignem  pofitaecoquuntur.Cum  verd  ad  dimidias  deucncrint  per  cocanam ,  ea :  tolli- 
mus,cVin  duplum  vas vngucntarium  excoIamus.Etradices  quidem  cxprclTas  proiicimus :in 
aquam  vero  craflo  modo  contufa  confjcimus,BaIauftn  drach.vj :  nardi  indicae,rofarum  ficcarum, 
vtnufq^  drach  jiij :  cinnamomi  drach.i  rj,glycyrrhizae  drach.vi ,  cafiae  drach.quatuor ,  rhu  pontici 
drach.iuj.Deindcrurfus  adigncmadmota  coquimus : cV vbi ad dimidias pcruencrint, rurfus in 

"Aluci hgnofa  aijuc| paruum vas vnguentarium excolamus:cV  arida  quidem exprefla reijcimus,  ad aquam verd G 
mcllis  attici  hcminas  quatuor  addimus ,  probe  qj  mifta  cV  igni  adhibita  rurfus  coquimus:cV  ciim 
inftillata  in  frigidam  non  inq  uinarint,his  refina?  rerebinthinae  drach.tres,  chalbani  non  lignofi  ta 
tundem ,  admifccmus.Hac  verd  liquefacfta  ad  fubfcripta  deplemus:  funt  autem  hnec,  Croci,  fucct 
hyolcyamijfucci mandragorae,piperisalbi,  Cucci  hypociftidis,fingulorum drachma  vna.  Omnia 
haec  tcnuiffimc  trita,cV  cum  primo  filicis  fucco  vnita  habeto,  vt  ftrigmentitiam  craffitudinem  ha 
beant.  Poftquam  igitur  inuiccmpermifta  ac  probe  conquaflata  fuerint,in  vitreumaut  argen- 
tcum  vas  rcponimus.Datur  cx  pharmaco  cochlearium.Maxime  iuuat  vocem  interccptam. 

C  ^Alta  " Panacca  Mtthridaw ,  ad  Phonafcos  ante  & poji  certamcn.  Factt  &  ad  Glandularum  tnflammatto^    A  j  5  Ca.t.u. 
nes,  Laxatas  columellas.  Factt  ad  Gingiuas  humorepr£gnantes,<&  Nomas  in  ore,  &  motos  Dentes.  Prodcji  De<>     fol.5  $ }  g 
fliillationibm,recenti  ac  ~Veten  Tuf>t,  Hxmoptotcu,  Empytcts,  &  ~4naphoricu.  Vtor  pharmaco  hoc  quan- 
doq3  puro,quandocp  paflb  diflbluto,aut  vino  fcybelite , cV aqua  calida.Etcnim  ad  tonfillarum  in- 
flammationesdiflbluto  pharmaco  vtendum  eft:adaffecliones  verdinprofundo,puro.  Compofi 

"  Aluer librat  tio  fic  habet.  Capita  papaueris  agrcftis  numero  cl,fihcis  lotae  drach.ifj :  fymphy ti  depurgati,  corti 
cis  mandragorx,rhu  pontici,rofarum  ficcarum,iridis,chalcidoniae,glycyrrhizae  ponticae ,  balau- 

* AP.  dxach. ih.  ftij,iingulorum  trientem : cinnamomi drach.fj,nardi  celticaj  fefquidrachmam,aqua? pluuiae  fexta-  H 
rios  xv.  Pr^dicla  in  craflas  partes  contufa  in  vafe  duplici  vnguentario  ad  triduum  macerantur :  fe- 
quenti  deinde  die  ad  tertias  coquuntur :  cVpoftea  in  quallu  conieda  exprimimus  ab  iplis  in  aliud 
vas  vnguen  tarium  liquorem :  cV  res  decoclas  abijcimus  quidem,verum  de  exprelfo  liquore  quan 
tum  funicit  accipientcs/ubfcriptas  res  in  ipfo  diflbluimus :  funt  autem  hae,  Gummi,  tragacantha: 

"AKvnciai.  albae,  vtriufque libra  vna:myrrhae,fucciradicis  dulcis,fuccihypociftidis,fingulorum  fextans: 
croci ,  maftiches ,  vtriufque  vncia  vna.Haec  diflbluta  diligenter  terimus ,  paulatim  de  expreflb  Ii- 
quore  adftillantes :  poftea  ad  pharmaci  confeclionem  vino  fcybelite,aut  theraeo,  aut  pramnio  vti- 
mnr  :fint  autem  eius  fextarij  xxiifj.Paffum  in  vas  ficftile  difFulum  coquimus:atq3  vbi  mellisfpifli' 
tudinem  acceperit,ipfi  diflbluta  cVtrita  pharmaca  adiicimus ,  rurfus  cj3  coquimus  ad  compagcrn : 
cV  fublato  in  vas  vitreum  autargenteum  vtimur ,  quemadmodum  diclum  eft  antea.  Aliam  ad 
deftillationes ,  cV  omnes  tufficulofas  affediones  Afclepiades  in  fecundo  internorum  fic  tradidit . 

C^id  DejiilIationespharmacum,cjuo~vjUs  efi  Como ' phtioflophws: auxiliatur fliattm.  ,Pyrethri,cofti,vtriuf' 
que  drach.fj :  piperis  albi  drach.  j ;  tufa  cV  cribrata  reponito :  vfu  verd  expetete  naribus  admouere , 
cV  pharmacum  attrahere,iubeto.  Jili4*  Piperisalbidrach.vnam,  feminisvrticae  tatundem :cofti, 
myrrhe,croci/ingulorum  obolos  tres :  preparato  ac  vtitor  vt  dicftum  eft*    C  -4$4  Dobrem fledanst 

^4ntomj 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VII.  1S2 


A ^intomj  Mufe.  Facitad  Ddidbummj&t  Vocemmterccptam.  Opii;myrrhe,feminis  hyofcyami;fingu 
Iorum  drach.duas:  fingula  m  cicutae  dccocio  maccrato ,  acdiligentcr  tcruo:cV  cx  nulus  catapoua 
eruimagnitudincformato.  cxduoexiplisante  fomnumdato.    <l~^fliafacitad  Hxmoptoicos.  Se^ 
minishyofcyamialbidrach.octo,nardi  mdicat  drac.fcx,crocidrach.quatuor:opii,amyli,  anifi.fin 
gulorum  drach.duas :  rubricar  lcmniae  drach.  vnam :  cum  aqua  carapoua  crui  magnuudinc  forma 
to,ac  vtuor  vt  dictum  eft.    C Delmgibihs,  ad  Tuffes  extremas  &  mueteratas.  Vini  falcrni  fcxta- 
rium  vnum.mcllis  atnci  libram  vnam,coquito  affidue  aguando  cum  ramulis  rutae:  dato  inde  my- 
ftrum.Facit  £C  ad  ftomachicos.    fL^iha  Petmi,ad  V  kcrationes  <&•  Suppurationes  inprofundo.  Vini 
mulli  veteris  f  fextarium  vnum : >axungiae  veteris  fextantcm.alrj  vnciam  vnam.  Axungiam  pro-  *  Alitcr iL 
be  cum  vino  mulfo  tcrito  acditToluuo ,  mde  qj  m  vas  ftciile  transferto ,  cxad  prunas  ramulis  rutt 
acritandocoquito:cVvbidenfatafucnnt.  in  vafe  vitrco  reponuo:acmyftrumdelingcndu  vt  pra> 
dictum  eft exhibeto.    C  ^tuk  Or:veni£.  Glycyrrlnza;  pontico!  drach.duas:  feminis  vrucc  tolu,(c- 
minislim  tofti,vtriufq:drach.vnam:myrrha!,croci,vtriufo^obolumi:mcllibattici.aquj;%vtriufq5 
cyathos fex.Glycyrrhi-ra aquacoquuo,deindc  exprclfo  liquore.rcliqua  rerito,cV  mclle coao cxri 
pito,acdelingcnda  praebcto.  ^Jha.  An  rofudrach.vnam:ammrj  torrefacti,  nucum  pincarumto 
B  ftarum,irionis  rofti,iingulorum  drach.vnam:cxcipe  mellc  cocto.    <n^4haPbcentuLt,l*ctJl  copta- 
numad  Tuihentes.  Seminislini  torrefacfucotufi  cVcnbrati,  vuatpalTepinguisciiraacinos,vtriufqj 
fextarium  vnum :  nucum  pinearum  toftarum.nucum  ponticarum  depurgatarum/vtrarunque  he 
minam  vnam :  piperis  albi  fextantcm :  myrrhx,croci.vtriufque  vnc.) :  mellis  attici  libras  quatuor: 
contufa  vt  oportet  trita  cj;  reponuo.Semen  lini  cum  mellc  coquito,et  vbi  denfata  fucrint  rehquis 
addito,mifceto,ac  contunduo.Datur  nucis  pontica?  magnitudine.    C  ^ha,facu  ct  ad  Tlmacisaf^ 
feciiones.  Fanna? fabaceae  tenuiffima;  toffce  heminam  vnam.iridis illyncs contufa; quadrantcm,nu 
cum pinearum toftarum  fextantem, pulegrj andi contufi  fefquidrachmam, feminis  vrticx drach.  •Ah^r  Jrac.ij. 
vnam,  piperis  vnc.dimidiam ,  mellis  bom  lextarios  rj :  fannam  cum  mellc  ad  dentuatcm  coquito. 
Seminis  lini  etiam  rufi,tofti,  6V  cnbrati  hemina  vnam  m  promptu  habeto  cV  adiicito.    C  uilid  ad 
Tuf*'.m>&  Spiruus prolationcm,yaide  probe  expurgans.  HylTopi,pulegrj,vtriu(q3  fcxtantcm : indis,femi 
nis  finapis,  cardamomi,  fingulorum  vnciam  vnam : anili.  pipens ,  vtriufqj  vnciam  vnam :  tufa  5C 
cnbrata  melle  cocio  excipito.Datur  cochlcarr)  boni  menfura. Si  vero  hycms  fu,  SC  acccpturus  n5 
febriat,.piperis  fexutcm,cV  pro  anifo  foeniculum  aut  cuminum,cV  pro  cardamomo  finapi  duplu, 
conrjato.    C  Catapotiumad  Tufomrecentem,  Panaceapharmacum  Dotorem  ItuanSyinducens  Somnumfacit 
Qad  Htmoptoicos,ad  Empjicos&  ^4naplx>ricos.  Styracisdrach.octo:opii.myrrha?,vtriufq3drach.qua 
tuor :  diluta  palTo  in  catapoua  cogito,  cx  crui  magnitudinecubitum  euntibus  dato.  Alia  exempla 
ria  par  pondus  omnium  habenr.    C  ^ilmd  Platom  mfcriptum:  euesligio  auxdiatur.  Sryracis;myrrhe, 
oprj,galbani,lingulorum  par  pondus :  palTo  diluta  ln  catapotia  rcdige.    C  ^ihud  Bajjo  mfa-iptum , 
pharmacum  accommoduum:  auxih.uurjlatim.  Facit  Hxmuptoicu ,  Sanguincmrcijcientibns,  Snppurata.  Gal 
bani,ftyracis,iridisillynca?,corticispinus,lingulorumdrach.duas:enula?,  opij,  vtnufq;drac.vna:  *  ^Uter^nc. 
excipe  melle  cocto,cV  pratbe  ciccns  magnuudine  exaqux  mulfa;  cyathis  lirj.    C  Conftciioex  Mar 
rvbio  PUtoms.  Myrrhx,ftyracis,oprj,fucci  marrubij,galbani,crori,a?qualespartes:pra;paraacvte- 
remelleexceptiscocto.    C  Catapotium  Doloremftdxus , pharmacum  accommodatumad  Imiaeratas affc^ 
Biones.  Facit  ad  DcJhlLuiontm,  Dolorem  cagu<<,  ^legrc  fprrantes ,  Pcripneum-micos ,  ad  Vefict  £7*  Vto-i  ajfe- 
Hiones.  Infcribitur  Panaceaaccommodata^abalicjuibns  Stichus.  Myrrha?,piperis,cardamomi;opii,ftyra- 
cis,caftorii,galbani ,  xquas  partes  excipe  paffo :  fac  catapotia ,  Qt  vtere.    C  ^lmd pharmacum  yalde 
bonum,inJcribitur  Harmoma.  Facitad  Defhllationes,^  inexuperabdem  Defiuxum.  Styracis.caftorn.pipe- 
ris,cardamomi,  fingulorum  drach.trcs:  opn,  myrrhe,lcminis  hyofcyami  albi ,  fingulorum  drach, 
quatuor :excipe  palTo,  rcduc  m  catapotia ,  dato  ciceris  magnitudine  ad  fomnum.  sibud.  Croci  > 
Dfulfurisviui;myrrhe,opii,fingulorumdrac.quatuor:fcminishyofc\'amialbi,cardamomi,  pipcns 
albi,lingulorum  drach.octo :  mellis  coc"i  quincuncem,aut  quod  fatis  cft.  Vfus  prcmonfrratus  cfi. 
Dat  cubitum  cunubus,    C  Conjeclio  Pro\em,ad  Tufjes  inuete-ratxs,  cj^  ~\alde  diu  durantes  Humecias  affn 
cl:ones,apptlLu::r  Symphono^,^  Lexopyetos ideji  optime  Jedans  jtbrem.  Hac^fits  eji  Jintmuk  Mufa.  Pi- 
perisaIbi,opii;cardamomi:fingulorumdrachmasocto:croci;fulfuris  viui,myrrhc,  fcminishyO' 
fcyami  albi,fingulorum  drac.quatuor :  meliis  cocli  fexuncem.Datur  nucis  ponuca;  magnuudine 
cum  aque  mulle  c^'athis  tnbus. 

Confecliones  ad  Tujftm  ab  ^indromaclx)  libro  Sccundo  de 

Conjeciionibits  Interms  confcriptx.  C^IP.  3. 

POftquammuItasadtuITim  Andromachus  fcnpfu  confccuoncs,dcinccps  omncifoporem 
inducentcs,cVob  id  foponferas appellatas , tradidit.  Cetcrum  hc  omnes  tcnucs  Huxiones 
infpillare polTunt reficcantes  fimul  que  rctngerantes:cVpropterca  alique  non  tantum  opium, 
fedcV  mandragorc  fuccum , aut radiris  corucem.authycfcyami  femen:aliqucctiam  duo,aut 
tria,autetiam  omnia  huiufmodihabcnt:  quemadmodum alic  ftyracem,cVcrocum.  Rationa' 
biliterautemhisali]  partim calfacientia  admifcucrunt,partim  cummodica  adffringcndi  vi aro- 
matica  SC  reficcanua ,  uem  que  femina  quedam  familiaria ,  velut  aniliTccrucuIi,  apii,dauci,  fcfclis, 

vtpote 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 

vtpote  qua  tum  pharmacorum  iniucunditatem  ac  vhn  obtundunt,tum  vrinam  etiam  proleclat.  E 
Quadum  vcrd  etiam  afpritudincs  lauigat,vclut  funt  tragacantha,glycyrrhiza,cV  vinadulcia.  At 
verd  cx  iis,  qua-  minus  de  aromaticis  complecluntur,  eas  etiam  tabcfcentibus  prabent.    C  Confe 
Siio  ad  Tu&im  ex  duobuspipewgcncribm.  Cinnamomi  drach.vnam,fucci  papaucns  drac.vnam,myr- 
rha  obolos  tres,pipcris  nigri  obolos  tres,  cofti  obolos  tres,caftorfj  obolos  tres,  piperis  albi  obolos 
tres,chalbani  obolos  tres,  croci  dimidium :  redigito  i  n  paftillos ,  dato  cu  melle  aut  paflb.    C  ^Aha. 
ad  Tuflim exccllentcreffitax.  Eadem  Febres jcd.tr.  Seminis  hyofcyami  vnc.dimidiam :  vnum  exemplar 
* <silitery»c,  vnc  vnam  habencardamomi draVh.vnam,fucci  papaueris  vnc.vnam: myrrha,  fulfuris  viui,cro- 
ci,fingulorum  vnciam  dimidiam :  piperis  albi  iuxta  Heram  fefquiunciam ,  mcllis  attici  quod  fatis 
cft.    C  ^liiud ad  Tujiimficcam.  Styracis  partem  i,  fucci  papaucris  tantundcm ,  croci  partem  dimi- 
diam:contunditolimul  cVcatapotiaindecxhibeto.    C  Confeciio"  ad  Tufim^ua^tor^Sacnfculi bo*  A.i.f.fu.z 
na.  Succipapauerisdrach.decem,  feminisladucadrach,xx:caftorijdrach.xviii,  alii  xvi.rutahor    fo- 5  5  i -g 
tenlisaridadrach.xiiii/cminis  lini  drach.fedecim,panacisdrach.trigintafex,  myrrliardrach.qua' 
tuordccim  :croci  drach. vii,  alii  vnciam  vnam :  cxcipe  melle.Datur  pro  viribusagyptia  faba  ma- 
gnitudine,febricntibus  ex aqua,febrc carcntibus  ex  vino,ad  noclcm.    C  Catapotium adTujsim  tjuo 
'vtor.  Styracis,myrrha',opii,  imgulorum  drach.quatuor :  opobalfami, croci ,  vtriufqj drach.duas :  F 
fimul  cnta  cxcipc,ac vtcre.    C ^dTujiimficcam.  Succi  radicis  dulcis drach.ii,ftyracis  drac. vnam: 
o  pii,croci,myri  ha,  fingulorum  obolos  trcs :  excipe  paflb  aut  aqua ,  cV  ad  faba  graca  magni  tudt- 
ncm  redigi to,ac  vtitor.    C  Totio  cjua  l>tor  ad  Phthificos,  Rhipali,multt$  commoda,appeilatur  Menodorios, 
&  ^mbrofta.  Facitad  Fcbrcs per  circuitum  repetentcs.  Nardi,croci,myrrha,cofti,caiif,cinnamomi,iun 
ci  rotundi  odorati,piperis  nigri  cV  albi,caftorii,galbani,terebinthina,  ftyracis,fucci  papaueris ,  fe- 
minis  hyofcyami,  fingulorum  drach.tres:  anifi  drach.vnam,  apii  feminis  drach.vnam,  tragacan- 
thadrach.fcx,mclhs  cjuod  fatis  cft,  vini  falerni  hcminam  vnam:  tragacantham  vino  fufficieti  ma 
cerato,  cV  rcliqua  fimul  cum  mclle  committito.Datur  febrientibus fefquidrachma cx  aqua  mulfa: 
febrc  carcntibus  vncia  dimidia  cum  mel!e,cV  accti  cochlcario  vno ,  cV  vini  falcrni  cyathis  duobus. 

{t^pollonij  Confeciiojaat  ad  muita.prxfertim  ad  Tujjes,egregie.  Cardamomi  drach.ocftodccim,myr- 
rha drach.duodecim  h) ofcyami drach.duodccim:opiidrach.decem, alii duodccim : leminis pe^ 
i^iliter xyiij  trofclinidrach.duddecim,crocidrach.quindecim,maIorummandragoradrach.decem,zingibe- 
ris  drach.oclo,fulfuris  viui  drach.  vi,ari  drach.fcx,thuris  drach.  vi,colti  drac.  vi,piperis  albi  drach- 
mas  fcx,mcliisattici.  C ^iiiaad  Intcrnos  ^4bjcefJm,probe repurgans.  Sagapenidrachmasii,  myrrha* 
5  ii:  cardamomi  drach.quatuor,alii  drach.vnam .  caftorii  drac.vnam,  pipcris  albi  obolos  tres ,  opii  G 
drachmasduas:cumaqua  in  paftillosformato  duorum  obolorum  ponderis.Danturcum  aqua. 

C  ljothcos  ad'Tujiim,ad  Tabem,  adomues  Intern.tf&  perCircuttumrepctentesafjecliones,  Nardidrach» 
duas,myrrhadrach.vnam,crocidrach.vnam  cVdimidiam,coftidrach.vnam ,  piperisalbidrach. 
vnam.facis  opobalfami  drach.duas,  cinnamomi  drach.duas ,  (ucci  mandragora*  drach. ii ,  caftorit 
■  ^lter  h  drach.duas,fcminisdaucidrach.vnamcVdimidiam,opiidrach.dijas,amomifefquidrachmam,ca- 
lianigrafcfquidrachmam,mclco<ftum.  Facitad dolores  ftomachi,hcpatis,pulmonis,oculorum, 
fanguinis  rcicctioncm  abfccllus:prodeftdyfentericis,voIuulolis,ncphriticis,ifchiadic/s,  agrefpt 
rantibus :  vrina  fuppreffa,dolonbus  laterum,pracordiorum :  fluxui  muliebri ,  cV  vtcri  ftrangula- 
tioni.  Admiranda  eft  antidotus  ad  lethalia  vcncna,ante  cV  poft  cibum  fumpta,ad  omnem  fangui- 
nis  cruptionem  cu  fngida:  cV  ad  morfos  a  vipera,cV  percuflos  a  phalangiis,in  vint  cyathis  tribus» 
Quartanariis pralotis  dantur  ante  horam  acceftionis  oboli  duo ,  ex  vini  cyathis  tribus.    C Potio 
ad  TuJiim,T)yffma:am,<&  aiiamuita,  ^4ntipatri,  cjua~vtor.  Styracis drach.vi,  terebinthinadrach.qua^ 
tuor,opopanacis  drach.duas,galbani  drach.duas,  iridis  illyrica  drach.duas ,  myrrha  drach.duas , 
fcminis  hyofcyami  albi  obolos  quatuor,fpuma  nitri  obolos  quatuor ,  piperis  albi  obol.quatuor , 
opii  obolos  v.Datur  quantitate  faba  egyptie  ad  fomnum.  Quidam  opii  obolos  ires,alii  drachma  H 
vnam,coniiciunt.    C  Eclcpmaad  Tujiim.  NucIeorumnucumpinearumdrac.duodccim,feminis 
lini  tofti  drach.ocfto,tragacanthadrach.duodecim,carnis  palmularum  drach.O(ftodccim,iridisiU 
Iyrica*  drach.duodecim,amygdalarum  dulcium  drach.fedecim,  mcl  coclum.  Dato  delingendum 
bis  per  diem,mane  cV  vefperi.In  quibufdam  tragacantham  aqua  pluuia  diffolutam  primum  cum 
melle  coquito.    C  Catapotium  ad  Tufiim,Cnffi  Liberti.  Myrrha,pipcn'saIbi,galbani,caftorn',fty- 
racis  5croct,  oph',fingulorum  par  pondus:ftyracisdimi'dium.Datoinde  catapotiaii  adnodem* 
C  Scribonij,ad  Tufitm.  Seminisapii;drach.duas:florisiunci  odorati,nardi,  celtice,ftyracis,croa', 
fingulorum  drach.vnam :  balauftii  obolos  tres ,  fucci  papaueris  drach.quatuor :  mellis  quod  fatis 
eft.Datur  magnitudo  fabe  non  febrientibus  ex  aceto  mulfo,febricitantibus  cum  aqua.    C  ^ifcie^ 
piad.t,ad  Tufitm,  Rhu  pontici,croci  cilicii,fucci  papaueris,fpicg  nardi,thuris,myrrh£,  fingulorum 
A*Aliter  vnc.  adrac.vnam  :radicis  nardi  celticcefextantem,ftyracisb  quadrantem.Daturdrach.  i  cum  vinomul 
B^isiLyncrvi  fo»    C  Thcjpiana  ^4poilonij,ad  Internos  abfceffm.  Seminis  apiidrach.tres,fucctpapauerisdrachmas 
c*^tUter ii/.  tres  5 melanthit drach.tres , iridis  illyric^  drach.c  feptem,caftorii  drach.  duas , feminis dauci drach. 
D*^Alutr iu.  d Ieptem,finopt'dis rubricc5 drach.  feptem : excipe mellecoclo ,  QC dato nucts  pontice magnitudine 
exaqua.    C  Catapotmm  Reficcatorm,ad  Fluxiones thoraas,  ad  MoUdolorem^fjcElwnes per arcmtumre* 

petentes3 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  VII.  1S5 

Apercr.tes,^rpercuffos  a  Scafia.  Succi  papaueris,feminis  hyofcyami,  vrriufq^par  pondus:cum  paffo 
aut  mellc  ad  fabae  grarca:  magnitudinem  tormato.Dato  ad  noctcm :  fomnum  mduccndo  prodeft. 

(LConfecliopmens  Febrem ,  Phamphih  pharmacopoUbona.  Seminis  hyofcyami  vnciam  i,  cardamO' 
mi  exenterati  vnaam  i ,  fucci  papaucns  vnc.i,fulfuris  viui  vnc.dimidiam,croa  vnc.dimidia,  myr 
rhae  vnc.dimidiam,euphorbr)  drach.rj,cofti  drach.irj.iridis  lllyricae  drach.irj,  pipens  albi  drac.qua 
luorcVdimidiam,mclIisquodfatisclt:vtere.    C  Catapottumad  TufZtm&  aliamultacommodum,&' 
prtfertimadtujltmt-ntmidam.  lunci odoratidrach.  fex , opii  drachmas  quatuor,galbani  drach.fex, 
fr.yradsdraeh.quatuor :  fiant cataporia  araci  magnitudine,  dcntur ad  fomnum.    C^iha fedxns  Fe<-  *^l.trot>t. 
bremDaru.  Hac anttdoroufu-s efl adoU,ad  Tonftllai,Tufes,& ^fngm.v.  Croci  unc.vna.pipcris  quincun  •  ^luer  drax. 
cem,myrrhae  vnciam  vnam,fucci  papaueris  vnc.'vnam,thuris  tantundcm,feminis  hyofcyami  tan 
tundem.cardamomi  tantundem,colti  drach.quatuor,indis  illyricaedrach.trcs,ariftoIochia?drach. 
ii:mellcatticoexcipito.    C ^ihud ad omnemTu  lim expmum.  Anitidrachmam  vnam,cofti  obolos  »  Alicerii. 
iii,myrrhaedrach.vnam:caftoru,ga!bani,pi^  •  Ahtcr  ii. 

tingulorum  drach.\-nam :  cxcipe  palTo,redige  ln  catapotia  ciceris  magnitudine.Dato  111  noaem. 
C  Catapotium  Concoclorium  exlibrn  Perigennfad  Tuftim  &  DeJiilLttionem.  Styracis  obolos  duos  ,  pi' 
B  pensgrana  viginti,myrrha;drach.duascVdimidiam,feminishyofcyamiobolosquatuor,euphor  .  ■ 
bii  drach.duas,iridis  lllyricae  drach.ii,opopanaas  drach.h.croci  obolos  tres,opu  obolos  tres,  tere- 
binthina! drachmam  vnam,  piperis  albi  obolos  tres ,  galbani  dracli.  duas :  tnta exdpe galbano  ac 
rcfina,opio  q; 2C  ftyrace.Datur,prout funt vires.    C -Apollonu Confcclto adTuf.im commoda.  Fohoru 
malabathn drach.octo ,  aoa drach.fex,  opobalfami  drach.vnam ,  fpicae  nardi  drach.vnam : rofa- 
rum  ficcarum,rlorisiunci  odorati^lingulorumdrach.vnam^cofti^catiXjftyraciSjmyrrliaTjmeijlin' 
gulorum  drach.trcs :  vuae  palTa?  mundae  drach.fedecim,  fuca  mandragorae  drach.fex ,  mcllis  quod 
iatis  elt.  Vuam  palTam  in  cretico  patTo  per  noctem  cV  diem  macerato,demde  admiftis  aridis  terito, 
cVmelmifcetO,  acrcpolito  vtitor.    C  Potto  ad  Tufom  ex  hbris  ^ipollonu  ,itemad  Midiebrcm  fluxum. 
Scminis  hyofcyami  drachmas  tres,myrrhae  drach.tres:croci,fucci  mandragorae,thuris,finguloru  *  AEca.-nds 
drach.tres:  piperisalbi ,  cV  nigri^vmufqjdrachmas  quatuor :  viticis  drach.tres,  opiidrac.tres,mel-  *  ^tl^uuu  r« 
iis  dC  vini  chn  quod  fatis  eit.Datur  magnitudo  fabae.    C ~4d  Tufltm ,  incipientem  Ptxhifim ,  H£mo-  tJntri 
ptoicos,ac  Fluxior.es.  Seminis hyofcyami drach.quatuor,  radicisnigraemandragoraedrac.  quatuor, 
rhudrach.iii.coralliidrach.treSjOpudrach.trcs  lycndrach.duas,  balauftiidrach.tres,thurisdrach. 
quinqj,  tragacanthae drach-duas ,  croddrach.tres :  cum  aqua  paltillos  triobolares formato. Datur  *^tliter>, 
C  haemoptoias  ex  pofca.reliqs  in  aqua.    C  Potio proditaa  Cletio  ^ibajcamo,adTabeJcentes,<jua  ytor  abun 
de:"\en:mmepta  eflad fangumti  reieciationem.  Anltolochiae  dactyhtidis  drach.  viginri ,  fulfuris  viui 
drach.xx.cortias  mandragorae  drach.vigintfthuris  drach.quadraginta,  gentianae  drach. xxx,fefe 
lis  drach.xxx ,  opii  drach.quadraginta ,  leminis  hyofcyami  albi  drach.xl ,  myrrhae  drach.xl ,  crod 
drach.octo.piperisalbigranaCjCuphorbiidrach.ciccem^baccarumlauridrach.feptem  cVdimidia, 
cofti drach.fep  tem  cV  dimidiam,cardamomi  drach.leptcm.Euphorbium  et  myrrham  m  vino  tun  * Aii:cr  z. 
dito.opium  vcro  cV  hyofcyamum  in  vino  mulfo :  rehqua  pnuatim  tudito,  ac  fimul  mifceto  ad  mel 
coctum.  Vtere  pharmaco  non  recenti.Rede  appofuit  Andromachus  ad  hoc  pharmacum.  quod 
iit  ad  fanguinis  reiectationcm  ineptum.ob  fulfur  vidclicet  viuum,cVcuphorbium.partim  cna  ob 
Luri  baccas.    C  Catapotium ad  Tuftim ,  slattm auxihans.  Iridis  obolos  quatuor.  croci  cilicii  fefquio^ 
bolum,myrrha:  oboI.duos,cinnamomi  obolos  quatuor,cafiae  obolos  quatuor,feminis  hyofcyami 
albi  obolos  duos ,  feminis  \  papaucris  nign  obolos  duos ,  feminis  cicutae  obol.duos ,  -{  feminis  la-  f  .^/.^/^*. 
clucae nigrae  obol.  ii : }-  redige m  pafnllos  obolares au t  femiobolarcs  cum  palTo ,  cx  prxbc rn  pafifi  /. : fu>uCtnf 
L!.5.rxi.t-s.     quartahemineparte.    C  ^4hud,*4d' omnem  Tujitm,et  Fb*xionem,0'  ^ibfcef^m  mtemos^t  ^ipolloniM.  tdtft  lattuc* 
bagapem:gentiana?.myrrha?,opopanaas,pipcrisalbi.lingulorumdrach.ii:baccarumlaurimun^  m&r*' 
D  darum  drach.quatuor :  tnta  cum  aqua  reduc ad  magnitudincm  tabar  graece.  Dato  autem  lfchiadi- 

dspauloplusexvinidiluticyathistnbus.    C^£^  Phhficos  aliud,<juoda  Flauiano  Cretenfiajjecuttts  •  ^tl.cntene. 
fum.  Sucd hypociftidis drach.octo.myrrhae* drach.octo.caftoni  drach.fex.thuris drach.occo,fuc-  ■  aZ  mym. 
ci  rhois drach.ix,fagapeni  drach.fex,fuca  papaueris drach.oao,  arufi  drach.nouem ,  fcminis  apii 
drach.octo.liquons  panacis drac.quinqj  fcminis  hyofcyami  drach.octo.ftyracis  5  octo.croci  5  |x,  | ^thter  ix . 
Lquoris  cyrenaici  drach.vnam,  feminis  daud  drach.octo,  marrubii  drach.i,  corticis  mandragorae 
drach.x,  pipenslongidrach.octo,  cValbi  drach.quinquecVdimidiam ,  verbcnacaefupinardrach. 
vnam,melcoctum.    C  Catapot:mnalbwn,~\t  PrjtannC?' ^ipollo.  Myrrhe.fcrmnis hyolcyami albi,  •Af.adrufiim 
opii ,  ftyrads ,  fingulorum  aequale  pondus: formato  catapotia  quanta  deuorari  polfunt ,  ha-c  lpfa 
vua  patfa.aut  palTo,aut  palmularum  carne  excipiens.    C  Cat.tpctium  ex  hivrts  Perioents ,  ^id  Tujiim. 
Semims  hyofcyami.caltoru,myrrhae  ft)racis,fingulorum  par  pondus :  dato  magnitudinem  fabae 
cum  palTo,aut  aqua  mulfa.    C  Catapotu  ad  Tujim  humidam  exhbrts  Pertgems.  Styraas,chalbani,am 
moniaci  thymiamatis,  caftorii ,  opu ,  fingulorum  aequales  partes:in  catapotia  erui  magmtudinis 
redigito:cx  cis  q;  duo  cxhibcto. 

De  RcieSlattune  Sangumts.  C*AP.  4» 

Nrdectatione  fanguinispnmum  periculumeft,neimmoderata  eius  cuacuatio  fiat.  Sccun- 

dum 


I 


DE   COMPOS.  PHARMAC 


dum  vcrd  poft  lupprcfTum  fanguinem.  Curatio  auteeius  quidcm  quaeexapcrtione  ofculialicu-  E 
ius  valis  contigit ,  pcr  obturationcm  fit  oris  dilatati : eius  vcro  quae  ex  vafis  ruptura ,  per  eiufdem 
conglutinationcm :  quemadmodum  eius  quae cx erolione,  pcr  rcnutri tioncm  croforum.  Obtura 
tur  lgitur  ofculum  dilatatum  per  adftringentia :  conglutinatur  autcm  ruptum  per  eadem,cV  quae- 
cunq3  lpfis  m  compoiitionc  mifcentur  citra  mordacitatem  rcliccantia,cV  glutinofum  quiddam  ha 
bentia:veluteitlemnia  terra  fphragisappcllata,cVfamiusaftcr.Renutnunturautcm  corrofaper 
cibos  boni  fucci,cV  pharmaca  carnem  gignentia,  farcotica  Graecis  appcllata : dc  quorum  facultate 
dictum  eft  in  fccundo  operc  huiufce  trartationis.  Iuxta  primam  quidcm  igitur  rationem ,  ex  tali^ 
buspharmaca  componunturad  reiecftationem fanguinis  curandam conucnienria:iuxta  fccun^ 
dam  vcrd,  in  iis  qui  cx  pulmone,aut  thorace,aut  arteria,  aut  fumma  arteriae  parte,fanguinem  reie 
clant.Mifccntur  enim  praedictis  congruenti  menfura  tum  calida ,  tum  tenuium  partium  cxiften>- 
tia,quae  infcftilTima  funt  praedictis  rribus  affeclionibus,apertioni  vidclicet  orarum,rupture,ct  cor 
rofioni.  Cuiusrei  gratia  itaqj  mifcentur^diiiributionis  nimirum  ipforum  in  corpus.Etenim 
adiiringentia  cV  viicofaac  tenaciafibi  ipfis  viaspraecludunt,  quare  opushabent  facultate  iplis 
viam  ftrucnte  ac praeparante.  Porrd  cum  ex  locis  circa  ftomachum,  aut  aluum ,  aut  aliquod  in- 
teftinum,  fanguiseducitur ,  huiufmodi  pharmacorum  miftura  non  cft  opus.  Veriim  rurfus  infe^  F 
ftiifimum  his  cft  hocgcnus  pharmacorum,qu£in  tantum  rcfrigerantjVtaffeclione  ftupcfaciant: 
cV  tamen  ctiamhaec  admifccntur  medicamentis  adhaemoptoicos  conucnicnter  paratis,  vtqua: 
altiorcm  fomnum  ac  foporem  inducant:cV  commodiffima  funt  iis  qui  a  tuITi  lancinantur,  fiftcn- 
tia  nimnum  fanguinem  qui  ad  afteclum  vas dcfertur,atquc  hoc  pcr  iuam  fngiditatem.  Atquc  hi 
quidem  fijnt  componendi  fcopi.  Copia  autem  materiae  pharmacorum ,  quae  fufficicntem  expe- 
ncntiam  prionbus  mcdicis,qui  circa  curatiuam  artis  partem  diligenter  vcrfati  funt,  cxhibucrunt, 
dcinccps  refcrctur, 

Qu£  db ^4ndromdcho  dd  Sanguinn  ReieEldttonem  Jcnptd Junt. 
Primum ex iis " qua* fanguincm retjcientibusconueniunt pharmacis/Andromachus fic  tradi-    A.1. 5.fu.i.t.$ 
dit.    C  ^id  Sdnguinvs  Reietlattoncm ,  cjuo  ego  l/tor.  Acaciae  drachmas  virj ,  rofarum  iiccarum  drach*        5  5 }'° 
vn),balaui  tii  drach.  vi  tj  gummi  drach  .ij ,  tragacanthae drach.j : cum aqua  paftillos  facito  drachmae 
vmus:dato  cxaqua  pluuia.    C ^iliud \Apollonu.  Scminis  hyofcyami  drach.  viij.opii  drac.nrj,thu- 
ns  5  viij,terrae  famiaedrach.iiij.amyli  drach.ij,rubricae  lemniaedrach.i|:aut  li  haec  non  (it,  finopicae 
drach.nj :  corallij  drach.uij,coili  drach.inj :  floris  balauftii  obolos  tres,alij  drach.ij :  cxcipc  fucco  po 
"t^iliter  uf.    fygon^ac  redige  in  paftillos  triobolares,quos  ex  frigida  prebeto.Quidam  cicut^  feminis  drac.|  ij,  G 

adiiciunt,  C  ^4ltud,quo^vtor.  Cytinorum  drach.vi,  fpinaeaegyptiaedrac.vi,  iuccipapaucrisdrac. 
•fisfJairnr m  iui,hypociftidis "f drach.vi,balauitii drach. vi,acaciae drach. vi,lycii  indici  drach.  quatuor ,  myrrhae 
antiaw-s  yU-  drach.duas:cxcipe myrti  baccarumdecocfto,StJac  paitillos drachmae vnius.  Ex  eodcm  decocto 
h.ov  t.ficci.  praebe  bibcndos.  fc^/liudjijlens  Sdngumcm.  Croci  cilicii,myrrhae,iridis,  nardi  indicae,  thuris,aca 
^a*  dtmi  c*Xy  nngu'orum  vnciam  vnam:  fucci  papaueris,  cofti,  piperis,fingulorum  vnciam  dimidiam:ro- 
diam  farum  liccarum  trientem:mclle  cxcipito.  Datur  fabae  aegyptiae  magnitudo.    C^/W  Fluxtones 

B  '  Afvnciam  flJ^ens'^r0^€}^  Fluxiunibut  mtcrnvs,  Tonfdldrum  ,  &  Vu& ,  &  dd  cxulcerdrdm  ^irtcrtdm  gdrgdrtjjdtum  :.&dd 

_  *     ,         Sdnoumis  fluxum  ex  dcittd  \ri"idd.  Plunbu-s  ex  pofcd  mdomtudine  Pontic£  nucts.  Cowruit  etidm  Miwenttbm  fdn 

C    ^iliteri.  J"    *  7 1  7  rT  1    tc »°   •  j.  1 

»     ,       oumcm,  ct*  Fluxui multcbri,t>otum&  dbbolitum.  Myrrhae  vnciam  vnam ,  nardi  mdicae  vnciam  vnam, 

D    ^htert.  .  a     T      ,      -  rr  1 .  7  .  a-    •  .•  •   j      i       •  r  - 

,  .  cmnamomi vnciam  vnam,thuris vnciam vnam,croci vnciamdimidiam, piperisdrach.iin,lucct 

e  istuery.  aca^drach.iiii^coftidrach.quatuor^lyracisdrach.quatuorjindisillyricaeic^^ 

F  ^Altter  yi  carum  fextantcm : excipc  mclle cocto.  C  *Ahud  Stjlens fluxiones,ex Itbrts Gdlli.  Fdctt probe  & dd Sdn* 
G^^Additnrt ginmj rciefldtwnem.  Croci^myrrhae^iridiSjnardi fyriace,caiiaenigr^,rhu pontici,iingulorumb drach 

antiquo  codtce  mam  vnam :  ftyracis,piperis  albi,  vtriufqj  vnciam  dimidiam:  roiarum  ficcarum  quincuncem:  tri^ 

^t^^lltobo  ns  meuis  attlc'  Sl110^  ^atls     aftunde.Datur  nucis  ponticae  magnitudine  ex  aquc  cyathis  tribus .  H 
^losms  thnrl      *^  ^1U<^ A^  Hxmoptotcos^ex  Itbris  ^4pollonu\  Succi  hy  pociftidis  drach.duodecim :  balauftii,acaciae, 

oboks  tt  aed-  cytinorum,fingulorum  drach.duodedm :  gallae  drach.duodecim ,  fucci  papauer is  drach.vi ,  croct 

cU  obol.tres :  drach.vi :  redigito  in  paftillos  triobolares.    C  ^iltuddd  Htmoptotcos.  Succi  papaueris  obo.c  duds, 

ontyntHsalbn  amyli  obolos  ties,gummiobolosduos:datoexaqua.    (H^ltuddd  Sdngumu  eduElionem  ,&  omnem 

mentertto,cr  Sangutnu  erupttonem,  ex  dcjud  potum.  Succi  papaueris  drachmam  vnam,cinnamomi  drachmam 

gtimmt  obolii  vnam,caftoni  drachmam  vnam  :cofti,piperis  longi,et  rotundi,myrrhe,finguIorum  obolos  d  tres, 

-)inum  ddmt  -  croci  fefquiobolum,  corallii  obolos  ii,balauftii  drach.e  vnam,anifi  drach.f^vnam,gummi  drachma 

Jceto .  Tottus  vnam:extritispaftilIosformatoac  vtitor.    (C^4ltuddd  SdngutmsreieEldttonem.  sf  Rubric^finopi' 

hitipu  dimtdiu  C£  drach.quatuor,thuris  drach. viii,anifi  drach.i,feminis  cicute  drac.quatuor,fucci  papaueris  drac, 

. at  aVi'e  quatuor,lapidis  hgmatitedrach.quatuor ,  feminis  hyofcyamt  drach.  odo,  terrg  fami^drach.tres: 

coty  es1'*^rt^  datopharmacum  ieiunisex  aqua.  ^iliud.  Succi  hypociftidisdrach.  vnam,opiiobolostrcs,ba' 

darte ddbtbe-  ,     „«,  ,     ,  •         .    ,      «         *  —     i-S    i  i  n  r        i  i      tj  j- 

du  (£^idsd  laui«idrach.i,acaci^drach.vnam:exaqua.    C  ^dltuddd  Sdnoutnps  educttonem^t  Herophtw.  Kadi^ 

guwts  retecla  cls  fymphyti  quadrantem,terrc  afteris  vnciam  vnam,thun's  iextantem,balauftii  vnciam  i,  hypoci 

ttonem  ^alde  ftidis  vnciam  i,croaobolosiii,myrrh£  drach.ii, opiidrachmam  i ,  rubric^lemniaequadrantem  cV 

Unnm.        obol. tres,  gummi  drach.i :  excipe  fucco  polygoni  aut  plantaginis.    C  sfltuddd  H£moptoicos,Boni 

pr£cepto,:<. 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VII.  1S4 

Kpr.tceptons.  Bahurtii,drach.ii>caciacdrach.n5tragacanthxdrach.quamor,fucci ;  hypociftidisdrac. 
quatuorjHorumrorarumdrach.quatuor^opiidrach.duaSjthunsdrach.u^myrrhxdrac.duas^fcmi 
nis hyofcyami obolos quatuor :excipe fucco fanguinarie  quae Grecis cft  polygonum.  C ^Jltud 
Sanvttinemreijcientibus ,>r ^icaaos.  Tcrraefamia:drachmasquatuor,corallii drach.quatuor,  rubrica: 
finopicxdrach.i^balaurtiiobolostreSjOpiidrach.quatuor^amylidrach.xii,  thunsdrach.viii,renii 
mshyofcyami  drach.octotcum  polygoni  fucco  paftillostriobolares  formato.  Datoin  pofca,  fi 
fluxio  fit  multa  cum  vitcllo  oui  atfata  cV  aqua  plantaginis.  C  ^ilmd ad  Htmoptotcos ,c7*  lhfenteri~  *ficn. 
cos.  Florisroiarum,opii,acaciae,gummi,baIaultu,hypociftidis,hngulorum  quadrantcmrgallc  vn 
ciam  vnam :  feminis  plantaginis  ciufdcm  qj  fucci,vtriufque  fextantem:  lycu  lndici  vnciam  vnam, 
fucci  rofarum  vnc.i:rcdigito  lnpaltillos  drachmalcs.Quidamcuam  omphacu  vncue  dimidium 
addunt.Dvfcntcncisaiam  infunditur.  (L  ^ihudad  Hxmoptotcos^ Carteri robujitfitmum.  Scminisct 
•  cutae  drach.duas,  feminis  hyofcyami  drach.vnam ,  amyli  drach.vnam ,  nardi  obolos  tres:  rubricae 
Icmnic  obolob  trcs,a!u  quatuor :  anili  obolos  quatuor,aln  trcs:  croci  obolos  trcs.Dato  cum  vitcllo 
oui  alia:i;ex  aque  laciofae  cyathis  tnbus.Facit  cV  ad  deitillationcs.  C  ^iltud ad  Hxmoproicos,maoni 
Phtladclphi.  Corailu  obol.ii ,  aftens  famu  obol.hii ,  fucci  fanguinaria;  cyathosfex.Dato  hoc  totum 
B  pro  duabus  vicibus  m  potu. 

Vfts  Prxdiciorum  ^indromachi pharmacorum. 
Iam  antc  quidem  pala  elt  ex  us,  quae  in  pnncipio  fermonis  de  rcicctationc  fanguinis  dixi,  quis 
fitvfuspradcriptorumpharmacorum:verummaiorislucis  gratiarepetametnunc  idquod  prf- 
niumomniumcxacacia,rofisficcis,  balauftio,gummi,  tragacanthaqjcftcompolitum.ManifcftCt 
autemeftacaciamquidcm,etrofam,cVbalauftium,adftringcntiahabere:gummi  vcro  cV  cragaca- 
tham  vifcofa etglutinatoria.  Igiturimpoflibileeftipfum  vfquead  thoracemct  pulmonem  pcr  fe 
deferri,li  non  habcar  qua:  adftringentia  6V  vifcofi  ac  renacia  dcducant.Et  quod  h  is  am  plius  acce- 
A.I.j.  fli«.t.i.    dit,neq5mellisquicc^eiuscompolitoraddidit:fedper  aquampluuiam,qua!cxipfaadltnngctem 
c.i.£ol)}7.c      vjm  haber,tum  compofitioiplius,tum  exhibitio  tradita  cfr,  vt  ad  fanguinis  ex  ftomacho  cV  vctre 
cdudionesconucnire  poiTit.Quin  cV  li  poflibile fit exintcltino  ieiuno  aliquid  pcr  naufcam  efier 
ri,ad  hocetiam  commodum  pharmacum  Het.  Contranam  autem  viciffim  ad  prajfcriptum  phar- 
rnacum  compoiitionem  habet  quintum  ex  ordine  fcriptum,item  qjnonum :  nimirum  ciim  cinna 
momum,cVpipcr,cVcoftuscx:myrrhaeislinradiiiifta.  Reliqua  vei  6  omnia,  mcdiaquodammo- 
do  intcr  ha-c  fun  t,neq;  exactc  aditringentia  pcr  totam  fui  compoimoncm,ncq5  fortiter  calfacicn- 
C tibus  pcrmifta.  Cxterum  opium,cV  hyofcyamus,cV cicute femen  maxime  quidcm iis,qui  a  tufli, 
aut  etiam  alias  lancinantur,  apta  funt :  quanq;  omnibus  quomodocuncp  fanguincm  rciicicntibus 
conucniant.Quare  lpfa  mifccre  licet  tum  in  ns ,  qui  cx  nutnuuis  organisfanguinem  furfum  edu> 
cuntjtum  quibus  ex  lpintahbus  organis  ldem  conungit. 

Qux  ^ijclepiades  ad  Hxmoprotcos fcripfit  ad~\erbum. 
C  ^id Sangutms  reteclaiwnem.  Radicis  fymphyti  fexuncem,balauftii  drach.ii  aut  iiii,aquae  fcxta- 
rium  i : coquito  ad  tertias,  cV  expreifo  liquon  hxc addito :  Amy Ii  drach.i,  gummi  thebaici  ranturt 
denv.datoin potu.  ^iliud.  Cucumerumfatiuorumlib.iin  tenuia  fruftadilfecato ,  cVaquaepota- 
bilis  fextanum  j  afFundito,ac ad  tertias coquito.Exprclfo deindeliquori  tcrrae famia? fcfquidrach- 
mam  infpergito,  ac bibendum  exhibeto.  C  Chartxems  Pharmacum accommodarum.  Radicis  poly- 
gonimanipulum,radicisfymphyti  tantundem,rhoisrubn  acetabulum ,  aquae fextariosiirico- 
quito  ad  tertias,cV  expreffi  liquoris  cyathum  vnum  dato,cum  gummi  tcnuiifimc  trui  ac  dilfolu- 
ti  drach.  vna.  C  Pharmacum ^rrhabtam ,  <iuod  Ponticum  dtcttur.  Vuae  vrii  libras xvi ,  aquc  pluuie 
fextarios xvi : coquito  ad  tcrtias ,  cV  exprclium  liquorcm  reponito.  ^iltud.  Alororum  rubrorum 
non  dum  maturorum  libras  xvi,aqua:  pluuia:  lexcanos  xvi  :coquito  ad  tcrtias,6V  exprctfum  hquo 
Drem  reponito.  Jiknd.  Fruccus  cornihbrasxvi,aquae  pluuiahs  fextanosxvi:fac  eodcm  modo. 
^iltud  Pahnularum  thcbaicarum hb.xvi,aquai pluuiaefextanosxvi:coquitoad tcrtias, cv  poftcp 
exprctfcns  liquorcm,ad  prius  cxprclTos  hquorcs  mtundito ,  omnes  q;  probc  miftos  ad  tcrtias  co- 
quuo,cV  in  fictili  vafe  rcponito :  cV  inde  c^-athum  vnum  ante  cibum  dato.Pharmacum  hoc  eii  val 
de  bonum ,  6V  rcgcnerationcm  prohibens.Oportct autem  iingula  fuo  proprio  tcmporc  pra-pa- 
rarc,cV ad  pharmaci  confecuoncm  rcponere.  C  Dc  Vrfi  Vua.  Qiiae  vrii  vua  appcllaturan  Pon- 
to  nafcitur.Plantaeft  humilis  cVfruticofa,foho  memarcyh,  fructum  fercnsrubrum  cVrotundum , 
guitu  auitei  um.quem  vrli  vuam  appellant.  C  Medtcamentum  cjuod  lnj]?ervirur,Gr£cis  z.ciTct7rctror 
ad Hxmoptotccs.  Corticisthuns,terrc  famicamyli,lingulorum  drachmas  quatuor:tula  cV  cribrata 
rcponito.  Vlu  verd  expctente,cochlearium  vnuminaquefrigidecyatho  dato.  ^iltud.  Balauftii,  *  Ar.  duobus 
terr^  lami^,  corticis  thuns ,  gummi,  lingulorum  equale  pondus :  tufa  6V  cnbrata  exhibc  vt  predi-  ^aiilis' 
'  Ctum  eit.    fc^d  Sangutnis  reteclarionem  Eclevma^dmaranrt)pharmacum  accommodxtum.  Vini  faler- 

ni  fextanum  vnum,mellis  attici  libram  vnam ,  rn  vas  Hctilc  coniecta  6V  conqualfata  fuper  prunas 
ponito:cV  vbi  artcriace  acceperint  fpiiritudincm,abigne  ablata  refrigcrari  finito :eis'quccon- 
tufa  cxcribrata  addito  gummi  cochlcariaiiii:balauftii,  thuris,  terre  famie ,  fingulorum  drach- 
mas  duas:6V  rurfusad  lgnem  admota  cVcalfacta  rcponito.Dato ,  vt  precUctum  cft.  (E^iltud 

Ornentx. 

o 

- 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 

Origcn't£.  Succi  gcntianae,fucci  fymphyti,balauftfj,fingulorum  drach.viij:croci,  myrrhar,  fucci  ra-  E 
dicis  dulcis,lingulorum  drach.iirj :  protropi,aut  theraei,  aut  fcebelitae,fcxtarios  vi :  prapara  ac  exhi 
be,  vt  diiftum  cft.    C Catapotta ad  Sanguints  retecltonem dolorem fedantia.  Vflps ejl  Charixenes.  Succi  hy- 
pociftidis,balauftiorum,opii,fingulorum  drachmas  iirj :  excipe  vino  myrtitc,cV  fac  catapotia.Da- 
c o cx his  trioboli  pondus.In altjs exemplaribus  opij  drachmae  duae  habcntur.  ^iltud.  Succi  hypo 
ciftidis,fucci  acaciae,fucci  rhois  fyriacae,fingulorum  drach.iiij :  balauftij,  opij,  gummi,  fingulorum 
drach.iiij :  vini  myrtitae  quod  fatis  eft.  Vfus  oftenfus  eft.    C  PasltUus  H£moptotcus,pharmacum  acco* 
modatum,mfcribitur  Trjpherttm,hocefi  Delicatum.  Amyli,balauftrj,tcrrae  famiae,fuccihypociftidis,gu 
mi,croci,opii,(ingulorum  drach.fj:excipefucco  pIantaginis,cY  exhibcdrach.vnam.Liquor  ipfe 
huicafFe&ionifitconueniens.  ^iliud.  Amyli^drach.iiij^terr^fami^hypociftidiSjlingulorum 
drach.duas:opii,croci,balauftrj,tragacantha:,fingulorumdrach.vnam:excipc(uccoplantaginis, 
C  PafiiUws  ex  Succino,facit  Hxmoptoicis,  dtuturn£  0*  recenti  Tujlt ,  Phthtfcts,  Jknaphortat,  Suppuratts, 
Coeltacts,  Dyfentericvs,&  Inflatts.  Eii  ettam  ^iurtculam  bona.  Pfyllrj  mundi  drach.xlv:iridisillyric£,  ma 
ftiches,ramentorum  fuccini,  croci,  fingulorum  drach.xxx:oprj  drachmas xv.Pfyllium  tn  aquam 
calidamconiedummacerarifinitoratq^vbi  vifcofumac  glutinofum  de  fe  in  aquamdepofuerit, 
Iiquoremexprimito,cYcumeo  pharmacum  praeparato,inpaftiIlos  ipfumcogendo:ex quibus F 
obol.iij,ad  fomnum  euntibus  dato.  Sint  autem  aquae  fextarrj  irj.In  alijs  exemplaribus  pfyllium  ad 
triduum  madefcit,deinde  ter  donec  ebulliat  coquitur,  8C  ab  igne  ademptum  rurfus  ad  triduum  li- 
nitur ,  atq;  tunc  liquor  ad  pharmaci  confeclionem  fegrcgatur.    C  PaJliUus  Neapolitx  faat  Hxmo* 
* rheumaticis.  ptotcts,  Suppuratts,  Phthiflcis, ^ffcttiombus fluidts.  Seminis  hyofcyami  albi,fucci  mandragor e,vtnufqj 
drach.v:thuris  mafculi,opij  hifpani,  ftyracis,  coagulihinnuli,  fingulorudrach.x:maftiches  drac. 
tisiliteryiy.  txx:ramentorumfuccini,iridisiIlyricae,croci,lingulorumdrach.xxx:pfyllrj drach.xlv,  aquaefex^ 
tarios.irj :  praeparaac  vtere  vt  praediclum  eft.    C  PafitUns  ex  Corallio,  l>t  Ntceratws.  Corallrj,  tcrrae 
famiae,  vtriufcp  drach.  virj :  balauftiorum,  amyli,  terrae  lcmniae ,  fingulorum  drachmas  liij :  fcminis  . 
hyofcyami  albi,opii,hypociftidis,fingulorum  drach.rj :  excipe  fucco  arnogIofla:,coge  paftiMos,  ac 
exhibc.    C  ^lliter  Dioclis  chalcedonq.  Corallij  drach.viij :  fucci  hypociftidis,balauftii,  fucci  acaciae, 
*isiltterrhtu  rhupontici,terraefamijf,opfj,  thuris,fucci  fymphyti,  fingulorumdrach.ij:excipefuccoplantagi- 

nis.    C  ^phrodifiacum  "clidion,pharmacum  accommodatum.  Facit  Hxmoptoias,  Coeltaas,  Dyfentcrius,  0*    A  1 5  fu  1 1 
<p/  Stomachi fluxiombits  laborant.  Cytinorum,fpinac  aegyptiae,balauftiorum,fucci  hypociffidis,fucci    fo.5  j4.b 
acaciae,finguIorum  drach.vi :  Iycrj,rhu  pontici,oprj,  lingulorum  drach.iiij :  myrrhae  drach.rj :  con- 
tufa  8C  cribrata  diligenter  baccarum  myrti  dccocfto  excipe ,  8C  paftillos  cogc.Exhibe  pro  vinbus  G 
cum  rofarum  decodo ,  aut  baccarum  myrti ,  aut  aqua  frigida.  Forinfecus  fpongiam  pofca  imbu- 
tam  imponito.Poftcfj  verd  fluxus  conftiterit ,  pedus  &C  fluxione  infeftatos  locos  omphacio  cum 
aceto  dilToluto  illinito :  tcpcfiat  autcm  ad  cinerem  calidam ,  donec  aliquatulura  fpifletur.    C  Pkr* 
lippt  Pharmacum accommodatum  Dyfenteria*,et  Hxmoptotas.  Balaufttj,acaciae,hypociftidis  fucci,oprj, 
rhois,thuris,myrrhae,croci,galIae,lycrj,aloes,rhu  pontici,baccarum  myrti  nigrarum,  malicorrj,iin 
gulorumdrach.iirj:excipe  vinoItalico,cVrcdige  in paftillos  triobolares. Dato  febrientibusex 
aqua3non  febrientibus  cum  vino. 

Confecliones  Dolorem fedantcs,  Tabefcentibws,&  Sanguinem  reieciantibm  commodx., 

Item  cjj  alijs  quibufdam  accommodat£,pr£tercjuam  colicts.  C  ^4P.  5. 

N  fjs equidem  qui  fanguinem  reicclant ,  non dum  tn  exacfte  tabe  apprehenfi  funt ,  hoc genus 
pharmacorum  dolorem  fedantium  priores  medici  compofuerunt,ipfum  6,3  anodynon  appella 
uerunt,Conueniens  8>C  ijsqui  fanguinem  reiiciunt,  8C  qui  tum  hoc  pcrpetiuntur ,  tum  ctiam  iam 
tabefcunt  :item  6,3  ad  alios  dolores  8C  afteclus,qui  circa  pulmones,cV  arteriam,cV  thoracem,atque 
alias  quafdam  partes  confiftunt,colicis  tantum  exceptis.  Differunt  enim  haec  pharmaca  ab  rjs  qug 
priuatim  colica  appellantur,aromatum,cV  odoratorum  ac  vrinam  cientium  feminu,miftura.Coli  H 
cae  enim  confecliones  his  vehementiores  funt,  ftupefacToriam  vim  praedominantcm  habentes  cx 
multitudine  refrigerantium  pharmacorum :  quale  eft  hyofcyami  femen,  8C  cicuta,cY  papaueris  fuc 
cus,cV  cortex  radicis  mandragorae:  his  nancp  in  colicis  vti  cogimur  ob  magnitudincm  doloris,  , 
"X^AMiturin  Qtias^ndromacht*sfcripfitadPr£diEiasaffe6iiones'\. 

antiquisiivd-  C  ConfeSlio  Sedans  dolorem ,  ad omnes  Internos  affeEius,  &  Pleurtttdits ,  cjua  ~\>tor.  Radicis  panacis ,  fe* 
£vvoi,tJoUrc  minis  dauci,vtriufq3  drach.iiij : caftorij  drachmas  iu),2\i)  drach.ij : feminis  hyofcyami,  opij,  vtriuf' 
fedantes.       que  drach.iiij,alij  drach.rj :  mellis  quod  fufficit.  Dantur  oboli  quatuor,  cum  aquae  cyathis  tribus . 

C^//d  Sedansdolorem,Marcellmu  Anifi drach. ij , (eminis  hyofcyami drach. fj , (iicci  papaueris 
drach.j,feminis  apii  drac.i  j,croci  obol.iiij,rofarum  ficcarum  drach.  j,myrrhae  drach.  j,  amomi  drac 
j 1 :  tnta  cum  aqua in paftillos  trigintaduos redige.Dato ad  fomni  tempus  cum  aquaecyathisduo- 
bus  aut  tribus.  C^4lta  Sedans  dolorem,ex  Semtnibw.  Seminisapiidrach.vifi,  opii  drac.ii,  ammit 
drach.vii  j,anifi  drach.iii  j,foeniculi  drach.iiij,  cafiae  nigrae  drach.i  j :  cum  aqua  fac  paftillos  triobola-- 
res.Dato  ex  paffo,fexta  8C  decima  heminae  par te,aut  ex  aqua.  C  ^ilia  ^chtHts  CompunEiorvs.  Ani 
"t^iliteryi.  fi  5  -J-  vii  j,ammi  j  drach.  vifj :  feminis  foeniculi,feminis  api  j,  fingulorum  drach  Siij :  opii  drach.ij,nar 
df  indic^  drachmas  i  j,myrrhae  drach.fj,  piperfs  drach^j,  cafiae  nigrae  drach.fj :  fec  paftillos  triobola' 

res 


1: 


SECVNDVM   LOCOS   LIB.    VII.  iS; 

A  res,qui  rcficcati  poderenc  obol.ij.Dato  vt  reliquos.    C  ^//^  Dolorem fcdans  ~\t  Xenocrates,  cjua  ytor 
maxtme ad  Tormina  &\  Dyfentertcos.  Seminis  aprj  5  rj,anifi  5 j,pipcris  albi  5 j,myrrhae  obol.iirj,  cafto^ 
rrj  obol.iirj,opij  obol.rj,  croci  obol.irj,gentianae  drach.rj.  Facpaftillos  triobolares,cY  varicexhibe. 
C u&A  Sphravis  dit~la,Sedans  dolorem,rejiccans  Fluxiones,&  Torminaac  Tuffes,qua~\tor.  Myrrhacobol. 
v,alrj  vi :corticis  mandragorae 5  iirj,  fucci  papaueris 5  v:  fcminis  hyofcyami drach.iiij, alij 5 fj : thu^ 
ris  drach.v,croci  drac.v  :excipe  vino.  Exhibe  pro  viribus,aliquibus  fabx  argyprie  magnitudine, 
aliquibusobol.rj.    C  ^4ha,  ^4sler  appeliata ,  Stjiens  clolorem  ,<jua~\tor  adomnem  Fluxum  ,Dolorem  ,& 
cmnes  Internos  ajf  eclui,0'  Desitilationes,ad  Veficam,ad  Sujfocattones,  Fluxum  muhcbrcm ,  Stomacht  fiuxtQ* 
nem,  Djfentericos,  Sangumem  reuctentesfactt  &  ad refulutos.  Croci  obol.iij,  fcminis  hyofcyami  drac. vi, 
feminis  apij  drach.vi,  anifi  drach.iiij,  ftyracis  drach.iiij ,  fcminis  dauci  drach.iiij,  caftorij  drach.rj, 
oprj  drach.ij,myrrhae  drach.  "frj  :quidam  etiam  mandragorae  fucci  draciiij:  vt  vero  Xenocrates ,  "t^thter  iy. 
etiampiperisalbidrach.vi:cumaquafacpaitillostriobolarcs.  Datoexaqua.    <H^4ha  Sedansdo^ 
lorem,Lycomedvs.  Reficcat  Dejitllationes  artert£,&  Fluxtones  oculorum.  Seminis  hyofcyami  drac.ij,  femi 
nis  aprj  drach.rj,  oprj  drach.rj,anifi  drach.j,croci  obol.iirj,rofarum  ficcarum  drac.rj :  myrrhae  drac 
vna,alrj  drach.ij :  cum  aqua  redigito  in  paftillos  triobolarcs.  Vtere  quemadmodum  Trigono  ap 
B  pellato.    C  ^ha  Sedans  dolorem,  Reftccatonafacit  &  ad  Hxmoptotcos,  Coeltacos,  Dyfenttricos,  Rupta  & 
Conuulfa.  Anifi draciitj , feminis'  aprj  drach.iirj ,  oprj  drach.iirj,  croci drach.j,  fcminis  hyofcyami 
drac.iirj,ftyracis  drac.  j,Horis  iunci  odorati  drac.  j :  balauft  tj  obol.iirj,quidam  dracvrj :  foliorum  n> 
farum  drach.j,nardi  indicae  obol.iirj :  cum  aqua  formato  paftillos  diobolares.  Dato  ex  vino ,  aut 
aqua,autprotropo.    C^4ha  Doloremfedanspotio,Ruf,cjuaytor.  Corticis  mandragorae  drach.iiij, 
thuris  drach.v,piperis  albi  drach.rj  2C  dimidiam,croci  drach.v,feminis  hyofcyami  drach.iirj,  fucci 
papaueris  drach.v,myrrhae  drac.v,nardi  obol.iirj,cafiae  nigre  drach.rj :  trita  cum  palTo  in  paftillos 
drachmales  cogito,ac  reponito  ne  humccti  fiant.Dantur  cx  aquae  calidae  cyathis  duobus ,  chole^ 
riciSjhoc  eft,biliofa  fupcrne  &C  inferne  reddentibus,ex  frigida.    C  ^Aha  Sedans  duiorem,  ad omnes  In 
ternasaffeBioncs,c]ua  ~\>tor.  Cafiae  nigrae,myrrhae,oprj,ftyracis,croci,finguIorum  drach.vnam ,  qui^ 
dam  drach. i,8C  obol.irj :  ccgito  in  paftillos trium  aut duorum  obolorum.  Praebe  fcbricnnbus  ex 
aqua,non  febricitantibus  in  vino:hepaticis  in  aquamulfa,  itidem  8C  pleuriticis.  Efficax  eft  SC  ad 
tufTi-n.    C^4lta  Trtgonosl/ocata,  Reftccatona      Sedans dolorem.  Seminis  hyofcyami drach.iirj,  fe> 
minisaprj)  iirj,anifi5rj,oprjdrac.rj:cumaquapaftillosformato.Danturcumfrigida,  mane  8C  ve 
fpen',vnus pro vice.    (£^4ha  Sedans dolorem,^4fcleptad£,adomnes  Internos afjefim.  Scfelis,chamae^  " Alitcr pipcrit. 
C  pityos,herbaefaluiae,feminisrutaeJfyIueftris,feminis  dauci ,  fingulorum  drac.vj  :feminis  hyofcya- 
mijOprjjVtriufqj  drach.virj :  caftorii  drac.xxv,rheu  ponrici  drach.xiiii :  excipe  melle.    C  ^ilta ,  >r 
Charicles.  Tordilii  drach. viii, chamaepityos  drach.  viii,rhu  pontici  drac. vi,caftorii  drac.duodecim  *  rhcu. 
8C  dimidiam,herbaefaluiaedracviii,fcminis  rutae  fylueftris  drac.tviii,feminisdauci  drac.viii,opii  fodtttrXj, 
drach Aiii,{eminis  hyofcyami drach.  iiii,  croci  drach.v : quidam  addunt  mel atticum ,  reliqua ipfo 
excipientes.    (E^4tta  Doloremfedxns ,  lucunda  appellata.  Factt&ad  Tabefcentes  ,  &  Inflatos.  Illyricae 
drach.xxx:fuccini,croci,maftiches  chiae,  fingulorum  drach.xxx:pfyllu  drach.xlv,  autxxx:fucci 
pap3uerisdrach.xv:cum  aqua  pluuia  paftillos  drach.j  cYobol.iij  ponderantes  formato ,  ac  exhi^ 
beto.Pfyliium  pcr diem  8C  noclem  aqua  pluuiali  macerato ,  deinde  coquito  dC exprimito ,  atquc 
fic  cum  reliquis  committito.    C  *s4ka  Potto  fcdans  Dolorem,ex  libns  ^Aphrod£,ad omnem  Dolore  tn  Ner* 
*v>,~\tero,coxendicibu6.  Succi  papaueris  drach.j,opobalfamidrach.j,  aut  carpobalfami  drac.j  obo^ 
los duos:myrrhae,feminis  hyofcyami,caftorii,ftyracis,lingulorum  drach.vnam :  excipe  palfo ,  cV 
facpaftillos  oboli  vnius  SC  dimidii.Dato  ex  aquaecalidae  cyathis  duobus  aut  tnbus.  C^iitud 
Sedans  dolorem  Catapottum  ex  librts  ^4phrod£ ,  a d omnes  Internos  afjefltus ,  &  ad Quartanartos ,  cjut  tntcrnalh 
tempore  tnedtamjerunt ,<&  detnde acctptunt.  Faat&ad  Calculojos,  Dyfentertcos,  Stomachtcos ,  &  tam  Dcjpe- 
D ratos  atcjue anxtos.  Eji &  Ocuivs  ~\alde  commodnm.  Seminis  hyofcyami,  -{feminis  apij,}-  ~\\\i{i,  ftyracis , 
fingulorum  5  iiii :  croci,opii, vtriufq^ 5  iii :  caftorii  drachmas  ii :  fac  catapotia  cgyptic  fab^  magnitu 
dinc.  Praebecx  aquaecyathisduobus.    <L^4ha  Doloremfedans,adomnes  Internos  afjccim,&  Sar.gut- 
nu  reteciattonem  ~\ndecuwjue  feratur  :etiam  ft  ex  "Xuinere prodeat  cjuibufdam prodefi.  Facit  &  ad  Nephrtticos  1 1 
Hepaticos. Hancneprnvs dedertscjuam mercedemacceperts.  Cinnamomi, cafia:,  vtriufcp drach.duas: myr 
rae 5  j,piperis albi dracj, cxllongi drac.j,chalbani  drach.j,opij  drac.ii : trita cum  mcllc  pauco  in ca- 
tapotia  redigc,parti m  magnitudine  fabae,partim  quatitate  araci.Dato  pro  viribus  cum  aqua ,  aut 
pro  iudicio  tuo.    C ^ha  Dolorem fedans ad  Omnta  interna.  Seminis  apii  drach.ii,anili  drach. ii,  pi-- 
peris  longi  drach.ii,nigri  drach.j,caftorii  obol.iiii :  myrrhae,opii,vtriufque  obol.iiii :  panaciSjgen^ 
tianae,vtriufq;  obol.iiii  :cinnamomi  obolos  tres,  fucci  radicis  dulcis  obol.tres:  fac  palhllos  triobo 
lares ; dyfentcricis  drachme  vnius.    C ~4ha fedans  Dolorcm,  Cratm,  ad  Tabefcentes,<&  Sar.ouinem  rei^ 
aentcs.  AIyrrhaedrac.vi,mandragor3edrac.iiii,feminishyofcyamidrac.iiii,opiidtac.v:croci,thu 
ris,vtriulqucdrach.v:rhudrach.v:feminiscicutae,ftyracis,vtriufq3drach.v:cxcipc  vino  mulfo. 

(£^4ha  Sedatma  doloru.Myjierium  appellata,~\t  Ntceratut.  ^4d  Phthtficos,  Tufitentes,  Coeliacos,Dyfente" 
rtcos,  Dejiilbttoncs: confejiim auxdiatur.  Croci,coftt,caftorii,afari,  femtnis  hyofcyami ,  opii ,  ftyracis, 
fingulorum  5  j :  quidam  hyofcyami  femirus  5  dimidiam :  excipe  mcllc,ac  vtcre.    C  ^4ha  Dolomfc^ 

Quinta  Claffis.  aaaaa  dattua 


\ 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


ddtiudddDtJliUdtionemconucniens.  Seminishyofcyami,fucci  papaucris,amyli,fingulorum  5  ij:anifi  E 
i^ilttery.    drach.  tj,fpica  nardi  5  j,croci  5  j :  rubrica  finopica*  obolos  filj,autlemniae  drac.j :  formato  paftillo* 
t^literuj/.  xxx:  Dato  duos  in  nodcm  cum  aqua. 

J^m.c  db  ^fltpidde fcriptd funt  dd  Eafdem  affccitonts. 
t  m  ^ldino  t  £  Eclcgmd.  Farris  Clulini  appellati  fextarrj  dimidium,  dccocti  marrubtj  viridis  fcxtanu  vnu. 
codi.  er  qwt-  Hac  in  vas  vitreum  coniecla  per  diem  cV  noclem  macerari  (inito.  Sequcnti  dic  pharmacum  mol 
quotmdtma-  lito.quemadmodumalicam  maceramus:atque vbi  penitus  ditfolutum  fucrit,  expnmito  liquorc, 
mfcnptis,  U-  efquc  pingucdinem  aliquam  addito:  cV  igni  admota  affidue  mouens  coquito,donec  fpiflata  mel 
gitHr,iKAHK-  jls  cralTitudincm  acceperint.Ex  hoc  myftrum  datur  ante  cibum,  cV  poft cibum  tantunde.  ^Jlmd. 
Wfum^-  ^onoriInl  marrubij  tcnerrimorum  manipulum  cum  fufficienti  aqua  in  hdili  coquito:cV  vbi 
vov.  crc.  i.  cxolutafucrint^eximitoacterito^cVdecododilutarurfuscoquitOjpollinisacctabulum  infpcr— 
Medteamen-  gcns,cV  pinguedinisarietina'  probc  fubaclaquadrantemaddens:cV  vbicoctura  rccte  habuerit, 
tum  <juod Im-  vcluti  reliqua  forbitioncs  praparantur.  Ablata ab  igne,cV  modico  falc  confperfa,forbcnda  exhi' 
gttur.vharos  bc.  Amplius  abforptum  amplius  iuuat.  C  ^ltud Nicerdtifdcit  Suppurdtis ,  Dyfpnoicts ,  "Vatm  Tu\li, 
"vocatu.  yim  V iftofumdc  ofutinofumreieBdntibws,<&  lis  cjuz  a  partunon  purgantur  ,Secundas  deducit.  Prodeji  etiam  Infan* 
fextart/  cr  c.  tlylK alimentum  non  fenticntibtts,fi  nutricibws pr&bcatur.  Succi  marrubij  fextarios  fex,verum  probev  h uc  F 
"nomimedfca  ^uccum  c°Migere  oportet  a  rcccnti  marrubio  tufo  cxprcflum :  vini  falcrni  fextar. j,  mcllis  attici  tan 
mentt^utia  tun^em:P,Pcnsai^I)myrr'la:'  thuris,  lingulorum  5  oclo:  vinum  cV  fuccum  ad  tertiascoquito , 
inferim  pa?  dcinde  mcl  addito :  quibus  infpiliatis  arida  infpcrgito : cx  diligenter mifta  in  vitrcum  vafculu  traf 
xood.  con/tde  ferto.Dato  myftrum  ante cibum.  C  ~4ltud,Scrtbonu  Largi.  Succi  marrubij  fcxtanos  vi,fucci  fem 
ra,  peruiui  tantundem : mcllis attici  fcxtar.iiii,alij  fextar.j : vini Italici  fextar.j :  picis Iiquida  brutia ta- 

tundcm : nardi  indica:,croci,myrrha?3thuris,piperis albi,finguIorum  5 oc^o : prapara , ac  vtere  vt 
pradiclum  cft.    (£^4ltud  Phtbficts  ,&ad  FluxionesThordcts.  Scminiscucumeris  hortenfisdecor 
ticati drach.octo,amyli  drac.iiij : fcminis  hni ,  fcminis  papaueris  albi ,  vtriufq3 drach.rj :  tufa  cV cri- 
brataexcipe  tragacantha  cremore,3£  in  drachmales  paftillos  rcdige.Datur  oboli  tres,non  febric- 
tibus ex vino  cV  myrti crcmore ,  fcbrientibus  cum  rhois  fucco.  ^hud.  Amyli  drach.iiij :  fcminis 
cucumcris  fatiui  tofti,  Icmini  s  papaueris  albi  tofti,amygdalarum  depurgatarum,finguIorum  5  ij : 
tragacantha:  drach.  j,oboI.iij :  croci  drach.i :  cxcipc  tragacantha*  cremore,cV  poftea  etiam  vino  fcy 
belitc  CO(ftO.  Vtcrc  codcm  modo.    C  <Aliud  Scribonij  Largt  Catapotium,  Phthificvs ,  Sdnomnem  rtictlan 
ttbus,  Suppurdtis,ed:icit  PelluuLts,  Rcpuroat  fuffictentcr.V  trum  immorart pharmdtooportet.  Sagapcni,  myr^ 
Tu^literi.     rha,vtriufqucdrac.ij:opij,cardamomi,vtriufquc  drac.iiij:caftoni  dractiiii:pipcrisalbi obo.iii:  G 
*M.  Thefriana  excipc  palTo,{ac  catapotia. Da  ex  aqua  calida*  cyath is  iii.    C  ^flut  t  onfed/o  Thefpcfiana,  facit  Suppura 
iamft  ,*dtLe  tis,0° ad ^fbfccjjus occultos.  Seminisapii,opii,melanthii ,|  fingulorudrach.iii:caltoriidrach.ii:fc^ 
m  anttqms.    mmis  dauci,finon :s,  1  ridis, fmgulorum  drach .vi : excipe  mellc coclo :  prabe nucis  pon tica  magni 
*  ^Lcojit.     tudinc  cx  calida?  cyath is  iii.    C  ~4bd  Cofi^ad  Humores  dgre  educliles ,  Suppurdtos ,  Peripncumontcos.  Md* 
xime dutem  ijs,tjut  Crafa&  vlutwofa educunt^tilu  e$7.  Mellisattici cocli  ad  glutinis  compagem  hbra 
vnam:  pipcriscontuli  cV  cnbrati,myrra,vtnufq3  vnc.j:myrrha  cV  piper  trita  mcllc  cocio  cxcipe, 
cV  nucis  poticc  magnitudinc  in  pillulas  diuidcns  deuorada  pbe.  In  ahis  excplanbus  habetur.Mel 
lis Iib.j, pipcris  vnc.j : myrrha,opopanacis,vtriufq35 vi:prapara, accxhibe  fimilitcr  vt  prcdicnl 
eft.    C  PdjUUus  cx  ALihdrdoora,  mfcribitur  Sphrd<ns.  Facit  ad  Hxmoptoicos  .  ^inaphoncos ,  Empyitos.  Re* 
fGrijci  ccd  an  ficcat  omnem  Fluxionem.  Radicis  mandragora'  corticis drach. iiii,  t  feminis  hyofcyami  drach.ini : y 
ticimica  hcnt,  thuris  mafculi,fucci  papaucris,croci,myrrha,lingulorum  drach.v:  trita  redigein  paftillos  obola 
fcyamiSalbi°}  res&  P1^^  conucnicntcr  iuxta  affectiones.    C  ^liud Ptolem£i  famdiariA.  Styracis ,  opii ,  thuris , 
iiij,iauticreti-  croci,lingulorum  drach.v: corticis  mandragora,feminis  hyofcyami  albi,dauci  cretici,  linguloru 
031111.        drach.iiii:cafiadrach.ii;cxcipevinoaminao,acprabe  obolumcumaqua?  calidacyathis  duo^ 
bus.    C ^Almddd Edfdem dffttltones.  Styracis  drach.vi :  myrrha? ,  opii ,  fcminis  hyofcyami ,  irionis  H 
torrcfacli,fingulorum  drach.iiii :  corticis  mandragora,opoponacis,v  triufquc  drach.ii :  piperis  al 
bi,fpumanitri,  vtriufquc  drachmam  vnam:cxcipe  mclle  cocfto.Dato  magnitudinc  ciceris. 

C  xAlid  t  onfeclio  Panchreslus  ab  omnimodd commoditdte  dicld.  Facit  dd  Tufim  dntitjuam,  Suppuraxos,  Or* 
thopnoicos,  Tdbefcentes,  Prodefl  H)pochondriorum  hoc  cfi praicordiomm  diflentwnibus ,        omncm  Infldtto- 
nem.  Mulieribus  menfes ,     tjux  afcctu  corrupto ,  aut  d pdrtu  relmcjuuntur ,  Secundas  dcducit.  Liberdt  ettam  ab 
^4ffcBionibus  circd  yeficdm.  Terebinthine  drach. viii,ftyracis  drac.vi,myrrha  drach. v : croci,iridis, 
chalbani,fingulorum  drachmas  iiii :  feminis  hyofcyami,  corticis  mandragora*,  irionis  torrefacli , 
opopanacis,iingulorumdrac.ii:piperis,  fpume  nitrt ,  vtriufque  drachmam  vnam:excipe  paftb» 
C Chdrixcnt6,fdcit  Penpncumonicts, Phthifuis,  ^naphoricts,  Empjicts, Hdtmoptoicis,ac^veteriTuf.t.  Myr 
rhe^corticis  thuris:in  alio  exemplari  opii,mandragora,fagapeni,feminis  hyofcyami  albi,opopa- 
nacis,diclamni  cretici,pilularum  marrubii,fingulorum  drach.iiii:fubigito  cum  aqua,  cVin  paftil 
*ts*ltter  phtlo  los  cogito.Dato  ex  his  obol.iii  ex  aqug  mulfe  cyathis  tribus.    C  ^Aiia  ^fcltpiad£,cjui  Philophyficus, 
fophicus.       a  naturalium  rerum  sludio,dppclldtus  ejl ,  Pharmacum  accommodatum.  Corticis  mandragor£,feminis  apii, 
vtriufque  drac.quatuor :  myrrhe,croci,aniii,  fcminis  dauci ,  fucci  rhois  rubri,feminis  hyofcyami, 
piperis  albi,caftorii,fagapeni,opopanacis,fingulorum  drachmas  j :  excipe  melle  codo.  Dato  pro 

viribus. 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.    VII.  1S6 

A Ls.  fu.i.t.5. \ viribus.Liquor  vero  ex  quo  exhibetur,fit conucnicns arTcclioni.  C 'JHnttdotus Tlyfj}tfiana,Plithi  *^tl  TbefcU 
fol- 5  5 4- ■  yjC(5j  sangumcm  rcteclanttbus,  Suppuratts. Factt  & ad ^Aiixs mtertkU  ajjtcltonts,  & prx  omnibus  Cibt  appetcn^  na. 
tutm cxcttat.  Scminis  apii  5 xn : myrrhe,aniti ,opii;iingulorum 5 vi : pipcris albi  5  v :  perrofeIiui,nar 
di,pdperislongi,tmgulorumdrach.iiii:raftoriijflorisiunci  odorati,croci,lingulorum  drach.tres: 
cinnamomi5iijCafi3caiomaticac5iiii:excipc  mellc  codo.  Datonucis  ponticar  magnitudine  ad 
noc!em3cum  aqua?  cyathis  tribus.  C  *Antidotu%  ^4rtj\archt,  Compofuto  xdmirxnda,  hanc  Paidmam  ap^ 
pelLtmus,  Factt  Hxmoptoicisy  Tujlientibus,  Phthificis,  Suppurati>,Pcr:t>netimonicx,ad  Conuidfa,  Rnpta,ad  Sto 
machi  fubucrfiunem,&'  Bilem  "\omentes  ac  fecerntntes,  Cocliacos,  Dyfnuru  os.  Facit  ad^4ffeciiones  circa  ~\c* 
ficam,  Sujfocaticnes  ~\  rert,  Febres per  ctrcuitum  repetentes, ~\na  hora  ar.te  ex.icerbationem  exhtbtta.  Factt  m  Mx* 
lumhabttumdelapfis,Cibumnonfentienttbns,&ad  Lcthaliaph.crmxca,ac  Plagxs  ycncnumiacilanttum  beftta» 
rum.  CinnamomijColti^chalbanijCaftonijfucci  papaueris.pipcris  nign  dC  Iongi,ilyrads,fingulo- 
rum  vnciam  vnam:mellisfcxtariumvnum:  arida  tundunturcV  cribrantur  per  anguftiiTimum 
cnbrum :  chalbanum  coquitur  cum  melle ,  Cx  vbi  diftolutum  fucrit,  mcl  excolatur ,  lpfi  rcliqua 
addduntur  6V  tunduntur : deinde  ln  pyxidem  vitream  aut  argentcam  reponutur.  Vfus  eit ad  prat 
dictas  aftechoncs.Darur  fabae  aegyptiacae  magnitudine,cum  aquae  mulfae  cyathis  duobus,  irrora*- 
B  US  de  digito  guttis  accti  noucm.  C  ^lia  ^Amonu  Mufx  Panacea.  Vfus  e(l  ea  Diltas  Iatraliptes.  Facit  ad  /.  Diogas. 
eos tpti per  circmtum a  Rtgore  injesiantur,delet  Febres anttcjiiXi ,  ac  Relicjuos morbos.  Facit  ad  Tuftm~\eterem^ 
Phthtjicos,  Sawumem  reteciantes,  Suppuratos,  Dijpnoicos,  Conuulfa,  Rupta,  Inueteratxs  tnjlammxtiones  ,Sple 
nicos,  Hydropicos  tnuereraros,  Coeliacos.  Extrahit  Lapides  e  rembns,probe  cit  Vrinam.  Prodesi  omnmm  Reptt- 
liumplagx,^  ad  Lcthaiia~\enena,Cj7* adomntm  Materiam~\enenojam  ac corruptorixjn~\tmh\ber.tem,  Pipe' 
risalbiautlongi  5  viu:feminishyofcyami  albi.cinnamomijCardamomijmyrrhar.thuris,  lingulo- 
rum  5 xii : opii,croci, vtriufq? 5  x :  iulfuris  viui  5  vi : colri,  anfrolochiae  longae ,  cor ticis  mandragorac 
autipforum  malorum  vel  rohorum,euphorbii,tingulorum  drac.  lirimellis  attici  CD&i  quodfatis 
eft .  Darur  lis  qui  per  circuitum  mfcftan tur,  magnitudinc  nucis  ponticae ,  rcliquis pro  vinbus . 

C  ~dlia  Ceritj:anx,dara  ejl  a  Phdippo  Trailtann.  Hutus  ~\fu  Phthtficos  &  Suppuratos  liberabat.  Pipcris  aF 
bi,fucci  cyrenaia,fynaci,fucci  papaucris/ungulorum  quadrantem :  myrrhae,croci,fulfuris  viui,  fe 
minis  hyofcyami  albi,tingulorum  vnciam  dimidiam :  malorum  mandragora?  drach.ii,cardamo- 
mivnc.j,mellisarricilibram  vnam.Datur  pro  vinbus  vtdictumefr.  Porrd  alterum  exemplarlic 
fcriptum  habebat.  Piperis  quadrantem,fucci  cyrenaici  vnc.j,fucci  papaueris  vnc.dimidiam,  fuo 
cifyriaci vnc.dimidiam,croci  vnc.vnam,fulhjns  viui vnc.dimidam,myrrhae vnciam  dimidiam:  *  ^il.dimtdtl 
C  feminis  hyofcyami  albi,  malorum  mandragorae ,  vtriufqj  drach. ii :  cardamomi  vnc.),  mclhs  attici 
lib.j.Datur  pro  viribus,vt  dictum  efi. 

De  Orthopnceafeu  ^Ajihmate.  C^4P.  6. 

QVicitrafebrcrndcnferclpirant,quaU'terfaciuntqui  vclocitcr  cucurrerunt, abacccffione 
hacmcdicis  Graecis althmatici, -f Latinis anhcloli}- appellantur.  Eofdem  ctiam  ab  alia  ac 
ceffione  orthopnoicos  vocant;proprcrca  quod  thoracis corpus  pcnitus  rcctum  habcrc 
cogunturobrimorenvtuftocarionis:  quin«3c'  ftratumcirca  fupcrnas  partcsad  quasthoraxrccli- 
natur.fibiipfiscrecriusfaciunt;nedormicntesftrangulcntur:minuseftcnim  quodinfpirantqua 
pro  vfu  refpirationis.quamuis  thorax  plunmum  lptis  dilatetur .  Ex  quo  manifeftum  ht  intrinfe- 
cus  ipfis  coarctarioncm  locorum  factam  ctTc  praetcr  naturam.quam  etiam  a?gri  lph  non  obfcuro 
fenfuperccptant.  FnequidemcVfuppuratisIocorum  coarctatioob  coaccruatum  mtcr  thoracc 
&pulmonem  humorem.  Fitetiam  penpncumonicisob  pulmonis  inHammationcm.  Rcftant 
autem  adhuc duaraftedionesjquae  locorum  coarctarionem  crficiunr m  viis ,  pcr  quas  acr  mfpira- 
tur,cum fanc  aur  humorum cratforum ac  vilcoforum  multitudo pulmonis bronchijs  fucrit  mfar 
ta:auttumorabfcclTui  iimilisinipfocoftitcrit.  C^teriim  curatio  ambarum  aftcctionum  ahquid 
D  commune  habcr,ahquid  priuatum,  cx  altci  1  tantum  proprium.  Commune  quidem  vtnfq;  elt ,  \'t 
redundantiahumorisaffecnonesgcnerantiscxpcndatur  cx'  confurnatur.  Propriumautem  atTe> 
Ctioni  vifcoforum  ac  cratTorum  humorum.vt  pcrattenuantia  cx  extergentia  pharmaca  confuma^ 
tur:ei  vcro  que  propter  tumorcm  abfcctlui  limilem  Conttngit,Vf  pcr  atrcnuanria  6V  rcticcatia ca- 
dem  confumptio  fiat : quae curatio  rurfus  omnibus  in  prorundo corporis  abfcetTibus  communis 
exiftit. Vini ltaq^  porus ambabus conuenir  tenuis  fubttantia.Omnis autem  potus  modicus  lit  m 
i)s,quialicubiabicellumhabent:multuscontraini|s,quibusbronchiavifcolis  ac  cratfis  humo- 
ribusfuntobturata.  Etcnim pharmaca  quae  eiufmodiipforum  humoresabftcrgunt,nccellarid 
quidcm  tutTcs  mouent,non  vcrd  facile  per  tputum  reiicitur  quod  abtterfum  cft,ob  cralTitudincm 
videlicet:  quaproptcrhumevftationemulraopushabenrjquofacilceficrarur.  Porrd  qucmad- 
modum  rn  ali js  pharmacis  plurimi  mcdici  fic  etiam  in  iis  quae  ad  ambas  has  affectioncs  commo- 
dafunr,dclinquunt,indifcriminatimipfatradentes,cumtamcncompoiitafintqua:dam  pharma- 
ca,alteri aftectioni  commoda,  quaedam  rurfus  alteri,qua?dam  vero  fic  vt ad  ambas  quidem  mode 
rate  conucniant,vcrum  nihil  operaepretium  cfflciant.  Qiiare  rccenfendo  pharmacaalicuius  pre 
tij  a  pnoribus  medicisprodita,indicaboiuxtafingula,  quah  facultate  prardua  funt,irutioabhs 
qux  Afclepiades  fcriplit  in  Secundo  Intcrnorumjtado. 

Qiiinta  ClatTis.  aaaaa    ij  utfckfimh 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 

i  *Afc{cpiad£pl?drmacaad  Dyfpnoicos  confcriptd.  £, 

C  Eclevmddd  Dyfpnoicos,^4ntonij Mttfe.  Afellorum  fubhydriis  nafcenthim  fextarium  vnum  in 
vasndileconrja'to,&  ad  prunas  torreto:inaIbatosautcm  terito,  ac  mcllc  cocto  cxcipito:cVante 
cibum  myftrum  delingendum  dato.  *Aliud.  Scilkecrudae  fuccum  cxpnmito,eicj3  paremmellis 
attici  menfuram addito,&  ad  prunas  admota coquito.  J Jato  inde  ante  2x1  poft cibum  mylh  1  mcn 
furam.  C ^AliudChdnxenn.  Origani 5 viij  :comae  thymi,iridis illyricar,calamin:ha; ficcx* ,  pipcri:» 
albi,anifi  torrefa<fti,fingulorum  tantundem :  tundito,cV  per  anguftifTimum  cnbrum  concernito , 
acmellecocloexcipito.Datonucisponticajmagnitudinem.  ^Altud.  P/peris  albilibra*j,libyftia 
trientem:calaminthae  ficcae,anifi  tofti,pulegrj  femen  no  gerentis ,  fingulorum  quadrantcm :  femi 
nis  aprj,comae  thymi,vtriufcp  vnciam  vnam:excipe  melle ,  cV  preparato  vtere  vt  prardiclum  eft. 

C Potio"adDyfpnoicos,Chdriclts  Ph.trm.tcnm  dccommoddtum : auxdutur confeflim.  Vu:e  paflae  rhodiae  A.l.f.fu.i.tl, 
cxacinatae  acetabulum,fcenigra*ci  loti  tantundem,  aqua*  pluuiae  fextarium  j :  coquito  donec  diflToI    fcLH  4>c 
uantur,cVIiquoremexcolatum  reponito.Exhoc  pra-beto  affidue  cV  iuxta  fingulas  iritationcs 
cyathi menfurarn  calcfadam.  ^iliaPotio.  Abrotoni  partesduas,  vu£  paflae  pinguis  tantundem, 
fummitatum  rutae  partcm  vna ,  aquae  pluuialis  fextarios  irj : coquito ad  tertias,cV exprimito  hquo 
rem :  ei  qj  mellis  vnc. j  addito,r urfus    coquito :  ac  dato,vt  praediclum  cft.    C  Catapotium  Dyfbnoi  F 
cK&^4Jlhmdtict$.  AbrotonijVirgultorum  ruta',coma*  abfinthrj,fingulorum  drach.  lirj :  tufa  cV  cri 
brataaceto fubigito:cVcatapotiaxrj formato. Dato exaceto mulfo.    G^ilmd Ntcerati.  Caftorrj, 
ammoniaci  thymiamatis,abrotoni,  fingulorum  drach.rj:  abfmthij ,  cumini  aethiopid ,  vtriufque 
drach.j:acetofubigito,accatapotiaformato:acdato  adciccrismagnitudincm.  ^LPlurmdcumex 
Sulfurel/iuo  Dyfpnocts.  Anifi,fulfuris  viui,vtriufquequadrantcm:ammoniacithymiamatis,cafto^ 
rrjjmclanthrjjfingulorumjiiij^aquadilutaincatapotiacogito:  vnumq3  in  aceti  mullicyath.;irj 
dato.  uflmd,  Scminisruta*  fylueltrisdrach.iirj:arifiolochia!,abrotoni,ablinthij,ammoniaci  thy- 
miamatis,fulfuris  viui,finguIorum  tantundem :  aceto  fubigito ,  cV  catapotia  ciceris  magnitudinis 
formato:exquibusduocumaceti  mulficalidi  cyathis  tribus  exhibcto.  Haecomniapharmaca 
ab  Afclepiade  confcripta  ijs,qui  proprie  dyfpnoici,hoceft  egrcv  fpirantes^appellatur,  conueniut. 
Vocant  aut  fic  eos  quibus  bronchia  pulmonis  crafTis    vifcofis  humoribus  funt  obfarta :  in  qui> 
busvelutdixijVltrahoccpcraiTitudinemcV  vifcofitatem  humoruneceffaridfccamus  atq^attenua 
mus,humiditatem  quanda ciim  pharmacis,tum  viciui,adeffe oportet,  At  vcrd  abfceifus  qui atte 
nuantibuscVreficcantibusopushabenr,maxime  gaudent  aromatum  facuItatibus:quasomnes 
oftendimus  tenuium  partium  efle,  cV  reficcatorias ,  vna  cum  hoc q>  calfaciant.  Quarc  ljs  qui  pro-  G 
prie  orrhopnoici  cV  afthmatici  appellantur ,  pharmaca  *  conucnient  fccatia  ci  tra  cahaclioncm :  cV    A.I.  ?.f  10. 1. 1. 
ob  id  maximc  eos  iuuat  acctum  fcylliticu  appellatu,atq3  ipfa  adeo  fcylla,cV  acetu  mulf iim  cx  eiuf-    c-4°-  f°- 1 

t tanqnam.  modi aceto  confcclu.  Caeteru afellorum  fub  hydrrjs  nafcentium  meminit  inter  ea,"f  vt  qut}- atte- 
nuatoriamcV  difcuflbriam  vim  habeant:verum quoconfilioad vfumipforumperuenerit,non 
habeo  quod  dicam.  Quemadmodum  autem  in  hac  aftedtione  vehcmenter  caucndum  eft  nc  calfa 
ciamus,propterea  q>  vifcofi  cV  craffi  humores  non  folum  nihil  ab  his  auxilii  fcntiunt/cd  etiam  of 
fenduntur :  Eodcm  modo  ctiam  quae  valde  refrigerant  vitanda  funt:  omnia.n.cralTcfaci  ut>  cV  ov 
gunt,ac  coagmentant  humorcs,cos  cjj  aegre  eluibiles  reddunt.  Et  ob  hanc  rem  fane  rcdc  fcccr  ut, 
qui  eiufmodi  pharmaca  compofucrunt,cp  necp  papaueris  fuccum,nccp  mandragora*  fuccum ,  aut 
radicis  corticem,aut  hyofcyami  femen,aut  cicutae,aut  pfyllrj,aut  femen  lini,admifcuerunt :  cV  muU 
to  magis,q>  neque  ex  adftringcnubus  quippiam  pharmacisaddiderunt:maximc  enim  contraria 
funt  ciufmodi  afFeclionibus,vt  palam  videtis. 

Qu£  Phdrmacd  [Andromachws  dd Huiufcemodi  ^iffecliones  confcripfit. 
C  ~4d  Dyfpnoeam.  Sulfuris  viui  drachmam j,feminis  ruta; fylueftris  drach. j : ariftolochia*,  abfin 
thii,ammoniaci  thymiamatis,abrotoni ,  fingulorum  drach.iiii : trita  cum  aceto  ad  catapotia  ma- H 
gnitudine  fabae  redige.Dato  mane  tria ,  cV  vefperi  totidem.    C  ~4hud ad  Dyfpnaedm ,  "vr  ^kimim. 
Colocynthidis  carnis  obolos  iii,  panacis  obol.iii ,  anifi  obolum  vnum :  fac  cum  aqua  carapotia 

t  ai.to  0  aoc  ,  ^ jj j .  cj^  reficcatorum  fobol.j}-  pra:beto.  Prxcedente  autem  dieaeger  fimplici  euacuatorio  euacue^ 

t.totum.  tur^  ^[m^  Colocynthidisfefquidrachmam,iridisiliyricaedrach.ii:radicis  opdpanacisdrach.  ii, 
^Al.  TTetvd.   abrotonidrach.vnam:nitridrach.j,aliiobol.iii:cxcipeaqua,8^  redige  ad  fabae  magnitudinem. 

Kt7t-ftna(is.  £)antlir catapotia  quatuor,cVpoftfemihoraefpatiumdaturaquaemulfa!heminadimidia.  *Aliud. 

Sinapis  drachmam  vnam,falis  communis  obol.iii :  elaterii  obol.iii,alii  obol.  j  cV  di  midium :  teri^ 
tocumaqua:facpaftillos  viii: datoalternis  diebus  cum  hydromelite.  ^Aliud.  Ammoniaci  thy> 
miamatis drac. j,abrotoni  drach.ii,  fulfuris  viui  drach.j :formato  cum  aqua paftillos,cV cum  aque; 
mulf^  cyathis  tribus  prebeto.  C  ^iliuddd  Orthopnoicos.  Elaterii  oboli  dimidium ,  afellos  ex  fter^ 
quiliniisin,teritofirnul:cV  dimidiumex  aque  cyatho  vno  dato.  <E^4ltud~\>t  Philinns  dd~4nMos 
&  Dyfpnoedm.  Cardamomi  5  iii,iridis  fefquidrachmam,panacis  fefquidrachmam,  cafi^  fefquidra^ 
chmam,ftruthii  fefquidrachmam,ftyracis  5  ii,thymi drac. viii,  feminis rutae  fylueftris  drach.octo, 
abrotonidrach.viii:ariftolochia:  clematitidis ,  fulfuris  viui ,  ammoniaci  thymiamatis ,  fingulo^ 
rum  drachmas  viii  :cum  acri  aceto  ad  cerau  craflltudinem  redige:  praebe  fabae  aegyptiae  magnitu- 

dinc 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.  VIII 


187 


A  dinc  cx  aqua?  cyath.irj.  C  Mi  OrthopnoeM^t^polloniws.  Scylla?  parrcm  vnam :  fulfuris  vitri,  bins 
minis,fingulorum  partem  vna.Dantur  oboli  tres  in  accto  mulib.  C  ^d  Qvthepmmam , i  cficratu. 
Opopana^S5j,myrrhae5j.pipensgranaxl,ruta:fafciculum  quantus  duobus  d:girs  apprehcdi 
potcit:extritiscafapotiaxxformato.Dato  maneitem  q:  vefpcn  vnum,  febncitanabus  in  aqua: 
cyathisduobus,aIrjsexvino.  Cstd  Orthopneam,^fndronia.  Sulfuris  viuiobo.in,ammoniaci  thy 
rmamatis 5 1 : anifi,myrrhae,caftorrj,fingulorum  5 1 : cummi  arthiopici  5  jT : cum  aqua paiiillos cogi 
tofcrupulorum  trium  autquatuor.Dato ad  noctcmcxaqua-cyathis  duobus.  ii^id  o.-ihv:w„ 
cos,  Tuiiientes,  Peripneumonicos,  Tabefcentes,  ^ievre  fprrantes,Hepaticos  ,1t  Euvennts.  Croci  5  vi  n,  mifvos 
3iin.bacarumlauri5i):pipcris^^  tercbinthinarobo. 
v,chalbani  obol.iii/ucci  radicis  dulcis  obol.n.gummi  obol.j,  mellis  lib.dimidiam.  Dato  cochlea^ 
rium  vnum cum  aquae cyathis duobus aut  tribus: ii  rcs  vrgcat.ante cV  poft  cibum.  C u4i  Ortlx» 
pnoicos,'VaIemn.  Opopanacis^ij^carniscolocynthidis^i.  Tantum  datur ad  fummum.  *Z^Aliud 
Onetri.  Caftorij 5 j.ammoniaci thymiamatis^ ij.Detur dimidul ex aqua mulfa.  C ^idDyfpnoe:.m, 
Podantthx.  SinapiS5i,falis5i,nitri  obol.iij:rcdrgito  in  carapotia  viij. Datocxhisduoad  noctem 
£C  intermittcns  chem,'  poitca  ctiam  fex  deinceps  dato :  >  aqua  excipe. 

GALENI    DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 

M  E  N  T  O  R  V  M     L  O  C  A  L  I  V  M     S  I  V  E 
SECVNDVM    LOCOS    LIBER  OCTAVVS 

MGVMINTVH     L  I  B  R  I 

Refert  ea  Medicamenta ,  quar  facere  ad  Ventriculi,  ac 
Hepatis  Artecuones  prodita  funt. 


"\ln  tjwbufclZ 
.  r.  j.. 
additnT,*-  jm 
tcej^-,  pre  cn- 
mt',0,  tnt.aji- 
ihtf  draitim  i 
usum. 

'i^fl.Onettr.f. 


jlnctd.  ?r*- 

etsafterijc»  n» 
t*n:*r ,  etTtt 
Ktu  f£  J  .  5  :  ■. . 
tn  mar.nfcnp- 
tlS  HTf.  K/tn 

gZcSifcv,  t. 
ptfte*  co°-  e— 
anenter  d.:t» , 
tdeji  ptji  dic 
d.tt»  dnt ,  cjr 
iU  c.',..- 
ter. 


De  Pharmacu  Stomachocontruis. 


C^P.  1. 


A.Lj.f.ij.t-4. 
cjiol.joo.c 


Vod  femper  dico;etiam  nunc  proloquar,nimirum  perfuafum  me  habere  q> 
difficillimum  fitad  veritatereuocarccos  quifectaealicuius  feruituti  feaddi- 
xerunt.  Vcru  qui  prudentes  funt,fimul  q;  veritatcm  fyncerc  amant.cos  fpc- 
rocuftoditurosetTeeaqua:  vcluti  iudicandnnftfa  nobisa  natura  data  funt 
ad  achonum  vice  cognitionc,  cxpcrienua  dico ,  SC  rationem.  Qux  quidem 
vtraq;  ex  arquo  quibuldam  confcrunt  ad  artc  ,  quibufda  verd  alterum  altero 
amplius:cVtntancpfempcradpcrfec:ioncaltcrumaJtero  opus  habeat.  Sic 
fane  ad  refiduum  lcrmonis  SC  docrrina.'  huius  abfoluendu  progrediar.Falfe 
etenim  cpiniones  animas  hominu  praeoccupantes.non  folu  furdos.fed  cxcarcos  faciunt,  ita  vt  vi- 
ccrencqucantquaeahjsconfpicue'  appareat.  Quodipfum  vel  maximc  circaaftecnenesoris  ven 
tns  viderc  conringitprarferrim  cu  fuent  inrlammatu.Eius.n.item  q:  iocineris  lnHammauones  ad 
itringcntium  complexu  opus habent :  li  nancp  per laxatonil  medicationis  ductu ,  citra  admiftio- 
nem  facu!:atis  robur  addenaSjCurentur,periculum  incurrunt  de  ipla  vita.  Atq:  hoc  ipfum  cu  om- 
nesempiricimcd!cipcrexperientiamcdoctiiint,5comncsdognunciinipfis  artis  operibus  ob^ 
fcruent.non  pauci  th  huiustemporis  methodici  (neq;enimdcomnibusdico)  innumcros  quidc 
ftomachicos  ipii  in Tanimi  deliquium}- lnducunt.omnes  verd  hepaucos occidunt:nulIum  enim  jsy*c»fm. 
cgovidiferuatumcxiisquiineiufmodimedicuminaderunt.  Quidam  tamcn  cx  iplisquanqua 
D  pauci,o!eo  eos  fouent  rn  quo  abtinthn  coma  cft  tcrucfacta,5c  Ianam  nardino  vnguento  lmbutam 
obligant.  Quidam  verd  etiam  mafnchcn  chiam ,aut aloen admifccnt ,  aut ctiam  pro  nardino  mc- 
linum  adhibent.  In  diuitibus  vcro  mulicrculis foliatum  cx  fpicatum  ab  eifdcm  appellata  vnguen 
ta  admouent :  a:q;  cum  haec  ficiuntdaxatonum  ductum  fe  feruare  putant ,  tantum  fcilicct  habent 
expcrimcntifacultatis  pharmacorum.  Malim  autem  ego  omnes  ficindoctoselTe.qu^m  q?adftrin 
gentiaqua;iint,fciant,vfumtamenipforumvitent.  Quarcunqrigituradftnngcntia  m  fomcn- 
ta  8C  cataplatmata  mifccantur.in  hcpatis  aut  ons  vcntris.quod  lanc  cx  ftomachu  vocant,  arfectiO' 
nibus.ncneftpra:fcntisfcrmoniscxplicare.Qua:cunq5vcr6incniplaftra  6V  ceratiformia  medi- 
car.-.c.nta.quarforinfecus  imponunturxommoda  funt.cV  quafcuncp  vnhtcr  dcuorantur,  hcc  lpfa 
indicabo.ea  quarinfiammaus  profunt  pnmum  tradcndo.  quandoquidcm  ctiam  in  lptis  a?gn  ma- 
ximcpcnclitantur.  Ceratum  igiturquoatTiduc  vtor.exaloe.c\:maftiche:  cV  ccra  pontica:.mara, 
atq; vnguento  n.irdino,conftat.  Componitur autcm  hyemc.ad  viu  drachmas  cera*,  vncia)  mcn- 
furahRomana  va^OBOfi  nardini  coniecra:.rE;hteautcmad  viijCadcm  vngucnti  proportionc. 
OptimumaGt  vr.guc:umctTeoportct.qua!canteaquidcmin  folaLaodicea  Atic  purparabarur: 
nunc  vero  ctiammalijsmulris  Afianis  vrbibu^  f:mihtercompomtur.  Cera  ti  BOO  pont:caama 
ranbi in promptu Ut^uam  'r.on«.:'cr.  c5\\cc:?\ nc^ iDa  praefente , camquar  ryrrhcnica appdbtor: 

Quii^a  Cuitis.  aaaaa    ii\  fivcro 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


fi  vcrd  neqs  haec  adfit,alt'am  ahquam  odorata  &  pinguem :  fi  ncq3  talem  habeas,cam  quam  haberc  E 
potcslotamadde.  Liquefiatauteminduphci  vafe^atcpita  rcfrigcratum  cV  crafum  ccratumcum 
itritfs  rcliqufs  probc  permifce,cum  aloe  videhcet  cV  mafrichc.  Su aut  vtriufqj drach.j ,  cV  quadoq^ 
plus,non  th  vt  fefquidrachmam  tranfgrediaris.  Qudd  li  ampliori  opus  fit  adftnctione ,  nimtrum 
debihtate  tanta  exiftentc,vt  cibum  retinere  non  poflTint,omphacium  pari  podcrc  addatur ,  vt  triu 
fingulorum  drachma  lit  vna,aloes vna,maftiches  vna,  cV  tertia  omphacij.  Cartcriim  in  cerati  pra; 
parationcprimuomphaciumifceatur,deindeeriamaliahis  vniantur.  At  verd  quemadmodum 
omphacium,  ficctiaabfinthtj  fuccum  admifccto,qhq3etiam  ambo,  cV  tertium  iulupcr  hypocifti^ 
in  dis,cV  quartum  oenanthcs:ficautcm  appello  vitium  (ylucftrium  f  gcrmen  vna  cum  floribus,  ex 
Jtqiubtu  cod.  quo  fuccedentibus  diebus  vua  fit :  qui n  cV  rhois  fuccum  non  rard  admifcui.  Scd  cV  ccrati  nardini 
gTMit,  ZvQoj-  copiam  augcre  oportet  iuxta  proportioncm  numeri  rcliquorum  pharmacorum,ita  vt  fi  quatuor 
tiyi.fiorem uel  drachmae  aliarum  rerum  accumulcntur,triens  fit nardini  cerati,fextans  quidem  cerae ,  fextans  itc 
nardini  vngucnti,hoc  cft  vtriufq^ drach.xvj.    Porrd  fi  inueterata  fucrit  inHamatio  cV iam  obdu- 
rata,magis  varia  pharmaca  adhibcrc  oportet,cV  quae  cx  aromaticis  quippiam  habeant,  ac  rnolhen 
tibus,cV  difcuflbrijs:  qualc  cft  quod  fit  ex  mcliloto.  Eft  autem  compofitio  ipfius  muItiformis,pro 
pterca q>  omnibus  iuxta praxordia inHammatis conucni t,non  magnis  adco  dtffcrentrjs  euarians,  F 
ita  vt  aliqua  ipfis  praeparatio  inHammato  hcpati  lit  comodior,alia  ftomacho,  aut  aluo ,  aut  fplcni, 
aut quibufdam iftius loci  mufculis,quar oes communi  defcriptione comprehenfe  funt in  malag- 
matum  compofitionibus.  Vcriim  in  praefcnti  loco  ea  quae  prioribus  medicis  ad  ocs  ftomachi  affe 
diones  fcripta  funt,cV  non  folum  forinfccus  impolita,led  ctiam  in  potu  accepta  auxiliantur,om- 
nia  confcribentur :  quaedam  verd  ex  ipfis  communia  funt  ctiam  affeclionibus  ventris. 
De  Stomachi  ^jlcflibm  fine  inflctwmatione . 
Saepenumero  iam  didum  cft,q>  mcdici  in  more  habcnt  os  vcntris ,  veluti  cardian ,  hoc  cft  cor , 
ficctiam  ftomachuappcllare:vcruquondamfrequenriorcardiaeappclIatioerat:nunc  autcm  ab 
ca  adhuc  reftant5cardiofle  m  id  cft  cordc dolere ,  cV cardialgia  id  cft cordis dolor : gbus  vocibus  no 
cordis,fcd  oris  ventris,dolorcs  figniftcantur.  Parttculam  autcm  ipfam  ftomachum  vocant  aequi^ 
*Legiturin an  uoce  cum  illa  particula,quae cibum  cx  ore  in  ipfam  defert.  Scripferut  igitur  priores  medici  phar 
ucjmsa^riv i.  maca  ad afteclioncs in  ipfo,ciim alias,tum  fubuerliones ab ipfisappellatas: vidctur autem fic vo^ 
ipJum,t.os uen  care  tum  appctitus  pcrditioncm ,  tum naufeofas  difpolitiones ,  in  quibus  ahqh  quidem  vomitus 
tris,  contingunt.  FiiitautecV  morfusquidaminipfo,  qucmadmodum  etiam  magnaefamiseVanxio 

faeaffectioncs.Inquibusomnibuscomunisquidamadftringentium  pharmacorum  vfusinuen-  G 
tuseft:admiftaautemfunt  plcnfq^ipforum  calfacicntia  cV  reficcantia.   FiuntcValiae  affecuones 
rariores,humcctantibus,aut  rcfrigcrantibus,aut  vtrifquc  fimuI,opushabentes.  Carterum  qui  ab 
expericntia  citra rationale  mcthodum  auxilia  inucniunt,meritd  ca quae  faepe  iuuerunt in  memo» 
riam  reuocant,cV  in  vfum  conuertunt:corum  cnim  quae  faepc  codem  modo  faccre  vifa  funt ,  ob- 
fcruattoncm  cV  memoriam,  fuam  ipforum  cxpcricntiam  clfe aiunt.  Quemadmodu autcm  in  orc 
ventrisjlic etiam  circa ipfum  totum,lingula  qj  lnteftina ,  &C  vt  coprehenfim  dicam ,  circa omncm 
corporis  particulam , eaedem  intempcraturae  obortae actioncs  fimilariu  parti um  offcndunt : quas 
fi  quis non  efle morbos ipfarum  crcdet,nihil  circa  cognitioncm  cfficict ,  qua  ignorata  neqj cura^ 
tionem  inueniet.  Habet  autem  non  modicam  coniecluram  cognitiones  ipfae  aftcctuum  in  pro 
fundocorporisconfiftcrium:cVobid  vtiliffimamcdicaeartisparseft,  quecognitionc  doceteiuf- 
modi  affe<ftionum :  Quas  neqj  q>  primae  2c"  maximae  funt ,  plerique  ex  vulgo  medici  fciunt ;  quarc 
meritd  neq3 cognitione ipfarum,neq?  curationc  mueftigarunt.Coguntur igitur,ctiam  fi  dogma 
t  ced.  manu-  l^cl  ^nt  5 1 m  rationalibus  methodis  ad  folam  experientiam  pcrucnire:  vt  iufte  miremur  cp  ctim 
Jcnptt  grxci  abfcpfebre cV inflamatione abfceftu CJ3  cV  vlceratione quifpiam  dcbilitcr  concoquat ,  aut  penitus 
haient  rai-  non concoquat,promiflTioncfacla fe inuenturos  curationcm,quaerantan contntione  ciborucon  H 
*oytx.ciif a.tptv  co&io fiat : cV  deinde vbi  hoc  vt maximu inucnerint,cdulia  quae  facilc contcrantur  exhibent,  neqj 
t£«- ixi^ouf  qUO£j  promptiflimum  eft intelligentes: quod  etiam  quifpiam  rei  medicae rudis ,  alias  autem  pru^ 
^thodos" rlter  dens  virmeinterrogauit:  Quomodoprodeftfcire  per  contritionem  ciborum fieri concoclione 
^ulJ^***^  adhoCjVtquisaffeclionemventrisfanetjinquadebilitaturad  concoctionem  ciborumrctimno 
foUm  q*  c     Per  exhibirionem  alimentorum  quae  facile  conterantur  curatio  fiat,fed  laefio  tantu  euitetur ,  velut 
etiam  per  paucum  alimentum  ac  inedia,  Quemadmodum  enim  qui  inedia  perfcrt ,  in  concocftio^ 
nisquidemdebilitatemnonincurrit,nontamenabaffecl:ione  hoc  modo  curatur:ficnecpquiin 
cibo  accipit  ea,  quae  in  totum  nulla  contritione  opus  habent :  quale  eft  Iac,ptifan£  fuccus ,  8^  forbi 
tionesexalica.H^cquidem  igiturin  libris  de  curandi  methodo  fufHcienter  tradita  funt ,  cV  non 
obfcurum  eft  pr^fentem  doclrinam  vtilem  efle  fjs  qut  fe  in  illis  preexercuerunt.  Quemadmo^ 
dumauteminahjsqueprius  tradidi ,  reuocatis  in  memoriam  fingulis  illic  mihi  prcmonftratis 
capitibus,ad  pharmacorum  compofitionem  progreflus  fum ,  fic  etiam  nunc  faciam.  Cum  ocfo 
fintin  fingulis  partibus  corporis  intcperature,  atqjhaeomncs  aut  circa  folas  nudas  qualitates ,  aut 
eumalicuiushumoriscomplexufiantjlntemperiemquidem  ficcam  humeclare  oportet,humi- 
damautemficcare:ficcVcalidamrefrigerare,frigidam  calfacere:  fimiliter  verd  etiam  compofi- 

tas 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VIII.  iSS 

A  tas  intcinpcraturas  aut  calfaccre  cV  ficcare,aut  humcciarc  cV  calfaccrc,  aut  rcfrigcrarc  &  humecta- 
rc.autficcarecVrcfrigerareoportct.Quando  vcrd  vclutdixi,plurmixintcmperaturA*hominibus 
exrcdundantiahumorumm.igis,cj  cxinopiahunr,pharmacarciiccantiaplerofq3  magis  luuant. 
At  vero  cum  rciiccantia  partimquidcmadftringantcogcndoacadftringcndofubftantiamco- 
rum quaeconnngunt:  partim  verd  difcutiant,  cV  in  hoc fubitantiam  ipforum  dilloluant:  ob hoc 
ipfum  (anc  plurcs  funt  qui  adftrmgcntibus  lndigcnt :  vcrum  ii  humida  lntcmpcries  cum  frigidi- 
tatefiatjxduntur  qui  pcr fola  adftnngcntia  curantur,qua:  fhgpd&t  facultatis  cxiftiit.  Quaproptcr 
mcnto  plunma  pharmaca  per  cxpencntiam  lnucnta  cx  mifta  matcria  componuntur ,  adi  tringcn 
tevidclicct  cxcalfaciente.  Vcrumipforumdiflcrcntiamcognofccs,li  iimplicium  pharmacorum 
facultatcm  memoria  tenuens.  Didum  cnim  um  nnhi frpeeft,  ncmincm  polferationabihtcr, 
cV  fecundum  mcthodum  vti  his,qyae  m  hoc  opcrc  confcripta  funt,ii  non  mcmoria  tencat,  qua:  in 
duobus  opcribus  ante  hoc  opus  aeditis  prodita  funt.de  hmpliaum  pharmacorum  facultatc,  cV  cu 
randimethodo.dico.Qihdam  cnim  abfqsdifcriminepharmacaadciufmodi  arlcaioncsfiomachi 
cV  vcntris  confcripfcrunt :  quidam  vero  aliqua  dilcrimina  attigcrunt  a  fymptomatis  id  cft  accide- 
tfl3US,quaeomntbusapparent.QuoigiturcV  voscognofcereiciatisfacultatcs  vniufcuiufqj  phar- 

B  maci  per  cxpericntiam  longam  approbati,etiam  ii  non  lnuencritis  diricrcntias  affectionu ,  in  qui 
bus  conucniunt,adfcriptas,primum  quidem  ea  quae  Andromachus  prodidit3adfcribam :  dcinde, 
quaj  Afclepiadcs:cV  poft  haec,fi  ita  videbitur,etiam  alia  quadam.. 

Confeciiones  Stomachict  ^indromachi.  C  ~A  P.  z  . 

ANdromachus  poftqua  praefcripfit,Stomachica!;poithancpra!fcriptioncm,  ficaufpicatur. 
C  Stomach.cos  Hiera,<jua  ytor.  Et  dcinceps  totam  eius  compolitioncm  adfcribitin  hdc 
modum.  Horis  iunci  odorati.xylobalfami,maftiches,croci,nardi  indica%afari,cinnamomi,fingu- 
lorum  5  vj : aloes lotae 5 c: fimul  trita repone.Praebc  iciunis cochlearia duo,alrj  vnum  prcbent cum 
aqua? frigidar cyathis  quatuor,aut  calida*.  Haec quidem  Andromachus  fcripiit,  nccp quos  ftoma- 
chicos  nominet  oftendens  ac  declarans :  neq^  an  omnibus  ipiis  hoc  pharmacum  cduemat,  an  plu 
nbiis.Itaq:  id  mihi  nccciiarium  cft  dicere :cu  ex  ijs3  qui  ftomachici  dicutur ,  aliqui  qtiidem  ftatim 
magnopcreexprardictarhiera:  vfu  iuuentur,aliquivcro  lcdantur.  Pleriqj  equidemvulgo  ho- 
mincs  cos  qui  appctentiam  perdiderunt  ita  vocant :  cV  quibus  poit  acceptum  cibu  ventris  os  gra- 
uatur,atq;oppnmitur,cVquandamaegretolerabilcmanxietatemhabef.  Appellant  eodem  mo- 
do  et lllos  quibus  naufea contingit , cV  maxi me  ii  ad  vomitum  impcllat : cV adhuc  magis  G  iimul 
C  cibi corrumpantur,  qnq^ acidi ,  qfiqj  nidoroii  lacti,  qhq$  ctiam  aliam  vitiatam  qualitatcm  adepti» 
Et  prae  his  omnibus  adhuc  magis  lllos  ftomachicos  nominant,quibus  ructus  ciufmodi  cum  mo 
lciha  quadam  cV anxietatc  ac  fubuerfione  contingunt  faepe , cum  non  dum  cibum  acccpcrunt. 
Quin  ct  fi  pcr  plurimum  tempus cib:  m  ore  ventns morentur  grauantes  cV  vix defccndcrcs,  hos 
itidem  itomachicos appcllant.  Ahos  itcm  appctitum caninum appcllatum  habcntcs,  vt cV  pluri 
maedant,cV  maximc grauati  paulo  poft  reuomant,iimilitcr  vocat.  AIios  rurfus  qui  fortitcr  cxol 
uuntur,vbidiutiusincdiampertulerint:cV,ii  non  citius  cibumaccipiant,inorc  ventnsmorfus 
percipiunt . eodem modo  ftomachicos  vocant.  Horum lpforum  vero aliqui facilc  naufcofi  hut , 
-{niii}-  citius  potum  ac  cibum  acceptent.  Itaq3  qui  fccundu  rationalem  methodum  auxilia  inue- 
ltigat,adartcctionisinquiiitionem  procedit:quainucntaabundaturum  fefpcratproprrjsipliau- 
xilrjs.Qui  vcro  per  folam cxpcnentiam  auxilia  accumulat,ipfc  fua  rortuitam  occafione  cxpectat, 
cV a  pnoribus  tradita  relegit.Cu  vcro  plurima  ab  lpiis lndifcriminatim  prodita  fint,  cV m  plcrifqs 
etiam  mtcr  fe  dirlerant  ac  dilTcntiat,merito  etiam  ipfc  aliis  aliud  ientit ,  maxime  vbi  ab  ipfis  auxi- 
lr)saliqn quidem iuuari ftomachicos vidctaliqh vero laedi:  Quemadmodumin propoiitahicra 
contingere folct : quam  cquidem  oes  qui nunc  Romae  medicantur ,  picra  hoc eft  amaram ,  nomi- 
D  nant,  quandoquidem  hicr^e appcllationem  pharmaco  ex  colocynthidc id  cft  ex  cucurbi ta  fyluc- 
ftri.cenfuerint  adfcnbenda.  Verum  qui  antc  nos  Romx  mcdicina  excrcuerunt,ambo  ca  pharma 
ca  hieras  appellarut,cVdiftinctionisgratiaaltcri  ex  coIocynthide,altericxaloe,appofitioncm  ad- 
duicriinc.licicribentes:Hieraexcolocynthidc:  Hiera  cxaloe.  Hicraitaqjexalocduplicitcr  prc 
paratur,  Ab  aliquibus,vclut  Andromachus  dcfcribit,accentum  aloes  drachmas  iinguiorum  aho 
rum  drachmis fex  admhtis :  Ab  aliquibus  vero  no  fex,fcd  octo.  Quidam  vcrd in  octoginta  aloes 
drachmas,fcx aliorum addunt.  Plunmi  autem  ad  pharmaca ,  quae aloe mifccntur ,  cV  fex numero 
funt,ctiam  florem iunci  odorati  apponunt.  At vcro  ipfam aloen  Andromachus  quidcm  Iotam, 
aliqui  vcrc  cx ah^s  ctiam  fic,ahqui  vcro  illota  adnciunt.  Vcrum  noile  opcrepretium  ei t  ad  vctris 
fubduclione  lllotam  aloen  aptiorc  clfe:  multu  vero  de  medicamentaria  vi  dcponerc  lotam,quam 
etiam  kbricitantibus dare aliquis  audcat,  fi  non  vchemens ,  fed  valde  debilis ,  iit fcbris.  Quidam 
V  verdctiacxillotaalocpharmacu  multisficfcbncitantibusexhibucrunt.  dandeqjcum  nihil  ma- 

K.l.j.f.  1  j.  1 1.    nifeftclcfiflcnt,in ahjs rurfus magnam expcrti  funt cladc.  InfcftifTima cft enim  aloc,etiam  Iota,rjs 
.14.fo.189d     qlu-  cm-a  vinatos  humorcs  ex  intcperie  calida  cV  iicca  afrligunf.  Proximam  ab  his  cladc  pcrcipiut, 
qui ficcam  lntcmpcnc  habent cu frigiditate  lmplicata:  Et  rn  vniucrfum  qui cx  fola  qualitate  par^ 
ticula aliquam arlecla ac lefam habent.  Etcnim ln humoribusintcperatura',pharmacis ipfas cua- 

Quinta  ClaiTis.  aaaaa    iirj  cuantibus 


L  [ 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


cuantibus  egcnt :  quae  verd  abfq^  his  confiftunt ,  penitus  in  tabem  deueniunt  cx  pharmaci  huius  E 
cx  aloe conftantis  vfu.  Itaq^ vbi  h umiditas vitiata  tunicas  vcntris  pcrrigat,  Picra  ex  aloe vtilis  eft, 
expurgans  humiditatcm :  Omnino  autem  fic aftechs  acccffio  nauiee  plus  aut minus adcft.  Eua- 
cuatio  igitur affligcntis  humons  per  folam  aloen  contingit,qua:  purgatoriam  vim  no  fortem  ha 
bet,fed  vt  ea  quae circa  aluum  funt,quae etiam  contingit,purgare  polfit.  Et  li  aliquando  amplio- 
ri  pondcre  exhibeatur,vfq3  ad  locos  circa  hepar  conicendit: non  tamcn  totius  corporis  purgato- 
ria aloc  cxiftit.  Caeterum  ex  rjs  quaeci admifcentur,maftichc vt ftomacho commoda cV  odora,cV 
quse  mcdicamentariam  aloes  vim  frangere  queat ,  admifcetur.  Cinnamomum  vcrd  cadem  gra- 
tia :  cV  propterea  q?  tcnuiffimarum  partium  cft,vt  aperirc  ventris  mcatus  polfi  t,cxtcrgerc  CJ3  acat- 
tcnuarc(iquidviicofumautcraffuminhumoribusferatur:craflroscnim  humores  ob  purgato- 
tix  facultatisimbccillitatcmaloctrahercnon  potcft.  Quapropter  biliofarum  ventris  aftcclionu 
optimuni  pharmacumeft,adco  vt  in  vnodicfafpcmuItosftomachoitaaHccloscrcditafitpcrfa' 
naffe.IuuatautcVhoscValios  omncsafteduscx  vitiatis  humoribus  ortos  cinnamomumadmi- 
ftu,vtpote  quod  altcrantcm  habct  facultate  vitiofaru  qualitatu  tn  id ,  quod  fecundum  natura  ha- 
bct.Quarcfcireoportctaffe&ioncsin  humonbus  vitiatiscirca  ventrem  cVftomachum ,  maxime 
per  mcdicamcnta  cx  aloc  iuuari : in  maximu  vcrd  detrimcntum  pcruenirc  ex adftringcntium  cdu  F 
liorum,potuum,ac  pharmacorum  vfu:  Quemadmodum  vicc  vcrfa,in  quibus  humiditas  multa , 
cV  vclut  mador  quilpiam  cft  circaaffccta  partcm,citra  vitiatos  humores,  qui  ipfc  fola  quatitate  cV 
copia  afHigat,cV  velu  t  irriguum  ventris  os  reddat,vtiliflTimus  adftringcntium  cduliorum,  potuu , 
ac  pharmacor um  vfus  cxiftit3Ianguida  nimirum  cV exoluta  tunc rcdditaaffecta  parricula  ad  mo- 
dum  laxatorum  articulorum :  in  quibus  ipfis  ctiam  adftringentium  vfus  corrigit  aftcclionc.  Cae- 
terum  picra  confecftio  (dc  hac  enim  nobis  fermo  cft)  velut  cinnamomum,lic  et  alia  partim  vt  fto- 
macho  commcda,partim  vt  tcnuium  partium  cVcxtergcntia,affumit: quae  roborc  quidem  mul- 
tum  a  cinnamomo  dcficiunt,idcm  vcrd  facul  tatis  genus  habent,  Secunda  "a  praefcripta  copofi  a.i.  5.  fu.i 
tione  Andromacus iic ad  vcrbu  tradidit.  C  ^liud ut  Lampon  Velufiota.  Cinnamomi,calami  aro-  fol-5  i 1  g 
matici,cafiae  nigrae,xylobalfami,floris  iunci  odorati,palmae  elatcs,fingulorum  quadratcm,alrj  vn- 
ciamvnam:omniaincraflaspartcstufainollamnouamconfjcc:cV  aquae  pluuiae  fextarrjs tribus 
lnfufis  doncc  dimidium  iupcrfit  coque,cV  cxcola : &  acccpta  aloes  indicae libra  vna,aquam  pluuia 
fufficientcm  fuperfundito : cV  fub  canicule cftus  donec  reliccetur  tcrito: atqj  vbi  primum  per  hac 
aquam alocn  lpiam  cdulcai is,poftea eam  quae  ab  aromatis  cxcolata cft,aquam  affundito,  cV  in  So 
lc  doncc  rcliccctur  tcrito :  indc  qj  trita  harc  quae  fcquuntur  admifceto :  Croci,  myrrha*,  maftiches ,  G 
lingulorum  quadrantem,alij  vnciam  j : contcrito  limul  omnia,  SC  relicca  reponito :  Atq3  in  potio 
nibusadconuulfa,rupta,plagasintcrnarum  partium,incipicntcslaterumdolores  vtitonltcmad 
inHatos,dolcntesftomachum,tardeconcoqucntcs,reicclantesfanguincm,cVifchiadicos.  Datur 
ad  fummum  obolus  vnus,aut  duo,cx aquc cyatho  vno : reliquis  pro  viribus  praebcto.  In  vulncri 
bus  cV  inflammationibus  dilutum  accto  mulfo  vtilitcr  imponitur :  In  oculorum  inHammationi- 
busfucco  mcnta*,autcalamintha%autfolani,autalicuiusconlimilis:In  podicisinflammationibus 
cum  rofacco  aut  vino  amina*o.  Vtcre  et  in  vnguium  abfceffibus^paronychias  Graeci  vocant,  fic- 
cOjfupcinclinamcnto  cum  rofacco  impofito:  Etadfanguiniscruptioncsiicco  cum  aceto.  Et 
ad  crultas  111  orc,cx  pafto  gargariftandum  dato.  Hoc  pharmacum  quod  Pelufiotae  Laponis  cfte 
ait,ad  multas affcclioncs comodum  eft,poIychrcfta  ob  id  talia  Graeci  appellant:dc  quibus  et ante 
aliquid  dictum  eft,q>  videlicet  deficiant  ab  fjs  quae  vnum  quoddam  optime  faciunt ,  ob  multitudi- 
ncm  corum  quc  promi ttunt.  Apparatur  autem  cum  vnu  haberc  viginti  affecftionibus  congruu 
malumus,q;  tot  numcro  alia :  cum  tn  ad  fingulas  affecliones  vnum  aliquod  dcftinatu  co,  quod  ad 
plurcs  paratum  eft,mclius  exiftat.  Facultas  autcm  ipfius  pcr  quam  in  praediclis  efficax  cft,  tenuiu 
partium  exiftit  cV  calfadoria,fecans,extergens,cV  aperiens ,  cV  ob  id  difcuftoria  redundantium  in  H 
quibufdampartibusfcroforumfuccorumachumorum.Etproptereaetiam  praedictis  in  fermo- 
neaffcclibus  conuenit,  difcutiens ,  vtdixi ,  vitiofos  bC  ferofos  fuccos  ac  humores  aftcclarum  par- 
tium.QuarectiampraedicftasaluiaffedioneSjinquibuspicra  confecfiio  moderatam  purgatione 
opcratur,curauerit  per  modicam  reficcationem,  non  pcr  coaceruatam  euacuationem.  Prgftatior 
igitur  eft  ad  huiufmodi  affeclus  picra  copofitio  prima  defcripta»  Tertium  pcft  praedida  phar- 
macum  Andromachus  fic  defcri pfit*  C  Stomachicos  &  Coeliacos  Pajhlim  amarws,  Mollit  aluum , 
faatad  Somnum.  Eft  autemex  libm  ^phrod^.  Facit  &  ad  Veficam,&  Colt  ajfeclus.  Seminisapfj  drach» 
lex,anili  drach.fex,piperis  albi  fefquidrachmam ,  caftorfj  drach.duas ,  myrrhg  fefquidrachmam , 
nardi  celtic^  floris  fefquidrachmam ,  opfj  fefquidrachmam ,  cinnamomi  fefquidrachmam,co- 
mae  abfinthfj  drachmas  tres,aloes  obolos  tres,maftiches  drachmam  vnam : cum  aqua  paftillos  for 
mato  triobolares  aut  drachmales,  2x1  dato cum  aquae cyathis  tribus .  Neque in  hoc  pharmaco  ad- 
(cripfit  Andromachus,quos'nam  ftomachicosdicat  ex  fjs,qui  quidpiam  patiuntur:verum  ex 
eo  qudd  compofitioni  additum  eft  opium ,  manifeftum  fit  compolitorem  huius  pharmaci  in- 
tentionemfuameddirexifte,  vtreficcatorium  fimul  cV  doloris  fedatorium  pharmacum  effice- 
ret,fomnum  cp  aliquem  induceret,non  tamen  contentiofe  contra  vnam  aliquam  ex  praedicli  s  af- 

feclionibus 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VIII  1S9 

A  feoionibus  inftan do ,  qud  vidclicet  breui  ipfam  exciderct.  Quartum  deinde  pharmacum  An- 
dromachus  fcnpfu.ncq:  ad  vnam  aliq;  arlecuoncm  contcntiofc  compofitum,  nccpad  multas  mo- 
derate.  Habetdcfcriptio  hocmodo.  C Stom.tchicos  Hio\t*Amipatri.  Alocsbona:diach.iiij, 
maftichcsdrach.duas,afaridrach.quatuor:rofarum  ficcarum,iunciodorati,mci.phu,cafiae,fingu^ 
lorum  fcmiunciam.  Vtcre  ando  tnto  qucmadmodum  m  hicra  cx  aloc.  Quintum  poft  hcc  pliar 
.macum,quod cx plantaginis fucco  praeparatur,cV  lpfum  Apollonrj elTe au,  talceft.  C  Succi  pla 
taginis aridi drach.rrcs , maftichcs drach.duas ,  myrrhae drach.j, mcnraedrach.j,  zingibens drach. 
vnam.  Vidctur  mihi  ApoIIonius  hanc compolitioncm  cxperimcnto cognouilTe  ln ftomacho ca 
lidiorcm  ariectionem  habentc ,  atqueitaipfam  lndtfcriminatim  cxtulitTc,  non  potentcm  fngidis 
affedionibus  conucnirc:  rcfngcratorius  enim  eft  plantaginis  luccus.  Porro  q  uae  fcquitur  vidc^ 
tur  mihi  compotira  ctic  ub  codcm  au  torean  prions  vfu  fuccciTum  non  fcntiente,  cV  rccognofcen^ 
te  pharmacum rcfrigcratori  um  fe  eftcciffe,cV  ob  id  caftorrj  modicum,cV  aloes  quippiam  apponc^ 
tc qux cuacuarc potcft : cV  mattichcn ,  vt  ftomacho  commodam : ac crocum  cV  myrrham ,  yt  quae 
concoquere  qucant.Quaproprer  neq;  hocneq;  praecedens  pharmacum  adhibuerim  in  ftomachu 
caafrechone,cumnullam  probecurarepofTint,pra;tcrq;  multumcalidam.  Scripfitdeca  hocmo^ 

B  do.  C  Succi  planiaginis  ticci drach,x,aloes Indicae drach. j ,maftichcs drach.i,  croci  obolos duos, 
cprj  obolos  tres,caftorn  obolos  tres,  myrrhae  drach.j :  formato  ad  magnitudinem  ciccris.  Simi' 
litcr  autem  ncqucconfequenter  fcriptum  citradifcnmen  rccte  quisadhibueritin  alia  afTectione, 
quam  qua:  moderata  liccatione  cV  adif  ncuone  opus  habear,in  humoribus  quidcm  modicis,  qua^ 
litatc  vero  non  vmatis :  componi  tur  enim  ex  fuccino  cV  maftiche ,  fic  lpfo  Andromacho  proden>- 
te.    C  Succini ,  maitiches  chiae.  Succini  plus  coniice.Dato  cochleanum  vnum  cx  aqua  tritum. 

Caeterum  quod  fcquitur  pharmacum,  hacdcfcnptionc,  Stomachica  Galli ,  afTectioni  quae  cal- 
ficn  cV  lecari  poTtulat,vtilis  exifnt.  ex  famiculo,  aceto ,  cx  mclle  conftans.quod  ipfum  Androma- 
chushis  verbis  rradidit.  C  Stonuclnca  Galli.  Corticisradicisfccniculilibredimidium.acetiacris 
fextanum  vnum  eius  q:  dimidium,alocs  quadratem,  mcllis  atuci  libram  j.Radices  Ioras  ad  triduu 
accto  macerato,dcindc  coquiro :  arquc  vbi  cocbe  fuennr;exprefTas  proiicito,cV  affufo  ad  aceru  mef 
ie fimul  coquiro : dcinde  aloen  infpcrguo :  &  ccchleana  rna  cum  aqua  daro.  Alceri us  fophifra  ad 
hanc  defcriprionem  addidit  ruta?,cV  aprj,femina  gerentium,vtriufq:  manipulum,iubcns  cum  radi 
cibus  maccrari  ac  coqui :  cV  acetir  fextanum  d imidium,  J*cV  mellis  libras  duas  conrjcit : atq ue  hanc  tQai<ia leguc, 
laudar.    Poftprefcnptapharmaca  A.ndromachusficair.    C  Stomachica^t NicoJkatM.  Succini,  "3aai,0*fi*- 

C  maftiches  chiae  purae,iridis  ilIyricae,iingulorum  rrientcm ;  floris  rofarum  fcxtantcm.Daro  aridi  rri 
ti cochleana duo ,  cuaqua lactofa: ftatim  enim  dolorem  lcuat.Reponatur  in  corneo  vafc.  Et  hoc 
pharmacum  palim  eftadftringentius  quodammodoe(Te:optat  queafTectioncmhumidioremin 
humoribus  non  multis,neque  valde  mordacibus  :in  quibus  fane  experimcntum  pharmaci  fccilTc 
eius  authorcaa  opinor :  aur  certe  affiduo  cius  vfu  argrum  a  dolorc  leuatTe,atque  inde  vniuerfalem 
pronunciationcm  lpti  appofuifle ,  quod  videhcer  iratim  aegrum  dolore  leuet ,  cum  non  poflit  ld 
in  multis preffare.  Poftremum  deinceps  pharmacum  ab  Andromacho fcriprum  hoc modo  eft 
(C^dStomachicos.  Corticis  radicis  fccnicuh  drachmas  duas,vini  cyathos  rrcs.coquiro  ad  terrias, 
vt  vnus  cyarhus  fuperfir : ac  rorum  prarbeto.  Et  hoc  cx  calfacicnubus  cTt ,  opus  qj  habet afTectione 
quae  calheri  exoprar. 

Stsmachxa  Pharmacaab^ifckpudc  tn  Pnmo  Fnternortim  confnptd.  C \AP.  3, 

AScIepiades  porro  dc  Sromachicis  fcnpturus,de  ipfis  fic  orditur :  Ad  ftomachi  fubuerfiones. 
Quas  verd  lubueriiones dicat,non  manifcfre mdicauir.  Porefr  enim  cv appeutus  perditionc 
ua  appellare.PoteTr  cr  naufeofas  afTcctiones  ab  acccpto  cibo  hentes :  aliquando  enim  hoc  vnum  fo 
lum  fymptoma  accedit acccpro  cibo,vr li  paulo fortiori  moru moueanrur,  fraum  vomanr: appel- 
D lant igitur  aliqui et tales  ftomachicos,cV ftomachu  1  pfis  fupinu reddi  aiunr.  Sequirur  aur  hoc fym 
proma  qnqj  ad  foia  oris  venrris  debilirarem,q;  cibos  ampleccixis  q:  obuolui  non  porefr,  velur  rora 
LL};£i).t.i.  ventrisamplitudojtolet.  Qiicp  verocV  cum  vitiatae  alicuiusmodicae  rn  humidiraris  complexu: 
erenim  multa,quemadmodum  ct  valde  vitiata  etiam  citra  cibum ,  naufeam  efficit.  Caeterum  quae 
a  multis  vulgd  fupinitas  ftomachi  appcllaf ,  connngir  quidcm  iuxra  inrempencm  cpcunq:  radem 
citra  viriaros humores.  Fir eriam  per humiditatc  multam  quidcm,  non  th  malignae  qualitatis: irri 
guus enim Ttomachus  pcr  largam  humectationcm  fimilitcr,vt Iigamcnta  neruorum,laxatur.  Fa^ 
cillime  itaque  curabilis  haec  eit  affcclio  ex  omnibus  fere  alns.pharmacis  mdigens,  qua:  ficcare  hu- 
miditarem ,  cV  coagmenrare  cV  confrringcrc  Iaxarum  corpus ,  valcnr.  Vbi  igirur  per  profundum 
fuenr  exrenra  humidiras,cratTa  q?  fir  cV  vifcofa,  opus  eft  mifrura  pharmari  attcnuatorr).  cV  fi  lta  di- 
ccrc libcar,pcrrofiui,quale cft  accrum,cV  accrum  mulfjm.  Si  verd  ncque  talis  fit  humiditas,nequc 
in  altum  cxtenfa,adftnngentia  fola  fufTeccnnt ad  curationc.  Propofitum  igitur  in  fcrmonc  phar- 
macum  no  moderatarum fupinitatum,  fed  fortiorum,eft curatiuum : clTet  autem  cV  moderatarum 
fanatiuum ,  fi  adltringentia  fola  quis  mifceret ,  aur  euam  cx  calfacienubus  quippiam ,  fi  ffigidam 
efle  afrectionem  fenurct.  Suffiriens  aurem  lignum  cfr  frigidae  afTectionis,  fi  cger  fe  non  titirc  per- 
cipiatrvbiemm  nequeliticulofus  fuerit,  nequeardorem  fenfcritin  ore  ventris,  palam eft arTe^ 

ctionem 


DE   COMPOS.  PHARMAC 


clioncm  non  calidam  efle.  Idonca  itaqp  funt  ad  huiufmodi  ventris  affc&us  quatuor  pharmaca  ab  E 
Afclepiade  confcripra,  qua:  ctiam  cgo  nunc  fcribam,  ipfius  Afclcpiada:  &C  verbis  cV  ordine  ferua- 
tis.    C ~Ad  Stomachi  Subutrfwm-s.  Nuclcorum  mali  punici  acidi  tuforum  fucci  fextarios  trcs,  fuc- 
ci  menra:  fcxtarium  vnum ,  mellis attici  fextarium  vnum ,  in  vas fictile  conijcito ,  ac coquito  affi- 
due  agitando:cV  vbidefata  fuerint,ab  igneablata  reponito.Temporc  vfusdato  myftrum  vnum 
autduos antecibum.    C ~4liud,facit ad  Dyfentmcos ,&  V omcntcs cibum.  Radicis malicotoneaeli- 
bram  vnam ,  vini  myrtei  fextarios  tres ,  coquito  ad  tertias: deindc  exprimito  Iiquorem ,  cV mellis 
attici  fefquilibram  addito:rurfus'quecoquito  affiducmouendo.Datoex  repolito  velutdicftum 
efi.    C  Conftclioex  Fruchbwsjaat ad  Stomacht  fubuerfwnem,Coeliacos,&  Dyjentericos.  Mala  COtonea 
Siterxu.    numcro  deccm,  forbanumero  quinquaginta,  mcfpila  quinquaginta,  rhois  rubri  fcxtarium  vnu , 
aqu.c  congiosfeprem.Frucftus  tufoscV  inaquam  coniectos  dihgenter  coquiro:£C  vbi  diflolutt 
fuerinrjiquorem  exprimito:  ac  rurfus  coquito  eiedio  eo ,  quod  ex  fruclibus  inftar  palcarum  exuc 
cum  rchquum  eft :  cum  verd  tertia  pars  Iiquoris  fuperfuerit,  mellis  attici  Iibras  quatuor  addito,  cV 
ad  prunas  affiduc  agitando  coquito ,  ac  fpilTata  reponito.  Vfus  oftenfus  eft.  ^iliud  Pharmacum. 
borborum  maturorum  fextarium  vnum ,  baccarum  myrti  nigrarum  fextarium  vnum ,  rhois  fy- 
riaci  (cxtarium  vnum ,  prunorum  fylueftrium  fextarium  vnum  ,mefpiIorum  fextarium  vnum ,  F 
phoenicobalanorum  thebaicorum  libras  duas ,  mala  cotonea  decem ,  mala  punica  integra  vna  cu 
nuclci:;  dcccm ,  mufti  aminari  fcxtarios  xlvirj.Prapara  pro  confuetudine ,  cV  exprclTum  liquorcm 
rurfus  diligcntcr  coquc  doncc  fpilTctur.  Vtcre  vt  diclum  eft.    Porrd  poft  pratfcriptas  confectio- 
ncs quintam  fcriplit  A fclcpiadcs  hoc  modo.    C  Catapotia  ad  Stomacln  fubucrfwncs ,  Origmut ,  bona 
&~)>aldtprobata.  Florum  rofarum  drach.viij,baccarum  myrti  nigraeexacinatarum  acetabulum,fe- 
minishyofcyamiacetabulidimidium.Tcrito  limuldiligcntcr,  (ufficicnte  protropo  paulatim  in- 
ftillato:  deinde  his  palmularum  palfarum,  patetos  Grarci  vocant ,  dcccm  numcro  carncm  addito : 
bi  cx  contritis  catapotia  ciccris  magnitudine  formato :  bC  tres  aut  quatuor  cum  aqua?  mulfe  vctc- 
ris dilut-ccyath.rj cxhibcto.  Et hoc pharmacum in  rjfdemafte&ionibuscommodum cft,  inqui- 
bus  quatuor  pia?fcripta. Voluit  autem  author huius  pharmaci  pcr feminis hyofcyami  mifturam , 
doloris  fedationem    fomnum  inducerc  vna  ciim  reiiccatione.Manifeftum  cftautem  rcfrigcrato 
riuin  quippiam  hyofcyami  femen  haberc^vclut  ctiam  papaueris  fcmen  habet :  quare  ad  calidos  af- 
fect. us facit.    Similc  praefcripto  pharmacum  dcinceps  proditum  ab  ipfo cft  his  verbis :  Rofarum 
rccenrium  defecns  vnguibus  drach.viij,feminis  papaucrisalbi  drach.iirj,fcminis  hyofcyami  drac. 
rj,alocs  obol.iij,afari  obol.uj : cum  aqua  diluta  in  pilulas  redigito,  cV  ciceris  magnitudinem  praebe  G 
to.    Scptimum  poftprcdicta  pharmacum  Afclcpiadesfcripfitappofitodifcrimineafymptoma 
te  pala m  apparcnte:ait cnim  ardori  ftomachi ipfum  conucnire,cV  propterea  Adipfon  ldclt  litim 
extmgucns,appcllat,compolitionemipfiusfictradens.    C ^Ad^rdorem  Stomachi ^idipfon  catapo^ 
tium.  Seminis cucumcris  fati  ui drach.oclo,fcminis  portulaca:  drach.octo,tragacantiaa:  drach.qua 
tuor.Tragacantham  ouorum  crudorum  rccentium  candidodifTolue,  cVprobc  tritis  alijsadde: 
cVex  miftiscatapotiaforma,ea'quein  vmbrarcficca:atque  vnumfublingua  tenendum  pra:be, 
ac liquorem  inde  folut um  deuorare iube.    Quin  cY.  quod  poftea  fequitur ,  rcfrigcrat ac corrobo- 
rat  ftomach  um  madorc  praegnantem ,  cV  qui  h  umidam  ac  calidam  atfeclionem  habct.  Scribit  au- 
tcm  dc  lpfo  Afclepiades  haec  vcrba.    fL,S4liud,faat  ad  Stomachi fubuerfionem ,  maximc  commodum  eil. 
^irdorcm  multum pcrferctibm^  <jm  Stomacho  exuruntur.  Foliorum  rofarum  viridrum  drach  m as  fcx , 
glycyrrhfza:  drach.quatuor,nardi  Indica:  drachmas  quatuor.Excipe  vino  dulci  aut  protropo,  cV 
redigc  in  catapotia:ex  quibus  vnum  fub  lingua  tencdum  pra:be:aut  ciceris  magnitudincm  cum 
frigida  aqua  diflblue,  cY.  in  potu  exhibe.    Nonum  deinceps  pharmacum  Afclepiades  fcripfit 
hocmodo.    (£^id  Singultum,&  Stomachtdebditatem,&  Cibireiethonem.  Reiecfio  itaqj  hoceft  vo- 
mitusexgcnereeftfupinitatum.Quandoenim  osventris  fortitcrafficitur,hocautcm  velutdi-H 
xi,  ob  vitiofos  humores ,  quos  venter  abrumperc  conatus ,  proptcr  debilitatcm  naufca:  fympto- 
ma  perpetitur,atque  hanc  etiam  tum  ante  acceptionem  cibi,  tum  poft  ingeftum  cibum,  ob  extre- 
mam  debilitatem  perfert.  Supinitates  igitur  ex  vitiatis  humonbus  obortas  picra  confeclio  quam 
celerrimecurat,nempc  vitiatos  humores  expurgans.  Vomitus  verdob  imbecillitatem  graua- 
ti ftomachi oborti curantur  per  intemperatura: correclionem.  Non  parum  fa:pe  contingit  etiam 
nonfolum  ftomachura ,  fed  cV  ventrem,ob  debilitatemferre  non  polTe  ciborum  onus,atque  ideo 
reiicere  aliquando  quidem  ad  infernam  partem ,  vbi  illis  robuftior  fit  ftomachus :  aliquando  ve- 
rd  furfum  ob  ftomachi  imbecillitatem,  quando  fane  hic  debilior  fuerit  infernis  partibus.  Hoc  ita- 
que  vomitus  fymptoma  vnum  quidem  eft,  fequitur  autem  ad  mulras  affecliones  diucrfam  mede- 
lam  exigentes.  Similitercxl  fingultus  ftomacho  interdumob  frigiditatem  aut  repletionemac- 
ceditrinterdumob  mordacitatemhumorumacrium,  cVmcdicamentaria  qualitate  pra:ditorum» 
Impoffibileitaque  eftpharmacum  inuenireomnibusdicfiis  affeclionibusaptum.  Caeterum 
quajdeinceps  fcripfit  Afclepiadesduo  pharmaca,oftenfa  funt  fubftantiam  habere  multumab 
humana  natura  diuerfam ,  quaeipfa  maximcomnium  interreliquas  corporispartesftomachus 
nonfert  ob excellenriara  fenfus,quapra:ditus  exiftit.  Magnopere igitur  affligttur  ftomachus 

etiam 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  VIII.  190 

A  etiam  vbi  cx  ftomaticis  pharmacis  quippia  itl  ipfum  fucrit  prartcrlapfum ,  maximc  quar  arramcn- 
tum  ftitorium,aut  tale quid,infe  habet.Quod  enim  cx  rrucnbus  conftat,  cx  comcltih  matcria  com 
pofitumeft:verumatramcntum  futoriumcotrarirepcnitus  homininatura:cft:quemadmodum 
ct  mandragora.  Fugicnda  itaq^  funt  hxc duo  pliarmaca  cx cliryfobalano  cY radicis  mandragorae 
cortice  compofita:apponam  tn  et  ipforum  compodtionc.  Et  prioris  quidcm  defcriptio  hxc  cft. 
Chryfobalani  libram  j,maftichcs  chia:  Iibra:  dimidium,corticis  radicis  mandragorc  quadrantem : 
tufa  eY  cribrata  cxcipe  mentaf  fucco,  cV  redigc  in  catapotia.Da  indc  obolos  tres  cum  aqua-frigida: 
cyathis  tribus.  Pofterioris  autem  defcriptio  harc  cft.  Maftichcs  chia:  Iib.j ,  tragacantha?  alba:  Iib. 
vnam,corticis  radicis  mandragore  fextantem :  tufa  cx  cnbrata  rcponito.  Vfu  cxigete  dato  cochlea 
rium  infperfum  aquae  frigidae  cyatho  vni.    Poft  pra:fcriptas  cofeCtiones  Afclepiadcs  lic  fcripiit. 
Ad  voluulofas ftomachi  fubucrfioncs.  Conieclaritquifpiam ipfum  voluulofas appcllarefortes: 
qucmadmodum  cnim  in  voluulis  fubuerliones  fiunt  cum  magna  contcntionc  dC  violentia,  adeo 
vt  ftercus  ctiam  euomant,  fic  et  alios  vomitus  concitatos  quis  appellare  voluulofos  poffit.  Sequu 
tur  autem  huiufmodi  vomitus.  vbi  affeclac  partes  a  medicatis  ferolis  humoribus  magnopere  fue- 
rint  afrlictae:  fi  verd  etiam  imbecilliorcs  fuerint,duplicatur  malum.  Ent  itaq$  ob  ld  curationis  fco- 
Al1.C4.c5.  B pus,vtfimuladaffeclaspartes'odoratasqualitatcsopponamus,  qualesaromatum funt,cvquo- 
fol.74.  g ;        rundam  feminum  in  ciborum  vfum  venicntium,  velut  eft  anifum,apium,daucus,cuminum,cY  fc- 
feli.  Iuxta  hanc  itaqjrationem  Hippocrates  in  pleuriticis  purgatiuum  exhibcns  medicamentum', 
«    mifceri aliquid  ex his  iuffit,fic  fcribcs :  [J  Si  vero  fub  fcpto  tranluerfo  fit  dolor,  et ad  clauiculam  n5  *•  & Rat  .  fco 
ft    feextendat,mo!lirc  ventrem  oportet  veratro  nigro,aut  peplio:ad  veratrum  quidcm  dauco,aut  fe-  1Ctt,.ttx'11''  * 
x    fclide,autcumino,autanifo,autalioquopiamodoratoaddito.  Apparctenimquddinhismifccn  l'7 
dis  maximc  odorem  ipforum  refpiciat,quo  medicamentariam  vim ,  quae  hominis  natura;  contra- 
ria  eft,  mitiget  cV  obtundat:  quemadmodum  enim  graueolentia  omnia  ftomachum  fubuertcre  fo 
lcnt,ficodorara  corroborare.Si  verd  vltra  hoc  etiam  in  ciborum  vfum  veniant,  multiplicitcr  auxi 
lianturftomacho  obvitiatos  ferofoshumorcs  fubuerfo.  Atqueiuxta  hancratiocinationemau-' 
torpropofiti  pharmacianifum  cVapiumadmifcuit:ablinthium  verd  propterea  q>anatura  vim 
habet  extergendi, ac  repurgandi ,  6V  fubducendi  vitiatos  ftomachi  humores , amplius  quedenfat 
cYcoftringit  ac  robur  addit  parti  affectc.  Cinnamomum  autem  addidit,  vt  quod  omnibus  fcetidis 
cY  putredinofis  fcrolis  humoribus  fe  opponat  iuxta  vtranque  facultatem  fuam,  altcratiuam  cV  di- 
fcufforiam:no  paruam  enim  ex  odore  fuo  exhibet  vtilitatem  omnibus  malis  affeclionibus.  Optj  "  y.<tr.<u<.ah- 
Cverdparum  pharmacoimmifcuit,fenfumftomachihebetare  volens:quarationectiamcccliacis  '*»#***»x,i " 
ipfum  damus ,  vt  quod  profundum  qucndam  foporem  inducere  poffit.  Qud  verd  vehemcntem  w,/r" 
oprj  frigiditatcm  compofitor  ipfe  corrigeret,  caftorium  ipfi  adiccit,oppolitum  ferme  ipii  in  facul 
tate ; eadem  ratione  ctiam  pipcr  admiftum  eft.  De  myrrha  verd  operepretium  cft  fci re,q>  in  quan- 
tum  facultas  ipiius  eft  concocfroria  humorum  praetcr  naturam  tx.  vitioforum,in  tantum  conuenic 
teradmifceturrinquantumautemmcdicamcnraria  eft,non  conucnicnter:verum  paucitaseius 
ad  concoclionem  quippiam  confert ,  qualitatis  autem  peregriniras  non  apparet ,  vtpote  vicfta  ab 
odoratis.  Ego  itaque  hoc  pharmacum  etiam  finc  myrrha  preparare  confueui,ad  fecuritatem  pcr- 
ducere  femper  tcntans  vfum  omnium  pharmacorum ,  pra:fertim  vbi  in  acuta  febri  talc  quid  exhi- 
betur.  Cum  igitur  cinnamomum  habcat  hoc  pharmacum,cVfemina  calida  vrinam  cicntta,  ac  pi- 
pcr ,  5C  prxtcrea  caftorium ,  ac  opium ,  mcritd  multis afteclionibus  commodum  cft ,  quandoquc 
cum  vino  ftomacho  grato  datum ,  qualc  protropum  cft : quandoque cum  myrti  baccarum  deco- 
Cto, vclut  in  dyfentericis : aut  cum  accto  mulfo ,  velut in  fplcnicis : m  cholcra  vero  cY  bilis  vomitu 
acefrluxu ,  cum  frigida ,  velut  Afclepiadcs  fcriplit ,  fcd  addito  difcnminc ,  fi  fiticulofior  eft  nunc 
quam  antea,aut  naufcxcalidae  fenfus  circa  os  ventris  ipfi  contingat,aut  frigidam  bibcrc  fanus  co- 
D  fueuit.  Ego  fanc  hoc  medicamentum  ad  fecunorcm  vfum  pcrduxi,myrrhamque  dimiii.cY  pi pe- 
ris  quantitatem  auxi.  Ciim  vcrd  plunmum  cinnamomum  accipiat,ncceHanum  nobis  cft  vbi  cin 
namomo  caremus,cafiam  optimam  conrjciamus,aut  plus  quam  duplo  cinnamomi  pondere ,  auc 
omninononminus.    Caeterumcommcniuratioac  appondcratio  pharmacorum  qUceipfum  co 
ILL5.fu.1x*.    ftituunt,  ab  Afclepiade his  verbis  proditur.    C  j4d*V oluulofu  Stomachi  fubuirfones  PdjhUtts  ^imd* 


«•J54 


^onum.  Fdcit  ad  lnfaxos^fdoremj\om.ichi,<&  Vomentts  abum.  Facit  &  ad  Intcrnas  afftdioncs.  Scminis 
aprj  drachmas fcx ,  anifi  drachmas  fcx,  ablinthi)  drachmas quatuor,  pipcris drachmas duas,  myr- 
rjiae  drach  mas  duas,cinnamomi  drachmas  fex ,  opii  drachmas  duas ,  caftorij  drachmas  duas.  Cum 
aqua  paftillos  formato,  cV  fummum  drachmam  vnam  dato ,  ftomachicis  cum'protropi  diluti  cya- 
this  tribus:cholericiscV  vomcntibuscibum,cumfrigida:cceIiaciscV  dyfcntcricis  cum  baccarum 
myrti  decocto : fplcniticis  cum  accti  mulii cyath.irj.  Aliud  pharmacum  dcinccps  fcriplit  Afcle 
piadcs , non  folum  ad  voluulofas  ftomachi  fubuerfiones  ipfum conuenire  promittcns ,  fed  Sc" ad 
tncenfos  fingultus,5C  ftomachicos,  qui  ardorem ,  hoceft  multam  caliditatem  pcrcipiunt.  Diclum 
autcm  iamiarpc  ameeft  impoffibilcelle  inuenircpharmacum  ad  multasaftecliones  optimum: 
inuenitur  cnim  in  vnaquaque  ipfarumid  ,  quod  proprie  ipiis  deltinarumcft  pra:ftantius  effc. 
Vcrum  iisquivnum  pharmantrr     .uaitosarleclus  haberc  voIunt,ctiam  horum prarparario 

v  ac 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 

accompofiriovriliscxiftit.  Contineturtameambiguitasquxdam  in  huiufmodi  phartrncorum  E 
promiHiontbus,qua!em  Afclepiadcs  nuncdcpropoluo  pharmaco  fecit.Putubunc  cnimfortaffis 
aliqui  exignaris,tum  fingulorum  triumfympromatumcurationcmprom!tti,tumduorum  finri  ul 
coincidcntiunvaut  omnium  limul :  Velut  cum  Iancinatur  vehemcntcr  nauieans  aeger ,  cV  lingut* 
iit,cV  multc anxiofe  caliditatis  fcnfum  circa  ftomachum  percipit.  Et  de  tali  fanc  attectionc  pnmo 
dicam,inquatriaha;cmalafimulhominem  infeftant,nimirumardorisfenius,c\  fiiigulcus,cVaffe 
<a.Aph.apho.  (flio  voluulofa.  ||  Hippocrates  quidem  igiturconuulfionemfieridixitexrcplecionecteuacuatio- 
3  j.Ex.ord^o.f  nC)cV  additum  eit  ad aphorifmum  ferme  in  omnibus  cxemplaribus ,  Sic autcm  cV  iingultus. Ego 
vero  in couullione  tertiam  aliquam  caufam  fupra euacuationem  et  replctioncm  non  dum  rcppe- 
ri:  Stngultum"autemfinehisfien  video,acnbushumoribus,autferoiis,cVmedicaris,ftomachum  A.l.j.fij.t* 
mordentibus,quos  vbi  vomitu  reiecerint,  ftatim  fingultu  Iiberant.  Quin  6V  multi  dcuorato  phar    c  1  ?"  foKJ°*j 
maco  ex  tribus  pipcris  generibus  conftantc,fi  ftatim  vinum  infuper  bibant,  omnino  fingukiunt, 
exquorum  numeroctiam  egofum.  Amplius  autem cVciboin  mordacem  quahtatcm  corrupto 
aliqui  fingultiunt :  ct  quod  a  vomitu  ftatim  Iibcratur,omnibus  notum  eft.Quidam  etiam  ex  ngo- 
re oris  vcntris fingultiunt.  Verum  pueros  maximc  frcqucnter  fingultirc  contingit  tum  ob  corru 
b4(/|h  t.fr,-  ptionem  alimcnti  in  ventre ,  tum  ob  partis  frigiditate.  An  vero  cV  ob  ninuam  euacuationcm  Hat  F 
gidn.it em,  ef}  fingultus,  veluti  etiam  cquullio ,  dignu  coniideratione eft.  Verum  fi  in  prarfens  hac confidcratiO' 
UmprtftK.     ne  relicta  cos,qui  ob  frigiditatem,aut ciborum  copiam,aut  mordacem  acredincm,  grauantur,  in^ 
t;t?i  t  mordi-  tucamur,vomitum  rcpenemus  fufTicicntem mcdelam  eorum,qui  obcopiam  aut  morfum  lingul- 
catiomLm,  ejl  tiunt,caliditatem  vero  eorum  qui  ob  frigiditatem.  Alio  aute  modo  repenemus  ct  fcnfus  ftupefV 
laliqmbui  an  (f(i0,iern  pcr  refngerantia ,  cV  pcrmutationem  acdifcufiTioncm  mordacium  pcrattcnuanriacVre' 
ttqnn.         ficcantia.Componitur autcm  ex  huiufmodi  ipfum  pharmacum.  Opium  enim,cV  rofae,  cV  pfyllii 
fuccu.v,ex  refrigerantibus  funt.  Spica  nardi  vcrd,5V  chryfobalanos,cx  difcuticntibus  cV  corrobora 
tibus.Afarumautcm  per  vnnamdcducit  vitiofos  humores.Aloe  vcrd  vitiatos  humorcscxpur^ 
gat,6V  infcrne  pcr  vcntrcm  cuacuat.Crocus  autem  concoquit  cV  roborat  partes,per  tempcramcn 
tum  quidcm  caliditatis concoctioncm  eflficicns ,  per  adftringendi  vcro  vim  qua; lpfi  adeft ,  robur 
addens.Coftusauicm  fufficientcrcalfacir,  modcrate  vcro  adftringit,quodcVex  guftu  cius  pcrci- 
pitur.  Ex  his  porro  compolitum  pharmacum  aptum  cft fingultietibus:aptum  elt et  ns,qui  ad  vo 
t  ftciTzfKit  mcndum  lanc  nantur:tcVqui  circaprxccdenspharmacumdiCtifunt^verum  no  iimifcer  vtillud, 
Ta.  70  Tpo-  necp aliquid aliud ex odoracis habec , neque cinnamomum.Rcfrigerantium autcm in ipio miitu^ 
? s-  ^f^f"^/     fiupcfacere fenfum  pocens  micigando  moleftiam  ex mordacitate  fcroforum  6V  aliorum  et  hu-  G 
Tilt>ejtinan  ^orum  oborram,verc  aptum  pharmacum  cfficitadnaufeofxafteclionisimminutionem.  Qua- 
ticjtus,i.ob  c.m  doquidem  vcrd  etiam  adftomachi  ardorem  conuenire  pharmacum  dixit,  repugnatautcm  huic 
j.tfm  pracede  fermonicalfacicnscoftus,opcra?pretium  fueritcVdecodiccre.  Quemadmoduminantidotiscoli 
te  pbarmaco  cis appellatis,cV  a  quibufdam,do!orum  fcdatorrjs,qualis eft  Philonis  anttdotus,  fcopus compone 
dtctts.         di  pharmacum  eftftupcfaccrc  fcnfum  dolcntium.Qud  vcrd  noncum  magno  dctrimento  ld  fiat, 
cV  vt  per  altum  dolentium  corporum  frigiditas  -fccleritcr  y  penctret ,  calfacientia  mifcentur,  quae 
reFrigcrantium  itupefadioncm  dcducere  poilunt,  cum  illa  lpfa  per  fc  tardi  traniitus  cxiftant.Haec 
igitur vbi quis inaudiucnt, quantitatem  coniiderct iimplicium  pharmacorum qua?  in compoit- 
tioncsmifcctuncxhaccnim  fciec,num  magisanminus,etficerepofifitcompofitum  pharmacunt 
ea  que  promittit.Si  nanque  refrigcrantia  plura  apparuerint,fenfum  affeclorum  magis  obtundit, 
cV  quantum  caloris  in  ipfa  particulafuerit,etiam  huncextinguit:  vbi  vero  calficienria  fucnntau- 
Cla,minus  quidem  ha?c cfficiet ipfum  pharmacu,innocentius aut reddef.  Nolle enim  oportet  cor 
pora  viuentium  morrificariont  iimile  quippiam  perpeti  ab  omnium  cx  opio  cV  hyofcyamo  et  ma 
dragora  compofitorum  pharmacorum  vfu,nimirum  caufis  dolorem  infligentibus  inicni  ibilibus 
facftis : cV  multi  fanc  qui  alfidue  talia  accipiunt ,  ad immedicabilem  frigiditatem  particulas  perdu-  H 
cunt.Quemadmodum  aut in  refngerantium  cV  calfacientium  oppoiitione ,  vtrorunq^  quantitas 
oftendit  pra^dominantem  pharmaci  a<ftionem,eodcm  modo  etiam  in  ahjs  coniiderationcm  face^ 
re  oportet :  velut  denfanribus  cV  rarefecientibus,  coagmentantibus  cV  diflundentibus,odoratis  cV 
graueoIentibus,humeclantibus  bC ficcantibus,  difcutientibus  6V cohibentibus.  Itacp  vbi  fubfcri- 
pfero  his  miftorum  in  compofitione  quantitatem,ad  coh^rentia  trafibo.  Scripiit  aut  ipfam  Afcle^ 
piades  in  hxc  vcrba.    (T  Stomdchtcvs  Sdrdorem  fenttentibws,  &  intenfos  Smgultw,<&  Voluulofts  Stoma- 
cht  ctffecliones.  Cofti  drach.quatuor,fpicae  nardi  drach.quatuor,chryfobalanorum  drach.quatuor, 
rofarum  viridium  dfach.quatuor,maftiches  drach.quatuor,aloes  drach.duas,afari  drac.duas,optj 
drachmam  vnam.Excipe  fucco  pfyllif  ,cV  reduc  ad  paftillorum  formam,  cV  exhibe  obolos  tres.Li^ 
quor  fit  aff  ecltoni  conueniens»    Poft  prefcripta  pharmaca  Antidotum  Hieram  iam  antea  in  An 
dromachi  pharmacis  confcriptam,exaloe  cVcinnamomocompofitam,eriamipfetradiditnon 
iuxtaeandem  commenfurationemcV  fymmctriam.  Habentautem  verbaeius  inhunc  modum. 

C  *Antidotws  Hierahocejl  Sacra,-Themifonts,ad  Stomacht  fubuerfwnes.  Factt  &  ad  fentientcs ^irdorcm,& 
oem  lnfationem,tardam  ConcG6ltonem,<&  djfetttones  Vtert.  Probe  ctt  Vrinx,ct  omnino  admtranda  conjccho  esl 
Hydropict*,Hepattct6,& Nephnttcis.  Deductt &foeminis  Menfes.  Aloes  drach.c,maftiches  vnciam  vna, 

croci 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.  VIII.  191 

A  croci  vnc.  j>nardi  indicae  vnc.  j,cinnamorm  vnc.  j,carpobalfami  vnc.  j,  afari  vnc.  j :  tundito,8c"  angu 
fti flftmo  cribro  exccrnito ,  2tcp aridum  vt ne  tranfpiret  fcruato.  Vfus cius cft  ad  tardc  concoqucn- 
tes,atq3  ita  fanos,drach.  j  cum  frigidg  cyath.iii  j :  vomcntibus  bilem,aut  aliis  fluxionc  laboran  tibus 
drachmae  dimidiu:  adinflammationcs  internas  conucnit  cum  aqua  mulfa  bibitu :  veru  quibus  vri 
nam  ciere  volumus,  aut  menfcs  deduccre ,  pharmacu  cum  vino  dan-.us.  Eft  autcm  mcdicametum 
infpcrfilcinpulueris  acforinaeformamredaclum.  Hxcquidem  fcripfit  Afclepiadcsdepraedf- 
clopharmaco.  Videamusautemprimum  inhisdc  quantitatcpharmacorum  ipiumconftituen' 
iiumquatenusconfeniir,6Y  diiTeniit,cum  Andromacho:deindcconfequentCidcpromiiiione£i 
vfu.  Equtdem  in  miftura  pharmacorum  confenfcrunt inter  fe  Andromachus  cV  Afclcpiades  in 
hoc,qudd  aloes  drachmas  ccntum  conrjciunt:Difientiuntautem  in  co,qudd  Afclepiades  limpli- 
citcraloes  fcripfit,  Andromachusautemlotacappofuit:Etqu6d  Afclcpiades  rcliquorum  iingu- 
lorum  fingulas  vncias  admifcuit,  hoc  eft  drachmas  argentcas  ocfto,  aut  feptem  cV  dimidiam,  An- 
dromachus  vcro  fex:  Amphusetiam  in  eo  quod  Afclepiadcscarpobalfamum,Andromachusxy 
lobalfamum inijcit:  cV  praeterea quod  Afclepiades florem  iunci odorati  penitus relinquit.  Caete- 
rumcircapromiirioncm  operum  Andromachusnihil  amplius  fcripfir,quaquibufdam  vnum  co 

B  chlearium,  quibufdam  duOjCumaquaefrigidae  autcalidaecyathis  tnbusexhibere:verum  Afcle- 
piades  plura  de  vfu  propoiit£  antidoti  prodidit.  Ad  tardas  enim  concocliones  fanorum  drachm2 
vnam  dari  iubet,  cum  aquae  frigidae  cyath.quatuor :  opinor  autem  ipfum  dtcere  drachmam  argen 
tea,  etenim  fic  fere  omnes  reccntiores  medici  appellare  in  more  habent:  neqj  ipfa  rei  natura  aliud 
nos  intelligere cogit :  manifeftum  eft  autem  quod  drachmam  dicimus  nucin  huiufmodi  omnes , 
quodRomani  denarium  appcllant.  Verumnon  omnibustarde  concoquentibuscxpeditprac' 
bcre  hoc  pharmacum,fed  iis  folum  quibus  ob  vitiofos  humores  tarda  concoclio  contingit,cV  ma 
xime  cum  tenues  fuerint  8C  bilioin  Pecerit  bC  quietem  in  iis,quibus  citra  vitiatos  humores  humi 
da  intcmperics  intantum  afteclam  partem  perrigauit,  vt  exoluatur  cV  laxetur  ad  modum  ligato- 
riorum  neruorum  circa  laxatos  articulos.  At  vero  qui  bilem  in  ventre  habenr,  quae  praefertim  ip^ 
lis  in  tunicis  in  alto  continetur ,  praefiantius  pharmacum  non  rcppererint.  Vcrum  haud  fcio  qua 
ratione  parum  de  ipfo  exhibeat  Afclepiades }  cu  moderata  exhibitio  ipfi  us  ad  drachmas  tres  pro- 
grediatur.  Porro  ad inflammationem  habcntes non  fimpliciter in  omni  inflammationis  tcmpo^ 
re  dandum  eft,fed  vbi  concocla  fuerit  bC  dcclinarit.  ||  Concocla  enim  medicanda  re<fte  cenfet  Hip  '*«  Apb.  apk°- 
pocrates,non cruda,  neque in  principrjs,  fnifi  fua fponte  concitata  id expetant}-, hoc efiVniii  mo-  tl;Ex °T?  1°\l> 

Ctusad  cxcretionem|nosadducat}-,quinondumfirmamaliquaminclinationemacftationemad  j",^" opya" 
vnam  partem  habeat.  Recle  autem  hoc  pharmacum  tarde  concoquentibus,aut  bilem  vomenti-  J^XrtSU 
bus,aut  aliaxs  ftomachi  fluxione  laborantibus,aquae  cyathis  quatuor infpergens  praebct,nimirum  ^  fn 
fubueriionem  ftomacho  ex  melle  oborientcm  formidans.  Ad  declinationem  autem  internarum  m4nHfcriptis. 
inflammationum  cum  aqua  mulfa  tempeftiue  quis  exhibuerit :  Quemadmodum  etia  vrinam  cie      >  «rr« ,  i. 
re  volens,aut  menfes  euacuare, Afclepiades  quidem  ex  vino  dadum  ait.  Praeftiterit  autem, vt  ego  incitct.yt  tui 
fentiOjCtim  vino  mulfo  pharmacum  praeberi :  ita  enim  fimul  dC  quae  circa  diftributionem  3C  dela-  *» afhmjmu. 
tionem  ex  ventrc  in  vrinam,cV  quaecirca  vterum  inftant,fecat  ac  diiToluit:  et  robur  partibus  addit 
per  quas  trafitum  facit:  amplius  cjj  dC  locorum  per  quos  fertur  caliditatem  auget,  quae  SC  ipfa  non 
parum  confert  ad  inftantes  humores  fundendos  ac  euacuandos.    Poft  praefcriptam  Hiera  The- 
mifonis  anridotum',  Afclepiades  aliam  fic  fcripfit.    C  »dlitt  ex  Manti£  compojfttiombtts  ^Ittaltca.\Fa- 
cii  ad  Stomacbicos  &  Reijcientes  cibnm,  Cholericos,  Coeliacos,Dyfentertcos.  Compoiitio  fic  habet.  Croct 
3  rj,nardi  drach.duas,feminis  hyofcyami  drachmam  vna,aIocs  vnc.vnam,balauftii  vnc.vnam,'tra 
gacanthae  vnc.i,piperis  albi  vnc.i,acaciae  vnc.i,rheu  pontici  vnc.i,rhois  fyriact  culinarii  vnc.i :  cx- 
ci pe  fucco  rofarum  in  vino  auftero  codarum,  SC  rcdige  in  paftillos  drachmae  vnius :  tragacantha 

D  vero  fucco  praemaceratam  vnito.  Hoc  pharmacum  nihil  priori  iimile  habet :  illud  enim  purgato  - 
rium  eft :  hoc  adftringens,  iis  qui  ftomachum  aut  totum  ventrem  ob  multam  humiditatcm  cxolu 
tumaclaxum habent, conueniens:quemadmodumetiaminarticulisciufmodi  laxitatcscontin^ 
gunt,ligamentis  ipforum  mulra  humiditate  perrigatis,  quae  plurimi  mcdici  neruos  ligatorios  ap 
pellare  folent.Multae  enim  eiufmodi  affediones  tum  in  ventre,tum  in  ftomacho,fiunt  iis  qui  mul 
to  potu  fe  explent,aut  fruclus  humeclates,  aut  etia  edulia  talis  temperamenti,  ingcrunt.Cum  ita- 
que  multi  fint  qui  tali  vidu  vtatur ,  rationabiliter  etia  praedtdae  facultatis  pharmaca  fa*pe  fucccflii 
dara  euadunt ,  v t  quae praedominantcm  adftri ngcndi  vi m  habeant.  Vbi  vero  aut  vittatos  humo^ 
res  euacuare ,  aut  affedam  particulam  calfaccre  oportct,  non  folum  ruhil  iuuat  ita  adftringcntiutTi 
pharmacorum  vfus,fed  etia nocet.  Poft  praefcriptum  medicamentum,  aliorum duorum  Afcle- 
piades  memini t ,  quac  6C  ipfa  ambo  bona  funt ,  6>C  ex  multis  compofita ,  ac  proptcrea  multi  ad  va- 
rios afleclus vfus , dC prarfertim  poftcrius. Qttdd vero tale fit  qualeipfum  efledicit,etiamnobis 
ipfis  facilc  crit  iudicarc ,  vbi  in  memoriam  reuocarimus  i  implicia  in  ipfo  pharmaca,qualia  iingu- 
lafint^ampliuscpmethodumcompoiitionisciusaudiucrimus.  (Z^ffier  Stomachicm  ,factt  ad  cos 
tjmbws  Cibus inl/entre acefcit^adTormina^DeJhllationes^Dolorem capitn,fpnentes  S-inoumem^T.ibcJcentes^Jfe 
aiones ctrca  Veficam  <&*  Vterum,  Prgparatur  iic.  Succi  mandragoigdrach,quatuor,myrrhe  drach. 

quatuor, 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 

quatuor ,  balauftrj  drachmas  quatuor ,  caftorrj  drachmas  quatuor ,  croci  drachmas  quatuor ,  opii  £ 
drachmas  fcx  ,  anifi  drachmas  octo ,  feminis  aprj  drachmas  ocfto ,  ftyracis  drach  mas  oSto ,  hyifopi 
crcticicirachmas  duodecnn,  icminis  hyoicyamialbi  drachmasduodecim.Componito  pro  nio- 
rc3cVdigento  in  paitillos:daco  pro  vmbus.Liquor  litarieCtioniconucniens.  iC  ^juraucrmcxn 
perabih$,pharmacum  aa  ommodatum  ,JccUns  Dolorem ,  mducens  Somnum ,  multt  yfut  ad  ~Vunos  ajfectus.Nam 
*ihiyx.ovt.     £7~  Stomachi  morbos  mtrabiittcrjanat  a  ruclibiisacidis,  x^ris  conco&iontbws,  tormmtbws ,  ~Voiu:dif,  mjlattombtn. 

Fatit  &  ad  Capitn  dolores  potatum&foris  tllitumjronti,aceto  dilutum.  Facit  &  ad Oculorum  doiorcm pajitilius 
perdicij  Jucco  dtiutws.  Facit  C7"  ad Dcnttum  doiorem  cauernx  tndttws ,  tmws  ac  galbano  cxceptws ,  autjki  jucco. 
Prodcst  ad InfiuxvA  Oculornm,& TonfiUarum  inflammationes,~\ino  duict  ddutws,tta  ~\t  ad ocuios  ianam  eo  imbu- 
•j-  Tttftuvuv   tam imponamtis: m  tonfiilts  ~\ero  afjettis  tepejaitum  \  coiluamws.  Factt  ad omnem  San^ui.m  fluxum  ~\tno myrtu 
«.vctyd-n  Af1'  ~  tedtfolutws:  &  ad ~\cteres  ac  recentes  Tujjcs  ejT*  DcjltUationcs  dilutws  ~\tno  therxo,aut protropo,  aut  fcybelite.  Fa 
'(,i7^au,i-actmo  Ci[  ^^^jt^^suppuratis^marrubij Jucco  dijjolutws.  Hx.moptoicis,Dyfentertcts,  Cholerun,  jangumarix Jucco  dilu^ 
nen  nmej  ,  t  ^.0*^ omm  Rcpttlti plaoam  cum  rutx  decotlopotatws.  Solutt  Iritationes pcrurcuttum  repentcs ,  duabws  ante 
garg'' '  \£  "  •  cim  inuajtonem  hons,ex  \im  dduti  cyathvs  tnbws  acceptws.  Mcnjes  etiamjoemtnarum  ductt,  artem  tjix  decoflo  di' 
lutws,  Facit  & ad  Veftcx  afjetitones  ~\mo  mulfo  difjolutivs.  Similttcr  etiam  u;,ip>.&  ab  ~\>tero fufjocantur ,  auxilta^ 
tur.  Factt  ^4rthriticis ,  Podavrtctsgenttanx  decoclo  ddutws.  Et  dchvs  tjuidem  •j.tx  effictt hacleaws.  Compoli'  F 
tio  vero  hoc  modo  habet.  Myrrhaedrachmas  quatuor,  ftyracis drachmas  quatuor ,  nardi  indica: 
drachmas  quatuor,cah*  hliuLe  drachmas  quatuor:  terrae  lcmniae  qua;  iphragis ,  hoceft  iigillum , 
appellatur,drachmas  quatuor;corcicis  mandragorae  drachmasquatuor.  Inaiio  exemplan  etiam 
pipcns drachmas  quatuor,croci  drachmas  fcx ,  iucci  papaucns drachmas  icx,  feminis  dauci creti- 
ci di achmas oclo, zni^i drachmas odo, feielis maiiiheniis drachmas ocxo ,  feminisapii  drachmas 
oc^to.MyrrhajetityraXjatqucopium^vinodiiToluunturodoratocV  teruntur:arida  verotundun- 
tur  cV  cnbrantur,  acdeinde  limul  mifcentur :  fubiguntur,ac in  paitillos  coguntur  ponderis  drach 
mxdimidiaejCVin  vmbra  rclkcantur.  Viusoftcnfuseit.lnairjs  cxcmplanbus  paitiilorum  pon- 
dus  drachmalc  proditur, 

Q^ux  ^Archigenes  m  Primo  Pharmacorum  fecundumoenws prodidit,  dt 

^4fjeEliombws  ctrca  Stomachum.  C  ~4P.  4, 

*  a.iri\'id.t.  Ym  multa:  5C  variar  fint  circa  ftomachum  afiecliones,  atq^  hae  omnes  ferc  in  totum  ex  cru  di- 

\_j tarc  oboriantur,totis  viribus  confiderandum.tt fi  quidem  aquarum  auc  aeris  malitia  often- 
datur, vniucrfali  via  ac  rationc  c$  maxime  licet  vtentes  hec  immutando,homine  liberare  cft  opus :  G 
Si  vero  ob  inconfuctos  cibos,e'.s  interdicemus:  Si  vero  ob  copiam,  cibos  contrahcmus:  i:c  in  vni 
uerfum  ex  quacunq^ caufa  fufpicati  fuerimus fieri ,  eam  prohibcbimus.  Qudd  fi in  omnibus  ipfis 
bono  ordmc  tracftetur^cV  iuxta  ipfum  itomachum  thconcodiones  impediantur,  vncfhonibus, 
exercitrjsjvociferationibus  qj.cV  alrjs  huiufmodi,  per  expertum  artiHcem  adhibiti^ftomachus  cor 
roboretur.  Verum  rucTtuacidoaftecliscoriandrumcochlearrj  menfuraante  rcliquumabueden 
dum  dato,cV  mcrum  mfuper  bibcndum.  Quod  ii  qhqj  moderatacriiditas  cV  qua;  coniemni  pof- 
iit  oboriatur,longiorc  tempore  in  lecco  decumbendum  cii:  cV  ii  negocia  id  non  pcrivutianc,quan 
t ^tiditur m  to  po(fibileeil,omnis  diitcntio  cV  labor,amplius  CJ3 a?ftus  "f  ac  ira,vitanda  iunt.  Serius ctiam  o)  pro 
antiqupt grxc  confucto  tpe cx fcruida aqua  lauadum  eii: cv m  priore balnei domo aqua  repida hauita,  omnia  "in    a.1  j .f.  1  j 
H)4-u'X'f>'-et  flomachumcoaceruatap:tuitofareuomcnda:cVmodico  ciboitemqjpotu pnuudic vtendu.  Si  C.5X0I.1? 
fr'g,w-         vero  fortis  ciborum  corr  uptio  hat,ftomach  i  qj  morium  fcntiant,ac  ipios  eructent,  am  plius  qj  nau 
fea  afficiantur,aqua  tepida  exhibita  vomere  cogito,  donec  omne  corruptum  expurgecur  :dcinde 
caput  mollibus linteolis ad  igncmcalefacftis  obducito :aut  huiufmodi  aliquo  non  mani  ducftu  lo^ 
cos  circa  ftomachum  ioucto,cv  prarcordia  mitigato:  fummas  item  partcs  molli  Fridiione  aut  etiam 
conftrictionclcnico.Atqueitainle(fiuioquieicereiinito,acinediam  pertotamiequcmcm  diem  H 
perferre.  Si  non abfurdum  quid  inde  conlequatur , fortiores  quidem ,  vt pra;dictum  eit ,  cfiecfios 
lauationccurato:ii  vcro  inhrmiciTent,moderateaddiem  vnum  refecftos ,  in  fequcuccmiauato, 
modcratis  cibisac  potibusad  triduum  vti  iuilos,  Etcriiditatis  quidem  talis  qua;dam  ( vt  rudi 
quadamforma  exprefti )  curatio  exiftit.  Verumde  ijsquae  exipia  proueniunt,  vclut  profluuio 
ventris,autbihs  pervomitum  acfecelTum  reiecftione, autalrjs  eiuimodi,inproprio  locodice' 
tur.  Caterum  in  alrjs ftomachi  moleftijs ,  iis  quidem  qui ftomacho exuruntur  cum exolutione, 
aut  animi  deliquio , aut appetentia  perdita,ex  qualicunque  tandem  caufa,  praeter febrcm,cyathos 
tres  aut  quatuor  aquae  fngidae  abforbendos dato ,  bis  aut  ter  per interualla: 3e fi  q uidem  inde mi- 
tius  habeant,ipfos  reuocatos  tum  cibo,tum  etiam  ahjs,refocillare  tentabis.  Si  vero  permaneat  ma 
t  af.  ligatis  &  lum ,  "f  deprehenfis  atque  laeuigatis y  extremitatibus,huiufmodi  quendam  cremorem  aifidue  ab^ 
cakfeais.      forbendum  dato,velut  palmularum,malorum  cotoneorum,pyrorum,mefpilorum,baccarum  iu- 
niperi,pampinorum  vitis,rofarum,mali  item  punici  nucleum  non  habentis  fuccum,aut»nuces  pi 
*  ^il .  ynum.  neas  viginci,cV  feminis  cucumeris  grana  xxv,baccas  myrti  viginti,croci  obolos  dtios,  cV  rofarum 
etal.dimidiu.  duarumfoliacxaquabibcndaexhibeto.  Autaquam  frigidam  cu  omphacij ifucco  praebcto.  Aut 
florem  rofarum  cum  nardo  cV  aqua  frigida,  Aut  etiam  portulacae  fcmcn  admifceto ,  aut  atriplicis 

fcmen 


SECVNDVM   LOCOS   LIB.    VIII.  192 

A femen , aut malorum cotoncorum dccotftum.  Autcucumcrum  fatiuorum  femina  quinquaginta 
trita.cx frigida  praebe.  Aut  orizam  coctam  cum  butyro  cdcndam  cxhibc.  Aut  tragoriganum  tri 
tam  6V  cxuccatam  cum  aqua  cdcndam  prarbc.  Aut  fabas  aegyptus dcccm,  6V  nardi  ccltica?obolos 
duos,vtraqj tofta  6V  trira bibcnda  cxlnbe  cu  mali  punici  acidi  acdulcis  fucco,6V'  aqua,  pan  vtnufqj 
menfura.  Aut  mcntarramulum  contritum  bibendum dato.  Aut  ccnanthcn  limilitcr  trnam cum 
nardoindica  bibendam  dato.  Autlentcs  coccos  tntos  exaqua  pncbcto.  Autphccnicobalanos 
cum  rolis.  Aut  marrubrj  fuccum cum melle:  6V  vbi  paululum  quieucrint ,  vinum cum  poleta ex- 
hibeto.  Aut cardamomi  drachmam  vnam,cum  aceti  mulli  cyaihis  tnbus  potandam  dato,ac  quie 
fcerc  iiniro.  Porrd  iis qui  faliuam  multam  in  ftomacho  aggrcgarunt.aridam  conyzam  mandudi 
dam dato :  Forinfecus  vero  ftomacho  imponatur  vitis  foha  viridia  tnta: aut  mala coroncaau  t  pal 
mula?,aut mefpila cu  cerato.  Aut myrti  foha  tencra,vel  rubi, vcl  Icntifci,trita cum  polcnte  florc  fri 
gida  fubacfto.  Aut  portulaca  viridis  limilucr pi cparata.  Aut cafcus  recens mollis  cu  polcta  ct aprj 
folns.  Autfcndis  foliacumaccto  cVpolentaacapnfolijs.  Si  vcromultum  iintaeftuoti,  vciicam 
aquaexpletaimponuo.  Aut niucm fuperdato.  Aut cucurbitarum  ramcta imponito, 6V omnino 
oia quibus incardiacis vtimur.  Dolores aute fiomachi  Icnit,et  maximc  lis quibus  triftitia aliqua 

B  aut defperatio accedut,lac a(ininum,aut  muliebre,aut bubulum ,  filicibus  incoctis  potatum.  Aut 
vnguentum  nardinum  vel  aliquod  pretiofum  dato  ex  aqua.  Aut dccoctum  flons  iunci  odorati , 
rofarum  flore  fimul  infperfo.  Aut  portulacae  fuccum,quandoq5  per  fe,  qnq;  cum  nardo.  Aut  oui 
vitellum  toftum  et  in  fannam  comminutum.cum  polenta  bibendum  dato.  Aut amaras  nuces cu 
cucumcrisfeminecVnucc  pinca.  Autrumicislylueftrisfeminis  obolostresbibcndosprarbeto. 

Ocsverocirca  ftomachumdoIorescV  difpliccntiasac  molcftiasfedariaiunt  cochleaaphricana 
cruda  integra  vorata.  Exoluto  aut  folum  6V  naufeabundo  facto  ftomacho.laaucaralbar  ieme  mo- 
dicum  cx aquae cyathis  quatuor  aut vno  bibcndum  daco.  Aut  palTerum  ftercus  aridum  vclut  po- 
lentam,fiue aquam biberint,tiue  vinum,  inipeigito.  Aut  maftiches chiaecochlearium  cx aqua fri 
gidadaio.  Aut glaciem  ieiunis  quoudic  exhibcto,  vt  ea aiTidue  manducata  faliuam  cxpuat.  Aut 
conizam  aridam  manducent.  Si vero  vnacum  humectationectinHammatioaIiquaadfit,ccnan 
then  cu meliloto,  aut rofam  liccam  cum  cerato  rofaceo  parum  rctinae  vftae  habente,impone.  Aut 
acaciaecVtaluminismchi  parcspartcsdupla  ccrairproporrioneexcipc,  6V  vtmalagmaimpone.  t  ^j-n^Ut 

Cxterumquibusbilematram gcncrantibusftomachusinflat,fp6giasacctoacernmo  calidoim  C* 
butasadftomachumimponito,atq3hocmaxime  temporedittcntionum:6Vfi poftea  etiamnum  *"""*"r<*»k 

C Derfeuerarint,alumcn hquidumcum  atramcnto futono  trito mclle exceptum  lmponito.  Aut hec  H!?'J  m'Pref- 
cValoen  panportione  miitacVceratomyrtco  cxceptaimpcnito.  Authcdcrae  folns  vmococtis  ptisei 
procataplafmatevtitor.  Autplantaginis  cum  falctritis.  Autarmcntanarbouis ftercusaridu  vi-  .V 
nococtum.  Autmarrubiucum  panecVrofaceofubactum.  Autbulbosrufosetalumcnparipor  u-  ». 
tione imponito.  Poft harc antidotus  apyretos  appellata,aut  hiera.aut  alia  quarpiam  qua: cuiqj  per  ikmuik  hn - 
cxpenentiam  cogni ta  cft,in  potu exhibenda  cft.  In  cibo  ftomachicis coueniunt  betajcns.tragus,  m'^  no  t*H,s- 
oryza3alica:maliscotoncis,autpalmulis,autmcfpilis,  autmali punicinuclcocarcntisgranis,  aut  ^  IU  etu'*1 
mclaprjs,fimul incodis: aut teneris  lentifci,aut  myrti,  aut  rubi ramulis ,  admiftis.  Panis  iit  fumme  m.  >^rr,/rj/,< 
trn  fermenratus,aut penitus  abfq; fermcnto  prcparatus.  Ex  olenbus  coucniunt cruda;cichorium,  tl9ne' 
meconides,eryngium,  intubus,gingidium ,  ferisjactucae:  cocta  maximecommoda  cft  brafTica  6V 
fifarum.Exrcliquisautcoctisconueniuntcochlcc  cVbuIbi.  Ex  carnibus  vcnter,roftra,pcdcs:  tur 
di,pcrdices,attagcncs,tunures,paIumbcs,anates,Icporcs;dorcadcs.  Ex  pilcibus  fquillar;gammari, 
natatricesfiuecolymbaena',locufta?.loligcncs,iepia?:cVcxijs  quidurascarncs  habcnt  mulli:ex  tc- 
ftaccismaximebuccinajpurpurcpectincs.glaucijCcrri.glandeSjfiuebalani.Vcrum  Sifarum  arcli 
quisomnibusacccptumjVtltomachogratimicVrcicciioniconimodum^ad  pIerafq;ocs  ftomachi 

DaccefTionesconucnienselh  Inpotuprodcft  vinumquod vnufquifq;Iibcntcrbibit.  Atvcrohs 
quiinflantur  6V ftomacho diftenduntur,poln tafciculum coquito  cx  bibcdum  dato.  Aut calamin 
thae decoctum  pcr  noctcm  fub  dio  cxpotitum,moJico  mcllc,6V  pipens drachma  una,admiftis,bi'  * ^luer  y. 
bendum  praebeto.  Aut  fpongia  accrnmo  aceto  lmbuta  pcdibus  ac  brachrjs  imponiio,viqucquo 
bullae  excitentur,maximc  li  abos  rciectent.  Aut  fccnigrarci  tarinam  aceto  fubactam  Aut  iinapi 
tntum  cum  aceto ,  vfqucquo  rubefiat locus.  Aut  pfylhum  aceto  6V aqua maceratu  ct in  mortai  10 
tufum.pariportionccarniumcochlearumadmifta.in  malagmatisformaimponito.  <Tj^«x  Sto* 
machtcis  Dolorem  eximant.  Cuminu  toltum  6V apiu ,  vtrucp  modica  portione  cu  aqua  bibendu  prae^ 
be.  Aut aloes  obolos  duos  cu  vino  mulfo,aut  vino,aut  aqua,bibcdos  dato.  Aut  abrotoni,6V  thy^ 
mi,vtriufq5obolosduos,ex  vino  praebebibcdos.  Ligaturasinfupcr  extremarupartiufortitcrad- 
hibc,6V  circa ipfum  ftomachucucurbitulis  6^  fomctis  varrjs  vterc.  Chiod fi  vehcmcntcr  valida  fit 
diftentio,  et  venaefectioctrlcaxauxiliuerit,  6VaIui  folutio  per  fuppoiititiaglandem.  Deinccps 
poft  pfcnpta  Archigcncs  de  fame  tngetijbulimo  Grecis  appcllataatc  cp  dc  iingul  tu,prodit  que  fe- 
quunt.  C  Porrd  cos  qui  cxingenti  fame  rn  vi\s  vel  aho  quocunq?  modo  aio  linquunt,rcuocabi 
mus  odoramcntis  aceti,aut  pulegtj :  aut  q  for tc  obtingit  terra  aceto  macerata :  au t  malis,aut  py ris, 
aut  alrjs  fimilibus  frucubus,qui  ad  manu  funt.Pane  lniupcr  odorandu  dabimus,ct  ingcrerc  coge> 

mus. 


DE   COMPOS.  PHARMAC. 


mus.  Ad  haec  enim  fingula  confeftim  excitantur,cV  prgterea  ad  fuillam  carnem  aifatam  ac  cocTam,  E 
cV  in  vniuerfum  ad  omne  quod  multum  aIit,cV  praefertim  ea  quae  odorem  nidorofum  ac  probe  co 
ditum  abundanter  habet:  per  huiufmodi  enim  odores  vt  plurimum  tales  reuocantur.  Nihilo  nu« 
nus  tamen  etiam  extremae  partes  ipforum  conftringendae  funt,  ipfi  qj  excitandi  tum  maxillarum 
t  m  Tflx^  punclura,  j"  tum  capillorum  ac  aurium  diftentionc.  Refocillabis  porrd  ab  exolutione ,  panem  in 
»  utcl a.va.TU  vjn0  dilut0jaut etiam aliud quippiam  ex  fjs  quae  accruatim  reficere  vires  poflunt,  exhibendo :  ve- 
Imprekf   yt  ^ut  ^unt  oua  ^orbilia,bulbi)cochIeaj.Etenim  lingula  hcc  ftomachi  humiditatcm  eximut,  cV in  mo^ 
tranlinlit  in  -  ^'ca  m0^€  multam  vim  complexa  cumulatim  corroborat.  Singultientibus  autem  rutam  cum  vi^ 
terpres  mdi-  no  dato,aut  nitrum  in  aqua  mulfa,  aut opium,autcaftorium,aut abrotonum,  aut  arifiolochia,  aut 
ejmbtn mann-  daucum  creticum,aut  cuminum,aut  ani£um,aut  zingiberis  radiccm,aut  fcyllam  cu  aceto  cV  oleo, 
fcnptis,  il)  tP1  aut  tordiIion,aut  didamnum ,  aut  calaminthenjaut  acorum,  afarum  item  cV  nardum  celticum,  cV 
ya.f  tif  Td  pulegtum,fingulatumpcrfe,tumfimulmifta. 

ivw  tuvov  -  Phdrmdcum  Noflrum,ex  Succomdlorum  Cotoneornmconfidns. 

T|r''"W]r  Magnae  equidem  oris  ventris  affecliones  a  praedicftis  pharmacis  curantur  :moderatas  verd  om 
Kerilra  "tra"-  nes  ferme>Praeter  eas  °tux  ex  vehementi  ardore  fiunt,  fubfcriptum  medicametum  iuuat.  C  Suc 
flH  ci  malorum  cotoncorum  fextarios  duos,  mellis  attici  fextarios  duos,  aceti  fefquifextarium :  fi  vero  F 

*  Alitet  h*.      multum  acre  fuerit,fextarium  vnum  :zingiberis  quadratem ,  piperis  albi  vnciam  vnam :  arida  in- 

fperges,vbi  malorum  fuccus  cum  melle  cV  aceto  co<ftus  ad  lentum  ignem  attici  mellis  crafTi  tudine 
acccperit.  C  ^hud ex  mdlorum  Cotoneorum  Cdme  conjidns.  Malorum  cotoneorum  carnis  Iibras  irj, 
mellis  librasirj,accti  albi  lib.irj,piperis  quadrantem,zingiberis  quadrantem,  petrofelini  macedo^ 
nici  vnciam  vnam. 

De  PhdrmdCM,c]U£  Fortnfecm  OrtVentm  imponuntur*  C \AP,  5. 

VOcant quidem  plurimi  medici,haud  fcio quare,velut  Afclepiadcs cV  Andromachus.omnia 
pharmaca  quae  forinfccus  imponuntur,fiue  adftringendo  condcnfcnr,fiue  indurcnr,A  1  alag 
mata,  -{qua:  vox emollitionis  fignificationem  habet.}-  Verum  nos  pcrmittcmus iplis,  etia  li  non 
propne  appcllant.  Quae  autem  confcripferunt  ad  ftomachi  affecfioncs  commoda  pharmaca ,  pcr 
expericntiam  non  i  llorum  folum ,  fed  etiam  noftram  approbata ,  ca  nunc  adfcnbemus ,  ab  ijs  quas 
Alclepiadcs  prodidit  initio  facfco. 

Qu&  Phdrmdcd ^fcleptddes  dd  Stomdchi  dJfeEltones  m  Qudrto 
Extcrnorum  trddtdtt ,  cjux  Mdnellxtnfcribit. 
Euent,dd Stom.tchi  Subuerfiones  Dolores  cj;  fdat,pdrttm  ettdm  dd  InfUmmdtiones.    C  Oenanthes  drac.  G 
"^littriiij,    virj}crocidrach.*rj,rofarumficcarum  drach.iiij,melilotidrach.iig,maftichcsdrac.iirj,ramentorum 
fuccini  drachmas  quatuor,carnis  phcenicobalanorum  quadratem,vini  myrtei  quod  fatis  eft.  Ari- 
da  tundito  cV  per  anguftifTimum  cribrum  concernito,:cV  cum  vino  myrtco  diluito ,  vtcerari  fpif- 
fioriscralTitudincm  accipiant:hiscarncm  phaenicobaIanorumaddito,cVconquaiTata  ceratoex 
rofacco  apparato  cxcipito ,  cV  linteolo  infarta  ori  ventris  imponito.  Facit  cV  ad  oculos  inrlamma^ 
" Aliteriiii.     tos.  ^dltud.  Oenanthcs drach.vi,croci  drach.duas,  myrrhae drach.quatuor ,  floris rofarum  drach. 

iirj :  meliloti,maftichcs,  vtriufque  drach.iiij :  aloes  drach.ii  fj,corticts  mandragorae  drach.iirj,carnis 
m^tl.pbilofi-  palmularumquadrantem:excipeccrato  cx rofaceo apparato.  C ~4fclepidd<&  cjui  Phdophyficm  di- 
pbicm.  £lws  e(l,hoc  ejl  ndturxfludwfus ,  dd  Stomdcbifubuerfioncs,Fdctt&'  Coeltdcn  &\Dyfcntcricis .  Seminishyo> 

*  Aliter  ii.      fcyami  5  iirj,fcminis  apij  drach,quatudr,Horis  rofarum  drach.rj,feminis  anifi drach.rj,  fucci  hypo- 

cifiidis  drach.rj,myrrhaj drach.duas,croci  fefquidrachmam,opii  fefquidrachmam. Arida  tundito- 
cV  per anguftiffimum  cribrum  excernito : hypociftidem  vero  cV myrrham ,  cV papauerisfuccum 
vino  myrteo  dilToluta  aridisadiicito :  cV  pafiillos  formato,eos  cjj  in  vmbra  reficcato.  Vfus  tempo^ 
re  quantum  opus  eft  tufum,melle  codo  excipito,  cV  deinde  linteolo  infartum  Iocis  affeclis  impo^ 
nito.  Si  fortis  fuerit  fluxio,fucci  hypociftidis  aliam  adhuc  drachmam  addito,  2^  floris  rofarum  tan  H 
tundem.  C~4liud  Gdllt  Mdra^4jcleptddei}dd  Edfdem  djfecltones.  Seminishyofcyamidrachmasifj, 
rlorum  rofarum  drachmas  duas,anifi  drachmas  duas,  feminis  apii  drachmas  quatuor ,  opii  draclv 
mam  j,fucci  hypocift  idis  drach.fj,  myrrhae  rrogloditidis  drachmas  ij,  croci  fefquidrachmam ,  vini 
niyrtei  quod  fatis  eft,mellis  cocfti  quod  fufflci  t,praepara,  ac  vtere  vt  didum  eft.  Eiufmodi  pharma 
ca  etiam  bibuntur ,  cV  valde  auxiliantur.  Cohibito  autem  fluxu  cV  fequente  dolore ,  tantundem 
ponderis  cerati  rofacei  ad  pharmaci  confecflione  addere  oportet.  Si  vero  multa  fluxio  contingir, 
adpharmacum  fuccihypociftidisdrachmas  tresconijcito,cVflorum  rofarumaliamdrachmam. 
Vigilfjs  infeftantibus,etiam  fucci  papaueris  aliam  drachmam  addito.    (C*4liudNicerdti ,  Coeltd- 

*  AF.vnciam.   Cm,  Dyfentertcts^dldegenerofum.  Oenanthes  drachmas  duas,rofarum  ficcarum  vnciam  vnam,  mafti 

ches  vnc.j,aloes  vnc.j,gallarum  omphacitidum  vnc.i,aluminis  rotudi  vnc.j,acacig  vnc.j,cerglib.i, 
picis  brutiae  quadrantem ,  olei  myrtei  lib.j,  arida  cum  Iiquidis  committito.  C  ^Altud  ~\>dldepr£cld„ 
rum.  Oenanthes  vnciam  i,omphacii  vnc.i,  gallae  omphacitidis  vnc.i,  aluminis  fcilTi  vnc.i ,  acacia: 
vnciam  i :  cytinor  um  mali  punici ,  balauftii,  maftiches,  fingulorum  vnc.i :  vini  myrntae  quantum 
fatis  eft  his  fubigendis,carnis  phcenicobalanorum  fexuncem :  excipe  cerato  praeparato  ex  letifcini 
libra  vna,praeparaac  vterevtdiclumeft»   Haec  quidem  igif  praefcripta  pharmacafacultatisfunc 

adftrmgentioris: 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.    VIII.  193 

A  adftringentioris:  Qua:  verd  deinceps  ab  Afclepiade  prodita  funt,miftam  facultatem  habct,adeo 
vtctiam  induratasinflammationes  curent:cV  proptcrcaetiam  hcpaticis  vtih'afunt,opusenim  ha 
bent etiam  illi  adftringentium ad  laxantia miltura,non  tamcn arquc  vt  ftomachici :in  llomachi- 
cis  enim  mcdicamentis  qualitas  adftricloria  prxdominatur.    C  Malagma  Nilo  mfcnprum  ,j'aat  ad 
| Dijlenttonts ,& dd^rticulorumdolorcs.  Dt^plutt  omnem  Duriticm.  Faat&ad  Exarticuiata&  Luxata  t  Hyppochon 
pojldecltnauonemmflammationum  impofitum.  Faat  Splenittcts&  Hepatias.  Cerae  libram  j |, ammoniaci  dnorum  ,  ejl 
thymiamatis hb.j,olei cyprini Iib.j,croci femiunciam , accti  quod  fatis  cft : ammoniacu diflbluito,  tncoel- lr*ct- 
deindelicandaadijcito.    C ^4liudex Ithru ^4rtj  ^fclepjadet.  Ammoniaci  thymiamatishb.rj,dilige 
ter  tritas  in  vas fidilc conijce,ei qi florisfalis hb.j  addc, cV olci cyprini  fefquihbram.  Coque  ad lcn 
tum  ignem  alTidue  agitando :  atqj  vbi  emplaftri  formam  acccpcrint,  adijce  cerae  lib.rj :  qua  cliqua 
tacum  pharmacum  amplius  non  inquinauerit,eximito,  cVin  mortarium  transferto ,  conqualia.' 
tumc^diligcnter  reponitO,ac  vtitor.    C Malagma Nilei croccrum,pharmacumaccommodatum  adPr£,  *  ox«/>oV, 
dittas  afjechonesjjaat  &  ad Eryfipelata.  Hocl/jus  ejt  Liumm  ^4tticus.  Ammoniaci  thymiamatis  Iib.j,  ^LnpoKivov, 
cerae lib.j,olci rofacei  libram  j,croci  vnciam  vnam ,  accti  quantum  fufficit :  pra'parato  pro  more.  mpftr. 
^.Altud  Mehnum mfcriptum aromaticum,  Hepatias,  Stomachicts,& ad  Pr.tcordia distenta,& omne  Ner 
B  uomm per  confenfum  afjeftionem.  Ammoniaci  thymiamatis  drac.c,cere  pontice  5  c,melilotoru  5  fxij :  t  ^tUt.  xiiif . 
croci,my rrha;,bdellrj,lingulorum  5  virj :  olei  cyprini  Iib. j.    (T  ^liudfaat  Stomachtcn,  Htpaticvs,  ad 
Prxcordta  inf}ammata)&  omnem  Neruorumper  conjenfum  ajjetlionem.  Ccrae  drach.c,croci  drac.xrj,  anv 
moniaci  thymiamatisdrach.c,myrrhajdrac.xij,bdelln5viij,confec°cionishedychroiquadrantcm, 
vini dulcis  quantum  fufficit,oIei cyprini lib.j : praepara  pro  more.    (E^Aliud  Napoltt£ ,  ^Aromatuu 
mfcrtptum,pharmacumaccommodatumad  Internas  affetttones.  Ammoniaci  tymiamatislib.irj,  cerae  lib. 
irjjOlei  rofacei  hb,iij,confe<flionis  hedychroi  librae  dimidium,  meliloti  hbrae  dimidiu ,  cypcri  librae 
dimidium,nardiceltica:libracdimidium,florisiunciodoratilibr£edimidium ,  vinidulcis  quod  fa- 
tis  eft.  Arida  cum  liqutdi s  fubada  commi ttito.    C  Malagmata  bona  Infammationum  "f"  atra  debilitate  -^^fUitur m 
inueteratarum:qu£  ad  Hepatis  tnflammationes  fimiliter  conutntunt.  Malagma  ^ifcleptad^  ex  Meliloto  Htcra*  mannfcnptfs, 
ttcon,hoc  efi  pontifauminfcriptum)StomachiasiHepatias,& ad  V  iftrumdolores.  Nardi  celtica;  drach.x,  jlomachi. 
cyperi  5  x,myrrhae  drach.x,cardamomi  drach.virj,meliIoti  drac,xl,croci  drach.viij,  amomi  drach. 
vin',cypheos  hieratici  hoc  eft  facrificulorum  drach.xvi,ammoniaci  thymiamatis  drach.xl,  refinae 
tcrebinthinae  drach.lxxx,cerg  minam  vnam,  «{olei  cyprini  minam  vnam.J  vini  odorati  Italici  he 
minam  vnam,Prarpara,vt  didumeft,ac  vtere.    C lAhud Bafthcum,  hoc ejijiegium mfriptum,faaens 
Qad  Pr^diElas afje£liones,omnem  cf;per confenfum  Neruorum  afjeEliomm.  Ceraeminasirj,ammoniaci  thy 
miamatis  minas  rj,refinae  fridae  minam  vnam,meliloti  minae  dimidiu,propoleos  drach.xxv,myr 
rhe.  drach.xxv,nardi  celticae  drach.xxv,ftyracis  drach.xxv,cyperi  drach.xxv,  iridis  illyricae  drach. 
xxv:cardamomi;panacis,vtriufque  drach,xxv:croci,cafia:,maftiches,opobalfami,  amomi,floris 
iunciodorati,fingulorumdrachmasxvi:viniItahci  odorati  quantum  fufficit,  Arida  cum  nardi^ 
ni  Aliani  aromatici  hbris  quatuor  fubada  pro  more  prae parato,    C  Malagma  Polyarchionfaat  Pe- 
npneumontas,  Stomachicts,  Splemas,  Hydropicts.  FacttadvAjjeEiioncsarca  Veftcamaut  Vterum:  adomnem 
Neruorum per  confenfum  ajfeciionem.  Cerae  minam  vnam,terebinthinae  minam  vnam,bdellrj  minam 
vnam:ammoniaci  thymiamatis,cardamomi,cyperi,fingulorumminam  vnam:meliloti,amomi, 
nardiindicar,croci,myrrh^,thuris,xylocinnamomi,fingulorumdrac.xxv:oIcicyprini  heminam 
vnam,vini  italici  quod  fatis  eft.  Prarpara  pro  more  ac  vtere  quandoque  immifto ,  quandoqj  diflb 
luto  cum  ceratocyprino.    C  Polyarchi  Pharmacumact6modatum,factt  ad  Pr^dtEias  afjecliones,  &  om- 
nem  Neruorum perconfenfum  afjefitonem.  Faat  ettam  ad ajliduas  Crudttates ,  C57*  Corrumpentes  abum,&  Vo 
mentes btlem ,ac omnes Inueteratas  affeEliones.  V fas eji eoluliws ^4«rippa.  Compofitio  hocmodohabet. 
Caftorrj,amomi,  vtriufque  fefcunciam :  piperis  albi  fefcunciam,cV  longi  fcfcuncia,myrrhar  qua- 
D drantem,confeclionis  hedychroi  quadrantem,carpobalfami  quadrantem ,  croci  quadrantcm : fo-  * cofti. 
liorummalabathri,cafiaerofasrcferentis,panacis,opobaIfami,nardiindicae,Iingulorumquadran' 
te:  floris  iunci  odorati,cinnamomi,  vtriuiq^  trientem :  pyrethri,  croci,  cardamomi,  finguloru  tric 
tem :  cy pei  1  femiflcm :  iridis  ilIyricae,ariftolochiae  longae  cV  rotundae ,  fingulorum  fcmilTcm :  cerae 
lib.iirj,terebinthinae  lib.rj.refinae  laricis  quadrantcm :  In  alio  excmplari,etiam  bdellij  trientcm,am 
moniaci  thymiamatis  tricntcm :  vnguen ti  nardini aliani  lib.irj :  vi ni  falerni  quod  fatis cft :  pra*pa-  *  AErnau  ii. 
ra  pro  more.  Ego  autem  adrjcio  maftichcs,  cinnamomi,  ammoniaci  thymiamatis,  ftyracis,  alocs, 
opobalfami  fingulorum  quadrantem.    C  Malagma^indromachi  ex Meltloto.  Nardi  cchica:  drach^ 
mas  6do,cyperi  drach.cxfto,  iridis illyricae drach.ocfto,  myrrhae  drach.octo,  croci drach.quatuor ,  •  Alitcr dcccm. 
mchloti  drach.xxv,  ammoniaci  thymiamatis  drach.I,  tercbinthinae  drach.l,  ccrae  drach.c,  cyprint 
heminaedimidium,acetiquodfatiseft:  quidam  ammoniacidrach.c  conrjciunt.  Facit  adomnia 
J. 5. fu.xxtf.    jnterna.    C  Malagma "Polyartht  ex eptflola ad Omma  interna.  Cyperi  minam  vnam.  cardamomi  mi^ 
^        nam;mannDetantundcm,ccraetanfundcm,tcrebinthine  fricle  fefquiminam,aut  liquidc  minas 
irj,cyprini  quantum  fufficit.  Ego  ctiam  bdcllrj  appono  minam  vnam.    C ^iltud ,altcradtfnptio. 
Cypcri^cnrdamomi^amomijbdellrjjthuris,  balfami,  fingulorum  mmam  vnam  :ccrc  fcfquimina , 
refincfiiclg  minasquatuor,cvprini  hemin^dimidium,viniodoratifefqu;IA.eminam.  Picpara  vt 

Quinta  Claffis.  b  b  0  b  b  moria 


DE    COMPOS.  PHARMAC- 


moris  eft.ac  vtere  vclut  prafcriptis.  Vt  ego  componcre  folco:  Cypcri,cardamomiamomi,  bdel-  E 

lt),thuris,iingulorum  minam  vnam:cera^mina.*dimidium,reririicfnctaeaiit  tcrcbinthma*  minas 
un^cyprinilieminamj,ca!ia*mina*quartam  partcm,ammoniaci  thymiamatisminaquarca  parte: 
naidi  uidica*,croci,myrrha*,iingulorum  minaquartampartcm:  vinum  odoratum. 

De  HifMc&etii*  ^4fje':iionibm,  C\AP.  7. 

CVmhactraCtatio  poitrcmaomniuma  mcconfcribatur,omnibusfanc  maniTcitum  cileopi- 
nor,q>  ex  duobus  his altcrum  vcrum  lit,  Aut alias ocs  inutiles  ciTe cV  fupcruacaneas ,  ii  quis 
cx  hac  fola  furrTciens  iit  oes  aftectioncs  curarc,qua  mcdclam  pcr  pharmaca  rcquirant :  A  inM  qui- 
dcm  llla*  vtilcscxiftant,primum  lpfaslegendas  ciTc,cV  in  mcmoriam  reuocandasilIis,qi,i  hincali 
quid  commodi  auferrc  vclint.lpfas ctcnim  mcthodos  curandi  pradictas  affecftioncs  in  quatuor- 
dccimlibris decurandi  Methodoinfcriptisprodidi:nunc  vero  tanejj  hisipfiscognicis^citra  prse- 
diclas  dcmonitrationcs  in  memoriam  reuoco,oftedens  omo,  qiio  nos  pharmaca  componamus , 
*  vthlfeLv.  cV  qua a  pnoribus  fcripta  iunt  iudiccmus,  inde qj in  vfum  agerc  ac allumcrcconh Jamus.Et  fane 
vtilishacfpcculatiocxiicit.  Namempinciquiiuamartcmratioins  expcrtcm  cilc  volunt ,  om- 
*yjhtriv.       nia  quidcm  lcgcndu  clic  ccfcnc,qua*  a  probatis  mcdicis  funt  confcripta:  non  auc  ftatim  ln  vfiim  af 

fumcnda  ciTc,icd  prius  ludicanda ,  an  iingula  cx  ipiis  ea  qua*  promittunt ,  opcrc  ctia  dcmonlcrare  F 
rbiup)[Ma.TtL.  polliac.  Nosautcm  cxpcricntiam  fn  omni  artc  magnum  quid  poffe  perfuaii  fpcciilationcs  tum 
pcr  rationalcm  mcthodum,tum  per  rationalcm  indicationcm ,  inucntas ,  ad  ea  qua*  ab  ipfis  de  iu^ 
dicacionis  hhioria  tradita  funt,apponimus ,  dcmonftrantcs ,  qualcm  facultatcm  ad  ambulandum 
vtrunq^crus exlnbct,talcm  in  mcdicina  cxpcricntiam  &  rationem  habcrc.  Itaque  in  tracftatione 
dc iimplicibus  pharmacis  pcr  vndecim  libros confcripta,fmgulorum  fpontc  natura*  productoru 
pharmacorum faculcatcm quamcthodo quis  inueniatrcceiuimus:atqucctiam  ad  particularem 
ipforum  materiam  progrcifi,vtiliirimam  ad  artis  opera  facultatcm  omncm  fccudum  fpecies  pro 
didimus.  Confcqucntcr  autcm  ab  lllo  opcrc,ctiam  curatiuam  tradationcm,quomodo  quis  optf' 
mc  116  iblum  fimplicibus ,  fcd  etiam  compolitis,vtatur,cxpofuimus:limul  qj  vias  compofitionis 
ipforum  omncs indicauimus.  Catcrum  in  propohto  iam  opcrc,  quomodo  varictas  compofitO' 
rum  mcdicamcntorum  lnducta  ht oftcndimus, ac ccrtos  iuxta  fpccicm  fcopos  tum  compoficiO' 
ncm,tum  vfum,ipforumdcducciites,ampliusq3iudicationcmcorumqua*  iam  antc  fcripta  funt 
doccntcs.  Cum  igitur  confcqucnter  poit  pradicfta  ad  affecftionum  hcpatis  doccrinam  progrcdi 
velimus,affcctu-i  circa  ipfum  coniiftcntcs  non  nuda  docftrina ,  fcd rationc  cxquiiitos,  refercmus , 
6C  ab  vniuerfatibus  fcopis  curationis  ipforum,quos  in  curandi  mcthodo  tradidimus,ad  compoii'  G 
torum  doclrinum  pcrucnicmu1;.  Primum"igituromnium  difccrnedumcfc,num  dcbihcasqua*  A.I.j.f.  14.  d 
dam  viiccris adiir,quemadmodu  ctiam  de  vcntre  diximus:aut  etiam  alia  quadam  aftccftio  ipfum  c- 1  J'fo1- 
apprclicndcrit^autcitradcbiliratcaffcc^tuiitjinflamationejautindurationejautabfceilu  laborans, 
aut  obturatione :  qucmadmodum  ctiam  an  cryfipclatofam  habcat  aff  cctioncm,  au  t  vlcus ,  aut  ali' 
quam  putretadtioncm.nam  $C  in  hoc  hcpaticam  aftecftionem  dicunt:  Qucmadmodum  ctiam  ore 
ventris  aftccto  plcri  q^  mcdici  ac  idiota*  ftomachicam  aftcctioncm  vocant,  in  multis  fymptomati' 
bus,non tamen  omnibus,circa  vna afTectioncm  acccdentibus contingctem ,  fcd  circa  multas  vna 
quadam  gcncrali  comunitatc  comprchcnfas,cV  tame  mtcr  fc  in  tantum  diftcrcntcs,vt  aliqua*  ipfa 
rum  maximc concraria  cxiihnt.Qiiomodo  cnim  non  maximc  contrariam  quis  dixcrit  frigida  in 
ccmpcratura calida,humida  iicca*,quanq  fccundum  genuscadem  lint  rFcrmc  autcm  omnia  co^ 
trariacadem gcncrcii quis dixcrit,non pcccabit:contrariorum enim  notioconnngit,  vbi pluri-' 
mum  inter  fc  dilTarinr.Plurfmum  aute  dilTant  a  medijs  in  quocuncp  genere  ea  qua*  extrcma  funt , 
adco  vt  contraria  fapc  quidcm  cadem  videantur  nixta  com munis  generis  fines :  fepc  vcro  gene^ 
*<^r/.  yivty.co-  ralioribus  contrari)s  fupra  ipfa  afccndcntibus,ab  illis  comprchcndantur.  Illa ipfa  vero  ob  id  oino 
tiLtuv i.gene  contrana  funt,qu6d  cum  vnius  gcncris  iint.plurimum  intcr  fcdiitcnt,adco vt  qua  hts  fubiacent,  H 
rdifomu.  primucVfuprcmum  gciiuscomunehabcanc.AtqjhocquidCjhocIocofemcla  nobisobitcrcVac 
ccfllonis  loco  dictu,femper  in  mcmoria  tcncatur,ne  vidclicct  cuipia  videri  poffit  a  fc  lpfo  diiTen- 
tire,qui  aliquando  \'naa(Tcc°uoncinduobushominibuseandcclTedixerit:aliquado  non  vnam , 
ncqj  candem,fcd  duas  contrarias.Intempcricm  enim  vnam  quadam  afiedionc  generalitcr  appel^ 
lant,fcd  qua  in  contrarias  diiTcrentias  fecetur.  Licet cnim  fccundum  hoc  quod  diximus ,  duo  cV 
t \AMittfrm  tria  plura  iuxta  particulares  diflerentias  inter  fe  contrarijiTima  elTe  |:cVfecundum  hocdebilita 
antiqun  k(-  tis  hcpatis  affecTionem  vna  etTc,qua  intcmpcriem  vocant ,  prafatus ,  non  male  rurfus  dixero  non 
yav  t.dicere.  vna, fed odo aftectiones  eiTe,proptereaqudd  tot  difterentia  intemperierum  exilTant.Etenim 
rurfus  iuxta  aliam  fecTionem  dua>  intempcrierum  differentia  fiunt ,  8c"  rurfus  iuxta  aliam  tres :  ha* 
quideminqualitatibusfoIis,affec5tispartibusaIteratis:h^ver6cum  humoribus  quibufdam,aut 
mfpatfjsafte<fhrupartiumcontetis,aut^  Circa  ventre  . 

igitur  cV  inteftina  vna  in  iingulis  eii  cauitas,quc  vitiatam  humiditatem  fufciperc  poteft:  Verum 
xrirca hepar  tot  numcro  funt,quot  funt arteria* cV  vcna\  Cum  vero  ha  omnes  angufta  ofcula  ha- 
bcant,qua  partc  Qma  h  uius  vifccris  cum  g  bbis  coeunt  ac  commi ttutur,  obturatio  cV  oppilatio  vi 
lioforum  humorum  aliqtrmdo  contingunt ,  ad  quas  putrefacftio  confequitur  in  calidis  breui ,  in 

frigidis 


i 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VIII.  194 

A  frigidis  intemperaturis  verd  non  citd,  fcd  temporis  progreffu  acccdcns.  Fit  autem  intcmpcra- 
tura  iuxta  propriam  hepatis  fubftantiam,quam  Eraliftratus  putat  prarterfuiioncm  quandam}hoc 
eftparenchyma,cVnon  principalilTimam  vifcerispartem  ellc.  Fitetiamintempcraturacircacon 
tcntas  inipfo  vcnascVartcnas,  cViuxtamatcriasin  fpatrjs  lpfarum  contcntas.  Cumautcmha~ 
bcat  hoc  vifcus  non  vnam  fcd  pluresfacultatesactionum,  quas  vitae  tcmporc  operatur ,  eas'que 
tot  numcro,quot  funt  aclionum  fpccies,  contingtt  fa*pe  vnam  ipfarum  prarcipue  Iardi,farpc  duas, 
cVtres,atq3omnesquatuor  iimul.  Actio  nanqueipiius  vnaquidcmattraherc  cibum  cV  alimcn«. 
tum in fefc: altera  verd obuolucre cV contincre , donec permutans  lpfum  fui lpfius faciat  partcm. 
Eft  igitur harc ipfius facultas  principalilTima  cV  fere  pnma,concoquerc  videlicct  cV  pcrmutare  ac 
altcrarc atcp afllmilarefibi ipfi alimentumjquam  alteratiuam  vocamus : que  vcrci  iuxta  hanc alre^ 
rationem  remanent  recrement3,ca  pcr  aliam  facultatcm,quam  excretiuam  cV  cxpulforum  nomi 
namus,expelluntur.  Oltcnfumautemeftquddhxfacultatcs  omnes  in  omnibus  funtpartibus 
corporis  per  omne  viix  tempus :  omnes  enim  familiarc  libi  attrahunrj,  cV  alienum  cxccrnunt ,  atr 
tracrumqjtemporisprogreirualterant,  quotemporecuamrennent  cV  conftringunt.  Vocatur 
autem alteratio  ipfa^vfq; qud  in  limilitudincm  partis  qux nutritur  tranfmutatur , concoctio: vbi 
B  verd  iam  parti  apponitur,nutritio.  Ciim  igitur hepar  pra? imbccillitate ex  ventre  cV  intcl tinis  ali 
mentum  trahcrenon  poteft,liquidacVnon  dum  iufto  modo  exuccata  per  fedem  exccrnuntur  :cV 
fi  quidem  venter  fimul  cum  hoc vifcere fuerit  lrnbecillis ac non  probe  concoquens ,  criida: fi  ve-  ■  im-n,^- 
rd  validus  fuerit,concocta quidcm,fed  hquida,propterea  q>  nulla  aut  omnino  modica  digeftio  ac  • 
diftributio  ad  hepar  eft  facla.  Si  verd  traxerit  quidem  hepar  m  fe  ipfum  cx  vcntre  cV  inteltinis  ali- 
mentum,fanguin'care  autem  ipfum  pr^  debilitate  nequit,  quemadmodum  in  ventrc  muluformis 
corruptio  contingit  eorum  quae  cruda  remancnt ,  lic  etiam  circa  hepar.  Dico  autcm  nunc  crudi^ 
tarem  foIam,non  comprehendens  hoc  fermone  tardam  concoctioncm.  Quod  fi  vclis  alimerum  *«wf  4.i'*r. 
vbi  crudum  permanet ,  cV  alterationem  qua;  fit  a  particula  iuxta  naturam ,  non  alTumpfit ,  ltidem 
crudum  appellare,  neque  ego  fugio  appellationem ,  li  mihi  faltem  dirterentia  rcrum  confcructur. 
Peiorenimefteatranfmutatio  quae  in  percgrinam  qualitatcmiuxta  cruditatemht:.Moderarior 
verd  ea  eft,in  qua  alimentum  fuam  naturam  quamdiutifilme  feruat  nulla  alteratione  ex  particu^ 
la,quaeadipfumconcoquendumanaturadeftinataeft,fufcepta:  Atqui  cVrertia  pratter  has  fpe~ 
A.ibi.c.i 4-b  cies  eft fruftratar  concoctionis,ciim  femicocftum  fit alimentum.  Et  circa  ipfam  fanc  exactam  con 
coclionemfruftratam,hepaticisfanguinolentushumorperaluumexccrnitur  talis  confiftentiae, 
G  veluti  fi  quis  fanguinem  cum  aqua  confudiflet :  cV  plcrique  fane  medici  imagincm  eius  depinge> 
tes  fcripferunttalcm  eiuscompagemelTe,  velut  liquis  vicfhme  rcccns  maccataecarnes  aqua  la- 
uallet.  Et  plurimar  hepaticar  affecuones  ab  eiufmodi  excretionibus  initium  capiunt,non  du  ma- 
gnam  debilitatem  hepate  habentc,fcd  adhuc  concoqucre,cV  alimentum  alterare  vclut  in  formam 
(anguinis,potente.  Audaautemaffectionenihil  amplius  tale  exccrnitur ,  fed  multiformes  aliae 
qualitatescVcompages,velutav  ventre  excruditatelaborante.  Vcrumin  vcntre  ciborum  ipforu 
corruptionesmanifefteapparent:circahepar  verodiftributumalimentum  ad  fanguincm  prius 
in  vifcere  exiftentem  admifcetur,corrumpitur'que  temporis  progrcflu  etiam  hic,vna  cum  alimc 
to  circa  ipfum  non  concocfto.  Calida  igitur  intemperie  circa  vifcus  exiftcte  colliquationcs  fiut, 
primum  humorum,deinde  etiam  carnis  lpfius  hepatis:  Sc"  euacuatur  per  vcntrcm  bihs  crafla.gra- 
ueolens,cVabundecolorata,quemadmodnminpeftiIentibus  febribus  contingit.  Frigidaverd 
i utemperie exiitente,neque alTiduae excretiones,neque  multoe fiunt : durat  tame affcctus  diutius , 
cV  per  aliquos  dies  profluet  ipfis  venter  maiori  copia,cuius  neqj  fcctor  fimilis  cft  r)s  quae  ex  calore 
funt  liqucfacta.nequecolor  fimilis,aut  compages,veriim  minus  graucolentia  ab  his  excernutur , 
fpecicm  purrefacfti  fanguinis,non  colliquata;  carnis3habentia.  Aliquando  vcro  ld  quod  excerni- 
Dtur,velut  fanguis nigerapparebit: verumdiligenterconfideranti nequc fanguis niger  elt,  ncque 
grumus ,  fed  velut  limus  quidam  fanguiniscralTi ,  qui  prope  ad  atram  bilem  acccdat : cV  plurcs  ac 
afgre  iudicabiles  colores circa eiufmodi  affecnonem  in egeftionibus  apparcnt.  In  vtraquc  autcm 
intemperie  tum  calida,tum  frigida,quando  intemperatura  humida  cV  ficca  fucnnt  admiita,  Iiqui- 
diorainhumiditatiscomplcxu,iicciora  verdexficcitatiscopula,  fientrccremcnta.  Scopus  lgitur 
curationis  in  ciufmodi  affectionibus  fit  communis  quidem  iuxta  intemperiei  contrarietatcm ,  pc 
culiaris  autem  vnicuique  per cuiufquecontrarietatcm.  Affectio  igitur  Hepatica  peculianter  ap 
pellata,velutictiamcceliaca,cVftomachica,citratumorespra!ternaturam  circa  lpfas  partcs  con- 
nngit.Inflammatum  enim  cfle  hcpar,aut  abfccflu  laborare,aut  mduratum  cfle,mcdici  dicunt,  aut 
aliudquippiamtale,nonamenhcpaticumvocanthominemipfum,cui  tale  quippiam  accidit: 
veriim  quando  citra  manifeftum  aliquod  in  vifccrc  malum  ,  in  proprrjs  actionibus  debilitatur , 
tunc aegrum  hepaticum  appellant.  Vidcamus  lgitur  pnmum  ea  qua:  fcriplci  unt  lj  qui  antc  nos 
de  pharmacis  optimc  cV  ftudiofifTimc  tradcre  fategcrunt,initio  ab  ns  quae  Andromachus  prodi^ 
dit faCto.  Hic  cnim  vir  in  hbro  internarum  ariecuonum  curationcs  contincnte,  multas  hcpaticas 
confcctiones  confcripfit,quarum  omnium  faciam  mencionem  hoc  loco,ipiius  vcrbis  in  mcdium 
adducus,cV  primum  fane  Antidotos  adfcnbam» 

Quinta  Claflis.  bbbbb    rj  Qux 


DE    COMPOS.  PHARMAL. 


Qu&PharmdcaadHepaticosab ^fndromachofuntconfripta.  C^4P.  7.  t, 

ANdromachi  antidotns  Cyphoidesad  Hepaticos ,& omniaThoracis  ~\itia*  Vuae  paffae  camis  drach. 
xxv,ahj  drac.ccntum : croci  drac.j ,  alij  obol.irj : calami  dract  ij  cV  dimidiam,bdellrj  f  drach^ 
t  Aliter  j  i s.    mas duas  cV dimidiam,}- caiue fefquidrachmam,einnamomi  obolos tres ,  fpicae  nardi  drach. tres , 
floris  iunci  odorati  drach.duas  8C  dimidiam,myrrha: drachmas  quatuor :  tcrcbinthinx  drach.iifj, 
alrj  drach.xvi : ramcntorum  afpalathi  drach.ij,mellis  drach.xvi :  vini quod  fatis eft.  Hxc quidcm 
cft antidori  dcfcriptio.  Appellauit autem  lpfam  Cyphoide ,  hoc eft cypheoformcm,  ob  fimilitu- 
dinem :  nam  cV  odore  8C  guftu  fimilis  eft  cyphi  ab  /Egyptrjs  appellato ,  qui  fanc  primi  hoc  phar- 
macum  compofuerunt,cV  vtuntur  co  quotidie  ad  vaporem  aedendum  accenfo  in  dcorum  hono- 
rem.Plurima autem  eorum  qux in  illo  thymiamate cV  fuffumigio  fcripta  funt ,  eadcm  funt  cu  rjs 
qua; in  hoc  pharmaco  habentur : quin  cV  fuffumigaii  hocipfum  limiliter  vt  cyphi  porcft.  Com 
politum  eft  autcm  ex  moderatc  adiiringcntibus,cV  reliccantibus ,  ac  difcutienribus  viriofos  fero^ 
fos  humorcs,cVcorrigcnubus  humorum  malitiam,cV contrariam  vim  habcntibus  aducrfum  pu 
trcfa<ftiones3quorum  plurimaexaromatum  fylua  cxiftunt.  Habetitaqjpharmacum  hoc  cinna' 
momum  omnes  putredinofas  cV  venenofas  facultates  corrigens ,  non  folum  feroforum  cV  alioru 
humorum,fcd  etiam  lcthalium  pharmacorum :  quemadmodum  cV feris  virus  ciaculantibus  con-  F 
trarium  exiftit.  Confcqucnter  autem  poft cinnamomum  cafia eandcm  vim  habet ,  optima  vide^ 
licetcVcognataipiicinnamomo.  Etpofthancomne  aromatum  genus  vclut  hiceftnardus,cV 
iuncus  odoratus,calamus  cp,cV  myrrha:ha:cenim  ad  propofitum  pharmacum  iniecta  funt  iuxta 
iam  dicftam  1  atiocinationcm  cV  modum : qucmadmodum  ctiam  ex  rjs  quae apud  nos  gignuntur , 
afpalathus,cVcrocus,adftringenscxconcodorium  pharmacum,cxquod  corrigitputrefacftiones. 
Caetcriim  vua  palf a  contem ptilis  vidcri  poffir  ob  familiarem eius  vfum :at  verd  hoc ipfum  eam 
facit  vtiliorcm.namciim  familiarisnobisiit,inrantumadftringenseft,  quantum  opushabct 
fcus  afTcctum. Habct  autem  &  vita  concodoria crudorum  humorum ,  cV  vim  cocrccdi maligna: 
fit  que ipfa haud facilcputrcdini obnoxia,  6V  vltra haec  fecundum  totam fubffantiam  vifccri ipli 
familiaris  eft  cV  propna.  Didicimus  enim  qudd  alimenta  fccundum  totam  fuam  fubftatiam,pro-- 
prietatem  ac  familiari  tatcm  habent  ad  ea  quae aluntur,quod  maximum  eft in  huiufmodi  affedio- 
nibuscurandisqua'iuxt2intcmperiem  fiunt:optimc  cnim  in ipfis faciunt  quevnacum  hocq> 
intempcricm  curant^ctiam  alcre  poffunt.  Et  ob id ctiam  vinum  conuenientiifimum  eft  citra  in- 
rlammationcm,autei'yfipelas,autabfceifum,autcalidamintempcraturam,  a?groranribus:nam  3d 
nutrir,cVconcoquit , cV  roborat , cV  putrefactioni  reiiftit:  cxfi  intemperies ex humiditatc  facfta  fit  G 
cVfrigiditate,eamcirraomnem  moleftiam  ac  fecure  perfanat.  Eadem  cftcV  mellis  f.tcultas,pra> 
tcrquam  quod  non  condcnfat  fubftantiam  corporum  quae contingir,fcd  pro  hoc  vim  cxtcrgen- 
di,6V  apcriendi,ac  puros reddcndi  mearus,Sd  vrinam  ciendi,non  parua  fane  auxilia  poffidcr.  Por 
rd  admiftum  eft  a  compoiitore  pharmaci  bdcllium,  fufflcienter  emollicns  cV  concoquens ,  vclut 
didicimuSjamphWquc modcrate  difcuriens.  Coniimilem  ferme  vim  tcrebinthina reiina  habet , 
fupra hoc  qudd  anguftos  meatus  extergit  cV  expurgat : quibus  auxilrjs vifcus  curadum  opus  ha^ 
bet,qud  ofculorum  vcnarum  in  ipfocommiffurxlaxaecVabobrurarione  hberae  permancanr:di- 
dicimusnanquequomodoobturatio  efficiatputrefadiones.    Aliqui  tamen  huiufmodiconfe- 
ccionumcompofitorcs,quemadmodumetiam  priusinftomachicisdiclumeft,opium,  authyo^ 
fcyamum,aut  quippiam  aliud  cx  refrigerantibus  mifcendo,ad  calidas  intemperies  vtilc  pharma' 
cum  eff ccerunt.  Et  ob  id  etiam  Philonis  Antidotus  miriftce  femel  tantum exhibita  hcparicam  in 
tempcriem  fanauit,  id  quod  cV  compofi  tor  eius  teftatum  reliquit.  Veriim  ex  pharmacis  hepaticis 
ab  Andromachc  confcriptis  nullum  eft  huiufmodi.  Et  fane  vehementcr  rcfrigerans  nullum  ef- 
fc dcbct,fcd  qualia  tum  ab  alijs,  tum  ab  Afclcpiadc,funt fcripta.    Nunc  igitur  hcpaticas  antido- 
tosconfcquenter ab  Andromachoproditasiubfcribam,mod6  memoria  nos  tencamusnullamH 
ipfarumcalidisintemperaturisconuenire,fcdauthumidis,autfi'igidis,autex vtnfque  compofi^ 
tis,aut  certc  humidis  quidem  forti ter,  calidis  vcro  moderate\  Confcribentur  autem  omnes  iuxta 
ipfius  Andromachi  dicftionem.    C  ^l'<*  "Cyphoides  ad  Hepaticos,  ex  libm  GaUi,ad  Tujj  es  uem  CjT*  Reie-*  A.Lj.fu.ixi« 
•Alitcr  ii.      Eltones.  Crocidrachmam  vnam,cinnamomidrach.j,myrrlixdrach.vnam,bdelIrjdrach.quatuor  fol^t6.h 
afpalathi  obol.iirj,iunci  odorati  drach.ifj,calami  drach.fj,cafia;  drach.j,nardi  indicae  drach.  vnam , 
terebinthina!  drach.  vi ,  carni  s  paflarum  vuarum  drach.clx ,  mellis  heminam  dimidiam ,  vini  chfj 
quod  fatis  eft  ad  macerandam  vuam  paffam  bdellium'que  ac  myrrham :  refinam  verd  melle  lique 
facito :  cV  deinde  omnia  mifta ac  trita  reponito .    C  ^Alia.  ad  Hepaticos  &  Ificricos.  Amygdalarum 
amararum  drachmas  duas,anifi  drach.j:abfinthfj,  cumini,  feminis  apfj ,  fingulorum  drach.j:cor^ 
nucerui  obol.ifj:tritacumaquainpaftillostrioboIaresredigito,exeisLj3  vnum  mane  ac  vefperi 
'^l.rttivov  cum  vino  mulfo dato.    C  Nettarea ^intidotm  ad  Hepaticos ,  & ^irquato laborantes.  Helenrj  fefquili- 
i.  apu.         bra,crocomagmatis  lib.ij,ariftolochiae  vnc.  j,petrofelini  vnc.j,piperis  nigri  vnc.dimidia,  myrrhac 
vnc.i,mel  quod  fatis  eft.    C  >Antidotui  Hepatica,  ^ithanafia  appellata,  Facit  &  ad  Nephrtticos  &  lcle- 
ricos/nultttm  Mouet fudorem.  Croci  drac.tj,cinnamomi  drac. j,nardi  drac.fj :  cafiae,myrrhx,  iunci  odo 
rati,finguIorumdrach.j :  melle  attico  excipe.  Datur  fabaegra;cacmagnitudine,  febricitantibus  ex 

aqua 

■M 


p 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VIII.  19$ 

A.l.<.fu.i .  t-i.  A  aqua  mulfa.    G  Hepatica.  '  admtranda,cjua  Pharnaces  \xrbarius  £*roxut  ~\fus efi.  Croci  drach.ij :  mci';  afa 
c-5*0(i  ri.phu  ponrid,dauci,pctrofclini.myrrha?,lingulorumdrach.iiij:na 

dradwvi :  cofti,  cafiar,  lunci  odorari,finguloramobol.irj:carpobalfami  drach.irj  cV  dimidiam,rU' 
bixdrach.occo.fuca  radicis  dulcis  drac.irj,hcmioniridis  hcrbae  drach.irj.poIijdrach.nj;fuca  balfa^ 
mi  drac.vi,confcciionis  hcdychroi  drac.v,melhs  quod  fatis  eft :  vtere.  Ad  omnu  vina  cfficax  cfr , 
nucis  ponticae  magnuudine,  cum  vino  mulfo.  C~>4m:dorus Hcpartcaa  XearcoLudata.  Radias  pa 
naas,rubise5eryngr).cupatorrj,hclenrj  radicis.polij.cofri.ariftolochis.pipcris^fcolopcndrn  hcrbar, 
femimscucumcns,chamarpityos,radicis  gcntianar,miltiliua:rubricjefinopidis,fcl!is  vrlini,fpicae 
nardi;baccarum  lunipen ,  leminis  braffica? ,  feminis  crucae ,  lingulorum  par  pondus :  mclle  attico 
cocioexapeac vtere.  C ^inudorus Hepartca D&fcori,  Cinnamomi, caliae, vtriufq?drach.iiri:cro-  '^cl.  Dittru 
ci,nardi;coiu3feminisballami;hypcria;glycyrrhizaf,linguIorumdrac.virj:cxcipcmclleartico,ac 
exhibe  nucis  ponticae  magnitudine.  C  l4ha ad Hcpaticos,  0" rcltquos  Imernos af}tclus,~\t ~<4r:fioclc? . 
Pipcrisgranaxl)mvrrhxdrac.virj:croci;cofti..mei,acori;nardi,daucifcminjs,  pcrrefelini,  fcordrj, 
fingulorum  drach.nrj :  annamomi  drach.xr),calia:  drach.xrj,mcllis  quod  fuffiat.  Datur  nuas  po 
ticse  magn-.tudinc.  C  Potioad  Hepattcos,  Spleniticos,  Xe:h--:t:cos.H:.yop:-;cs.  ~A:>.x:l:atu--  'J?  -  ■'■'- 
B  c:s,&~mzicji:js cx  Partu^Conuuijis^Prodesl  Conualefcemibus  &"  fe  rtfictcntibtis  exinjirmtrx:;.  Facir  xaVi- 
ttofos  humores,  Iclericos,0-Tu'^es,ac  Pleurtticos.  Efictiamamidotus  ad  lerhahapharmaca,& ad Fcrarum  pla* 
gxs.  Nardi  mdice 5  ij.  cofn  3  rj,caiiae 5 1 ,  aoci  drach. j : pipcns  albi  oboLv,  alrj ; rj : fcminis aprj  drac. 
j  obol.irj;iridisiIly:iC2etantundem,acoridrach.i  obol.i.opoballamidrac.j,  fucciari  mafcult  drach. 
nj.vuxpaiTajcxacinatafdrach.vKtcrito  cum  paifo.aut  mclleexdpito:  cV  drachmam  vnamcum  vi 
no  diluto  dato.aut cum  aquse  mulfae cyathis quatuor,aut  vt  conucniens fuerit.  H.r  quidcm funt 
Hcpaticaeconfcctioncsab  Andromachoproditat.Traiiboautcm  iamindcadcas,q'oas  Afclepia* 
dcs  tradiditin  tertiointernorurn.quae  Alnafoni  lnfcribir. 

Conjecliones  Hepaticx.  ah  ^ifclepude  confcripti.  C  ^4P.     S  . 

Rrimamequidemconfectioncm  Afclepiades  Anronij  MufaeelTedia't;hocmodocompofi' 
tam.  C  Succi  cichorij  cyathum  vnum  cum  aqua!  calidar  cyarhis  tribus  dato,  melhs  attid  co 
chleanoaddito.  Autrilicisvclanahifuccicvathum  vnumcuaquae  mulfaecyathis  iij  dato.  Aut 
piaidis  recenris.autfcridisrccetis.fucacyathum  vnumcumaquemulfe  calidaecvathisin.  Hec 
1  Lt.ciij  primaeltdefcriptiotriumpharmacorumin  Afclcpiadxlibro.  C:choria  ltacpcVfensabarii  ge- 
nerisexjftunt^apudnosnanq^ruralesambohaeccduntcx'  cruda  cV  cocia:  vtitureisetiam  Erafi- 
C  ftratusabunde in  arTeciicnum  crcaaluum  cura.  Facultas  horum  olerum  fubrrigida eft  cxiubama 
ra  ac  modcratc  adftringcns,cV  propta  has  qualitates,optima  pharmaca  calidis  intempcratuns  ip 
fius  hepans  exiftunt:  vltra  hoc  enim  quod  moderatc  rcfrigeranr.  amplius  GC  robur  vifccn  addunt 
pcradltncioriam  facuItatcm.Infuperq:commilTurasofculorum  venarum  in  lima  vifceris  parte 
ad  eas  que in gibba  fjnt.cxtagent.  Nequc  vcro  rr.^idas  mtcmperies  magnopcrc  ledunt.quem- 
admodum,quaf frigidamhumichtatemabfqueadftncaoneautamaritudinepolTidcnt,facCTe  fo- 
1  luuarc  cnam  vifcus  taUum  olerum  fubftantia  poteft.enam  fi  cirra feroforum  aut  ahorum  hu 
mcrum  vitiationcm  lntcmpcrieshatper  fe.cxcum  humiditauscjiufcunqueccmplexu:exrniftu 
ra  cnim  mellisdiumiditatem  pcr  vrinam  educunt :  quapropter  eriam  li  liccata  tufa  quis  porioni  in 
fpei gat.it: dcm iuuant:quin cV decoctorum decocium  potatum  multum commodi artert.  Si  vc^ 
rd  non  cahdaaliquaintcmpcncsinfcfrct.autli  obrurarioqusdamlitcirca  v.fcus.magnopereau' 
xiliantur  cx  vino  albo  tenui  potata cum  ijs  quae  vrmam  ciunt.  Vtilis autem  non  folum  fuccus  lp 
forumefttumrecens.mmexiccams:fedcvipfaolcraexiccaratufa  que  ac  tnta  potui  infperfa,cV 
eorumdecoauminporuacceptum,auxihantur.  Caercrumad  vifccris  expurgationem  cV  mea- 
tuum apcrtioncm,citra manifcftam calfactioncm  aut refrigerauonem,  optimum  pharmacum  fi> 
Dhxcit.prardominantcm  habcnsamaram  quahtatcm.  Anethum  vac  nihilforte  habet  ad  huiuf- 
modi  arfec~Lioncs,lcd  modicc  refrigerati  ac  condcnfari vifcens  curanuum  cxiftit.  At  vcro  catapo 
tiumexchamaepity.cuiusitidcm  meminit.eiufdem  cum  prardicns  facultatis  eft,  amarumcnim  6V 
hocpharmacjmeirinihiliguur  mirum  elt.iplam  chamaepityn  tum  per  fe,tumcum  cichono  po^ 
tatam.hcpaticasintemperaturas  iuuare:  Qiicmadmodum  Afdepiades  fcnpfit  in  hcc  vcrba. 

C Cdtafotuan Hepaucs.  Radicis chamepityos drach.octo ,  radicis  dchorij  drach.  quatuor : con^ 
tunde cV excipc  melle cocto :ac  prarbc  nuas  pontice  magnirudinem  ,  6V  aquecahde  ej  athos  trcs 
infupcr bibcndos.  Hec  Afclcpiadesfaipfit.  luuatautcmprcdicicherbe  hcpancos,non  lolu 
radicibus  ipfarum  acceptis  6V  pra?paratis.vclut  Afclcpiades  prodidit,  fed  cV  fucco ,  cV  decocto ,  cV 
anda  coma  vna  cum  feminc  tufa  ac trita.alTumptis.Quin  cV  Sphcndamni ,  id  cft acais ,  radixtu^ 
fa  cV  tnra  nam  cV  huius  mcminit,aufdem  eft  cum  prcdictis  facultatis.Exhibet  autem  cx  ea  drach. 
j  cum  vini  mulu diluri cyathis  tnbus.  Infuper cx  cx nardo celtica  pharmacum.  cuius  ltem  mcmi- 
nif,h:sconlimilecft:fcripfit  autem  lpfum  fic:  Nardi  celticc  partes  trcs ,  ablinthij  partem  vnam, 
tuta  cV  crrbrata  mciie  cocTo  cxdp;to,cV  myftrum  delingcdum  dato.  Et  quod  poft  hoc  fcnptum 
cit,confimi!c  Vpli  exjftensin  reliquis.plus  habctde  vi  cxpurgandi  ipfum  vifcus  per  vrinas.  Scri- 
piirautem iic  Afclepiadesdc «pfo:    C PifhlLa  Hipaticus amarus.  Anifi.feminis api):Duari.amyg- 

Quinta  ChlTs.  bbbbb    iij  dalarum 


DE   COMPOS  PHARMAC. 

dahrum  amararum  mundatarum,  abfinthfj,  fingulorum  j.iiij :  praepara  cum  aqua  cV  rcduc  in  pa  E 
t i^iluertj.    ftillos:  ac fcbre carctibus exhibc^  f  j,  cum  vini diluti cyathis ifjjfebrsentibus  cu aqua mulfa .  Hoc 
pharmac um  leniter  quodammodo  eii calidum  propter  vrinam  cicntium  mifturam : rchqua  vc^ 
ro  omnia  fupcriora,aut  praedominantcm  habent frigiditatem,aut  omnino  neque  hanc,  ncq uc  ca 
liditatem :  vcrum  vim  cxtcrgcndi,  SC  vias  digeftionis  ab  obturationc  vindicandi  omnia  habenr. 

Alia  mfuper  medicamcnta  ab  Afclcpiadc  fcnpta  funt,  partim  extergendi  acaperiendi  SC  feca- 
di  vim  habentia  ,partim  verd  calidiora  paululum  quam  funt  media:media  autem  dico  quae  ncqj 
calfaciunt,neq3 rcfrigerant  manifefte.  Vnum  vcrd  mter  ipfa  calfa<ftorium  cft ,  vbi  ait :  Cofti  triti 
cochlearium  praebe  cum  aquae  mulfe  calid^  cyath.rij.  Rcliqua  verd,quae  prope  ad  mcdium  tcm 
pcramcntum accedentia , adcaliditatem  vcrgunt, haecfunt.  Helcnij  drach.xij,  crocomagmatis 
drach.oclo,excipe cichorij  fucco : SC fac  catapotia ,  ea'que  pro  viribus  exhibc : datur  ad  fummum 
drachma  ex  vini  multi  diluti  calidi  cyathis  tnbus.  Hoc  pharmacum  poterat  cx  abfque  helcnio  ca^ 
lidisintemperaturisconucnire.Quoniam  autcm  helenium  cxtcrgentibusadmiftum  cft ,  adcali^ 
ditatcmvergit,nifiquisomninomodicudccocummulta  frigida  pcrmifceat.  QuincY  id  quod 
ex fceniculo conftat calfadorium  eft,fic  habens :  Fceniculi  drach.j,  pe trofclini  drac.ij : anili,amyg 
dalarumamararumjabfinthijjfingulorumdrach.jxroc^myrrhx.vtriufcpobol.iij^excipcaqua^ac  £ 
redige in paftillos: dato drach.  j ,  vt fupra diclum  eft.  Etenim  hoc loco  fceniculum  quidem SC 
petrofelinum  multum  calfaciunt,rcliqua  verd  moderate.  Amygdalae  verd  attcnuatorfae  funt  fa- 
cultatis,&  praefertim  fi  fuerint  amarae.  Medium  autem  quodammodo  inter  calfaecntiacY  refri 
gerantia  eft  hoc  pharmacu,quod  Afclepiades  fcriplit  hoc  modo.  C  Eclegma  Hepaticum  Paulim.-au 
xiliatur confefhm.  Chamaepityosficcaelib,j,myrrhae  vnc.j,paffi  protropiiextar.irj:  chamaepityn  &C 
vinum  dulce  coquito :  SC  vbi  fuperfucrit  tcrtia  pars,liquorcm  exprimito,  ei  qj  mellis  attici  hbram 
dimidiam  adrjcito,  ac  rurfus  coquiro :  poftea  verd  myrrham  addito  affidue  agitando :  atcp  vbi  dif- 
folutafuerit,abigncablatareponito:cVantccibummy(trumcxhibeto.  Scripfit  £c  excochlcis 
pharmacum  hepaticum  Afclepiadcshuiufmodi.  Cochlearum  "triumcarnem  valdc  probe  teri-  A.l.j. f.i4.t| 
to,bC  aftufis  vini  nigri  cyathis  tnbus  caIfacito,ac bibcndum  dato.  Videntur autem  haec  iuxta  tota  C1°- fo- j  l0-P 
fubftantiam  efficacia  clle,non  fecundum  vnam  aut  alteram  qualitatcrn :  Qualc  cft  &C  lupinum  he 
par,cuiusabundeexpcrimentum  habemus. Vius autem ipfius  conlimilis  cochleis  cft :  teritur.n. 
exaclc hepar  lupinum,cxl  datur  drachma  vna cum  vino  aliquo  dulci ,  qualia  funt  theraeum , creti- 
cum,8cTcybclite,ac  dulcc  protropum.  Benigna  cnim  haec  funt  vifcerfipfum  nutnrc  poientia ,  dC 
media iuxta calidi SC frigidi oppofitioncm: SC ob id talia pharmaca omnibus intcmperatuns con  t 
uenire  videntur,vt quae  cx  fubftantiae  proprietate commodi  tatem  de  fe  exhibcnt ,  dC  neque  cali- 
das,ncq3  frigidas,intempcries  laedant.  Atqui  in  febricitantibusmanifcftafcbri,  aut  non  obfcure , 
vclut  folet  aliquibus  hepaticis  accidcrc,melius  eft  ex  aqua  calida  pharmacu  praebere,aut  ex  aliquo 
praedicloru  fuccoru,vclut  cft  feridis  fuccus.  Ad  induratas  hepatis  aftedioncs.  Et  ad  has  Afcle^ 
piadcs  quatuor  pharmaca  his  verbis  fcriplit.  C  Confeclio  aens  Vrmamjaat  ad mdurat.is  Hcpatis  affe 
Hwnes,ad  Splenicos,& ^icgre fe  a  morbo  recollt^entes,ad Hydropicos,  &  m  ~Vmuerfum  Bonum  colorem  inducit. 
Crori,nardi,cafiae,fingulorum  drach.rj:cofti,Horis  iunci  odorati,cinnamomi,myrrhae  ftaclae,fin 
gulorum  drac.j  :mcllis  codi  drach.xxv.Datur  fabae  aegyptiae  magnitudine  cum  vini  mulli  cyath. 
mj.  C  *s4lia,c]ua  ~\fws  ejl  Paficrates ,  Vrmam  multam  duat.  Seminis  dauci  fefquidrachinam : 'radicis 
rheu  ponticae,floris  iunci  odorati,feminis  balfami,cedridum,anifi,nardi  indicae ,  croci ,  cinnamo- 
mi,cafiae,phu,afari,petrofelini,chamaepityos,fingulorum  drach.j  SC  dimidiam :  mcntae  ficce,  obol. 
irj,nucleorum  pincarum  nucum  repurgatorum  numero  l.excipe  mellecocfto,cVdato  nucis  pon^ 
ticae  magnitudinem  cum  vini  mulli  diluti  cyathis  ifj.  C ^ilia antidotns  ex  Fclle ~\>rfmo,pharmacum  ac 
commodatum  ad mduratas  HepatU  ajfeflwnes.  Chamaepityos,marrubfj,  feminis  pctrofclmi,  gentianae, 
feminis viticis,fellis  vrli,finapis,feminis  cucumeris,fcolopendrij,panacis,rubricae  lemniae,  rubiae ,  f 
feminis  brafficae,  ariftolochiae,piperis,nardi  indicae,cofti,  feminis  apfj,feminis  erucac,  eryngrj,  po 
lij,echij,eupatorrj,baccarumiuniperi,fingulorumdrac.vnam:tufa6<lcribrata  mellc  cxcipe.Da- 
tur  nucis  auellanae  magnitudo  in  vini  mulfi  cyathis  duobus.  C  ^lia  accomodata.  Faat  <&  ad alns 
Intema*  ajfetlioncs  atra  tujlim.  Radicis  getiane,chamaepityos,marrubfj,feminis  petrofelini,fellis  vr  * 
fi,finapis,  feminis  cucumeris,fcolopendrfj,panacis,rubricae  finopicae,  rubiae,  feminis  brafTicae,ari^ 
ftolochiae  longae,  piperis  albi,fpicae  nardi,  cofti , feminis  erucae,eryngtj,baccarum  iuniperi, 
frudus  fraxinijChamaedryos,  dictamni  cretici , feminis  ceftri , feminis  dauci,  fingulorum  vn* 
ciam  vnam:mellisattici  quod  fatis  eft.  Datur  nuris  ponticae  magnitudo.  Liquor  fit  pafTicreri- 
ci  cyathi  duo.  Hoc  pharmacum  vfu  &  experimento  approbatum  eft  ♦  In  alio  exemplari  etiam  pe 
lecini  tantundem  habetur.  CircapraediCta  quatuor  pharmaca  rede  fecit  Afdepiadcs,quovd  no 
fimpliciteradfcripfit,  velutinalfjs,qudd  ad  hepaticos ipfis  fit vtendum , fed cum  appofitione, 
ad  induratas  videlicet  aftecliones.  Humidae  etenim  vifceris  affecftiones  exolutum  dC  imbecille 
ipfum  facere  folent ,  veluti  funt  articuli  laxati :  fiue  autem  cum  frigiditate ,  fiue  cum  calidita^- 
te ,  fiue  fine  his ,  laxitas ipfius  fola  conftiterit ,  penitus  adftringentibus  pharmacis  opus  habent: 
verum  hoc  aut  cum  calfacientium  miftura,fi  frigida  qualitas  praedominetur :  aut  cum  refri^ 

gerantium, 


I 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    VIII.  196 

A  gerantiiimTiralida.QurcverdobfrigidoscV  craflos  ac  vifcofos  humorcs  in  folidis  corponbus 
lmbibitc  sinduratur,cx  nccclTitatc  fngtdam  habcnt  aftectioncm :  quare cV  calfacicntibus,  iimul'' 
quc  teni  ium  partium  pharmacisopushabcnt:ha?cenim  fufficicntiaiunt.cVad  vilcoluatcm  hu- 
morum  nduratis  partibusinfartorumextcrgendam,cVad  fccandam  craffitudincm,  cVdifcutien 
dositaefctcnuatos.  Verum  rn  quintodclimplicium  pharmacorum  facultauv.  bi  deriufmodi  af 
fcclionibusfcrmomihihabituseft.emollicntiummedicamcntorummiituramlaudaui  nimirum 
vt  pra?parantem  indurata  corpora,cV  prardictis  pharmacis  ldonca  facicntcm : ci ti vcro  prarcmol 
litionem  dittunduntur  quodammodoeaipfacorpora,  6V  cueftigio  manifcftam  im;mnutioncm 
habent:fedinimmcdicabilcs  rcliquias  tcrminaturres  vbi  fuennt  fupcrrciiccata.  Harccadcm  oC 
in  dccimoquarto  Methodi  curatona:  nobis  funt  dich.  Igitur  cx  circahcparconicaareoportct 
emolIientiummifturam:nam  cumcompagis  humcaaeiithepatiscorpus ,  valdcmodcratisopus 
habetcmollienribus.  Prxdominatuntaquc  in  ipfo  praeter  aliarum  partium  lnduratarum  mo- 
rem  ,calfacientium  cVattenuantium  miftura.  Merito  itaque  cx  praTcriptis  quatuor  pharmacis 
Afclcpiades  poftremum  maxime  laudat,vt  quod  multam  dc  fc  cxperientiam  praebuit :  cx  aroma- 
tisenim componiturattcnuare  ac  difcutere  valcntibus:aliacj3pharmacaadfumpiit,acriafecan-' 
B  tia  q3acdifcuiroria:mirigatoriaautemhisadmiitafunt,cucumeris  femcn  aciunipcn  bacca?:dein- 
de  vero  mcl  cV  eryngium  velut  vrinam  cicntia  his  addita  funt,quo  extcrfe  vifceris  affectionis  pcr 
vnnas  dcductio  hat. 

Qu^t  slrchigenes  ad  Hpaticos  in  Secundo  Pharmacorumfecundumgeniis  fcripfit.  C  ^4P. 

N  hepaticis  conuenicnte  praegreffo  ductu  per  alimenta ,  vndiones ,  communia  cataplafmata , 
venxfeaioncm,cucurbitas,finapifm 
dis  compofitis  potionibus  cV  malagmatis,optimeiplis  conuenicntibus,  vtaris.  Etpotionibus 
quidemhis:  Senccionisdecoctum  vt  valde  commodum  exhibeto:nafcitur  autcm  huius  cau^ 
lis maxime  in  tegulis.  Aut  vngucnti  nardini  cochlearia  quatuor  quotidie  bibenda  dato ,  dC  ma^ 
ximeininduratis.  Autariftolochiaeobolostrcs  propmato  febnentibus  ex  aqua,febre  carenti' 
busex vino:valdebenefacit.  Auttrifolium  acidum  inaqua  coquitoadtemas, cV  per  triduum 
bibcndumdatopro  vicecyathum  vnum.  Autfel  vrlinumin  vafe  leniter  feruefacito,cVin  Sole 
reficcato,atqueexeo  hcpaticiscochlearium  vnumdato.  Autradicis  rubicorticis  minam  vnam, 
cum  aquse  congio  vno,in  nouo  vafculo  ad  refiduum  quarts  parris  coquito:  cV  ad  fuccum  per  no 
<ftem fub  dio  expofitum  mellis  cyathos  vj  admifceto : cV  ieiunis ad  triduum bibcndum  daro.  Aut 
Cpfeudobuniiobolum  vnumdato  cummelle  iciunis.  Aut  dauci  cV  fcenicult  radicis  dimidium,  •AP.oxvme- 
cumacetomulfoadtertiascoquito:cVieiuniscyathum  vnumcxhibeto.  Aut  glycyrrhizae  fucci  litc- 
obolum  vnumautduosieiunisdato:cValuum  fubductt,cV  vrinam  mouet.  Inmagna  duriria, 
abrotoni  fuccum  quam  cralTiiTimum  pra?be  bibendum.  Aut  acori  obolum  vnum ,  panacis  tan- 
tundem,cumaquapropinato.  Aut  fpicatnardidecoctumaiTiducexhibeto.  C  DeCataplafmaw* 
Cataplafma  porro  Heparicumnt,maliscotoneiscufarinahordeacea  cV  fcenograeco  coctis.  Aut 
femine lini  trito  cum  polcta in  vino  cocta:  aut ipfo  lini  femine in  palTococto.  Aut femine lini  tri- 
tocum  mellefubacto.  Autcappansradice  m  aceto  mulfo  cocta.  Autfarinahordeaccacumncu^ 
bus.  Autoleaeradicein  vinococta.  Autmyrobalanotufa  cum  vino.  Autcerato  exphocnicoba 
lanis  facto :  fumme  enim  ad  hepatis  inHammationcs  facit ,  maxime  in  quibus  eriam  ftomachus  af- 
fecftus eft , 6V cofta?  diftcnta?  funt.  Autpalmulam  reiecto  internonucleo  diligcntcr  tundito,cx 
cum  atquali  partc  cerati  rofacei  in  mortario  probe.  vnito  rofaceum  adftillando ,  atquc  ita  imponi- 
to.  Aut  myrrham  aminazo  vino  maccrato ,  cV  palmulis  admifceto ,  cV  lintcolo  mfarto  imponito. 

Carterum  malagmata  quibusquis  vti  poffit in  inflammatione  hepatis  citramanifcftamcau- 
fam,  poit  lrngationes  SC  cataplafmata ,  iam  ante  fcripta  funt  in  fcrmonc  dc  oris  vcntns  lnrlamma- 
D  tione.nimirum  communia  llli  cV  hcpati  cxiltcntia :  rn  quibus  funt  ctiam  qua:  ex  mcliloto  prarpa^ 
rantur,cV  polyarchium.  Vcrum  etiam  nunc  apponentur  quaedam  ex  ipfo  Andromacho. 
«J.j.f.i4-t.j.       C MalagmaSindromach:  ad Hepaticos.  Ammoniaci  thymiamatisdrachmascxlim,  alu  drachmas 
ci4.ioLji7.h    centumhabent:bdclliidiachmasxxiiii,aliicentum:acerihcmincquarrampartcm:c\  prini  hcmi' 
nam  vnam,egovero  hcminardimidium.    C Mala<rma^fpollop/).wi<.  Ccrardrachmas  lxxx,bdcllii 
drachmas  lxxx,ammoniaci  thymiamatisdrachmaslxxx,terebinthincdrachmasxl;manna'  thuns 
drachmas  xl :  cum  irino  contundito. 

Malagmata  a  Damocrate  confcripta ad  Hepar  &  Prxcordia.  Qutdam  ex  eis ctiam 

adtotum  VentremZy*  Splenem.  C^4P.  10. 

Ffecfta  fi  quis  per  ftomachum  prarcordia, 
per  iecur,intcftina  per,dein  per  colum, 
Per  ventriculum.aut  vifcus  aliud  fic  propnc 
Dictum,  volet  inquam  laefa  quis  praecordia 
Malagmate  integere  bono  cV  percommodo, 
Primum  paratum  habebit  hoc  longe  antea. 
Recens  enim,eft  aegns  minus  firmum  ac  valens, 

Quinta  ClafTis.  bbbbb    iiij  Cere 


DE   COMPOS.  PHARMAC 


Ccra?  capit  quod  Ponticse  libras  duas, 
Ammoniaci  thymiamatis  folam  libram, 
Terebinthinc  fricle  pariter  folam  libram, 
Vftcq3rcfine  piceefimul  libram, 
Et  poft  trientcm  cardamomi  fermnis, 
Arid^cyperi  tantundem,item  myrrhe  bone, 
Pondus  cj3  par  vni  horum  iridis  mox  candidac, 
Sextantem  8C  inde  Celtica:  fpicae  integrac, 
His  vnciam  vnam  cVdimidiamcroci  boni, 
Et  fex  meliIoti,item  duas,beflTcm  puto. 
Veru  m  melilotum  prcftiterit  hic  atticum. 
Recentis  8C  cyprini  libras  olci  duas. 
Oleum  cyprinum  tu  cum  rcliquis  liquonbus 
Et  decoque  lenta  Hammula,&[  deradito. 
Dein  tufa,cribrata  8C  reliqua,vino  bono 
Rigata  per  nocftem  integram  8C  totam  diem, 
Vinumomncdoncccombibant,feponito. 
Vndis    poft  cyprino  manibus  hgc  pharmaca 
Mortario  amplo  vni,cV  fimul  committito, 
Molli  q3  pelle  tcda  fimul  reponito. 

^Almd  Maiavma  cmfdem* 
Aliud  valens,a;tas  itidcm  fi  acccflcrit. 

Verum  hoc  mage  afleclus  vitiantes  mox  habitum. 
Quicunqj  non  cum  flatibus,fcr  ucntibus 
Et  phlegmonis  lardunt  diutioribus, 
Et  vifcera  iritant  grauibus  doloribus, 
Iuuat,  Solubiles  malc  cV  iam  duritias 
Soluit,foluta  molecarum  cclcritcr. 
Paratur  hoc  modo,vtbonae  terebinthinac 
f  ^aL  lihrat     f  Librammediam,tantumq3ceraeponricar, 
duds  cum  di-     Fccni  CJ3 grarci  vnam capias  puri  libram. 
midta.  £t  dc  nitro,8£  de  panacc,  vnicam  libram. 

Rurfus  anifi  feminis  vnicam  libram, 
Pingucdinis  purae  vituli  fimul  Iibram, 
Pondus  qi  par  contufc  SC  albidg  iridis. 
Parum  deaccto,tres  cyathos  fine  dimidio. 
Mellis  duas  libras  rccentis  attici. 
Ammoniaci  thymiamatis  folam  libram 
Quidam  addidere,veriim  alij  libras  duas. 
Sic  tufa,cribro  excuffa  cj3  tenuiffimo, 
Cataplafmatis  modo,fed  cV  mel  addito 
Nec  omne  acctum,coquito:  vbi  molle  fuerir, 
Addas  calenti  cxiguam  accti  ftillulam, 
Cera:  liquatc  infuibr,cV  pinguedini, 
Terebinthine  qj:  cocla  qj  egregie  fimul 
Omnia  manibus  cxadius  committito, 
Et  vafculo  maiorc  dcrafa  excipito, 
Vfurus  haud  mox:  Inualidum  eft  faiftum  recens. 
^llmd  Damocratn  Malagma. 
Odorum  8C  hoc,tol!ens  cq^  mox  vitia  hepatis, 
Affecftiones  renibusxolo  dC  graues, 
Stomacho  fimul  $C  vuluaz  diutiufculas. 
Idem  cj3  iam  corrupto  habi  tu  fuperdatur, 
Morbo  q3  longo  palIidis,hydropids, 
Et  qut  minus  coquunt  cibum  8C  faftidiunt. 
Habet  hoc  amomi  Scythici,xylobalfami, 
Et  cardamomijbdellii  CJ3  lucidi, 
Aridac  cyperi,thuris  boni,omnium  parem 
Modum,libram :  poft  caflce  daphnitidts, 
Myrrhac  bonx,pariter  croci',de  fingulis 
Librg  trientem,aut  amplius  quid  paululum. 

Nardi 


r 


SECVNDViM  LOCOS  LIB.  VIII.  ,97 

onar  pcTt  Syriacae  vncias  duas, 
Ithina?  pura*  bonx  Iibras  duas, 

jccra*  pcrpohta*  vnam  Iibram,  T  t^fdduurm 
is  vngucnti  cyprini  |  libram  vnicam,  natimis,  eteU 

5lerni  hincoptimi  fcxtanum.  midium. 
Contufa  alia  cnbro  tcnui  conccrnito :  t  ^aI.  Ubru 

Thus,bdellium  tn  mortanum  conijcito.  du^. 
Myrrham  bonam;fimuI  crocum  qj  his  addito : 
Fractis  q;  pauco  cyprinum  vino  mdito. 
Dcin  tundito,mellis  q;  craffitudinem 
Formato,cV  hisaromaca  mox  trita  addito. 
Et  quod  iupereft  vinum  addito;committito 
Totam  dicm  noctem  iimul  quo  combibant. 
Tcrebinthinam  vero,cyprinum,ccram  cY  limul 
Igni  liquata  lcntulo  his  atfundito. 
B     Vnctis  q?  poft  manibus  pcr  vnguen  quodpiam, 
Subaclalic  committito;cVreponito. 
Nec  moxparato  vti  velis  tu  pharmaco, 
Sed  tempore  intcriecto.Et  vt  cerotulum 
Sitmollius;quandoq*  derafum  diu 
Mifccto,folo  rarius  fed  vtitor. 

^Aliud  Damocratis  Mdagmd. 
Aliud  malagma  ad  iam  rclatas  commodum 
Aftcctiones,fi  fucrint  diunnar. 
Confcrtlienofis  vel  omnium  optime, 
Si  palleant,febn  laborent  ac  grauitcr, 
Aquam  q;  habeant  prarcordia  his  fl  pauculam:" 
Multam  nequeunt  curare  enim  malagmata. 
Ficus  cape  pingucs  fica'ores,fed  nouas, 
Et  femine  eiecto,fimul  vmbiliculo, 
C    Appende  drachmas  quinquies  trcs,ac  deccm, 
Alba*  q;  ccra*  pontica*  parem  modum, 
Myrobalani  pinguis  hbram  poftintegram, 
Nitri  marini  fed  libram  modo  dimidiam, 
Aluminis  fciffi  duas  fupra  et  decem 
Drachmas,fuper  q3  dimidiam,trioboIon. 
Et  mox  onychis,quod  fic  vocatur,bdelln 
Addes  parem  tu  aluminis  didum  modum, 
Nitro  parem  florem  Iapidis  fed  ACl, 
Ammoniaci  tantumq,  thymiamatis: 
Et  feminis  poft  filicu!a*,Cx  nafturtij, 
Et  cardamomfquim  optimi  q;  origani, 
De  fingulis  fextanj  quartam  modo. 
Vini  cj3  p6ft,irini  vnguinis.quod  fuffncir. 
Paratur  at  tandem  malagma  in  hunc  modum. 
D     Vino  ri^atum  fuaue  olcnti  bdcllium 
Mortario  emollito,cV  hinc  adijcito 
Ficus;fimul  rurfus  qj  ritc  tundito, 
Quo  rrita  vini  ftillulis  fiant  probe\ 
Miftura  moxaddatur  mdc  mfpcrlilis. 
At  poft  rigatam  fcruida  ccram  cx  aqua, 
Mollcm  manibus  faclam  q;  latam  adijcito. 
Et  tufa  mox  ligni  radio  compingito, 
Guttis  cx!  vnguinisfrequens  madcfacito. 
Vfus  malagmatum  omnium,qu£  vcntriculo 
Induntur,cV  ftomacho,fimul  intcraneis, 
Eft  tempuSjin  quo  qui  abus  congcftus  eft, 
Non  amplius  rclidct,fcd  aluum  tam  fubnt. 


Galcni 


GALENI    DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 

MENTORVM     LOCALIVM  SIV-E 
SECVNDVM   LOCOS   LIBER  NONVS 

ARGVMENTVMLIBRl 

Reliqua  afFccli  Hcpatis  Medicamcnta,  Licnis  itcm  ,  Intcftinorum, 
Sedis^Pudendorum^ac  Vteri,explicantur. 

De  Iclericts.  C^iP.  C 

-  lunt  quide  Iderici  rone  boneiudicationis  in'febribus,proruete  nimiru  ad  cu 
te  biliofo  humore.Et  facile  fanc  hi  curanf  balncis  aquaru  potabiliii,  cx  olei  di 
fculTorrj  aff  riclu,oium  qj  rarefacienti  u  cutem :  quale  eft  ancthinu  oleu,  cV  cha 
marmelinum,ac cicinu:  poft  haec ct  vngueta faciunt,  gleucinu, crocinum,de-  F 
inde  irinu  cV  amaracinu.  Vcru  alias  confcclioncs  priuatim  Ictericas  appella- 
tas  fuis  authoribus,ne  putes  ad  hmoi  icfiericos  couenire(ncque.n.hoc  illi  ipO 
de  his,pdiderut)fed  ad  eos  iclcricos  q  ob  vaforu  circa  hepar  obturationehut: 
Immo  et cos  qui  ex  inftamatione iderici  fiur.  Itaqj qui  icleru  fcu  regiu  mor^ 
bu  ex  obturationc  incurrut,  fine  febre  pcrmanet:  qui  verd  cx  inffamatione,  oino  febricitat.  Qui- 
cunqj  igitur  in  pharmacis  iclericis  adfcripferunt,  in  quibus  ea  ipfa  conuenire  dicant,  hi  rcde  fece- 
runt:  qui  verov  indifcriminatim  &L  iimplicitcr  protulcrunt,  non  paru  peccauerunt.  Etcnim  q  mul- 
tu  medicamentaria  funt,itide  qi  facultate  calida,  magnopere  febricitatcs  Iaedunt :  talia  funt  gentia^ 
na^ftruthio^hclcniujcoftus^ariltolochiajpohon^centaurca.  Conueniuntauticlericisexinffamato 
hepate^quecunqj  inffamationes  fanant :  qucmadmodu  et  iis  qui  ex  obturatione,  omnia  quaecunqj 
ftrenue  extergent ,  ctia  fi  medicamcntariam  fubftantiam  habeant ,  cV  calidae  fint facultatis:  fi  vcrd 
coincidat  fimul  obturatio  cV  inflamatio,laxantibus,iimul  q^extergentibus  opus  erit.  Lugieda  aut 
quarcunq^ medicamcntana'  fubftantfae,cV calidae facultatis,exiftur.  Cum  igitur cV pleriqj ante  me 
Iclerica  pharmaca  indifcriminatim  confcripfcnnt,  cgo  propria  difcrimina  fingulis  ipforum  adn- 
ciam ,  quo  fciatis quibus  nam  in  febribuscitra  periculum  vti  queatis : cV  quibus  maius ex acerba- G 
tione  febris  cVinflammationis  dctrimentum  fubfequaf ,  cp  cx  abfteriione  cmolumcntum  rcfultet. 
De  Pharmacu  Iclertas  ab  ^Andromacho  fcnptu. 
Andromachus  quatuor  pharmaca  ad  Ictcricos  indifcriminatim  tradidit,  minime  quidcperiai 
lofi  vfus  in  rjs  qui  no  fcbricitant,  veru  non  fecuri  in  febricitantibus,cV  maximc  fi  cu  vino  aut  vino 
mulfo  ea,quis  exhibcat,qucmadmodu  aliqii  damus  in  febribus  modcratis,cV  vifceris  obturatione. 
Qiiare ex accto  mulfo  no  valde  acido  fccurius  cft  tucea  propinare.  Suntaut  huiufmodi  quatuor 
pharmaca  iuxta  illius  iplius  diftmctioncm  fubfcripta.  C ~4d  Iclericos.  In  colocynthidis calice  vi 
nu  fundito,caIfacito,ac  bibcndu  dato :  fubducit  aluu.  Ide  bC  thus  faci t.  C  ^4liud ad  Iclencos.  Adia- 
ti  obol.irj,nardi  obol.rj,abfinthfj  5  j,myrrhae  obol.iij :  cxcipe  paffb ,  ac  dato  nucis  auellanae  magni- 
tudineexaquaecyathisij.  C4liudad  Itlencos ,  ejuoytor.  Struthion  cumcroco  coloratum  nucis 
poticae  magnitudine  ex  aqua ,  aut  aqua  mulfa,  dato.Daf  cV  anchufa  cochlcarrj  mefura.  C  ^4hud 
<yt  kaLxx.  *d Iciencos^t ^polloniM.  Erui'5  axxiiij , cornucerui vftibdrac.vifj,thuris5iij,nardiceltice5cduas, 
b  *<^tl.  xwj.  nardi  fyriacar  5  j,piperisfefquidrachmam,florisiunci  odom^ 
c s  Alitcri.    obol.i}cinnamomi  obolum  i.  Vtcre  iicco  cum  vini  mulii  cyathis  tribus. 

Dc  PhdmtAcii  lclericis  ab  uifclcpiade Jcriptt^in  Tcrtio  Internorum.  H 
Ex  ijs  q  antea  dixi  cognobile  ht,ct  fi  citra  difcrime  pharmaca  prodanf,  q  fugicnda  fint  febricita 
tibus.Confucuit  aut  Afclepiades  aliqn  diftingueie  apponendo,  febrientibus  hoc  modo  exhibere 
oporteremedicamcntum,non  febrientibus  hoc  modo:  vbi  vero  omnino  nihil  apponit,ijs  in  non 
febrientibus  magis  cft  vtcndum : quemadmodum  fane  ct,  qh  ex  vino  folo,  aut  vino  mulfo,  vfum 
fieri  deberecenfemus ,  talia.n.non  febricntibus  conueniunt.  Veru  fcripta ab  ipfo  pharmaca  ha?c 
funt.  (LPotio  ad  Ificricos.  Cichorij  fucci  cyath.vi  febrientibus  per  fe  dato,no  febrientibus  aut  cu 
vinicyathisif).  ~4hud.  Solani  fucci  cyath.i,  vinimulfidilutidimidium.  C^liud  Infperfile.  An^ 
chufae  tenuiflTimae  tritae  cochlearia  fj  cum  aqua  potabili  exhibe.  ~4lmd.  Struthij  cochleariu i  dato 
cum  mulfi  diluti  cyathis  iij.  C  *Ahud Nicerati  aens  Vnnam.  Cicerum  ficcorum  fextarium  j,rofma 
rfni  manipulum,  aquaefextar.vi,  fceniculi  manipulum,  afparagoru  paluftrium  radicumanipulu: 
praeparato  ae  dato,vt  dictu  eft,,co<ftum  ac  excolatu  liquorem  febrientibus  fimpliciter  cValTidue  bi 
bedum,non  febrientibus  cu  vino  diluto.  ^Aliud.  Cicerum  fextariu  i,  adianti  manfpulu,  aquae  fex- 
tar.  vi,afparagoru  paluftrium  radicum  mani  pulum :  preparato  et  exhibeto,  velut  chclu  eft.  C  Pa 
fiiUu4  ad  Iclericosfaat  & ad  Hepaticos.  Amygdalarumamararummudatarum^iiipanifi.abfinthij, 
•  Aliter  ii.      vtriufque  drach.  vnam :  nardi  Indicae,afari,  v  triufque  5  i :  tufa  cV  cribrata  aqua  fubigito,  ac  formatis 

paftillis 


"AT.comaginu 


m  mm 


«Tj/ciTevr,  L 
cui  line  febrc 
UDL 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  IX.  19S 

A  paflilhs  drach.i  cum  vini  mulfi  cyathis  irj.non  febncnubus  dato.  <L~^fl:ud,(]uo  ~\fu  csl Ch.trixcnes. 
AfarijabfinthrjjVtriufcf;  5  virj :  fcminis  anifi,fcEniculi,aprj.amygdahrum  amararu  repurgatarum , 
fingulorum 5 iirj :aqua  lubige ac forma  paftillos : cV exhibe  vt  dictum  cft.  C  Nicer.xti  Ltrhmu mc* 
dicamentum,  cjucd naribM  attr.tcium morbum  Regium cxpurgat ,  quando relicjuum  corpus  tuxta n.v.uram h.tbue* 
rtt^ocuh^ero paliidiptrmanjermt.  Acctiaccrrimi coclilcarium  vnum in balnco naribusattrahcndum 
cxhibe:dctrahitmulKebiIisrluxionem.  Liufdem ahud.  Nafturtrj  viridisfoliatencra,  autrofmarini 
viridisfolia  tcncrrima,tcrito:  6V  exprelTo  indc  liquore,vt  predictum  cft  vtitor.  ^ftwdanfijem.  Ela 
teriumcumlactemuliebritritum  nanbusinfundito, cVattrahcrciubcto.  ^ihud.  CydaminifuC' 
cum  ex  aqua  ditTolutum :  vtcre  licuti  dictum  cft. 

Qus,  Pharm.tca^4rthtgenes  ad Iclericos  confcripftt  tn  Secundo  Ph.trmacorum  fecundumgenus. 
G  Ad  Iccericos  conucnicnti  diaeta  cV  ductu  per  frequcntes  deambulationes,  cV  multam  vngue 
torum frictionem  vtans,amplius qj  fomentis  liccis  cV  fubfcriptis  mcdicamentis.  Atut  cos qui  ~in  f  in anriqs  eft 
febnbus}-  morbum  rcgium  incidunt,  rubi  canini  fuluo  frudu  comefto  ftatim  probe  iuuari.  Au-  « 
xiliatur  cV  chelidoniae  herba:  fuccus  cum  vinoautaquamulfapotatus.  Autadianti  velrubiarra'  £ 
dicisobol.irjcumaquamulfaexhibc.  Autftruthioncum  melle  dclingant.  Autfcllis  vrfinicva- 
B  thumbibendumdato.  Aut  hyperici  5  texvino  mulfo  propinato,  velaquaemulfecyatho  vno. 
Authclxinaedecoctum  addiesvvelvj  cum  vinomulfo.  Autftercoriscaninialbi  fcxtantcm  cu 
mellisquadrante  adtriduum  bibendum  dato.  Autlichenas  in  petris  nafcentcs  cum  aquamulfa 
propina.  Aut  lichenis  in  tegulis  vel  lapidibus  nafcentis  drac.vnam,ex  mcraco  propina.  Aut  na- 
fturrtum  cum  olei  cyatho  vno  bibendum  pra?beto,radicem  verd  eius  in  narcs  indito.  Aut  abfin- 
thrj  cochlcaria iirj,anifi  cochleariairj,exhib£to  ex  aceto  mulfo.  Aut  oxylapathi  fiue  lapathi  radicis 
tritae  acetabulum  dato  exaqua  mulfa:finon  febriat,cum  vinoaut  vino  mulfo.  AutadunticV 
mentae  cVrubia:  parern  mcnfuram  in  aqua  feruefacito,cV  heminam  inde  bibendam  exhibeto  diu- 
tiusad  Solcm  infolato,acfirienti,cVanhelofo,  qud  poftacceptum  potum  exudct:ftatim  tranfmu 
tat colorem.  Aut adianti,  cV  myrrha:  eius dimidium,ieiuno  a  balnco  exhibeto  in  vini  hemina  di- 
rnidia.  Autleporis  coagulum  cum  meraco  ad  dies  quinque  vel  fex  praebeto.  Autfcolopendriij 
tirj  ieiunis  ex  vino  ad  dies  quinqj vel  fex dato.  Autmenta?  cV rubiae ac adianti aequas  portiones  cu 
aquae cyathis  duobus  propinato.  Aut  betae  foliorum  crudorum  5  vi.myrrhae  obol.ii,cu  aqua  mul 
fa ieiunis exhibeto  :aut  praelotis  ac iciunis  cum  vini  hemina dimidia  dato.  Aut  adianti 5 i,myrrhar 
5 rj.metae  5 1,  in  aquae heminis  duabus  coquito  donec  medietas  fuperfit : deinde  vbi  plurimum  de^ 
C  ambuIaucrit,probe  fricato,  cV  fpiritu  adhuc  fublimiore  exiftente  bibendam  dato:  hoc  ad  biduum 
facito.  Aut  cicer  eruinum  in  aqua fub  dio  per  noctem  exponito,  aquam  q? bibendam  dato,  cV  ri- 
cer  infuper  comedendum  mane  ac  vefperi : inde  verd  per  triduum  abfinthium  ex  aqua  mulfa  bi - 
bant.  Autcumcyclamini  fuccopurgarisnaribuslauato.  Autherbamorontiumappellatamco- 
(ULj.1 15.  tt.    quito,cV  cum  decocto  lauato,cV  decoctum  confeftim  viride  reddes.  Aut ' venam  fub  lingua  feca- 
L6.fojx7.b     to.  Quddfiadnullumhorum  auxihorummalumcedat,  expurgatione per  fcammoniam  cVex^ 
quifita  diaeta  vtantur,atq3  ita  ad  exerriria  progrediantur. 

De  Splems  ajfecliombus.  C^iP.  z. 

Vdd  ocs  corporis  particulae  familiarem  fibi  ipfis  cx  venis  trahant  humorem,in  commcnta 
riis  dc  naturalibus  facultatibus  edocfti :  in  iifdem  C13  ct  q>  velut  feccm  fanguinis,ex  qua  atra  gi 
ftr  gnitur  bilis,hoc  vifcus  alimentum  habet,inftituti :  cV  vltra  haec  mcmoria  tcnetes  ea,  quae 
in  curandi  methodo  de  fplcne  funt  dicla :  farile  afiequemini  ea,quae  nunc  rcferentur.Quorum  pri 
mumc^principalifilmum  hoceft,q>hoc  vifcusa  natura cclerrimc  indurari  folcat,  fanguinenimi 
Ltj.E15.t1.  in  venis  ipfius  obturato,  cV  ob  crafTitudinem  neque  excerni  nccp  difcuti  farilc  potcntc. "  A  ttc 
0  J nuantibus  igitur  opus  habet  pharmacis  citra  manifeftam  caliditatcni, vt  ne  vehemcntius  incratTe 
D fcat  fuccus craffus in  ipfo  obturatus: qud  verd  acfriones ipfius confeructur ,  ex auftcns aliquid  his 
admifcetur,quale  eft  etiam  adftringentium  gcnus.Didiciftis  enim  in  naturalium  facultacum  com 
mentariis,q>  cum  ocs  particule  fuae  conferuationis  graria  habeant  facultates.tum  familunum  attra 
ctoriam,tum  alienorum  expulforiam,  item  qjafiimilatricem  libi  ipfis  eorum  quse  attraxerint,  ali- 
quibus  ipfarum  infupcr  incft  pcr accidens  magnopere  iuuare  totum  corpus.  Ex  horum  gcnerc 
eft  cV  lien,qui  ex  hepate  in  fc  ipfum  velut  faecem  fanguinis  trahit^quemadmodum  vcfica  in  hepa- 
te  bilcm ,  &1  renes  vrina.  Si  igitur  prae  imbecillitate  eiufmodi  fanguine  ad  fefe  trahcre  non  potefl, 
vitiofus  humor  vniuerfo  corpori  afiricatur.  Ob  id  i tacp  naturalem  ipfius  firmitatc  cuftodire  opor 
tct,!qud  conueniens  fibi  alimcntum  attrahat :  per  quam  aclionem  vniucrfo  corpori  ad  h  umoi  um 
bonttatem  confert,cV  generata  in  ipfo  recrcmenta  m  ventrem  demittere  poteft,  vna  cum  ciboi  um 
recrementis cxcernenda.  Ea  gratia  igitur  valde  amara mcdicamenta  ipli  oMerimus,qucdam  CJ3 lp 
fisex  aufterismifcemus.Quaedam  verdad  matcriamcommoda,adceratoru  videlicctctmalagma 
tum  praeparationcm  apponimus,quale  pharmacum  eft  cera,  cV  rcfina,  cV  pix,cV  bitumcn,  cV  quae- 
cunqj  alia  huiufcemodi.  Iuxta  primam  aut  rationem  acetum ,  cV  acctum  mullum,\ifccn  con.inO" 
da  funt , vtpotc fccare  cV attenuare  crafios  humores  potctia citra calfactionem.  Qucmadmodum 
igitur  in  aliis  parriculisca  quae  per  cataplafmata ,  aut Lquida  pharmaca  lmpofita , aut  affufa  foti 

auxiluntur, 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


auxiliantur ,  tn alio  opcre  relata  funt :  Ita  cV nunc relidis his  quc  inflammato  fplcni commodant,  E 
corum  fbhirn  mcntioncm  faciam,quc  indurato  vifccri  opitulantur,quod  ipfum  ctiam  in  mcdica' 
mentarrjs  Iibris  fcccrun  t ,  qui  antc  mc  lcripferunt,propric  eos  fplcnicos  appcllanr.es,  q  ui  indurata 
fplcnis  aftedionem  habent. 

Phdrmdcd  Potdbdid  db  ^indromdcho  dd  Splenicos  confcrtptd. 
C Potio dd Splcnicos  ^lntipdtn ,  >f  Ndus.  Carnis  myrabolani  drach.iij :  hemionitidis  hcrbar,  quam 
«c^/.  axaKt,-  quidamafplcnum,quidamfcoI6pcndram,dicunt,drach.vi:corticisradiciscapparisdrach.iiij,co^ 
mvtyoV'  itidrach.iiij,chama:dryosdracln^^^ 

dere  nigre^  grana  xxv,  ammoniaci  thymiamatis  drac.iiij,fcminis  hypcrici  drach.rj,galbani  drach. 
A  *  Bflroff.  i»  rj,feminis  pcriclymeni  drach,i,aut radicis drach.in,nafturtfj  nigri  fdquidrachmam,-1  fiicci  fruclus 
qmbufda cod.  (Cy\\x  drach.xvi.Dantur  oboli  duo  in  aceto  mulfo.  C^iW  Splemcis  Potdbde.  Giandis  vnguen- 
'dicdio  inXn  l2v:x  drach.iirj,hcdcrae  alba?  granaxxiiij,cofti  drach.bduas,feminis  pericIymcni^iKhypcnci 
a(leri'(ioc(l »1  di$ch.i,auj  drach.iirj :galbani drach.i  obol.ii,  nafturtij  drach.iiij :cxcipe c fucco  fcilla: coC~to. Dato 
t  tu  fabam  gr^cam  maccto  mulfo.  ^iltud.  Carnis  myrobolani  drach.iij,  hypericidrach.vi,feminis 

B '  Alitet  iiii.  Pertclymcni  drach.vi,  radicis dauci  drach.vi : rubia;,  acori ,  phu  pontici,  croci,  fingulorum  drach. 
c  *  -/yhZ.  vl :  1U1K1  odorati  drach .irj,  mci  drach. vi : nafturtij,chama:pityos,  radicis  capparis,  linguloru  drac.  F 
D  * Aiitcr viii.  d  fex:  polij  drach.vi,  alii  drach.iii:c"f  ammoniaci  thymiamatis  drach.irj:cum  acctomulfo  paftil- 
e  t rn aliejm-  l°s  duorum  obolorum  ponderis formato,  cV  vnum  in  accto  mulfo  dato.  Facit  cV  ad  hcpaticosj,  3C 
bm csdi.addt-  hydropicos.  C ^4ltud,fdctt dd splemcos.  Trixaginis drach.iiij,poIii drach.v,chama?pityos drach. 
tnr  Tci  l'i  ao/  iiij,rubia:drach.v,ammoniaci  thymiamatisdrach.iijjartcmiliajdrach.ii^myrobolani 5iiij,corticis 
ira.  a.va  i~ ,  i.  radicis  capparis  drac.ii  j,ariftolochia:  5  vi,  tragacantha:  drac.ij :  cum  aqua  in  paftillos  triobolares  re 
rehejuorum "Ve  digitO,ac  datO 1 f CX  accto  mulfo.  C  ^ltud  Stomdcho  commodum.Vtere etidm  dd omncm  dffecltonem  Sple 
ro  ana  drach.  ntS)paat  & aJ Conuuljd,InJidtd,& ~Vitid Muhcbrid.  Myrrha? drach.  s  quatudr,  nardi  Indica: 5  iii j,corti- 
*ex"  cis  radicis  capparis  drach.iu  |,cofti  drac.  v,radicis  panacis  drach.in  j,radicis  pcucedani  drach.iin,  di 

f  jinjditfiu  ^hmni^iiij,  polijdrach.hdua\s,cort^ 

'  'r  £"*  thymiamaus5iiijcVdimidiam,aliquietiam  uidis  5 liii c3c:  dimidiam:  excipc  accto  mulfo:pra:be 
Z  m         '  ouo'os ^uos  ,n ac,:t0  mulfo.    C ~4liud Splenicis,Or:hopnoicis.  Struthii,fcyllu: aftuta?,panacis,radicis 
G  "  Aiitcr  n"    capparis,linguloru m  5  v :  crocomagmatis  5  ii  8C  dimidia :  excipe  accto,cV  prebe  in  accto  fcyllicico. 
H^Alitci  iiii  ^""^-  Strut:ih,corticisradiciscapparis,trixaginis,panacis,finguIorum 5  xTruclusmyrica:  5  iii: 
excipeacctolcyllitico^cV^i  exacctofcylliticoexhibeto. 

Phdrmdcd  Potdbdid  db  ^ifciepidde  dd  Splenem  confcriptd.  G 
C  CynoglolTi  manipulumcum  vini  cyathis  iii  terito,cVcxprclTumliquorcmantccibumbibe 
dumdato:facit  cVfuccusper fe.CoIIigere  autemoportet  herbafiniftra  manuante  Soliscxortu. 
^tiiud.  Trixaginis  manipulum  cum  vini  lextario  vno  coquito,  cV exprcffum  liquorem  rcponito, 
atq^  cx  eocyatlios  duosante  cibumdato.  C  Phdrmdcum Infperfde  Splenias.  Myricarfruclum  tu^ 
fum  cV cribratu  rcponito.  Vfus  verd  tepore cochlearia  duo  cu aceti  mulli  diluti cyathis  tribus  da^ 
to.  AutherbampelargitinapcIIatatufam  accribratadato  vtpredictueft.  ^4liud.  Aliniautequi 
fylucftrium liencm  (iccatum  tudito  ac  rcponito : cV cochlearia  duo  cum  vini  diluti  cyathis  tribus 
"AHtcrvi.  exhibcto.  C Cdtdpotmm Splcmcis.  Corymborum  hederealb^granatriadeuoranda  prebe,  cVace 
ti  mulfi  cyathos  iij  infuper  bibendos.  C  Cdtdpotium  ^4ndre£,P£omum  diftum.  Myrice  fructum  tu 
fum  cV  cnbratu  galbano  cxcipe,£^  in  catapotia  redige ,  ca  pro  viribus  exhibe.  C  PdsliUus  Splc- 
mcus,Tumorcm  cltcjudt.  Fr ud:us  eric£  5  iiii :  piperis  albi ,  nardi  fyriacg,ammoniaci  thymiamatis ,  lin> 
gulorum  5  ii :  arida  tunduntur  cV  cnbrantur :  ammoniacum  aceto  fcyllitico  dilTolui  tur,ct  aridis  ad 
ditum  in  paftillos  cogitur.Fiuntaut  paftilli  drachm^  pondcre,datur  q?  5  i  ex  accti  mulft  cyathis  iik 
Qui  pharmacum  hoc  tradidit,dixit  porcellum  ad  tnduum  hoc  bibi(ie,cVpoftea  refeclum  line  he- 
ne mucntum effe.  C^/W Splenem tumentem elicjudns & confumens.  Ammoniaci^thymiamatiSjfo^H a.i.j. f.i^.t. 
lior  um  rubi  tenerri  morum,vtrorumq3  5  viii :  corticis  capparis  5  fiu :  myrice  fruCtus,herbe  afpleni,  c.7.fol.5  jo.e 
que  bi  fcolopendrium  S>C  hemionitis  dicitur,vtriufq3  5  ii:  nuclei  fcyllg  aftat^  cV  purgatg,  piperis  al 
bi ,  vtriusqj  5  ii :  excipe  aqua ,  cV  redige  in  paftillos :  atq^  exhibe  5  i  cum  aceti  mulli  cyathis  tribus. 
C  Chrjfermi  PdJitUus, Splentas,Hydropicis,cit  Vrindm,mollit  ^Aluum.  Scyllam  magnam  luto  oblitam  af- 
fato,cV  corticem  detrah  ito  ac  quod  ad  fundum  eft  durum :  ex  nucleo  vero  libras  duas  accipito :  fe- 
minis  dauci  5  viii,  hoc  eft  vnci :  anifi,fefelis ,  radicis  panacis,iridis ,  fingulorum  tantundem :  femi- 
nis  vrticg,  baccarum  cedri,  vtrorumq^  5  xii:  myrrhe  5  iiii,erui  moliti  chcenicem,vini  odorati  quod 
fatis  eft :  fubada  in  paftillos  redigito.Datur  drach.i  cum  aceti  mulfi  cyathis  iii.  C  ^ltud  Eugerd* 
fix.  Scylle; aftatg depurate minas ii,radicis bryonig minas  viii,piperis albi tantundem,  petrofelini 
tantundem,feminis  dauci  cretici  tantundem,erui  moliti  tantundem :  cedridum,  hoc  eft  ccdri  bac^ 
carum  fextar.vi,habeat  verd  fextarius  vnc.  viii :  iridis ,  radicis  panacis ,  myrrhg ,  ftngulorurn  qua^ 
drantem :  vini  felerni  quantum  fatis  eft  his  in  paftillos  cogendis.Formatos  autem  paftillos  in  vm 
*  Aliter  drach.  bra reficca,cV  vnciam  i  cum  vini  diluti  cyathis  iii,exhibe. 

Epithemdtd  <&  Empldjird  etufdem  ^4fclepidd<£  dd recentes  Splenis  infldmmdtiones. 
C  Folioru  tenerrimoru  arboris  fambuci  lib.iii,  aloes  lib.i,  cu  acetq  fubigito:  dC  linteolo  infarta 

imponito. 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    IX.  199 

A  imponito.  ^ihud.  Erica*  frucftus  femiffem.-galbani  Iib.i,ahjfcmilkm:fruaum  tunditoaccribra- 
to:atq3itagalbanumaddito5acc!iIigentcr  mifceto.-atqjinlintcolum  lmpactaimponito.    C  Ph.tr 
tnacttm  ldiot£>accommod.unm.  Vilci  quercini  hb.a  i,culcis  viua*  hb.b  vnum:  vricum  in  vasfidilc  con  <^t  ^literif. 
iedum,acprunisappolitum;dilfoluito:cVdilTolutocalccm  viuum  infpcrgito,mik  cio     cuhdum  B'  Aiucr  ii. 
c  albaepelli  infartum  lmponito.Opoi  tet  autcm  cum  adhercntc  adhuc  pharmaco  lauari,atcpita  fi-  c~c*L9*t 
nercdoncc  fuafponte  cadat.Curamitcm  habereoportct  vt  difparata*  fplcnrj  partcs  rclcccntur.    Le*  U* 

uikml.  Vifci qucrcini tlib.i,>calcis vnc.i,floris Iupidis afri triciucm,cedria* vnc.i: pra-parato pro  tAtCaaUkni. 
morc  ac  vtcre,quoridie  aufcrcns  pharmacum,cV  fpongijs  calidis  foucns  locos,rurlus  q;  lmponcs. 
Hoc  pharmacum  vrinam  mouct.    C  Malaoma  aurt  coloremreferens,~\aldecommodum.  Ccra*,refin£  pi 
nuscxfricta*,fingulorumlib.ij:arfcnici, aluminisfciiri,culcis viua*, lingulorum  fcxtantim:acct:,  •AlitocdiacjL 
olei^vtriufcp cyathos  vin : apparato  pro morc .    C ^Ahudyaidegenerofum , tjuo~\fus cjl ^indromachtf» 
Ccra,refina*  pinus,picis  bruti£aride,lingulorum  lib.rj:arfcnici,aluminis  fcilfi,calcis  viua,fmgu^ 
lorum  lextantcm:  aceti  cyathos  vin : prapara  pro conluctudinc. Facit ad fplcnicos ,  hydropicos,  *Alirer drac.ij. 
cV  ad  pra*cordia  diftenta.Facit  cV  ad  ifchiadicos,arthriticos.  Nos  ad  pharmacum  hoc  appofuimus 
myrrha*  fcxtantcm  &  vnciam  dimidiam,  vifci  tricntem.  '^/."Wk-.W 

B  ~dd tndttratas  Splenis affechones, ~\>fus  efl  Tryphon  Gortj m.ttes. 

C  Fccnigraeci  moliti,linapis,manne  thuris/ingulorum  fcxtanum  vnum :  retrimentoru  u  my- 
robalanoexprelTa  reliquorum  fcxtarfj  dimidium,fpuma  nitri  quadruntcm :  tcnuiffimc  tnta  ac|mi 
fta,cedria  cocta excipe,vt cmplaftri  liquidi  habeat fpiffi  tudinc.  Vfus  cius  eft  per  mtcrualla :  phar^ 
macuautimpofitumfafcioliscompleCtercS^obliga.Tempusimponcdi  cftantc  balneum  ,cjtum 
poffibileeft  argrum  ferre:  poftea  verd  obligatum  adhuc  tn  balncum  inducito,  cV  poft  rcliqui  cor^ 
pons  curationcm  in  folium  dcmittito,  atcp  ua  in  aqua  fafciam  refoluito .  C  ^hudadspiemcosper 
ynarn diem  fanans.  Verum  fuprapharmda  tmpojuionem per  tres  dies  certo  ~\'ttiendi  modo  ~\'ttmur .  Myrrha*,ma 
nf  thuris,vtriufq3quadrantcm:finapisalexandnni,nafturtp,vtriufq3fextantc:acetifcillitici  quod 
fatis cft:finapi cV  nafturtium tundito ac cribrato,mannam  verd cV myrrham ditloluito , cis cp ari- 
da  addito3cV  fimul  aceto  fubacta  ad  mal  agmatis  formam  reducito :  cV  a  fccunda  hora  vfq$  ad  nonu 
imponito.Poitea verd  duabus fafcijs  obligatum  in  balneum  inducimus ,  atq3  vbi  relaxatus  fucnt 
in  calida*  folium  demittimus.In  folio  verd  longiori  tcm  poris  fpatio  moretur  cruribus  extra  aqua 
cmotis.Ne  verd  in  animi  deliquium  delabatur,acetum  6V  pulegium  odoret,cV  fafcias  paulatim  re 
foluat.EgrelTo  porrd  c  balnco  falfamctum  citra  panem  cxhibendum  eft ,  cV  vinum  mari  miftum. 

C  Sequenti  die  eadem offercnda  funt.Tertia  verd  gymnafris  vtendum ,  qua*  fpiritum  acutum  rcd- 
derevalent.  iZ  ^ihud^r^TarfyiJts.  vfus cil per mteruaila.  Ficuum  pinguilTimarumXinapiSjradicis 
capparis  corticis,lingulorum  lib.i :aceri  quantu  fatis  eft .  C  -Ahud Dtodon.  Sinapis,nafturtij;fceni 
greci,feminis  lini,  retrimcntorum  ab  exprclTa  myrobalano  rcliquorum,  lingulorum  5  odo :  exci^ 
pe cedria  cocta aceto  fcyllitico  admifto.  Vfus  eft  antc  balneum : pharmacum  bonum  eft ,  cV  poft 
vfom  fanguinem  mingunt . 

Pharmaca ah  ^ifclcptade  in  Quarto  Externorum  confcripta,ad Splemcos,& Hydroptcos. 
Qux,  tuxta  dtcltonem  eius  fichabent. 
C  Eptthema  Splenicis,tumorem  ehcjaat.  Foliorum  tcnerorumfambucilib.iij;alocspinguislib.i,tcri 
tocumaccto,cV  Iintcoloexceptaimponito.  ^ihud.  Fruduserica*hb.i,galbani  lib.i.frudum  tun 
dito  cx  cribrato  ac  galbano  cxcipito :  rurfus  qj  tundi  to  vnguenti  irini  fiecc  admota,quo  ad  malag- 
maris formam  redigantur : deinde lin teolo  mrarta  imponito.  C Malagma ad Splemt os.  Myrobala 
nicorticum  tuforum  cribratorum  minam  dimidiam ,  cVretrimctorum  ab  cxpreffo  fucco  ciufdcm 
refiduorum  tantundcm ,  cera*drach.vi,refina*  terebinthina*  drach.xxxij,galbani drach.x,inni  pa 
rum:aridacum liquidiscommittito.    C ^lhud~\alde p-xclarum.  Fanna myrobalani quadratcm: 

Dnitri vnc.i,alij  vnc.iii):cera*femilTcm,terebinthinabeiTcm,accti quod ful"ficit:fplcnem cliquat. 
C  Malagma  ex  Cedria  Splentcts,  Hydroptcts,  medtcamcntum  accommodatum.  Vrtnam  ctt  muitam,  Cv'  Splenem 
ehcjuat.  Oportet  autem  ~\na  cum pharmaco  lauariyZy- ijuodab  eo  difparatum  esi,a  fplento  ~\ideluetyde  corporis  cutu 
culadefecare :  fmenctum  entm  efi  adhtrefcens  pharmacum,donec  fua  fpontedtlabatur .  Compolitio  hac  eft. 
Vifci  quercini  lib.i,calcis  uiua*  fcmiffcm ,  fioris  lapidis  afij  tnentcm ,  ccdria*  quadrantem :  vifcum  *  ^l.  y„c.i. 
aerca  patina  coquito,Sl  poftq  fuluum  factum  fuent,  cednam  adijcito,  alTiduc  qj  moucto ,  ac  arida 
tntainfpergito:deinde  abigne  ablataaliqualiter  frigeheri  linito.atcpin  pellemalbama  fpinaap^ 
pellatam  infarta  affectis  Iocis  tm  ponito :  cx  vnu  cum  pharmaco  Iauare  iubeto,  doncc  fplcni  um  fua 
fponte delabatur.  Oportet  tamen,  vt  praedictum  cft ,  difparatas  fplcnij  partcs  dcfccarc.  C ~4h*d 
~Valde prxclarum.  Flons lapidis afri fextuntem,lapidis gagata*  vnc.i,calcis  viua bclTcm,vifci  querci-  '^il.ync.t. 
ni  lib.vnam :  praepara  ac  vtere  vt  diclum  cft.  C  Malagma  ^inttochtdis,  ad  Splentcos,Hydroptcos7lfchia^ 
dicos ,  ^lrttjriticos .  Prtparatum efi  Fabullx.  Cerat lib.iij,  refine  tcrebinthinc  hb.iiju ctnmentorum  ab 
expreffa  myrobalano  rehquorum  libra  vnam,  fpumc  nitn  lib.i,  floris  lapidis  ulu  Iib.i,ammoniaci 
thymiamauslib.i,  oleicyprini  lib.iri,acetumadammoniacum  diiTolucndum.  C ^shud Fabull* 
compofuum,ualde prxclarum ,  ad  Eafdem  affecltones.  Myrrhae  ftacftafjbdellijjOnychis ,  mcdulla*  ceruinar, 
ammomaci  thymiamaus,  tridis  ficcae,fingulorum  libras duas:opopanacishb.vnam,chalbani 

lib.i, 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


lib.^mafticheslib.i,Horis  lapidis  afii  Iib.i,ftyracis  Iib.i,  Cucci  fycomororu  Iib.i,cachryos  Iib.i,pipe-  E 
ris  albi  fcmiflem,cerae  lib.v,terebinthine  lib.v.Pharmacu  eft  tulile,id  eft  quod  contunditur.Opor 
tet autem  tundentes  vngucnti  irini f^ccm  admouere ,  doncc cj  mollilfimum  pharmacum  redda* 
tunrepolitumenimmollilfimumeuadit.    C Malagma  ,cjuod ^furei  colons  appellami/js .  Auripig^ 

X^iUttrij.    menti  vnc.|i,aluminisfcilTifextantem,calcisviua;(extantem:aridatundimusaccnbramus,&lin 
mortarium c6rjcimus,his q^aceti cyathos  virj  fuperfundimus ,  cV  probe  trita  liquidis cxcipimus» 

^KAltterij.  Suntauremhquidahaec,  Cerxlib.li^refinacfriclselib.rj^pinuslib.rjjOleicomunis  cyarh.virj.Haec 
frigcheri  poftcliquarionem  finimus,  cVfic  erafa  tritis  adrjcimus.  Nosad  pharmaci  praeparario^ 
ncm  etiam  myrrhg  fextante  appofuimus.  C  ~4liud,hoc  ~\fws  ejl ^4ndromachus,facit  Splenicis  Hydropt 
cts,  <&  ad Pr^cordta difienta :  Factt  item  lfchiadicis,  ^irthriticis,  &  ad Inueteratas  ajjetliones .  Ccraelib.i,  pi' 
cis  bruriae  lib.i,pro  rclina  fricla ,  picem  addimus ,  olei  cyath.  virj,  auri  pigmenti  auricoloris  fextan- 
tem ,  aluminis  fcilTi  fextantcm,calcis  viuae  fextantem :  praepara  vt  didum  eft.  Nos  ad  pharmacum 
etiam  myrrhae fextantcm,cV  vifci  quercini  trientc, appofuimus.  C ^d"  Inueteratas  mduratas  Sple  a.i. 5.  fu.r.t.* 
nts  ajfefiiones,  ^fnthemeron,  ab  eo  <juod per  ~\nam  diem  curat ,  appellatum.  Oportet  autem  cum  pharmact  impo^  fol.  5  5  5 .  <i 
fitione&grum  adtriduum  conuementidi£ta~\>tt.  Myrrhae, manngthuris, vtriufquequadrantem:  fina^ 
pis  alexandrini  fcxtarem,  nafturrrj  fcxtantem,aceti  fcyllitici  quod  fatis  eft.  Arida  tundito  cV  cribra  F 
to,cV  cum  aceto  ad  malagmatis  formam  fubigito :  cV  linteolo  excepta  ab  hora  fccunda  vfqj  ad  no- 
nam  imponito,ita  vt  compledaris  cVcontineas  incubens  malagma  fafciola  obligata.  Deinde  ve- 
ro  ita  obligatum  inbalncum  mittito,cV  vbi  probe  laxatusfuerit,in  folium  delidere  facito,cV  pedes 
extra  folium  extendere  iubeto,ac longiori  tempore  in  ipfo  immorari .  Caeterum  ad  reuocandos 
in  animi  deliquiumcollapfos  acetum  cum  pulegio  naribus  admouemus,cV  paulatim  refoluere  fa 
fcias  tentamus.  Sint  autem  duae  fafciae  malagmati  incumbentes:cum  enim  fafciae  tolIuntur,auferi 
mus  etiam  incumbens  malagma,cV  poft  aftcclos  locos  fufficieter  fouemus.  EgrclTo  de  balneo  fal 
famentum  citra  panem  cxhibemus ,  cV  vinum  mari  miftum.  Idem  etiam  fequenti  die  facimus .  Et 
tertia  fimiliter,infuper  qj  gymnafiis  vtimur  quae  fpiritum  acutum  reddere  poftunt. 

tAliud  1  ryphonus  Gortymat£  Cretcnfis  pharmacum  accommodatum. 
C  Fcenigraeci  moliti  fcxtarium  unum,retrimentorum  ab expreffa  myrobalano  reliquoru  fex^ 
tarium  dimidium,fpuma? nitri  quadrantem : omnia  trita  cedria  excipe:  Verum  hac  prius codam 
condenfare  oportet  ad  cerati  fpilfitudinem.  Vfus  cft  ante  balneum,  quantum  aeger  ferre  poteft :  a 

tAT.  bcflem.    balneoccrotariuimponimus.    C^liud^uthemeroinfcriptum,libcratabaJfec~lione.  Pyrcthri  fdrach 

mas  xx,}-myrobalani  beftem,nafturtrj  beftem,piperis  belTem,feminis  vrticae  beflem,  finapis  fexta  G 
rium  dimidium :  omnia  trita  cV  aceto  fubacla  per  interualla  imponito  ad  horas  tres,  fi  aeger  rolera^ 
re  polTit:deindeablato  pharmaco  lauari  iube .  Poft  balneum  verd  cerato  vtendum  eft  ex  rofaceo 
apparato.  (C~4liud  Tumorem  licjuefacit.  Floris  lapidis  afii,  nitri  rubri,retrimentorum  cxpreflae  my 
robalani,  ammoniaci  thymiamatis,finguloru  drachmas  vigintiquatuor:corticis  radiciscapparis 
drachmas  oclo :  feminis  raphani  drachmas  dece,aut  fucci  cyathum  vnum :  aceti  acerrimi  quod  fa^ 
tis  eft,  vifci  quercini  drach.xl :  ammoniacum  fambuci  fucco,aut  myricae,aut  trifolrj,diflblue :  arida 
uerotunde,cVanguftiffimo  cribro  excute,acacetofubige:indeq3  admifto  vifco  omnia  fimul 
contunde ,  cV  vtere. 

Siv-Tt-  Vharmaca  ab  Splentcos  ad ^irthigene  in  Primo Medtcamentorum 

fu  t.fecnndo,  fecundum  genus  confcripta . 

C  In  fplenicis  porrd  precedcntc  fimilitcr  tota  di£ta,ex  defcribedis  compofi tionibus  his  vtitor. 
Potus  quidem  fit  aqua  in  qua  ignitum  ferrum  f^pe  fit  extinclum,  non  febrientibus  cum  vino ,  fe^ 
bricitantibus  uerd  aqua  fola.  Aut  anagallidis  cceruleum  Horem  habentis  obolum  vnum  exhibe^ 
tocumaceto  mulfo.  Autfcrpillumcumaceto.  Autpanacisradicem  viridemcum  aquamulfa: 

Autfemen  fimiliter:  Aquam  mulfam  verdper  noclem  fub  dio  exponiro .  AutcorticisradicisH 
periclymeni  cV  feminis  eius  quantum  tnbus  digitis  apprehendi  poteft ,  in  vino  albo  meraco  cali^ 
do  ieiunis  bibendu  ad  dies  xl  cxhibeto.  Aut"  vulpis  hepar  ficcum  cu  aceto  mulfo  cxhibe  bibendu.    a.!.  j.f.  1  5.  tu 

Aut cuminum  ethiopicum  fimiliter  vt  hepar  ex aceto  mulfo.  Aut  radicis  ari corticis drachmam    c7-  fo  J Joc 
dimidiam  cum  aceri  mulficyathis  iij.  Autpolium  fimilitercum  aceto  mulfo.  Authederaealbae 
grana  tria  cum  aceti  mulfi  cyathis  iij.  Aut  arida  trita  capparis  folia  propinato »  Cataplafmata 
aut  eadem  impones  fplenicis  quae  hepaticis .  Ampli us  qs  cinerem  ex  ferraria  officina  cum  aceto. 

Aut  capparim  maceratam  aceto  ac  trita  cerato  cypnno  exceptam.  Aut  nafturtium  cV  fcenugrg^ 
cu  ac  calcem  viuam,cV  nitrum,cum  melle  mollita  imponito.  Aut  fcenumgraecum ,  cV  calcem ,  ac 
nitrum,itemcummelleimponito»  Aut  lepidrj  folia  imponito:ciim  verdiam  morfum  percepe^ 
rint,in  balneum  i  ndudto :  cV  ablato  pharmaco  in  feruidae  folium  demittito,ac  detineto :  aegre  .n.fe 
runt  nimiam  mordacitatem ,  verum  fani  exeunt.  Idem  etiam  in  ifchiadicis  facit.  Aut myrobalani 
expreflae  retrimentum  aceto  maceratum,  rofaceo  cerato  excipe  acimpone.  Autfoenigrxci  &Y.na- 
jfturtrj  par  pondus ,  mannae  duplum,calcis  viuae  parum,  cum  melle  fplenia  velut  emplaftra  facito, 
acimponito.  Autffceacrisacetiimponito.  Autcapparisradice  cumaceto.  Autfpongiamacer 
rimo aceto  imbuta.  Egregie  faciunt myrobalani  cortices ,  dC  nitri  tertia ipforum  pars:  trita aceto 

fubigito, 


H 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.   IX.  200 

\A  fubigito : refinam  ac ccram cum  modico  oleo  liqucfacta  aff  undito,  cV  molhris  vtitor.  Pcrfcue- 
rantc  malo  cucurbitas  cum  fcariricatione  affigito.  Amulcta  autem ,  cV  pcr contrarictatcm  quan- 
dam  naturalcm  ad  hepar  cV  fplcncm  facere  credita ,  harc  funt:  Vcnam  reti  o  lnulham  aurcm  fcca- 
cOjCVdctraclo  fangume  afieCtum  fplcncm  confricato. 

Dc  Hydrope  ftue acjua  inter  cutem,  C  >A  P.  3. 

Ydropicorum  medicamenta,cV  aliacomunia  ad  fplenicos  ipfos,  itcm  q;  quardam  multipli- 
cis  vfus  ad  varias  affecftioncs  tum  iam  pra?dictas,tum  duritias,cV  vbi  quid  dilcutcrc  opoi  tct, 
etiam  li  iam  puruleta  lit  copagcs,diccre  aggrediar ,  inirio  ab  ijs  qi&e  Aiclcpiadcs  11  auidit  lumpto . 
Pharmaca  ab  o&ftltpudt  confcripta  ad Pr.tdtcias  atfcciiones  m  Quano 
Exttrnontm,cju£  Marccllx.  tnfcrtbit. 
C  Eptthema Hydroptcu  y.ddc commodnm ,cji:od adtaccntcm humorem ahforbet.']  l-arris,  quod^cam  vo^  t  Multicodt. 
cat,  moliti  fcxtar.ij : tforis  lapidis  atii  fextar.i,  mannc  lib.i :  probc  tnta  adipc  fuillo  vetcri  probc  fub  anuquifimi 
acfto,cVvinopcrintegram  nodtcmmaccrato,cxcipito:fitautetaiHaadipiscopia,quantaad  molle  gr?a  "*ve»t, 
faciendumpharmacum  fatiseft.  o4imtL  Bcfafa:eftautfemcrutcfyIucitrisquodin  Syrianafcirur,  Kt 
cV  vcrnaculalingua  Harmanaabillisappcllatur:huius  rufi  fextarium  i,  mannaefextariudimidiu,  ■ Ki '[■/.,  ,  / 
B  adipis fuilli  vctcns  quantum  fufficit,  prcparato  vt  dicftum  cfi.  ^4ltud.  \  icuu  pinguilhmarum  hb.  efi  i>h*ros  >»- 
iij,aphroniiri lib.i, origani lib.i:quidam cumini lib.i, fulfuris viui quadiantcm,ccchlearum africa  cant.Frumtn 
narum  lib,i:arida  tundito cV cribrato ,  cV  tulis  hcubus vna  cum  carnc  cochlcarum  cxccpta , ac  in  ditui,qi,oclXe.t 
Itnrcolum  infarda  imponito.melle  cocfto  fufficicnti  addito .    ^iitud ex  Cmone.  Fccnigreci  moliti  dictmr,  molni 
ac cnbrati  fcxrarios.rj : fulfuris  viui lib.ij,cV dimidiam : in alrjs lib.ij,  nitri lib.n,abhnthij  licci contu  *^c'  v  1 
ft fextarios duos  cVdimidium:}-aridarcnuiffime  tritamelle  cocftocxcipito^indcq^lintcoloin-  ™ fc  nomen 
farcfta pcr noctem  imponito.in  die vtcrc  cV  geftationc,cV confcctione  fubfcripta : Cerar lib.i,  picis  ™  c* ""''*'' 
aridae  hb.iJapidisahi  lib.i,  olci  vcteris  hb.i.aridacum  liquidis  mifccto .    (E  MaLtgma  Ipotmumm^  t? 
fcriptum,Reforbet humiditates  ex alto,&  Dumt.ts  dtfjolutt.  Ccrx,  picis  arida?,vtriufquc  hb.ij : aluminis  li  T^fitatiiem 
quidijfulfuris  viui,manna:,  nitri  rubri,  lingulorum  lib.i :  retinc  fricle  lib.hij,olei  vcteris  hcminam  fiecies  fmme- 
.Ca.x.t.s.    vnam,aceticjtum fariseftadaridadiffoluenda:pra;paraac vtere vtprobato     C uiimd" przciarum  n,mntamtn 
5-c  Ipotertum^pharmacum  accomodatum.  Eacit  Hydroptas,  Splenia$,&  ad  Inuetcratas  affccliones.  Ivchnctricte  ftfur. 

lib.iiij;ccrelib.i|,fulfuris  viutlib.i,mann2B  lib.i,picisliquida!lib.ij,aluminisliquidi  lib.i,nitrirubri 
lib.i,ariftolochiequadrantem,bdclIijquadrantem,amomi  racemi  quadrantcm,radiciscucumcris 
fylueitris  quadrantcm,alocs  fcmitlcm,pyrethri  quadranrem,ammoniaci  rhymiamaris  quadrante, 
C  vifci  quercini  quadrarem,  fucci  fycomororum  quadranre:accti  fefquifcxtarium,aut  pro  accto  ykt 
ni  ltahciranrtidcm:olci  hcminas.iij:pra'pararopromore.  iZMaUgmaex  Bacuslauri,c.d  Spltmcos, 
Hydropicos.DtlJolutt  oem Duriticm,abforbet ^ibfceffm  in projundo.  Ccrx  lib.i,refina; pinus  lib.i,picis  bru 
tiae  -{aridaf^lib.ijbaccarum  lauri  ticcaru  lib.i,nirri  rubri  lib.i,ammoniaci  thymiamatis  hb.i,adipis 
vitulini  fubacfci  Iib.i :  arida  tundito  cV  cnbrato  per  anguftifrimum  cnbrum :  liqucfcibilia  Iiquatur, 
&C  frigefada  aridis  adijciunrur :  arqj  ira  contutis  li mul  ac  repofi tis  vrimur .  ^Aiw.d.  Baccarum  lauri 
lib.i,picis  lib.i,mannae  lib.i,  adipis  raurini  lib.i,  ammoniaci  rhymiamaris  lib.i,  cerx  hb.i :  praepara^ 
10  vt  prardidu  cft.  C  Emplaiirum  Tonforts  appeilattone,  ad  Splentcos,  &  Hydroptcos.Hoc  tofor  cpuda  ~Vir 
Bithymenfts  'vfits  lfchtadicos  a  coxendtcum  morbo pcntttts  liberautt.  Picis  arida?  hb.iiij^ccra:  lib.ij  rclina'  pt 
nus  frb;Mf,amrnom'ad  thymiamarislib.ij,niti'i  rubri  hb.ij,  -{baccarum  lauri  aridaru  lib.ij,}-  adipis 
taurini  hb.i.ln  alio  excplan  ct  iridis  hb.ij :  habcntur.canchryos  vncic  xviij,tarinc  fccnigra'ci  fcxta 
nus i;pollmis fcxtar.i,  radicis chamalconis  nigrc tcnuiffimc  tufe fcxtar.i,cumini  tcnuilFime  tri ti 
fcfquifextarius,paffi  fcxtar.i.In  alio  cxcmplari  anifi  triti  fcxtarius  dimidius  habctur,cV  pollc  dccfl. 
HE^iitud  Btthynum  appcliatttm,  pharmacum accommodatum  ad  Prxditias  affccitones.  Picisbruticlib.  qua- 
tuorrchncpinus,  ccraytmmoniaci  thymiamatis,  lingulorum  hbrasduas:mcdu!lcccruin:tlib.i, 
D  adipis  taurini  fubacti  hb.i,  fucci  fycomororu  Iibram  vnam,Horis  lapidisaiji  femillem,  radicis  cha- 
marlconis  contula?  fcmilTcm^baccarum  lauri  ficcarum  libram  dimidum,farina:  loliacca'  hbram  di- 
midiam ,  fcminis  dauci  crcrici  conruii  rncnrcm ,  pcrrofclini  trientem ,  cumini  cthiopici  tricntcm, 
-anifi  tricntem,  falis  hiipani  fexunccm, aphronitri  fcxunccm,cyprini fcxunccm,vini  falcrni  quod 
fatiseft:aridacumliquidis  pro  morcapparato.  iZMalavmaex  Semmibtx ,pharmacum accommoda^ 
tumad  Prxditl.ts affethones ,  hoc yfks  eji  oiymptm.  Ccrc  drachmas  ccntum,tcrcbinrhine  drach.canv 
moniaci  thymiamatis  drach.c,adipis  taurini  drach.c,anifi  drach.c,focnigra!ci  drach.c,pctrofcIini 
drach.centum:ammij ,  iridisillyricc,  vtriufq3drach.quinquaginta:panacisdrach.c,nitridiach.l,  *  AKwl. 
glycyrrhize drach.l,cypcri  drach.xKv,fabinc drach.xxv,fampfuchi  drach.xxv,mchIoti  5  xxv,  car  " Alltcr  c- 
damomidrach.xij  cVdimidiam^cafie  hltulxdrach.xij  cVdimidiam:nardicclticc,radicisdauci_crc- 
tici ,  vtriufquedrach.  xij  cVdimidiam:  mellis  heminam  cV  dimidiam ,  vmi  eidoran  quod  fufficit: 
prapara  proconfueto  morc.  ^iltud.  Ccrc  minam  vnam  ,ammoniaci  thymiamatismina  vnam , 
tercbinthinc  minam.i:fampfuchi,-{baccarum lauri,  cypcri, fingulorum}-minamdimidiam:iri- 
disillyriccmina?quartam  partcm,hoceftdrach.*xxv:fcminislini  toltimina-  quartampartcm:  *  >: ,  'idtji qtu- 
-{fccnugrccijpanacis^vtriutq^mincquarram  partcm:}-adipistaurini  mincquartam  partc:  radicis  dragt»t4,ejlm 
cucumcns  fylucftris,anili,feminis  apij,  ammij,  cumini,fceniculi,nitri,fingulorum  minae  quartam  textu. 

partem: 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


partcm : pipcris drach.xij  8C  dimidiam,mellis  hcminam,vini  fcfquiheminam,  cyprini  fcfquihemi  E 
nam,acetiiefquiheminam:componito  ac  vtitor. 

Ex  ^Andromacho  ad  Hydropicos  <&  Inflationes. 
C  Pitisliquidaelibrasduas,ccrae  libram  vnam,nitri  vncias  fcx,fulfuris  viui  fcxuncem,a!umi'nis 
fexuncem.  (t^dHydropicos  Cleophdnti.Cerxjetinxfpumx  nitri,linguloru  drach.c:  clulbam  dfac* 
xtj  dC dimidiam,propolis drach.xij  cV dimidiam,ammoniaci  thymiamatis drach.xij  cV  dirnidiam, 
cyprini  cyathos  ij,aceti  cyathos  duos. 

Ex  ^Archigenvs  Secundo  libro  Pharmacorumfecundumgenm. 
CHydropicis  diaetam  conuenientemconftitue.  Pro cataplaimate * quidcm  ftcrcus  bouisar-  A.l.j. 
mentariae  impone.Rcficca  aut  ipfum  ftercus  diligentcr ,  bL  tritum  in  pofca  velut  crudam  hordea-    c  1  *  ■ fo 
ceam  farinam  coque,  infperfa  fulfuris  viui  quarta  parte:cataplafma  vcrd  per  omnem  ventris  anv 
plitudinem  impone.  Mufa  verd  cataplafma  ad  ip(os  prcparauit  ex  elaterio,ftaphide  iylucl tri,h vf 
fopo,felle  tauri,  aequalibus  partibus  ipforum  ficubus  contuiis  exceptis.  Aut  radicis  cucumcris  iyl 
ueftris  minam  vnam  in  vino  coquito ,  cV  ficuum  minam  dimidiam  fimilitcr  coqui to :  atqj  haec  fi^ 
mul  tcrito  aftufoeorum  decodo,donec  malagmatis  formacuadat:indeq3altheae  radicis  trita;  tan^ 
tundemadmifceto,  fimulqjcoquito  acterito.atq^ita  imponito.  Autcaprinum  ftercus in  vrina  F 
pucriimpubis  veneriscxpertis,velipiiuscaprae  vrinacodum ,  ad  ftrigmentitiam  fpilfitudinem 
redigito,acimponito:egregie  ipfumperaluumpurgat.  Autveratrum  nigrum,  feltaurinum,ni 
trum,pipcr,aequis  partibus  cum  melle  aluo  per  dimidia:  horae  fpatiu  imponito.    Porrd  per  om- 
ne  curationis  tempus  vnam aliquam  ex  his  potionibus  iplis  propinato.  Cotyled onis  5  i,  fcylle^  ari 
dacmundgdrach.ijin  vino  mulfodilutoquotidieexhibe.  Autcorticisradicisari^i.  Autcneori, 
quam  aliqui  chamaelaean  appellant,teneras  eminennas  ad  calamorum  radices  nafcentes  exuccato, 
acfucci  cyathos irj  predidis  admiftis  quotidie  exhibeto.  Optime  facit  &  hoc :  Cancri  fluuialis  lic^ 
ci  triti,pcdibusac  cminentrjs  omntbus  amputatis,drach.i,  afari  drach.i  :mifceto  aqua  ex  ipfoflumt 
nevndecancriextraciifuntacccpta,cV  propinato.Aliquando  verd pro  afaro,opoballami  par  po 
t  cod.  tjuldi  dusadditur.  Autcorallrjdrach.i,aluminisfciffi  f  drach  i.}-oboI.ij,cumcaIamintha:crcmorercrix 
mamifcnpti    to,  8C  in  paftillos  duorum  obolorum  ponderis  rcdigito ,  dC  obolum  inde  cx  calaminthae  aqua  bi- 
grtct  nonhd-  bendum  dato.Summcfacit  cVad  nephriticos.  Autradiccm  calaminthae  codam  propina.  Aut 
Vet.batdiclio  fion-£ quodlauerLatini dicunt}-itidemco(fcumpropina:idemq3etiam  edendumexhibe.  Aut 
tribuli  folia  fiuc radicem  cum  vino  dato.  Aut in  balneo  cum  fale  QC  oleo  diligentcr,vfq3  quo  exu- 
dent ,  illitos  educito:  cV  Colis  teftibus exudantibus  ablutis ,  primum  lintcis ,  deinde  etiani  rcliquis  G 
■  Af. Africanis.  amiculis,contedos  curato :  ac  panem  furnaceum  cum  fufficicntibus  caricis  cdedum  dato :  vinuni 
verd  nigrum  Italicum  aut,Spicatum  recens,in  quo  ficuum  triens  in  vini  fextariis  vj,incoctus  efi, 
doncctcrtiaparsfuperfuit,bibendum  exhibeto:purgat  pervrinam.  Autvrinae  capraecochlea' 
rium  vnum  cum  nardi  drachma  vna  calfaclum  bibendum  dato  .  Aut  cucumim  fylucftrem  vino 
nardino  vel  aminaeo  macerato,cV  ex  cremore  ter  cyathum  vnum  bibcndum  prcbeto,cV  paulatim 
vfcp  ad  cyathos  trcs  progrcditor.  Autfefeliinpotu  velciboexhibe.  Autdaphnoides  tritumlu~ 
pintmagnitudine  infpergesbibendumdato:ducitvrinammultam.  Autcorticem  radicis  ari  ex 
vino.  Aut  fquamae £ns drachmam  vnam,panis  medulla excipito,et catapotia  facito  ac  exhibeto: 
fortiter  aquam  ducunt.  Auterisvftidrach.i,rutae  ramulos  tres ,  ftercoris  columbae  drach.i,falis 
t  AF.cyathi  di-  communis  parum,cum  vino  ephcfio  cV  aqua,  ita  vt  tota  miftura  f  heminae  dimidiae}-fir,  prce  beto, 
"^'i-  Summe  faciunt  cV  Theriac^  omnes  vrinam  cientes.  Infuper  cjj  potiones  aqua  ducentes,qu3e  vni 

cuiq3  per  experientiam  cognitae  funt  minime  periculofae.  Similiter  cV  catapotia.  Caeteru  hydro^ 
picos  diutius  ad  Solem,c6te(fto  capite,inungito  ex  oleo  multo  fale  admifto,cV  multa  falfugine  ca^ 
lida  perfundito  .  InHatos  verd  maxime  locos ,  veficis  magnts  probe  inflatis  quotidie  continenter 
pulfato,inde  enim  arclatur  ac  contrahuntur.  Scarificatis  ite  ipforum  talis  cV  vulnufculis  impaclis,  H 
ipfosinferculoautleclicageftatoaccircuuehito:  multus.n.humor  hocmo  ipfisprofluere  folet, 
(EtAdEdfdemdffeBiones  Confettio  Biennu.  Croci,oprj,opopanacis,  myrrhae,iridis,  acori,  mandra 
gorae,afari,cofti,nardi  Indice,  dauci  cretici,mei,  fingulorum  drach.  virj :  piperis  albi  cV  longi,  gen^ 
tianae,ftcechadis,cafiae,phu  pontiee,fingulorum  drach.viij  ;cxcipe  melle, 

De  Pharmacts  Dolorem  fedantibusy  anodynvs  &  cohcis  appellatis.  C \AP.  4. 

HViufmodi  pharmacis,magni  doloris,  aut  vigiliarum  gratia,aut  ne  per  violenta  tuffim  lan- 
cinemur,  velut  in  fanguinis  reiedatione  cV  grauibus  diftillationibus  aliquando  contingit, 
vti  folemus.In  moderatioribus  tamen  praedictis  affeclionibus  confediones  ex  feminibus,  priua- 
tim  tufficulares  appellatg  fufficiunt ,  qug  cV  ipfae  omnino  aliquid  ex  foporiferis  feminibus  habet: 
vertim  modicum  inter  multa  adeo  femina,  quae  odorata  cV  tenuium  partium  ac  vrinam  cietia  exi^ 
ftunt.  Appellant  autem  haec  medici  faepe  citra  appellationis  feminis  appofirionem,  Cuminum  di 
centes,cV  daucum,  bC  fefeli,apium  Cjj,  cV  anifum .  Eiufmodi  igttur  pharmacorum  compofitiones 
inter  tufticulares  appellatas  confediones  funt  relatae:  verum  dolorem  fedantes  anodinae  cjj  cV  co- 
licae  didae ,  qug  eiufdem  quidem  generis  cum  illis  funt,  multo  autem  facultatibus  illas  exuperant, 
in hoc  fermone oftenduntur»  Prima  itacR ex ipfis prifcis  teporibus,  vt  apparet,celebris fuit,.qua 

Philo 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.  IX. 


201 


A  Philo  prodidit,cV  de  qua  ipfe  hanc  Elegiam  fecir, 
Philonis  Antidotus. 
En  me  Tarfenfis  med;ci  prcegrandc  Philonis 

Inucntum3mala  quod  multa  dolorc  leuo. 
Siuecolumdoicasfcu  tuiecur,auxiliabor: 

Seu  lapis  infeftcr,difficile  aut  louum. 
Et  medeor  fpleni  hinc,orthopnceae  qs  moleftac: 

Conuulfa  atq3  tabcm  protinus  cxupcro. 
Pleuritim  qj  malam,cV  fputum  vomitum  q^  cruoris, 

Euinco,mortis  tcrror  &  hoftis  ego. 
Vifcera  tentantes  omnes  cgo  fcdo  dolores, 
•    Interna  cV  quicquid  mcmbra  dolore  quatit* 
Ixj.  f.i  j.  t.j .    Tuflim,"  fingultum,defullantes  qj  fluorcs.  • 
.n.fo.  306. g       Sifto,etiamfi  quiditrangulctexcipio. 

Me  dcdit  ille  author  fapienti  muncra  magna 
B    Difcipulo,ftupidos  nil  ego  curo  viros. 
Odorvm  fuluum 6,3 pilum pucri cape,cuius 

FulgetadhuccampisMercurijillecruor, 
Pondus  ad  humanos  fenfus  perpendito  prudens» 

Dein  drachmx  pondo  Nauplion  Euboicum. 
Inde  Mencetiada:  occiforis  ponito  drachmam, 

Qui  pecoris  denfis  ventnbus  excipitur. 
Viginti  cV  drachmas  candentis  conijce  flammae, 

Et  totidem  fabae  poft  fuis  Arcadicae. 
Et  drachmam  dicfta?  falfo  radicis,ab  ipfa 

Terra,Pi(fa;o  quae  Ioue  clara  manet» 
Cum  c|3pionfcribes,vocicaputampIiusaddes, 

Malculum  Achiuorum  nominis  articulum. 
Indc  0,3  pdft  drachmas  expeniae  fumito  lancis 

Quinq^  bis.  Atq3  iftaec  prouidus  excipito 
CNatarum  tauritextura  Cecropidarum. 

Sic  mccum  Triccx  progenies  cj3  facit. 
In  his  veriibus  Philo  iubet  croci  drach.v  connci,pirethri  vnam,  euphorbij  vna ,  fpica?  nardi  vna: 
piperis  autcm  albi  cV  hyofcyami par  pondus ,  vtriufq^ drach.xx: opij  verd  drach.x.  Primi  quide 
tgitur  duo  verfus  crocum  indicant,vt  qui  fuluus  colorc  fi t,  cV  tenuis  ad  formam  pilorum.  Cruo^ 
remautem  Croctfulgereadhucincampis  Mercurij  dicit.  Adolefcens  enim  Crocus  appellatus 
cum  Mercurio  difco  ludens,cx  incuriofius  confiftens,ilIapfo  in  caput  ipfius  difco  ftatim  mortuus 
eft :  ex  fanguine  autem  iplius  in  terram  adto  crocus  natus  eft.  Fulgere  verd  cruorem  dixit,  hoc  eft 
fanguinem  iam  occifi,propter  coloris  croci  fplendorcm.  Scribitur  autem  non  folum  campis,fed 
cV herbis  in  verfu,hoc modo,Fulgct  adhuc herbis Mercurijj  ille cruor.  Carteru  pondus crocij  v, 
eifc  vult,cum  ad  humanos  fcnfus  perpcndereiufTit,qui  quinq3  numero  exiftunt.Quod  vcrd  dra^ 
chmas  quinquc  cfte  velit,cV  neq3  obolos,neq3libras,neq3 aliud  quicquam  tale,per  fequentia  com 
monftrat,primum  quidem  cum  ait ,  Dein  drachma-  pondo  Nauplion  Euboicum.  Deinde  verd 
cVconfcquentercumaljisidemdrachmaenomen  apponit.  Nauplionitaque  Euboicum,  pyre-* 
thrum  vocat,proptcrca  qudd  Nauplius  magnis  pyris  incefis,  vt  aiunt,circa  Eubcea:  portum,mul 
DtosGraccorumdcccpir,vtpcrirent,tanquamadregionem  portus  bonos  habentcm  applicantes. 
Id  ipfum  vero  ob  Palamcdis  nccem  ipfum  fecille  tradunt.  At  verd  cV  Euphorbium  iimilitcr  his 
xnigmaticevocauit.cumaitjIndeMencetiadcocciforisponito  drachmam.  Quandoquide  poe^ 
ta  Patroclum  fic  loqucntcm  facit: 
«  Sedmcparcaferox,LatonccVfiliusaufert, 
«       Atq3  virEuphorbus. 

Pecoris  autem,hoccftcuium  ventribus  excipi  cVadfcruari  euphorbium  ait ,  proptcrca  qjhosfo^ 
losnoncorrumpit,cVobhocinhisrcponi  pharmacum  poteft.Eftporrd  Euphorbium  plante 
cuiufdam  fpinofe in  Maurufiorum  tcrra naiccntis  fuccus,  facultate  calidiffimus :  cV  dc  ipfo  libcl^ 
lus  paruus  fcriptus  cft  Iube regi  Maurufiorum.  Cofequenter  verd  Philo  ait,  Viginti  cV  drach-* 
mas  candetis  conijce  flamme .  piper  album  per  hoc  fignificans.Eft autem  ftomacho  commodius 
cV  acrius  cp  nigrum .  Vigtnti  infuper  drachmas  fcminis  hyofcyami  inrjccrc  iubet,quod  enigma 
ticc fabam  fuis  ArcadiccappclIat,quandoquidemaprum  Erymanthium  Hcrculcs  occidiile  fer^ 
tur,  qui  in  Arcadum  terra  fuit  connutritus .  Quin  cV  nardi  lpiius  drach.  j  conrjcicndam  ccnfet , 
quam  radicem  falfd  didam  appcllat,quandoquidem  fpica  nardi  vere  nominatur.  Vult  autcm  ea 
Creticam  eife,cumait:Abipfatcrra,Piifeoqii£  Ioucclaramanet.Quandoquidcm  fabularum 

Quinta  Claflis.  ccccc  fcriptorcs 


DE    COMPOS.  PHARMAC 


fcriptores  Iouem  in  Diclaeo  Crctae  monte  educatum  aiunt,occul  tatum  ibidem  a  matre  Rhea,  ne  E 
cVipfca  patre  Saturnodcuoraretur.Appofuitautemlouiepithcton  PiiTaei,quemadmodum  mul 
ti  etiam  extra  poeticam,tn  communi  fermonc  diccre  folent,pcr  /Efculapium  Pergamcu,pcr  Dia^ 
nam  Ephefiam,per Delphicum  ApoIlinem,pcr  Veftam  Eleufiniam.Quidam  verd  non  (  rcti- 
cam  terram,fed  Indicam,indicatam  effe aiunt  ,ex  qua  ebur  aftertur ,  ex  hoc  enim  ftatuam  Iouis  in 
Piffa faclam  ac  formatam effe.  His omnibus  cV  papaueris  fuccum admifceri iubct ,  qui  recepto a 
medicis  more  priuatim  opium  appellatur,cum  nullus  aliorum  fuccorum  quantumuis  multt  fint, 
m  neutro  gencre,opium  videlicer,nominetur.Quando  igitur  ipfum  nomen  opion,cx  voce  o,  cV 
pion  componitur,ob  id  fane  inquit: 
Cum  l]3  pion  fcribes,voci  caput  amplius  addes 
Alafculum  Achiuorum  nominis  articulum» 
Indc  q3  poft  drachmas  expcnfae  fumito  lancis 

Qinnqjbis^cVc.       Hoc  eft  foijce  cV  opij  drach.x.  Supereft  poftremum  quo  omnia  hxc  ttir 
ta  cxcipiuntur,ipfum  mel,itidem  coniecluraliter  ab  ipfo  appellatum :  Natarum  rauri  textura.qn 
quidem  ex  putrcfccnnbus  tauris apes  generari  tradunt.  Qudd  autem  atticum  ipfum  mel  effe  ve- 
lit,cagratiaaddidit,Cccropidarum,hoceft  Athenienlium.  Caeterumperextremuvcrfum  ofte-  V 
dit  etiam  Afclepiadas  hoc  pharmacum  fic  praeparare.  Ex  Tricca.n.gcneris  fui  originem  ducunt, 
ex  quorum  ordinc  cV  pocta  eft.    Haec  ferme  prima  antidotorum  dolores  fedantium  celebris  fa- 
«fhcft.Iuxtahancautem alijspartim  adipfam appofitis,partim dctraclis,  autapponderationibus 
permutatis,pofteri  magnum  antidotorum  dolores  fedantium  numerum  fecerunt:  quas  etiam  co 
licas  vocantjdenominationeab  affedione  qu£  maximos  dolores  habet,deducfta.Ego  verd  primu 
quidem  generales  componendi  ipfas  modos  rcfcram:deindc  vclut  cofucui ,  etiam  particularium 
matertcrum  feriem  quantum  Iatiffime  fe expandit ,  fubfcribam.  Opium  itacp fortiiTimum  eft  ex 
ijs  quae  fenfum  ftupefaciunt,ac  fomnum  foporiferum  inducunt.Opcratur  aut  haec  ctiam  folum  fa 
pa  dilutum,deinde  tomento  exceptum  ac  fedi  inditum : item  qj  fronti  ac  naribus  illitum : fi  vcrd 
cum  alio  quopiam  vim  ipfius  modcrante  mifccatur,moderatius  harc facit.  Verum  quae  admifcen 
curipfi,autconcoqucrc,aut  mitigaredolorofamaftecftionem,oportet,authumoresafreclioncm 
efficientes  difcutere,aut  fccare,aut  attenuare,aut  iuxta  totam  fubftatiam  alterare.  At  verd  ncque 
lgnorarenosputooptimum  cffecompofitionisfcopum,qui  trium  coniedationifit  intentus:ni 
mirum  vt  cV  fenfus  ftupefiat,6V  nullum  in  poftcrum  inde circa  particulam  dctrimentum  pcrma- 
neat, amplius  qj  vt aftectio  ipfa  maximc  inde  iuuctur.  Ad  haec  igitur  rcfpiciens  Philo  mihi  vide  G 
turhocpharmacum,dequoiam propofuimusdiccre,compofuilic,Exopij  quidcm  cVhyofcya- 
mimifturafomnum  foporifcru,cV  fcnfitiuaf  facultatisftuporcminducere  voles.  Qudverd  citius 
diftribucrentur,cV  totorum  afteclorum  corporum  profundum  penetrarent,calfactcn'a  admifcuit, 
pyrcthrum,cV  euphorbium,cx  pipcr:qua:  noccntes  humores  difcutcre  poftunt ,  cV  cxtergere  vt- 
fcofos,ac  fecare  craffbs,cV  ventofos  flatus  attenuare  ac  cuacuare.  Eft  autcm  non  modica  cococlo' 
ria  vis  omnium  frigidarum  afteclionum  in  nardo  fita:  vcru  Creticam  nardu  inijcere  no  oportet: 
neqj omnino  eam  quae apud  nos nafcitur,quam  montanam  cV  herbaNarditcn  magis qj  nardum 
appellant.  Eft  igitur  Celtica  nardus  optimum  pharmacum ,  efficiens  quaecunqp  et indica nardus 
folet,vcrum  ab  tpfa  viribus  deficir,vclut  etiam  a  celtica,montana.Quemadmodum  autem  ex  aro^ 
maticis  a  ppellatis  mcdicametis  Philo  folam  nardum  iniecit,fic  pofterorum  alius  aliud  appofuit , 
aliqui  etiam  plura:  que  verd  apponuntur,funt  flos  iunci  odorati,cV  cafia^cinnamomum^amomu, 
Stcoftus.  Qucmadmodumautcm  rurfus  crocum  addidit,  crudorum  humorumconcoctorium 
item  qj  affedionum  mcdicataru,fic  alij  myrrham  §C  caftorium  admifcuerunt.Plurimi  autem  ex  ip 
fis,neq3maleinhocfacicntcs,cVha!cfamiIiariafemina,dequibusctiam  antca  in  confcclionibus 
ex  fcminibus  conftantibus  didum  eft,addidcrunt:qud  videlicet  amaroru  medicamcntorum  iniu  H 
cunditatem  mirigent,cV  totum  pharmacum  addiftributionem  cV  vrinae  propulfionem  inftiget. 
Si  verd  cV  humorum  craffitudo  attenuari  expetat ,  etiam  hoc  ipfum  faciunt:  dico  aut  apij  femen , 
cumtni,dauci,petrofelini,anifi,5<l  quaecunqi  eiufmodi  exiftunt.  Apponam  igitur iam  cV copiam 
ac  feriem  particularium  matericrum,a  prioribus  medicis  vfu  ac  experientia  cognitarum. 
De  Coltcts  Pharma.cn  ab  ^indromacho  confcrtpw* 
Prima itaq^ ipfarum  haec in  verba  fcripta eft.    C  Colica Cafiu.  Anifi  drach. vj,feminis  apfj  5 xfj: 
nardi  5  iii)^\i)  drach. vj :  caftorij  drach.iij :  petrofelini  drach.iiij,  alij  drach.iij :  piperis  albi  drach.v, 
cV  longi  drac.v,  myrrhae  drac.vj,  iunci  odorati  drach.iij,  fucci  papaueris  drach. vj,  croci  drach.iij : 
excipe  melle  cocfto.  Quidam  etiamcinnamomi  drach.j,aut  cafiae  drach.ij.  Datur  ad  fummum  nu 
cis  regiae  paruae  magnttudo  ex  aquae  calidae  cyathis  tribus ,  minimum  nucis  pontic^  magnitudo  • 
Colica  fecunda  ab  Andromacho  fcripta  haec  eft.    <T  Colica  Cafiij,~\>t  Crtfptts.  Factt &fom  tmpofita. 
t  istUt.  xiuj.  Anifi  5  xii,feminis  apii  5  f  xxiiii,  nardi  indicae  tantundem ,  caftorii  drach.fex ,  feminis  petrofelini 
••Aliteriii.      drach.xvi,myrrhae5xii,piperisalbi  5  xii,cVlongidrach.x,iunciodoratt'5fex:opii,croci,cafiae,  fin- 
gulorum  drach.xii :  cofti,acori,vtriufq3  drach.vj :  excipe  melle  cocfto.Praebe  nucis  ponticae  magni 
tudine  ex  aquae  calidae  cyathis  ifj.  Hae  igitur  praefcriptae  dug  confeclionesex  medicamentis  de 

quibus 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    IX.  202 

Aquibuspaulo  ante  dixicompofitaefunt.  Quae  ver6deincepsfcquitur,quafe  vfum  cffcipfeait,ha 
bet etiam  alia  quardam  praetcr  priora3ciufdcm  gencris cum  opio  cV  hyofcyami  fcnune  cxiftcntia , 
velut  malorum  mandragorae  fuccum,aut  qui  cx  radicc  iplius  cxprcllus  cft,cV  fuccum  cicutae.  Ha- 
bct ltem  phu  ponticum.quod  partim  nardo  celticar,partim  pctrofclino ,  cV  vrinam  cicntibus  Ce* 
minibus,iimile  cxiftit.  At  vcrd  fylueftns  brafficae  fcmcn  ex  maxime  attcnuatorrjs  cft,c\  quae  mul 
tum  iiccare  ac  difcutcre  polTunt.  Ex  vnnam  cientibus  cft  cx  meon,  cV  afarum.  Illyris  vci  o  ,  quam 
neq; nominauit lridem  lllyricam,  concoclorium cft  cV attcnuatonum  pharmacum.  Srarchas  au^ 
tem  a putrefadione vindicat  cV  attenuat.  Jpfum  pharmacu autcm  fic dcfcribitur.  C  Coica  Tttl" 
ivj,cjua ~\tor.  Succi  malorum  mandragora:  drac.oclo,aut  fucci  radicis  eiufdem  drach.x.  phu  pontf- 
cidrach.ocJOjfemmisbrafficxfylueitri^  albi ,  cVlo 

gi,myrrhae,opr):fingulorumdrach.oc"io:opopanacisdrach.f6c:ftaxhadis3fcminisdauci.mci3afa  'AliterxvL 
ri,fingulorum  drach.xrj :  cinnamomi,illy  ridis,acori,fingulorum  drach.odo.    C  Setputnr  pcji  prt 
fcripTM  Colica  ^lbajcantt^cjuam  apud me  conjortam  reppert.  Aniii  drach.xfeminis  fcfclis  drach.  xx :  pctro  ■  AE  apii. 
ielini,nardi  indicae:pipcris  albi,cV  longi,lingulorum  drach.  trcs  cV  obolos  iirj :  oprj  drach.x ,  myr-  *  Ain«  vi. 
rhae  drach.x :  cumini  aeihiopici,rafiorrj,vtriufq3  drach.v:  iunci  odorati,  croci,  vtriufq?  drac.  v :  ex- 

B  cipe  ac  praepara  cum  melle  coclo.  C  Coltca  admtrabths cjua  ~\tor,  <&  ad  Voluulojos ,  &  <jm  Stercus fur- 
fum  euomunt  in  maonvs  doloribus.Datur  magnitudmefabt  in acju^jngidt  cyathis  ti],aut  mj.  Pipcris  albi,  femi 
nishyofcyami,vtriufq3  drach.xl :  oprj  drach.xx 

rum  3  rj :  cxcipe  melle  cocto.    C  ^lia  non  inefpcax  ^ldtaptotos  ob  td dtSia ,  ad omnem  ettam  Inflationem  . 
fSinonis,feminishyo(cyami,piperisalbi,fingulorumdrachmasxl:fucci  papaucris drac.  xx,cro- 
cidrach.vi,opobalfamidrach.irj:excipc  mcllccocfto.    C CobcaTerentij  Valentis.  Sinonis ,  piperis 
albijfeminis  hyofcyami,iingulorum  5  xl :  fucci  papaueris  5  xx:  croci  5  octo,  alrj  5  vj :  corticis  radicis 
mandragoraedrach.in,  mcllisquodfatiseft:  quidam  etiam  opobalfami^irj.    GCoitca  ^lpoilomj. 
Nardidrach.rj^caftorrj.fcxniculijfuccimandragoraejCoftijfingulorum  drach.j:afari,"f"fpicae,  vrri-  *  Atamhi, 
ufcp  drac.irj :  opopanacis  drach.j,  dauci  cretici  drac.i rj ,  cinnamomi  drach.v :  pipens  albi,cV  longi ,  al.  m a!J>o- 
iridis,myrrhae,fingulorum drach.ij -.lemniae fphragidis drach.x,  abfinthij  drach.rj : cxcipe  melle. 
K\.c.  fu.t.t.f.    Datur  drachma  vna  ex aqua.    C  Cobca "  ~\t  Ntcofiratws ,  ifotheos appellata ,  empta  talentis  duobus.  Factt  t^l.jlaecha' 
kL55*k         ad  Stomachicos ,Oculorumdolores&*~\>exationes,  Vulu£  iabores}ex acjuamulfa  tncoclaruta.  Croci  fefquidra 

chmam,nardi drach.fj,myrrhe drach.  tvirj :  cofti,  piperis  albi,cV longi ,  chalbani ,  fingulorum  5 j :  '^tbteru. 
opobalfami  drach.iirj :  cinnamomi,fucci  mandragore,caftorrj,fingulorum  drac.|rj :  fcminis  dauci  t^hter  t. 
C  drac.iiij  cxdimidiam,fagapeni5  irjjCatiae  5  iirj  :excipe  melle  attico.    C  Colica,~\t  Scrtbomm.  Cineris 
cornuccruitcneri  vftiheminam:pipcrisalbi,myrrh3r,vtriufq3drac.i):cx  tritis  cochlearium  vnu  *  AlTnrias, 
exhibeto.  Et  cochlcam  vnam  crudam  triram  cum  vini  cyathis  duobus  cV  aqua  calida.    C  Cohca, 
(jualjltdue  ~\tebatur,perfeclc  liberans  &  malum  exttrpans.  Zingiberis  5  irj,corricis  falicis  5  irj,  rutae  ramu  C~*C\ 
los  tresaut quatuor,phacnicobalanorum  drach.nj,aquae  cyathos  vj : conijcito  in  vafculum  nouu,  "*j~£*-  ^ 
cVcoquitodonec  tcrtia  parsfuperfit:cVbibendum  datoad  tnduum  poft  iritationem:cVfactoin-  . 
VMcinfialue    tcr^tioidemfacitOjadpIuresdiespharmacuminpotuexhibendo.    (l  ColtcaTTullu  bona  ,cjuaet  tp  j^/^^  \ 
hq,  faltor.  SeminisbralTicaefylueftriSjphupontici, vtriufq^  fcmilTem:piperisalbi,cVlongi,fcminis  .   j ' jrM. 

dauci,  meijfingulorum drach. f  ix: caftorij,  cofii ,  opii ,  corticis  mandragora; , nardi  indicae,afari,  fAlua  3  iL 
illyridis,  acori,myrrhae ,  hngulorum  drac.vi :  opopanacis  5  iiii ,  feminis  acutc  drach.  i) ,  ftocchadis 
drach.ix.cinnamomi  drach.j,cafiaedaphnitidisdrach.xviii:excipemellccocto.Dafabae  aegyptiae 
magnitudine.    C  Coltca,cjuam  admtratas  ejl  ~<4ris1on,~\t  Dtophanttis  Lycms.  Succi  ccntaurcc;caftoni, 
fcyllae  aflatae,piperis  albi,cV  longi,myrrh^ 

rum  drach.ir.croci,ammoniaci  thymiamatis,radicisacori,phupont:ci:zingiberis,veratrialbi,  iin 
gulorum  drach.)  :excipe  aceto  mulfo.Datur  etiam  drach.j  ex aceto  mulfo.    C Col:ca,~\t Publtns  m 
D  Puttolto ^4po\lomo.  Poli)  drac.vi,fcordii drach.xifgentianae  drach.v,feminis  rutc  fylucftns 5 1111 , 

fucci  qrenaici  drac.tiii,rubricae  Icmniae  5  v,myrrhae  5  vii,opobalfami  5  ocfto ,  pipcris  albi  drach.ij  t^lner  >/. 
8C  dimidiam,  cachryos  drach.iiij,  verbenacae  herbe  drach.ii,pentaphylli  drach.  v :  cxcipc  mcllc  at^ 
tico.Da  magnitudinem  nucis  ponricae. 

Qu£  ^ffcleptades  adColt  afjeclws  prodtdit. 
([.Pharmacuminjperfilead  Coliinfiattones  ,J Sintonij  pharmacopoU.  Hoc~\fus  fanus  erat.  Chryfobalani  t  AEAntonini 
drach.duas: fefelis,aftragali,vtnufquc  fcxtantem : lllyricae ,  tragorigani,vtriufque unc. ).  Haec  fi- 
multufacxcribrata,cochlearii  vniuspIusminusmenfura,exaquccalidaecyathisquatuor  anteci  fam.  3 
bumexhibeto.  ^iltud.  GallinaruminteraneaomniacxemptacVinvas  flcfnle  coniccta  alTato,ac  '^tlJraof. 
mtarcponito:vfus  verd  tempore  cochlcarium  vnum  cVdimidiu ,  cVfeminisdauci  crctici  tuli  cV  '  ^ldrac. 
cnbrati  tantundem,ex  aquae  mulfc  calidae  cyathis  tribus  exhibeto.    C  -4d  Colt  mjlxtiones,Cljariclis. 
Cumini  aethiopici drach.vi,feminis  apii  drach.v,feminis  dauci  cretici  drach.  t  ij.pipcris  albi  5  j :  X^luer  i 
tufacVcribratareponito.Danturexeocochleariaduocum  aquae  mulfae  cyathis  tnbus.  ^lltud. 
Seminis  rutae  fylueftns  andi ,  fefelis  maffilici,vtriufque  drach.octo :  pctrofelini  drach.  quatuor , 
finonisfyriaci  drach.iii).piperisalbidrach.ii:tufa  cVcnbrata  exhibe  vt  dicftum  eft.    C  EcUgma 
Cohcis  Ndiareum.  Factt  &  Fleurtticis ,  &  Dyfbnoicis  Deductt  multeribus  Menfes.  Eji  &  Concocionum. 

Quinta  Clalfis.  ccccc    ij  Cumini 


t 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


Cumini  hifpani  vnc.i :  piperis  albi,  zingiberis ,  vtriufcp  tantundcm :  vini  dulcis  aut  fcybelif^ ,  aut  E 
protropi/extarios.iri :  vini  falerni  fcxtanum  vnum,mellis  attici  libram  vnam.  Arida  tundutur  3C 
cribrantur  craffiore  cribro ,  dcinde  cum  vino  coquuntur  doncc  tertia  pars  fuperfit :  deinde  affun- 
ditur  vinum  dulce  ac  rurfus  coquitur .  Moucre  autcni  oportet  ramulis  rut£  virga  falicis  exceptis, 
cV  falicis  cortice  obligatis.Habenda  eft  ad  manum  etiam  altera  virga  fimiliter  rut£  ramulos  reccn- 
tiorcs  compleclcns,qud  prioribus  exiccatis  recentioribus  moueas.  Poftcj  autem  liquor  femcl  atqj 
iterum  ebullierit ,  iniice  mel  ac  rurfus  coque:  cV  excolatum  per  faccum  liquorem  rcpone.  Vfu  ex 
tAl.  myftrum  petente,  |  myftra  tria,}-ante  8tpoftcibum  prebe.    C *Alta  Scribonij  Largt  ex  Salice,Ltberar  a  rora  ajfe 
vnu  vd  duo.   $/ow-  Corticis  falicis  drach.iiii,zingiberis  aridg  drach.iii,phoenicobalanos  vi  numcro,aquae  fex 
tanum  vnum  dC  dimidtum :  coquito  omnia  rutae  ramulis  mouens :  dC  vbi  tertia  pars  hquoris  refti 
terit,tum  excolato :  cY  cyathos  duos  quotidic  bibendos  dato ,  Hoc  verd  per  triduum  faccre  opor- 
tct :  cV  poft  triginta dierum  interftitium  rurfus  repetere,  qud  pcr  annum  potiones  xxxvi  fiant : bi 
bitur  enim  hoc  pharmacum  per  annum  totum .  In  alijs  exemplaribus  hoc  modo  habctur :  Corti- 
cisfalicis  viridisdrach.v,zingiberisficcidrach.iiii,  pipcrisalbi  drach.iiii.palmularum  paffarum 
maximarum ,  quas  Graeci  patctos  appellant ,  numero  duas  aut  tres :  rutae  viridis  ramulos  v,  aquae 
pluuiaefextarios  iii :coquitoadtertias,cVdato  vtpraediclumeft.    C  ^4ltaPaccv\^inrtocht,aToraaf  p 
jechoncliberans.  Cornu  ccrui  recens  enatimolliirimi  vfti  ad  albcdinem  cochlearia  iii  maiorisma- 
gnitudinis,pipcris  albi  grana  x  autix,  myrrhae  paru  odons  gratia :  omnia  teruntur,cY  cochlea  afrt 
cana  varrj  coloris  vna  cum  tcfta  i  tidem  teritur,vino  falerno  per  faccum  non  excolato  affufo :  fi  t  au 
tem  vini  menfura  cyathorum  trium.  Haec omnia  in ficlili  vafe permifta  ad prunas  calfacimus,  di- 
ligcnter  mouentes ,  ne  quid  ex  pharmaco  fubfidat :  calfadum  verd  in  ipfis  iritationibus  bibendu 
dato,item  c^  fequentibus  duobus  diebus.Oportet  autem  diem  vnam  ante,  cibum  differre,cV  reli^ 
liquis  diebus  prandio  folo  vti,in  eo  qj  affumere  cibum  qui  facile  confici  poteft.  <T  ^ilia  ConfeCito. 
xA\mu.         Succi  foeniculi  fexta.iiii,  mellis  attici  fextar.fii,  croci  drac.iiii :  crocum  in  linteolum  purum  Iiga- 
to,fuccum  verd  &C  mel  mifta  in  vafe  fidili  coquitOjSt"  fafciculo  croci  moucto :  vbi  verd  denfata  fue 
ritadarteriacaefpi(fitudinem,crocum quidemexpreflum  refjcito,pharmacum  verd  reponito. 
Vfus  tempore  miftrum  unum  aut duo ante cibum  dato .    C Colica  Sigonis,cjua  l>fus esl  Valens,factt 
in  fumnns  Dolortbus.Dar  nucis  ponttC£  magnirudtne,ex  aqu&  caliddt,  cyarhts  trtbus,et  confejltm  mtnuit  dolores,& 
maxime  fiprurttus  pcrtotum  corpus  fiat.  Facit  &  ad  tnuereraros  Splentcos ,  &  adVoluulofas  affeEiiones.  Facit 
f^ytdJttur  tn  Hepatias  \&ad  Febres per  ctrcuttum  repetentes,ac  Vulu* [irangularus  ,  &  Vefics,  afjecius.  Eji  &  ^inertaca 
antiftis^va--  yon^  Sinonis fyriaci  aut hifpani drach.lx,piperis albidrach.xl,feminishyofcyami albi  drach.xl:  G 
jyt  * °r '/ '  °P^>con^s  mandragorae, vtriufque drach.x: croci drac.vi,mellis cocli  quod  fatis eft his excipie- 
ranttluT     ^8'  Q.aan"tasexm^ltlon,s  oftenfaeft.  Alia exemplariafichabent:  Sinonis  hifpanidrach.Ix.pi- 
peris  albi,fcminis  hyofcyami  albi,vtriufque  drach.xl :  cornu  cerui  vfti ,  opij,  vtriufque  5  xx :  corti- 
' \Al.cltcho-  cis  Jmandragorae  drach.xcroci  drach.vi, mellisquod  fufficit.    C Confelho Ltngonts  Colicaidara  ex 


nts. 


fngida ilatim folutt  Dolores.  Seminis  hyofcyami  albi  drach.xx: opfj,  feminis  dauci  cretici,  vtriufquc 


drach.x :  petrofelini  drach.vi :  croci,fpicae  nardi,  pyrethri,  fingulorum  drach.iiii :  euphorbij |,  opo- 
balfami,ci  nnamomi ,  fingulocum  drach.ij :  excipe  melle  coclo :  8t  exhibe  fabae  aegyptiae  magni  tu 
dinccum  aquae  tepidaeaut  frigidae  cyath. iii, iniritationibus.    CColtcafedansDolorem,  <jua~\fusefl 
Casftus.  Faar  &  ad Inrernorum  afjetltonts,pharmacum  efi  ualde  bonum.  Anifi,  nardi  fyriacae,myrrhc,fin- 
*  Al.Apii.      gulorumdrach.viii:piperisalbi,cVlongi,vtriufquedrach.xii:feminisfefelisdrach.vi,opij  tantu- 
dem:croci,caftorij,petrofelini ,  iunci  odorati ,  fingulorum  drach.iiii :  mellis  attici  cocli  quod  fatis 
eft.Datur  ponticae  nucis  magnitudine.    <E  Coltca  fedans  Dolorem  Lucijxonfeslim  extmir  dolores ,  &  in^ 
t  «-*/.*,  tJejt  fcribtrur Sicula.  Myrrhae,fucci hyofcyami,opfj,fingulorum drach.f  viii:radicismadragorae ,  pipe^ 
utgmtt.        rjs  ajk^  croc^  ^  tilur[s  ?  fingulorum  drach.x:excipe  melle:  8C  praebefabaeaegyptiae  magnitudLnem 
v tde  fupra  /1-  ex  aquae  calidae  cyathis  tnbus  ad  noctem.    Colica fedans  Dolorem  Eufchemo  Spadom  mfcnpra ,  bibirur  tn  H 
tera  c.         dies  rrtginra.  Seminis  brafficar  fylueftris,  phu,  cinnamomi,  iridis  illyricae,  acori,afari,  opopanacis, 
myrrha?,nardi  indicae,opij,cofti,fucci  mandragorae,caftorij,fingulorum5  vi:tnum  piperisgene- 
rum,mei,feminis  dauci  crctici  decorticati,fingulorum  5  xii :  ftoechadis,feminis  cicutae,fingulorum 
5  viii :  excipe  melle  coclo :  ac  prebe  fabae  aegyptiae  magnitudinem,febre  carentibus  cum  vini  mul- 
fi  diluti  cyathis  quatuor,febrientibus  cum  aqua  mulfa.Hacetiam  in  infufis  vtebatur  nucis  ponti- 
cae  magnitudine,cum  fcenigraeci  decoclo  cyathorum  quatuor,  8C  oleo  cui  ruta  incocla  eft  ite  cya- 
^l.Bienntti.  thoru  quatuor.    *T  ^idEafdem  affefliones confeEito  Bnntn.  Croci,oprj,  opopanacis,myrrh^  ,iridis, 
acori,mandragorae,afari,cofti,nardi  indicae,dauci  cretici,mei,fingulorum  drach.vi :  piperis  albi,& 
longi,gentianae,ftcechadis,calig,phu  pontici,fingulorum  drach.viii:excipe  melle. 

De  Dyfenrcrtcis*  C~4P.  5. 

E  dyfentericis  equide  quae  in  vniuerfum  nofTe  oportet,  iam  ante  didueft ,  tu  in  curadi  me- 
thodi  libris ,  tu  et  nuc  in  fermone  de  hepaticis  habito .  Reliquu  eft  igifde  vere  dyfentericts 
agere,i  gbus  neqj  hepar  affedu  eft,neq3  alia  aliqua  affecT:io  eft,pter  inteftinoru  vlceratione,aut  nu 
da,aut  cu  putrefacftioe  aliqua  oborta,  qua  medici  cofueto  vocabulo  nome  appellat.  Quaecuqj  igi 
ad  tales  affeclioes  comoda  sut  medicameta,cViafrequeti  exr>imeto  cognita,ea  i  pricipio  fufcribef. 

Qu* 


D 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.   IX.  205 

A  Qu£  ab  ^Andromacho  ad  Dyfntertam  fcrtpta ftmt. 

C Potio ad Dyfcntertcos  & Hxmoptotcos.  Floris  rofarum,opi ^acaciae,  gummi ,  fingulorum  drach. 
trj : balauftrj  tantundem,  fucci  hypociftidis tantundem,gallarum drach.rj,  feminis  plantaginis  tan  •^tl.tnc 
tundem,cV  fucci  eius  tantundcm,lycrj  indici  drac.|  j,  fucci  rofarum  drach.j :  fac  palhllos  drachmae  |  ynC- 
vnius.  Vtere  varic.    C  *Ad '  Dyfentericos  &  Coehacos,confecho  ex  Frufhbus .  Mala  punica  integra  '  u^/-'w. 
xx,mala  cotonea  xx,erui  fcxtar.j,  prunorum  fylueftrium  fextar.rj,forborum  ephelinorum  fextar.  "  ync- 
rj,rhois  fyriaci  fextar.iij.pyra  terentiana  xx,mala  ceftiana  xxx,filiquas  xl,baccarum  myrti  nigraru 
fextar.iij,mufti  aminaei  ad  tertias  decocli  fextar.xlviij :  coquito  limul  ad  mcllis  fpifiTitudinem ,  5C 
in  figulino  reponi  tO.      d'yilia  ex  Frucltbus  ad  Eadem,  Stomaclwm  fubuerfum  rejittutt,  Imponttur  ettam 
formfecus.  Malapunicax,cotoneaxx,maIaorbicuIataxv,forborum  fcxtar.duds,  mefpilorum  (cx-  .  Ai;tcri, 
tar.j,glandium  fextarium  vnum,rhois  fyriaci  fcxtarium  vnum,rubi  fafciculum  manipulare ,  bac^ 
carum  myrti  nigrarum  fcxtarium  vnum :  palmas  palTas,  patctos  Graeci  dicunt,xxx:  acinorum  ari 
dorum  fextarium  dimidium,prunorum  fylueftrium  fextarium  vnum ,  filiquas  magnas  x,  cenan' 
thes  fexunce ,  cornorum  fextarium  vnum ,  mala  citria  v,  pafifi  cretici  fcxtanos  xvj :  coquito  fimul 
5C  reponito  in  vitro :  vtere  vt  priorc.    C *Ad  Dyfentencos,cjua  ~\tor.  Gallar, frudus  cricae,  opii,  fin- 

Bgulorum  drach.iiij:cumaquaredigitoinpaftillosduorum  obolorum.Dato  ex  aqua  aut  vino. 
C  *Ad  Dyfentertcos  Cltdton.  Nardi,  croci ,  vtriufqj  drach.viij : aloes  drach.iiij,  ego  drach.ij :  thuris 
drach.ij,acaciae  drach.iiij,myrrbae  drach.iiij :  fucci  hypociftidis  drach.iiij ,  atij  5  vj  1  rofarum  ficcaru 
drach.  iii  j,lyri  j  i  ndici  drach.iii  j,tragacanthae  drach.iii  j :  opi  j  drac.  iii  j,ali  j  5  j  obolos  ij :  piperis  drac. 
ij:alij  etiam  iridis  drach.ij  :excipeaqua:  quidam  etiam  cinnamomi  dracli.  ij  5C  dimidiam ,  gallae^ 
ij  :facpaftillosobolorum  duorum  ponderis.  Exhibe  cum  vino  myrteo.  G^4d  Dyftntertcos  & 
Coeltacos,PasliUus  Bentu.  Nardi,croci,vtriufquedrach.ij:myrrha:,fuccihypociltidis,aloes,opij,tra' 
gacanthae,Iycrj  indici^galla^anifijacacia^pipcris ,  rhu  pontici ,  fingulorum  drach.j :  tragacantham 
in  vino  macerato,S£  reliqua  trita  commifceto,paftillos  qj  drac.  j  formato,atcp  ipfos  ex  vino  dato. 

fcfltdion ad  Dyfentencos,  Acaciae  5  xxv ,  fucci  papaueris  drach.f  xxii,  feminis  hyofcyami  5  *  I vi ,  f^/. 
baccarum myrti tufarum  drach. j clx , rhois fyriaci drach.lxx,  5C facci eius  drach.  11  cV  dimidiam ,  '  ^ihterl 
thuris drach.lxxv : omnia  torrefacta  terito,5c vino  nigro  excipito.Datur fummum  drach ma  vna.  \^Uttr  c. 

C^</  Dyfentertcos  &  Coeltacos.  Vinifalernifextar.vj,mellisatticilib.vi,coquitofimulad  mu\- 
tam  fpi  flitudinem :  vtere  pleno  cochleario,ad  delingendum  dato.  C  <Ad  Dyfntericos,&'  omnta  ln 
terna ~yttta,  PaJiiUus  ab  Eudemo fentore.  Crori,cafiae  fiftulae,  vtriufqj  5  ii :  nardi  5  i :  myrrhe,aluminis,fuc 

C  ri  papaueriSjfingulorum  5  ii :  cum  aqua  paftillos  formato :  2>C  dyfentericis  ex vini  cyathis  duobus 
dato,  febrientibus  ex  aqua ,  hepaticis  5C  penpneumoniris  ex  aqua  mulfa.  Ita  etiam  pleureticis  dC 
tuiTientibus.  C  ^ilmd,ad  Dy  fentertcos.  Seminis  fceniculi,ani fi,  apii,  malicorii ,  fingulorum  5  iiii : 
opii  5  ii :  cum  aqua  redige  in  paftillos  duorum  obolorum.Dato  vnum  ex  aqua.  C  Ad  Dyfenteru 
cos  &  Cosliacos,ex  libm  Anttpatn.  Piperis  nigri  5  iiii,gallae 5  iiii,myrrli£  5  ii,crori  drach.ii,nardi  drac. 
j,lycii  drach.  j :  fucci  hypociftidis,acaciae,ramentorum  loti,gummi,fingulorum  drac.ii :  opii,aloes, 
anifi,fingulorum drach.j :rhois obfoniorum drac.duas:exripe fucco  rubi 5C  vtere.  C Ad Dy-  ■  ^m  — 
fentertcos,  Cosliacos,& H£moptoicos,e  Cornelto  medico.  Myrrhae,thuris,aloes,croci,opii,rhois  fyriace  5C 
coriari£,lyrii  indici,acaci£,malicorii,fucci  hypociftidis,galle,balauftiorum,  fingulorum  par  pon- 
dus:inpaftilloscogito:&adnoclemfebre  carentibus  exvino,febricitantibus  ex  frigida ,  dato. 

C  ^Almdad  Dyfentericos,Valcnw.  Myrice  fructus ,  rhois  fyriacae ,  opii ,  petrofelini ,  fingulorum 
par  pondus :  torreto,ac  terito :  5C  cum  aqua  in  paftillos  reducito  magnitudine  fab^.Da  m  nocftem 
febriritantibus  ex  aqua  calida,non  febrientibus  ex  vino.  C  Ad  Dyjentencos  ex fcrtptts  Luctj .  Sty- 
racis  drachmas  duas :  opii,croci,acacic,galIe,frudus  myrice,  fingulorum  drach.j :  cum  aqua  paltil 
los  facito :  ac  dato  fabe  egyptie  magnitudine  cum  vino.    C  Ad Dyfentencos  &  Hxmoptoicosjlatim 

D apnmapotione cohtbetfluxum.  Cochlearum  vftarum  drach.duodecim,cornu  ccruivfti  dracli.txx  t Aliter  dracy 
obol.ii,  }-baccarum  myrti  nigrarum drach.xv,  opii  torrefadti  drach.  v  obo.ij,  gall^  tofte  drach.  v  obol-VL 
obol.ii,cenanthes  drach.vi,fucci  hypociftidis  drach.v  obol.ii,  radicis  mandragore  drach.xii :  fuc- 
ci  rhois,terre  afteris,vtriufquedrach.xii:rhoisculinariidrach.xxiiii,malicoriitoftidrach.vii,thU' 
ris drach.O(fto,corticis  pinus  torrefacti  drach.vi,feminis apii  drach.xiiii,hyofcyami  lofti  drac.  dc-  *Ai:quinc];. 
cem,rhois coriarii fextar.f  ii,acaci£ toftg drach.v obol.ii : vini  nigri ,  quo  rhus coquatur  vt crallif-  "[^Uter u 
fimusfuccusfiat.Coquitoitaquecum  vino,atquecolato:cVcum  fucco  reliqua  fubacta  in  paitil- 
los drachmales  5C  triobolares ac  diobolares  cogito : 5i  pro  habitu  exhibeto ,  febricitantibus  cum 
aque  calide  cyathis  iii,non  febrientibus  cum  vini  cyathis  ii.  In  aliis  cxemplaribus  cornu  ccrui  dra 
chm^  fex  obol.ii  habentur,&C  fucri  hypociftidis  drachmg  feptem  5C  oboli  ii,  5C  acaci  g  tantundem. 

C  >Ad  Dyfentertcos  Flauu  Py£l£,ideiipugihs.  Baccarum  myrti  aridarum  tufarum  fextarium  vnu, 
rofarum  ficcarum  tufarum  fextarium  dimidium,f^ris  malabathri  drach.n,baccaru  iuniperi  drach. 
xxx,pyrorum  aridorum  tuforum  fextar.i,corticis  pinus  drach.xii,myrrhe  drach.i,gallas  v,liliqua 
rumtufarum  fextarium  vnum.Danturadfummum  drach.viii.Datoandum  cumvino  diluto. 
Qug  veroN  crafifiora  funt,palmulis  pinguibus  excepta  cxhibeto .  C  *Ad  Coeltacos.ftsltt fluorem  confe- 
fttrn.    Frudus  myric^  drach.iiii,rhois  ribarii  drach.iiii,  baccarum  myrti  nigrarum  drach.mi, 

Quinta  ClafiTis.  ccccc    iij  acacig 


DE   COMPOS.  PHARMAC 

acaciaedrach.ii,fucci  papaucris  drach.i :  cxcipe  malorum  fpiflamento:  6Y  fac  paftillos  drachma:  po  E 
dcris,ac  vtcrc  cum  oui  alTati  vitello.  Vbi  verd  bibendum  dare  volueris,  radicem  rubi ,  aut  myrtu, 
aut  mala  cotonea  coquito ,  atq^ dococlum  horum frigidum  cyathorum  iij  mcnfura cum  pharma 
co  dato.Facit  6V  licntericis.  C  Potto  ad Intemos  Fiuorcs.Forinfccm  etiam  cum  mclle cociiim  impofitum  fk 
c/r.  -CScminisapij,hyofcyami,vtnufq35iirj:>  anifi  dradi.rj,fuccihypocift:Jis  fcfquidrachmam, 
fcminisrofarumfefquidrachmam,fuccipapaucrisdrach.  vnam,myrrha.-  drachmam  vnam  ,cro- 
comagmatisdrach.i.DanturcuaquaoboI.iij,&:duo,&:  vnusitem.    C  Pottoadomnem  Fluxioncm 


., ,  gummi 

obolum  vnum,  excipc  oui  crudi  candido :  cV  dimidium  totius  cum  aqua  cyath.  iirj  praebe . 

Injufa  Dyjcntertcts  commoda . 

*yivoniva.f  i.      C  Infufum  ad  Dyfentericos ,  ifidon,  ad Exulccrationcs facias  in  intefimo  rccio .  Cineris  charta:  drach.x 
ftflas,  cfi  m  aluminisfcifTi  5iiij,auripigme^ 

tmpresfis .  tn  ci papaueris,vtriufq35  tj  :calcis  viua-  5  v:  trita  mifcc  SC  excipevinodulci,acformapaftiIIosdrach- 
an'Trl        manimtnum^duar3>acvn»us>Ponderls-  Vfustemporc  vino auftcrodiluunturadftrigmenti^  F 
tl  L"  2  t,Tl cranr"Itudm^  mifcentur  q5 fucci  ptifanae cyathi  duo.  Infundito  haec fimul a-groto,  ita  vt  tum de 
flfcentes*'  '  Pri("an*^ucco>tumdcpharmaco,provir!busipiiusfumas.  C  InfufumFausiianum.  Auripigmenti 
5  xrj,chart  x  vftae  5  xxx,fandarachae  5  vj.calcis  viuae  5  x,ahj  xrj :  cogito  in  paftillos  quatuor  drachma^ 
rum  :  cV  cum  plantaginis  fucco ,  in  quo  fpiflamcnta  incocla  funt,  iufundito ,  aut  vino  diluto  cya- 
this  iij.  C  Infufum,cjuo  l>tor^thcn£i,concordat  Harpocr£^Magno  Philadelpho,^4rtjiolao.  Omphacij  5  vi, 
aluminis  fciifi  5  vi:calcis  viuae/quamae  aeris,utriufquc  drachmas  vj  :auripigmcnti  drach.oclo^ 
fandarachaj  5irj,charta:  vtedrach.xv,cum  vino  myrtco  pafhllos  drachmarum  iiij,  autiij,for- 
mato ,  Infundc  cum  vini  diluti  cyathis  quatuor  Sl  aquae  tepida; cyathis  duobus :  quandoq3  etiam 
cum  aqua  pluuiali.    C  Injufum,ijuo  ytor,  Chartae  vfte  5  xxx,auri pigmenti  5  xi j,galla:  5  ix,calcis  vi 
uae  5  xvj,  bituminis  drach.xvj,  fulfuris  vini  drach.xvj,  fandaracha:  drach.xvi .    C  Infufum  almd, 
~ytldiM.  /Erisvfti  drach. xxinj:calci's  viuae,aluminis  fciffi ,  vtriufque  tantundem:chart3e  vftae 
drach.xxx,  auripigmcnti  drach.  xtj,  fandarachae  5  xij : cxcipe  vino  myrteo , aut  rofarum  dccodo, 
quaecumvinoauitcroaddimidias  coda:  fint  dC  expreflae:forma  paftillos^cosq^  infunde  cum 
*isiLyiii;      aqua.    C  Infufumab Eubulo.  Squamae  aeris  drach.uiginti,  chartae  vftae  drach.xvi,calcis  viuae 

drach.vi,  auripigmenti  5  viij,  fandarachc  5  xv, acadae drach.  quinqj,  omphacij 5 irj,  faecis  vini  vfte^  G 
drach.i:excipevinomyrtco,£^infundccum  vino diluto calido .    C  lufufumHer*,.  Chartaevftg 
vnc.j,calcis  viuae  vnciam  dimidiam,  cadmie  vnc.j,  auripigmenti vnc.  j:exhoc  andocochlea- 
riaduocum  dccocfio  baccarum  myrti,aut  vinomyrtco, cyathorum  iiij,menfura  infunde:cal- 
ccm  uero  cum  fucco  plantaginis  extinguc .    C  Infufum  aliud eiufdem.  Sandarachc ,  auripigmenti, 
mtALiiu.       vtriufquedrach.ocfto:  acacif 5  iirj,calcis  viua:5i'iij:excipe  vino auftero ,  6V coge  paftillosdrachma 
rumtnum.Indcbilibusverdminus  cum  vinodiluto  infunde  ♦  ^iliud.  Sandarachc  drach.  viii, 
^Lx.        calcis  viuc rccentis 5  x:chartae  vft£ drach,  6<fto,  alrj  drach. xxx :  malicorij , gallarum,acacie,iingu- 
lorum  5  v :  menarum  accto  conditarum  ad  dics  viginti  vnum ,  ac  vftarum,  drach.  nj :  auripigmen^ 
ti 5  xvj:vruntur  maenae  in  olla  cruda:cV  aliquiarido  mcdicamcnto  vtuntur,  aliqui  in  paftillos 
cum myrti baccarum  dccodo  cogunt.  Si  vcrd  non  moretur  pharmacum  retentum,antc  cius 
vfum  polygoni  fuccum  aut  muriam  infundito .    C  Infufum ,  ejtto  ytor ,  ^phtha  appellatum..  Rhois 
fyriaci ,  gallarum  vftarum,  vtriufque^  xv:chartae  vftc  tantundem,  fuberis  vfti  5  xv,  panis  ale- 
•t^Lyiii.  alt  xandrini  ficci  v fti  5 xv.  auripigmenti 5  viii,  fandaracha: 5  x,acacia: drach. v,  cerufl^ 5 1  xx ,  calcis  vi- 
ter.y.         uae^  x,  fpumae  argenti  5  irj :  excipe  vino  vcteri ,  cV  forma  paftillos,  alios  duarum,  alios  trium,  alios 
quatuor,dragmarum  pondere .  In  principio  quidem  per  plantaginis  ,aut  fanguinariae  ,aut  hel-H 
xinesfuccuminfundito  :  quifi  nonadfint,  pcraqua.  Siverd  vigorfit,cVmorbusfortiscumdo- 
lore,  cum  fcenigreci  aut  feminis  lini  decoclione  i nfunde .  In  declinatione  aut  cum  decocto  myrti 
cV  rubi,vino coclorum. In pueris cyathorum duorum  copia,  infceminis trium, in  viris  quatuor, 
C  Infufum,  cjuo  ~ytor ,  Gemellt.  Auripigmenti  5  virj,  fandarachae  5  iirj,  calcis  viuae  5  viij,  fquamae  aeris 
drach. vi,aluminis  fciffi  tantunde ,  omphacii  5  viii ,  Ixcii  indici  tantundem ,  fucci  papaueris  5  iiij, 
fucci  hypociftidis  tantundem:crocidrach.ii,ego  autemdrach.ini :chart£  vftae  drach.xx,aliqui 
drach.xv :  excipe  vino  myrti  te :  fac  globulos ,  quorum  finguli  fint  drach.iiii,cV  tri  um.  Infunde  cu 
*Al.^gathi  vinodiluto    C  Infufum ^gathu.  Auripigmentidrach.il, fandarachaedrach. v,calcis viuaedrach» 
m.  iii,chart^  vftaedrach.mi.Ex  hoc  pharmacho  drach.iii  cum  fale  tritoinfundito  in  aquae  frigidaecya 

this.vi.  i£lufujum  Ntcofhati  ad Dyfentmcos,  <juo  Mcnander  yfm  esl.  Calcis  viuae  drach.i,gypfi  drach. 
viii,  acaciae  drach.  ii,  omphacii  drachmam  i,  ftibii  drach.iii,  thuris  drach.i,  gallg  drach.  iiii,  traga- 
canthae  drach.ii : cum  vino  myrteo  cogito  in  paftillos.  Reponiitur  in  reliquiis  ab  expreflb  vuaru 
fucco  reftantibus  ftipati,ne  trafpirent.  lnfufum  ad^d  Dyfentertcos  Thamyr£.  Auripigmenti  drach 
mas  duas,  aluminis  icifti  drach.ii,cadmia:  tantundem,  calcis  viuae  noug  drach.i,  charte  vft^  drach^ 
mas  duas ,  fuberis  ex  dolio  vinifalerni  vftidrach.vii  dC  di'midiam:cum  fapa  aut  paflb  hifpano 

apud 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    IX.  204 

A  apud  tc rccocTo  pafhllos cogtto.  Canerum  paflilhs rurfus  tritis  cochlcaria  ij  infundito.Reliquis 
pro  viribus  cum  lenticula:  dccodo : fi  leticula  non  ablit,rubii  cu  rofis  aridis  decoquito,  cV  feorlim 
myrti  baccas  cum  vino  aufiero  coquito,cVvtriufq3  cyathu  vnu  mifccto :  quandoqj  verd  vini  aufte 
ri cyathos  iiij,  bC rubi  decodi  cyathos  rj.  Facit itcm  in  potu  acccptu  pro  viribus ad cochlcarij  plus 
mtnus'ue  menfuram  ex  frigida  aqua.  C  Infufum,  >r  Dcletius  Epaoathus.  Auripigmcnti  drach.Xtj, 
fucci  hypociftidis drach.irj,iandarachce drach.irj.  chartx vfhe drac. f  xxx,  calcis  viuac  drac.f xxiirj,  t^lner iiii . 
balauftndrach.xlviij.BalauRiumin  vino  vctcriauftcrocoquitur,  deindecurn  decod  >  icliqua  tc  t^ihterxuu 
runtur,  formantur  q^  paftilh  drachmaru  quatuor : quidam  vncia:  ponderis faciunt .  Infundumur 
autem  anteccenam  m  myrti  baccarum  cV  lenticula:  dccoclo. 

Qux ab ^ifcieptade ad Dyfcntcrtcos fcrtpta fur.t:  Quorum altcjua ctiam  Caliacts conucnmnt. 
C  Vini  myrtita:fextar.iij,rhois  rubn  hemina  i :mcllisattici  cocn  Iib.i :  rhoem  6C  vinum  coqui- 
to  rubi  ramulis  mouedo :  6C  vbi  tcrtia  pars  rcftitcrit,liquorem  expri  mito,ci  q^  mcl  adijcito :  ac  rur- 
fuscoquito,donccfpifTetur.Daturmyftrumantccibum.  ~4iim.  Rhois  fyriaci ,  farine  polcntc, 
vua*  paffa?  non  exacinata: ,  fingulorum  drach.ij :  maliconj  tufi  cV  cribrati  drach.  j  .cxcipe  mcllc  co^ 
(fio.Dato  myftrum ante  SL  poft  cibum.    C  Pafhiiws  Coeltacts  &  Djfentertas.  Ouum  crudum  rcccns 
B  perforato,cV  in  vafculum  euacuato,cV  cum  tefta  fubfcripta menfurato  olci  omphacini  tcftam  oui 
vnam,  pipcris  albi  tenuifTime  triti  tantundem,  rhois  fyriaci  tenuiffimc  triti  tantundcm ,  cV  galla- 
rum  omphacitidum  tantundem , farina:  tritici  tantundem : omnia  fubada  cV  mollita  in  paitillos 
redigito ,  cV  in  fartagine  frida  ante  cibu  dato.    C  ~4ltud.  Hoc fctmus  multos ~\fos  a  morbo  libcratos  cfje. 
GaIIarumfubtililTimetritarucochlearium:piperisaIbi5rhoisrubri,malicorij  tenuiffime  tricijfin- 
gulorum  arquale  parte:  omnia  mifia  oui  luteo  excipe,cV  in  vacuam  mali  punici  teftam  confjcc,at^ 
queobturatocufarinaofculoipfiusadprunastorre:deinde  dcpurgatamali  punici  teftacochlca 
rium  vnum  comedendum  exhibe.    C  Catapotta ,  Coeliacts,  Dyfenterias.  Gallarum  omphacitidum 
non  pcrforatarum  5  iiij,oprj  hifpani  5  fj,  pctrofelini  5  i :  excipe  aqua,faccatapotia,  cVdamagnitudi 
neciceris,  viriumtamenrationecirca  menfuram  habita .    C ^liud^lfpafii ,pharmacum gcnerofum. 
Petrofelinijfruclus  erica:,  rhois  fyriaci,  opij,fingulorum  5  fj,  cum  myrti  dccocio  in  catapotia  rcdi^ 
gitO,ac  datO  vt  di<fium  eft.    C  Pafhlliis fedas  Doiorem,Coeliacvs  &  Dyfentertcts  &•  bibittir  CJ7"  tnfunditur. 
Quandocj;  etiam  ipfo pro  cataplafmatc  ~\ttmur  exctpientcs  melle  coFlo .  Seminis  hyofcyami  5  iirj,feminis  apfj 
tantundcm:anifi,Horum  rofarum,  vtriufque^ijJiypocyftidis,  ^balauiirj,>opij,vtriufq35i:  cum 
aquatritainpaftillosreducito:cVobolos  tresexhibeto,febrcmnonhabentibus  cum  uini  diluti 
IC  cyathis  tribus,febricitatibus  cum  aqua.    C  ^hud.  Cceltacvs,  Dyfentencis, pharmacum  accommodatum,et 
AI5.  Gi.1.1.4.    hibituY&tnfunditiirgrforinfecM  impofttum  auxtltatur,  SeminiVaprj/eminis  hyofcyami,aniii,fcenicu 
fa-ii^a-        n}  fingulorum5iiij:oprj,rhoisfy^^^  fingulorum  drac. 

t:  f  cxcipeaqua,cV coge pafiillos:dato  vt  praediclum  efi.  C  Pafl;llus^4romatia^,Cocliacn,Dyfenteru  t^iJditur m 
ciijBeryttj appcilatus ,pharmacum  accommodatum.  Stiiit  conjedim .  Croci  drach,  iii j :  nardi  indica! ,  anifi,  anti<fHis,cr  dt 
vtriufq^ tantundem : myrrhg 5 ij : aloes  indicc ,  fucci  hypociflidis.I ycij  indici,  fucci acacic,  fucci  pa-  tmdtam. 
paueris,galIarumomphacitidum,tragacanth^,piperisalbi3fingulorum  tantundem:cxcipc  vino, 
&C  forma  paftillos :  dato  obolos  tres.  C  Paslilius  Plnlippt,ad  Dyfentertcos  mueteratos,fdans  Dolorem :  bi 
bttur&'injundiiur.  Balauftij,acaci£,fucci  hypocyfiidiSjrhoiSjOpij^thuriSjmyrrhe.baccarum  myrti 
nigrarum,croci,gallarum,lyci)i,aloes,rhu  pontici,malicorij,fingulorum  5  nij:  cxcipc  vino  Italico, 
&C  coge  pafiillos  pondere  oboiorum  triu.Da  non  fcbrientibus  cum  vino,  fcbricntibus  cum  aqua 
inulfa.  C  Pajltliusfedans  Dolore pr<cclareinducens  Somnu,ad mueteratos Dyfentcricos.  Charta:  vffce^x, 
iandarache,auripigmeti,fquam^  arns,aluminis  fciffi,omphacij,calcis  viuar,fi  nguloru  drac.  v :  cro- 
ci,opij,vrriufq35rj:  finguladiligenter  tritain  pafullosdrachmalescum  vinomyrtitc  coagmcnta 
to,ac  vtitor.Infundunturad  fummumexco  drachma:tres,mediuduar,minimu  vna.In  conficicdo 
Daik,omphacium  cum  opio  tibi  fit in  vino  myrtite  maceratum.  Crocus  feorfum  tcratur,deindc  fi- 
mul miiia  probev  terito ,  cV additis aridis  vnito,  animaduerfione  habita  nc  pharmacum  a  calcc  vu 
uaexuratur :  fi  tamen  tale  quid  confequatur ,  de  myrtite  fufficientcr  aflundc,  vt  omnia  ditloluan^ 
tur.Oportctautemcalcnteadhucpharmaco  paftillosformare.  Vfus  iuxtaappondcrationisva^ 
riationcmfit, fecundum quod aegri fubtili  aut hebete fcnfu  prxditi  id  tolcrare pofiunt, fccun- 
dum magnitudinem aftedionis.  fnfunditoautcm  diligcnterin  nonfcbriciantibus  cum  vini  au- 
fteri  diluti  cyathis  fex,infebrientibus  cum  aqua,aut  dccocio  palmularum,aut  rofarunvut  myrti. 
Ante  infufionem  detur  panis  non  febrientibus  cit  vino  diluto,febrictibus  ex  aqua.  C  ^iltus  Dy 
fentertas non fcbrienubits : jaat confejiim.  Charte  vfta: 5 x:  fandaracha^auripigmenti/quamc  cri s,  alu 
minis  fciffi,omphacij,lycijindici,fucci  acaciar,fucci  hypocyfiidis,calcis  viua-,finguloi  um  5  v:cro- 
ci,oprj,vtriufq35ii:cxcipevino  myrteo,cVformapafiillos  magnitudinediffcrcntcs.  Infunduntur 
ad  fummu  drachmae  quatuor.  Infundere  autcm  oportet  quatitatc  pharmaci  ad  magnitudine  afie- 
<fiionis  appoderata.Sit qj liquor  palTum  creticu  dilutu,  cV  cx  co  ad  fummu  cyathi  lcx  lnfundatur. 

C  Epithemata  Cccliacn,Dyfentericu.  Seminis  hyofcyami  albi,apii,vtnufqs  trientc:anili,floris  rofa- 
rum,fucci  hypocyftidis,balauftii,  rhois  fyriaci,  fingulorum  fextantcm :  fucci  papaucris  vnc.i :  harc 
fingula  cu  vino  myrtco  tciito,deindc  mifia  in  pafiillos  cogito,cos  qj  ln  vmbra  iiccato .  Indc  vcro 

[Quinta  Clafiis.  ccccc    iifj  quantum 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


quantum  fufficit  tundcns  cV  cribrans  palmis  paffis  cxcipito,deinde  lintcolo  infarta  vcntri  impo-  E 
nito.  ^iitud.  SucciacaciaCjmalicorq/eminishyofcyamijOprjjguIlarum.oiriphacijjrhois  fyriaci  cu- 
linarrj,  iinguIorumquadrantem:baccarum  myni  nigrarum  heminam  j:tundito,  cnbrato,&l  vi* 
no  auftero  lubacia  in  paftillos  coagmentato,eos  q^  m  vmbra  ficcato.  Vfus  iam  oltcnfus  eft. 

De  sifjettiombus  &VitusScdts.  C^4I\  6. 

SEdis  vitia  ZL  affcclus  ob  multas  caufas  difficilcm  curam  accipiunt,  multo  enim  fenfu  particu^    A.l.  j.f.  17.  i 
la  h*c  praedita  cft .  Didum  aut  fxpe  eft  eiufmodi  particulas  facilc  pcr  acriora  cV  auftera  phar-       {o-i  *  *• 
maca  iritari.  At  vcrd  cV  ipfe  retrimcntorum  alimeti  tranlitus  per  fe  mordax  cft ,  cV  hoc  magis  vbi 
eruperit  lpfa  bilis,5£  feroii  quidam  aliquando  humores :  Qmbus  acccdit  cV  hoc,quod  neqj  itatum 
tempushabeantmediciadimponenda  pharmaca,  fcd  plcrunqj  tcmpore  minime  conucnienti 
aegn  ad  excernedum  cocitantur.  Quin  cV  humiditas  ac  caliditas  lpfius  loci  liccannbus  iimul  6,3  fri 
gefacicntibus  opus  habens,non  parum  cofert  ad  hoc,  v  t  aegre  curabilis  ani  affcolio  exiftat :  fiqui^ 
demmordentadftringcntia,verumlocus  fubtili  fenfu  praeditus  acrimoniam  fcrrc  non  potcft. 
Ob  id  igitur  aptiffima  ipfis  pharmaca  funt ,  quae  citra  afpretudincm  adftringunt :  qualia  maxirne 
funt  cx  mctallicis,quae  ncq3  acria,nccp  acerba;pen;tus exiftunt :  haec enim  lota  citra  mcrdacitatcm 
id  quod  oportet,operantur.Horum  itaq^  in  fumma  dictorum  mcmores  deinceps  materiae  fyluam 
experimento  cognitam  fubfcriptam  habebitis. 

Mechcamenta  Scdis  fen  ^Ant^ab  ^Andromacho  confcrij.  ta.  p 
C  MedtcamentumSedis  (juo  utor,  Ceruflae,fpumaeargenti,  vtriufquc5  v:thuris,aluminisfciffi, 
vtriufqj  drach.iii :  croci  obol.iii,  vini  cV  rofacci  quod  fatis  eft,    C>Aliudad  Stdem,~\t  ^4pol!oniu,$,(]uo 
"\tor.  Lycrj  indici  fcxtantem,cefypi  vnc.i : cerae  tyrrhenicae  trientcm,alrj  fcxtatcm : rofacci  quod fa^ 
tis  eft.  ^litud.  Butyri  fefcunciam,cerae  fcfcunciam,medulla2  ceruinae  unc.i,  cefy pi  vnciam  i,  tluiris 
vnc.i,aluminis  fcilfi  quadrantem,lycij  fextantem,vini  cV  rofacei  quod  fatis  cft.    (L^Altud,  ~Vt  Nl» 
cofiratws.  Ccrae tyrrhcnicae  vnc.i,lycij indicifcxtantcm,  balauftrj  vnc.dimidiam, oclypivnc.i,aca^ 
cig vnc.dimidiam,rofacei  trientem.    C ^!iud,yt Herophtlus.  Rofarum  ficcarum  aut  viridium  5  jna 
ceruflae  5  fj,  pompholygis  5  rj,  croci  drach.rj,  fpumae  argenti  lotae  drach.  ij,  mchlon  drach.  ij,  iund 
odorati  drach.i,fucci  papaueris  drach.i, cefypi  drach.i,  oui aflati  vitellum i, rofacei  quod  fufficit , 
f^tJJitnrin  fucci  plantaginis  cyathosduos.    C  ^Altudjacter.s  &  ad  Prurttws,  Spumar  argcnti  lib.dimidia:  fthu 
rj.ubnjaa  codi  ris,terrae famiae,utriufquc  vnc.i: ccfypi  fextantem,roiacei  iex  antcm,  melinihbram  dimidiam:  ari 
ctb~  ^ da  in  vmbra  cum  vino  falerno  tcrito,  ccfypum  qj  infarcito ,  cV  aftufis  duobus  vnguentis  tcnto  ac 
a.  r./  rernf-  comifceto.  C  ^hud ad Scdim^juoytor^adCondjlomata  Injldmattones  ant,acrtmm.  Ammoivaci  thyin.a 
/4;  Ubram  di-  niau's,lapidiS  hajmatitaf^huris^aluminisrotundi^fingulorumdrach.ij^gallc^croci,  vtriufq^  5  j,te- 
mtdtasn .       rcbinthinse  drach.i,cerae  tyrrhcnicae  drach.xfj,  rofacei  J  heminas.iirj :  excipe  peflo,cum  (yriaco ,  in  G 
i^Wiemin*  rej,qUIS  curn  rofaceo.    C  Medtcamentum  Sedn  ex Cercbciiis.  Adipis anferini  curati,ccrae,  thuris,  me^ 
qturu  pMrte.  dullaecerui,  florum  rofarum,  pompholygis,cadmiae,  plumbi  loti,  fingulorum  drach.  litj^ccruftar 
drach.viii3cerebri  gruis  drach.ii,fucci  papaueris  fcfquidrachmam,ccfypi  drach.v,fucci  fcridis  iie> 
minam  vnam  ,rofacei  heminam  dimidiam.    C  Medtcamcntum  Sedts  d  Rufltco,  cjuo  ~vtor.  Rofarum 
viridiutn  drach.viii,  ladis  muliebris  heminam  i,  fpuma»  argenti  drach.xl,  fucci  papaucns  drach. 
xl,  oua  cruda  intcgra  duo,  butyri  drach.xvi,  oefypi  drach.xvi,  malicorij  drach.  xvi,  mellis  drach. 
c.  Inalioexemplariheminamdimidiam,ceraeclrach.xl,  rofacei  autmyrtci  hcminam  dimidiam. 
Verum  Heras  pro  ccfypo  adipem  anferinumpari  pondere  coniecit,cV  fpuma;  argentidrach.x,Ia 
hemt-  <ftis "f  heminas ini, cVoui  vitcllum alTatum.    CxAltudaTyranno,  Spuma;  argcnti(extantcm,ce- 
n*.  quuru  par  ruffo  (cxtantcm  cV  vnc.dimidiam,  thuris  vnc  i,myrrha:  vnc.i,  cadmiae  fefcunciam ,  aluminis  fciffi 
tem',,    ■■■■  trientcm,cerae  tricntem,vinum £C rofaceum.    C ^ltud Samtth-&  admulta  commodum,  Spumae  ar^ 
t^*  Uttrxii  8en" drach.xij,  ccrulfe drac.f  rj,chalcitidis  drach, rj,  mifyos  affati drach.  1,  terebinthina! drach.  vi, 
tt^/XwT  ol^i  ^  aquae  f  lieminas  iirj.    &Pin£Mcompofitioads4choras&Pforas.  Spumaeargenti,ceruffa!,v^ 
rtxquartapar  triufque  drach.xxxij:atramenti  futorij  drach.xvi,  fulfuris  viui  drach.viii, olei  myrtei  cV  aceti 
ttm.  quodfufficit.    C ^ltaPtnguis  Gallt.  Spumae  argcnti  drach.xxiiii,ceruiTae  drach.xxiiii,  myrrhaeH 

drach.viii,thuris  drach.x,olei  myrtei drach.xiiii,  vini  aufteri  tantudem.    C Pinguis^ua ytary 
t  *4ltttr  "v/ .  QiecphAntu  oiei  myrtei,lentifcini,rofacei,finguIorum  drach.|  xvi :  ceruftae  lib.i,fpumae  argcnti  lo^ 
taefexuncern,vini  veterisltalicifextariumdimidium,ceraetrientem.    (£*siha  exnouem  medtcamen 
tu  conjlans,  Enneapharmacos  dttla ,  Mellis  partem  1,  cerae  albae  partem  i :  medullae  ceruinae ,  myr rhae, 
vtriufqppartemi:butyripartemi:adipisanferini,adipis  vitulini,  vtriufq^  partemi:terebinthinac 
%iA\.iAxani-  partem  j :  olei  rofacei  partem  j,  aliqui  cV  ricinini  partem  j.    C  >Alt^  Xanit£ multi  yfus*  Cerae  drach» 
u.  xvi,  butyri  drach.x,  cefypi  drach,x,adipis  anferini  drach.viij,terebinthinae  drachm.vii  j,medullae 

"Alitervitulini  ceruinaedrach,iirj,rofacei  parum.    C  ^Alta.  ex  Ruta.  Spume  argenti  minam  vnam:rutae  minam 
dimidia,alij  mina  vna,aceti  drach.  iii j,olei  quod  fatis  eft,    C  *Alia  ad Obturattones ,  &  alta  Sedts  Ittta. 
t ^iltttryiii.     Plumbi  vfti  cV loti  drac.f  x3ceruffae  drach.iiij,cerae drach.xij,  adipis porcini  vel anferini  drach. 

iiijjOlei  quantii  fufficit.  C  ~Ad  Obturattones  &  1/ttia  Sedts  compofttto  Icodoti ,  qua  *Afiamm  curatns  efi. 
Ociypi  drach.i,obol.irj,adipis  anferini  per hyemen  curati  drach.vj,  per  eftatcm  drach.iirj,  medul 
laeceruiautcameli  drachmasij,cera:  tyrrhenicae  drach.viij,plumbivfticVloti  drach.iiij,ladani 

drach.rj, 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    IX.  20$ 

A drach.ij,adipis  vitulini drach.iiij,terebinthina? 5  iirj,cerulTaedrach.ij,  fpumx argenti 5 i: rofacei  hc- 
minaequartam  partcm,hoc  efticfquicyathum,  hoceftfcxtanccm  cV  vnciamd;midiam:anda  cum 
liquidis  commirtito.Quando  vero  temporis  progrcffu  fueric  induratu^ditfoluitur  rofaceo,  cV  adi 
peanferino.  Facitcxadcontractosaiticulos.  C ^4dCondylomata^uomelnus nuuumre  •(r.tu;*:  Alu- 
minis  fcilTi  dradi.irj.cera;  drach.virj^crocidrach.iiijjOpobalfami  drach.vnam,ccfypi  aracvuj,  thu^ 
ris  drach.iiii,aioes  drach.iii) :  liquefcibilia  liquefacito,ac  cum  aridis  tritis  commituto. 

^AdProlabcntem Podicem  ^fclcfudi  Pharmaca  tx  Quinto  Extanorum. 
Al.j.fu.i.u.  ^AdProlabentes "  PodktifK^irchtUus.  Recremctiplumbi^  vnrrhois  fyriaudrachmas  octo,flo 

foLb  ris  rofarum  drach.quatuor,  myrrhae  minea:  drach.ii.  Admoue  ficcum,  vbi  pralaucris  vino  aulte^ 

ro,aut  lentifci  decocto.  ^iltud.  Gallae  omphacine.malicorii  ficd,rhois  Corian&Gngulorum  drac. 
ii:  plumbi  vfti  drach.nii.fpumae  argenti  drach. viii,  {churis  drach.ii : >  trita  infpergito.  ^ib.ud.  Ba 
iauftii  drach.i,malicorii  drach.ii,fcminis  hyofcyami  drach.ii.cerulTa-drach.viiijmyrrha-drach.h: 
plumbiloti,-{thuris,}-lingul.5ii:tritis vtitor.  ^fliud.  Corticispinus^fpumarargcnti^mann^iin- 
gulorum  drach.ii  :pilularumcupreffiandarum  drach.n,plumbaginisdrach.ii:tn[ainfpergr,vbi 
praelauens  vino  acerbo.  C Pharmacum  nofrrum  ad Proddattanfidem.  Fructus erica?,  gallarum,  aca^ 
B  a'ae,ceruflae,iucdhypocyftidis,corrias  pinus,thuris,  myrrhe  mineae,  fingulorum  drach.quatuor: 
arida  trita  infperge5vTno  auftero  prelocis  locis. 

De  H£morrhotdibivs,  C  ~A  P.  7 . 

Ve_  Afclepiadesin  quinto  externorum  de  hemorrhoidibus  fcripfit,  in  fubfcripto  fermone 
continentur.  Quandoquidem vero  plurimc  hemorrhoides opus  habcnt excractione  ad  fa 
cdcm  pharmacorum  rapoCrionenynecefle  eft  etiam  huiufmodi  compofitiones  fubfcri- 
bcre.    C  Extraclortum  H£morrhoidu  Magni  Tarfenfis^Pharmacum  accomodatum.  Piperis,nitri,  vtriufqj 
drach.i:terito  cVadmouetoante  rekquorum  pharmacorumimpoimonem.  *A'iud.  Spumeni^ 
tri,fcliis  taun,ftaphidis  fylucftris,  fingulorum  drach.i :  trita  adhibe ,  modico  addito  melle.  ^liud. 
Succi  ablinthii drach.i,fellis  tauri,ftaphidis  fylueftris, vtriufqj 51.    C  ^iliud,  "Vr Dwgaus.  Succi  cy 
damini,  mellis,  vtriufque  parem  menfuram : coquito  in  vafe  £reo  ad  ccrati  liquidi  lpilTitudinem. 
foL17  '*  d       ^  ^udexfcripis  Largi,quod~\ix  pronuentes  extrahtth^morrhotcLs.  Sucd  centaurecdrach.il,  alumi 
"  °  J 5 3'      nis  iiquidi drach.ii,myhos drach.i, ftaphidis fylueftris  drach.i : excipe melle ,  cV anum  obline ,  aut 
lanam  ex  eo  madefaoam  in  fedem  inde.  Poftquam  vero  hoc  pharmacum  promptitudincm  mdu 
xcrit  ad  egcrendum.cV  tumor  hcemorrhoidum  prodderir,  pharmacaad  harmorrhoidascofcnpta 
Cadhibeto.Qyando  veroaliquod  huiufmodipharmacum  lllitum  fcdem  acanumipfumextrahit, 
neccifario  tales  confectiones  adhibemus.qualis  eft  cV  Nicodemi  Rome  medicantis  qu£  Euaphi5 
a  lenitudine appellatur.  Ceruflae  vnc.i,fpumae argenti quincuncem,cadmie belTem,aut pompho  *<_^/.>*\>wi 
lygis  vnc.i,olei  myrtd  beffem,vini  boni  belTem,butyri  vnc.    C  ^id  Sedem  inf.ammata ac prolipjam.  * ^lync.x. 
Gallam  flauam  cocftam  ac  tritam  i  mponito,cum  vino  fi  fortiore  vti  velis :  aut  cum  aqua,li  nu  uore. 
Succusitem  echinifacit  adinflammationes  cVprolapfam  fedem.  *Altud.  Corticispinusdrach. 
viii:pilularum  cupreffi  aridarum  drach.ii:prarlotisvino  aufteroinfpergito.Caeterumadarden^ 
tes  fedis  dolores,oui  aifari  vi tcllum  vino  albo  tento,cV  cerato  rofaceo  exceptum  lllinito.  Verum 
ad  pruntus  cimoliam  tritam  cerato  myrtco  exdpito.  Ad  rimas  vero  tum  fedis.tum  pudendi,  ra^ 
furam  linteolorum  vrito,  eius  cp  cinerem  cum  pari  amylo  tritum  fucco  foliorum  olcaeadmifto  illi 
ruto.    C  PajliUtts  ad Emtnenttas.  Aloes,aod,vtriufcp  drach.u',SC  dimidiam :  alurninis  faifi  vnciam 
vnam:terito  vino  aminaeo,ac  vutor. 

*AdPudendorum^4ffecliones.  C^4P.  S» 

EXulcerati  pudendi cogmtio  ex  manifcfto  drca ipfum  dolore conungit  vna  cum  hoc,quod  ct 
circa  michones  exccrnitur  quid  ex  corpufculis  vlceri  ipfi  inlidentibus.  Difcernuntur autem 
D  hac  ab  eis  quae  ex  vefica  feruntur,quod  ftatim  circa  primum  cxitum  llla  appareant,  verum  ex  vefi 
ca  delata  lplis  vnnis admifta funt.  Carterum  vlcera  pudendorum  cV  circa  fcdcm  citra  lnflamma- 
tionem  confiftentia  reficcanribus  valde  lndigent  pharmacis,qualia  funt,  quod  cx  charta  vfta  con 
ftat,  5»  ancthum  vftum  ficcum,  SC  cucurbita  vfta.  Verum  ficcis  CC  recentibus  vlcenbus  etiam  aloe 
bonum  eft  pharmacum,fi  dus  arida  puluillus  infpcrgatur.Omnium  autem  maximc  dolorem  fe- 
dat,neque  vllo  minus  efficax eft pompholyx.  Si vcro  humecftiora  fint  vlcera;pinus cortcx  pcr fe 
cx  lapis  haematites :  verum  fi  profunda  euam  Gnt vlcera,manna  praediccis addatur.  Porro  quc  cir 
ca  vtcrum  aut  veficam  funt  vlccrationes,iifde  pharmads  indigcnt :  fed  inftrumenus  infupcr  opus 
habent,quacipfjintromitTant,quaemetren^ 

funt  arida,qualis  eft  crocus,  dC  pompholyx,  cV  aloe,  quae  faale  plantaginis  aut  altcri  tah  fucco  mi- 
fcentur.  C ^idScrou  6"* Pudendi dolorcs.  Butyro  cV  refina  pari  mcnfura  vtcrc.  Aut  fcmcn  lim  cu 
aqua  coquito,cV  admifta  myrrhae  ferme  decima  partc,refinae  tantundem  ct  imponito.  C  ^idPtt 
derMm intumtfcens.  Foliorum vitis  tencrorum drach.i,ccruilae drach. v,trita cataplafmatis  vicc  inv 
pone.  Vtere  etiam  marinar  aquae  frigicL-e  perfufione,  cV  quictc,  cV  colis  rcligationc.  ^iliud.  Lcn- 
ticulaminaquacoquito,cVcummalipuniacorticc  tritamimponico.  Sivcrda  (tidanbus  vlce^ 
rainfcroto  ftant,gallam  tritamcumalumineinipergito.  Ad  tubcrcula  vcro  rn  pudcndfenai<Ttf> 

113, 


tVtpyQVVTlL. 


DE    COMPOS.  PHARMAC 

t/a;pyri remcn  infpergito,cV fcl  liircinum  oblinito.  Ceteriim  filfuras ac  rimas  pudedorum  iuuat  E 
refina fnaa cum  rofaceo  trita ad  ftrigmentitiam  craflfi tudinem,  admiiio  et  oui aifati  vitcllo.  Auc 
rofacci,cV  amyli,  ac  thuris ,  fingulorum  vnc.vna.  Aut  foliorum  hederx  aridorum  vllorum  cinis 
cum  oleo  in  mortario  plumbeo  tritus.  Ad  lnflammationes  autem  pudcndorum, vua  paifam  exa 
cinatam,cV  cuminum  tnta  imponito.  Aut farinam  hordcaccam  aqua  mulfa  coquito,cV  vitis  folia 
ccnera  cum  polenta terito,omnia  cj3  fimul imponito.  Aut cuminum  tritum  cum  butyri  cV relinae 
aequahbus  partibuscliquatiscommittito.  Tefliculos  porrd  vlcereaphtharnonablimilt  apprehe 
fos  ex  tcrra  cimolia  cum  aqua  oblinito ,  cV  exiccari  finito :  inde  qj  aqua  calida  ablutos  myrto  arida 
trita  cV  modico  fmyrnio  item  trito  confpergito.  Excrefccntem  verd  teftium  carnem  cinis  farme 
titius  cum  niuo  cV  aqua  fubacftus  fanat,cataplafmatis  vice  impofitus. 

De  Priaptfmo.  C^4P.  p. 

TP>.  Riapifmus'  cft  auctio  pudendi  ftabilis  in  longitudinem  ac  orbem  tumefacti,citra  rci  vencrcg 
j  appctctiam.Eft aut  Hatus  ventofus,videlicct  qui  membrum  ipfum  tumefacit,  cx  humoribus 
vifcolisaccrairisgencratus  per  moderatam  caliditatcm.  Palam  cftigitur  non  oportcrc  mcmbra 
ipfa  calfacere,fcd  rerrigerare  leniter  per  ceratum  rofaceum  in  aqua  conquaifatum :  item  pcr  charng 
melinum  ccratum  tum  pudendo,tumIumbisimpofitum.  Vidlusetpharmacacxhibeuntattcnua  F 
torigfacultatiscitramanifcftam  calfacuonem.  Adhibcda  funtetiam  fnaturali  cfflcacia  prardita}- 
per  expericntiam  inucnta :  nymphaea  qj  in  potu  danda,  ac  viticis  femc:  ruta  ct  viridis  obfonijs  ad- 
mifceatur,  veriim  hoc  a  principio  ne  fiat ,  multii  m  enim  calfacit ,  fed  pofterius  poii  aliorum  exte^ 
nuantium vfum. Quddlicuacuatione  vtilibeat,pervomitum  idfiat:quacenim  pcr inferiorem 
vcntremhunteuacuationes,fa>penumcro  vicinas  partesfluxione  infeltant.  C ^4d Eos ^mfem 
Jomno permmount.  Vclicam  caprmam  aut  ouillam  vitam  ex  pofca  bibendam  praebeto,  cV  ad  vefpe^ 
ram  fiticulofos  fomnu  peterc  iubeto.  Facit  cV  leporis  tefticulus  in  vino  odorato  feruefactus ,  atqj 
itapotatus.  ^4hud.  CalaminthamcV  myrrhamin  vinoanteccenambibedadato.  Oblinatautem 
cV  pudendum  cimolia  tcrra  cum  perdicrj  fucco. 

*s4dVteri^4ffcftM.  C^4P.  io. 

IN  vteri  'fufTbcationc  contingit  fenfus  ac  motus  pn'uatio,cV  pulfus  obfcurus  ac  paruus  cV  peni^ 
tus  interceptus.In  aiiquibus  verd  tum  fenfus,tum  motus  adeft,  item  cj$  ratio ,  verum  vix  rcfpi- 
rant.AIiquibuset  voxintercipitur.AIrjscontrahunturartus.  Fiuntigitur  cV  fenfus  8£  motus  cV 
fpirationis  lnterceptiones  ob  frigiditatem,cum  ipfg  fola  perfpiratione  totius  corporis  pcr  artcrias 
contingente  contentae  fint,cV  reipirationcm  per  os  non  expetant :  atq3  hoc,vt  didum  eft,ob  frigi'  G 
ditatem,  qh  fanc  ln  priori  tpc  probe  purgata?3cV  concipientes ,  ac  viris  coeuntes,his  ipfis  priuatae 
fuerint,vt  palam  iit  humidum  cVfrigidum  in ipfis femen  totum  corpus  perfrigerarc.  Ad  vulua: 
igitur  ftrangulatusconucnit  agarici5i  in  potu  acccpta  ex  vino.  Plantaginis  ieme  cV  fuccus  cum 
vino.  Onyxdetracluscxconchyliopotatus.  Acctum  fcylliticum  abforptum.  Cgcerum  olfactu 
excitantftrangulatas  bitume,caftorium,chalbanum,pixliquida,cedria,pilivfti,ruta,alIium,ca;pa, 
JZandem  in rem  cornu  cerui  fuffitur.  Et  ruta cum melle lana cxcepta in anum  inditur. 


A.l.j.f.io.  t.i 
c37.foI.577. 


A.l.j.f.n.t.4.' 
c.i6.tu.;y<.a.b 


rr  A  L  E  N  I    DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 

MENTORVM     LOCALIVM  SIVE 
SECVNDVM   LOCOS   LIBER  DECIMVS 


ARGVMENTVM  LIBRI 

Recenfentur  Medicamenta,  qu«  Renum,  Vefica',  Coxa:ac 
Articulorum,  Affectibus  fuccurrunt. 

De  Neph-iticvs  + 


H 


C^iP.  I. 


Svvaimh.    {:— -;>--^  Tz^r^r^ii  Vod  ncphriticasantidotosetcopdfitionesappelletjqrcnibusaffccftiscomo 

dat,ex  ipfa  appellatione  manifeliu  eft:  Nephriticem.  nihil  aliud  g  renales  fo 
nat.  EitautditTeretia  ipfarugeneraliffima  dupIex.Quaeda.n.calcuIofosre^ 
nes  iuuat:qda  vcrd  inflamatos  et  vlceratos,q  ct  ad  vcfica  fimiliter  affecla  co^ 
ueniunt.Maxime  verd  cotrariae  inter  fe  funt  praedicToru  pharmacoru  facul^ 
tates.Quae.n.ad  inflamatas  et  vlceratas  affeclioncs  componunt,mitigatorijs 
medicamentis  opus  habet :  cu  verdimpoifibile  lit  hscc  citd  ad  regiones  renii 
puenire,ob  id  ipfis  pharmaca  vrinacietia  mifcemus.Qua;  verd  calculofis  au 
xiliant,vnica  facultate  indigent,q  fecare  cV  extergere  cu  manifefta  caliditate  pot :  funt  aut  talia  ferev 
oia  amara.  Quemadmodij  igif in  alrjs,fic  et  in  his  materia  experimento  cognitadeinceps  fubfcri- 
ba,initii3  ab  fjs  quae  ad  vlceratas  cVinflammatas  affecliones  conueniunt  faclurus ,  a  quibus  et  An- 
dromachi  feclatores  6V  Afclepiadis  orfi,inde  ad  compofitiones  cajculos  frangentes  tranfierunt. 

ConfeEliones 


SECVNDVM  LOCOS  LIB.  X.  206 

A  Confecitones  Renales  ab  ^indromaciio  ad  Renum  <&  Veftcx  afjccitoncs  conflnptx. 

CPotio.  Scminislini,fcminis  papaucnsalbi)rcminiscucumcris.nagacantha:,lin[;uIoru  drach- 
mas  duas :  amyli  drach.quatuor :  cum  aqua  in  pafhllos  redigito ,  cV  ad  vclicam  vlccratam  ac  vrina* 
cmittcndxdimcultatcmexhibeto.  ^lita.  Nuccspincasxxx,amygdalasxx,pahnasxv,  tragacan- 
tha*drachmasquatuor,fucci  radicisduIcisdrach.ij,croci  obolum  vnum,myrrha:obol.i :  vino  pro 
tropo  diluito,ac  vtitor  vt  accommodato.  C  ^4ita,ad  Veficx  ajjeclws  et  ~\lccrationes,PaJiill!:<,cjt'.o  ~)ior. 
Scminiscucumcns  dr:tch.xtj,fcminis  hyofcyami  drach.vi :  fcminis  ocuta:,opij,fa:niaili;croci,hn 
guloriimdrach.iij:cafixdrac.quatuor3amygdalasx3nuccsponticasx3fcminisapijdrach.fex,fcmi 
nis  maluae  fylucftns  drach.trcs:cxcipc  pallo  crctico,cV  prxbc  obolos  trcs  non  febricntibus  cx  paf 
fo.Quidamcicutxdrach.lcxhabcnt.  C .Aita,ad  Eademcjr  Veftcxdolorcs.  Croci ,  fcminis  baufc 
hoc ell  ruta? fylueftris,femmis  malua fylucftris,linguIorum  drach.fcx :  fcminis  hyolcyami  drach. "  Alim  xii 
xij,opij  drachmas  fex,feminis  apij  drach.xij,nuccs  aucllanas  vin,  amygdalas  xx,  fcminiscucume- 
ris  drach.xij,mclhs  attici  quod  latis  cft.  Datur  magnitudo  nucis  pontica:  cum  vini  mulli  cyath.tri 
bus.  C ^Alta ,  ad  Profluuta  fangtuni6ex~\cflca.  Aluminis  drachmam  vnam,  tragacanthcdrachmas 
duas,gummi  obolum  vnum.Dato  cx  palfo  quandoquc  obolum  vnum,quandocp  ij.  C  ^lia,  ad 
B  Vefltcx.  affleEitones,V  rtnam  ctens,a  Macedone projecia.  Facit  C7"  adHepattcos,Hydroptcos,lclericos, Keplmttcos, 
ac  Omnta~\eflc£ flymptonuxta: jrangtt ettam  Laptdes.  Acori  drach.l,  phu  drach.xxv, nardi  ccliicc  jxxiiij, 
feminis  dauci  drach.xxij,annamomi  drach.xxxii,  mci  drach.xvi ,  afari  drach.  xxiiij ,  pctrofclini  > 
xvi,opobalfami  drach.xvi,cV  carpobalfami  tantundem,croci  drach.xxiiij,  myrrhc  drach  .xx,  radi- 
cis  dulcis  drach.xvj,nardi  Indice  drach.xvi,  cafic  drach.xij,  amomi  drach.xvj,  vu£  palVe  drac.viij, 
rragacanth^  drach.ix:arida  mclle  cxcipito ,  cV  tragacantham  vino  aminco  maccrato.Dato  nucis 
ponticc  magnitudinem  cum  vini  cyathis  quatuor,  febricitatibus  cum  aquamulfa.  C  ^ilta  aiVt 
Al.j.EiS.t.i.  ficxVicera&tnflammatwnes.  Nuccs "  pmcas  xx,  feminis  cucumcris  lylucftrisgranaxl,amyh  obol.  *AIiio 
cn.fbl.j6o.a  tres,nardi  drachmam  vnam,  feminis  apij  cyath.ij : nardus  cV  apium  in  aque  fcxtario  vno  coquun 
tur,deinde  ex  dccocfto  duo  cyathi  prefcriptis  admifcentur.  C  udlia  ad  Calcuioflos,cjua  Bafja  ixor  M.t 
rij  curatacji.Frangit  tta~\t  necjue  mrfx  gtgnantttr.  Caliedrach.duas, feminisapiidrach.iij,  myrrhemi- 
nec drach.quatuor,  pipcris albi  drach.ij ,  thuris  drach.tres ,  lapidis  fyriaci  mafculi  5  j ,  aut fccmine_ 
drachmam  vnam :  feminis  paftinacc,anifi,  vtriufque  drach.ij :  ftyracis  drach.iij,'iridis  illyrice  drac. 
ii  j,feminis  papaucris  albi  drac.duas ,  fpicc  nardi  tantundem :  amygdalarum  amararum  mundata-  *  Aiitcr  L 
rum,afari  vtriufcp  drach.trcs :  feminis  fmyrnij,  cyperi,  vtriufqj  drach. ii :  mcllis  attici  quod  fatis  eft. 
C  Dato  quotidie.  C  *Aita  ad Caicuiofos,jrangens  <&pauiattm  expeilens,  donec  mundam  ~\eflcam  reddat,  detn^ 
AJ.j.fu.i .  U.  de  £ger pelluctda  lotta  reddat:&  cjuod maxtmum  eji,curat~\t  non  ampltius  rcnafcantur.  Seminis  "  dauci,anifi, 
fol.j56.d  feminiscucumeris,petrofelini,myrrlK%iingulorumdrachmasfex:cafiedaphnitidis,cinnamomi, 
nardt celtica:,fingulorum  drachmas  quatuor :  terito,  cV cum  aqua ad  parui  lupini  quantitatc coag 
mentato:cViciunis  quotidieper  dies  triginta  ex  aquaecyathis  tribus  pratbeto.  Hocverophar- 
macum  quemadmodum  acccpimus ,  cum  quadam  religione  pratparatur :  lignco  cnim  mor tario 
ac  piftillo  tunditur :  oportet  q?  cum  qui  tundit  neqj  anulum  habere  ferreum ,  neqj  calciamcnta  cla 
uis  ferreis  transfixa.Hoc  a  ruitico  vt  myfterium  acccpimus.  C  ^lta  ad Kcplmttcos  &  omnem  Fiu- 
xtonem,~\t  ^polionttts.  Corticis  mandragora; tofti  fcfquidrachmam :  hyofcyami  fcminis  tofti,fcmi- 
nis  papaucns  nigri  tofti,  vtnufcp  fefquidrachmam :  anifi  loiii  fcfquidrachmam :  tragacathi,  carnis 
palmarum,vtnulq3  drachmas  tres :  dato  cum  mclle.  *  Aliter  tL 

KcplnrttiC£  Compoftttoncs  ab  ^Jcleptade  confcrtptx. 
^.^intonuMufx.  Fructuumpini,qui  pityides  vocantur, f  tuforum  ct cribratorum,}--; xx:fcmi  '  ' 
nis  papaueris albijtragacanthaTjVtriufque  drach.ij : nardi  ccltic^croci^anili  dccorticati,radicis  dau  i°r,im- 
ci cretici,fingulorum  drach.i : cofti  obol.in :  prafpara  cum  protropo ,  cV  rcponc  111  pyxide.Da nii>  Aljt  D'^n" 
D cis ponticx  magnitudincm  cum  protropi  cyatho  vno,  cV  aqua:  cahda:  cyathis  duobus.  ^Jiia.  Sc- 
miniscucumerislatiui  toftidrac!i.iij,fcminismalua:drach.v,  nucum  pincarumdrach.vi,fcminis 
aprj  drach.  vij,feminis  Iini  drach.  vnam,amygdalarum  amararum  mundatarum  5  ix:  cxcipc  palfo, 
cV  exhibe  vt  prcdictum  cft.    C  ^Aba ad K epTmticos  Onefidemt.  Amygdalarum  amararum  5  xvi : fe- 
minisdaucicretici,  feminis  maluat,  vtriufcpdrach.vi^radicisiridis  lyluehnsdrach.viu:cornucer- 
uini  vfti^tragacanthxjnardi  celticarXcminis  cucumcris  fatiui,linguIorum  5  vi :  paffi  quantum  iurri 
cit  j  prarpara  vt  diclum  eft.    C ~4itud Pharmacum  accommodatum.  Hoc  fcimus  multos  ncphrincos 
vfos clTe ,  cV  a  tota  aftectionc  pcnitus  libcratos.  Oportct  pcrmultos  dicsin  pharmaci  huiusvfu 
pcrfeucrare. Datur 6V calculofis,cV  colicis  mcdctur,ac  veficeaftectibus.  Componuur  hoc modo: 
Nucumponticarumpurgatarum,amygdalarumamararum  mundatarum,fcminiscucumctisre- 
purgatijlingulorum  drach.iii:feminis  cicuta\  croci,  fcminis  malua;,  opii,  lingulorum  drach.  fcx: 
feminis  hyofcyami  albi ,  fcmi  nis  apii ,  vtriufquc  drach.xii:  cogito  in  paftillos  cum  mclle ,  ac  dato 
obol  iii ,  cum  aqua?  mulfac  cyathis  iii :  in  alio  cxcmplari ,  cV  belafa ,  hoc  cft  fcminis  ruta:  fylueftris  5 
vi.    C  *Ad Callofas  tn  Rentbus concretwms,Onefidemi.  Symphytum ,  cV  lion,6V  ancmonium,cum  Vt", 
no  coquito : cV  cxpreffi  liquoris  cyathos  duos,  cum  pan aqua  dato.  ^ilmd.  Malua*  (ylucftris  radi 
ci^dC  rute  fylueftris  radicem,ct  apti  montani  radicc,-{cum  vino>  coquito :  cV  co  qui  dictus  eft  mo- 

do 


DE    COMPOS.  PHARMAC. 


do  exhibeto.    C  Almd ad Calculofbs  infpcrfde.  Seminis  balfami  partem  i,  lapidis  qui  in  fpongtjs  re-  E 
pcritur  tantundem :  pulegfj  aridi,feminis  maluae  fyIueftris,ocymi  aridi,fingulorum  tantunde :  tu^ 
facxcribratareponito,  cVdatocochlearium  cum  vinidiluti  cyathisduobus.  ^Aliud.  Struthijradi 
cis  partcm  i,iridis  fylueftris  ficca*  tantundem,oxalidis  ficca?  tantundc,fremrj  Iuteum  florcm  haben 
tis  licci  tantundc.Tuf  is  cV  cribratis,  vt  diclum  eft,  vtere.    C  Cataporia Heraclidx  Tarentint ,  dtfjoluunt 
l>cficx  Tophosycommodant  <&  ad~\eficx  Sttlliadium.  Piperis,galbani,vtriufq3  5  i :  fucci  lybici  5  rj,myrrhe 
•  AF.  vlnl  dul-  5  iiijjprotropi  quod  fatis  eft :  forma  catapotia  ciceris  magnitudine,cV  tria  deuoranda  dato ,  SC  paffi 
cyath.rj  infuper  bibendos.  uilmd.  Ammoniaci  thymiamatis,pipens,  fpumae  nitri,  fingulorum  5 
i  :carpobalfami  5  rj,myrrhae  5  iirj :  excipe  proiropo,  cV  formacatapotia  ciceris  magnitudine:  ac  tria 
jisthtcr  xl.  dcuorandadato,ita  vtvinidulcisquadranteminfupcr  propines.  Hocaddiesf  xlvnj,a?gropraelo 
to  facies.    C  Pajhllm  ciens  Vrtnam ,  detrahit  LaptUos  <&  Tophojiu  concretiones.  Afari,  pctrofelini,  phu , 
mcijfingulorum^iiijiacorijfeminisanifi.feminisdauci^apij  montani,carpobalfami,tragacanthae, 
lingulorum  5  ij :  tragacatham  paffo  diftolutam  aridis  adijcito ,  cV  paftillos  formato :  inde  qj  obolos 
tres  cum  paffi  diluti  cyathis  duobus  cxhi  beto.    C  ^ilim  pajhllm  charichs,ednctt  .Arcnofvs  fttbfidenttast 
facit ad ^ffeBiones  ~\>lccrat.u.  Seminis  aprj,petrofclini,  aniii ,  (ingulorum  5  xvi :  Horis lunci  odorati, 
croci,tragacanthae,fingulorum  5  vi : feminis  dauci  cretici,pipct  is  albi,  vtriufq^ 5  iiij : praepara  vt  di^  F 
ctum  eft :  cV  da  drachmam  vnam,cum  protropi  diluti  cyathis  tribus.    C  ^nttdotm  ex  Lapidibm,'n 
Mithndates ,facit  Nephriticts  &  ad  Veficx  ajfeclm:  atterit  Calculos ,  &  Tophos  diffohtit.  Seminis  fmyrnij , 
cypcri,fpicae  nardi,fcminis  papaueris  albi,cinnamomi,cafiae  hftul^pipcris  albi,feminis  paftinac^, 
fingulorum  vnc.i:thuris  nonfedi,feminisapn,croci,ityracis,iridis,amygdalaruamararum,acori, 
fingulorum  fefquunciam :  Iapidis  fyriaci  fceminae,aut  mafculi,  vtriufcp  femunciam :  myrrha:  min- 
nea;fextantem:excipemeIle,Daturnucispontica:magnitudinc.    C  ^Aliaantidotm1' Btenmtx,  phar    A.l.^.fa  1 1 
macum accommocUtum,fcdans  Dolorem.Vttle&  Nephrtticts hoc eitrcnalibm  afjet~liombm,& ad  Veficx  ~\lce*    fol.j jo.g 
rationes.  Frangit  Lapides,<& lutum per  urinam  cxpclltt.  Iridis  drach. iiij :  mei,lefelis,cham:edryos,hyperi- 
ci,cneori,canchryos,finguIorum  tantundem :  amomi  drach.virj,cinnamomi  drach.xii :  rofmarini 
montani,nardi  Indicae,croci  cilicij,petrofelini,polii,feminis  rutae  lylueftris,didamni  crctici,lingu 
lorum  tantundcm :  glycyrrhizg,lapidis  fyriaci  mafculi,  vtriufq;  drach.xvi :  thlafpeos  drach  .xxiiij : 
feminis  viticis,myrrhae,fpondylij,fingulorum  tantundem :  cardamomi  drach.xl  virj :  excipe  melle 
co<fto,cV  praebe  nucis  ponticae  magnitudinem  cum  vini  mulli  diluti  cyathis  quatuor. 

Qux  ^irchigenes  ad Renum  affeEliones  Jcripfit  m  Secundo  Pharmacorum  fecundumgenus* 
C  Exrenibuslaborantesnephriticosappellatosconuenienti  diaeta  adferuo.  Et  ceratum  quf-  G 
dem  rofaccum  cum  ftyrace  ad  malagmatis formam  redadu  impono.  Caeteriim  Antiochus  apud 
Phricen  Linophobum ,  valde  iuxta  naturalem  contrarietatem  auxilio  fuifle  ait  ad  mali  euerfione 
prototomi caulis  decocli  cyathos  duos  iciuno  ad  dies  nouem  exhibitos.  Infpergito  autem  falem 
modicum  cV  magis  prof icies.  C  ~Aha  Potto.  Foliorum  rofarum ,  amygdalarum  decorticatarum, 
thuris,aequales  partcs :  capitum  papaueris  duplum :  cxcipe  protropo,  cV  in  vas  ficlile  repone  in  lo 
co  non  humeclo:  Sxl  obolos  duos ,  cum  protropo  exhibe.Quidam  pro  amygdalis  amylum  conu> 
ciunt,cV  pro  protropo  aqua  cxcipiunt,verum  cum  protropo  bibendum  cxhibcnt. 

De  ifchiade  coxendicum  morbo,Podaora3  &  morbo  ^4rtn  ulari  fiue  arthritide.  C  ~4P,  z. 

I*  X  gencre"arthritidis  eft  tum  ifchias ,  tum  podagra :  quod  enim  in  omnibus  articulis  arthritis    A.I.j.  f.n.u 
^eft,hoc  in  vno  iuxta  coxendicem  quidam  ifchiada ,  hoc  eft  coxendicum  morbum,appellant:    c-  5-fol.4oi.|c 
iuxta  pedem autem  podagra.  Incipit  igitur  plerunqj  podagrae generatio  ex  vno  articulo,cV  pro- 
greditur  in  omnes  temporis  diuturni tate  acccdente.  Communem  habent  hi  tres  aff eclus  humo- 
ris  redundantiam,qugafFcclam  occupat  coarticulationem :  qua  expleta  in  omnem  partem  circum 
fitae neruofae  particulac  tenduntur ,  cV  ex  his  dolor  oritur .  Ahquando  quidem  igitur  irrucns  hu- 
mor  fanguincus  cft,  vt  plurimum  vero  pi  tuitofus,aut  ex  pituitofo  8£  biliofo  miftus,aut  etiam  fan^  H 
guine  cum  ipfis  permifto.Qydd  fi  quis  exaclius  interpretan  rem  velit,  non  pitui  tofum  humore, 
fed  qui  proprie  crudus  appellatur ,  vt  plurimu  m  circa  arthritidas  praedominari  dixerit.Eft  autem 
hic  crafifus  ad  fimilitudinem  puris  cralfioris :  vbi  vero  in  i pfis  articulis  diutius  moram  traxerit,no 
foliim  cralfior ,  fed  bC  vifcofior,redditur.  Qui  igitur  tophi  feu  calli  appellantur ,  horum  generatio 
ex  his  eft :  cV  poftquam  fuerint  produdi ,  ne  fperaueris  ad  priftinam  conftitutionem  exade  redi^ 
re  articulum  poffe.  Caeteriim  differentiae  affligentium  humorum  facile  deprehendi  poflunt  tum 
coloribus,tumfymptomatiscoincidentibus:item  queperexperientiampharmacorum,quae  ad^ 
hibentur*  Cognitio  igitur  ipforum  ex  colore  omnibus  expoli ta  eft :  ex  fymptomatis  verd  coin- 
cidentibus,tametfi  non  omnibus,neque  ex  procinclu,manifefta  fit ,  tamen  non  adeo  di  fficilis  co^ 
gnitu  eixftit.Biliofus  enim  fanguis  multae  caliditatis  fenfum  aegroto  exhibet,  dC  calfacientibus  im 
pofitis  exacerbatur ,  quemadmodum  rurfus  a  frigidis  relaxatur.  Verum  ad "  humoris  noxrj  co^    A.1.1S.1A.  j.fu. 
gnitionem  confcret  tibi  etiam  praegreflfa  diaeta  fiue  per  exercitia,fiue  per  otium  tranfmifla,  dC  per    I,c,7*  fol-45-^ 
balnea ,  poft  aut  ante  acceptum  cibum.Quemadmodum  conferet  etiam  horum  gymnafiorum  cV 
cduliorum  tum  quanti  tas,tum  qualitas :  item  anni  hora ,  bC  regi  onis  ac  aeris  coftitutio :  infuper  q? 
cV  aetaSjiV  habi  tus  corporis :  quorum  omnium  facultates  fgpe  in  plerifque  locis  enarraui.  Porrd 

principium 


SECVNDVM   LOCOS    LIB.    X.  207 

rA  principium  curationis  fit  tibi  euacuatio  humoris  affligererepcrti:fi  quidem  humoribus  cx  equo 
redundarit  corpus,vcne  fecfhone  primum  omnium  a(fumpta,dcinde  purgationc:  quibus  acccdat 
pharmacorum  dicendorum  conueniens  cV  tp.c,& ordine,vfus,ita  vt  in  manibus  cV  pedibus  phar- 
macis  fluxionem  repellentibus  vtamur ,  circa  coxendicum  vcrd  lucturam  id  faccre  vitemus:  cum 
cnim  in  profundo  ea  iita  iit,fanguis  ex  vicinis  cV  ambicnribus  vafis  ac  mufculis  ad  illam  compelli 
tur.  Mitigatorrjs  igitur  in  principio  medicamentis  opus  cft  in  dolorc  circa  coxendiccm  haerente, 
quae  neqj  rcfrigercnt  multu,necp fortitcr  calfaciant,  qualibus  fane  poftca  opus  habet : cxaccrbatur 
enim  per  ipfas  fluxiones  caliditate  nimirum  plus  attrahente  ipfas,cj  impedicnte.  Qnquidem  verd 
pre/entis  operis  infti  tutum  eft  nequede  cataplafmatis,neque  de  irngationibus,quicquam  dicere, 
fed  de  mcthodo compoiitorum  pharmacorum,ad  hanc  folam  progrediar  initio  ab  iichiade  fum- 
pto.  Raroequidemfitifchias  exfanguinis  multitudine:cVcitiffime  curatur,  venis  circapopli' 
tem  aut  talos  lecftis.Quemadmodum  autem  farpe  fola  fanguinis  euacuatio  fufficicns  auxilium  exi 
ftit,fic  contra  in  omni  ifchiade,et  prefertim  co  qui  ex  humorum  copia  exortus  eft,fi  quis  ante  eua 
cuationem  totius  corporis  acribus  pharmacis  circa  partem  affecfhm  vtatur ,  aegrc  curabilem  red- 
det  affecftionem ,  copia  nimirum  indiflolubiliter  ibidem  condenfata :  prxtcr  alia  enim  cV  crafla  cV 
B  vifcofa  fit  ob  calorem  cV  liccitatem  acrium  pharmacorum ,  non  diffimile  quippiam  aflationi  per- 
petiens.  Tanc^  igitur  maximam  vim  ad  afteclioniscurationem  habeat  totius  corporis  euacuatio, 
ab  ipfa  incipiendu  eft  no  folum  a  cruribus,fed  cV  a  cubito  primu,  fanguinis  dctraclione  facffa.  Au 
AJ.i.  f.4.  ci  1.  xiliantur"et  vomitus  ipfis  ifchiadicis  magis  vtiq3,cjp  euacuationes  inferna:  pcr  ventre,  vt  qui  reuel 
601 76 '  8  lant  repetente  deorfum  humore.  Faciendi  itacp  iunt  vomitus  in  principio  ab  accepto  cibo :  poftea 
verd  ct  per  vomitoria  medicamenta,  initio  a  mediocribus  faclo.  In  quibus  autem  vehemcs  humo 
rum  denfatio,qua?  argre  dillolui  poteft,a  medicis  intempeftiue'  acribus  pharmacis  vtcntibus  facla 
eft,his  cucurbita  affixa  maximeauxiliatur,cV  purgatio  per  efficaciora  infufa,  quale  eft  cY.  quod  cx 
colocynthideconftat.  Siigitureaquaenunc  didafuntprseoculishabueritis, medicamentisfane 
av  prioribus  medicis  traditisiuxta  methodum  vtemini.  Veruminipiisreccfendisaufpicaborab 
rjs  quae  ab  Andromacho  fcripta  funt  in  illa  partc  libri  de  externis  pharmacis  confcripri,in  qua  pre 
fcriptis  malagmatis  propric  appellatis,inde  etiam  alia  omnia  prodir,iuxta  quencunq3  tandem  mo 
dum  inueteratas  affecfciones  iuuantia,in  quibus  eft  etiam  ifchiadicorum  appellatorum  cura. 
Compofitiones  ab  ^Andromacho  confcript£  ad  ifchudicos. 
C  Scminfs  rutc  fylueftris  5  iirj,filphfj  5  iifj,fpumae  nitri  5  iirj,baccar  5  lauri  5  iifj :  abrotoni,coIocyn 
C  thidis  medullae,  cardamomi,  ammeos,fingulorum  5iifj:rutae  viridis  minae  ocftauam  partcm.Q.tt^ 
dam  horum  fingulorum  3  xx  accipiunt :  dC  picis,  terebinthinae,  myr  tei,  cerar,  fingulorum  tantun- 
dem :  adipis  taunni  tantundcm,chalbani  5  vi,ammoniaci  thymiamatis  5  vi,opopanacis  5  iii],fulfu- 
ris  viui  5 111  Quddhocpharmacum  fortiter  calfacfcorium  fit,  fi  memoria  tenuerimusca  quae  in  li^ 
bris  de  Simpltciu  pharmacorum  facultate  fcripta  funt ,  nihil  opus  recentiorc  aflertione.Eft  enim 
vehementiffimum  cV  calidiffimum  medicamentum  iylueftris  rutae  femen,cx  cum  eo  fiIphium,cV 
baccaelauri,deinde  fpumanitri.Poft  haec  abrotonu,inde  cjj  colocynthis,  cVcardamomu,cV  ammi. 
Ruta  ct  viridis  minus  quidem  hi's,non  tn  contemnedam  habet  caliditatem,  quemadmodum  necp 
fulfur  viuum.  Ex  profundo  itacp  attrahcre  omnia  haec  poflunt  humores  articulu  cV  iuncfturam  co 
xendicis  vexates.  Qud  verd  emplaftrum  cx  ipfis  fieret,picem  cV  terebinthina  f  ac  myrteu,cV  ccra,  f  tn  tpuhnfU 
acadipem  admifcuit  is,qui  pharmacum  compofuit.  Verum  ammoniacum  thymiama,  cVchalba-  codi.  dttlions 
num,vltra  hoc  qudd  conferunt  ad  emplaftri  compofitionem ,  etiam  emolliendi  ac  mitigandi  vim  nen kden- 
quanda  habent.Opopanax verd  eiufdc cu  ipiis  eft generis,fed  fortiori  facultate  praeditus.  Alte  tHr>,n  ah{ *** 
tz porrd  copofitione ad eande  affeclioncm  Andromachus  fic fcripfir.  C ^Almd MaLgm* adlfchia  i'tl>r>  ^  f* 
dicos,&  ^Aliamultd.  Cera^lxxii,  terebinthinx5x!viij|,ammoniaci  thymiamatisjxxxin,  propolis^  MK'-f/r7""- 
D xliij,chalbani  5 xxxvi,bdellrj  5 xxv,  croci  5  v,  opopanacis  5  xrj,  fpumae  nitri  5  xxx :  vnguento  irino 
admotO  tunditO-  C  ^dlmd  Prot£  Pelnfmt^ad  Coxendicum,&  Capitvs  dolorem,&  ad  omnes  dtuturnos  Do^ 
lores.  Cerae  5  xxiirj,ammoniaci  thymiamatis  5  vfj,terebinthinx  5  vfj ,fucci  thapfia:  5  viij,oIei  cyath u 
vnum.  QuincValiacompofitioneinter  malagmata  Andromachus  retulithocmodo.  C^d 
ifchiadicos abHera Cappaduce.  Picis liquidae  heminas  irj,aut ij  3d dimidiam,cerac lib.i,reiina!  pini  lib.i, 
nitri  fefquiUbram ,  fulfuris  viui  lib.i ,  ftaphidis  fylueftris  fextarium  i,  pyrethri  lib.dimidiam,  facis 
vini  vftat  lib.fj,  cardamomi  fcxtarium  j,  chalbani  Iib.dimidiam :  arida  cu  liquidis  committi  to.Hoc 
pharmacum  etiam ipfe  Heras in  proprio  Iibro  prope  finem  fcripiit ,  fed  non  appoiitum  eft  ad  pi- 
cem,autduasS£dimidiam, fedfimpliciterfcriprumeft,  hcminastres.  Praefcripiitautemharcver^ 
ba :  Ceratum  ad  ifchiadicos,  quod  eruit  ctiam  valde  inuetcratas  affcctiones :  hoc  vfus  fum  in  Fron 
tino.  Scripfit  autem  cV  alias  duas  ifchiadicas  compofitiones  Hcras,  quarum  altera  hoc  modo  ha 
bet.  C  *Adlfchiadicos  yalde  mmgatoria.  Picis  partes  i j,fulfuris  viui  partem  vnam :  vtraqj  trita  mifta 
dolenti  loco  imponito.  Veriim  praelauare  aegrum  oportet,vt  pharmacum  adglutinetur,cV  fuper^ 
ne  char  tam  fuperponere,ac  finere  donec  fua  fponte  dilabatur :  Iicet  etiam  lauare  charta  fuprapofi> 
ta  adhuc  incumbcte.  In  quibufda  exemplaribus,pids  pars  vna  habetur :  cV  licet  etia  ficpraeparare, 
modo  fciamus  nos  efficacius  efle  ambo  pari  menfura  mifceri.Debilius  verd  pharmacum ,  in  quo 

duplum 

- 

[  L 


DE    COMPOS.  PHARMAC 

duplum  picis  ad  fimplum  fulfuris  conrjcitur.    Porrd  quae  reftat  adhuc  tertia  compofitionu  ifchia  E 
dicarum,hoc  modo  ab  Hcra  prodita  eft.    C  ^4lia  ifchtadtca,  Hac  ufws  fum  m  Frontinojtatim  in  exacer* 
battorubm.  Ccrae 5 c,vilci  quercini 5 xvi,myrrhae 5  vi,tcrebinthinae  5 xxv,chalbani 5  vj,iridis  illyricg 
3  vi,  cedriaehcminam  dimidiam ,  cyprini  heminam  dimidiam:ceram  cV  cedriam  cum  cyprino  li- 
quefacito ,  deindc  rclinam  cV  chalbanum :  atque  vbi  iam  ab  ignc  auferre  voles  iridem  inlpcrgito , 
item  cj3  vifcum mdito. Ablata autem  iam  olla  in  promptu lit  tibi  myrrha  trita,ad  quam  hquefada 
difIundes,cV  miftis  fimul  omnibus  vteris.Quidam  fupra  haec  omnia  ctiam  nitri  5  v  addiderunt. 
Qu& pharmaca *Af  lcpiades  tn  Quarto  Externorum prodidit  ,cju£ Marcellx  infcribit. 
Nominat  cquidem  cV  hic  omnia  huiulmodi  malagmata : apponit  aute  alijs  q?  ad ifchiada ,  alrjs 
quod  ad  fplcnem,alijs  ad  latus  aut  aliam  ahq;  partemj,  conducant :  quaedam  etia  vanj  vlus  cfie  ait: 
Quemadmodum  et  hoc  fcnptum  ab  ipfo  in  haec  verba.    C  Malagma  Anttochidvs ,  splentcts,  Hydro* 
picis,  lfhiadicif,~4rthriticn.  Prxparatum  ejt  Fabullx  Ltbyc£.  Cerae  lib.in,vifci  quercini  hb.iij ,  rclin.e  te^ 
rebinthinaelib.ni ,  retrinicnti  ab  cxprefia  myrobalano  reliqui  lib.i,  fpumaenitn  hb.i,  tloris  lapidis 
afiilib.i,ammoniacithymiamatislib.i,oIeicyprinihb.iii:acetumadammoniacum  dilloluedum. 

Poft  hoc  fcribit  rurius  aliud  ljc.  C  ^ibad Fabulix  compojitum  yalde  prxclarum ,  ad  Eafdem  ajfccho^ 
ncs.  Myrrhae  ftadaehb.ii ,  bdcllii  onychis hb.ii ,  mcdullaeceruinaelib.ii ,  ammoniaci  thymiamatis  p 
lib.iijindis  lllyricae lib.ii,opopanacis  hb.i : chalbani,  ftyracis,  vtriufquc  lib.i :  maltichcs lib.i ,  fioris 
iapidis  afii  hb.i,fucci  fycomororum  Iib.i,canchryos  lib. vna,  pipcris  albi  lib.i :  cera* ,  terebinthinae, 
vtnufquelib.v:tundendum  efi  pharmacum,ita  vtquitunditfccem  vnguentiirmi  adhibeat,qud 
molhuspharmacumfiat.  Ahuddeinccps  Afclcpiadesfcriplit  hocmodo.  C Malagmaa:uod& 
^Aurei  cotoru appetlamws .  Auripigmenti  auncoloris,calcis  viuae,vtriufque  fextatcm  :aluminis  liqui^ 
di,cV  fcifll,  vtriufq^  fcxtantcm : arida  tundimus  3C  cnbramus,  3C  in  pilam  conieclis ,  accti  cyathos 
octo  afiundimus,cV  probc  trita  liquefacfiis  excipimus.  Sunt  autem  haec:  Cerg,  reiine  f  ricftar,  cV  pi^ 
nus ,  lingulor  um  lib.ii :  olei  communis  cyath.viii :  haec  liquefach  fngefieri  finimus ,  6V  crafa  tntis 
admifcemus.  Nos  ad  pharmaci  prgparationem etiam  myrrhae  fextantem  addimus.  Ahi  etiam  fan 
darache  fextantem  apponunt  aluminis  liquidi  fextantc  fublato.  Nos aut conieclis  omnibus  pre^ 
fcriptis  coficimus,cV  ht  crficacius.  Poft  prejcriptum  aliud  fubdidit  hoc  modo.  G.Hoc  yfm  "esl  A.Lj.fu.1 
^Andromachws.  Facit  Splentcis, Hydropu ts, &  ad Prxcordta  diftcnta.  Facit  ifchiadicvs, ^irthriticvs,  &  ad  Inuete-  fo.547.  cf 
ratos affeflm.  Ccre,picis,  brutie,  vtriufcp lib.i : nos  pro  pice  refinam  friclam  indimus : rcline^  pinus 
lib.i,olei cyath.viii : auripigmcti auricoloris,aluminis  fcifli,calcis  viu£,  fingulorum  fcxtante:  pre- 
para  vt  diclum  cft.Nos  appofuimus  ad  pharmacum  myrrhe  fextantem ,  viCd  quercini  trientem.  q 

Poft  relata alia  quedam  ad  hydropicos 3C  fplenicos recenlct,6V  inde  rurfus multi  vfus compofi 
tionemtradit,quamctiamifchiadicisc6uenireait,  hocmodo.  C  *Andre£ Mala<nna.  Compofitioad^ 
miranda  ad  Ea  ait£  ~Vehs  pojorare,  dtjJoluere,ad£auare.  Educit  ojja  corrupta ,  aculeos ,  0*  inpxa.  Defcrtptum  eil 
ettam  a  S  erapionc  empirico.  Factt  &  ad  lfchtadicos,commodum  ejt  Suppuratvs,factt  &  ad Induratas  l>if  erum  af* 
jechones.  Ejt&^4copon  bonum  dtuttnis  refotutiontbws ,  &  distortis  cprports  particutis.  Facit  cttam  ad  Ea  cjux 
ptngui  mucore objcfy  junt: eduut  mtm aticna ,&~}lcu<s ad ctcatricemperducit.  Grani  "cnidii  purgati ,  nitri  A.I.j.f.iz.' 
ruDri,faIisammoniaci,arifiolochi^crcticc,radiciscucumerislyluefiris,terebinthine,  lingulorum  c10.fol.40j 
drachmas  viginti :  pipcris  rotundi  3c  longi,ammoniaci  thymiamatis ,  dC  vt  quidam  volunt  amo^ 
mi,6V  xyIobalfami,fingulorum  drachmas  decem :  thuris  mafculi ,  myrrhg,  reline  licce,  viici  fuba^ 
<fti,lingulorum  drachmas  decem :  fucci  mororumdrachmas  decem,cere  drach.xxx,adipis  caprini 
drach.xv ,  fecis  vnguenti  irini  quantum  fatis  exci piendis  erit. Arida  tunduntur,  cV  anguf ti( fi  mo 
cnbro excernuntur:liquefcibiliaverdfingulatimdiligenter  tunduntur:deindeomnia  fimulmi- 
fcentur ,  ac  rurfus  tunduntur  admota  irini  fece: deinde  vbi  probe  fuerint  vnita ,  emollna  reponi^ 
mus.  Qudd  fi  velis  acopo  vti,  accipc  pharmaci  quadrantem,adipis  anferini  quadrantem,  olei  cy- 
prini  quadrantem ,  ac mifiis  vti tor.  Poftea  verd  confequenter  lic  fcripiit.  C ^itiud  ad Eafdem  h 
ajfeciiones.  Pyrethri  drach.xx: grani  cnidij,fpume  nitri,vtnufque drach.xx:  falis ammoniaci,  ari- 
itolochie cretic^  tenuis corticis ,  radicis  cucumens fylueftris ,  terebinthinc,iingulorum  drach.vi^ 
ginti:piperisrotundicVlongi,ammoniaci,thymiamatis,bdelhi,xylobalfami,thuris,  myrrhe,car^ 
damomi,amomi,  adipis  caprini,refinae  ficcae,  fingulorum  drachmas  decem :  cerae  drach.xxx,  vifci 
probe  fubacti  drach.  vhi,fucci  mororum  drach.viii,  faecis  vnguenti  irini  quod  fufficit  his  excipie 
dis,  vini  Italici  quod  fatis  elt :  maceratis  his  qug  difioluere  oportet,pro  more  apparato.  In  alio  exe 
plan  neqj  xylobalfamum,  necp  cardamomum,  necp  amomum  repperi.  Polt  haec  alia  pharmaca 
prodidit,cV  deinde  rurfus  ifchiadicorum  meminit,lic  fcribens.  C  ^4liud  emfdem  Eptthema,lfchiadt' 
cts,& ^ArthriTicts:  auxtltatur  confeslim.  Fcenugraecum  in  vas  ficftile  coniicito,cV  ad  ipfum  pofcam  fuf 
ficientem  affundito,  dC  prunis  impofitum  donec  diflbluatur  coquito:addiffolutum  vero  mellis 
quodfatis  eftiniice  ,acrurfuscoque:deindeexempta  diligentertere,£>cinlinteolum  infartalo^ 
cisaffedis  impone,fafcia'que  obligatos fine.Hoc  autemad  biduum  cY.  triduum  facimus.Caete^ 
rum  fi  in  terendo  pharmacum  induretur,  ex  liquore  quantum  fufficit  addimus:liquor  autem  tan 
tus  fit,vt  tradiile  cataplafma  reddatur.  C  ^4hudcjuod contmenter  adprxdttla fequitur,hocmodo.  Sym-r 
phmfefquilibram  rafam  Si  minutim  concifam,  ac  in  mortarium  teftaceum  conieda,  diligeter  te^ 

rito; 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    X.  20S 

A  rito :  BC  ad  tritam  manna?  quadrantem  addito,atque  ouorum  crudorum  recentium  trium  numero 
candidum  vna  cum  luteo,  cx  rurfus  terito:  cV  vbi  vnita  fucrinr,  hisadipis  fuilli  vetens  libram  vna 
adijcito,5^conqua(TatadiIigenter  atqjinlinreolum  infartaimponito:mitigatconfcftim.  Poft 
praefcriptum  aliud  dcinceps  fcripfit  hoc modo.  C ^hudeittficm  Maltgnu.  Ifchudtcis fiatim  m  tnta* 
ttonibtvs  imponttur.^dppclittur  Didymxa.Faut  ad^4ttrita,  &omncm  K  eruorttm  per  confenfum  dffeShuiK  dtflol 
mt  omnem  Durittcm:jacit  etum  adalm  Infammattones:  delet  maltgn.a  Cicatrtces.facit  ad Luxata  C-7"  Cnllifafa* 
cit  &  ad MammtlLxrum ajfecltones mahgn^s.  Cerae,  viCci  quercini ,  tcrebinthinar,  iridis  ficcae ,  myrrhar, 
chaIbani,finguIorum  drach.xlvirj :  olei  cyprini  aut  vnguenti  cgyptiaci  quod  faus  eft.Chalbanum 
in  olcum  cyprinum,  aut  vnguentum  xgyptium  coniectum  ad  lgnem  dilToIuimus :  cV  ceram  mol 
limus ,  ac reliquis  miftam  probe"  tundimus : atq^  his  chalbanum  liqucfactum  cum  cyprino inrici' 
mus,acrurfus  tundimus,malagmalcnilTimurn  tactuireddcndo:quo  vtimur.  Confcquentercc 
hoc  Afclepiades  fubdidit.  C  ^ihudetufdem  cx~4reo.  Factt  ad Coltcos fupra  cjuam  dtci poteJl,m  tpfts  "Vexa 
tiontbtts  tmpofttum:  &  Pforas  curat  citra  exulccrationem.  Cera?,picis  liquidae,  vtriufq^  lib.i : «{  picis aridse 
lib.i:}-fulfurisviui,aluminisfcifri,nitn  rubri,fingulorumlib.dimidiam:IiquefcibiIialiqucfacito: 
arida  verd  tundito,  cV  per  anguftiffimum  cnbrum  concernito,  cVadliquefadaadijcito ,  paulatim 
B  ea  infpergendo  ac  affidue  mouendo :  inde  qj  in  pilam  translata  ac  tufa  reponi  to ,  cV  vti  tor.  De^ 
inceps  rurfum  aliud  prodidithocmodo.  C ^hudeiufdem  Malagmaex  Silphto ,  ifcbuditisyaldecom* 
modum.  Ammij  5  xrj :  filphrj,feminis  ruta;  fylueftris,baccarum  lauri  purgatarum,linguloru  drach. 
acuif: medullaj colocynthidis 5  rj,nitri  5  nrj,abrotoni  thebaici  5 iirj,cardamomi 5  iirj,cerar  poticae  mi 
nae  octauam  partem :  picis,refina;,  -{adipis  anferini,}-  ammoniaci  thymiamatis,fingulorum  minae 
oclauampartem:Iiquidacum  aridiscomniiuito.  Confequetcr  cV  hoc  ab  Afclepiadefcriptum 
cftita.  C ^Ahud etujdem,cjuo ~\>fns eji ^ntipater.  Silphii,rutaefylucftris  ficce,baccarum lauri ficcaru, 
fpumae  nitri,medulla!  col  ocynthidis,abrotoni  thcbaici,ammii,cardamomi,  fingulorum  5  iiii :  rutg 
fatiuae  vindis,picis ficca?,relinae tercbinthinx,ammoniaci  thymiamatis, adipis  vitulini,  linguloru  ■  ALanferiaL 
minae  odauam  partcm :  chalbani  5  xvi,opopanacis  5  iirj,fulfuris  viui  5  iiii,olei  cyprini  heminas  iiii. 
Vfus  tempore  oportet  prius  conandrum  aridum  vftum  cyprino  exciperc ,  cV  ex  eo  coxendicem 
illinere ,  atque poft  huius  vfurn  malagma  lpfum  imponere.  Poft  hoc  rurfus  aliud  fcripfit  hoc 
modo.  C  ylbud etufdem  MaU^ma,tn  Ifchiadicts  humores  ex  alto  euocat  ac  transfert,  liberat  cj;  a  tota  affecito* 
ne.Factt  & Diffoluw,& Trementibus,& .Affeciiontbtu  mueteratts.  Picis  liquidae brutiae lib.iii, faecis ari^ 
dae  vftaelib.ii,nitri  rubrifefquiltbram.retina?  pini  lib.i,cera;lib.i,ftaphidis  fylucftrislib.i,fulfuris  vi 
Cui  lib.i,pyrethrilib.dimidiam,cardamomifextariumi:picem,ceram,refinamcoquito:arida  tun^ 
dito,  cV  cribrato  anguftilTimo  cribro,  ac  cum  liquefaclis  committito:  cV  vtitor.  Poft  praefcriptu 
adhucaliudpharmacum fubdidititahabens.  C ^ihudetufdemquoyfns eJiPhtlocalws.  Sinapis,fccni 
graeei  moliti,  vtriufcp  fcxtar.dimidium :  pyrethri,ftaphidis  fylueftris,nitri  rubri,  Iingulorum  5  iiii: 
opopanacisdrach.ii,chalbanidrach.ii,retinae  terebmrhinaelib.i,ceraelib.i,  olei  cyprini  lib.i:arida 
cum  liquidis  committito  cV  vtitor. 

ifchudtcorum  Cura  a  Damocrate  confcripta,ex  ibertde. 

Darhocratis  cxtat  libellus  Clinicus  infcriptus,in  quo  verfibus  Iambicis,quemadmodum  folet, 
de  tribusdifferitmedicamctis,  Ac  pnmo  quidem  eo,quod  ex  herba,  quam  ipfe  Iberidcm  appellat 
conftat:  Secundo  ex  fcmine  dolores  iedante  compolito:  Teruo  vcrd  purgatorio,cVab  ipfo  Hie- 
raappellato.  Deprimo  igiturinifchiadicoru  curationeineo  libellohec  fcripfiu  Inlberide  in^ 
quit  medicum  quendam  amicum  fuum  per  hanc  herbam  curatum  efle :  quam  herbam,vt  dixi,ipfe 
Damocrates  Iberidem  appellat,vtqui  ipfe  vifu  herbamcognorit,  nomeautem  eius  nullum  audie 
rit ,  cum  etiam  id  ipfum  lgnorarit  is  qui  eum  vfum  eius  docuit.  Venim  ex  fi gnis  que  fcribit  vide- 
tur  Iberidc  appellare,quc  a  Grecis  lepidium  nominatur,a  regionc,  in  qua  amicus  cius  curatus  eft, 
D  appellatione  ducla.  Defcribit  au tem  ip( ius  figna  per  hos  Iambos, 
Herba  hec  vbic^  multa  cj^frequens  nafcitur 

Monumentaiuxta  antiqua,muros  cV  veteres, 

Tritas  q;  quondam  publicev  pedibus  vias, 

Quas  iuxta  aratrum  duxit  haud  quisagricola, 

Semper  virefcens,folus  nafturtii 

Florentibus,vere  attamen  maioribus. 

Caulem  cubitalislongitudinis  gcrit, 

Paulo  minorem  aut  rurfusampliorem,  Ab  hoc 

/Eftate  pcndentfolia,donec  multa  hyems 

Sarmentiuam  deducat  hec  ad  imaginemjSC 

Deiecra  cV  exiccata  depereant  gelu: 

Adnata  radici  tamen  cernes  alia. 

/Eftate  Horem  fert  colore  lacteo 

Multum  tenuem  varium  q$  valde  cauliculus* 

Ad  quem  fequitur  fcmcn  perutus  fic  exiguum, 

Vifum 


DE   COMPOS.  PHARMAC 

Vifum  fcre  vt  faIlens,oculos  quoiqj  cffugiat. 
Odorem  habet  radix  at  inde  acerrimum, 
Vero  fimilem  quam  maximc  nafturtio. 
Per  hos  quidem  verfus  figuram  herbg  indicauit,  Confequenter  aut  vfum  ipfius  per  huiufmodi. 
Hanc  erutam  larga  fatis  cape  copia, 
/Eftate:nam  tuncoptima,cY.forti(Tima  eft 
Adhuc  rccens,ficcata  fit  fed  debilior. 
Tufam  hinc  probe  (nam  difficulter  tunditur) 
Pauca  fubaclamcj3  cxci  pi  es  axungia : 
Cruri  cj3  toti  SC  maximc  coxendici 
Adhibebis,cV  ligabis,cV  fines  duas 
Horas  mulieribus,viris  fed  quatuor. 
Hinc  balneo  inducftos,ncc  vllo  ex  vnguine, 
Ncc  fmcgmate  vllo  pinguiore  collincs, 
Sudore  fed  modico  cxilicnte  in  folium 

Mcrges,mancrecogc,fiquidcm  faepius  p 

Monum  calo5  is  qucmpiam  ac  fenlum  afferat. 

Veruin  hinc  rigatoslcniter  producito. 

lllati  enim  quamuis  manibus  lint  plurium, 

Exibit  attamcn  fuis  pedibus  valens. 

Ad  raultum  oleum  mifcebis  hinc  vinum  modicum, 

Et  concutics3cV  dlines  totos  eo. 

Ac  mox  madore  terio  cV  pinguitudinc 

Totum  teges  crus  moliibus  tu  velleribus, 

lubcns  obire  aftucta  vitae  munia,  { 
Quaecuncp  vult,cV  non  grauatim  fufcipit. 
Hocauxilium  certum  aiq^conftans  integrc  eft, 
Er  nullo  alio  adrjcicndo  ei  limul  indigum. 
Expcrs  doloris  bi  vbi  manferis,fere 
Quod  accidit,radiculam  lartus  cole. 

Qiiod  fi  tamcn  inde  afreclionis  veftigium  Q 

Quoddam  fupcrfit,poft:  repctes  hoc  praefidium, 

Dicbus  vt  mulrum  dcccm  bis  praetcritis. 
Hoc  fanc  vtcndi  modo  ct  i  n  ucteratos  capi  tis  dolores,et  alias  omnes  quacunqj  corporis  parte  inue, 
tcratascV  argrc  fokibiles  affccftionesacrcfolutiones,fccuraffeait.£t  oino  vitiain;quibusalrjfina' 
pifmo  appcIIato,cV  auxilio  cx  rhapfia  conHato,vtutur,  fe  pcr  hanc  herba  perfanafle  dicit.  Porrc> 
dc  hac  Ibcridc  ct  Archigcncs  fcribit  ln  fecundo  pharmacoru  f  m  gcnus,Iepidium  ipfom  appellas» 
Dicit  aut  fplcnicis  &  i  fchiadias  ipfam  conuenire.  C  ijchtddas  &  Perjrigerdttones,Hygtxni  Htp* 
parcht.  Hcrba  Ibcridcm  quam  aliqui  lepidium  vocant,autagriocardamuideft  nafturtiu  fylueftre, 
colligiro:  cV  radicem  eius  tufam  acadipe  porcino  commollitam  emplaftri  vicc  imponito  ad  dolen 
tem  iocum  ad  horas  tres ,  indc  q$ in  balneum  mittito.  Idem  praefidium  cV  vetercs capitis dolores 
dcpcllir,in  confimili  vfu  adhibitum,quem  Damocrates  medicus  pcr  verfus  prodidit. 

De  Poddoricis& ^rthrtttasdffeclionibus.  C^4P.  5. 

"Y""\  Ictum  antea  eft  in  fcrmonc  de  Ifchiade,ex  fluxionibus  generari  eiufmodi  aflccftiones  irruen 
tibus  in  locos  iuncf  curaru :  quare  et  curatio  ipfaru  iuxta  cundem  fit  modum,nimir  u  vt  irrue- 
tes  fluxiones  cuacucnf.  InHuentibus  igitur  adhuc  iplis  fcopum  aflerendorum  auxiliorum  coi  ro  H 
niinfluentiumhumorum  fubiicereoportct,ita  vtrcpellamusacreftringamus.  Vbi  vero  amplius 
non  influant,  vt difcutiamus  iam  illapfos.  Cxteriim  matcria  pharmacoru  per  quae  haec  fiut mul^ 
tiformis  cft,quemadmodum  etiam  in  alrjs  affecftionibus,excGgitanubus  videlicet  a  principio  pru 
dentionbus  viris  iuxta  quandam  artificialem  coiecluram  modd  hoc,modd  aliud  eorum,quae  opti 
ma  per  experietiam  funt  iudicata.  Quapropter  cV  ego  velut  in  alijs  affecfuonibus ,  fic  etiam  in  his 
optima  ex  eis  quae  priores  mcdici  expcnentia  cognouerunt,adfcribam. 

Phdrmdcd  db  ^lfcleptdde  dd  Prxdittds  djfeSliones  in  Qudrto  Externorum 
prodttd,  (ju£  Marcellx  infcrtbit. 

C  Eptthemd  Poddg-ias ,  ^4rthritias,feddns  dolorem.Vfus  ejl  tn  tpfis  ~\exdtiontbm.  Succi 'papaueris  5  u'rj,  A.l.  3  .f.  n.  l 
croci  5  i,cum  lade  bubulo  aut  caprino  terito :  cV  adiecfto  pane  interno  diligenter  Iaeuigato^vt  mol-  c 1 5  -£01.404 
lc  cataplafma  fiat,cV  rofaceo  admoto  mollito :  ac  vtitor  leni  cataplafmate,  forinfecus  bet£  aut  ladu 
c£  foliis ,  cuftodiendi  eius  gratia,impofitis  ♦  Quandoque  opium  cV  crocum  cum  lacle  trita  cerato 
rofaceocxcipimus,  cVIintcolo  infartaimponimus.  ~4lmd,  Styracis  5  ii,  opii  51: confice  acvtere 
vt  dicftum  eft.  (E  ^Aliud,  conjejltm  d  dolore  Itberdt ,  yernrn  dnte phdrmdct  tmpofittonem  xorum  Idudre  opor^ 
tet,et tunc  deterfts  loas  imponere.  Succi  abfinthii  pqtici,  croci,opii,finguloru  drach.i,cerg poticej iiii, 

vnguenti 


SECVNDVM    LOCOS    LIB.    X  209 

A  vnguenti  irini  drach.vi,vini  cretici  quatum  fufficit:  cV leuigata  hqiidis excipc.S:  linteolo  infar- 
ta  imponc.  slitud.  Seminis  cicutx  dempto  cortice expolitt  drach.vi,  ci  oci  drach.i,  -{liyracis drac. 
i,y  opij  drach.i,  paiTi  crctici quod  fatis eft: trita exripc  rofaccocerato .  C  Epithema P  od.fr tcomm, 
^b-thnticorum  ,factt  ad.Maximas  affecitones.  Vfus  e}  l  eo  Erafij  hvtw  >  q  jnv.ts.  Radicis  cappam  tufae  5V 
cribratae  chceniccm  vnum,fcmmis  hyofcyami  chocniccm  dimidiu.radicischamcleonis  nign  cho» 
nicisquartamparrem,feminiscicutaechocnidsquarram  partcm,  radicismandragora^chcvnicem 
1 :  radicis  folani,  aut  Vtatt)  doricnrj ,  chccnitis  quartam  partcm:omnia  tufa  cV  cnbrata  mifta  in  va^ 
iculum  hgulinum  reponito,  cV  probc  obturata  fcruato.  Vfus  vero  temporechoenicis  quarta  par^ 
tcm  mde accipito ,  cV  puiio  tntam  in  vas  ficule  non  picatum  conijcito: 6V addita  focis  vmi  andar 
quarta  hcminae  parte.ud  prunas  polita  diligcntcr  mouendo  coqutto.donccbis  aut  ter  efterucant: 
deindc ab lgncablata  quam  calidiiTima lmponito , aut  quomodo  perfcrrc aegri  pollunt.  Verum 
ante  huius  cataplafmaus  vfum  pcdes  multa  aqua  fngida  perfunderc  oportcr,cV  fpongijs  detcrge^ 
re,atcpita  pharmacum  lmponcre.  Supra  vcrd  cataplafma  lintcola  tcnuiirimaaccto  lmbuta  impo- 
nantur ,  cVfafcia  circundata  ad  horas  duas  pharmacum  lncumbcre  linatur.  Poftea  vero  co  ablato 
excitatas  bullas  acubus  perforare  oportet,  ab  lisenim  humor  mucofus  multus  ac  glutinofus  pro- 
fluet:  poft  cuius excrctioncm  multa  aqua frigida pedes  proluantur ,  cV rurfus  pharmacum ,  vt  di^ 
ctum  eft,imponatur,ita  tamen  vt  pro aceto  aqua  potabili  vtamur.cV  ex  ca  ngatum  linteolu  phar- 

B  maco  lupcrindcmus.  C  ^ibudeiufdem.  Hoc  pro  cuatrbitts  0*  hrrudimbus  utimur:  nam  Serofos  fan?uinis 
humores exii*it,faat  & ad tofos ac Duritias,yt  indc  dtfjoluantur .  Farinae  focnigrcci  fextarium  vnum,Ho' 
ris  lapuis  aiii  fextarium  i :  lomenti,  fabae  nigrae  molitc ,  farinae  lupinorum ,  vtnufque  fcxtanum  i: 
omma  mtfta.cVaquacalida  fubacta,calida  lmponito.cV  fafcia  conftringito.  Oportetautcm  prius 
afie&OS  locos  pcrfundcre,aut  etiam  in  folio  Liuarc.Ciim  vero  fafciae  circundatx  mad:dae  ac crucn 
te tici^ luerint,pharmacum  tolhmus:  cV fotis  locis  paftillo  cx amygdalis  amans  vtmiur,cx malag 
mate, quodcrocum,iridcm,  cxariftolochiamhabct:hocipfum  verointer  malagimtaad  poda- 
gram  defcripta  habetur.  C Pafhlhu  Podagnas,  sirthnticu.vfin  euts cfl m ipfis trhationibus.  Aloes  li 
bram  i,fucci centaurij  fexuncem,thuris  non  fecti  tncntcm.myrrha:  tricntem,Horis  lapidis afit  (ex- 
tantcm,opij  fextantem,fuca  mandragorae  fcxtantem ,  aluminis  taffi  fextantcm :  excipc  pallo ,  6V 
fac paftillos.  Vfuexpcrcnte,laaediflolutos  cum  pennisilhne,  cVfuprailliuonemlintcolum  paf- 
fo  imbutum  imponc.  C  ^Ab.m  PafitUsis,luppiterappeUatus.  Alocs  drach.xij,opij  drach.  vii],fucci  pa 
paueris  drach.vi,  fucci  hyofcyami  drach.vt.aconiti  drac.iiij.hypocyindis  drach.  vj ,  glaucij  drach. 
viij,  croci^xi],  gummidrach.xxnri,  malorum  mandragorae  drach.xx.  accti  hcminasduis:mala  •AJitaT. 
cumacetocoquito.cVexprclfa  praedidts  admifceto.SV  ex  dilutisacprobc  leuigauspaftillosfor< 

C  mato,eos  q:  in  vmbra  liccato. Vfus  oftenfus  eft.  C  Malagma ^lnbnuas,Poda°rias,ex acuta  (sr a*a* 
nco accommodatum.  Seminis  cicutae  fextarium  i,aganei  fextanum  i,  fornigr3rci  fextarium  i,nitn  vn 
ciam  i,ceraf  Iibram  i,refinae  fncrae  Iibram  i,  olei  veteris  hbram  i,medullae  ccruin^  trientem.illyrice; 
tricntem :  anda  tufa  per  anguftiffimum  cribrum  concernito :  Iiqucfcibilia  vcro  eliquato,  5C  frigc- 
fienfinito,  Sclicerafaaridis  committito:cV  contulisacrepolitis\  titor.  C^/W eiufdem,  Cerat 
lib.i,  olei  veteris aut  fabini  fextarium i,  fccnigraeci  fextarium  i.  -{fcminis}-cicuta:  fextanum  dimi^ 
dium,re!in3efriclaelib.i,nitri  rubridodrantem.Horislapidtsalti  lemiiTcm.medullaeceruinae  tncn^ 
rem ,  illyricae  tnentcm :  praepara  vt  dictum  eft .  C  ^lhud MaLtgma  etufdem  cx  Tedtsj  iti  Cefaris.  Factt 
Podaorias,  &  ^rthrittas.  Emolhtomncm  Duntiam.  Vifci  quercini  fefquihbram,  thuns  Iibram  i,  cerac 
Lbram  i,tedarum  pinguium  libram  i,  reiinae  pinus  hb.i :  liquefcibilia  coquito ,  ac  pinguibus  tedis 
moueto :  poftqj  vcro  omnis  pinguitudo  ab  ipfis  ehiuxerit.ab  igne  ablatum  liquorem  excolato,  ac 
quc  huic thus  tenuidime  tritum  mfpergito,  affidue  q;  moueto  donccad  compagcm  manus  non 
inquinantemrcdigatur:cxinmortarium  translatarcponito,ac  vtitor.  ^Ahud.  Tcdarum  pinguif 
fimarum  librami,  thuris  mafcuh  lib.i,relinae  pinus  hbram  i,vifci  querdni  libram  dimidiam :  pre^ 
para,vt  predicfuim  elt.    C  Maiarmaex  Laptdc  ^4jio,Podagricn,  ^4rtijriticn  ~\aide  prxiiaru,  Librrat atota 

D affeclione.  vfts ejx m ceffationtbu*.  Vifci  qucrcini, tcrcbinthinae,  vtriufq; hb.i :  fpumc ni:ri,Hons lapi 
dis afii,thuns,fingulorum hbram dimidtam : oici cyprini hb.i,adipis  quantum fans  clt :arida  tun 
duntur  cV cnbrantur,ac cum  aqua  teruntur  ad  ccrati  hquidi  fpinQtudincm : liquclcibiha  vero  dp 
quantur,cV  tritis adhcmntur : quibus  fimul  coqualfatis ac  repolitis  vtimur.  Jitmi,  Vilct  lib.  vna,  « 
tcrcbinthinclib.vnam:lapidisafii,nitn,vtriufptrientem:  manne  quadrantem, cypnni  fextaru 
tem.aque hxiurj  hgulini.quod  latis eit.    C ^fhud ad ^4rthnticos  ~\alde prxclarum.auxihaturtonfejitm, 
humores m alto abforbens.  V:fcihbram  i,  terebinthinc  libram  i:adipis  taunnirrions  lapidisalu.urn- 
ufq; quadrantem :-{nirri quadrantem.}» calcis  viuae quadrantcm.mannae quadrantcm. c\  prini  li' 
brami.prepara  vtdictumcft.    Csihud Dtodon.  -{Caltis  viue  drach.i:thuris  tercbtnthine,am^ 
moniaci  thymiamatis,  ana drach. nu : }-  adipi $  taunni  5  viii ,  fpume  nitn  5 111 ,  Hons  lapidis  aln 5 111, 
inalioexemplari5itti:oldcyath.  ii:anda  cumliquidis  committito.  Hocpharmacum 
valde  commodum  dt .  Rcforbct  etiam  collccnoncs  arca  articulos 
conliftenteSjCxa  doloribus  hbcrat. 


Quinta  ClafTis.  ddddd  Galeni 


GALENI  D£  COMPOSITIONE 

MEDICAMENTORVM  PER 

GENERA    LIBRI  SEPTEM 

Ioannc  Andcrnaco  Intcrpreto 

<iAd <vetuflifimorum  Cjrxcorum  codicum fidcm  diligenter  alias  ab  aAujruflino  Cjadaldino 
recogniti,&  nunc  ctiam  ab  eodem  alicjuibus  in  locis  emendati, 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Agitde  Ratione  &  Vfu  Componemlorum  Mcdicamcntorum  :  acrecenfct  Emplaitra 
qua^lam,maxime  vci6  candida,qua?cum  ad  Aliatumad  Cicatnccm 
inducendam  accommodata  fiint . 

Qmdtn  DunbusGalent  Ltbrtsde  Compoftttone  medtcamentorum pergcnera^ui 

Romt  ~\na  cum  cilijs  incendto  conjlagrarunt,  conttneretur*  C  *4P.     l . 

Cripfimus  5C  iam  antca  commentarium,cuius  priores  duo  libri  in  pu^ 
blicum  fane  prodierant :  fed  cum  alrjs  in  apotheca,quae  ad  viam  facram  G 
efr,rclidiintcrcidcrc,quando  Pacisdclubrum  totum ,  cVingcnres  pa- 
la  :ij  bibliorhccar  inccndio  conflagrarunr.Tunc  cnim  cY  aliorum  com- 
pIurium,C<  mci  hbri,qui  in  apothcca  illa  crant  fcpofiti,intericru  t ,  id  q^ 
ciim  amicorum  nullus,qm  Roma?dcgebant ,  pnorum duorum  cxem- 
plaria  habcre  fe  fateretur.  Efrlagiranribus  itaqjfamiliai  ibus ,  vt  idcm 
opus  denud  fcriberem ,  opera*prcrium  mihi  vifum  cfi  prius  xdirorum 
mcnrioncm  facere ,  ne  li  quis  anrea  in  illos  incidcrir,  caufam  quarirer, 
curbisdeeifdemrebustradauerim.  Inillisigirur  a  primi  libri  exor- 
dio  difpurarionem  in  cosdireximus,qui  fophiftarum  modo ,  compofirorum  medicaminum  pol^ 
Iicira  feu  profeffioncm,quanrum  Iicuir,abrogare,non  nulla  cjj  fimplicium  calumnrjs  deprimere, 
conabanrur  :diclerijs  cos  pariter  inceffenres  qui  fcriprum  de  lllis  reliquerunr,alia  iecur,alia  licne , 
alia  rcnes,vel  vcficam,vcl  caput,vel  pulmones  iuuare.  Virum  enim  (aiunOprefcs  quidam  cis  im 
perar,quemadmodum  in  Tragcedia, 
Abi  quidem  ru  flumina  ipfa  ad  Inachi, 

Thebas  at  age  tu  pcrgito  cadmeias.  H 
Sic  in  his  tu  quide  ad  hepatis  portas,tu  vcrcv  ad  veficam,  vcl  rencs  duos,proficifcere;"An  qcl  in  ve 
triculum  ingeftum  cifyecur  quidem  cxcipir,  inde  vero  per  vniuerfas  corporis  parres  deferr  f  At 
hoc  fcomma  eos,qui  harc  cauillanrur,  tam  elTe  medicamenrorum  faculraris  imperiros arguit ,  vt  a 
marinoleporepulmonemexulcerari  folum  exomnibus  corporisparticulisignorent,veficam 
folam  a  canrharidibus :  ab  alrjs  renum  lapides  conreri :  ab  alijs  rurfus  ex  pulmonc  arqj  rhorace  fati 
les  fieri  cxcreariones:  quemadmodum  ab  alijs  alia  in  vna  quadam  parricula  peculiarircr  perfici  . 
Arqui  varie  hunc  fermonem  in  primo  comenrariorum  iam  anrea  nobis  (vt  dixi)  confcriptorum 
libro,ficut  rurfus  in  fecundo  alterum,fumus  executi ,  q>  alij  quida  putarent  in  compofiuone  finv 
plicium  medicamenrorum  conrrarias  inrer  fe  poreftares  omnino  corrumpi.  Erenim  fi  aqua  (in- 
quiunt)  feruentiiTimam  cum  frigidiiTima  temperaueris,neurra  illarum,qualis  prius  exririt,  gma^ 
net,fed  tertia  quafdam  ab  vtraqj  diuerfa  generabitur.  At  hic  quocp  vanam  ipforum  nugacitatem 
oftendimus,qui  ignorent  ex  ijs,qua?  corpori  admouentur,non  nulla  pro  innatis  facultatibus,  alia 
ro  acquifitis  qualitatibus,funcftioncm  obire.Quis.n.  cicutam  aut  papauer  refrigerandi  vim  ha' 
ere  dubi tat  r'  quin  tu  fi  recalfada  ea  vehemenrer ,  ani malis  corpori  offeras ,  non  fecus  ac  caure~ 
rium,vlcus  concitabunt.Quemadmodum  rurfus,vbi  finapi  in  frigido  aere  cum  aqua  tritum ,  fri^ 

gidilTimo 


PER    GENERA    LIB.  I.  210 

A  gidiflTimo  hyemts  tcmpore,repente  corpori  raro  ac  imbccilh'  appliccs ,  horrcbit  nihilo  minus ,  cp 
ii niueautcryftallo lpfum  cotigifles.  Sed ii  ld lpfum  finapi longiorc  tcmporis fpatio corpori  no^ 
ftro  admotum  fuerit.principio  fane  exigui  caloris  fenfum  prarbcbit,dcin  maioris,poitca  tamcui' 
dentis  vtigne  vri  vidcamur.E  contrario  vero  cicuta  5C  papauer,tcalidaexhibita,  tantam  panent  tcod.tmpref 
refrigerationcm,vt  ituporem  corporibusqualibetacuto  fcnfuanteapraeditisinfcrant.  Cum  igi  fi, %r*"  habit 
turidgenusomniainc6mentanjs,qui  vndecim  numerofunt,  defimpliciummcdicamentorum  ! 
facultate definiuerimus,iam  ad  ipiam  difciplinam  vtilcm dcfccndcmus,  in  qua  excrcitatus ,  ctia  ii  '    r|  .1 " 
facultatum,quas  polypharmacosgra'cinominant,fcriptioncsminusattulcris,nondeIiderabisco  MtOIMfcrifti, 
modacuiufqjmorbi  auxilia, modd fimplicium  pharmacorum,vtidiximus,materia?  nonfisim'  t;  9,.»^ 
pcntus.  Cetcrum  hiclibcrobitcroftcndit&!Empiricorummedicorumcontctioncm,qtiiadin-  vityhi  ~- 
fomnia,fortunam,cV cafum  feu incidenna,(graece  periptofim)  mcdicamenta copolita propc  vni'  '/yjU7v  >  r°- 
ucrfa  referuntjfi  paucilfima  quaeda  excipias,que coi  omnium  hoium  rone,qua  epilogifmum  ipfi  9*? 
vocant,inueniflefedicunt.Qiiemadmodum,vbieiufdcfaculfatis  pharmacainuicemtfcuerimus,  fau  ?  rat 
quae  alia  rn  alio  corpore  melius  aut  peius  funcftionc  fua  obrjlTe  vfu  ac  cxperimentis  didicimus,r6'  fu,r'm(  tati 
nicofonumcertenobiseiTevidetur  (EmpiricorumaIiquidicunt,non.n.ocs)  componercplura  ^Ct 

B  huiufmodi,vt  vel  vnum  ex eis corporis  curandi  naturae ldoneu  inueniatur :  Quod  in  hoc  vtiqj  re 
centiiTimo  pharmaco,cui  nomen  inditum  eft  Cephalicum,quafi  capitale  dixeris,  accidi  (Tc  fcrut , 
miftis in  eo  omnibus  r|s,quae  vel  per  fe  vlcera  carne implere  cognofcuntur.  Scd  qua  ratione aeru- 
go  cerato  fimplici  mifta  medicamen  farcoticum  i.ad  gignedam  carncm  idoncum  faciat,  ciim  neu 
trum  ex  illis  nutriendae  carnis  vim  habeat,non  item  exponunt :  iiquidem  aerugo  vlceratam  carne 
erodit,vtpoteacrecVcalidum  medicamentum:ceratum  mitequidem  eft,necmordax,  vcrum  no 
uae carnis  loco  fordes  parit  vlcenbus.  Nos  vero  diximus  in  tertio  mcr hodi  mcdendi  libro ,  quo- 
modo  videlicet  tum  hoc,tum  alia  quae  ex  contrarijs  eodem  pacfto  conftant ,  inuicem  commifcean 
tur:diceturnuncquoqj  particularis  exercitatio^morbicuiufq^appofito  exemplo. 

Qu£  Prxfareconuemai  eum,cjui  Mcdicamenta  probe  compofnurits  ftt.         C^4  P.  1. 

EXpofitum  eft  alibi,fimplicium  medicamentoru  vires,  non  folum  cuiufq^  gencratim  nofccn^ 
daseife,vtquidam  fcripferut,dicctesea  vel  calefacere,velrefrigerare,velliccare,vel  humecla' 
re:  veriim  diftincTe,membratim  q^dC  ex  quo  fint  ordinefingula,vti  nos  docuimus.Nanon  nulla 
quidem  medicamina  obfcure  prorfus  vnumquodqj  praedicftorum  efficiunt,  quaedam  manifefto , 
aliqua  valide,ficut  alia  abfoIute\Non  fatis  eftergo  nouiiTe  pharmacum  hoc  calefaciendi,  aut  refri 
C gerandijvirtutem haberc,fed quatam  habeat, definire  oportet.  Calefaciunt igitur  refinae omnes, 
idcj^fibicoehabentjattamenmaiorisminorisq^rationemnonexigua  in  calorcfortitsefunt.  Ite 
fuccipluresnonmediocriterratione  admaiusminusqjfactadiflerentcs^excalfaciunt.  Nam  fi  pa^ 
nacisfuccum  cyrenaocVmedico  conferas, videbitur  tibihicnihilccuadilloselTc.  Atquorfum 
attinet  fermonem  ipforum  diuertere  longius,ciim  eorum  difTercnttae,quibus  in  cibo  vtimur  quo 
tidie,pofiimus  meminiiTc  f  Ancthum  igitur,2^  ruta,c$rpa  6,3,  omnia  calcfacicntia ,  magno  inter  fe 
variant  difcrimine.Quapropter  in  curationibus  quoqg  particulae  admodu  refrigcratae,  medicame 
quodimpenfecalefaciatadmouebimus:illi  vero,qu6d  paululua  naturali  habitureccffit,  modico 
calore  praeditum:  ficut  cV  infigniter  refrigerata^vehemenuffime  calefaciens  adhibebif.  Alcrito 
igitur  quatuor  nos  excalfacientium  ordines  ftatuimus,feparates  e  modice  calidis  ea  quae  euidenti 
ciufmodi  qualitate  praecellunt :  tum  quae  magna :  tum  quae  vehementi  adeo,vt  vrere  videantur.  In 
iingulis aut illis  quatuor  ordinibus  diuerlis quaedam  efle  velut incipicntis  differentix ,  non  nulla 
deiinentiSjCV  ei,qua;  pofl:  hanc  exiftit,  propinquae ,  alia  in  medio  conftituta.  Jtac^  funt  cx  rjs ,  quae 
propter  caloris  vim  exulcerat :  quemadmodum  etiam  ex  illis,quai  -{excdctia  feu  putnfica  Iatinc,  y 
fcptica  grarce  nominantur,alia  limulat  q3 corpora  contigerint ,  poteftatem  fua  oftendunt:  quaeda 
D  duabus  tnbus'ue,aut  quatuor  horis,opus  habent:  no  nulla  diem  totum ,  vel  et  poft  cum  nocftcm , 
vel  maius dein  fpatium,requirunt.  Harc iam  vt in  calefacicntibus,ita  quoq?  ln rcfrigcrantibus.in 
telligereeum  oportet,qui  mcdicamcn  aliquod  cofedurus eft : pari  modo  8C  in  ljs ,  quae  humectat 
exiccant qj.  Cieteriim  materie  medicaminum  qu^da a plantis ,  quaedam a  metallis ,  non  nulla  ab 
animantibus,proueniunt :  quas oes  in  traclatu  de  ii mplicibus  medicamentis  definitc  exprelfas di 
diciftis.Nam  cufamilianbus  hic  mihi  fcrmo  potiiTimueft,  qui  prccibus  meadegcrunt ,  hax  nunc 
propter  libroru  interi tum  dcnud  perfcriberc.Iam  vcrd  vt  fimplicium  mcdicaminu  vniucrforum 
racultatcsadamulTim  vobiscognofcendaefunt,qu6  vbiuiscorporibuscurationc  dclidcrantibus 
idonea  ex  rjs,quae  adfunt,facile  poiTi tis  remedia  coponere,ita  ctiam  omnium  prctcr  naturam  affe 
ctuum  differentias  tenerccxpedit:  quas  primum  quidem  libro  de  morborum ,  altcrode  fympto^ 
matum,differentns:  tertio  poft  illos,  in  quo  de  cauiis  morbos  efficicntibus  dilTcro :  comprclicnfas 
habeus:  ad  ha?c  alijs  tnbus  de  fymptomatum  caulis:  vno  infupcr  meo  de  plenitudine ,  nec  non  de 
fcbriumdirTcrentia,commcntario:poftrem6medendi  methodo:inquibusaficcnonesadioncm 
laedentcs  didiciftis,  item  curationcm  harum  primam  elfe  (qucadmodum  etiam  pralcruationem) 
caufarum  eas  paricntium.DocTi  pariter  eftis,pnmum  curationis  fcopum  a  morboiis  difpofitioni 
busfuggcri:accumhis  vnapatientis  particulae  naturam  indican.  Praetcrca  aerij  nos  ambicntis 
Qinnta  Claffis.  «idddd    ij  tenipcramcntu, 


D  E   COMPOS.  MEDIC. 


s: 


Cj 


tcmperamentum,conftitutionem,aetatem,tcmpus,locum,  vitae  propofitum ,  cV  e9«  i.confuetudi^  E 
ncs,plurcs  cgregtj  medici  infpiciunt : de  quibus, vbi  eorum  vfus  fuerit ,  aliqua  fimul  cV  hic nobis 
dkent.  Haec  itaq?  m  mcmoria  vos  omnia  fic  cxprompta  habcre  expedit ,  fi  quouis  Ioco  medica- 
mcniorum,tum  limplicium,tum  compofitorum,copiam  habcrc  defideratis.  Infuper  cp  ab  vno  in 
lerimaliquofpontcnatomcdicamineacfimplici  morbus  curari  poffit,  interim  vero  compofiti 
vfus  requiratur:ac  quamobrem  idagamus,rationem  deinceps  explicabimus. 

Quvs  Compofitorum  Medicamimm  Vfus.  C~4P.  2. 

I  folis  fimplicibus  medicamentis  vniucrfos  praeter  naturam  affeclus  curarc  licerct,nullus  vtiqj 
copofiti  vncp  vfus  forct : at hoc nunc i ta  comparatum  non  eft,nam  faepe  cum  corpus  aliquate 
nuscalefacerevolumus,fimplexnuIlum,quod  praeftareid  queat,  habcmus:mcdicametumenim 
curanSjafteclionicuiadhibeturjproportionenimirumrefpodere  oportet.  Ergofi  difpolitiolit 
fngida,quatuor  numeris  a  naturali  recedens ,  curaturum  ipfam  pharmacum  totide  gradibus  me- 
diocri  fymmctrouccalidius  elTe  oportere  oibuseft  manifeftu.  Porrd  cum  intcrim  talefimplex 
nullu  adlit,fi  duo  habeamus,quoru  hocnumeris  quicp,illud  tribus  calidius  fit ,  ea  fi  mifcuerimus, 
medium  efficicmus ,  quatuor  numeris  fymmetron  exuperans.  Iam  quaeda  fimplicia  citra  alterius 
mifturam  ne  in  vfu  quidem  effe  poffunt,vcluti  cum  emplaftu  pharmacon  apponcre  cuipiam  vc 
lumus,quippe  fimplex  nullum  ad  talem  vfum  idoneum  eft.Ergo  nccp  bitumc,neqi  cera ,  neqj  re> 
fina,ficut  ncqj  pix,ncq3  propoIis,ac  ladanum,multo  minus  aerugo,cV  cerulTa, vel  fpuma  argenti ,  F ' 
vel  molybdaena,vel  ahud  quodpiam  metallicum  medicamen,fimili  modo  nec  herbae  folae,  cmpla 
fion  pharmacum  efficerc  pofTunt.Quare  primi  emplaftrorum  authorcs  non  tcmcre  ex  oleo  quo 
que  metallica  coquerc  excogitarunt,quae  liquefieri  pofTint,Iiquefacere ,  ac  ficcas  hcrbas  contufas 
cribratas  eis  adrjcere.  Rurfus  in  alns  affedibus  vnum  medicamentum  folum  ex  rjs,quae  fuapte 
natura  proueniunr,vfurpamus.Cui  tri  non  nulla  adijcimus,aliqri  virium  ipfius  vchcmentiae  ob^ 
tundendae,interim  infuauitatis  mitigandc^  gratia,quemadmodum  Hippocrates  in  Iibro  de  viclus 
om.i.t.^.da.  roncinmorbisacutishifce  vcrbisinquit:  Si  fub  tranfuerfofcptodolorfit,adclauiculam  verdli'  >. 
\  1  i7-h  gnum  non  fecerit,cmolliendus  eft  venter  vel  nigro  veratro,vcl  peplio :  veratro  quidcm  daucum,  „ 
vel  fcfe!i,vel  cuminum,vcl  anifum,vel  aliud  quid  odorifcrum  mifcendo:  peplio  autem  lilphrj  fuc  « 
cum.  Hac  didione  manifeftd  Hippocratcs  vfum  quidem  pharmaci  purgantis  cffe  oftedit,fcd  in- 
fuauitatem  eiusin  potu,moram  qj  in  ventriculo,condimentum  requirerermulta  li  quide,  quae  bi 
buntur  pharmaca,tam  funt  affumentibus  infuauia,vt  ftomachum  fubuertant,  vomitum  6,3  proti^ 
nus  cieant :  quedam  licct  paululum  in  ventriculo  manere  poffint,poftea  tri  euomantur,cu  prauas 
erudationes  moucrint.  Qucmadmodum  vero  purgantium  ceu  condimenta  funt  ciufmodi  medi 
camina,quorum  Hippocratcs mcminit,ita dolorem leuatium quae anodyna  appcllantur  Grecis,  G 
alia  vehcmentiam  mitigant,vtcum  papaueris  fuccum,vel  hyofcyami  femen,praebemus,vcl  man^ 
dragorae radicis corticem.  Quare  &  hic  pharmacorum  compolitionis  vfus  eft:  Maximus  aut  in 
morbis,qui  contrarias  limul  facultatcs  deliderant,  vcrbi  gratia  repcllcndi  cV  digcrcndi ,  vcl  dctcr- 
gcndi  ac  laeuigandi,vel  incraffandi  limul  Cx  attcnuandi  h umorcs :  ac  velu ti  plurimi  vfus  medica- 
mcnta  (Graeci  polychreftotata  vocant )  cY  optima,  diucrfas  in  fe  poteftates,vt  indicabimus,contt 
ncnt.  Vcru is  quoqj  mcdicamentorum  copof ttionis vfus  eft ,  cu  vnum aliquod  illoru  ad  multas 
vcnenatas  fcras,vel  exitialia  pharmaca,efficax  habere  volumus,  qui  vfus  etiam  thcriacam ,  vt  vo^ 
cant,antidoton  comparauit,item  mithridation,alias  cj? multas.  Sunt porrd  cY aliae  quaedam  vtili 
tates  minores  quidem  praedi(fus,attamcnquaecrcbronosad  medicaminum  compolitionem  de^ 
fcendere  cogunt,quas  vniuerfas  hoc  in  opere  docebimini.Nuncn.vbi  primum  cmplafti  mcdica 
niinis,8£ad  plura  vtilifTimi  a  me  confccfti  mentionem  fecero,iam  inftitutum  aggrcdiar. 
De  Lmplaflo pharmaco  Dia  Chalateos,  id  ejl  ex  chalcttide  confeclofluod 

Phoemamm  appellatur.  C  ^4P.  4. 

Va  ratione compofuerim  emplaftrum  ex chalcitide ,  quod  a  palma  quam  phcenica  Graeci 
vocant, Phcenicinum appello , medicamenglutinandis  vlceribus,  cicatnce  obducendis,  H 
8c  phlegmonis  curandis ,  accommodum  ( vbi  liquefadum  humidi  ccrati  crafTitudinem 
obtinet )  animum  exercete,tum  permiffis Empiricis  fuam  ipforum  fateri  infcitiam ,  tum  reliclis 
quoque  Theffali  fedatoribus ,  qui  optima  pharmaca  a  medicis  inuenta  contrarrjs  conftare  facul 
tatibus  ignorant.  Exercete  inquamingenium ,  vt  eifdem  mecum  vtentes  mcthodis,medicame> 
ta  pofli  tis  conficere,ac  fitis  re  ipfa  perfuafi  vel  ea,quae  a  maioribus  inuenta  funt ,  omnia  ex  ratione 
componi,nimirumquumEmpiricorumincidentianugatoriafit.  Dicenda  itaque  iam  eft  pro^ 
pofitimedicamenticompofiaonisratio.  Oleumvetus  cV.adeps,digerendi  vimobtinent:chaI-- 
citis  cY.  palmaefuccus,repellendi  adftringendi'que.Ex  his  igitur  pharmacum  compofui,  quo  iam 
complures  vti  nouiftis  ideo,  qudd  omnibus  fui  generis  melius  effe  ex  ipfis  operibus  comproba' 
tumlit.  EtenimratiocompoIitioneminuenit,experientiade  inuentorum  virtuie  decernit,vt 
etiamrationaliummethodorumimperitis  artificiofe  confedia  fidem  faciant.  Porrd  cummodo 
diclis medicamentis  argenti  fpumam  mifcui ,  quae  nihil  magni  adeo  momenti  adferre  poteft, 
neque  repellentibus  quod  influit,  neque  digerentibus  quod  iam  particulis  phlegmone  laboran- 

*  tibus 


PER    GENERA    LIB.    I.  211 

A  tibus  mfixum  eft:  quippe  ficcandi  virtutem  habet,fed  non  validam.Quare  ipfam  ccu  aptum  me- 
dicamen  in  emplaftri  copofitionem  adiunxi :  nam  cum  prediclis  incoquitur ,  doncc  fubftantiam 
quae  non  polluat,confequatur.  Adipem  vero  infulfum,  cVquam  maxime  Hcri  licet ,  vetuftiffimu 
etTe conucnit :  tum  oleum  vetus  fimilitcr,quod  cu  fuillo adipe  propinquam  virtutcm  habere quo 
dammodo  didiciftis ,  hcet  adcps  paulo  maiorem  emolliendi  calcfacicndi  vim  obtincat.  Didici- 
ftis quocp vetuftate ipfa  tenuiorum partium  fieri,cV digerere  promptius: eo  qj  phlegmonis ,  qug 
magnum  dolorem  inferunt,magis  blanda  ac  mitiaefieipfa  rccentia:  ijs  verd,  quc  talcs  non  funt , 
comodiora  vetufta.Et  quo  phlegmone  diuturnior,cV  contumacior,hoc  magis  vctcra  profunt,ac 
folacurare  valent:mod6praeterca  nihil  afflicflae  partiinfluat.  Quodfiquidquaminrluat,mifta 
elfc  medicamenti  quocp  virtutem  oportet,cuiufmodi  habet  a  me  compolitum  pharmacum.Itaqj 
propterea  chalcitidem  St"  palmam  digerentibus  admifcui,  non  ignarus  paucas  omnino  phlegmo 
nas  dtuturnas  exiftere,quibus  nihil  influat,  na  ob  humores  ineas  confluentes  diutinxdfe  folent. 
Dum  aut  hx  incipiunt  bC  accrcfcunt,adftringentium  refrigerantium  cjj  medicaminum  virtus  prc 
pollere debet:ideo qi hoc emplafton  pharmacu adufcp humidi ceratt  fpiffitudinem  Iiquefadum 
multisadmodu  vtile  reddif,interim  vino  adieclo,vel  aceto,vclaquailliquefcens:non  nunquaex 

B  oleo  immaturojvel  alio  quopiamadftringente ,  quale  eft  hifpanu ,  &C  hiftricu:  vel  ex  duld  aliquo 
aftridionis  experte,vel  et  vetufto.Ego  quoqj  %pe  myrteo  cV  melino,  vbi  validius  adftringere  res 
poftulabat,medicamentumliquefeci.  Hxcigiturcopofitiomedicaministalifymmetriaconfici' 
tur:  Vetuftiadipis,quem  inftitores  axungiam  appellant,fintpondoduo,oIei  veteris  pondo  tria, 
argenti  fpumae  tannindem ,  chalcitidis  pondo  vnciae  quatuor.  Hcc  autem  ita  coquere  oportet. 
Adipis  membranulae  ocs  eximuntur,reliquum  contundif,  vt  liquari  facilc  pofilt :  mox  ad  ignem 
liquefit :  deinde  per colum  deftillat,  vt  puru  fiat,nihil  cj^  mebranae  habcat,pondo  duo  prardicla  pe 
dens:pofteachaIcitidisla;uigata:  pondo  triens  cum  olei  tribus  libris  adipi  mifcetur:  his  cV  argeti 
fpumae  pondo  triaadijciunf :  ac  oia  vbi  fi  mul  in  mortario  coierint,conijriuntur  i  n  cacabum,ac  ru 
dicula  palmacmouentur.Sufficietaut  tibi  ramus  vnus  maiufculus,vt  folidaligni  partc  mouendo 
vtaris  in  modum  fpathae  diclae :  vocant.n.fic  id,quo  confeduras  mouct,cV  nos  perfpicui  tatis  gra^ 
tia  fimiliter  nominabimus.Quod  aut  folide^  rami  parti  continuum  eft  ,  in  orbem  purgaro ,  ac  te^ 
nellos  ramufculos  vtrinq^  procedentes  contufos  decide,fed  corticc  prius  exuto, vt  fegmenta  inie-  *  *TopP7^f.*f 
<fta  pbarmacum  fucco  fuo  imbuant  inficiant  cjj.  Igi tur  ftatim  ab initio  fpatha  vtendum  cft ,  fed  te^  *fl »» tmpref 
nuiapalmgfegmentainijcereoportet,  vbimedicamentumceratofimilem  confiftentia  habuerit.  f"  '•d>"rf» , 

C  Nam  fi  ax  principio  ea  immittas,fuccus  inieclor  u,quem  manerc  volumus,  ex  decodione  cofumc  ,nterPres 
tur Jnfuper  fpathe,qua  medicamentum  initio  mouetur,  pars  in  cacabo  intinda  poftcfj  inaruerit ,  ut^eturjeglIFe 
vt proprium  fuccum  non  amplius feruet,amputatam  reijce,reliqua  vtcre.  Hacrurfus,  cu  medica'  *x")r' 
mento  intincla  ficcata  fuerit,fimili  modo  abfecato.  Conftare  aut  vobis  arbitror ,  q>  palmae  ramum 
no  multis  diebus  antex  abfcifum  arbore  efle  oportet ,  quippe  tcporis  interuallo  arefcit ,  &L  fuccum 
amittit.Pridie  igitur  per  hyemem  auferatur :  acftate,  vel  eode  ipfo  die,quo  coclurus  cs  pharmacu . 
Vbi  aut  fic  cocfium  fpifiitudinem,vt  non  inquinet,acquifierit  medicamen ,  ipfo  vteris  emplaftro 
ad  vlcera,quae  cicatricem  aegrc  ducunt,  dyfepoluta  grarce  vocantur :  ad  cruenta  valet  oleo  liquefa- 
<ftum :  benefacit  phlegmonis,podagris,articuIorum  morbis,bubonibus,phymati  s,ambuftis,per^ 
nionibus,fradturisomum,contufionibus,  omnibus  denicpafteclibus ,  quos  appcllant  rheumati^ 
cos.Iam  vero  cV  multi  qui  hcrnias  ab(ecant,poft  manusoperam  ftatim  ipfum  cum  irrigationibus 
bC  cataplafmatis  praeparatum  imponunt.  Si  vero  chalcitidis  vncix  fex immitatur,que  eft  felibra, 
medicamen  ad  magna  vulnera  glutinanda  prompti  us,atq$  ad  ea  quae  cicatricem  cgrc  ducunt ,  ef- 
ficacius  fiet.Suntquidem  in  hocetiamaliaeiufdempotentiaemedicamcnta  ripfi  tn  cu  oleo  lique- 
faclo  magis  6^  alijs omnibus,in  rheumaticis afteclionibus fidedum  cft.  Cum  igitur  plurima  ciuf- 

Dmodi  Romaeexifterent,nullu  tam  celebreprobatum  cj3fuit.Coducit,vtdixi,6V  podagricis,cVar' 
ticulorum  vitio  laborantibusquolibet  tempore,ciim  dolores  intcnli  non  funt,qui  perfufiones  et 
cataplafmata  lenientia  poftulent.  Incipientibus  igitur  atcp  augefcentibus  etiamnum  id  genus  vi- 
tijs,liquefaclum  pharmacu refrigerari finito ,  id  q?  fpathomela  deradens  pilg inijcito ,  cui  vinum 
fuperfundito,quod  vt  recipiat,manibus  ad  pilam  fubigito:erit  ai3t  vtnum  auftcrius ,  aeratc  quidc 
mediumjfubftantianoncraffum/ed  qua  maxime  fieri  poteft,dilucidius:  nam  huiufmodi ,  vtpotc 
fubftantietenuiorisinaltucorpuspenetrat.  Tatifperaut  liquefaclo  medicamini  ipfum  infundi- 
to,manibusconterens,duexcipiatur,mifceaturcp,nechumidu  adnatet,quodc6tritoaccmollito 
pharmaco  miftu  non  fit. Ad  hec  etia  fi  no  prius  refrigeratu  medicamentu  derafcris,liqucfaclo  SC 
adhuc  calido  vinum  fuperfufum  permifcere  licet.  Itaqj  in  phlegmon^n  principijs  vim  repulfo- 
riam  validiore  efic  oportet :  In  incremetis  vero  h^c  non  nihil  imminucnda,que  digcrit  virtus  au- 
genda  eft :  Cum  aut  in  ftatum  propn'um,feu  vigorem  phlegmoncs  tumor  perucnerit,pares  inui 
cem  efic  poteftates  conuenit  repellendi  8C  digerendi ,  nifi  quis  vehemens  dolor  pharmacum  le^ 
niens  requirat.Ceterum  inclinante  phlcgmone  digerendi  vim  augcbitis,  vt  prorfus  nihil  vini  co 
tempore  mifceatis.Preterea  dum  id  liquefcit,vbi  aftricTroriam  qualitatcm  fatis  exccllerc  volumus, 
hifpanum  oleurn,vel  hiftricu,  vel  quod  omphacinu  feu  omotribes  ( larinc  immaturum  feu  crudu 

Quinta  Claffis.  ddddd    iij  appellant) 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


appellant)  inrjcicndumeft.Vbi  aequalcs  vtrafq3  facultatcs  habcre  cupias ,  oleo  dulci  nec  recenti  E 
nec  vctufto  liquandum  eft. Si  vt  digcrat cxpctis,vctus  olcu ,  vcl  cicinum, comodc  fumitur  Env 
plafti  autmcdicaminisinliqucfcendohuiufmodi  fiatrymmetria:  Oleumpaulo  copiofius  quam 
medicamentu  efto,magis  q3  eftate,videlicet  vt  libram  vna  abfoluat :  mcdicameti  verd  dcce  vncias 
inieciffe  abunde  fuflccerit.CIarueft  aut  cuihbct  hoc  cfficacius  rcddi  emplaftrum,  quo  plus  mcdi- 
camct!  habueric:  tato  aut  magis  mitigare  ac  dolore  tollere,quato  liquidius fuerit ex  rofacco  lique 
fadum.  Atcerati,quod  inungi  poffit,c6fiftentiam  recipit,dum  medicaminis  podo  in  olei  felibra 
liquatum  fuerit.Tale  verd  phiegmonwn  inclinationibus  ex  vfu  eft.Item  fedis,  recli  qj  inteftini  tu 
mores  phlegmonodas  fponte  obortos  omnibus  melius  iuuat.  Jpfum  aut  tunc  liquefacftu  oportet 
cum  oleo  copioliore,vt  per  cornu redi foraminis, cui  vefica fuis alligata fit ,  immittatur ,  velut in 
eiufmodi vfurpare  confucuimus.  Ad  haec  frequenter  ipfum  in  his cx  rofaceo  Iiquefccimus,  caca 
bo  vafi,in  quo  liquefcit^priusfubieclo,  qui  calidam  cotineat :  prunis  verd ardcntibus incumbat, 
aut  flamae  fumo  carenti.lam  verd  pro  fuperioris  fymmetriae  modo  liquatu,  vt  liquidi  ccrati  fpiffi- 
tudine  habcat,cV  pudcdi  dC  podicis  vlcera  perfanat,  immo  cV  alia  omnia  vfcp  ad  vlceratos  pernio- 
ncs,cV  ambufta.  Etcnim  vni uerfa  ftatim  inflamatione  Iiberat,pura  (33  reddit ,  5c  folida  implct  car 
ne,prae{enim  vbi  plus  chalcitidis adiedum  fuerit.  Infupcr  ncmo  ignorat  vinum  quocp  mcdica-  F 
mento  id  effecfturo  admifccndu  effe,  Qydd  li  acetu  accepcrit ,  ambuftis  optimc  facit  cV  ftatim ,  cV 
poftca,quohbet  tcporc impofitum,fiue llla iam  puftulas,fiue  non,habcant.  Conftat aut,li  quis  in 
aqua  ferucnti  vftus  fuerit,hunc  ct  affe<flum,pyricauton  id  eft  ambuftum  ignc,nominari.  Porrd  fi 
pharmacum  ante  impofucris  quam  phlcgmone  fit  orta,nihil  adeo  iplius  generationcm  impedit 
prohibet  6,3.  Quapropter,vt  dictu  cft,no  nulli  qui  hernias  fccat,ftatim  eo  vtunf,  ncqj  prius  vulne 
re  madefaclo.  Ad  haxc6tufionibus,fra<fturis,cV  qualibufcunq^  plagis,fi  liquidu  imponitur,  acco 
modatiffimum  eft  remedium.  Ligamctis  aut  circundatum  fafciarum  inftar  quibus  rupturae  deli^ 
gantur ,  catagmaticas  Graeci  vocant ,  oedemata  oia  8C  inflationcs  mirificc  iuuat.  Cu  malo  fucco 
corpus  abundat,vel  admodum  fentiens  eft ,  qua  primii m  contufis  cV  percuffis  parnbus  illud  im- 
pones,hyofcyamus  reccns  adrjcietur :  qui  fi  non  eft  rccens  proptcr  anni  tempusaut  Iocum,nihilo 
magis  ipium  defiderabis.fi  adiungas eum  qui  per  aeftatem  repofitus  eft,  qualis etia  fingulis  annis 
cx  Creta  vobis  Romam  apportatur.  Hoc  magis  adhuc  dolori  fedado  opportunum,  ld  eft  anody 
non  medicamen,fuccus  mandragorae  miftus  cfficiet : non  aut  vos latet  8C  hunc a  Crcta  optimum 
ft'(ftilibuspoculisaflerri:cuiusvnciavnam,  libraroleiemplaftriliqucfacli  mifcerefufficinatcpin 
terim  amplius,intcrim  minus  impones ,  prout  difpofitio  poftulat.  Conducit  aut  in  ciufmodi  cor  G 
poribus bC  pharmacu  ex  rofaceo  liquefacftum effe.  Caeterum  cx cafu  contufis  partibus,  vcl  ligno 
ac  lapide  pcrcuffis,  etfi  ecchymofis  quaedam  contigcrit,  protinus  ab  initio  mcdicamen  liquatum 
imponi  oportctjVinOjVtdocuijinifto.  Quod  vinudie  tertio,aut  certe  quarto,  fi  particula  mflani' 
matione  careat,aufcrri  oportct,o!eo  aut  vetcri  emplaftru  Iiquare:nam  fi  plus  adftringatur  ccchy- 
momata,vixqueant  pcr  halitumdigcri.  Hocmedicamcntoetiam  vtoraduerfuseryfipelata,prae 
fertim  phlegmonode,cV  adhuc  longc  magis  ad  phlcgmonas  eryfipelatodws.  Principio  igitur  im 
pono  ipfum  liquatum  exrofaceo,quod  olco  omotribe  ideft  crudo,cV  falis  experte  conftet:  talc.n. 
eryfipclatis  cft  accomodattffimum.Ita  iam  liqucfacto  folani  fuccus  in  mortario  mifceatur,  qui  to- 
tus  per  totum  accurate  fubigatur  excipiatur  qy.  qui  fi  non  adeft,pfyllrj :  fi  aeftas  fuerit,etia  ompha' 
cis  i.vuae  acerbae,cu  portulacae  velfempuiui  fucco.Etenim  vuae  acerbae  Iiquor  per  fe  plus  cj?  opor^ 
tct  adftringit :  tanta  aut  adftridio  cryfipelata  promouet,vt  quae  calore  ipforu  cute  denfando  inclu 
dat.  Rurfusportulacaefuccus,neqjisfoIus  prae  lentorepoteft  exprimi.  Optimumigitureftqui 
cx  vuaaccrba  prius  tunfacxprimitur^portuIacaeinpilacommitterejCVficiterumcontundcre^de- 
indevbi  exambobusmiftumcxacte  vnitufuerit,liquorem  elicere.  Similimodoeuam  fcmpcr^ 
uiui  fuccu  exprimes :  nam  feorfum  neq^  cx  hoc,quemadmodu  neq3  ex  cotylcdone,fuccum  copio-  H 
fum  cxprimerequifcppoteft.  Atmandragorae  pomorum  maturitate  vigentium  fuccus  recens 
adieclus  magis  aptum  medicamen  efficiet :  quem  fi  tempus  non  admittat ,  illius  qua;  a  Creta ,  vel 
alio  quopiam  loco  aduchatur,mifcere  non dubitabis.  Quin  &C hyofcyami  fuccum  mifcere  ei con 
fueuimns,iterim  meconiu,ita  aut  nominatur  papaueris  fuccus.  Satius  aut  eft  vna  cu  hoc  cV  glau- 
cij  quippiam  fuperindere.  At  his  multo imbecillior ,  fed  acquifitu  facilis,laclucae  fuccus  eft ,  tum 
agreftis,tumhortenfis,quam  vniuerfi  Graeci  huius  tempeftatis  non  thridacinen,  fed  thridaca,no 
minant,  agreftemTolam  thridacinenappellantes.  His  rurftis  fereos,  poIygoni,trifoIfj,  cVauricule 
muris,fucci  minusad  refrigerandu  efncaces  funt,  quanc^  dC  ipli  refrigerant:fed  his  euidentius  le 
ticula  paluftribus  locis  proueniens.  Horum  omnium  penuria ,  mifcebis  acetum  bC  aqua.  Porrd 
medicamenta  haec  vniuerfa afciutias  qualitates  frigidas  habeant ,  vafis  videlicet aquae  admodum 
frigidae,autniui  infiftentibus. Atqui  ipfum  quocp  Phcenicinum  medicamentum  fimili  modo  re 
frigeratum  eryfipelatis  admoueatur,donec  vehemens  ipforum  ardor  fubfidat.  Liquet  aut  fubin- 
de  ea,quae  aduentitia  qualitate  frigida  eryfipelatofis  affedibus  fuccurrunt,immutanda  effe;maxi-- 
me  vbi  exaclum  eryfipelas  citra  phlegmone  fuerit.  Pofteaqua  verd  vehemens  ille ardor  quieue- 
ritjaut  nec  perfeclum  plane  eryfipelas  afflixerit,fed  vel  eryfipelatodes  phlegmone,vel  phlegmo- 

nodes 


PER    GENERA    L I B.  I 


2  I  2 


A  nodeseryfipelas,non  adhucexternum  frigusadmoItemur,verum  i  fuccis  etiam  impcnfc  frigidis 
abftincbimus,cos  mcdicamini  Iiqucfacto  mifccntes,qui  mediocritcr  refrigcrant.  Atqj  ab  his  lam 
cVlinifcminisoVchamajmclifuccumifceamus,  ipfoqjfolo  poiica  mcdicamincliquato  vtcmur, 
nihil  aliud  prarterca immittcntcs.  At li  qfi  huidum  cx  frigefacientium  vi  eryfipelas  cuafcrit ,  tale 
non  amplius  eryfipclas  appellandum  cft.fcd  tunc  abftincrc  non  a  vini  miftura  modo ,  fcd  rofacei 
quocp  6V  adftnngeiuium  olcorum ,  oportet :  nam  folum  Phccnicinum  vctcri  oleo  hquefactu ,  qcr" 
liuore contraxit,per  hahtum difcutere poteft: 6V tunc aftecnc  partcs  aqua calida foucntur.cx  fcari- 
ftcantur.  Vobisiifucntvifum  hocinterdufacere.protinus  Phccnicini  Iiquefacti  humidum  mcdi 
camen,cui  vinum  adicctum  fit,imponere conuenit,  altcro  die  vinum  aufcrcndu.  Qyod  fi  la  plus 
impendid  eryfipelas  rcfngcratu  ab  lmmodicc  rcfrigcrantibus  mcdicis  accepcrimus,vt  iam  quocp 
nigricct.perfufionecV lcanhcationemagis vtcmur,atqj  citrahaec  calcis  viua;quippiam  hquido 
pharmaco  immittemus:  Si  verd  laborantcs  tcncri  funr,lotam  ipfam  vfurpabimus.Tunc  prodcfi 
ct  fuccus  coriandri  pharmaco  inditus,  qui  fane  6V  cum  ccrato  rofacco  iuuat  non  mcdiocnter. Ad 
hxc  fanc  fimiles  qj  aftcctus  aha pleraq^  medicamenta  fequcnti  fcrmonediccntur,  quarda  pari  vir^ 
tutc  cu  Phccnicino,non  nulla  ct  efficariore  prardita.  Aduerfus  aut  rhcumatu i.fluxionum  vitia , 

B  omnium  optimum  hoc  mcdicamentum  cft,ac  fpe  maiora  frequenter  pra?ftitit.  Cum  itaqj fcmur 
aliquando  propc inguen  cruda  phlegmone  totu  id  afrligente  luppurallet,  crus  ita nobis hguraba 
tur,vt  fanics  ad  inguen  confluerct.Facto  aut  vlcere,du  hoc  longiore  interuallo  cotingcret,  fluxio 
quae  in  femur  decubuerat ,  euacuata  eft :  fcd  fifrulofa  quarda  difpofitio  fub  femoris  totius  cutc  orta 
eft,vt  ipfam,iuxta  patella,qua?  genu  pars  epigonatis  Graras  dicitur,diuidere  cogitaremus,qud  fa 
niei  vtnncp libcr  ellet exitus ,  medicamentis  aut  liquidis  inditis  largius  pertranleundi  via  pronv 
ptior.  Vbi  autcm  femur  foluifiem  pofrcro  dic,  quo  incidcrc ipfum  decreueram,inucnta  funt  om- 
nia  collapfa.arida,madoris q^ cxpcrtia.Ncmo  lgitur  non  nouit,qi  rationi  confcntaneu  crat  K  po 
ftero  die36V  fequentibus  ii militer.vti  pharmaco ,  qflquidcm  parucula  quotidie  coloratior  ac  oino 
fanior  qua  eflct  reddebatur.  Curato  iraqs hoc modo adolefcente,poftea  multas rhcumaticas afle- 
oioneshccmed:camincfanaui,quaequidcm  ofculum  iimplex  habcrcnt,  fed  vtglutinari  non  pof 
fct A' fiftulofum  mtus  ellct.  Non eft autem  ab ipfius  phai maci  vfu  defiftendum ,  etiam  ii  multis 
dicbus  euidensnullum  pradidium  arierre  videatur,  vt  quod  poitea  vnointerim  dic  fimul  vniuer' 
fam  vulitate  maxima  oftcdat.  Quare  bono  animo  hoc fcmpcr  in  rheumaucis  aflcctionibus  vta^ 
mini,in  tenerae  quide  carrus  homine,vel  pucro  aliquo.vcl  muliere ,  poft  praedictam  fymmetnam 

C  quatuor  vncias  chalcitidis  immitten  tes :  in  valido  ac  duro  corpore,ex  propor  tione,  vcl  vnaa  vna 
vel  duas ap poncntcs, vt  quincp  vel  fex chalcitidis  vnciaf  linr, tres hbra:  vtriufc^ ,  nepc  olci  vctens 
6V  argenti  fpuma:,dux  vetuiti  adipis ,  que  lnftitores  axungiam  appcllare  diximus.  J ) iluatur  aute 
in  rhcumatum  vitrjs oleo  dulci nec  nouo  ncc  veteri ,  aiTumat  q?  vinu  aufteru  a'tatis  mediar.  Hoc 
pharmacucoarguitThclTalinugadtatCjenHcaciiTimuauxiliuex  contrarrjspotcntrjscompofitum 
oiicndcns.quarumfialtcraadimas^nihilfacietprcedictorum.Namneq?  cx  aditringcntibus  folu 
iinc  Iaxantibus ad rheumaticos  affectus prarclaru  quidq  perfiaet ,  vel  certe  ad  phlcgmonas  mci« 
pientcs  6V  augcfcentes ,  neq;  enim  leniendi  vim  obtinebit:neque  cx  folis  relaxantibus  difcuifo' 
rium,fine aditricuone  cofectu ,  qux  indurata  habent  emollirc.  Porrd  laxabit  perfectc  ,  6V  mcdio^ 
criter  emolIiet,fi no  admodum  vetus  oleu  6V  adipem  reccperit.  Quod  itaqj iNInafcus  pharmacu 
condidit,a;qualia  inuicecontinet  tum  oleu,tum  argenti  fpumam.tu  adipe,  ied  maximc  phlcgmo 
nisincipicntibusincrcfenubusq3eftcontrariu.  HabetcV  noftru  vidclicet  hoc  pharmacu  cadcm 
omma.qua: Mnafei,6V argenti  fpuma,6V adipc ,  6V  olcum :  veriim  fi  nihil ex rjs , qua:  adftringunt 
acccpent.particulas  cfto:minat,cV  robur  earum  difloluit ,  ob  quod  ct  Huxiom  fiunt  obnoxia*.  Di- 
diciitis  cnim  non  femper  ob  calorcm  immodicu,vt  quida  arbitrantur,  corporis  particulas  fluxio- 

D  nibus  laborarc,fed  hcc  quidc  ipfis  rard  accidere :  ab  lmbecilli tate  verd  illaru  id  gcnus  vitrj  progi- 
gni,qux  vtplunmu  cx lntcpcrie  frigida  proficifcitur.  Itacp  li  humectcteas quiipiam  calcfaciat Cjj 
medicamentis  laxantibus ,  dilTolutae  prorfus  cV  inftrmac fiunt.  Rurfus  fi  tumorcs  ln  rheumaucis 
afiectionibus  fortiter  adftringat,initio  quidc  proficere  videbitur ,  caeterum  quod  reftat ,  cotumax 
cVfcirrhofum  facicf.nam  magnaexpartetalesaffectus  ne  quidcferuntnimisadftringcnuuim^ 
pofitionc,vt  qui  lllis  6V  dolore  cV  tenfione  moleftentur.  Atqui  omnis  dolor  inflamata  cxacuit,  lri 
tat  cj$,6V  fluxionibus  occaiioncm  prarbet,quauis  rheumatica  lntemperie  eger  no  afficiatur.  Scd 
min  nihil  eft  TheiTalum  medica:  artis  operu  incxpertum,6V  qui  aftectiones  rationc  inucnire  nc 
qucat,omncm  phlegmonarum  curationcm  lgnorare.  Vobisautcm,  qui  crebrd  tuphccniani  hu 
ius,tumaliorum medicamentorum quar  contranjsconflant virtunbus,  cuidcntiiTima  mmulus 
morbis  auxilia  videritis,conandum  cft  ipfis  quoqj,vbi  iam  copofita  interim  dclidcrantur,  cadcm 
methodoexilliSjquarcunqjrcgio  prajbet,conficcrc:cum  phlcgmoncn  fufptcamini  futuram,  vel 
inccpiiTe  modo,quar  magis adliringunt : in  augmento ipfo ,  quat  minus : m  ftatu  6V  inclinationc , 
quajmagisrclaxantcVdigerunt.  Semper  tamen  vtraqjmifccaturcVrepellendioVdifcuticndifa- 
cuhas,nili  quando  fluxio  prorfus  conftiterit,6V  corpus  vaaium  tuait ,  tunc  ad  digcrentcm ,  iicut 
in  primis  incuriibus  ad  repulforiam  virtutem,tuta  eft  accefHo. 

Quinta  Claffis.  ddddd    iifj       Dc  Emplaflru 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


De  Emplafim  c]U£  ex  ^frgenti  fpumapr£f?arantur.  C^iP.  5.  £ 

QVoniam  in  cmplaftri  mei  Phcenicini  confeclura  adipem  vctuftam  cV  oleum  digcrendi  po 
teftatem  habcrc  dixi,chalcitidem  verd  cV  palmam cogcndi  repellcndi c\y.  hac  autcm  mcdi- 
^camenemplaftumfineargentifpuma  procrcare  non  poflunt:  ob  ldvifum  mihicftde 
ipfius  fpumg argenti  vfu  deinceps  verba facerc : ii  quidem  phcenicini  viribus  ncc eam  obcllc qd- 
cj,nccconducere,  fed  materixademplafti  pharmaci  copolitioncm  tm  idoncc  rationcm  obtincre 
putandum  eft.Non  abiurdd  itacp mihi  apparet,fi  de  eiufmodi  mcdicamenli  exepl  i  gratia  dc  fpu^ 
ma argeti  difputationem  inftituero.  Sunt  non  pauca  qu£  poteftate  aut  nullam  aut  cxiguam  ad- 
modum  pharmaco,quod  pr£paratur,limulancrunt,  commoditatem  vcrd  matcric;  pr^bent,vt  vel 
emplaftri,  vel  ccrati,fpecicm  referat.Ncq^.n.argcrtti  fpuma  manifcftd  calida  cft ,  ficut  ncc  frigida , 
nec  humida,fed  cxiguam  ficcandi  habct  virtutcm  in  primo  abfceftu  ab  rjs,que  ad  amufTim  mcdia 
funt  inter  humida  cV  ficca.Non  th  vis  eius  crt  obftruere,ficut  nec  apcrirc ,  itc  ncc  abftcrgcre,  que-- 
admodumnecinquinareeuidenter:  fed  paulumamedrjsadcraffius  quodamodo  rccclfir.  Veru 
hocquoqj  ex  diuturna  cocfhone  dcponit  fufa  per  ignis  potetiam,cV  altcrata.  Porrd  fola  per  fe  cru 
da  femorum  attritus  ex  i tinere  iuuat ,  quo  ctiam  parum  cxiccare  cognofcitur.  At  neqj  acrcm  vel 
dulccm,ncq3  acidam  vcl  amaram,vel  aufteram,vcl  acerbam,vcl  omnino  adftringcntcm  facultate,  F 
ipfam  haberc  guftus  abunde  teftis  eft.Qucmadmodum  etia  vlcera  nec  ab  ca  derodi ,  ncc  caleheri, 
necrefrigcrari,nccpurgari,ncccarneimpIcri,neccumcarofupcrcrcucrit,tolIipcrcipimus.  Licct 
itaquc  nobis  in  varium  vfum  adminiftrare  argenti  fpumam ,  lntcrim  cx  olco  5Caqua  coclionem 
eius  adufqp cmplaftri  fpiffitudinem  molientibus,interdum  ex oleo  cV accto,  aliquando  cx  oleo  cV 
vino.  Porrd  in  quibufcuncfj  iftorum  coquatur,mclius  id  medicamcnti  rcdditur,quod  magis  co- 
<ftum  fuerit :  quod  liquidor  um,qu£  mifcentur,copia  contingct.Eft.n.ex  i  j  s  pharmacis,qua 'lique- 
fieri  po(Tunt,etiam  fpumaargenti,dum  tota  funditur,ficut  relinacVccra ,  fcd  non  ftatim  vbi  igne 
contigerit :  vnde  multis  imponit ,  qui  nullo  modo  ipfam  fundi  exiftimant.  Igttur  li  cum  oxefaro 
coquaturjliquefcitcitiuSjperindeaccumxruginCjquxcV  ipfa  fundi  natura  folct,vti  chalcitis  quo 
quc  5C mify.  Jpforum ltaquc cclcrrime  chalcitis funditur,  tardiffimc  argenti  fpuma : at in  horum 
ir.rdio  funt  grugo  bC  mify.  Pundttur  SC  fori ,  fed  longiore  tempons  intcruallo ,  \'t  quod  tcrrcftre 
r.iagiscV  faxeumfitquachalcitiscVmify:  fcd  dehis  lterumdicctur.  Argcntiautcm  fpumam  per 
oxelcum  coquens  ocyusliqucfacies,per  hydrcl^um  tardius,tii  funditur  lic  quoq^,  fi  duplum  cius 
fit  vterqj  humor.Ego  certe  plusetiam  cp  duplum  mifcui  frcquccer,  vt paulo  pdrt  cxpona.  Atqui 
melius eft  ftatim  ab  initio  hac  tria  in mortano  mifcere,argcti  fpumam,aquam,  cV  olcum.  Quod  O 
fi  candidum  medicamen  efte  cures,  oleum  purius  lucidius  qj  inncito ,  atqp,  aquam  fimiliter  puram 
ac candidam : coquatur  qj  in  loco  fub  dio  Soli  expofito,quia nubilus  aer  pharmacu  denigrat,  fvn 
cerusmagnum  adalbedmem  adiumcntumadfert,ficutaquaetiamm  huiufmodi  acreafpcrfa.Ce 
tcrum  oblcruato,ne coctioncm  Iignis  aut  carbonibus  peruri incipientibus  moliaris,  nam  fumus 
ci  facilc  nigrcdinem  concihat.  Peruftis  igitur  antea  carbonibus,ciim  exacle  ardcnt,tunc  coclione 
aufpicare : quod li illam  per  hos abfolui non  Iicuerit,in  alio foco fimili modo  carbonibus  prepara 
tis  cacabum  fuperponito.  Qu£  ergo  medicaminis  candidi  faciendi  gratia  obfcruanda  funt,  abun- 
dcfatisindicatumert.  Iamverdhocfitglutinantius,quopIus,vt  diclumeft,  liquons  afVuerit: 
quemadmodum  fi lingulorum  trium  pondo libram  vnam  inrjcias,hrmius adhaTcbir.  At  li  arge 
ti  fpumanoniIliquefcat,caufaeftpotiirimum,curidfacile  decidat:ficutdiutiusadhcrctcumar^ 
gcnti  fpuma  cocla funditur,alteratur  qj.  Candidius  fane eri t,citius qj  coquer,  libris duabus aqug 
in  tres  vtriufq3,puta,fpumae  argenti  cV  olei  inieclis :  atq^  hoc  in  paruis  vlceribus  vti  confucuimus. 
Medicamenti  quod  aqua  coquitur  poteftas  nota  eft,  fi  meminerimus  eorum,  qua  in  commcnta- 
rio  de  fimplicibus  mcdicamentis  dicla  funt. 

De  EmplaJlro,cjuodex  ^4rgenti ff>uma&  HydreUoconficitur.  C^AP.  6.  H 

AQua  peculiari  fubitantia  femper  humeccat  cV  refrigerat :  afcititio  autcm  calore  aflumpto,  do 
nccipfum  pcrferuat,excalfacit:frigidafada,rcfrigerat.  Oleum  verdfi  recensfit ,  pharmaco 
non  renititur ,  permanet  enim  humidum  cV  modice  frigidum ,  quali  maximc  tenera  corpora  cV 
vitiofis  humoribus  repleta  indigent,Mulieresitaq3  cV  pueri,atq3  ex  grandioribus  mollem  corpo 
ris  habitum  fortiti  ( funt  autem  hi  cV  candidi  cute )  eius  generis  medicamenta  rcquirunt.  Porrd 
codum  oftedimus  ex  oleo  copiofiore  QC  aqua  reddi  tam  glutinans ,  vt  ne  quidem  a  lotis  decidau 
Et  verdetiam  vlceribus,qua'  ad  cicatricem  veniunt ,  multts  diebus  fubfequentibus  pharmacum 
immanere  expedit ,  qud  melius  cV  citius  ita  cicatrix  ducatur.  Notum  eft  huiufmodi  pharmacum 
pruritus,defquamata,8^,vt  vno  verbo  expediam,parua  vlcera  perfanare,in  quibus  8d  fubliquidu, 
vt  vocant,ceratum,alia'que  id  genus  quajdam  vtiliora  funt  rjs ,  qua*  validam  poteftatem  obtinet , 
qualiamagnisvulneribus  imponimus.De  quorum  omnium  vniuerfali  virtute  in  tertio  libro 
de  morbis  curandis  diclum  eft ,  in  quo  generales  communes  que  fermones  ( vniuerfalcs  nuncu^ 
pant)  de  quac^  vlceris  differentia  tradidi ,  oftendens  quales  medicamentorum,quibus  illa  curabfi 
tur, vires  efle  conueniat.  Hic  verd  particulares  materias  recenfeo ,  fymmetrias  mifcendorum  de- 
finiens:  cV  modos,quibus  fi  pra*parentur,reddantur  optima ,  demonftrans.  Exhydrelao  itaque 

argenti 


PER    GENERA    L I B.    I.  213 

A  argenti  fpuma,ficuti  dicTum  cft ,  prcparata ,  emplaftrum  tacftu  blandiflimum  fimul  adherendo 
pertinax  efficir :  preterea  afpecTu  album,  refrigeratoriam  vim  habens  mediocrcm ,  cuius  auxilio , 
exulceratis  partibus  ne  quid  influat,impedit,cV  qd  iam  inHuxit,dcnuo  ad  partcs  circumiacentcsre 
trudit,  vt  resfiat  huiufmodi,  qualis  cum  fpongiam  aqua  frigida  humentem  particulc  cuipiam  cor 
poris  imponimus.Nam  tlia  rugofum  contradurnquc  totum  locum  facit ,  non  tantum  rcpcllcns 
quod  influit,fed  etiam  quod  m  eo  continctur,  ad  vicina  clidens.  Atqj  emplaltrum  modo  comme- 
inoratum  non  ex  prima  facultate,  fcd  per  accidens,exiccarc  dicctur.  Nam  propric  quidem  cV  pri^ 
mario  ea  que  digcrunt,  cV  tcmperamenta  ad  ficciorem  ftatum  perducunt ,  nominantur  ficcantia: 
ex  accidenti  verd  etiam  ea,qu£  frigoris  caufa,  id  quod  inHuit,  propulfant,  quod  continctur  cxpel- 
lunt.In  fumma  nullum  humecTans  vel  primario,veI  ex  accidcnti,  vlccribus  commodum  cft,  vt  ia 
tcrtio  Methodi  mcdendi  libromonftrauimus.Deargenu  fpuma  qu£  exhydrel^o  pr^paratur, 
etiam  hec  fufficiunt. 

De  EmpLJiro,cjitod  ex  ^4r<rentijpumd  &  OxeUo  componitur.  C  ^4P.  7. 

Dlgrediendum  modo  cft  ad  cam,  que  oxclgo  conftat.  Itacp  mcdiocriter  exiccans  mcdicamen 
tum  fit,  fi  vtriufqj  nempe  olei  cV  accti  duplo  maior  portio  g  argenti  fpuma;  mifccatur.  At  Q 
B  vetus  quoc£  oleum  fit,adhuc  etiam  magis  exiccat.Copioiior  verd  g  duplum  fit  vtri  ufqj  mcnfura, 
valentius  facit  pharmacum :  quapropter  fiftulas  quc  non  dum  callum  durum  habcnt,  curat.  C£- 
terum  fpume  argenti  vna  pars  iniicitur,  illorum  tingulorum  due  cV  fcmis.Quinct  tripla  vtriufqj 
par  te  non  nunq  mifta,toto  die  coxi  medicamcntum :  vnde  quidem  reddebatur  nigrum,  fed  perin 
deac  bitumen  probum  fplendefcebat.Porrov  maxima  ficcandi  potentia  hoc  pollet,  curat  6,3  vlcera 
difficilia:  cV  fift  ulas,qualcs  dixi ,  iungir:  vulnera  cruenta  glutinat :  vno  verbo,cxiccat  fine  morfu : 
huius  rei  gratia  etiam  alia  vniueria  vlcera  fanat,  maiora  minora  cp,  doncc  ad  cicatriccm  pcrucniat. 

./Equum  eft  alia  quedam  cius  opera  commcmorare,  que  forfan  nequidcm  fperaueris,  quantu 
ad  matcria;humilitatcm  attinet.  Na cum  quis in  febre ex  parotide  fuppurata  iudicatus  fuiflct,par 
tia  relidaeft fiftula ,  quam  poft  fex menfes a  principio  in  agro  mihi  oiienderunt : erat  enim  puer 
filius  agricol£,annos  natus  circiter  quindccim.Huic  cum  ex  emplaftro  illo ,  quanta  tunc  mihi  a> 
pia  aderat,imponendum  dediffem,ipfe  in  vrbem  re-uerfus  fum :  ac  pluribus  negocrjs  medicis  ocoi 
patus,  oblitus  fum  eius  qui  pharmacum  acceperat :  fed  poft  duos  certe  mefes  in  vrbem  venit  inco 
lumis,cum  hocego  euenturu ,  non  admodfi  fperaflem.Immittetibus  enim  nobis  fuillum  pilu  per 
fiftula,ad  articuli  comiffuram  vfq^  procedere  videbatur.  Non  multos  poft  dies,  cu  alius  puer  for^ 
C  te  fortuna  eiufdcm  cum  priore  £tatis,eodem  6)3  morbo  laborans,mihi  eflet  oftefus,  emplaftru  hoc 
impofui ,  quo  ille  pariter intcgr^ fanitati  rcftitutus  eft.  Ab  eo  tempore  plurimos eode  vitio  huius 
medicamenti  virtute liberaui,tum  pueros,tum  adolcfcentes,  tum  mulieres.  Igitur  li  vos  quoque 
vtieoadhuiufmodi  arTedus  voIueritis,vetufti(Timum  oleum,cVacetum  q  acerrimum  ex  vino  vi 
delicetfoIoconfcctum,iniicitote,non  vtquidamaquamiftaipfum  pra?parant,fed  purum  litcjma 
xime  licct,ac  pellucidum :  tale  fiquidem  tenuius  commodius  qj  rjs  erit,  ad  qua:  ipfum  requirimus» 
Hoc  pharmaco  ctiam  mufculos  induratos  fubinde  curaui. 

De  EmpLflro,  (juod  ex  ^Argenti  fpumd  et  OeneUo pr£pdrdtm\  C  *AP.  8. 

REliquum  eft,vt  de  argenti  fpuma  dicam,  qua:  ex  cenelaro  componitur,  6V  eandem  prardicftis 
fymmetriam ac  virtutis  excelTus pro  humorum  copia  refpondentes  habet.  Etenim xquali 
portione  tria  mifla  praeparaui,cV  duplo  maiori  vtriuiqj  liquidi  menfura:  quam  argenti  fpuma:,di' 
midium  infupcr,ac  interdum  cV  triplum,addidi.  Confeci  autem  non  nuncj  ipfum  cV  hoc  modo» 
Per  arftatcm  Sole  calido  argenti  fpumam  ex  vino  falerno  conterebam  fingulis  diebus  quindccim 
continuis,vinum rurfus,fi forte  primum  euaporarat,  infundens.  Poft  diclosdies  cocuim  mcdica 
D  men,exiccansabundc  facTum  cft :  quo  in  rheumaticis  quoq;  afkcftionibus  perindc  ac  phcenicino, 
vfus  fum,ex oleo  liquefaciens,  vt in  illo  pradictum  eft.  Ac femur iam  diu  induratum ,  cruenta cjj 
vulnera  eo  fanauimus,atq5  ad  omnia  fuit  0pt1mum.Ir.aq3  fi  Falcrnum  ad  manum  no  habeas,aliud 
fumito  colore  fuluum,fcd  tenue  fubftantia  vt  pclIuceat,cuiufmodi  eft  Ariulium,quod  in  Chio  na 
fcitur :  cV  odorum  vehemcnter  Lesbium,in  Mitylene  paucum,in  Ereflo  cV  Mcthymna  copiohus 
melius  qj  proueniens:item,quod  falerno  fimile eft,Tmolite.  Eft  cV  hoc  tcnuilTimun^pcrlucidu, 
fuluum  colore,dulce  mcdiocriter,  nimis  quam  odoratum :  potcs  inueteratu  hoc  vfurparead  quac^ 
cunc^  cV  falerno  vterisEft  porro  SL  aliud  vinum  Tmolite  huic  tum  colorc,tum  fubftantia  limile , 
verum  neqj  dulce^neq;  odoratum :  habet  autem  vim  quandam  adftringendi,  fed  dulccdine  multo 
inferius  eft,  Haec  itaq3  ex  cocta  fpuma  argenti  fiunt  medicamenta» 

DeCrudxSpumx^rgemiyJu.  C  ^4P.  9. 

NOn  cocla  quidem,per  fe,  vt  annotauimus,attn'tus  emcdat.Ex  aceto  autcm  feu  vino  trita  fic- 
cata  cj3,vlceribus  medetur,qug  ob  humiditatem  vix  cicatricem  recipiunt.  Qudd  li  mordaci^ 
tatis  expertem  efle  cupis,clota  vtitor. 

FQuomodo  Litudre oportedt  ^Argenti fpumdm,& Relujud  metdllicd.        C  *4P.  lo. 
Acile  aut  eluitur,  vt  quae  ftatim  propter  innata  grauitatc  Iiquoribus,in  quibus  lcuigat ,  fubfi- 

dat: 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


dat :  vnde  totam  mordacitatem  in  aqua  lota  exuit :  acuti  verd  fenfas  corpora  parum  adeo  mordace  E 
percipiunt,fi  ex  aceto  vel  vino  eluatur.  Porrd  conuenit  diligenter  toto  die  contritam,  cum  liquo- 
re  per  nodem  relinquere:  poftero  die  mane  illum  auferre,alium  mox  fupcrfundcrc :  poftea  rurfus 
tereie  fimiliter,iterum  qj  fcquenti  aurora  liquorem  emittere.Quod  faciendum  eft,donec  limul  cu 
humoreargenti  fpuma:  velut  tenuilFima  quxdam  portio  (achnen  hanc  Graeci  vocant)  appareat : 
cumcjjnihilampliusinnatatjnihiletmagiseffundendumeft.Attamencotercrediebuspluribus, 
cV  fi  nihil ei  inlil tat,id qj  Sole feruenti,  fatius  eft : ita.n.accidi  t,  vt  medicamentum  exiccet  valetius. 

Porrd  nouerunt  omnes  id  aeftate  non  folum  m  argenti  fpuma,verum  in  alrjs  etia  qua:  hoc  modo 
praeparantur,heri  commodius.  Siquidem  cadmia.aeris  fquama,aes  vftum,ad  hxc  item  quod  voca- 
tur  a^phryges,cerulTa,mify,fori,ftymmi,cV  oes  lapides,pra:tcrea  calx,perindc  vt  argenti  fpuma,ex 
liquore  aliquo  praedicfto  eluuntur  laeuigantur  qj.  Interdum  ex  marina  praeparatione  ipforum  mo 
lior,de  quibus  111  lcrmonis  procelTu  rurlus  agetur :  nunc.n.propofitu  mihi  cft  cmplaltra  percenfe 
re,quae  Greci  iuniores  medici  cum  rho  greca  litera  in  vltima  fyllaba  bC  fcribunt,cV  enunciat.Que  • 
admodum  in  Centrio  cV  Mclotride  facere  oes  confueuerunt :  iiquidem  in  his  prima  nominu  pofl 
*<sil.  centio:  tio  videtur  fine  rho  factu  tuiftea  verbo  quidem  cent«n,quod  eft  pungere,centrio  nominato,  vlti^ 
*istl.mebtide.  ma  fyllaba  rho  non  habcnte :  meldtride  verd  compolita  ex mela  cV  ote  i.fpecillo ,  cV  aurc. At  cum  F 
hoc  tempore  propc  oes  ea  cu  rho  efterant,non  peccaueris  cum  ii  limili  modo,illis  pronucies,prg- 
fertim  in  ccntrio:  quippe  oftendimus  in  operc,quod  contra  illos,qui  folcccifmum  committentcs 
corripiunt,prodidimus,  cV  ipCos  Auicos  viros  valefcentem  vfum  cV  cofuctudinem  fccutos  fuifle. 
Namalrjquocpantc  meindicarunt  Atticorum  linguampermultuma  pi  oprietate  fuadecidifle: 
ac  oes,quorum  eloqucntix  laus  ac  gloria  maxima  apud  Graecosextat,fue  qucmqj  tempeftatis  mo 
rem  imitatos  fuiffe.  Etnos  itaq^cum  omnes  inueniamusiammedicamentarios  librosemplaftri 
nomen  cum  rho  fcriptum  habere,  vfum  praeualentem  fequcmur. 

De  Medicamcntn^uxcx  Molybdxna  confictuntur.  C^4P.  1 1. 

RElatum  ax mc eft  fuperius  quoqj  molybdaenam cV  argenti  fpumam  in eudem  fere  vfum  adhi 
beri.Omnia  enim  quc  ex  argcnti  ipuma  componuntur,  etiam  ex  molybd^na  fieri  poflunt: 
fedfacultateinuicemditieiunt  tantum.vtmolybdaenafubfbntixcraftiorisfrigidioriscjjiitiarge-- 
ti  fpuma  tenuioris,cV  mtcr  calidam  acfrigidam  mediae.Caeterum  colores  medicamentorum ,  quae 
inde  pra  parantur,moIybdenanonnihii  euariat,  quatenusfufcioresipfosefficit.QuarecValboru 
emplaitrorum,qu£  non  modo  ceruifam  fed  argenti  ipumam  quocp  habent,  nullum  cx  molybde- 
na  conitat: quippe  ex  huius  miftura color albus cinereus redditur.Poteftas autem  m  aiboempla-  G 
iiro,quod  ex  hydrelaeo  componitur,melior  etiam  euadit,  prccipue  ln  teneris  corporibus ,  tantum 
abeft  vt  pcrcat.Cum  difcutcrc  quid  volumus,  argenti  fpuma  cj  molytdena  potior  eft.  Pari  modo 
cxinreliquismcdicaminibuscunclis,  quae ex argenti  fpumacompoiitionis  titulum  fortitafunt, 
cum  molybdatnam  adncimus,color  cV  virtus  tantum  immutantur  medicaminis,  quantum  paulo 
anteindicauimus. 

De  Emplajlris  ^4lbis,cjit£  ex  ^rgentifjjuma  &  Ccrufjafiunt.  C \AP.  i x. 

VEI coloris caufa  mcdici  ceruflam  argcnti fpumxad emplaftra alba conhcicnda mifccnt:  vel 
vr  quandamadiiringendi,acrefrigerandi  vim  ,mcdicamentoconcilient.  Vidcntcsautem 
cY  huiufmodi  nigrefcere,cum  largius  coctu  fuerit,praefertim  lignis,cV  rjs  quoque  forraiie  fumidis, 
nec  in  aere  puro,mox  ab  igne  tollere  coguntur ,  ob  quod  ipfum  nec  aquam  copiofam,  ncc  oleum, 
mifcere.Meritd  igitur  reiinam  ci  adiungere  excogitarunt ,  quo  fequax  ac  fibi  conti  nuum  hat ,  wu 
fcofum  quid  aflumes,  maxime  ciim  liquida  refina  immittitur.  At  ex  tali  miitura  dctcnus  cii;ciiur 
pharmacu,cu  mordax  quidda  refina  rcprefentet :  quod  vero  ficcet,nihil  admodurn  gcncrofum,cu 
ius  vfummaxtme  vlcenbusefle  neceflariudidiciftis.  Quedamitaq^  veliniigmter  mordaccsiunt 
refinae,de  quibus  vniueriis  iterum  fermo  futurus  eft.MiufTima:  verd  dua:  inter  eas  iunt,  pnma  te-  H 
rebinthina  , larixaltera  nuncupatur.Has  igitur  mifcere fatius eft ,  vbi  id genus  cmplaltri  conhce^ 
rc  cogitas.  At  multo  leniora  taclu  omnia  nunt,tum  qua:  refina  conftant,li  cere  quid  adiecftum  fit: 
tum  quae  ex  cera,fi  reiina:  non  nihil  admiftum  habeant.Quam  ob  rcm  cera  quoq^  reima:immitten 
da  eit :  vt  autem  color  emplaftri  albus  feructur,albam  ceram  efTe  congruit.  Eft  ianc  alba,qua:  fua^ 
pte  natura  prouenit,Pontica:  lic  enim  nominari  iam  confueuit ,  licet  aliunde  veniat ,  quod  pluri^ 
main  Ponto  alba  nafcatur,aliisin  regionibus  pauciiTima:ac  candida  quae  Tyrrhenica  nomi^ 
nata  eft,non  fponte  nafcitur,  quare  nullam  euidentem  habet  acrimoniam.  Qua:  verd  fuo  inftin^ 
du  proueniunt,non nulla: acres  funt,quas  prius  eluere oportetin  huncmodum.  Liquantur pri> 
tnum  ad  ignem,deinde  in aqua  fontis  pura  demerguntur :  vbi  permouentur,  expurgantur  cjj.  Si- 
mili  ratione  cY.  pix  cV  refina ,  cV  quod  phyfema  dicitur ,  lauandum  eft :  de  quibus  iterum  exadius 
commentabimur.  In  praefentia,  quoniam  albi  emplaftri  compoiitionem  tradimus ,  reliquum  eo- 
rum,qua:  praecepta  funt,deinceps  percenfebimus.  Pofteaquam  ergo  cerufTae,  fpumae  qj  argenti , 
codis  prius,vfqp  dum  medicamen  ad  amuffim  non  inficiat,cera  fimul  cum  refina  fuerit  adieda,ca 
didum  iam  emplaftrum  fi  placet ,  habebitis:  interim  aquam  iniicientes ,  interim  oleum  duntaxat: 
idque  nunc  recens,  nunc  vetus,  Prius  enim  iam  audiuiftis ,  quam  virtutem  aqua ,  bC  oleum  vetus 

habcat. 


PER    GENERA    LIB.    I.  214 

A  habcat.Nouiftis  item  qaod  omphacinum  oIeum,cV  id  quod  cohtur  in  Iberia,qua!  nunc  Hifpania 
dicitur,adftringens  quippiam  pharmaco  adcit.Hiftricum  non  modo  exiguam  adftridionem,  fcd 
amaritudincm  quoq3  refert.Proindediffercnt  tfh  cx  adftringcntibus  confeclure  ab  rjs ,  qua:  dulci 
oleo  conftant,quant  o  initio  vlccris  cV  fini  potiora  funt  omnia,que  non  nthil  adftringcs  conrinet? 
in  medrjs,dulcia.  Na  in  principio  medicamcnta  rcpellentia  profunt  vlceribus,  nc  phlcgmonc  cor 
ripi  incipiant :  inde  qua:  magis  relaxent,  G  non  phlegmone  adfit,  tranfpiratus  gratia :  c\>  i  i  aftucrit , 
etiam  ob  illam ,  vt  citius  difloluatur.  Enimucro  clarum  eft  dc  parua  phlegmonc  vcrba  fieri :  fiqui- 
dcm  exigua  vlccra,  in  quibus  albis  hifce  emplaftris  vtimur,  magna  comitari  phlcgmonc  non  po^ 
teft,fi  error  nullusaccefferir.Cajterum  cV  vlcenbus ,  qua:  iam  ad  cicatricem  vcniunt ,  adftrmgcndi 

Sualitatcm  vtilem effe  nullus ignorat.  Tcmpus igitur  iam  poftulat medicaminum , qua;  empla* 
rum  album  vtiliflimum  conftituunt,fymmetriam  cxponere. 
Pondws  Emplajirt. 

./Equa  fit  portio  vtriufqjmeiallici,ceruflac  cVargenti  fpumx:cV  harc,fi  videatur,cfto  finguloru 
pondo  libra,oIei  vero'  menfura  amborum  fimul  pondus  abfoluat:  vel  vt  Romani  dicunt,fint  po- 
do  libra:  duaj,cera!  pondo  felibra,  terebinthinac  illius  dimidium ,  hoc  cft  pondo  vnrfae  trcs.  Quod 

B  fl  cV  thus  admifceas,  primu  dolori  mitigado  aptu  magiserit :  tu  parua  vlcera ,  quar  phlcgmonc  in- 
feftat ,  ocyus  concoquet ,  fed  ad  cicatricem  ducendam  erit  imbccillius:  nam  carncm  fupcrcrefccn- 
tem  promouet,  qm  thus  carnem  generat ,  vt  in  tertio  quocp  libro  de  morbis  curandis  Iegiftis.  Sa^ 
tius  itacp  eft  inrjcere  cV  aluminis  paululum,  tum  ad  cicatricem  ducendam :  tum  alterius  caufa,quan 
doquidem  laxantia  medicamenta  plethoricis  cV  vitiofo  fucco  abundantibus  corporibus  adhibita, 
afFedis  partibusfluxum  concitant.  Exhisautem  omnibuscompofitum  mcdicame  tumores  pre- 
ter  naturam  in  molli  corpore,qui  ncc  magni  adeo  necdolorifici  funt.difcutercpoterit ,  praffcrtim 
cuthusabundcaffumpferit.  Erititaq^  in  prardicfns  copiofum  thusjiarqualeipfi  terebinthin^  pon 
dus  accipiat:fin  eius  dimidium ,  minorem  digerendi  vim  medicamcntum  habcbit:  magis  auteni 
cicatriciducendeeritidoneum,cjquodduplocopiofiusid  recepcrit.  lam  fiplenius  adhucdigcre- 
recupiatis,etiam  pipcrisalbi  pauxillum  adiicitote,quod  vlcerum  cicatrici  obducendenihil  obeffe 
poteft.Sit  igitur  aluminis  pondo  vncia ,  piperis  vero  femunciaaatio  fiqutdem  eft ,  huius  tresdc- 
narios,aluminis  fcx  inncerc.Qiioniam  vero  cV  aliaspraeftat  alumcn  quod  fciflile  nominatur,cV  co 
lore  candidum  eft,id  immittere  cxpedit. 

^Album  EmpUJirum  cx  Pipere,  l>t  ^Attalws  Hcr.ts  cj;  compofuerunt.         C  ^iP.  13. 

C  T  Vuat  fenum  vlccra,  cV  eorum,  qui  mollem  habct  cuticulam :  deniqj  omne  vlcus  curat  quod  cV 
JL  humidtus  eft,cV  non  facilccicatricem  admittitrad  hxcabrafa ,  quae  apofyrmata  Grarci  vocant, 
vtcutisfufpcnfa  fit,interim  nigrefcens in  cubito,tibia,  cVgenu,  quibus  ncqjcaro,  fed  membrana 
iola osambiens  (pcrioftt  os dicitur)fubiecla eft.  Htfce igitur,vt omnia  ordine recenfcam,medica 
mcnticompofitio  conftat :  Argenti  fpumae,  ceruflk ,  vtriufqj  pondo  libra :  olci  duarum  librarum 
menfura :  nuncupatur  enim  a  Romanis  aequiuoce  ponderalis,  vt  ita  dicam,Iibra  folidoi  um  cor  po 
rum,6V  menfuralis  libra  liquidorum,qu*e  copiofiflima  in  to  ta  vrbc  ex  materia  cornea  colta  t :  pre.  - 
ter  haic  cere  pondo  felibra,tcrebinthina;  refin^  pondo  vnciarum  triu,thuris  vel  dimidto  ipfius  refi 
ri£  velgquali  pondere,aluminis  pododenarium  fex,piperis  pondo  denarium  triu.Coctio  manifc 
fta eft. Initio  quidc metallica in  Sole coquunt,dum  plane  non  inficiat,  vel  et  paulo  durius fiat :  im 
mittuntur  aut  tunc  cera  6x1  refina :  dein  cum  oia  in  vnum  coierin  t,  thus  primum,mox  alumcn  cx  pi 
per  addentur.Infjcereautconuenitceruffam,quam  vocantrhodiacam,  fi  emplaftrum  candiducxt 
mie  fieri  cupias.Quin  etiam  in  ciuitate  Diccarchia  olim,nunc  Puteolia  vocant  no  nulli,qui  ceruf- 
fam  prarparant,fimilem  rhodiacatalbam  facere  confueuerunt.  Porrd  qudd  in  Sole  conficiendum 
fit  emplaftrum,cV  aqua  admifcenda,vt  albius  fimul  cV  magis^refrigerans  fiat ,  antea  difcuil  um  eft» 

D  At  ii  mauis  ad  cicatriccm  ducedam  comodius  ipfum  reddere,  ab  aqua  in  totum  abftineto :  olci  au 
tem  veteris  pondo  vnciasduas  ac  dimidia,  immo  ct  tres,  immittito.  Hoc  medicamcn tum  non  cx 
eorum  numero  eft,qua*  a  me  primo  authorc  compofita  funt,fed  iam  annis  muhis  antc  a  Regc  no 
ftro  Pergamenoru  Attalo,viro  omnigenorum  medicaminum  ftudiofo.  Coftat  rationc  praedidfat* 
Etfaneadmirarer,  fiquideiufdemfpecieihocipfoprxftantiuspoflitconfici.  Meminitciufdc  Hc 
ras  quoqjin  medicamentorum  libro,quc  non  nulh  Nartheca  id  eft  promptuarium  rnedicamento 
rum  infcribunt,alrj  Tonon  dyname^n  i.robur  virium,cenfens  oleum  vetus  attribucdum,ci  q3  pa 
rem  aquac  menfuram,  vel  dimidia,efle  mifcenda.  Caeteru  alia,qu£  ad  fymmctria  fpecTat,i  ta  habcnt 
vt  ame  fcripta  funt,nifi  cp  ille  heminas  non  libras,tum  aquae  tum  oleijpofuerit^non  indicans.quot 
vnciarum  heminam  fiue  ponderis,fiue  menfura;,conftinjant :  etenim  ponderales  vncia*  grauiutc 
corporum,menfurales  molem,decernut.  Cum  igitur  pharmacu  hoc  icnum  vlccra  cV  tcncrorum 
curare dicit,verus eft:cum  vero omne vlcus  fanare  fcribit,amplius g  par  cft,ei codonatSc'  tribuir. 
Siquidem  humidiora,eo  qj  minus  ad  cicatricem  venientia  curat,cacoethes  nullum ,  ftcut  nec  vllu 
vulnus  cruentu:ille  aut  cV  harcomnia^mittit.  Attn  dcrafis  ipfum  medcri  fcnbcns,non  falfus  eft: 
fubinde.n.tam  derafum  os,  vt  cutis  inde  cu  fubiecta  quadam  carne  depcnderet,mcdicamcnto  inv 
pofuo  cum  ipfa  coaluifle  vidi :  cV  quod  hoc  maius  cft,interdum  iam  nigricante :  rurfus  aliud  cj  hoc 

ctiam 


DE    COMPOS.  MEDIC 


A! 


etiam  admirabilius,in  cubiti  gibbcro,tibia,3c'  genu,quibus  nulla  caro,  fed  os  conucfties  membra- 1  [ 
na.vcl  latus  tendo  folus  fubiecftus  eft.  Quare  ad  abrafa  optimum  hoc  medicamentum  habueritis: 
ad  linus  8C  abfcclfus,ncc  omnium  optimum,  nec  bonitate  optimorum  fecundum :  verum  ad  me- 
diocres  hos  afteclus  in  teneris,  mulieribus,  pueris,  8C  fenibus,commendatur.Quare  8c"  hic  plus,  cj 
oportcbat  Hcras  medicamento  dctulit:multo  autem  magis,ciim  laudaret  ipfum,  fcribensad  mor 
fus  vniuerfos  elfe  remcdio.Cur  cnim  fermoni  appolitum  elTe  vult  vniuerfos  f  vtrum  fi  etiam  fera 
rummorfusfuerit,anhominum  vniuerforum  tatum^dicitfatquifalfumeftvtrunq^Inferisqui^ 
dem  clarum  eft,quae  enim  ab  efficacibuspharmacis  vix  curantur,  haec  nemo  ab  illo  fanari  pofle  di 
xerit :  q>  fi  de  hominibus  dicat,cV  fic  oratio  incerta  indiclinda  q$  eft,adeo  vt  auditorcs  magis  offen 
dat,cjiuuet.  Itaqueperfuafitaliquiscuidammedico,  vtemplaftrum hocadolefcenti in pancratio 
digitum  indiccm  morfo  imponcret:  qui  inde  ta  male  habuit,vt  in  pcriculo  eftct,ne  pars  tota  mor^ 
fa  computrefcerct  oborra  iam  putredine:  vix  autem  diuturna  curationc  glutinatus  eft.  At  cu  non 
f n neruum,fed  carnem,laefionem  acccperit,nihil  mirum  eft  huiufmodi  medicamcnto  faluum  eua 
lifle.Etenim  hominum  morfus alijs  vlceribus admodu  iimiles funt,  niO  qui  momorderit,  vitiolis 
humoribus  abundet,aut  diutius  acibo  abftinuerit,aut  ira  correptus  fit,  vt  vniuerfum  corpus  cV  et 
dentesbilemadcat.-necpinhistn  eiufmodi  quiccj  mentionedignum  mcdicamen  facere  vidcbit.  F 
Atqui  ei  qui  fubito  fuerit  vfus/atis  crit,fi  nihil  incomodi  acceperit  prius,  cj  pharmacu  aliquod  ta^ 
libuscurandis  pecuIiaritcrdcdicatum,morfajparticulaeimpofuerit:dequibus  moxdifputabitur. 
Nunc  vero  tantum  dixifle  fufficiet  in  rjs,quos  fiue  homo  qualem  diximus,liuc  limia,liue  canis,fi> 
ueid  genusanimantium  aliud,momorderit.  * 

^Attalici  fecundum  ^4ndromac\yum  ^4lbi  narratio  &  compofttio^uod mmws 

Udit  arabiofismorfosj&neruos  uulneratos.  C^4P.  14» 

Lba,quae  olco  reccnti  8C  aqua  citra  pipcris  atqj  thuris  miftura  conficiuntur,  commorfas  par 
tes  vehemcnter  oflendunt,licct  animantis  faliua  quod  momorderit,  vel  pauxillum  adeo  vu 
rus  contineat:at  minus  illis  omnibus  Attalicum  laedcndi  naturam  obtinet,q>  tcrebinrhina,oIeum 
vetus,thus,  8>C  piper,adiccta  lint.  Pari  et  modo  in  neruorum  vulneribus  rehqua  alba  magis  nocet, 
fed multo  minor  oflenla  cft  ex hoc,quod quidem  oleum  vctus  habct,  aquam  non  itc.Inluper  hoc 
magis  eueniet,fi  tres  vncias  thuris  integras,  8C  non  eius  dimidium  recipiat.Diclum  fiquidcm  mi 
t inaliauiLui  hi  eft 8C antea,quod  fi  8C hoc  paclo  praeparcmus,in  huiufmodi  albis alumen pharmaco  male  con- 
icgiturs.xKuv  gruere:nam  opus  cft  hic  non  adftringentibus,fed  abunde  extrahentibus,quac  in  alto  neruoa  pun 
tMcenhHi. yt  clos affligunt,et  vcnenatam  animalium  faliuam.  Heras hoc emplaftrum  ex  rhodino,vel  myrteo,  G 
tteWigntur  de  Vel  myrrhino,dilutu,medcri  8>C  ambuftis  igne  tradit :  8C  li  ct hic longc inferius  lit  pharmacis ,  quac 
Mceribu*  ex  arnbufta  commode  fanant,dc  quibus iplis  quocp  rurfus  fermonem  lnftituemus.Praeftatiora cnim 
%u!a      m  in  nis  ^um  ana  candida,  qua'  ncq;  thus ,  nccprelinam  habcnt.Quin  cx harc  non  parum  ab  rjs  fupe^ 
rantur,quae  ambuftis  ignc  proprie  auxilianf :  qucmadmodum  £  mc  compofi  tum  eadcm  fanare  di 
xi,fi  acetum  adiungas:  lllud  liquidcm  nullo  non  tge  commodum  eft.Quod  autcm  ex  piperealbu 
conftat,cxcoriatis  aduftionibus  ciim  ad  cicatricem  pcrucniunt,  vtilc  eft  .ante,  per  fc  niinl  coducit: 
dilutum  vero  ex  oleo  myrtco  prodeft,non  tamcn  a'quali  cum  ljs  mcdicametis  virtute,  qua:  ad  am 
buftaigne  propriefaciunt.  Hcrasmorfisetipfum  conuenire fcribit.  Scdhicquoqjdiitindione 
vtamur  oportet,  fiquidcm  in  duris  dC  ad  patiedum  difficilibus  imbecillius  eft  medicamentum :  in 
mediocribus ,  maximc  in  (cnibus,  pueris,  mulicribus ,  8C  vt  brcuiter  dicam  molli  carnc  praeditis , 
abunde  fufricit.  Infupcr  varisaptum  eft,quemadmodum  &C  hoc  vcre  prodidit  Hcras.  At  de  pu- 
ftulis  quaz  exanthemata  Graecis  dicuntur,  indiftincftc  pronunciauit.Etcnim  ex  haru  numcro  me^ 
diocriter  fubduras  pcrfanat:  quae  vcro  plus  caloris,aut  phlegmonodes  quippiam,  rcfcrunt,iritat, 
praefertim  initio,  Poft commemorata,deinccps in  haec  verba  Hcras difleruit: Fccit ctia  ad  duritia 
trimeftrc,quae  cx  partu  profecla  erat,ac  perfpiratu  difcuffit,  non  impoffibilia  diccs.  At  conucnie-  H 
bat  ipfum  praefcripfifle^cuius^nam  durities  elTet,totius'ne  vuluae,an  ceruicis  folius,  vcl  onficrj,  vei 
cornuum ,  vel  externi  cuiufdam  corporis  ei  incumbentis.Iam  verd  id  ipfum  emplaftrum  impen^ 
lius,g  natura  comparatum  fi  t,laudat  aduerfus  fiftulas  cum  alias  ocs,  tum  maxime  quae  in  daclylio 
id  eft  podice ,  oriuntur :  lic.n.appellauit  ipfe ,  ciim  illud  curare  adfirmaret.  Simili  modo  ad  poda^ 

fra,carbunculos,epinycfbdas,condyIomata,lepras,vitiligines,  fugillata,  propolitum  emplaftrum 
leras  extollit,  Si  itacp  tanq  meliorum  penuria  eo  vfus  quifpiam  mediocre  prgfidium  attulerit,ve 
re  praedicat :  fin  aut  vt  medicame  ad  haec  optimum  adducit,manifefti  mendacij  arguitur,  cum  mul 
ta alia  praeftantiora  inueniantur.  Caeterii  poft ipfius  laudes  his  verbis  praecipit:  Vtere  hoc maxi 
me,quum  vlcus  ab  acribus  pharmacis,  8C  ijs  quae  cruentis  tmponuntur  vulneribus  (  Grarci  vocat 
enaema)foluitur,et  phlegmonen  recipit:  tum  in  abfcefflbus  qui  circa  genu  fiunt.  Hic  quoqj  fidei 
illius  eratapponere  pro  abfcefluum  quidem  ratione,tenera  carne  praeditos ,  pueros ,  mulieres,  8C 
fenes :  in  vlceribus  autem,  fpecies  eorum  adfcribere:  Vti  nos  facicmus  in  fermone  de  malignis  vl 
ceribus:  nam  iftud,  de  quo  nuc  loquimur ,  emplaftrum  nulli  tam  cacoethi  feu  maligno  cicatricem 
obducit.  Verum  dtftinguenda  funt  ea,  quaecicatricemaegreducut,acacoethibus:neq3.n.omnia 
cacoethe  difficulter  cicatricem  admittunt,  At  dicetur  fermone  procedenti  de  ipforum  diflerctia , 

cVme- 


PER    GENERA    LIB.    I.  2i* 

A  &C  mcdicaminu ,  quae  vtrifqj  fanandis  dicata  funr.  Quin  ex  folis  mctallicis  album  cmplaftru  pra^ 
pararc  licct,vt  paulo  ante  in  fola  argctt  fpuma  cocfta  admonuimus.  Si  cnim  lpuma  argcn  ti  ccruflc 
committatur:deindeoIci,cV:aquar,vtriufqjduplummifccatur:ctco(fcioncm,vtniipcrcft  didurn^ 
carbonibus antea peruftis in aere lucido  pcragas:  tum  glutinans ac  tenax,  tum  album  colorc,  mc- 
dicamentum  crit :  maiore  autcm  refrigcrandi  virtute  praeditum ,  q  quod  cft  ex  fola  argcnti  fpuma 
confedum.Quemadmodum  enimmolybdaena  frigidioriscraffiorisqj  naturaeeft,ctfiargcntca: 
fpumae  cam  admifceas,fic  etiam  cerulfa,  vel  magis  adhuc  g  molybdaena :  cp  fi  vctus  olcum  indatur, 
non  parum  lentoris  dC  hoc  mcdicame  habiturum  eft,ne  vidclicct  acorporc  facile  dccidat,cuicuqj 
fucritimpofitum.Atquifiemplaftrum  candidumfieripoftuIatiSjOleumqhcripotcftpurifTimij 
fimulcV  lucidiffimum  infjcitote.multa  enimcius  gcnerisnonfunt.  Mitigans  vcrd  acdolorem 
fedans  erit  pharmacum,fi  6V  adipis  aliquid  inicceris,veluti  ego  facere  confucui.  Adcps  vcrd  anfe- 
rinus  fit,vel  huius  inopia  gallinaceus.Si  ncqj  hunchabemus,fuillum  inrjciamus,  non  ignari  qui- 
dcmmagnam  eflTcanferiniadreliquoscminentiam:  vtentesautem  peioribusctia,  fiquando  opti 
micopianonconceditur:nam  cVcum  cinnamomumdefidcratur ,  adcafiam  optimamdcfcendi^ 
mus.  Verum  in  praedida  fymmetna  adipis  podus  dimidio  minus,q  vtriufq^  metallici,mifccrc  fuf- 

B  hcit :  vt  argenti  fpumae  &  ceruflae  fingulorum  pars  vna  adfi  t,  olci  dupla,  8C  aquae  dupla ,  vcl  etiam 
paulo  amplior,adipis  pars  dimidia.  Caeteriim,quomodo  dicam  rjs,qui  lance  mctiuntur,dupla,di- 
midia,cVaequaIia,antc  paulum  oftenfum  eft,dum  Romanaelibrae  ponderalis  cu  mcnfurali  cogno 
nunationem,quamvocanthomonymiamfeuaequiuocationem,interpretarcr.  Pharmacumhoc 
varfjs  modis  praeparaui :  fiquidem  quatuor  pari  portione  mtftis  dimidiam  adipis ,  intcrim  quoqj 
liquidorum  vtriufqj  vnam  dC  dimidiam,adiunximus.Porrd  fiet  veluti  excmplo  fymmetria  talts , 
argenri  fpumaepondo  libra,ccruifa;  pondo  libra:  o!ei,aqua?,vtriufq5  pondo  libra  s :  poftremo  adi- 
pis  pondo  felibra.Eft  ciim  Sd  pondo  trientem  adiecerim,  ficut  &C  aqu„e  pondo  libram  intcgram . 
Quod  autidiotaefrequentcrdicercfoIent,8(!  medici  ipfis  fimiles,  obferuatc  nc  intcrdum  dicatis,ne 
pe  medicamentum  quodiibet  generoluis  fteri,fi  adiectum  hocfucrit,  quodcunqj  fcilicetnomina^ 
uerint»  Nonulli  ignorarefefatentur,rogantcj3  nos,  qualis'nam  copofiriopraeparatiocjjfitopti- 
ma,ignorates  aliam  inalio  affecfcuefTec6modiorem,fimplicitcr  vcrd  cVindefinitc  nc  vna  quidcm 
optimam.  Huius itaqj rei  gratia ego  fimplicium  pharmacoru  virtutes accuratc  pcrnofcerc  operg 
preriumefTc  vobis  puto: nam  compofito  probc  vti non  poffitis illorum  ignan.Nimirum  igitur 
in  propofito  hicalbo  emplaftro  reccns  adeps  admiftus  medicamentum  efficir,quod  dolorcm  ma 

C  gis  adeo  leuat,vt  fi  cV  inflamarionc  laboret  vlcus ,  iuuet  i  pfum :  at  cicatricc  obducenda  minus  rcd^ 
det  accommodatum :  Quod  citra  adipcm  conficitur,facilius  quidem  cicatrice  inducit,  vcriim  non 
ex  aequo  fedat  dolorcm.  Dicftum  quoq3  eft  prius,q>  aqua  admifta  euidentius  refrigcrct,fed  oleo  vc 
ceri,magisdifcuriat.Itaq3C{ui  eam  tacultatem  adfecutus  eft,  vt  quo  potiffimum  vlcus  indigeat,fci- 
re  poffit,is  optimc  dC  ipie  componct  medicamenta,cV  iam  copolitis  vtetur.  Atcp  vidiftis  me  fub- 
inde  medicorum,qui  me  in  confilium  aduocarunt,  pharmacis  multa  curaffe,a  quibus  illi  fanitatis 
fpem  abiecerant.  Optimum  igitur  mcdicamen  dicfium  eft  non  fermone  iimplici,fed  inter  ea  quae 
hocaliquid  facerepollicentur:quemadmodum  ego  Phcenicinum  optimumcffe  rctuU aduerfus 
rheumatica,fi  eo  iuxta  praedidas  diftindiones  vtamur. 

Dealijs  EmpUjlrtf  ^ilbts,  C^4P,  15. 

ALba  igitur  ante  comemorata,  qua  dixi  ratione  iam  olim  confecfta  funt :  poft  qux  alia  diuerfa 
medici  pofteri  excogitarunt,quaeda  adimentes,  addcntes,  dC  immutantes :  dc  quibus  cV  ipfis 
praeitatdicere , vt in  varia medicamcntorum copofitione  vos exerceamini.  Scriplititacp  Andro- 
machus  in  libro,  cui  titulu  fccit,  Virtutcs  ad  exteriora.  hifce  quodamodo  verbis.  C  ^flbum ,  <jho 
"Vror.  Argenti  fpumae  pondo  mina,  ceruflae tantundem,cerae  pars quarta ,  rclinae  pars  quarta,  olei 
Dheminae  tres,aquae  heminaeduae.  Hacfknus  Andromachus,necquibusconucniatadfcriplit,  ncc 
codionis  eius  mentionem  fecit.  Non  nulli  viginti  vncias  minam  cotincre  tradunt,quidam  fcde- 
cim.Atque  medicamentu  vtroquemodo  prarparari  poffit,non  tamenrecfic  mihi  parem  modum 
refinae&ccer^inijccre  videtur:nam  Attalicicompofitio  melioreft,quaeceram  refineduplocopio 
fioreaccipit.Conftat  aut,fi  refinae  cVcerae  arqualis  portio  adieda  fit,  emplaftrum  forc  glutinatius, 
non  tamenex  ^quo  fuauc  gratum  qi  vlceribus,fed  acrimoniam  habiturum.Quin  etiam  cd  q?  indi 
care  noluit,qualis  immitti  dcbcat  relina,parum  recfle  fecit :  nos  autem  haud  ignari  cflc  mcliorc  pcr 
omnia  terebinthinam  tum  coIophoniam,til  cam  quae  phryde  nominatur ,  illam  iniicicmus.  At  li 
&llaricemhabeamus,quidvti prohibet,ciim fibi  inuicem propemodum fintadiimilcs^  Olci he 
minas  tres.  atticas  puto  ipfum  fcribere,  aut certe  fcripfifiet,  libras.  A tqui  mirctur  quifpiam ,  quo^ 
modo  Rom^  degens  pro  libris  heminas  nominauerit :  eius  ncpe  regionis  illa  funt  nomina,  Iibra, 
fextarius,vncia.  Ex  mulris  pharmacis  quondam  confcriptis,  priufquam  Romanorum  res  ed  po- 
centig  accreuiflcnt,conieci  quam  illi  vocarent  heminam,e(Te  cqualcm  vnciis  noucm  librc  Roma- 
n§  hodierng.Nunquid  igitur  dC  Andromachus  tres  heminas ccnfet  adi jcicndas,  tanquam  lingu- 
lg  vnciis  noucm  valeat  t  eadem  q?  ratione  bC  aquc  duas  ^  Vos  ergo  fi  limplicis  cuiufcp  potcftatcm 
cognitam  ante  habearis,quomodocuq3  prcparato  vti  potueriris  ad  ca,  qu£  compofitionis  modus 

promittit, 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


promittit3alrjs  permittentes  inquirere,  quahVnam  confecHo  fit  optima:  oes.n.optima?  funt  cV  no  E 
optima:,  quemadmodum  nobis  prius  olienfum  eft.  Poftca  Andromachusaliud  fubiungithu- 
luimodi.  ^iibumaltud.  Argcnti  fpumae  pondo  dcnariu  ccntum  fcxaginta,ceruffar  pondo  denariu 
duccatorum,cerae  pondo  denariu quinquaginta ,  terebinthina;  pondo  dcnariu xxiirj ,  olei  hemi- 
nae dimidium,aqua:  cyathos  vj.  Hoc igitur emplaftrum  priori  plus ceruffa?, c|  argenti  fpuma%ha- 
bens,cadidius  euadct,magis  <\$  refrigerans  quod  ad  hoc  attinet,fcd  facile  decidit,minus  qj  adhaere- 
fcit,licct  fedccim  vncias  SC  duas  partes  hcminam  haberc  ftatuamus,  qucmadmodu  non  nulli  aiut. 

Iuuat  fane  ipfum  ad  ha?c  terebinthinc  miftura,ne  friabile  fiat  pharmacum :  quoniam  eino  alipcs, 
vt  Graeci  dicunt,id  cft  pinguis  expers,cY  aridu  effct,  pauco  oleo  cV  aqua  addita.Neque  in  hoc  vcrd 
adfcripfit  Andromachus,  vclcodionem,  vel  quid  promittat.  ^ltudalbum.  Aliud  poft  hoc  ponit 
tcr  tium,quod eadcm  alia  omnia  cum  Attalico  ex  piperc albo  confeclo  continet. Adiecla  aut  funt 
ei  haec  duo,orchis  herbae  pondo  dcnariu  oclo,  ftruthij  pondo  vnc.duaru.  Aquam  vcrd  ncquaqua 
huic  pharmaco  adiungit,fcd  thuris  pondo  denariuxxvinrjcicndum  ccnfet,non  adfcribcns  vt  He 
iGixc" codex,  ras confucuitmon nulli aut | xxvi immittunt,  Olei tn cx hic lllc heminas duas imponit, candc no 
haud  fcio  bis  obfcuritatcm  relinquens,cuius  fupra memini.  Accufauerit quis eum  vehementer,cp  pharma 
^gjutJWo   "  corum  pollicita  feu  titulum  non  prcfixerir,  quippe  fecundum  cum  primo  8C  tertio  candem  poten  F 
£MJhi. duo-  tiam  non  obtinet.  Heras cj^  fane  laudandus cft,  qui mcdicamentorum  virtutes  adfcripferit,  vtcn- 
dccim  er  xx .  di  q3 modos,quos  Andromachus in emplaftris albis  prorfus  omifit, raro ad  quid  valeat appones: 
dT ucentxfiT  clu,n  nec  °<u0  PaC^°  coquendum  medicamentum  fit ,  indicauit.  Attn  nemo  forfan  cum accufare 
U^U  pofTit,cpiamexcrcitatisin  remedica,nonidiotis,fcribat.  Verum  q>titulum  praeterfjt,vcl  vniuerfa- 

les  potentiaSjnon  mediocre  peccatum  cft.Quid  enim  dicet,  qui  defenfioncm  cius  fufcepcrit  ( for- 
fan  q>  peritis  fimplicium  medicaminum  virtutum  haec  tradiderit:  atqui  illorum  nullus  Androma 
chum  dcfideratjCum  dC  ipfe  limili  modo  poffit  componere. 

^Album  Her&aduerfws  Rabtofosmorfm.  C*4P*  \6. 

RVrfus  ad  Hcram  reucrtamur,  aliud  candidum  emplaftrum  poft  Attalicum  ijfdem  hifce  ver 
bis  fcribentem.  C  Candidum  aduerfm  Rabioforum  morfrn.  Faat  exacle  etiam  ad  ^lcjuam  expatufcen 
tes rabidi  cants  morlu  ,pr.*fcruat  enim  flattm  a  pcriculo  1/ulneri  impofitum :  itcm  deuittis  ~\>alde  catapotium  nucus 
auellan<&  maonituatne  ex  eo  dandum  efl ,  tdcjue  dicbus  cjuadragtnta  :  mutat  tamen  colorem  tn  fplcnus ,  redditur  cjue 
ntorum.  Valct  &  contra  Morfws  hominum  canum' '  tjuc  ,^4brafa,  &  Vlcera  cju£  cicatrtccm  diffxcultcr  admtttunt. 
Tollit  ctiam  Sugillata  filicjm  l>na}  Vulnera  congluttnat ,  aufert  Phymata ,  &  Rhagad.u.  Efi  &  Pefjm  cmolhms.  G 
Oportet  tamcn  poil  dtemfoluere ,  &  nigrcdmcm  ~vlceribm  obortam  fpongia  detergere :  td cjuetanttfper  jacicndum 
esl,  donec  nizrtues  ampltm  nulla  appareat.  Iam  cjuocjuc  idem  Ctcatrtcem  duat,& ad omnta  bonum  csl.  Hcc  pre- 
fatus  Heras  deinccps  fymmetriam  emplaftri  his  verbis  cnarrauit.  ^Album.  Cerar  alba?  pontica?  po 
do  libras  duas,argcnti  fpumae  chrylitidis  pondo  Iibra ,  ceruiTa;  tantundem,  myrrha?  pondo  vnc.rj, 
mcdulla:  ceruina:  tantunde,thuris  atomi  id  eft  lnfecli  pondo  vnciam,oIei  veteris  fextariu.Hxc  fa^ 
nc  fymmetria  eorueft ,  qux  emplaftrum  conftituunt.Coquendi  vero  modu  deinceps  ita  fcripfit: 
Argenti  fpuma  ex  olco  coquit :  vbi  fordium  craftitudine  habcre  videf,cera,  mox  ccrufla  afpcrgif, 
mouctur  q^:  vnita  ia  nccpolluetia  ab  igne  tollunf;cV  mcdulla  inijcitur :  poftg  refnxerit  mcdicame 
tum,  myrrha  6V thus  mifccf :deinde  emollitum  fubaclum cp  manibus,  vfui  eft.  In hocigiT Heras 
commcndandus  eft,qui  non  reliquerit  nobis,quomodocuq3lubet,emplaftrum  coquendu,  fcd  ip 
fe  appofuerit.Procliue.n.erat  ceruffam  cu  argenti  fpuma,  vt  in  albis  alrjs,ftatim  ab  initio  coqucrc, 
dC  nos  id  pleruncp  faditare  confueuimus,  immo  SC  llle  ipfe  in  ahjs  cofcripfit :  verum  in  hoc  lpfam 
fecundo  inrjcerc  praecipit,non  apponens  caufam,cur  id  agere  praeftiterit,  etii  oftendat  non  vnum 
coquendi  modum  in  omnibus  efle  fimiliter  vtilem ,  fed  in  quibufdam  dC  duos  SC  trcs  efficere  Iice- 
re,non  modo  colorcm  veru  cVfacultate  immutantes  medicaminum :  quemadmodum  in  hoc  nuc  H 
propofito  cerufTam  ci  argenti  fpuma  coquere  noluit ,  fciens  ipfam  cV  exadu  candorem  ex  cocho- 
neperdere  cVaftriclione,  quamhabetcurefrigerandi  virtute  ,deponere.  Forfanigiturinquiret 
aliquis,ecquid  cu  emplaftri  author  primus,quicuq3 fuerit,digerens id efTe  vcl!et,conatus  tn  eft  ce- 
rufTam  cruda  in  eo  perfcruare  r"Mihifane  videf  huiusgratiaad  talem  venific  confccTuram,  vtme 
dicamentum  repulforiae  quoq3  virtutis  quippiam  habeat,etenim  dufmodi  nullam  habentia,  ple^ 
thoricis  corporibus  nequag  tuta  funt.  Vt  ergo  conueniat  cV  his,ceru(Tam  crudam  miftam  efle  ve^ 
rifimile  eft.Cxterum  neminem  latet  magna  de  fe  propofitum  medicame  promittere,  inde  q>  myr 
rham  cV  ceruinam  medullam  affumpferit,ficut  cV  alia  quoq^  cadem  cum  communibus  his  empla^ 
ftris  continet.Didicimus  aut  myrrham  valde  ficcas,tenuium  q^  admodum  partiu,effe  medicamen 
tu:medullarurfus nullo inter ea,quae mollientia vocanf ,inferiore.  De hacfacultate, quemadmo 
ducVdealijs  oibus  fecundis  inlibro  quinto  fimplicium  pharmacorudiclumeft.  Videturtiinon 
fjs  tantum  medicamenti  compofitor,  fed  etiam  albse  cerae  ponticae,  q  uae  vi  m  habet  medicamento^ 
fam,confidere,atqpideo  plurimum  eius  immittere.  Caeterum  fextarrj  ( hoc  eft  xefti)  Romani  He 
ram  meminiffe  puto :  nam  apud  Athenienfes  neque  menfura,neq;  nomen  hoc  erat :  nunc  ex  quo 
Romani  imperare  orbi  cceperunt,nomen  fextarrj  apud  omnes,qug  Grgca  lingua  vtuntur,natio^ 

nes 


PER    GENERA    LIB.  I. 


2 16 


'j^  nesexiftit:i'pfa  vero  mcnfura  Romana?aqualisnoncft,quippcaIij  aliam  fextarij  mcnfuram  vfur 
pant. Apud  Romanos  fextarius  Iibram  vnam,fcmiffcm,cV  lextam  iUius  partcm  pcndct,vt  ocs  fi- 
muliunctaj  vncia*iint  viginti:quas  plurimumcornibusmctiuntur,inciiiscxtiinfccuslineisqui- 
bufdamorbicjlaribus.Nonnulli  falforomanum  fcxtariumopuuti  funt  ocftodccim  mcnfuralcs 
vnciascapcrc.  Vidctur  igitur  cc  Heras  cum  hcminam  fcribit,fcxtarij  dimidium  indicarc:num  vc 
ro noucm  vncias cx librali cornu,an deccm,innuant,  ctiamnum  ignoratur.  Itcm  ad  rabiofos  mor 
fusneaptumiitpharmacum  fiuebibitum,iiuccxtrinfccusimpoiitum,  rationccognofcerc  ncmi' 
ni  licct.Indicauimus.n.tota  fubftantia!  proprictatc ciufmodi  medicamenta  cfFicaciam  habcre ,  cV 
obidexpcrictiaiudicari.Atexperirinunq,-  aufusfumhocpharmacum,  quam  vim  in  rabidorum 
morfibus  oftenderet,q>  certo  fanans  haberem  mcdicamcntum  cx  cancris confeclum :  cum  autcm 
hoc  nonadeft,aha  quocp  non  nulla,qua nuny  profpero  fucccftu  nos  fruftrantur.Quarc  in  tam  pc 
riculofo affcclu  ccrtis  mcdicaminibus  reliclis curiofa:  expericntia: caufa , morfi  falutcm  prodcrc, 
graue  cViniquum  mihi  videbatur.  Iam  quidcm  de  rabiofis  morlibus  hcc  quocjucdicta  fufficiunt. 

Rcliqua  vero,quae  Heras  de  hoc  cmplaftro  retulit,vt  in  A  ttalico,partim  fanc  vcra  prcdicari,par 
timimpcndio  magisabeoextolIi,dixerim.  Optimumcnim  cftpharmacum,vtimcrcmplaftra, 

B  quat fugillatis  dicfiis  admoucntur : intcr  ca  verd,  qua? crucnta  vulncra  glutinant,  non  in  primis  cV 
optimis  cft.  Summatim  pcrmultos inuenio  non  modo  huius  tcmpcftatis  mcdicos,fcd  ctiam  vcte 
res  quilibros  pofteritati  reIiquerunt,hoc  gcnus  emplaftra  fupra  vcri  fidem  cxtuliflc,dc  quibus  fe^ 
qucnti  voluminc  agctur.  In  prafcntia  ad  inftitutum  rcucrfi ,  itci  um  Hcrat  dicla  cxaminabimus. 
Ait  enim  phymatis  mcdicamentum  illud  mcderi,  nulla  diftinctionc  corum  appoiita,  qua  cgo  de 
Phcenicino  protuli.Quadam  fiquidcm  calida  funt  phymata,et  cu  vchcmcntia  quadam  cxiliunt : 
quadam  frigida  ficcaqj  funt: permulta  alia  intcr  hac confiftunt,  alia  quidcm  cxactc  mcdia  llloru, 
qua  diximus ,  alia  a mcdio  in  vtranque  partcm  paulum  inclinant . aliqua  plus idcm  faciunt ,  non 
nulla  fummis  vicina ,  vcl  a  mcdrjs  quodammodo  cV  fummis  pari  fpatio  abfunt.Quibus  vniuerlis 
emplaftrum  hoc conucnire  non  potcft,nifi  cum  mollibus quibufdam  id  vclit  liqucfacerc,vt  mul- 
li  modi  fiant,quibus  eo  vtamur,quos  explicaifc  ipfum,  ficut  in  alijs  faditauit,  oportcbat.Proinde 
par effe puto,vt hunclaudcmus ob  ca  qua  tradidit,  Andromachum  accufemus.  Catcrum  de co, 
Qjemplaftrum  iftud  hominum  canum  cp  morfibus  confcrat,cafde  puta  a  mc  rationes  audire,quas 
iV  de  Attalico  pronunciaui :  fimiliter  etiam  de  alrjs ,  qua  pharmacum  commendant :  qucmadmo- 
dum  illud,ita  hoc  quoqs  bonum  cffc  mcdicamcn  dicens,fcd  multum  ab  i  js,qua:  optime  ad  vnum- 

C  quodcp  illorum  faciunt,inferius  efle,vt  quis  co  confidenter  vtatur,  vbi  optima  defint  omnia.Hoc 
autem  non  paruum  eft  in  medicamentis,qucmadmodum  ncc  in  viclus  ratione ,  cV  omnibus  quae 
circaartem  vcrfantur.  ||  Egocontcmpfiquidemidprimum^vtncqjdignumcifciudicarcm  Hip^  i.Epi«Uom.i 
pocrate ,  qui  adhortatur  nos  ita  omnia artis  opcra  perficere ,  vt iuucnt ,  vcl  non  oftcndant.Poftca 
vero  cognoui  magnam  vim  habcre,cum  fcilicet  vidcrem  non  nullos  mcdicos  in  pharmacis  fe  pri 
mum  recle  gefiiflc,vt  in  admirationem  fui  alios  perducerent :  cofdcm  poftca  in  alijs  profpero  cue 
tu  fruftratos,vt  rifui  eifent.Idco  cjj  femper  conatus  fum  eiufmodi  vti  praiidfjs ,  qua?  an  profutura 
effent,non  nuncfj  fanex  dubitabam,q>  autem  nihil  aflerrent  incommodi,  certo  fcicbam.Qua  igitur 
in  Attalico  emplaftro  atcp  hoc  laudauit  Heras ,  non  quidem,  vt  dixi,  magna  funt :  fcd  vbi  deiidc- 
rantur,qua  id  magnificc  cfficiant,  nemo  his  vtens  manifeftam  lcfioncm  mfcrct,  ctii  nihil  iuucrit. 
Atqui  fi  quis  hoc  pharmaco  vti  volet  in  phymatis,ab  illis  qug  in  Phccnicino  docui.ipfc  intclligct, 
aliis  aliter ipfum  liqucfacies.  Traclabitur  aut vberius deinccps  cV phymatum  tota  curatio ,  vnde 
fpero  vos  methodu exacta  perfcclam  qj mcdicaminum,qu£  illa  iuuare  poflunt,habituros.  Vocef 
aut  vobis  emplaftrum  hoc,  Album  ad  rabiofos  morfus,ficut  illud  quod  cx  albo  conftat  pipcre,  At 
talicu.    SubiungitmoxcValiud  emplaftrum  Heras  inhancfcntcntiam.    C *Aibum ^riabar^a* 

D  nion,cjuo  Xenocratts  abfcejfum  tam  maltcratum  circa  tarfum,-{ea pars  eji  in pcdc,  cjux  carpofcu  brachialt propor^  . 
twnerefpondet,y difcufitt.  Deindecorum,quaipfiimmittuntur fymmetriam , cV poftcacoqucndi 
modum  prafatus,adcalcemhac  verbaapponit.  Maxtmefaat  adCacoethc,  Pajcentta,  Contumaaa}")ni^ 
uerfahttr adOmneMcws.  Porrocur corum, quibusconftatpharmacum,  fymmctiia tcrtiam  partcm 
recitaueritjCompertum  non  habeo,cum  altj integram  hoc modo  tradidcrint:  Argcnti  ipumc  dc- 
nariu  pondo  duccntorum,cera'  dcnariu  pondo  quinquaginta,oIei  vcteris  hcminas  iij,  cerufiac  dc- 
narium  pondo  odoginta,tercbinthina*  dcnarium  pondo  triginta  duu,cinehs  buccinoi  ii  dcnariu 
pondodeccm,thurisdenariupondodccccxnouc,cVaquecyathos  duodccim.  Hecoiaa  mc  pro- 
lata  pharmaca Hcrasad  tertia  partcimminuit,iic:  Argcnti  fpumadenariii  pondo  fcxaginta  fex 
obol,iirj,ceradenariu  pondo  fedccim  obol.iifj,olei  veterishcmina,ccrufla.'dcnai  iu  pondo  vigin- 
tifex  obol.inj,tercbinthina  refina  denariu  pondo  decem  obol.iiij,  cincris  buccinoi  um  dcnanum 
pondo  tria  obolos  fj,thuris  dcnarium  pondo  fcx  obolos  duos ,  aqua* cyathos  quatuor.  Poftca  co- 
cftionem  ita  fubdit :  Argcnti  fpumam  cV ccruflam  cum  aqua  cV  olco  tcrito,  dcindc  rcccti  olla igne 
nonacricoquitoferrca  fpathafcdulomoucns,  neadurantur.  Vbifcmicoctafucrint,ccram  immit 
tito:hacliqucfacla,  rclinamcV  thus:actam  diucoquito,dumaliquatcnusnoninquinct.Poftcay 
bcne  haberc  propcmodu  vidctur ,  buccinos  inieclos  reliquo  tcmporc  concoquito.  Cum  perfedk 

coicrirrt, 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


coierint,in  mortarium  demittito.aqua  exigua  prius  fubiecfta,  cV  fubaclo  vtitor.Hoc medicamcn-  E 
tum,vt  fine  morfu  difcutiat.praparatum  cft,  cp  cVccruila*  parum  ad  argenti  fpuma-  portioncm  ha 
beat,cV  cum  hac  ab  initio  coctum  fit,validc  6,3  exiccet  ob  buccinorum  cinerem  addi  tum.Non  dilfi 
niilis quodammodo  facultas  eft  5C  purpuris  cV  oflrcis concrcmatis:  notu cft aut  fine carnibus  ho- 
rumanimalium  teftasconcremari.  AcHerasquidem  vnu  defacultaiibuslibrucofcnpfir:  Afclc 
piades  cognomcnto  Pharmacion3decem,praetcr  theriacas  cV  gynecea:apponcns  cV  ipfe  cuiirfquc 
pharmaci  titulum,in  multi.s et coctionis,in  quibufdam  vtedi  modum.  Porrd  Andromach us  mul 
tas  vires  co!legit,cV  fere  non  pauciores  fjs,qua-  in  decem  libris  Pharmacionis  Afclcpiadis  habcn- 

tur^tribusipfaslibriscomprehendens.Primopharmacadocctjquaecxtnnfecusimponuntur^alte 
ro  quc intro  afi  umuntur : cV  tertio  que  oculis adhibentur.  Reprchedere autem  ipfum  ture  poffis, 
vtadmonui,qmccconfetfuras,nec  vfusrationem,nec  vires,nccquid  promittant,adiecerit. 

LJux  ^fclepiadcs  ^ilba  fcripfent.  •  •  Q  ^Al\  17. 

AD  Afclepiadem  igitur  lam  tranfgrcffus  producam  in  medium,queipfealba  cmplaftra  ad  fv 
nem  tertrj  Iibri  extcriorum  tradidit.Na  infcribir  eoru  primam  Marcella/ecundam,  tertiam , 
quartam,quintam:velutialiosintcriorumquinq3,primuMafonem3  fecudunvertium,  quartum, 
cVquintum.  Verti in tertiaMarcellaadcalccm albaemplaftraadfcripfit.-prioristitulu cffcait,  F 
ad  ambufta  igne,  abrafa,  cucem  teneram :  quod  emplaftrum  Acefin  id  eft  medcla ,  notnmari  ditit. 
Omnia  verd  limul  quatuor,argenti  fpumam,ceruffam,olcum,aquam,pari  pondere  incoqui  opor 
tere  commcmorat.  Conftat  qj  hoc  pharmacum  fragile  cV  alipes  effici,hoc  cft  pinguis  cxpcrs,  vt  cu 
ti  fincdeligatura  adharere  non  poffit:  nifi.n.  vt  prcfatus  fum  ante,metallicaplenius  coela  fuerinr, 
taleheriempIaitrumncceffeeit.CoquunturlargiuSjdummaioremliquidorum  mcnfuraminmi- 
ftura  cotinent.  Huic  aliud  cmplaftru  Afclcpiades  fubdit,eiufdcm  quidcm  tituli,  fcd  non  eiufde 
confcdura^ncqj.n.axjualcmctallicorum  pondusimmittit,verumccrulfamargcntiipumefci'qui 
plam : quin  cV  fcuum  vitulinum  adrjcit,  totam  fymmctriam  fic faciens:  Ceruile  dcnarium  pondo 
centum  viginti,argenii  fpuma  denarium  pondo  ocloginta,  adipis  vitulini  dcnarium  pondo  tri^ 
ginta,ccra*  denarium  pondo  vigintiquinq; ,  olci  hcminas  duas.  Hoc  pharmacum  olci  parum  ha- 
bet,eeu  ad  merallicoru m  proportionem,fi  quis  hcminam  ftatuat  valere  vnciis  noue romanis,que; 
in  cornibus cofuctis libralibus defcripta  funt.QjTi  verd  ceruifa  in  ipfo luperat,eo qj magis adftrm 
gens  magis  6,3  reftigeras,  cfj  fuperiusrcddebat,  adipemauthor  admifcuit.Sciensaut  bubulu  adipe 
calidioremelfefuillOjCV  vehementiusdigcrcrCjCauitperfedibouisfcuumindere^quippein  omni 
animaiitiumgenerciuuenilia  pcrfeclis  humidiorem^minusqjcalidum,  adipem  habent.Eririgif  G 
cXheCcompofitiodifficilior  quide^acfimpIicisalbiemplaftriquodantcfcnpiitXcd  nihilo  vnhor. 

Ab  his  tertiumaliud  profertcicatricem  ducensalbum,ex  pariaim  argcnti  fpuma  pondcrc,ce- 
ra  quarta  illorum  parte ,  cV  tcrebinthina  rurfus  dimidio  minore  q;  in[ccra :  oleu  cV  aqua  fcre  aqua 
portionc  metallicis  menfuris  vtrifque  iimul  indita  funt.  Voluit.n.mcdicamcnti  author  ceruffa^et 
argenti  fpuma,iingulorum  pondo  denariu  centum  mifcere)ccra'  denarium  podo  vigintiquinep , 
terebinthina denarium  pondo  duodecim ,  olci  cV aqua*  cuiufcp heminas  duas.  Itaqj  Attalici  me- 
nioresemplaftri,quod  mcrallica  pcrindeac  iftud  continct,  iicut  etiam  oleum  fimul  cum  aqua,  cera 
dupla  portione  ad  eam  qua*  in  hoc  mcdicamento  additur,  terebinthinam  fimiliter ,  fcietis  manife- 
fto,quo'nam  difcrimine  medicamenta  mter  fc  variant:adicc°tum  nanqjeft  illis  cV  thus,alumen,  ac 
piper.Quin  etiam  Afclepiades  Attalici  illius  emplaftri  commeminit ,  non  vocans  id  Attalicum , 
immo  nec  piper  admifcens.  Alia  verd  omnia  panter  ita  fcripiit  ad  verbum.  C  ^4lbu^juod ad  Mna 
ftum  rcjtrtur:Facit  &  ad Dmturna  ac  Diffit ilia.  Argenti  fpuma*,ceruiTa,  cuiufq^  denarium  pondo  ce 
tum,cera  dcnarium  pondo  quinquaginta:  tercbinthina,thuns,iinguIorum  dcnariiim  pondo  vi- 
gintiquinqa:  aluminis  fciifi  dcnarium  podo  duodecim,olei  heminas  duas.Porrd  nc  putetis  differ^ 
rc,fi  drachmas  ccncu  alicubi  inueniatis  loco  vnius  libra  fcriptas:  icd  lllud  potius  confidcratc,  vtru  H 
qui  fcripiit  ccntum  denarios,  dimidium  cera?  ipfis  mifceat,  tiue  huius  dimidium  tcrcbin  rhina ,  vt 
fint  cera?  quidem  denarij  quinquaginta,terebinthine  vigintiquinqj,  an  aliam  quadam  fymmctna 
faciat.Si  naq^  pradicftam,nihilreferetdicerelibram,cV  felibram,cV  tres  vncias:iiquidem  Iibradc- 
narios  fex  habet  ad  nonaginta,felibra  oclo  cV  quadraginta,  fic  cV  huius  rurfus  dimidiu  quatuor  cV 
viginti.Quapropter  eade  proportio  feruat  nulla  infigni  differentia,iiue  ccntum  drachmis  mcral- 
licorum,iiue  nonaginta fex,  hemine due  olei  mifceantur.  In  hocitacp  non  variabunt  pharmaca , 
fiue  libra  nominetur,fiue  denarij  cetum.  Ula  verd  Afclepiadis  fcri ptum  pharmacum  ab  Attalico 
emplaftro  difiuxit,  q>  Attalicum  fex  quidc  drachmas  aluminis  fciffi,  piperis  verd  albi  tres  habeat: 
Afclepiadisalbum  piper  non  habeat,  fed  duplum  pondus  fciffi  aluminis.  Porrd  validius  adftrin- 
gere  quodamodo,ideo  CJ3  proptius  cicatrice  ducere  Afclepiadis  pharmacum,  Attali  magis  digere 
re,omnes  norunt.  Vnde,quod  dixi  cV  prius,qui  rogant,vtrum  1  pforum  pr^ftet,medicamentis  vti 
nefciunt:  Etenim  ad  cicatricem  ducenda  Afclepiadis,ad  digeredum  Attalicu,eft  melius.  In  vni- 
Propc  finem.  uerfum  meminiffe  oportet,quod  apud  Hippbcratem  fcriptum  eft  in  Iibro  de  Alimeto,  |  prauum 
videlicet cV  non  prauvj,  noxium  cV  vtile , relatione  ad  aliquid dici.  Alia  enim  ratione prouuncia- 
ueris  Attalicumhocemplaftroeffepra*ftantius:aIiaad  multa  vtilius  tlludeffe.  Deniqj5C  Afcle- 

piadcs 


PER    GENERA    LIB.    I.  217 

A  piades  ;pfc  poft  hoc  modd  rccitatum,fcribens  illud  ipfum  quod  cx  pipcrc  fit ,  non  vecat  A  ttalicu 
fed  Pamphilion,  ignorans  opinor  pnmum  ipliusinucntoicm.  Apponitauccni  nomcn  vtcntis, 
ao'iideacccperic:tum  qutd  valcat,his  veibisprafixit.  C^/iutd  Pamphiiiondiciumpi armacumac^ 
tvimodatum,  Facit  ad  Vttera ,  ~\tx  fanabtlta ,  Carbuncuios ,  Eptnychdas ,  .Acljoru ,  Pforuos  affcclits  ,  Stnas 
giutinatfacitad ^4ufcefyis,Condyiomata,&\ere  Omntbits  ~\ttiiits  ejl.  QovxiUrc  ipfum  tradit  cx  ccruila,  ar 
gcmi  fpumaxcra,tciebinthina,duabushcnmiisoIci,eodem  modoiicutcV  Hcras:ad  haecitem  fif 
fo alumine,cVaIbopipere:aqua*verdnonmcminitin  confectura,fedneq3thuns. Qmdam non 
C]uinq3  &  viginti,fcddimidium  immictunt ,  quin  etiam  de aqua:cum  cnirn  olei  vctens  hcminas 
duas  mfundi  fcripfiilct,pofteaaqua*duas  vcl  vnam  adiecit.  Ego  S>C  fineaqua  mcdicamcntum  fa> 
pius praparaui , dC ad omnia aha  melius  ficri apparct ,  praterq; m  tenens corporibus: nam  in  his 
aquam  praftat adhibcrc ,  prafertim  ciim  phlcgmone  tentantur  vlccra.  Inde aliud  A fclcpiades 
cum  fuperioribus  albis  cmplaftris  profcrt,quod  rabiofos  morfus  fanare  promittit,qucmadmodu 
dC  quod  apud  Heram  fcriptum  cft,po!liccbatur.  Afliimit  6V  hoc  pra-ter  iimplex  album ,  quod  cx 
argcnti  fpuma,ccruffa,thurc,cera  conftat.infuper  medullam  ceruinam  cV  myrrham :  porrd  mifcct 
ci  argcnti  fpumardenarium  pondo  quadraginta,  ccrufTa*  denariu  pondo  triginta ,  thuris  dcnanu 

B  pondo  dcccm,myrrha  tantundem,medulla  ccruma:  duobus  pauciores  qua  decem,ccra*  alba*  dc- 
nariupondo  quinquaginta,oIei  veterisfextarium.  Primu  horum  omnium,qua*recirauif,  pnv 
didi  t  Afdepiades,quod  vocat  Rhodiacum,ccu  digerens  cV  curans  in  mammis  duritias ,  8C  cx  his 
componitur :  Argenti  fpuma*,ccra?  pontica?,fingulorum  pondo :  ccrufla*,adipis  fuilli  claborati,cu 
lufqs  fehbra,hoc  eft  vncrjs  fex:  myrrha?  pondo  vncrjs  quatuor,ouorum  toftorum  vitcllis  duobus, 
olei  hemina  vna  SC  femis.  Iftud  etiam  fedi  bencfacere  confirmat,non  apponcns  qud  nam  liquefie 
ri  vclit,fed  nobis  coniedandum  forfanrelinquesunterim  ex  rofaceo  vngucnto ,  intcnm  myrtco , 
alias  ex  oleo  quopiamjiquandum  elTe. 

Quomodo  Candida  Emplajlra  Compontndafint  aduerfm  VlceraCacocthc 

td ejimalivna,c5~'  Ea  qtix  ctcatrtcem  cLjficulttr  admittunt.  C  ^AP.  l  S. 

QVa?  dyfepulota  id  eft  vix  ad  cicatricem  venientia,que  item  cacoethc  id  eft  maligna,appclle, 
diftinguendum  modd  eft : quia  non  folum  in  pralentcm  difputationem,  fed  euam  in  futu 
ram,commoda  praefinitio  cftfutura.  Qua?  uaq^exhumorum  confluxu,  vcl  multorum , 
vel  acrium,oriunt ,  fine eo  q> locus afTedus  huiufmodi  ram  difpofitione  habuerit,vt,  hcet  bonum 
fit  quod  influit ,  tn  ipfum  corrumpat.  Dyfepoluta  nomino :  qua?  verd dictam difpofitio;  icm  iam 
Cobtinentjpraxipuo  vocabulo  Cacoetheappello.  Nuncigitur,qmpriorcsme  cmplaftraqua?dani 
alba,vt  qua? dyfepulotis cicatricem  probe  obducant,  confcripkrunt ,  propterea ego  quoquc  aflf  a 
fcnbocmplaftra,quaaduerfusdyfepuIotaomnia,cVcacoethcnonniilla,quanon  prainnn  adm  :> 
dumhabentftatum,c6pofui:naminillisdenud  medicamcntaaccomodadicentur.  Pnmiim  3C 
hic methodum  dicxurus  fum,quaid  genus  emplaftra complura  conficcre  difcccis.  Duplcx  porr  > 
eius  fcopus  cft,alter  omnium,que  rone  componuntur,medicamcntorum  communis :  alrrr  pccu^ 
liaris,colore  ab  his difTerens.  Qua*  igit in  commentario  de  Sim plicibus  mcdicamcn tis cogndui^ 
ftis,fine  rofionc quidem  ac  morfu,  valide  tn adeo  exiccantia ,  ha?c  in  mcmoriam  rcducicc.  Cino 
autcm  conucnicbatjpratcrqj  q>  non mordicent  vel  adftringut manifcftd ,  ctiam  detergcre  polfe: 
liquidcm  caua  plurima  eius  gcneris  vlcera,rancp  ab  excfione  humorum  malignorum ,  facta  appa 
rent,eiusq3rei  gratiacarneimplcridefiderant:oftcdimus  autcm  in  tcrtio  therapcuticcsjMctho- 
di libro,omnia quacarnem generant,medicamenta detergendi  facultatcm  habcre.  Multa  etum 
aliaficcam  obtiiicnt  virtutcm,huiufmodi  vlccnbus  curandis  accommcdam .    Sed  agc  nunc 
repctamus  ea,qua  aut  copofiti  cmplaftri  candorcm  tueri  polfint;aut  non  adco  Iardcrc.  Hoccx  ge 
ncre  eft  cadmia.pompholyx,calx,oftrca  concremata,  purpura,  buccina.  cV  fcpia  pars  oifea :  paVu 
D  officiet  colori  cV  aris  fquama,cV  vfta  chalcitidis  non  fuluum,fcd  cinentiu,vcl  fubalbidum.Quo- 
modo  autem  huiufmodi  rcs  praparanda fit ,  rurfus  in  Theriaca*  antidoti  fcrmone dicemus.  Rbr- 
rddictorumquodq^filauetur,  totammordicationcamittet,qucmadmodumccra,qua*  mcdicami 
ni  conficiendo  admifcenda  cft,tum  refina.  Ca*terum  q?  cera  tyrrhenica  vcl  ponnca  dicta  ad  candi- 
di  emplaftri  prarparationcm  fit  idonea,prius  explicatum  eft:relina*  vcrd  cV  qua  laryx  vocatur,  cV 
terebinthina,aduerfus  vlcera  maligniora  magis  valent.Thuris  quoq^ partem aliquam  m Jcrc no 
abrefuerit,vtvlccrummaleficorumdifpofitiocoquacur,cV  ad  fuppurationcm  veniat.  Atnon 
folum  cx  pradiclis  medicamentis  vnumquodqj  lauandum  venit ,  fcd  ctiam  mctallica  quam  maxt 
me  in  loco  Soli expofito,cfi  aqua,vel  aceto, vcl  marina, vel  vino,  leuigarc  opoi  tet.Pura autcm.cV 
candida,cV  perfpicua,fingula  ha*c  crunt ,  candoris  cuiufdam  medicamcnto  conciliandi  gratia.  De 
cerulTa,oleo,coctt'onis  modo,aere  circunfluo,cV  igne,quomodo  quodq3  eorum  ad  albcdincm  ali- 
quid adfcrat,antc  cxpofuimus.  At qucadmodu m alrjs,tta in  his  quoq;.facultatis aquajjaccti.ir.a- 
rina*,vini  q^ albiffimi  pcritum,id in  compolitura mifcere conucnit,  quod  maxime curando  moi> 
bo  profuturum  eft.  Etenim  in  vlccnbus  pratumidisac  duris  (ochthodcGnedappcllant)  quac 
oras  craftaSjCallofas^multam  q^  attenuationcm  requirentcs  habcnt,  cx  accto ,  dC  manna  iauigata , 
magis,6^qua*peraquam,idoneafunt.  InquibusautacrccV  mordxx  efthumidu,quodin  vlc;ra 

Quinta  Claffis,  cecce  fertur, 


Qi 


DE    COMPOS.  MEDIC. 

fcrtur,exaquatciere  potius  fingula  metallica  neceiTe  eft:  Quemadmodum  rurfus  cx  vinomapis  E 
vbi  copiofushumorvlcenbu&infiucsapparec.  Hecigirur  lingula  qua:dixi,in  vnoquoqjiamno 
minato  humore lamigaradicbuspluribus,inieci  frequentcr  pharmacis,  quarexargenuTpuma  cV 
ceruila  confiunr,  ca  cxpertus  fum  omnia  cicatricem  opcime  duccre.  Veriim  fcriptiones  qualda 
amicisquoqjdedimus.qut  huiufmodi  pharmacadefidcrarent:aquibus  iplisquoqjincxpcricn- 
tiarn  produC  ra,quod titulo  promittunt,tucri  vidcbantur.  Iracpargenri  fpuma cu ccruifa  prius co 
<fta,&.  mcdicamcnto  propc ad  non  inquinantem  confiftentiam  peruenicntc ,  infjcienda  eft laryx, 
vel  tcrebinthina  rcfina  cuccracandida.His  pulchre  vnitis  adde  metallica,  que  huiufmodi  fymme 
criam  habcnt:  ArgentilpumxcVceruiTaeproconfuetudinelingulorum  pondocoquaturcuolei 
hbrisduabus,frcqucntercriamaqua:fclibraaddira:  liquefcit.n.ficargcnri  fpumaciiius,cVcocTio 
aquam  confumit, vt nihil ad humiditatem  pharmaco  apertc  profit :  refinae pondo  trcs  vncia; , cc 
rx  duplum  fufficit.Quanci)  fi  duasrcfinseindideritis  interim^quaruorccrc^icquoqjcompolirio- 
nes  non  adeo  difterre  inucnienf .Thuris  er  pondo  vncia  femis  fatisfacit  poft  ceram  cV  rcfina  inie^ 
c^budeinde  tres  alioru  vnria?,qua?  drachmg  quatuor  funt  ad  viginri.  Imponcs  aut  duorum  ,trium, 
plurium,ac  omnium  que  numcraui,quorum  linguloru  tibi  copia  contingat :  vt  fi  omnia  habeas 
aequa  portionc cuiufcp infjcias,cadmig  dico,cV  pompholygis.buccinoru  cmeris  vel  oftrcorum,ec  V 
£ris  fquame^ :  fingulorum  denarij  fcx  crunt,qui  tres  vncias  abfoIuunt.Qudd  fi  cV  calcem  lotam  mi 
fceas;linguIorum  drachmg  quinquc  ponerur. Si  vftgchalcitidis,fingulorum  drachme  quatuor , 
vt  ex  omnibus  fcx  counitis  tres  vncie  fiant.  Vcriim  chalcitis  vrta  fi  t  eloca,  cV  colorc  cinerco ,  non 
qualem  multi  ex  rjs,qui  vrunt  eam,faciunr,vcluri  fi  dicas ex  pallido rlauam.  Si  duo  qucdam  cx  his 
habeasfolum,tresvnciasex  ambobusponito,hoceft  vtriufquc  vnamacfcmilfcm.  Hgcih  prg 
fcntia  ad  alborum  cmplaftrorum  conftitutionem  vlceribus  dyfepulotis  curandis  cognofcerc  vo^ 
bisfufficit.Atquefubhumidacerata  candida  etiamexfjsiplisprrcparamur,diffcrunt  tamcn  ab 
emplaftris,q>  neqjargenci  fpuma,nccccrulTa  coquatur:adeps  vcro  vel  anferinus,vc!  gallinaceus, 
vcl  fuillus,vel  viculinus  indatur.  Qudd  fi  vinum  intcrim  habeas  vel  acctum,qug  albilfima  lucidif 
fima  q3  fint,aquc  loco  ipfa  admifcebis. 

DdTtlOCrates  de^4lbo  EmpLiftro.  C^4P.  ip. 

Voniam  pharmacorum  vhtutes  mctris  tranfcri  pcf  facilius  memoria  tenentur^cVexaclam 
ipforum  fymmetriam  pcrferuant,fatius  mihi  vifumcft  8f  horummeminilfe.  Cum  itaque 
*  Damocrates  pretcr  alia  alba  emplaftra,etiam  candidum  fcripferic  quod  commendat,  ap 
ponam  fcripturam  ijfdem  iliius  verfibus,Iambico  trimetro  expreffis*  G 
At  cirm  his  habere  emplafrrum  mcdicis  conuenic 
Album,efficax  aducrfus  abuulfam  cutem, 
Ambufta,ad  vlccra,cV  per  fumma  corporis 
Occafionem  citra  manifeftam  edita. 
Itaconfit:  CerufTclibrafumitur: 

Lithargyri,trypherc,codcm  fimul  modo, 
Et  portio  preterea  libre  tertia: 
Cere  q^  purc  pontice  quinq3  vnciae, 
Tercbinrhine  pondo  vncia  purilfimg: 
Thuris  c|3  mann£,vel  rhuris,quing  vncig: 
du$  librac.      Candidi  olei  boni  recentis  ielibra. 

Aqug  fuperfundetur  his  fextarius. 
01eum,cerufTa,argcnti  fpuma,aqua  coquitur 
Leni  igne,agitatur  fedulo  rudicula. 
Ciim  tota  pulchre  deficcata  fic  aqua, 
Et  leue  medicamentum  apparet,candidum, 
Et  molle,inficiens  ncc,terebinthina  indicur, 
Deindecera  fuccedet,thus  poftea. 
Ab  igne  cum  depones  ollulam,moue. 
Cum  mediocritereft  refrigeratum  pharmacum, 
Mortario  fuperfundas^atqj  excipe 
In  mulieribus,vel  delicatis  puerulis, 
In  fenibus,habitu  aut  prauo  iuuenibus  fimuU 
Huic  tertiam  partem  immifceto  Aluminis, 

Quod  prodidimus  emplaftrum  non  multo  ancea: 
Ac  vtitor  ad  omnia  recentia  vulnera. 
Ipfi  verd  rhodinon  liquefado  immifceas, 
Paulum  ac  cer^liparon  habebis  ac  bonum, 
Album  vinum,parum  aufterum,fi  affuderis* 
AIuminis,cuius  meminit,compofiu'o  in  quinto  huius  operis  commentario» 

Galeni 


/ 


2  iS 

GALENI   DE    COMPOSITIOXE  MEDICA- 

MENTORVM    PER  GENERA 
L  I  B  E  R      S  E  C  V  N  D  V  S 

ARGVMENTVM  LIBRI 

ExponunturEmplaftra  Viridia,  Melma,  Gilua,ac  Ccteriscoloribui  prardita^tum 
cjuardam  quoque,qux  Cephaiicaac  Catagmaucaappellantur. 

Qui  ^Authorcs  fcnpjcrmt  de  Componcndn  MediCimentn:  ac  ds  Rdtione  ipjorum  Componendurum 

Extmplo  medicamenu  ex  cer^rojuceo^Cjp  xruvne  conjecli.  C  ^4  P.  I. 


^-jj  Vm  propofitumopushuncquoq^cumalrjsfcopum  tcneat,vtfi  qnlibrum, 
quo  medicaminum,quibus  vumur,copolmones  faiptas  habemus,  pcrdide 
"^v^t;/    rimus,iplinosperditislimUiapoirimusconhcere,nccclTariu  eftprimunos 
>■ ' in  vniuerfumformulaquandani  vkedidiculc.qua  propoGfum  l.nucniamus. 
!j  Deinde  pcr  hanc  viam  rn  mulcis  particularibus  excrceamur  oponet ,  fcictcs 
P^X^f(T arra  tahs  ftudrj  exacitauonem^nullum  recte  opus  perhci.  Et  vero  graue  eft, 
^^feS=^nad  :j  quod  ;a  quibufdaacadit  medicis  duobus  mihi  cognms,quorum  alrer  dolore 
ex  tahu  fcriprionu  interitu  cotabefactus  perrjt :  alter  ab  openbus  medicis  de  - 


ftitit.  Vaiim  exerciraris,iudiao  meo,praterq;  pharmaca  vuha  componcre,  ct  a  fupci  ioribus  no- 
bis  medicis  fcriptoru  arbitris  eile  licet,comode  q;  omnia  ea,que  ab  llhs  prodita  funt,vfurpare,atqj 
illa,qu2iplimethcdoinferiuspolitainuenennt.  jMeliusigirureftexperimcntis  iam  coprobata 
fumereeu,quivfusipforummethodudidicerit,licet,quoddixi,nccelTitas  rrcquenter noscogat, 
vt  vel  experienria  incomper tis  ex  tcpore  vtamur.  Itacp  fupenore  hbro  quo  ex  argcnti  fpuma  fo 
laemplaitrum  prxpares  docuimuSjinterim  olco  tm.intaim  accto  admifto,vcI  vmo,vel  huiufmo- 
di  alio:item  exqualiipforum  fymmetna  emplaftrum  heri  candidum  polTit,  li  probc  co  dum  fue- 
rit.  Caenim ex  his emphltris  qua:dam ducendae acatrici accomodata  hen  diximus.quada  vulne 
C ribus  cruentis glurinandis,qua?dam  phlegmonis  exiguis  curandis :  quadam  vlcenbus  quae  aca- 
tricem  xgre  admittunt  fanandis,li  non  cacoethc  fint:  quaedam  ad  tumores  preter  naturam,fcd  n5 
magnos  neqj  duros,difcuriendos.  Scnprum  iimulineoeftndmulto  poftiruuum ,  cVemplafrru 
a  me compolitum,quod  Phocnicinum nomino.  Pradenu autem  hoc hbro  de  vindibus,a;  mch- 
nis,cV  giIuis,cY  fufas,6Y  rufis  agetur  emplaftris,quibus  etiam  adnumaantur  qua:  dichroma  idefr 
bicolora,dicuntur.  Inta  harcaha  quardam  funt  mcdio  mter  hac  nominc,vt ex  candido  melina.OL 
ex  nigro  vindia,6V  a  iimilitudine  lordium  rhypode  grece  appellata  quah  ftngmencofa :  adde  que 
aerem imitantur,cV cccrulea: qiredam  vero  nomine  prorfus  carenua.  Itaq;  limilia  muicem  viri- 
bus deinceps  fcnbae  commodum  eft, vt  qui  in  plura  inadit,vel  librum  legit ,  id  quod  opumum 
corpori,aus  qj  curando  affectui  lit,eligat. At colore  iirrulia  uadere ,  eorum  cft  qui  hnulitudincm 
nonartificialemattendunt:  veriim  quoniam  potentesquidam  vin  intcrdum  nos  lubcnt  empla- 
ftrum  iibi  melinum  c6hcerc,quod  vlcera  glutinet,  vel  cicatncem  ducat.vel  mdurata  emclhat ,  vd 
ahud  huiufmodi  racerepoffit.coacu  funt  non  nulh  recenriorum  mcd:corum,vbi  limiha  colore  fe 
riaumconfaibaem.propnascuicpprofeiTionesapponere.  Quamobremego  mifum  quadam 
difciplinam  conabor cffingaea  magis  arrihaofa  aufpicatus.  baibo  enim  pnus ,  qua caua  vlce- 
Dracarneimplcnt,quoru  plurimacoloreviridiafunt:adnqrans,quotcxhisglutinanualint,  quot' 
cpinmahgnaeuadentibusmedeanturatquehuiufmodialiudquidquam  poffintpcmccrc:Dcin 
de glutinantia  non modd  rccentium  vlccrum,fed  etiam  fmuum : ex  his 6V  plura  funt,  qua  ad  vfcp 
dcatricem  vlcera  paducant.  Atque  horum  omnium  vnam  fenem  fa  cturus  fum,mclinorum  aha, 
barbarorum  (vr  vocant)  aham,cx fufcorum  aliam, nec no  in  rehquis coloribus  limihccr.  Produ- 
cam  ln  alio  quoque  vno  hbro  fimilitudines  abfque  colonbus,qua;  vlcera  cicatriccm  vix  admicccn 
tia  (dicunrur  cV  chironia)  pafanant.  In  alio  rurfus  poft  iftum,quae  tum  hac,tum  aha  quxdam ,  cu 
rant,quaedicunrur 6V  funt vfus mulciplias. Ac  poft  ha:c omnia,  quidquid emplaitrorum  faculca- 
tumrehquumfuitmethodocognofcendum,  percenfereconabor.  Harcigiturviccproccmn  cu- 
iufuam  omnium  emplaitrorum,quaecommemorabuntur,communis  prafati,adca  quar  hoc  hbro 
fcripra  iunt.digTcdiemur,orauone  quadam  genaali  eis  pracpofita,tanq;  mhil  ctiam  mihi  lam  pre 
dictum lit.    Compoliuoncs medicamerorum complunum  laudabihum  pnmus omnium,quos 
nouaim,ManuasHaophileusfaipfit:  cuiusdifapulus  factus  Herachdci  Tarcnrinusnon  fo- 
Iiim  rn  pharmacorum  vfu  vidctur  imiratus  illum,fed  etiam  m caartis  parte,quac  viaus  rauoncm 
doceL  Poft  quos  alrj  fane  quidam  non  pauas  voluminibus,ficut  Mantias  oc  Hcraclides.  Sunt  ct 
qui  vno  aut altao  rantum  ca confcnpfennt ,  qucmadmodum  Cappadox  Haas ,  qui  ncc  lmpro- 

QuintaClaiiis.  eceec    rj  bacum 


DE    COMPOS.  MEDIC 


batum  aliquod  mcdicamcn  tradidit ,  ncc  confecluras  ipforum  omifit ,  bC  vniuerfos  particulatim  E 
vfus  rccenfuit.  Pcrmulta  pharmaca  pluribus  Iibris  fiudiofc  fcripferunt  Mufa ,  SC  Afclepiades ,  SC 
Crito.  Verum  Andromachus  vnico  iibro  mcdicinalia  medicamenta  ad  cxteriora  corpons  vuia: 
altcro,quaintcrnacurant,mcmoria*  prodidit.itcm  tcrtio  hisnu'norc,oculorum  rcmedia.Pauciffi 
mis  autem  ipforum  tum  prarparandi  modus,tum  vtcndi,appolitus  eii:  nccp  vcrd  horum  quifpia, 
nec  alius,cuiulq3  pharmacicomponcndi  rationem  docuit.  Ob  quod  Empirici  conhdentius ,  hcec 
abfurda,pronunciant,vtquipharmacorumcompolnionisinuentioncmad  cafum  rcferunt:inde 
nimirum  conhdcntia*  occalionem  fumcntcs,q>  nemo  cx  dogmaticis  mcdicis  confcciionis  corum 
rcgulamabfolute  fcnpferit.Nam  cum  dogmatici  intcrrogati  ratione,qua  pharmaca  iingula  com' 
poutalint,quibusvtuntur,nihil,quod  dicant,habcat:pcrditisqjilIorum  fcriptionibus  iplialia'co 
poncre  ex  temporc  non  poiTint :  SC  ipii  merito  contcmnuntur,  dC  Empmcis  contradiccndi  maio 
rcm  prabent audaciam .  Qudd  fi aftccius  cuiuslibet corum ,  quos  curandos  fuicipiunt ,  naturam 
icirent ;  mcthodum  qj  cognofccrcnt,qua  cV  fimplicium  iingulorum  mcdicaminum  vires ,  SC  fco- 
pum  curationiSjinucnircnt :  non  vtiqj  compolitionis  rationcm  ignorarent.  Vt  exemph  gratia,ca 
uum  vlcus  apertum,graecc  apcriliaton  ( nihil  enim  mali  cli,vt  quidam  vocant,  breuioris  diTcipli- 
na gratia  fic nos quoqj nominare)  quomodo  quis  fanare queat ,  conlideremus :  tam'£  li  non dum  F 
aliquodeijCurandoaptummedicameninuentumfit.Namcumdocfha  rationc  fucrimus  cauoru 
vlcerum  curationcm  fubminiftrari,nafccnte  alia  carnc  loco  pcrditae ,  ex  ca  vidclicct  quae  fubiccta 
cft,cogitauimus heri  no  polle hoc,li m  vlcerc fordes,aut copiofa  humiditas ,  iniit.  Vcrum  fordcs 
mcdicamina  dctergcntia  auferuntjiumorcm  cxiccantia  diicutiunt.  Conuenit  igitur  huiufmo- 
di  pharmacorum  matcrias  cognoicere non limpliciter  fecundum  genus ,  vt Diolcoridcs  alioqui 
fcripl u/cd  vti  nos in  commcntarrjs de  Simplicibus mcdicamcntis rccimus,non  tantum  apponen 
tcs  vci  calcfaccrc,vcl  refrigcrare,  vcl  huiufmodi  aliquid  aliud  quoduis  mcdicamcntum  faccrc,  vc- 
rum  ctiam  quod  pnma  dntantia,vel  fccunda, vel  tcrtia,  vcl  quarta,  a  medio  talc cxiliat.  Frequcn- 
ter  ctiam,q>  m  horum  mcdia  vnaquaqj,  vcl  lncipicn  tc ,  vcl  deiincntc  iit :  vt  duodecim,pharmaco' 
rum  quc  pcr  cxccllentiam  quancunqj  proteruntur,ordincs  fubiiltant.  Intcrdum  cnim  vcl  medio 
critercalcfacicns,velexiccans:interdum  quod  vchcmcntilnmcquoduishorum  faccrepolfit.rc^ 
quirimus.  Qui autcm  hmplicitcr  particulam  calcfadtione  indigere  intelhgit ,  non magis pipcr  8£ 
iinapi,  quam  thus,accipict.  Ha?c  ianc  SC  prius  ofiedimus,diximus  vcro  &  in  tcrtio  Mcthodi  the- 
rapcuticescommcntario:quaii  vcrd  prafcicntcsca  cx  dcmoniirationc  conucnicnti,ad  reliqua 
dcducam,hinc  prafentis  lermonis  fumpto  initio.    Quoniam  vlccracarne  implcnda ,  phjrmaco  G 
cxiccantccVdctcrgcntcmcdiocritcr  iinc  morfu  indigcre  demonftrauimus,conuenit  ciufmodi 
pharmacorum  materiam,qua'nam  iir,in  memoriam  lcduccrc.  Indicataciiautem  in  librode  Sim 
plicium  mcdicamcntorumfacultatibus,  infupcrcVconuenienslingulorum  ordo  cxpohtuscit. 
Hoc  ctcnim ,  ficut  dixi ,  admodum  vtilc  cli,  vt  fi  quando  fortiore  quis  pharmaco  opus  habcat ,  ad 
quoddigrcdiatur,cognofcat. Vcrumcum iimplexnullum habcmus,compoiito vtimur.  Atque 
pnmum  hngamus  nos  habcre  ccram  &  arugincm,  ahud  mhil ,  quod  cauo  vlccri  manifeiie  con- 
ducat :  thus  dico , irim ,  anftolochiam ,  fannam  cruorum,radiccm  panacis ,  SC  quacunquc  cx  hoc 
iunt  gcncrc.  Cum  igitur  fciamuscera  iola  lmpolita  fordidum  vlcus  cuafurum ,  vt  quod  ncquc  de 
tergcre,neq3Cxiccaic,poiht:a'rugineautemadieclamorlum  cYroiionemillatum  ui,  atq^  phleg- 
moncn  cxcitandam :  horum  fane  vtrunque  dcuitabimus,  mcdium  autem  ex  ambobusahud  con- 
ficicmus,imbecilliusquidemaruginc,  valentiusautcmccra:fcd  quoniam  hac  paululo  inferior 
eii  co ,  quod  commodc  queat  adnci,arugo  autcm  multum  prccclht ,  multa*  ccra*  parum  arugmis 
admifccbimus.Quantam  crgo  quanta  f  hoc  cnim  dcinceps  vcnit  dicendum.Exactc  quidem  qua 
titatem  cuiufquc  antc  cxpenentiam  inuenirc  ncmo  potelt,conncere  tamen,Svl  iudicare,cV  compo 
ncrcpharmacum  prima  potciicxperientia,nullum  inligniter  lmprofpcrum  fucceffum  habitu^H 
rum:  Quemadmodum  cgo  aliquando  feci  m  quodam  vico,vbi  cum  neque  lpfc  medicamentum , 
quod  mc  fequerctur,haberem :  neqj  alius  ex  ns,qui  lbidem  agebant,copia  mihi  faccrc  pollet:  rep^ 
peri  folum  ad  compofitionem  idonea  emgincm  8>C  ceram.  Qyibus  acceptis ,  SC  ad  ignem  cera  li'  . 
quefacta  cum  olco  rofaceo,  vt  liquidum  ceratum  fieret ,  mifcui  cerati  Iibra  vnciam  vna  aruginis , 
hoc  eit  duodecimam  partem :  ftatui  enim  decimam,  vcl  duodecimam  mifcere ,  fufpicatus  quidem 
maiorem ,  vt  acriorem,ccra  futuram :  minorem ,  tanquam  imbecilliorem.  Expertis  autem  nobis 
compolitionem  vifa  funt  partes  SC  decima  cY  duodecima  recfte  pro  corporum  differentia  commi 
fta\  Olicndimus  enim ,  quod  etiam  vfus  atteilatur ,  valida  corpora  validiora  fuftinere  medicami^ 
na,imbecilliora  huiufmodi  nonferre.  Validiora dico  corpora,qua* temperamentoficciora  funt, 
veluti  agricolarum  naturam,cV  venatoru:imbecilhora,moIliora  velnatura ,  vel  viclus  confuetU' 
dinc,cuiufmodi  funt  mulierum,eunuchorum,puerorum,2<l  qui  naturali  temperamento  funt  hu- 
midi,cadido  mollt  q$  corpore  praditi.Dura  igitur  corpora  ex copiofiore  grugine  cerato  admiiia, 
carnc  recipiunt,moIliora  ex  pauciore.  Vnde, vt  frequenter  diclu  efi,  vnum  pharmacum  omni- 
bus  nequag  conuenire  poteit  corporibus,  fed  oportet  medium  effe ,  ceu  ad  mediam  tcmpcratura 
aptatum ;  duci  vcro  ad  vtrancg  eius  medri  partem,dum  quotidiano  vfu  probatur.  Si.n.qcV  res  po^ 

ftulat 


PER    GENERA    LIB.    KL  219 

A  ftulat  cffecifle  videat  ,in  eo  manere  conuenit :  fi  paulu  deficiat ,  augcre  lpfi  us  vires :  qucadmodum 
etiamadimcrc,ciimpranermoduefficaxfuerit:  Vclutinipfo  hocpropofito  pharmacoquodce- 
rato  cV  aerugine  conflat,confiderare  prius  cportct,vlcus'nc  carnc  obductum  lit,an  non  dum ,  fcd 
fordibus  humore  q3  fit  refertum :  vel  prxtercp  cp  carne  implctum  non  eltmiordicationis  fcnfus  ali- 
quis laboranti  ortus  fit : cV calidior,vel  rubicunda  magis,pars  vlccrata  apparuerit.  Si  igiturimbe> 
cilliusvidcatur,mcIlcvela?rugineadmiftispotentia  ciusadaugebis:li  validius,olcu  vclrofaccum 
mifccbis,molIienspharmacum,quodlinamcntiscxcipicndumcfl.  Comodc  quidcm  ceratum  cV 
jerugo  ficmifcentur,qucmadmodu  a  mc  non  nunq  clfe  mifta  rctuli.  Confectura  autc  mcdicanti- 
bus hxc efto  emplaftri copofiti,  Viridc a colore  vocant,  fanantis quide cV recentia  vulncra,  quc- 
cunq^non  magna  funt,fcd  quod  ex  rhodino  fimul  ad  mediocris  pharmaci  confiftcntiam  poteft  li  'fortepro  i^. 
quehcri.Quin cV  refinae,vcl colophonia?,cV fridfoe nominatae,  vel  tercbinthinx,no  nihil  lpfum  ha  Waou  ','  ™  " 
bere oportebit:oftendimus aut lartce  vocatam  terebinthinae quodamodo cflc  limilc.  Porrd qua  dC«Wo™v£ 
titas earum  mifturae  cV  htc coniccfluralis eft.  Si.n.plus  relinae  c§  cx  vfu  fit  admifccamus,  doncc ma  linamcu» 
nibus  fubigitur,moIIeapparet:in  Iinteolum  verd  illitum,paulo  pdft  inftar  pcllis  durum  erit,faci-  °P,CIMl1- 
leacorporedecidens.  Sinminusiuftorefinaecumceramiftumlit,non  habcbithoc  quodeche- 

B  collon  ideft  gIutinans,Grecis  appellatur,vt  diftrahendo  eo ,  plurimum  cxtendaf.  Liquct  aut  fi  ali 
cui  particulae  impofucris,fore  vt  difficulter  agglutinetur,cV  protinus  ab  ipfa  delabatur.  Quae  igi 
tur  mediocris  miftura,ceu  emplaftn  confiftentiae  conueniens  r  fi  quidem  mihi  fidem  adhibes,  par 
vtriufq^  portio.Ncc  vcrdccra,ncc  refina,ficca  vetus  q?  efto:  optimum  fiquidem  ita  amborum  mi 
ftioniscoagmentum  eft,li  ambo  pinguia  cVmollia  aflumantur:fi  alterumexccdat ,  fcmpcr  refiru 
prf  pollere  fatius  cft:  quare  non  nulli  vel  duplum  huius  pondus  cerae  admifcent. 

Confeclura  Stmplicis  Emplailrt  Viruhs  ^ndrumachi,&V irtutistpftm  expltcatto,    C^4P.  i. 

AC  fane  viride  non  nulli,fic.n.ipfi  nominanr,  ex  dupla  relinae  portione  cofecerunt :  duas  qui 
dem  ciufdem Iibras,vna  verd cerae,cV  binos  olei cyathos,immifcentes. /Eruginis  autem  alrj 
duas,alfj  tres  vncias,huiufmodi  cerae cV relinx miftioni  immittunt.  Sed et in  praeparationc,lique- 
faclis^quae  liquari  poflunt,aeruginc  infpcrgut :  quidam  vbi  refn'gerauennt,mox  rafcrint ,  i  n  mor^ 
tario  mifturam  moliuntur.  Porrd  qui  medicamentu  cruentorum  vlcerum  glutinantius  facere  fta 
tuunt,aeruginem  in  pila  prius  cum  aceto  leuigatam  infjciunt ,  ceratum  radentes.  Proinde  fi  quis 
vos  roget,quale  horum  viridium  emplaftroru  fit  praeftantiffimum,fuccurrat  id ,  quod  identidem 
aN  me  praedicatur,refpondere  omnia  efle  optima  ei,qui  affeclus,quibus  fingula  ofleruntur,  cogno 
C  fcat,ficut  cV  eos  ignorand  omnia  peffima.Mei  etenim  officfj  eft  dicere ,  id  exiccare  valentius ,  qcf 
acetum  aflumit.Conftat  aut,quod  plus  aeruginis  continet,id  tum  validuefle,tum  magis  exiccans, 
tum  fordida  vlcera  redius  purgare.Terminus  iplius  eft ,  vt  haec  citra  morfum  efficiar:  nam  adeo 
valens,vt  iam  puris  vlceribus  impolitum  morfum  pariat ,  nec  ea  vnquam  carne  replcbi  t ,  fed  alio 
modo  humidafordida  'c\\  rcddet,  ficuti  illa ,  quae  parum  integre  ficcant  dctergentqj.  lam  vcrd  ex 
acrionbus  cauum  magis  vlcus  euadit,cV  rubicundius  calidius  eft,ciim  a*gcr  etiam  ipfe  morfum 
eiuspercipit.  Neigiturquoduismedicamentum  fimpliciter  laudate  citra  difpolitionis,inqua 
commendatur,appofitionem:nec  in  alio  quoqua  pharmaco,necin  fjs,  quae  modd  nobis  propo^ 
nutur,id  agendu  eft,  Quos  igitur  viridibus  ordine  fuo  defcriptis  affc(ftus,quibus  ea  conueniunt, 
diftinguere  non  piguit,minus  peccant  cp  fj,  qui  ne  hocquide  fecerut.  Qui  verd  finc  diftinclioni- 
bus ac indefinite  fcripferunt,cu ad  alia  tranfeunt,apponentes ,  Aliud  viride,difciplinam  reddunt 
prauiffima,fi  modov  oportet  omnino  difciplina  vocare  huiufmodi  fcriptioncs.  Igitur  Andro- 
machus  in  libro,quc  externoru  fnfcribit,paulo  poft  principiu  primc  fufca  pofuit,mox  rufa,dcin- 
denigra,poftremdadviridiaconucrfusdifciplinae  huiufmodiinitiumfccit,pra;fixonomine,  Vi 
ridia.Acquodprincipcmlocuhabetjfcripfithisverbis.  C  VtndeGalli.  Relinarftrobilincdena- 
Driu  pondo  trecentu,cerae  denariu  pondo  c ,  ceruginis  rafx  denariu  pondo  I ,  thuris  dcnariu  pondo 
xxv,aceti  quantu  fatis  eft.  Coueniebat  igitur  ipfum  no  nihil  forfitan  cV  de  confcctura  dixiflc ,  nu 
etiam  thus  fimul  cum  aerugine  in  l^uorem  redigi  aceto  affufo  vclit,  an  folam  aeruginem :  vtrunqj 
enim  licet,atcpin  multiscompofitiombus  nonnulli  hoc,  quidam  illo  modo ,  fcnpferunt.  Veriim 
in  hocmcntcm  eius  confjccre  poflumus,nempe  ambocum  aceto  velle  contcri ,  thus  puta  aeru- 
ginem  :attamen,  in  quibusnam  affedibus  medicamcnto  fit  vtedum,  fignificatum  prorfus  opor 
tebat.  Nunquid  igftur,quoniam  antc  hoc,duo  quardam  emplaftra  fcriplerat,quorum  priori  pre> 
pofuit,Ad  gangrenas,putredines,nomas  vctuftas  cVmalignas.fecundo,  Ad  nomas  quo  vtor,  cV 
alia  pleracp.ideo  viride  iftud  fine  appofi tione  dcinceps  protulit ,  oftcndcns  fjfdem  iplum  affecli^ 
bus conuenire  1  Ceteru  aliud rurfus  huicfubiungens  fimpliater  dixit,ViridcPotamonis:dcin 
de  aliud  tertium  viride,cV  quartu,quo  vtor.  Ad  haecquintum  aIiud,fcxtum,feptimum,oclauum, 
nonum,decimum,vndccimum,duodccimum,decimumtertium ,  dccimumquartum ,  decimunv 
quintum,decimumfcxtum,recenfuit,vno  duntaxat  hoc  nomine,  AhudXinguIis  prepofito,  diftc' 
renria  quidcm  interfc  omnia  viribuscomemorans,non  tamen  vniuerfa  ad  putredineSjnomaSjCV 
gangr^nas  idcnca  ,  quemadmodumex  ipforum  materia  eft  cognofcere.  Vnde  etiam  conftat 
pro  coloris , non  virium,fimilitudine ,  fimul  inuicem  hec ipfum  confcripfifle.  Itaqj  nos cuiufqj 

Quinta  Claffis.  eeeee    ifj  corum 


DE   COMPOS.  MEDIC 


eorum  potcftatem  cxponemus,a  fimplicium  medicamentorum  natura  fumpto  pnncipio.  Nam  E 
hoclonge  vtiliifimum  fuerit  ijs,qui  non  folu  in  vniuerfali  compofitionis  mcthodum,ac  vfum  ta 
lium  medicamcntorum,cupiant  mtelligcre ,  fed  etiam  fuomet  lpforum  marte  conftcere  pofle  ,  cV 
qua-  a  vctenbus  citra  diliinclionem  tradita  funt,  qualemnam  poteftatem  habeant ,  dignofcere. 

Quod  igitur  primum  Andromachus  prodidit,  infpiciamus,proponetesconiiderantes  q$  iinv 
plicia  fingula,quibus  confeclum eft.  Primum  igitur  reiinae  ftrobilinae in  eo  meminit ,  quae  vt in 
comentarns  de  limpliciu  medicamentoru  facultatibus  aflerui,reiinaru  Ionge  calidiffima  eft,  ficut 
terebinthina ambabus qualitatibus  omnium  moderatii  fima : omncs  iiquidcm  rei inae  calefaciunt 
cV  cxiccant,fed  hae  magis,illae  minus.  Validiffi  ma  igitur  eft  ftrobilina :  modcratiffima,  vt  dixi,  tere 
binthina.Qiiin  etiam  ficcat  cclerrimc  ftrobilina:  cV  quod  peculiari appcllatione  pityinon  phyfe^ 
ma  dicitur,rcfina  quide cV  ipfum  gcncre,c£teru  liccans  cV calefacicns,iiccando  aut a  ftrobilina  no 
fupcratur,calefacicndo  plurimum.Hae  ergo  exiccatae  pinguis  expertes  lunt,ideo  qi  cmplaftra  be- 
ne  adhaercntia  conficerenon  habcnt ,  vt  vifcofae  6V  liquidae.  Intcr  pityinon  phyfcma  id  eft  picea, 
cV  ftrobilinam  rcfinam,media  calore  abietina  eft,liquida  tri  diutius  pcrdurat,iicut  ctiam  colopho- 
nia  illa,quae  thus  redolet,cV  quae  non  nullis  fola  vocatur colophonia,odoratu  fuauitatcm  quanda 
refercns  iicut  abictina,cV  colore mediocri  praedita  vt illa:  naici  tur  aut  admodu  modica , atcp  ob ld  F 
prctiofaeit.HumidiflTima  tri  omnium  eft  altera  laricis appcllatar  diftcrentia ,  nam  haec  quoq^  du- 
plcx  quodammodo  eft,  vna  quidem  iimilis  in  omnibus  terebinthinae:altera  hac  acrior,  calidior , 
magis  Iiquida,cV  odoratu  grauior,cV  guftu  amarior,calidior  q$.  Porrd  humida  refina  quae  in con- 
uncntibus  pincam  rcfinam  fubiidet  valis  ficfulibus ,  confiftcntia  cV  colore  tercbinthinae ad  amuf- 
fim  iimilis,odorc  &C  guftu  diuerfa,ingratior  quidem  olfacftu ,  iicut  ctia  acrior  cV  guftu  mordacior. 
Quare  fatius  eft  terebinthinam  omnibus  mcdicamcntis,quae  vlcera  rccle  curabut,admifcere,  quo 
niam  primus  pra-cipuuscrrineis  fcopuseft,vt  id,quod  offcrtur,non  mordeat.  Igitur  ad  compofU 
tumemplaftrumreuertamur,inquo  Andromachusftrobilinaerefinaedcnarium  pondo  trecen- 
torum,ccrae  dcnarns  ccntum  miftis  iubct  inijcere,  ncqj  confii  tentiam  nccp  virtutcm  exacle  aifccu 
tus  vcl  ipfc,vel  qui  ld  compofutt.Ncqj.n.glutinans  cn  t,cV  acre  fict  :auxihum  verd  ci  ad  vtrunque 
contuli t  thus  admifcens, vcrum  pro  lllorum  copia  paucum  adeo,praefertim  ciim  aeruginis  dena^ 
rios  quinquaginta  immittat,octauam  partem  quadringentorum  ex  cera  rciina  qi  collectorum  cx 
plentes. Atqui  nemo  hoc llli  viuo  verterit,vtpote cui  coniilium  fucrit mcdicamcn  conficcrc  vche 
menter  cxiccans,ciim  8c  alioquin  ipfum  carni  generandae,acmediocribus  glutinadis  vulneribus, 
aptum  reddere  volenti  drach  m£  quinquaginta  mifceri  rccle  poflTint,ita  qi  lcnius,ad  carnem  pro^  G 
ducendam  commodiusJadhaerendo  pertinacius ,  6V ad  multa  vtilius  fieri.  Commcndada  vei  6  cft 
ihuris  commiftio ,  q> cmplaftri  coagmentum  iuuet ,  anodynoncnim  eft ,  cV  concoquit.  Quarc  fi 
aqua ipfius portio  acrugini fuiflet  coniuncfia,  hoc eft denarium  pondo  quinquaginta ,  glutinan- 
tius,  vt  dixi,redditum  fuifiet,cV  mitius  mcdicamentum.Quoniam  vcrd  vigintiquinqj  adiecit ,  iic 
cantem  aeruginis  vim  fcruarc  curans ,  emplaftrum  ad  glutinandum  maiora  vulncra ,  cV  vlccribus. 
vixfanabiIibuscurandis,idoneum  fadumcft^quodqj  tale  ipfum  foreinanimo  habucrit,accti 
quoqjmifturainnuit.  Pencsnositaqueeft  cV  vchemcntius  bC  leniusipfumfacere,  vclplusaceti, 
vel  minus  mifccntes,iicat  acrius,vcl  minus  mordax:  ctemm  exacrioris  miftione ,  quemadmodu 
criam  copiofioris,medicamen  exiccabit  fortius,cV  cruentorum  erit  glutinantius,  ii  vinofum  acc- 
tum  fit adiecftum.  Porrd  praeftat  in  compofitione plufculis  diebus  eruginem  ex aceto  acri,in  So 
le  calido  allaeuigare:  quod  enim  in  eo  mordax  eft,  mitcfcet ,  virtus  qj  nihilo  fiet  minor.Thus  aute- 
inkio admifccre  neceifarium  non  eft,vertim  huic dics  vnus  fatis eft.  Siquidem  meminille  vos  pu 
to  cV  huius  quod  toties  repeto,fortium  medicamentor  um,cuiufmodi  eit  aerugo,mify,chaIcitis,fo^ 
ri,aerisfquama,velchalcanthum,exacetodiebuspluribuscontritorum  morium  obtundi,  boni- 
tatcm  augeri.Quoniam  enim  metallica ,  vt  quae  craffionbus  natura  conftant  partibus ,  poteftate  K 
fuam in  altum  vlque corporis,quod  curatur,non  extendunt:ideo  vt  tenuiora fiant,  ljs  pcr  tritu- 
ram  cV  acetum  adhibendus  eft  cu!tus:haecenim  curiofc  lta  attenuataadintima  vfque  penetrant. 
Accedit autem  cV  aliud  quoddam  comodum  in  huiufmodi medicametorum  praeparationibus , 
diligenter  elaborata  corporis  meatus  nufquam  intereundum  retentapertranfeunt^eiusqjrei 
gratia  cV  fi  calidioris  naturae  fint ,  iine  morfu  munere  fuo  funguntur.  Qyin  cV  inter  humores  ip^ 
ios  in  corpore  generatos,tenues  facilc  citra  morfum  perfpirant:  crafiiores  retenti  obftrutfti  qj  mo 
Ieftant,vbi  mordaces  fuerint.  Eadem  ratio  eft  in  metallicis  medicametis  cobuftis ,  fed  illa  ex  ignis 
comercio  non  nihil  mordax  perferuant,quod  per  lauationes  deponunt,ac  lenia  prorfus  reddun- 
tur.  Quibus  autem  fimile  quippiam  vftioni  ex  tritura  cum  aceto  in  Sole  facfb  ignis  loco  accidit, 
ea  neque  ex  igne  genitum  calorem  confequuntur :  fi  tamen  cV  quae  combufta  funt,  ex  aceto  laeui< 
gentur,multo  praeftantiorafiunt.  Igitur  tum  haec multorum  medicamentorum  communia,funt 
cognitu  neceflaria,tum  vfus  ipforum  fimiliter,alius  quidemin  alfjs  affeclibus:in  cauis  verd  vlce- 
ribus  cum  hnamentis  excepta  imponuntur.  Propoiitum  itaqj  emplaftrum  fi  ex  roiaceo  liquefa- 
ciens  eo  vtaris,prodeft  fordidis  8>C  humidis  vlceribus:aperiftata  verd  id  eft  aperta ,  mordicat:cu- 
ius  rei  caufa  mifcendum  ei  eft  ceratum  Iiquidum  ex  cera  8^  refina  confedum ,  vel  ex  rofaceo ,  vel 

exoleo 


PER    GENERA    L I B  II. 


2  20 


A  ex  olco  liquefadum.Poteris  lnterim  cV  myrteo  vti,atq?  horfi  miftionis  mcthodum  quandam  tn- 
telligas oporter.  Olei  fane  nomcn  vnum  eft.qualitas  cV  facultas  diucrfa.  Nam  omphacinum  fri- 
gidius:exmaturisoIcJsprellumcaI:diuseft;temporisautem  procclfucalcficicndi  vim  auget.  Sic 
etiam  quod falcm  habct,quantum ex lllo  fumpferit,tanto calidius cft ,  m3gis q;  liccat  q;  quod  ip- 
fiuscxperscft.Quod  furculosolca\thallosGracinominant;coiui;ict,  valcnruisadftnngit.  Indi 
catailtiibi  idquodcfr  vtilius  cV  vlccrisforma,  cVeorporis  agri  natura:  vlcens  quidcmianandi, 
contrarrjs:corporisautem  vlcerati;limilibus.Qu^proprcrmcdicamcntum;quo«  linamcntocxce 
ptum  lmmittcdum  cft.myrrco  liqucracics.oj  gencrara  caro  rlacodior  qua  par  eft.apparcr.prafer' 
tim  vlccrcadcicatncem  perucniente  propemodum.Nam  cumpauxillum  quiddam  phlegmo^ 
ncsinambientibusparnculisreIinquitur,optimumcft  pharmacucx  rofaceo  liquare.  lvolaccum 
vero praftantifltmum  elle nouifti,quod  fohs  roiis  pluribus  in  olco  citra  falcm  prcparato  diutius 
maceratis  confectu  eft.  Si  ergo  hac  quifpiam  in  memona  prompta  fcmper  habeat :  ncc  oblitus 
fitjVt  praccpimus,omiuum  fimplicium  medicamentorum  potcntia*:cV  variaipfc  cmplaftra  viri 
dia  c6ponet-,cV  lingulis  iam  conrectisoptime  vtetur.  Emplaftrum  igitur  hactcnus  m  fcrmone 
propolitum;quod primum  viridium fcriplit  Andromachus,mulrifariam  licetadaptare, partim 

B  proftrobilinarciina  jliquam  aliamadijaendo,partimtlujsaugcndo,velcumcoficcumaliquod 
carne explcns,vclut  irim;anfrolochiam ,  erui fannam , atcp huiusgcneris alia admifccndo. Qun 
etiam.quodora  vlccrisindurataemolliat,mifcendo,compoiitionem  vanarchcct.  Vndc  no  nul- 
li  guttam  ammoniaci.cV  chalbanum :  non  nulli  mcdullam  ceruinam,aut  vitulinam,aut  feuum  ad 
mifcucrunt : ficut  rurfus  alrj  repellcs  aliquod  ,  dum  mttuxus  conantur  repruncrc.  Hac  ranonc  lgi 
turahj  htTumalumen.ahj  rotundum.alrj  gallam  omphacinamidcft  immaturam,adieccrunt:qui' 
dam  ladanum  vtracp  virtute  praditum,moIliendi  videlicet  cV  repellcndi,  vt  labra  cmolliantur ,  2>C 
mhil  ex  fuperioribus  inrluat.  lnfuper  qui  vix  fanabiliacurare  ftuducrunt,vt  multiphcis  vfus  me- 
dicamentum  ciTct.adiunxerunt  enumeratis  chryfocollam,  vel  diphryges,  vel  ses  combuftum ,  vel 
fquamamjaliqui  aris,aliqui  ftomomatis  tferri.  Et  prope  omnia  modo  cnarrata,virid:um  cmpla  t  D;be:addi 
frroru  colore  feruant : alia  vero  rjfde facultatibus  pracdira  mifta  corrumpunt.  Quare  ncc cgo  om-  rel SJ 
nium  meminiproqualibctfacultatc,fcdillorumduntaxat,quaremplaftricompoliti  colorem  tue- 
buntur :  non  enim  de  glutinantibus,vel  ijsjqua  carni  alenda*  funt,emplaftris  iimpliater ,  vcrum 
de eifdem  viridibus,dicere  ct ftatuimus.  Quamobre haec modo  narrata ,  cV atramentum  futoi iu  , 
cV  chalcitis  cruda,fi breui  menfura  admifceantur ,  colorc  pharmacoru  in  fcrmone  pracedcntium 

C  referuant.  Itaq; de  taliu  compofitione  abunde  fatis  acrum  eft.  Vfum  vcro  ipforum  qrh  Andro^ 
machus  omifit,a  quo  traditum  clTcconueniebat,  nos  apponemus ,  communem  vnum  dc  tahbus 
mcdicamentis  vfurpandisfermoncm  plane  neceiTanumprafati:  deindc  vniuerfale  methodum 
intcrprcrari.parriculares.eorumcaufa  quiillamdidicerunt,conueniteffingamus.  Athuiufmodi 
opus ad  dialecticos  pertinet in  omnibus  particulares  lplis  pcrfcnbcre,  iicut  Hcras ,  Crito ,  A  fck' 
piades;ah)  q$  complures  factitarunt.  Atqui  etiam  tertia  difciplina  fpeaes  eft ,  qua  nos  tracramus , 
nccp  m  omnibus  particulanbus  medicamentis  vfum  fchbentes;immo  ncc  vniuerlim  comuni  me 
thodi  difaplina  foli  totum  concedentes,fed  hancquidem  primam  docentcs,  mde  vcrd  vnum  vel 
alterum,veletiam  tertium  exemplum ,  clantatis  cV  exercitrj  difccnuu  gratia  accomodantes.  Quc^ 
admodum  fane  ea  cV  nunc  re  ipfa  oftendimus,vt  iam  in  prionbus  quoq,  fccimus.Nam  quatenus 
medicamcntumcxiccctdetcrgatq3,cucxfimpliciumfacultate,quaidconftituunt,  lnuencrimus, 
inde  fimul  difpofitionem,cui  conueniet,indtpifcemur.  Vbi  enim  humiditas  multa  cV  copiofa  for 
dcs eft.dcliccans  euidenter  purgans  que mcdicamcntum  applicare  oportet:  vbi  apcrrum  ( Graci 
apcnftaton  vocant)  vlcusei't,carnisindigum,modcratinimum  intcr  cxiccantiadetcrgcntiaqj  co 
perit.Verumminonsmaiorisq^ineonuionemabagrinatura  fumcrc  conducit.  Siquidcm  du^ 

D  nonbus  vel  ex  temperamcnto  naturali,vel  atatc,vel  loco,  vel  frudtjs ,  corporibus  magis  cxiccan- 
tia cxhibenda funt,humidionbus minus.  Quapropter primus cuiufq; mcdicaminislinrcolis cx~ 
cepti  (cmmoton  Graecis  appellatur)  vfus  ex  prardicus  nuper  fcopis  coiccturali  artificio  fumitur : 
Sccundus,vt  ctiam  antca  monuimus,ex  fignis  rn  corpore curando  apparentibus.  Si  nanque  ca- 
uum  vlcuscitra  phlcgmoncn,  cV  purum  inueniatur,  nihil  nouum  tctare  oportct :  fi  humidius  vc! 
fordidius,intenucre  dcficcansdetcrgens  quepharmacurariopoftulanficauum  magis  qua  prius 
exuru.foiucre.  Intcnditur  itaque  mcllis  miftionc:  mitigatur  cx  oleo  cV  ccrato,  vcl  oleolo  quopia , 
cuiufmodi  eft  rofaceum,  myrtcum ,  cV  cyprinum ,  fimplicitcr  praparara  Gne  fpilTamcnris  ( ftym^ 
Dtuta  Gra-a  vocant)  qua:adduntodorisgratia,vcl  vtconfeciadiutiUsab  iniurr)s  immunia  pcrma 
ncar.:.  Iam  vero ti contcntiofus quifpiam  nos incrcpet,  tanquam  pratcr  id, quod ab inino  infti- 
tuimus,ad  mcdicamcntorum  vfus  orauoncm  dcducamus,polliciti  nos  de  corfi  compoiitionc  ver 
batacluroSjillecontiderato.qjin  vfu  ctiam  confccluraquardam  fit,  hlcntiumhbi  lmponat.  Prima 
erum  pharmacorum.quaccr-.to  mifccnturjncoconfeclio  cft:altera  rofaceo,  vel  myrtco,  vcl  cy- 
pnno.vcl  lcnnfcino  oleo,vel  nicUeoppoluoconftat.  Atqj  dehis  fatis.  Vcruademplaltraquae 
lam  pcr  cxpcricnuam  abundc  probata  font,  tranframus.  Hacigirur  Andromachus  mcmora^ 
tu  digna  mcdicamenta  vlurparcipia  fcienubus  prafcripiit.  Vndecum  tahalint,cadcligcnda, 

Qjinta  Cl  v'Tis.  eeece       iin  quc 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


quaccx  paua'oribus,paratu'vefaci1h'mis  fimplicibuscomponuntuntum  quaad  plura  valent,  cV  E 
propoiito  maxime  fcopo  fcruiunt.Res fiet excmplo ita dilucidior.  Finge cauum  vlcus apcrtum 
in  fano  corpore:  talc  vcrd  ab  cmplaftro  viridi ,  quod  Litc  vocatur ,  liquefaclo  cx  rofaceo  curabif: 
appellant  autem  Liten  quod ex arugine,  cera,  dC  reiina  conhcitur. Ego  fanc ,  vt  oftcndi , ae quam 
vtnufque  portionem  mifcco,a*ruginis  decimam,  vel  duodccimam ,  vel  oclaua.  Ett  vidclicet  duo 
decima,fi cera*  pondo,8£  rcfinse  tantundem,  aruginis  vncias  duas  mifcuenmus :  Derima ,  li  dua- 
bus aruginis  vncijs,  viginti  ambarum,reiin£  dC  cera*,hoc  eft  vtriufque  decem.ad ijciantur :  Quin 
ctiamfi  oclauamaruginispartcmceratocxceracx:  refina  confectoapponamus,etiam  fic  bene 
habebit :  nam  acrius  quidem  magis'que  detergens  huiufmodi  mcdicamentum  erit,non  tamen  in 
utilc,duris  cnim  corporibus  pcrcommodc  adhibcbitur.  Melior  cuadet  compoiitio,  vbi  ocftauam 
portionem  aruginisconfeclura*  excera  reiina'queimmifcucrimiis,arugincexaccto  quam  acer- 
rimodiebusplufculisantcinlauoremredacta. Praftanrior  erit,  iictiam  thuris  partcm  dimidio 
"minorem.  mi'orem,quamfuitin  xrugine,indiderimus.  Olei  paresnumerocyathosa-ruginis  vncijs  adiun 
ges,cii m  iineaceto  dC  thure  medicamen  conficis.  Quando  autem  thus^acetunfque  adijris,  li  qui- 
dcm  fricla  refina  pinguior  quodammodo  moIlior'que  fit^acaftatc  pharmacum  praparas,  mifce- 
bis nihil: fi  verd dura,id qj per  hyemcm  conricis ,  cyathum  vnum  infundcs.  Qudd  li  liquidarum  Ir 
quampiam  relinarum  ccra*  mifceas,oleo  prorfus carere licet.  LiquidiiTima  quidcm  tcrtiam  cerae 
portionem  addes,minusliquidadimidiam.  Fietautem  videliccthuiufmodi  quadam  compofir 
tio.  Ceram  refinam'quc  Iiquatam,vbi  refngcraueris ,  aruginis  parti  nunc  oclaua* ,  nunc  dccima*, 
aliasduodccimacommifccto:  cognofccns  duris  corponbus  primam  fymmctriam  conuenire, 
mollibus  tertiam,  medrjs  mcdiam.  /Erugincm  cx  aceto  Ia*uigabis,fi  lcni us  mcdicamcntum  voles 
efficcrc,thurispondusdimidiumcius,quodarugocontinet,adiungcns:fin  hocmitius,  thus2c" 
a*ruginem  cquali  modo  committes.  Atqui  <3c"  relinam  cum  cera,vbi  line  rafura  rcfrigcraucrimus, 
liquefaclas,arugini  thuri  que  in  pila  ex  aceto  tritis  fuperfundimus.  Ha*  ig(  tur  prima" compo- 
litiones  funt  viridis  cmplaftri ,  quod  cruenta  quidem  vulnera  non  adeo  magna  glutinat ,  dC  reli- 
qua adufque  cicatriccm  fanare  potcft,cV  carnem  in  eis  producerc ,  cx  humido  quodam  olcofo  li- 
quatum.  Vocoautem  oIcofa,rofaceum,quomaximeadilIum,quem  rctuli.modumcontcclo  vte 
dum  eft: dC  poft  hoc  myrteo,cyprino,cx lentifcino.  Scd  ipfum  olcum ,  vbi  mcdicamcnto  liquefce 
ti caloris  quippiam  adrjccrc cordi  eft,commune  hoc  mifcebis: in quibus rcfrigcrarc  ftudcs,  ld  qd* 
omotribes,hoceftimmaturumappellatur:vbi  adftringcre,myrteum  :  vbimiita*  facultatis  ali— 
quid ,  concoqucns  puta  5C  repellens ,  rofaccumrin  quibus  modicam  adftnngcndi  vim  cum  ma-  G 
iore  caliditatedelidcras ,  cyprinum  &C  lcntifcinum.  Porrd  8C  pleraqucalia*  dixi  quemadmodum 
copolitioncs  crunt ,  dum  medicamcntis  (implicibus modd  comemoratis,vcl  carnc cxplentia.vcl 
cmollientia,  vcl  adftringentia,vel  quc  difficiha  vlccra curant,commifccntur.  Non  nulli  verd  di 
gercntia  mifcuerunt,ficut  ctiam cicatricem  duccntia.  Alrjs autcm  quibufdam  omnia commifccn 
ribus,vcl  confecturam  inutilem,  vclmedicamentum  varrjs  accommodum,prcparare  contigit. 
QuorummateriascognofccnteSjtum  iam  inucntisvti,  tumfimiliacomponcre,iplipotcritis. 
Adfcribam  tamcn  &C  ego  non  nulla  cclebria,ab  fjs  denud ,  que  Andromachus  tradidit  aufpica> 
tus.  Sunt  itaque  ordinc  a  prccedcnti  triginta:  que  verd  ab  ipfo  commendantur,duntaxat  adij' 
ciam.  Quartuni  ergo  poft  primum  ita  cxprefTum  eft.  C  Vinde,  cjuo  l>tor.  /Eruginis  rafe  dena- 
rium  pondo  nouem^chryfocolla*  denarium  pondonouem ,  terebinthina*  pondo  minam  vncia- 
rum  fedccim,ceramina  dimidium,accti  parum.  Quid  fingula  emplaftra  polliccantur ,  non  (  vt 
priusdixi)  piapofuit  Andromachus,  fedex  fimplicium  medicamentorummatene,cxquibus 
propofitum  componit,nulli  obfcurum  eft  vel  ipfum  per  fe,priusqua  liqucfiat ,  vlceribus  mcderi 
pofie,acliquatum  linametoexceptumimmitti.  Minam  verdfedecim  vnciarum  inijcit,  namqua* 
viginti  continet,ceu  ad  chryfocolla*  bC  cjuginis  equam  menfuram,  magna  eft .  Poft  hoc  verd  H 
alrjs  tribus  feriatim  produclis  ,  rurfus  aliud  fic  ad  verbum  fubi ungit.  C  ^iiiud,  cjuo  ytor.  /Erugi 
ni'srafepondo:manng  vncias decem , ego  hbram  infjcio:cere,  refingfncftc,relincliquidf,  fin-- 
gularumpondo  quinque:oleicyathum,acetiquantum  (atiseft:egoetiam  guttaammoniaci po 
do  vncias  decem  pono.  Poft  ha*c  Andromachus ceflat.  Liquet autem , ii  pradiclorum  memini' 
mus,etiam  hocipfum  emplaftrum  perfimilem  fuperiori  facultatem  obtinere.  Deinde  aliud 
fcribens  Andromachus,iicexorfuseft.  dAliud  Molochinum,  Ac  poftea  fimplicium  pharma— 
corum  fymmetriam,  vnde  ipfum  conficit,his  verbis  fubicribit.  /Eruginis  rafe  pondo,  picis 
pondo  duo ,  manna  pondo,  cera*  pondo  duo,  reiina*  pondo  duo,olei  pondo,aceti  quantum  fuf* 
ficiat.  Hoc  itaque  fuperioribus  fimile  eft.  Manifeftum  verd  eft  vtriufque  dC  aruginis ,  cV  manna* 
parem  portionem  ex  aceto  leuigandam  efle  :  duplam  horum ,  cera* ,  picis ,  SC  relina* ,  hoc  eft  cu' 
iufque  pondo  duo ,  cum  olei  libra  liquanda  ♦  Et  iic  in  Iaiuorem  ex  aceto  redactis  admifcere  opor- 
tet,  vti  frequenter  nobis  diclum  eit  ,  refrigerantes  magis  8c  radentes, quam  fnfundentes,ne 
aere  iam  frigido  encerides  appellatas  fieri  contingat.  Aliudab  hoccelebreemplaftrum  fub' 
neclit.  C  Vmde  Hecatondrachmon.  Gutta*  ammoniaci  denariiim  pondo  oclo,  fquama*  dcna- 
rium  pondo  duodecim  ,  manna*  denarium  pondo  odo  ,  refina*  ficca*  denarium  pondo  duo^ 

decim, 


PER    GENERA    LIB.  II. 


2  2  I 


A  decim,emginisdcnariorum  pondo  odo,feui  vitulinidenariorum  pondo  quatuordccim.rcfinete 
rcbinthina  dcnariorum  pondo  odo,  ccrar  dcnanorum  pondo  triginta ,  olci  quartam  cyathi  par- 
tcm,  accti  quantum  fatis  cft.  Hoc  cV  magna  vulncra  glutinarc  potcii ,  SC  fordida  vlccra  purgare: 
vbi  ceratum  inter  liqucfccndumadfumpicrit ,  carni  produccnda  cli:  pi  ius  quam  vero  hquefadu 
fit,craffas  vlccrum  oras  fanare,cV linus  iungerc.ln  totum  digcrcrc  cV  rcpcllcrc  poteft :  nam  ex  con 
trarijsfaculiatibusmiftumcli.  Quodfuccedit  viridenunccommemoratofiimliscv  potcnticcV 
yfuSjhuiufmodifymmetriamobtinet.  C  TercbintInnapondominam,fcrapiadishcrbadena-' 
riorum  pondo  vigintiquinque,aeruginis  rafaedenariorum  pondo  deccm ,  fcui  vitulinidenario- 
rum  pondo  vigintiquinquc,ccriedenariorum  pondo  vigintiquinquc,thuris  denariorum  pondo 
duodecim, cyprinum aridis adijcitur.  Accmplalirum ,  quod ab ahjs IQs  nuncupatur ,  ipfc  citra 
hancappcllationcmin  huncmodumconfcriplit.  C  V  inde  Epigom.  Quumauteomncseiusmc 
minerint,nihilo mmus cV  nunc limplicium  in  ipfo  medicametorum  fymmctna  adducturus  fum, 
quonia  non  nulli  in  cis  dilfentiunt.  lubct  cnim  immittere  aeris  vlh,falis  ammoniaci,  arris  iquama?, 
a:ruginis,gutta  ammoniaci,arifloIochiae,cV  thuris,  fingulorum  dcnariorum  pondo  odo ,  hoc  cft 
vnciam  :aloes  autem,myrrhae,chaIbani,finguIorum  feiquiplum,  hoc  cli  vnciam  fcmilfcm ,  quod 

£  perinde  eli,ac  fi  dicas  omnium  vncias  vndecim  et  s:aluminis  rotundi  denariorum  pondo  fcx.Mi 
fcet  etiam  rcfinae  colophonia  denariorum  pondo  ducentorum.cera  dimidium  hoc  eli  ccntu,  olci 
hcmina  dimidium.  Quofdam  ait  quartam  partcm  mifcere,accti  quantum  fatis  elt,  dracontij  radi- 
cis  vncia  dimidium,quod  efi  denariorum  pondo  quatuor.  In  hne  autcm  hoc  adiccit,  quod  in  IfU 
dis  fcriptura  non continctur ,  nam Epigonus id  appofuit : atque  hac  rationc  Ifis ab  Epigono dif- 
fert.    lam  vcro  poft nupcr  relata  addidit  Andromachus  viridc  Padonis  hac  fymmctria.   C  Re- 
fina  colophonic  denanorum  pondo  trccentorum,  ccra*  denariorum  pondo  ccntumquinquagin 
ta,aruginisdcnariorum  pondo  odo,aluminis  rotundi  tantundcm,aris  fquamadenarioru  pon- 
do  duodecim,thuns  dcnariorum  pondo  fedecim,aris  combufti  denariorum  pondo  odo,falis  am 
rr\onizci  denariorum  pondo  odo,olei  dimidium  cyathi,  aceti  quantum  fufficit.  Hoc  mcdicamen 
tum,quia falem  ammoniacum  prius  affumplit,  magis  quam fupcriora  extrahit ,  magis'que dige- 
rit,  |  itk alfjs  omnibus cum  lllis  conuenit.    Fortius  autem  magis  cj3 ad  multa  vtilc  pre/cnpto  pofi  f  codexanti- 
medium  vnumrecenfct  Andromachus,  quod  V inde ^ilcimioms  nominauit  inhac  fymmetria.  tjumaddit,^ 
C  Terebinthinadenariorum  pondo  ducenroru,  ccrc  dcnariorum  pondo  centumquinquagin  fu7ni""rf  ~ 
ta,aris fquama* denariorum  pondo decem  cV odo,a?ruginis rafa denarioru  pondo fedccim,alumi 

C  ni s  rotundi  denarioru  pondo  fedecim,chalbani  denarioru  pondo  fedecim,  thuris  denarium  podo  '  er&'1' 
decem,falis  ammoniaci  denariu  pondo  duodecim,a*ris  combulii  denarium  pondo  fedecim,  arifio 
lochia  denarium  pondo  decem,aloes  Indic^  denarium  pondo  duodecim,  myrrhae  dcnarium  pon 
do  fedecim, guttg ammoniacidenarium  pondo decem odo:  chalbani denarium  pondo  duodc 
cim,aln  odo :  olci  heminc  dimidium,aceti  tantundem.  Aliud  inde  fcribit,cui  titulus  ^fthtnu,  id 
efi  Minerua,ficut  ipfe  ad  calccm  rcfert.  Porro  fimplicium  eius  mcdicaminu  fymmctria ,  vnde  co- 
ponitur ,  in  hunc  modum  habet.  C  Cere  dcnanu  pondo  duccntoruquinquaginta ,  tcrebinthi- 
ne. denanu  pondo  duccntorum,fride denarium  pondo  centu,fcui  vitulini  denarium  podo  quin> 
quaginta,chalbanidcnarium  pondo  vigintiquatuor,manncdenarium  pondo  vigintiquatuor,(a 
lis  ammoniaci  dcnarium  pondo  duodccim,  eris  vfti  denarium  pondo  duodecim,  alocs  dcnarium 
pondo  duodecim,^ris  fquam^  denarium  pondo  vigintiquatuor,aluminis  rotundi  denarium  pon 
do  duodecim,cVfilfidcnarium  pondoodo,  chalcanthidenarium  pondoocto,mifyosdenarium 
pondo  o(fto,opopanacis  denanum  pondo  oclo,^ruginis  rafa*  denariu  pondo  fex ,  gutta  ammo- 
niaci  denariu  pondo  fex,minij  linopici  denariupodo  triu,  aceti  heminas  tres,  olci  heminas  duas: 
minium initio inditur.  Athena,hoc efi  Minerua,vocatur  hoc emplaiirum,vtiliiTimum  multis,vt 

D indicauimus.  Qiiomodo  autem  vfui  crunt  cmplafira  multis  vtilia,in  fcrmone dc  ijs  tuturo  hgni- 
ficabitur.    Abhoc  dcinccps  aliud  viridc  his  vcrbis  confcripfit.    C  Vindecx  Cyprmo  ^phrodt. 
Cera*  denariu  pondo  vigintiquatuor,relinaarida  dcnarium  pondo  duodccim :  aruginis  rafe  de- 
nanum  podo  odo,  Aphrodas  denarium  pondo  duodecim :  manna  denanum  pondo  octo,  cyprt 
ni  dimidium  acetabuli.Contunditur  autcm  cum  co,cxdifficiIibus  curatu  vlcenbus  potcft  condu^ 
cerc.  Atque  haccaufa  cfi  ,cur  ipfum  fcripfcrit,  tiim  q>  paucis  conftct ,  tum  q>  vtililfimum  clle  pof- 
lit.    Cum  autem  multa  dcinceps  viridia  alia  multiplicis  miftura  cV  vtilitatis  adducat  Androma- 
chuSjVifum  mihi eft ca  reIinqucrc,cV  vt ipli  vocant,Litas duntaxat  percenfcrc.  Is  lgitur  1  ic  ad  vcr 
bumfcribit.    C^W  Vtnde  Ltte ^uo^tor.  Relina pondo  librasduodccim,ccrapondohbras 
ocfto,aruginis  rafapondo  libras  o<fio,  feui  vitulini  pondo  libras  duas ,  accti  pondo  hbra:cgo  au- 
tem  tnannae  libram  mijcio.  Liquet igitur  acetum cum  duabus aruginis libris,  6l  libra  thuris,eiTc 
lauigandum,hcutantca  pracepi,deindcliquabilia  hismifcenda:dicoautcm  feuihbras odoctim  *  dH&legir*r 
ccix  oclo,cV  refinaduodecim.  Emplaftrum  hoc  Lite  ad  amuffim  forct,nili  adipem  atlumplillet,  »»  *nu^:i . 
cV  mannam : ita  nanq3 arugo  decima amborum  limul  portio  clfct ,  refinae  videlicct  cV  ccra.Quod  cr lt* ******* 
fircfinadurafuerit,omninoctiamoIeiquidaddcndumputabis,  vti  priuscxpolitum cli.Qiionia  P***1*  >;" 
yero  feuum  vitulinu  reccpit.  nec  amplius  exade  cli  Lite,  vt  quod  molhcns  cV  concoqucns  mcdi-  ttHr' 

cxmehtam 


DE   COMPOS.  MEDIC. 


camentum  acceperitimulto  autem  magis,fi  etiam  manam  alTumpferit,  que  concoquit  puri  mo  E 
uendo  clt,cV  carnis  gigncndre  quandam  vim  obttnet* 

Commnms  Sermo  de  Emplajim  Coiorefimtlibws.  c  .A  P.  3. 

QVdd  fane  mcdicamcnta  non  fecundum  coloris,ied  facultatis  fimilitudincm,  vna  fcribi  con 
ueniar,manifeftu  plane  eft.  Vtergo  Andromaclms/icalijquo^non  nulli,ordine  tradunt 
^  emplaftranonfolum  viridia.fedetiam  melina,fufca,&candida.  Quo  igitur  modo  hant 
cadida,priori  volumine  diclum  eft.  Viridium  vero  compofitionis,licet  antca  expoOcae,  nunc  quo 
que  mcntionem  faciemus, 

Quomodo  Vtridtafant.  C  ^4P.  4, 

AErugo  non  pauca  ljs  immittitur,vt  dC  aliorum  colorem  vincar,  &C  omnia  in  fuum  permutet» 
Porrdconrjcere  oporteteum  ,qui  taleemplaltrum  conhcit,pra:ter  arruginis  quantitatem 
etiamcoloremillorum,  quasipfi commifccntur:adhxc  codionisrarionem.inijsquarmifcentur 
quidem,colores  pertinaces  vitarc,cuiuimodi  flaua,oY  rufa,  cV  nigra  medicamenta  obtincnt.  Dico 
autem  flaua  5C  rufa,  qualia  funt  melitites,  chalcitis  combufta,  auripigmentum ,  fandaracha :  nigra 
vero,quod  genus  funt  pix,bitumen,terra  ampclitis,  Iapis  gagates.  At  inter  coqucndu  non  opor 
tete^uginemfuper  ignemcoeuntibuscommittere,  vcrum  vbiinmortario  vnitasfacTaeft,  admi-  F 
fcere,li  colore  viride  medicamentum  permancrc  dclideras :  lin  autem  mclmum  volcs  cmplalirum 
conftcere,inteIIigito  incocftioneaerugincm  primum  in  hunccolorem  pcrduci:  poftcain  giluum, 
vt  emplalirum,quod  dichromon  idelt  bicolor,appeIlant,  cuadat.Etcnim  a  coclionis  tepore  pau- 
cis  diebus  poli,  in  fummo  quide  einplaliri  fufcus  magis  redditur  color,  in  imum  vcio  giluus  cur- 
rit.  Qm  vero de ipforum  colorc quae conucnicbant diximus,rurfus ad  faculratis  (ermonem  reuer 
tcmur  mcmoria  repetcntes,vnde  primum  hoc in libro  exordium  fumpfcrimus.  Agere aute cuz- 
pimus,fiquidmcminimus,demcdicamcntiscarncmgenerantibus:quorum  poteftaris  (copuseft, 
vtmediocritercVfinemorfudctergcantexiccentcj3:atfpecialescontccrura;  prodiuerfa  (implicul 
pharmacorum  mateneditlcrunt.  Cxterum  nemo  ignoratca  ,qua?propric  cY  prtmario  (arcorica 
ld  eft  carnem  progigncntia;,  nominantur,  aperta  vlcera  carnc  lmplere,  hoc  eii ,  qua-  caua  quidem 
funt,non  tamen  loidcs,aurinflammationem  coniunctam  habent,  magis  verdctiain  ncc  prauoru" 
humorum  inHuxioncm,ncq3carnemincauo  vlcereintemperatam:nam pr^diaorum  aliquod 
CdUitati  li  immiftueft,priusillud  curadum.Scopi  verdcurationisipforum  funt,  lbrdidisquidcm 
detergentia  pharmaca  adhibere:  eis  vcrd,qua:  cx  influxione  humoru  proucniunt,cxiccaiitia,atq3 
repellentia  ld ,  quod  mfl  uit:  a  t  fi  multum  6V  contumax  exiftat ,  fluoris  caufa  prius  amputanda  eit.  3 
ConftatautemcYinflammatarum  partium  phlegmonenfanandamclTc,carncm  aurcm  intempe- 
ratam  habentium,hanc  ad  tempericm  reduccndam.Porrd  intemperata  llla  cum  hat  quatuor  ianc 
modis  fimplicibus,quaiuor  item  compoiitis,  pcr contranas  qualuates fuccurrctur.  Sed  dc  his  dC 
poftea.Nunc  autem  de  medicamcntis  vchemcnter  dctergentibus  agemus. 

De  PharmacH  ~Vehemcntcr  ^lbjiergcnribm.  C     P.  5. 

QVdd  harc cx  praedicftorum  genere  lint,que  ob  moderatam  deterfionem  cauis  vlcei  ibus.pu 
ris,apertis,fine  omni  morfu  admouebantur,antea diximus.  Intcnfam  vcrd  dcrergendi  vir- 
>  tutem  obtincnt ,  quae  copiofas  fordes  auferunt.  Quare  non  nulla  ex  prardichs  viridi  b  us 
medicamentis  vna  re  folum,nempe  a;ruginis  copia,ab  ljs  qu£  limpliciter  carncni  producuar,cua- 
riant.Quedam  bi  aliorum  vchementer  detergentium  miftura ,  ficuti  vocatum  llis ,  cV  Machono- 
nis  emplalirum,quod  nos  pro  more  vfurpamus,01eofum  ex  vfu  nuncupant :  vbi  enim  ftnum  car 
ne impiere  proponimus ,  copioliore  oleo  liquefacientcs  per  cornu  rccu  foraminis,modo  clyfte' 
ris,porcine  veiice  coiundi,ipfum  infundimus.  Quin  8C  vocatis  pyulcis,  hoc  eft  pus  trahentibus , 
in  eo  vumur :  etenim  horum  etiam  rj,  quibus  latius  foramen  cft ,  ad  huiufmodi  adimniitrationcm 
commodifunt.  Perfpicuum  autem  eiiiinus  oppletosfordibus  cxmeraciorehocmedtcamcnroH 
purgari ,  id  cft  oleo  pauciore  adhibito ,  rurfus  puriores  ex  humectato  magis  olei  vbenoris  mi  itu- 
ra.  Itaque fi parue^ adhuc phlcgmones  finum  infeftantis fufpicio  quepiam cxiiiat,  medicainetum 
ex  rofaceo  prorfus  liquehat:iin  a  phlegmone  fuerit  liber ,  ex  oIeo;et  li  ci  tra  mordicatione  vetens 
mifturam  fuftinuerit,illo  pharmacum  liquetur.  C^terum  in  huiufmodi  vfum  non  folum  hoc,  fed 
Macherionis  quocp  emplaftrum,cV  Ilis,atq3  alia  faciunt,qug  maiores  noftn  perfcrip(cre,ceiato  mi 
fta,cauis  vlceribus  carnem  inducere.Omnia  naq^  hf  c  line  cerati  miftura  ex  oleo  cx  rofacco  Iiqucfa 
da  finibus  immittuntur,eo  qp  confiftentia,qua:  linamento  excipitur  (emmoton  fyftalin  Grcci  vo 
cant)  linibusillini  non  poteft.  Pari  modo  cV  medicamentum  ficcum,  quodcombufta  chartacon- 
ftat,rofaceo  copioliore  diluentes,  ipiis  infundimus.Quemadmodu  verd  iinus  liquidioribus  phar 
macis  indigent,dum  craffiora  imponi  nequeunt,ita  que  in  fummo  caua  vlcera  afrligunt ,  cralTius 
medicamentum  defiderant,hac  videlicet  occafione,q)liquida  ftatim  abeis  decidunt,  cV  linamcnta 
ficca  rclinquuntur,  Merito  igitur  in  id  genus  vitrjs  ceratum  valide  abftergetibus  admifcemus ,  in 
finibus  oleum  vel  rofacei  plurimum.  Atqui  hec  in  eu  modum  abftergentia  pharmaca  oranino  et 
digcruntjideo  cp  vehementer  exiccantiac  commune  quodda  ipforum  genus  erficitur,quod  Gre- 
ci  polychreftum  id  eft  multiplicis  vfus,appellant.  Accedunt  h  uic  genen  emplaftra  admodu  acria, 

qualia 


PER    GENERA    LIB.  II. 


2  2  2 


A  qualia  funt  ea,q  di  hal&>n  id  cft  ex  falibus,nominantur :  quc  non  offereda  funt  vbi  carne  quidfj  cx- 
plerecogitamus.Nam  praetcraliahocquoq;  ial  eximiu  habet,  vt  adftringatmagis  cj  purget:iicca 
revcromhilo  minusqaphronitrumacnitrum  poteft:fcdillaadftringcndi  facultatcm  nonagno 
fcunt ,  ficut  ncc  Afix  petrae Hos:atcp  huius rci  gratia difcutcrc ,  SC ccratis admifta  vlccrum  fordes 
tollcrc,  nata  funt :  fal proptcr  adftringcndi  poteitatem  hoc cftkerc  non  potcft.  Proindc  cum  harc 
in  memoria  habeatis,  SC  mcthodum  compolitionis  vfus  i\i  omnium  ciufmodi  mcdicamcntorum 
audiucritis,  deinccpsillaqua-aclanffimismcdicisproptcroptimorum  mcdicaminum  cognitio- 
nem  cxpcrimcntis  probata  funt,  cnumcrabo,  Primum  fanc  Mantl'ae,atcj3  cius  difcipuli  TarentinJ 
Hcraclidisfedatoris,pcrmultapharmaca,qua;fubfequentibusannispcrcxpcricntiamprobantcs 
diftinxcrunt,  cx  praeltantilfima  eorum  ipii  dcnuo  litcris  mandarunt:  quae  vcrd  minus  clfkacic;  ha 
bcrevidebantur,omiferunt.  Iureigiturctcgomaioremfacio  mcntionemeoruii^quiillisfuccef- 
ferunt,  Sunt autem intcr eos,qui  rn  medicaminum expericntia recliffimc  fc gelfillc  vidcntur, Pe 
tronius,Mufa,Hcras,  Andromachus,Afclepiades,cY.  Crito.  lam  vcrd  Archigcnis  £C  Philippi  ftu 
diofi  non  pauca  mcdicamcnta  prodidere.Quin  ctiam  liber  vnus  cft  Mcnccratis,  cui  nomcn  indi- 
tum  eftjlnfignium  pharmacorum  autocrator  hologrammatos,  quafi  dicas  impcrator  intcgris  lit- 

B  teris  dcfcriptus.  Quae  ergo  pulcherrima  ipfis  tradita  funt  medicamina,  cV  commcndantur,  quo- 
rum  c|3  nos  inter  omnia  relata  experientia  habcmus,cV  quibus  praeceptorcs  noftri  vfi  funt,  ad  haec 
fi  quod  SC  nobis  inuentum  fit ,  deinceps  adducam ,  quo  fingula  gcncre  conrineantur ,  cxponcns. 
Nunc  autcm  vindibus  relatis  melina  protinus  fubiungam. 

Melmd  Empldslrd.  C*AP.  6. 

QVemadmodum  vindium  emplaftrorum  plurima  propterarrugincm  prarpcllcntcm  talia 
fiunt,praefcrtim  quae  funt  ex iplis  coloratiora,ita  quocp  melina.  Scd  viridia  aerugincm  inco 
"■"  (ftam  habent:  melina  vero  coclam  quidc,  fcd  mediocnter :  nam  fi  amplius  coquas,  bico- 
lora cmplaftra  quibufdam appcllata,quibufdam  gilua,  efficies.  Solent  mcdici  viridia  limpliciter 
melina  bC rufa  nominare,quae  non  adeo  magna  vulncra  glutinant ,  SC  vlceribus  cicatriccm  obdu^ 
cunt:  quae  mos  eft  medicis  appcllare  aperiftata,  quali  dicasaperta.  Item  ex  rofaceo  hquefacta  cauis 
carnem  gignunt.  Multiplicis  vfus  funt  intcr  ea  quae  plura  pollicentur.  Quaedam  multa  non  pro- 
mittunt,fed  vnum  mentione  dignum,videlicct  vcl  vlccra  cacoethe  bcnc  curare,vel  plus  digerere, 
vel  meliceridas,  vel  duritias  emollire ,  vcl  huiufmodi  quid  non  contemnendum  nec  curatu  facile. 
Andromachus  itacp  quatuordecim  melina  confcriplit,  ex  quorum  numero  quinq^aeruginc  ha- 
Cbent,reIiquafinehacconfeclafunt.Porrdex  ijs,quasacruginec6ftant,  vnumquidcmprimumin- 
ter  quatuordecim  pofitum  eft,alterum  verd  quartum,  poft  hoc  aliud  fcxtum ,  indc  fcptimum ,  SC 
decimum.  Quibusergo  nihil  eximrj  appofuit,omnia  fimul  SC  conglutinant  vlccra ,  SC  cicatricem 
inducunt.Quae  fi  ex  rofaceo  liquefiant,carnem  procreant :  quin  SC  mcdiocribus  phlegmonis  mc- 
dentur:fkutmediocresetiamduritiascmolIiunt,atq3hocfaciuntcuidcntius,qua;guttam  ammO' 
niaci  continennhis  adhuc  ipfis  magis,  quae  copiofiorem  rcliquorum  proportionc  cam  aftumpfe 
runt.In  quibufdam  vero  appofuit  ipfe,teneru,hoc  eft  tenere  cuti  conucnicns  vidclicct :  cV  cui  prg  ♦ 
ftxit,epifpafticon  SC  exippoticon,ideft  attrahcns  &  eruens,innuit  membrorum  dolonbus,fynan- 
chae,  SC  lateris  crudatui  benefacere,  vel  interiores  abfceftus  difcuter  c :  magis  quoddam  tcftimoniu 
his adferens,cj  Omplici fermone fcriptis.  Igitur omnia  ipfa dcinceps fubiiciam, 

Mdmd^Andromddn.  C*AP.  7. 

MElinumc]uol>tor.  Spumaeargentidenariorumpondocentumquauior,  olcicftatcheminam,  *  Alhemai*. 
hyeme f  trcs  cyathos,}- cerae denariorum  pondo  quadragtntaoclo,  colophoniae dcnarioru  t Af.hemina. 
pondo  quadragintaoclo ,  guttaeammoniaci  denariorum  pondo  vigintiquatuor:aeruginisra&, 
chalbani,myrrha:,fingulorum  denariorum  pondo odto.  ^Aliud.  Spumae argcnti  denanorum  po 
D  do  centum,oIei  f  tres  cyathos,}-  refinarcolophonia:  denariorum  pondo  fcxagintaquatuor,  guttc  1  Ai.hemina  1. 
ammoniaci  dcnariorum  pondo  quadraginta,  ccruftae  denariorum  podo  vigintiquatuor.  ^ilwd. 
Spumae  argenti  dcnariorum  pondoquadraginta,  ceruflaedenanorum  pondo  fcx,ceraetyrrhcni-  "  AlicciL 
cae dcnariorum  pondo fcdccim ,  refinae pityinae  ficcae  denariorum  pondo  fcdccim ,  guttc  ammo^ 
niacidenariorumpondoduorum,oleihcminam.  ^iliud.  Spumcargcntidcnariorum  pondocc- 
tum:colophonie  dcnariorum  pondo  fcxagintaquatuor,alnquadraginta  ocio.ccrx  dcnarium 
pondoocftogintaquatuor:chalbani,myrrhaf  aeruginis,fingu!orum  dcnarium  pondoocfto^opo- 
panads dcnarium  podo  fex,olei heminam  a;ftate,hyeme  vcrd  f  tres  cyathos.}  ^Ahud.  Spumse  ar  "  AP.hcmina  5. 
gcnti denarium  pondo centum,rcfing  pityina:  denariu  pondo ccntum,ccre  dcnai iu  pondo  duo-  tAf  hcmmam 
decim,olci  t  tres cyathos,>  vini  falerni  heminx  dimidium.Spuma  argcnti  cx  vino  laruis  fit ,  do-  t  Ar.hemiuaca 
necficcatafuerit,deindccoquitur.  ^iliud.  Spumeargcntidenariumpondocentu,oleivctcrishc  &'" 
minas f  lxx,ccrac  denariu  pondo  centum,a:ruginis icoledas denanum  pondo  vigintiquinqj^cha-  t  Alitcrdna* . 
maeleontis  nigri  denarium  pondo  duodccim  ac  femiftcm ,  chryfocoll.e  denanum  pondo  quadra- 
ginta.  ^4hud.  Spuma:  argenti  denarium  pondo  ducentorum,olci  vcteris  hcminas  tres,ccrae  dcna 
riorumpondocentum  fexagintaocto,guttaeammoniacidenarium pondo ccntum , myrrha: de-  * 
nariorum  pondo  quatuor,acruginis denanum  pondo  odo,refina: colophonias dcnariorum  pon^  •  Aiucr  n . 

do 


D  E    COMPOS.  MEDIC 


do  ccntum  viginrio<fto,chalbani  denariorum  pondo  viginti,chama*lcontis  atri  denariorum  pon  E 
*AE  Tiginti.   doodo,alijpropoIcosdenariorup6doocldprochameleonte.  ^4lmd.  Olei  vcreris,inquocharne 
leon  fcrucraclus  fit  q  copiofiffimus,fexrarium:  fpuma*  argenti  pondo:  vbi  ebullierit,  argenri  fpu- 
mam  infpcrgito,cx  coquito.    C  ^liud <td Nomas ,  id cjl  Vlcera  dcpafentta.  Sandaracha'  dcnariorum 
pondo  trium,aluminis  fitfi  dcnariorum  pondo  quatuor,thuris  denariorum  pondo  quatuor,myr 
rha*dcnariorumpondoquatuor,gutteammoniacidenariorum  pondoocftodecimjCera^dcnario- 
rum  pondo  o(ftodccim,tcrcbinthina*denariorum  pondo  fex,adipis  fuilli  denarioi  um  podo duu, 
* AKccntumvi  mcllis decimamfcxram hemine^ portionem.  ^iltud.  Spum^argentidenariorum  pondoccntum^ 
8  nn'        .  oclo : ccra denariorum  pondo  ccntumocto,aIibi  ccntum  inuenio : guttae  ammoniaci  denariorum 
eintLCntUmTI  Pondo  quinquaginta,  terebinthina*dcnariorum  pondo  quadraginta ,  ariftolochiar  dcnariorum 
" AFvi  inti     pondo  vigintiquinquc,  zea*  radicis  denariorum  pondo  octo, aeruginis  fcolccia denanorum  pon 
.vigmti.    ^ofedecim  ^alumimsfciflilisdenariorum  pondo  fedccim ,  clci  vctcrisbinashcminas.  <£^4ln:d 
Simplex.  Spuma*  argenti  dcnariorum  pondo  centum,  axungia?  denariorum  pondo  fcptuaginta- 
quinque ,  olei  veteris  pondo  denariorum  feptuagintaquinque.  Ad  molli carne  praditos facit ,  8£ 
digerit.    C ^iltud Mcltnum  emolliens ,Diophanw,^4phra  nominatur,^4ttral}ens,&  eruens,  cjuo ^frttculi  cu>- 
rantur.  Vifci  claborati  pondo,cera*  pondo,rcfina'  terebinthina*  pondo,chalbani  vncias  trcs :  lique  F 
fa<ftis  vtitor.    C  ~Ahud  Salome,  ad omnem  Doiorem,  &  *An<nnam fynanclien  cum  cucurbttula ,  <&  ad Laterts 
*  AF.vnum.     affetlum.  Spuma*  argcnti  pondo  duo ,  olci  veteris  vncias  ocfto ,  fimul  coquito.    C  ~4liud Melmum 
Heracltdts,mteriores  ^bfcljns fine dolorc dtfcuttens.  Spuma* argcnti dcnariorum  pondo  ccntum,ccruf- 
fa?  denariorum  pondo  ccntum,ceradcnariorum  pondo  ocloginta,rcfina*  arida*  dcnariorum  pon 
do  fexaginta,gutt£  ammoniaci  denariorum  pondo  quinquaginta,galbani  denariorum  pondo  fe- 
decim,olei  veteris  hcminas  duas.  Vt  autem  Rufticus  ille  familiaris  Ifidori,  Spuma?  argenti  dena^ 
riorum  pondo  quinquaginta,ceruffa*  denariorum  pondo  quinquaginta,gutte  ammoniaci  dcna^ 
"Af.quadragin  riorum  pondo  6cco,cera* dcnariorum  pondo  viginriquinque,  refina*  arida*  dcnarioru pondo  tri- 
»■  ginta,vlmi  in  facculis  cx  corio  rccondita*  denariorum  pondo  quindccim,galbani  denarioru  pon- 

tjAr!  olei  vctc-  do  oclo,  |  olci  trcs  cyathos.  Intcr  ha*c cmplaftra,  nullius  coclionem  fcriplit  Andromachus.Ego 
ns  heAiinam  vexo  acj  colorem  ipforum  pertinerc  dixi,fcilicet  ncqj  a*rugincm  crudam  efle  oportere,vt  in  viridi- 
&t*  busmeqjnimiscocfcam/icut  in  ijs.qua*  bicolora  cV  gilua  nominantur:  vcriim  vbi  iam  cacabus  ab 

igne  aufcrcndus  propemodum  eft ,  iniici  arugo  dcbct :  deinde  ciim  mutat  colorem ,  8C  mcli num 
redditur,medicamentum  tollere iam  ab igne  tempus  eft,fi  iam  no inquinet : fin  minus,  paululum 
fupcr  ignem  lcntiffimum  remorati  fic  tollcmus ,  nam  in  admodum  vehemeti  facile  in  giluum  de-  G 
generat.Cuiusrei  gratiaquoq3duoinfigniacmplafiramcIina,altcrumMenoeti,alterumScrapio 
nis,fubiungam :  quorum  coquendi  rationem  pleriqj  tradidere,cV  vos  confccftura*  eorum,qua*  An 
dromachus  fcriplit,exemplum  habcbitis. 

Alenoeti  Meltnum.  C^4P.  9. 

Puma*  argcnti  pondo  quatuor,olci  pondo  tria,tcrcbinthina*  pcllucida'  pondo  duo,ccre  pon- 
ldo:eruginis,thuris,chalbanipinguiflimi,  fingulorum  pondo  vnciasquatuonguttcammo' 
niaci  podo  vncias  fcx.  Argcnti  fpuma  cx  olco  ad  multam  fpiffitudinem  vfcp  incoquitur :  dcindc  rc 
fina  ccra  c\\  iniicitur :  cum  pulchrc  foluta  ha*c  fucrint,  cacabus  deponi  tur,  cV  refrigerari  bene  fini  t : 
poft  illa  erugo  immittitur :  bC  vbi  infra  motum  fuerir,  dcnuo  fupcr  ignem  Ienem  coquitur,  donec 
melinum  colorem  reprjfentet :  poftremo  chalbanum,et  thus,l£uia  facfta,ac  in  mortarium  dcmiffa, 
vbi  ammoniacum  exaccto  inlguorem  redaclum  eft,vt  fordium  imaginem  habeat:  ftatimc^  mani 
bus  fubada  exci  piuntur :  bC  accto  modico  affufo  in  fequcntem  diem  vfque  relinquuntur ,  ac  tunc 
rurfus  emollita  rcponuntur» 

Mclmum  Serapionts adVulnera,& ad Refoluendum^Puotltbutytiliftimum.  C \AP. 
Pumg  argenti  denariorum  pondo  centum,gutte  ammoniaci  denariorum  pondo  vigintiodo,  H 
_|cera*denanorum  pondo  quinquagintafex,  eruginiscypricdenariorum  pondonoucm,  myr 
rh£  denarii  pondo  vnius,  colophoni^  denariorum  pondo  quinquagintafex ,  chalbani  denarioru 
pondo  nouem,olei  tres cyathos,  eftate cyathum  dC dimidium. Argenti fpumam  ac oleum coqui^ 
to:  cum  inalterata  funt,ammoniacum,deinde  ceram :  poftq  depofueris  cacabum,chalbanum,^ru- 
ginem,cV  reliqua  addito,atcp  molliter  incoquito.  Huiufmodi  coquendi  modos  melinorum,qug 
1  cripfimus,emplaftrorum  multi  me  priores  tradidere,i  uxta  quorum  fi  militudinem  etiam  alia  me^ 
Iina  coquere  poteritis.  Argenti  fpuma  fanc  primum  inrjcere  conuenit,mox  refinas  ammonia 
cum,deinde  chalbanum  SC  eruginem :  poftca  fi  vel  thus,  vel  myrrham,  vel  aloc  capiat,  hgc  immit-' 
tenda  funt,  cum  medicamentum  ab  igne  tollitur ,  quippe  coclionem  non  ferentia,  Pr^diximus 
autem  lente  coquenda  effe,pre/ertim  cum  f  rugo  indita  fuerit :  quin  8C  ipfam  mifcendam,vbi  caca 
bum  in  terram  depofueris,ac  parum  refrigeraueris,id  cjj  magis,fi  vas  paruum  fit,in  quo  coquitur, 
nam  efteruefcenti  immifla  erugo,  frequenter  ex  ipfo  vafe  diffundi  medicamentCt  cogit.  Porro  in 
Menoeti  primo  melino,quod  ideo  Pycticon  ideft  pugillatorium ,  vt  ita  dixerim,  vocat,qfh  pugi- 
Ies  potiffimum  medicamento  eo  vtantur,ammoniacu  quoq^  ex  aceto  laeue  in  mortario  fieripofle, 
alrjs  omnibus  in  cacabo  miftis,deinde  ex  ipfo  defufis,prius  inftituti  fumus» 

Melina 


PER    GENERA    LIB.    II.  225 

A  Meltna  Hev£  Emplajhra.  C     P.  10. 

AD Strumas  Her£.  Qucab Heraconfcripta funr.huncm modum habent.  C Melinwnad^ete 
res  Stnix,£r  fi  in  ~\acua perjorati  fint.  idcm  etiam  difcutit  Strumas  qu£  in  pueris  nuper  ort£  fum,  Facit  ettx 
ad e locomotos.  Argcnti  lpumarchryhtidis  dcnarium  pondo  ccntum,rciina:  puyina:  ficcc  ta^ 
tundcm,ccra:  pontica:  dcnanum  pondo  duodccimcV  fcrupulosduos,olei  trescyathos,  vini  faier- 
nitantundem.  Argcntifpuma  cxvino  lxuigatur  ,donccficccfcat:poft  vnacum  olco  ficcoqui- 
tur,quoufque  mutata  rucrit :  &  tunc  rclina  kcuis  addi  tur,  ac  ccra  coquirur ,  donec  non  mquincr. 

C  Mtnati,colons  aurei,  ad  Tcneros,  maxime  Eunuclx>sfacit.u4ptum  eji  ^ibrafis  ,et  omni  mueterato  C7"  rccen 
tt  V  lcen,uidem  Combuslis.  Esl  ctiam  Malaoma,difcutit  Phymata,Parotidas,Strumas,  &  omnes  Durittas.  Valet 
etiamad  Rhagadas ,  c£* ad  Condyiomaxa.  V alde generofumeji.  Argenti  fpumatdcnariorum  DOndocav> 
tum,olci  vetens denariorum  pondo  centum ,  rciina: piryina: arida: denariorum  pondo  qui  nqua- 
ginta  velcentum ,  cera-dcnariorum  pondo  quinquaginta.Argcnti  fpumam  cum  olcocoquito ,  \4litn  tt 
doncc  vnirashcn  mccpcrit :  mox  rclinam  Ixucm  mdito :  hac  hquata  ccram :  vbi  bene  habueri  t  mc 
dicamen,in  mortanum  oleo  prius  lnunccum  demitti  to,cV  dcnuo  tn  tum  cxciptto.Eit  autcm  g!  uti 
nas,ncc  polluit.  C  Hygijnt  Emplajlrum  ad multa  boni  colorts.  Curat  Vlctra  ~\tx  ctcatriccni  duccntia,  <y  Pa 
B  ronycfaa.  Hocmtlms  emflastrumnonextat.  Argenti  fpumachryfiudis  minam,  ccnc  tantundcm,  cha- 
mclaeontis  nigri  radicis  denariorum  pondo  trigintafex,a:ruginis  rafc  dcnariorum  pondo  octode 
cim,chryfocoila:  denariorum  pondo  quadraginta ,  olei  vetens  heminas  trcs.  Argcnti  fpuma  cum 
olcoignenon  acricoquitur,  vfquedumeSeruefcere  inceperit:deindca?rugo  infpcrguur cacabo 
dcpolito :  atcp  itcrum  rcpolito  emplaftrum  permouctur ,  quoufque  proprium  colorem  rcccrci  1 1 : 
poika  cera :  qua:  vbibcncfc  habucnnt,chryfocoIlamcVchama:lconcmairumunt:dcmi!]o  fam  in 
mortanum  acctum  fupcrfunditur.  haque  pra:dictis  affectibus  bcnc  facit  eriam  chrvfocollaadmt- 
fra,arramen  Goc  hac  mirigantiiiimum  dStfii  prarcipuc ad  ncruorum  puncturas  valct,  mdcm  vbi  £ 
mufculis  vclneruisablucrcquid  oportct.  Horum  tnum  emplaftrorum.qua:  Hcrasconfcripiit, 
primum  ex  vino  cv  confectionem  cx titulum  habet: multi  qj  noftri  tam  prarceptorcs  cj  amici  eo  (L 
ne arrugine  vidclicet  prarparato  vtuntur,fcripto  autem  ab  Andromacho  cV  fere  omnibus,  qui  va 
ria cmplaftra  compofucrunt.Proindenon  pauciillorumincunofe  ipfumconficicntcs,contem- 
ptum  emplaftro  pariunt.  Optimum  vem  eft,  fi  vti  tradidimus.ex  vino  falerno  conhciatur ,  cuius 
penuriagiluum  vctus,tenucfubltantja,quatenuspoteftgtluum  hoccirc^immifccbimu^nam  ca^ 
dida hoc pecuhanter  habcnt,vt  peiluceant.  Porro  preftantiffima apud nos funt  m  Aiia  tna,Tmo 
Clitc  vocatum,Lcsbium,accdcbratifTimumapud  veteres  Ariuiium,in  Chio  prouenicns,  quo  om 
nes  ad  optima mcdicamcnta.preferum  anudoros,ficur  nunc Falcrno, vtebantur.  Huiufmodi  igt 
tur  vinum  ii  in  argenu  fpumam  fubcaniculasathu,  vel  Solealioquicalido,mittamus,  dcinde  tera- 
mus:  vel  linc  Sole etiam  diu  teramus,  vt  humor rcficccfcat ,  ipfa  qj  argcnti  fpuma  rchnquatur  vel 
omnino  madoris expcrscV  ficca,vel  propc  fiat: mcdicamentum  optimum  euadit.  Vnus  fanc  ex 
pra*ceptoribusmcis,poilq  in  vino  falcrno  tritam  exiccaiTct.hoc  modo  ipfam  praparabat:  Oleum 
aho,vinum  ltem  aho,  vafe  calcfaciens.paularim  argcti  fpuma  fupcrfundcbat  lntcrim  vino,  ln  quo 
laruigata:  probe c|3  pcrmiltaroleum  aduciebat:interdumabolco  aufpicatus ,  ad  vinum  traniibar. 
Alternis  autcm  vicibus  hoc  fapius  agendo  vtrunque  confumebat ,  cV  fic  ex  mortario  m  cacabum 
dcmitrcns ,  pityinam  relmam ,  quam  propna;  phyfema  Gra:ci  vocant,  leuem  ad  amuihm  facram 
addebat;mox  ceram :  cV  fcn(im,quoad  non  mhccret,  decoqucbat.  Vtcbatur  co  cx  ad  iinus  diutur^ 
nos,illiner.s  prius  fanguine  columba  non  domeftica:,fed  ex  eis,  qua:  m  turribus  nidum  collocar , 
(bofcadas  quidam  nommant)quas  apud  nos  m  agns  cxtruunt :  non  nulh  has  agrcftcs  vocant.  Pa 
rimodomagnis  vulncnbus,rcccntibus,huiufmodifanguinccolumbinoillincns,  mcdicamctum 
imponcbatnonmcdiocn  ciusconhdenua.  Viniautem  hemmam  c\'sindcbar,non  vrHcrascV 
D Andromachus,femificm  tantum :atque huius occaiione mcdicamcn longc mchus fatSfi cit.  Ca; 
tcrum  vbi  lpium  voles  boni  odoris  efficere,opopanacis  femunciam,  quod  cft  dcnanos  quatuor , 
mifcebis.  Coioris  gratia  ceram candidam  ponticam  adiicies.  Hoc  mcdicamenium  vlccra  vcl  ad 
vfcpacatncem  probc  perdurir. 

Critoma  Meltna  Mcdicamenta.  C^iP.  11. 

QVe  Criro  mclma  icripiir,  Buxea  nominar.  C  Buxcum ad  Rectntu  I  'u!ner.t.  ldem  Ctcatnccm 
obducu&exirahit.  Spumcargenu  pondo  quaruor,ccrc  pondo  roridcm.terebinthinc  pon- 
do  vnciasoctOjCrugims  tantundem,olci  vctcris  fcxtanos  duos,  aceti  fcxtarn  dimidium. 
Spumam argenteam ,  olcum,  a:t ugincm,  acctum ,  vna  fuper lgncm  lcn tum  lncoquito :  vbi  vcro 
coitura  funt,  rcuna  ccra'queadiungatur :  cV  rn  vnum  rcdacns  ad  rccentia  vulncra  potilhmum  vti 
tor.  Scripiir  dC  ahud  anrc  hoc  Cnro ,  quod  Buxeum  vocar ,  iimplcx  quidem  quantum  ad  mu 
ftorum numcrum  pcrtinet,magnum  vero pollicitis.  Scripiitigitur  dcipfo  advcrbum  hocmo^ 
do.  C  Emplaflrum  ex  Chnmxleonte,  eadcmjaciens  <ju£  Tyria.  Ctcamcem  VlceribtPS  dijpcditmis ,  callofis ,  (£7* 
tnueteratiu  maxime  ir.ducit.  Mtdttur  etum  Rhagachjs  digttcrum ,  Condylomatis ,  Cf  Duritin.  Spuma*  argen- 
teae  pondo  minam ,  cerac  pondo  mmas  fcx ,  aeruginis  pondo  minas  quatuor ,  chamarlcontis  pon^ 
dominas  ocfto , olei pondo  minam. Oleo  fpumam  argcnteam  coquito  rudicula  moucns,do^ 

ncc 


DE    COMPOS.  MEDIC 


ncc  confiftat,cV  fiat  mcli  num :  poft  hoc  aeruginem  infpergito ,  i  nde  ceram  adfjcito.Porrd  vbi  dili-  E 
gcnter  liquata  ab  igne  tulens,chamaeleontem  indito:  ciim  vnitas  fada  cft,in  mortarium  demitti- 
10 :  vbi  fubadta,excipito.  lam  verd  cV  alia  quedam  emplaftra  Crito  tradidit  in  quarto  mcdicame 
torum  volumine,  buxca  quidcm,  vt  ipfe  nuncupat :  Melina  verd,  vt  ah) :  attamen  non  nulla  cx  iis 
citra  aeruginem  componuntur :  non  nulla  aeruginem  quidem  aftumun  t,fed  m  slio  pharmacorum 
gcnere  pro  facultatis  fcu  virium  limilitudine  dicentur,  in  Epuloticis,  Epulotica :  in  rjs  qua;  fuccis 
conftant,cx  fuccis  compofitarin  mollientibus,jlla  quae  mollire  nata  funt :  quemadmodii  cV  Mna- 
iaeiemplaftrum  multifariaabeoin  hoc  opereconficirur.  Nuncigituradglutinantiaireiam  tem 
pus  efi,colore  inuiccm,cV  a  melinis,diflerentia. 

De  Giliw  Emplajlnf,<]it.t  &'  Dichroma  id e(l  bicolora^dicuntur.  C *AP.  ir. 

QVaedam  ex  eadem  matena  conftant,qua  aeruginem  habentia  melma,ficut  prius  quoque  di^ 
ximus ,  hoc  folo  diff  crentia ,  q>  diutius  coquantut:  omnia  fiquidcm  propter  crudam  aerugt- 
nem  viridia,fiunt  mdina,vbi  mediocnter  ipfa  cocla  fuent :  gilua,vbi  Iiberahus.Manife- 
ftum  igitur  melina  giluaque  oleum  copiofius  quam  viridia  neceflario  habere ,  ctfi  rcliqua  omnia 
eadem  recipiant.  Atquehuiusgratia  primuinfpuma  argcnti cacabo  iniiciendaeft,  inquo  tan- 
tifper  coquctur ,  dum  lordium  craffitudinem  confequatur : mox aerugo,  deinde  fi  metallicum  ali-  F 
quod,  ceuaes  combuftum  eius'quefquama,immittatur.  Acquando  fpiiTitudincmacccpcrint, 
tuncccram  cV  rcfinam ,  fi  harcetiam  medicamcntum  recipiat,  indereconueniet:poftremo  thus  , 
myri  ham,aloen,  aliaquc  id  genus:  ficut  celeberrimu  giluum,quod  ex  diclamno  vocatur,Sacrum 
cVipfumappcllatum,vcIutllis;quoniamaiunteaexfacris  /Egypti  locis efte allata.  Vfum  igitur 
hoc  praeftat  multipliccm,proindc  in  fcquenti  fermone  fimul  cum  rjs ,  quar  ad  plura  valent ,  paulo 
pofidefcribetur.lnpraefentia  dcaliis  gtluis,tumomninofimplicibus,tumr)s  quacinter  harccV 
polychrefta ideft  muhipliciter  vtilia ,  confiftunt ,  vcrba  faduri  fumus.  Vt igitur  viridia  cmpla^ 
itra  limplicia  ex ccra ,  refina,  oleo ,  cV aerugine ,  conficiebantur  i uxta  diclam  illic fymmetriam ,  fic 
giluacxargcntifpuma  cVoleocopioliore,  quamin  viridibus,fumptocomponuntur.  Itaqucli 
emplaftrum  largius  voles  coqucre,  augeasque  olcum,  medicamcn  habiturus  es,quod  magis  lic- 
cet,ideo'que  vulnerum  crucntorum  glutinantius:  fin  autem  mediocriter,  tantam  olei  mcnluram, 
quantum argenti  fpumae  pondus, clle fufficit:  libram enim  olei  menfuralem  Romanorum  m ar^ 
gentifpumaelibram  ponderalem lniiciemus.  lamfipharmacum  p!eniusincoquereplacet,non 
ioliim  vnam  hbram  cV  s ,  fed etiam  duas  2£  plures  immittemus.  Porrd  inter  harc gilua  emplaftra 
fic  praeparata  plus  ficcant  quae  ncc  refinam,ncc  ceram,omnino  habcnt,fed  cx  folis,  vt  vocant,me'  G 
tallicisconficiuntur:quemadmodumaIii  quoquenonnulliex  prionbus:aha  (cripferunr.  Cae^ 
tcrum  quo  cgo  fcmpcr  mca induftria compofito  vtor ,  in  hunc  modum  coqaitur.  (L  Gduumex 
Metcdlicis.  Argenti  fpumar  cum  oleo  priuscoclaemetallica  ex  aceto  laeuigata  immitto,et  fic coquo, 
doncc  non  inficiat.  Addo  his  olci  librasquatuor,  hocautem  quanto  vetuftius ,  tanto  erit  mclius , 
magisque  fi  id  fuerit  fabinum :argenteae  fpumae libras  tres ,  accti  quam  accrrimi  libras  duas:  ho- 
rum  tnum  merallicorum ,  fquama;  gris  nigri ,  eruginis ,  chalcitidis ,  fingulorum  aequalc  pondus, 
nimirum  vncias  duas,hoc  eft  dcnariorum  pondo  fedecim.At  cum  vetus  oleum  erifiit,  craf- 
fumquc  ex  vetuftate,  quatuor  hbras  cV  s  immittito.Nos  cV  quinque  interim,id  que  per  hyemem 
indidimus,nonignan  hyemcplusolei ,quam  peraeftatem,immilcendum.  Atargenti  fpumam 
prius  vidclicet  coques,donec  fordium craffitudinem  recipiat.  Qudd  fi  cV  oleum  cicinum  habeas, 
id  pro  vctere  vfurpato.  Medicamcntum  hoccruenta  vulnerafacilcglutinat,  magis'queinduris 
corporibus  quam  mollibus,cuiufmodi  funtjmulierum,puerorum,  cV  eunuchoru:diIutum  quoqj 
ex  oleo  cicino  vel  veteri,ac  linteo  exceptum  impofitum'que,mirum  eft,quam  vlccra  curatu  diffi- 
cillima  concoquat,quae  pus  ncquaquam  faciunt.  Ad  haec  finus  conglutinat,  cV  fiftulas  adftringit 
exiccat cV  prorius  claudit.  Atquc  vbi iam  ipfum  hcc  pulchre  velis efncerejinctallica  pluribus die- H 
bus  acetolongc acerrimoconterito, acpotiusin  Sole:parimodoargcntifpumam  tritam  exicca^ 
tan/que^cV  oleo  poftca  miitam,eo  quo  dixi  modo  incoquito.  Attamcn  ad  vlcera,quibus  cicatrix 
difficulter  induci  poteft ,  metallica  fic  elaborari ,  cV  argenti  fpumam  ita  conterere,non  eft  necef- 
fum :  etenim  fine  his  quoque,epuloticoteron,  quafi  dicas  cicatrici  ducendae  promptius,  illud  cua- 
dit.  Adiiciaturautem  tunc  ei  diphrygis,cVchryfocolla?,fingulorum  vncia.  Athaec  nonfimulcu 
fquama  cV  aerugine  committuntur,  vtinecvbi  lam  codum  medicamentum  fueritomnino,fed 
eo ,  quod  intercedit ,  tempore.Tantam  enim  huiufmodi  pharmaca  cocfrionem  requirunt ,  vt  ex- 
a(ftecum  prioribusin  vnum  coeant:quod  mediocri  interuallo  accidit,nequemulto  antc,nec 
paulo  minus ,  quam  cacabus  ab  igne  tollatur.  Solum  itaque  hoc  emplaftrum  fiftulas ,  finus ,  dC 
magna  vulnera,glutinare  poteft.  luuat  ipfum  fpongia  recens,  no  dura, veteri  vino  refperfa.  De^- 
ligatura  in  finibus  ab  imo  fiat,U'gamento  ad  orificium  perueniente,ficut  in  fermone  defiftulis  da^ 
rius  oftendetur. 

Dclt6}qu£  Cicdtricemobducunt.  C^4P*  15. 

EMplaftracicatricem  inducentia , fiue fynulotica ,  fiue  epuIotica,nominare  velis,ficutetiam 
alia  medicamenta  epipafta ,  id  eft  quae  infperguntur,  &L  quae  linamentorum  vfu  apponuntur, 

nihil 


PER    GENERA    LIB.  II.  224 

A  nihil  vt  ad  curationes  eorum,  differcntic  adfcrr ,  ii  qualis  quodqj  facultatis  mcdicamcntum  huiuf- 
modi  clTe dcbcat memincris : quam  iimul  cu  rchquis  oibus  in  therapcuticcs  Mcihodi  libns  expli 
cauimus.Quanto  enim  glutinantia  farcoticis  id  cft  carnc  gcncratibus,  ficcarc  magis  oftenta  funt , 
lanto  glutmantibus  epulotica : nam  ipforum  bcnchcio  carncm  cauis  vlccribus  gcncratam  cutcm 
rcddcre  ftatuimus:  ob  quod  etiam  tale  pharmacorum  gcnus,  iiuc  lllincndum,  fiuc  infpergendum 
iit,adftringereoportct.  HicautcmillorumduntaxatcmplaftrorQmcntioncmfacerccogitamus, 
iiquidem  ea  quae  linamcntis  cxcepta  imponuntur  pharmaca ,  cx  his ,  rofaceo  vel  myrtco  hquatis, 
nunt.  Atq5myrteumrofaccohocmagisconducit,quo  vehemcntiusadftringit.At  li  neutrum  ha 
beas,cx  cyprino,lentifcino,cV  mclino.hquanda  funt :  fi  his  qucq,-  carcascx  omphacmo,  vel  co  q  3 
ab  Hifpaniaportatur,H;fpanumnominant:vbi  ncchuiuscopiaadlitjtenerosoliuarum  furculos 
contufos alij  cuipiam  vulgari  olco admifccbis: quod  fi  hos  ctiam  dcfidcrcs ,  prarftat  olco  vctcre li- 
quefacere, hinc enim  mcdicamcntum  liccandi  virtute  augcbis.  Proindc pleriq-,  medicoru a  phar 
macis,quae  optimi  quiqjmedici  longi  tcmporis  expcricntia  fatis  probarunr,co  cp  nobilia  rcddide- 
runt,hac  rarionefolumabftincnt,vtipiimeliusquippiam  prattcr  maiorcs  habcrc  vidcantur.Atta 
mcn  fcicndum  cft  his  ipfis  cclcbnbus  mcdicamcntis,quae  ab  omnibus  Iaudantur.haud  facile  alio- 

B  rum  vllum  reperiri,quod  iit  preftantius.  Ab  antiquo  igitur laudata  funt,tum  quod  cx  cadmia,tu 
quod  ex  ladano  infcnbitur,ad  cicatriccm  ducenda  vtruncp  efle  prarftantiffimum.  Quanqua  apud 
omnes  mifture  flmplicium  pharmacorum  fymmetnam  eandcm  non  fit  inucnirc.  Quapropter  vi 
fum  mihi eft eas,qua?  cuiq^  Scriptori  placet,defcriberc,  aufpicati  a  proditis  ab  Afclepiadc  in  tcrtio 
de  Exterionbus  commentario.quae  Marcellas  infcribir. 

De  Epuloticts  Emplajirvs  ^ifclcpiades  fu  memori£  prodidit.  C  ^4P.  14. 

POfteaquam  vlccra  particularia  fme  aha  difpofirione  ad  cicatricem  iam  tcndunt,  vtcndum  eft 
rjs  compolitionibus ,  qua;  mfra  fcnbuntur.    C  Emplajh-um ex  Cadmia,  ad Cicamcem  ducer.dani. 
HocLuan*  Catlyegetes  id ejl prxceptor ,  ~\fm  e/l.  Cadmia;  vftac  cx  ex  vino  prarparata? ,  chalci cidis  toftar ', 
fmgulorumdcnanorum  pondo  fedccim :  cera?  denanorum  pondo  octoginra,picis  colophoniacx 
pondo  vncias  octo,  vmi  Itahci  quod  fatis  eit.Chalcins  cV  cadmia  cx  vino  terantur.  vt  humidi  cera 
ti  fpiiTitudincm  habcant  :ceram  cY  refinam  pcrfracram  in  vas  Hctilc  lmmittito,  atqj  his  -{o!ci  myr 
tei  pondo  libram  adrjcito :  deinde  carbonibus  fuperponito,moucns  fine  requie:  cu  ioluta  fucnnt, 
ab  igne  tollito :  vbi  retrixcrinLraduo.leuigaris  q^  indito,ac  mifta  cxcipito.In  vfu  olco  myrtco  fubi 
gito :  temperatura  difpoiirioni  refpondear.    C  ^iliud ex  Cadmia.  Cadmiae  toftac ,  chalci tidis  toftar, 
C  diphrygiSjfingulorum  denanorum  pondo  fedecim:  ceraj,refinefrictaf,olei  myrtci,finguloru  pon 
do  fehbram:vini  Italiaquantum  fatiseit.  Prarpara  quomododiaumeft:acvritor  nuncdiluto, 
nunc  mero  pharmaco.  ^ib.ud.  Argenti  fpuma^ccrulla?,  cadmiar,diphrygis,  refina?,finguloru  dc- 
nariorum  pondo  octo :  chalcitidis  dcnanorum  pondo  duorum.ccra?  dcnarioru  pondo  oclo,  myr 
tciolei quodfufficit, vini aminari  quod fatiseft.    C ^ihud Euphranorts.  Diphrygis, mifyos  tofti , 
fingulorum  denanorum  pondo  octo:chalcitidis  tofbe,  molybdama?,  lingulorum  dcnariorum 
pondo  duorum:cadmiae dcnarij  pondo  vnius,  cerxdenariorum  pondo  fcx,  colophonia?  pondo 
vncias  rres ,  myrtei  hbras  tres ,  vini  Italici  quod  fati  s  eft.    C  ^fbud  ex  Ladano  accommodatum  mcdca^ 
Tntntxm,  non  folumCicatricemducens  ,fedttiamCallos  excindens  ,&  Male  curatamjiaurans.  Chalcitldis,ar^ 
genu  fpumae ,  Iadani ,  fmgulorum  denanorum  pondo  vigintiquatuor.  bituminis  denariorum 
pondo  ocfto ,  cera;  denariorum  pondo  feptuagintaduum :  myrtei  hcminam ,  alii  drachmas  dcccm 
6d  octo:  vini  heminam.Prarparato  in  modum  prxdic~tum,cum  res  cxigit,  cV  fplcnio,  cV  diluto  vti 
tor.  ^ibud.  Argenti  fpumae dcnanorum  pondo  centum ,  pids denariorum  pondo  quinquagin- 
ta,ladanidenanorum  pondo  viginriquinque:xruginisrafae,  xriscombufri,fingulorumdcna- 
riorum  pondo  octo:  olci  myrtci  hbras  duas ,  xris  fquamx  dcnariorum  pondo  quatuor :  conhcito 
D ac  vtltor.    <l  siliud auod  Pyricatnon  dicitur ,  tx  ^ittaltcis  ~\mutibus  medicamcr,t:<m  at  1  ommodatum.  Olei 
heminam:aluminisnffi,mannae  thuris,argenti  fpumc.chalbani  linguJorudcnarrj  pondo  vnius: 
cerardenariorum  pondo  viginriquatuor,anchufedenariorum  pondo  ccio:  mcdullcccruinc,  adi- 
pis  fuille,  xruginis ,  ceruiTe ,  fingulorum  denanorum  pondo  duum :  ouorum  trium  lutea.Quc  li^ 
quari  poiTunt,  lkcis  immifcentur.  Hoc  pharmaco  ahas  diluto ,  alias  mcro  vtitor.    C  ^ikudMcdi* 
camentum accommodatum.Facit ad  Vetera ,  ac  Sanatu  cifpcilia.  CerulTae ,  argcnti  fpumar ,  aluminis  hffi  , 
manne,  chalbam, thuris,medullc  ccruine  cx  vituhnaf,fingulorum  dcnanum  pondo  quatuor :ce- 
re,anchufe,ouorum  luteorum/ingulorum  dcnanum  pondo  ocTio :  olei  heminas  quatuor.Mcdul 
las  diligenter  tunduo,  6C  hquato  cum  ris  quc  hquchen  polTunt ,  moucns  anchuia ,  ex  qua  poiTint 
ca colorari : deindc  ab  igne  fublata ,  cV  m ahud  vas  coniecia,  refrigcrari  iinito : dcraia  iiccis  immi- 
fcetO,dcinde  ui  vfum  excipito.    C  Car.didum,cjuodMagnum  dicitur,  medicamentum  accommodatum.  Vd. 
letZSrad Divturna  V  uintra,0*  tM4t  "VfX  acatnccm  recipiunt,tte ' Scabtofos  ajjccius.Bencjacit  &  Sedis  ~\itt;s  rofa 
ceodiliitum~~.  Argenti  fpumedenarium  pondoccntum.ceredcnariu  pondoquinquaginta,ccrulTe  ^^UituTt» 
denanum  pcndo  ccntur.i.tcrcbinthin^  denanoru  pondo  viginriquincp,  thuris  denarioru  pondo  aanqius " ^9 
vigtnu'qui;;r|;.a!umirus r.O»  denariorum  pondo duodecim,olei  heminas dua?.Componu ;•  fimili  H*m  mt 
mcdo .  .\  vritor  iniaixa  cinplaftro,  mtcrim  diluto  mcdicamine.    C ^tbud,  cui  r.ome eji  Pamphdton,  ^ytum. 

adtdcw. 


c 


DE   COMPOS.  MEDIC 

/tdtdtm.  Infuper  Stnttt  congltttmat,  &  Ftjiufocailumexterit.  Vaiet  adviccrumfluxiones,  tumad Dtuturna,  &  E 
D-) Jtpulota,Scabtem  cj;fanatjoiltt  SugtUata,benefactt  Caput  doienttbm,  <&  oculorum  Eptphomfrontt  tmpofttumy 
nec  mtntts  Sedt  conuentt  dilutum rofaceo  ~Velmyrteo.  Caeterum  in  hunc  modum  componitur.  Argenti 
fpuma: dcnanu  pondo  ccntum,  cera* denarium  podo  quinquaginta ,  tcrebinthina*  denariu  podo 
vigintiquinqj.thuris  denarium  pondo  vigintiquinq^ceruHae  denarium  pondo  centum,aluminis 
ftiii  denarium  pondo  fedecim,piperisalbidenarium  pondo  trium,olei  veteris  heminasduas.  Lu 
9isiI.<7vvt'Au  quato,vtdictumeft,nuncdilutomedicamine,nuncemplafl:rimodo vtens.Namincapitismana- 
hctmpomte.  nbus  vlceribus  quae  achores  Graecis  dicuntur,cV  oculorum  afperitatibus,  vel  in  rjs  quas  epinycli- 
das  vocanr,velani  vitijs,dilutum  pharmacummyrteo  vcllentifcinoillinitur.  C  -AltudTelamonts 
1-harmacum  accommodatum,Factt  &  ad Carbunculos^Stnm  extccat  tmmtjjum  ~\>cl tnJitUatum.^id hxc  Cicatnce 
probcinductt.  Pityinae,cera*,calcis  viuae,argcnti  fpumae,  fingulorum  denarium  pondo  quinquagin 
ta:ccrufia:dcnarium  pondo  vigintiquinqj,  olei  trcs  cyathos.  Argenti  fbumam  oleum  q^,  dum  in 
vnum  cocant,incoquito,mox  ceram,  inde  refinam.Porrd  calci  8C  ceruflfa*  in  laeuorc  redadis  liqua 
bilia  mdi  to.  Dum  vteris ,  oleo  cineri  calido  fuperpofito  medicamen  cofringendo  inijcito :  vbi  in- 
calucrit.mortario  fuperfundito,cV  diligenter  fubigito,donec  fordium  fpifTitudo  fiat.  Ab  igne  de- 
polito  vtitor  tanc^  maximo  pharmaco,alias  pennis illinens,ahas inftillans.  Ceterum  carbunculis  F 
vocatis  lintcolo  illitum  adhibeto.  C  ^Altud MoJchionts,celebre  ad cjuxltbet  a  Callo  l>tndtcanda,  (sr  Ctcatrt 
.ce  obduccnda.  idtm  &  Scdt prodtji  tnfigniter.  Argenti  fpum£,ceruiTa*,calcis  viua*,fingulorum  denari  u 
pondo  oclo :  mcdullae  ceruinae,ccrae,vtriufque  denarium  pondo  fedccim,  olei  myrrei  quantum  fa 
tis  elhQiia'  liquari  pou*unt,aridis  immifcentur,  QC  mollita  curiofc  in  paftillos  digerutur.  Cum  vti 
vo!cs,pi  ius  aqua  vel  ladte  diluetur  quantum  lubet,  vt  fordium  craditudincm  habcat :  deindc  rofa 
cci  quod  fufficit,  immittitur ,  vcl  myrtei  :contufum  diligenter  in  plumbeam  pyxidem  reponitur : 
vfui  clt,qucmadmodum  praediximus. 

Epulottca  ^Andromachi.  C^AP.  15» 

Admiae  pondo  libram,chalci  tidis  vfta*  pondo  libram,cera*  pondo  libram,  refinae  aridae  pon- 
^  dolibras tres,myi tci pondo Iibrastrcs: vinum ficcis immifcetur.    C ^iiiud ex Ladano.  Arge 
ti  ipumaedcnarium  pondoquadraginta,ladanidenariorum  pondotrigintaduum,chaIcanthi  de- 
nanum  pondoo(fto,aluminisfciffilisdcnarium  pondoduodecim,ccr£denarium  pondo  centum, 
fquumaedenarium  pondo  oc1o,bituminisdcnariorum  pondo  rrigintaduum ,  myrtci  quarta  hc- 
mma?  partem :  vinum  falcrnum  iiccis  adncitur.    C ^iltter,  ~vt  ^Aiumton,  quodprxparauu  Ladani  de- 
riarium  pondo  o<fto,hyifopi  denarium  pondo  quatuor,propoleos  denarium  pondo odo,bitum{  C/ 
nis  dcnarium  pondo  o<fto,argenti  fpumae  denarium  pondo  quatuor,aeris  fquamaedenarium  pon 
do  quatuor,mifyos crudi  dcnarium  pondo  quatuor,cera*  denarium  pondo  vigintiquatuor.  myr- 
tei  octauam  mina*  portionem.    C ^Altudcx Hordeis.  Ccrulfaedenarium  pondoquinquaginta,ar- 
genti  fpumar denarium  pondo  quinquaginta,  hordei combufti  non  triti  fcxtai uim,  ccraedcnanu 
pondo  quinquaginta,olei  fextarium:poftremum  hordcum  adiicitur.    C  ^budadducendamCica- 
tricem.  Cadmiaepondo  vnciasduas:chalcitidis,cere,terebinthine,fingulorum  pondo vnciasqua 
tuor:  hytlopi  pondo  vnciam,myrti  pondo  vncias  quatuor,  chalcanthi  pondo  vncias  quatuor :  vi 
numficcis  aftunditur.  ^Aitudadtdem.  Refinaearide  denarium  pondoxviij ,diphrygis  denaiium 
pondo  quatuor^rgcnti  fpuma*  denarium  pondo  fedecim,  cerae  denarium  pondo  decem,  olei  he^ 
minas  quatuor.    Polt  hcc  Andromachus  alia  emplaftra  fex  percenfuit  cicatriccm  egrc  duccnti^ 
bus accommoda ,  quae  fanc  hic nunc adfcriberc vifum  non  eft: dicentur  enim  limul  cumilhs  quae 
vlcera  curatu  difficilia  fanat,in  quarto  huius  operis  volumine.    Cum  autem  Andromachus  tbi- 
dem  ante  praedicla  modo  cpulotica  alia  quaedam  tradiderit,non  praeponcns ,  quod  apertis  vlceri^ 
bus  cicatncc  inducercnt,prafertim  in  puens,mulieribus,cV  eunuchis,fummatim  in  omnibus  qui 
"■^fl  &\riot  tcneram  habent  carnem ,  ftatui  haec  quoque  hucadijcere.  Titulum  ipfis  a  colore  Andromachus  H 
iS-oPi  fjioi,  t.  indidit,vt  qui dc  tjs  huc in  modum  ad  verbum  fcripfcrit.    C Candtda^indromacht  Epulottca.  ^ilbum 
meWn, >ht~yi.  cjuo~vtor.  Argenti fpuma: pondo minam, ceruifae tantundem:cera*3 refina*, fingulorum quatuor: 
jum  eji         Q\c{  heminas  tres,aquae  heminam.  ^4iiud.  Argenti  fpume  denarium  pondo  centum  fexaginta,ce 
ruffa:  denarium  pondo  ducentorum,cer^  drachmas  quinquaginta ,  terebinthing  denarium  pon^ 
t  codex anti-  do  vigintiquatuor,olei  veterisheminaedimidium,aquaecyathosfex.  ^liud.  Argentifpum^de- 
qmpmH6  ad-  narium  pondo  centum : cerulfg,  cerc,  fingulomm  denarium  pondo quinquaginta: terebinthinae 
dtt ,  struthn  denariorum  pondo  vigintiquinque,aluminis  fiffi  denarium  pondo  fex,  piperis  albi  denariu  pon 
drach.it,  man      trium,orcheos  herbg denariorum  pondo  odo,olei  veteris cyathos  duos,f  aliter denarioru pon 
nxdrac.xx>.^  d0duum,aqugheminasduas.  ^lltud.  Argentifpumgdenariumpondo  vi'gintiquinque,cergde- 
~^'u  '^.f/  nariorum  pondo  quinquaginta  feptem,adipis  fuilli  denarium  p>ondo  trigi'ntafeptem,myrrhae  dc 
jpu      ra  .  narjorum  pondo  duum:ouorumcocftorum  vitelIosquatuor,aliicrudorum.    C Medicamen  ^4re^ 

lXX  ,    CerUUA  ;n  11  -  ■  1  ■  J        J-  ■  r  i 

drach.  cetum  te ~^^tm,  appellatum.  btrigmenti  puri  hemmas  duodecim  ,argenti ipumg  pondo  mmas  trcs: 
(er*  drach .  fquame  denariorum  pondo  fex ,  alii  denariorum  pondo  fedecim :  refin^  colophonig  pondo  mi- 
qwnqHagtnta,  nas  fex,ali ij  denari um  pondo  quinquaginta :  cerg  podo  minam3quidam  minas  quadragintaquin- 
Uctcjathos  u.  que:marin»*aqugheminastres. 

tAndromachi 


1 


PER    GENERA    L I B.    II.  22* 

^4ndromacht  Panacea.t.Vmuerfaieremcdum. 
±       C  Arqjenrifpumaedcnarium  pondo  ccnt  jmquinquaginta,ccrcdenarium  pondo  quadragtn 

ta,terebinthinaedenarium  pondoquinquagintatrium,  tmarinae  veterisheminasduas  itngmen-  t  smt,f»k 
tiheminasreXjfquamxdenanumpondofcdccimjricinihcminasduaSjCeruiIar  denarium  pondo  gtdmmfmnt, 
octoginta,gutta;ammoniacidenanum  podo  vigintiquatuor,icui  vitulinidenariu  pondo  octo^  >"<T" 
ginta,calcis  viuae dcnanu  vigintiquatuor.anftolochi^ dcnariu  pondo  vigintiquinq;.  Coquito  vt  n 
didiafri.    C  Candidum  Teltphants.  Argenti  fpum^  denanu  pondo  octoginu,ccrutlc  dcnariu  po-  rcS *-r""4 '"' 
do  ccntumuiginti.  myrrhae denariu  pondo  tnum  obolos duos,fagapeni denariu  pondo  quinq; ,  ,er'! nm  ^m^ 
thurisdenanu  podo  fcx obolosquatuor,olci  heminasduas  cxs.Omnia  fimul  incoquito.  ^iltud.  ^jl*^ 
Cera:  candidae  pondo  libram,myrrhae  pondo  vnciam,thuris  tantundcm,  mcdulla:  ccruina?  pon^ 
do  vncia>  duas,adipis  hyena;  pondo  vndas  duas,coaguli  cerui  vel  hcedi  pondo  vncias  duas.niui 
pondo  vnaas  duas .  chalbani  pondo  vnciam ,  gurrae  ammoniaa  pondo  vncus  quatuor ,  argenti 
ipumar libram  s;ccrulUe  denariu  pondo  fex,olei  vetcris  hemina  s,marinae  aquae  tres  cyathos.  Cau 
niace  didtur.  ^liud.  A rgenu  fpumae  denariu  pondo  duccntorum,ccrae  denaniim  pondo  quin- 
quagintaduum,olci  heminas  tres,cerulTae  denanu  pondo  odoginra,  terebinihtnae  dcnariu  pon' 

B  do  uigint2duum,buccinorumaneris  denanum  pondo  deccm ,  thuns  denanu  pondo  noucmde^ 
am.aquaefcxtarium.  ^iliud.  Adipisfuillireccnusdenanupondooclogintaocto.ccrae  candidac 
dcnanum  pondo  quadragmuodo,cerulTae denanum  pondo  duodccim,  argcnti  fpuma:  dcnariii 
pondoduodcdm.  Faatadherpetas,carbunculos,condylomata,rhagadas:phIcgmoncn  prorfus 
arcet.vt  Heras  Cappadox  meminit.  Inhocigitur  redefedt,  qucdnoniimpliatercerarfcripfe- 
rir,fedcandtda:adiccerit:namiichcri  pollit,  vti  vult,  colorccandidum.  Poft  hatcautealiudco^ 
memorans,ncq:ccra;  ncq:  vini  candorem  appofuit,fed  nosadtungcre  oportet;ii  emplaftrum  can 
didumreddereftatuimus.  Porro  compoiino  eiushis  vcrbis  abiplb  Andromachctraditacft. 
C  ^Ludex  Vino.Pubiu.  Cadmia? pondo  libram  vnaas  nouem.  argenu  (pumar  pondo  libras  duas, 
cerufiae  tantundem.  vini  graeci fcxtarios duos,  rofacei  pondo libras  quincp,ccra?  pc  Jo  Iibras  trcs , 
ouacruda  numcro  duodcam ,  thuns  pondo  vncias  trcs.  Hecincoquito.  Candidonim  cmpla- 
ftrorumcoqucndiranoncsin  prioncommenrario-percenfui:  fimul  quemcthodum  noncoquc- 
di  moddjfed  ettam  eorum  compotmonis.oitendi.  Et  tortaiTc  nihil  ampltus  eiufmodi  empiaitrc 
njmdodrinaeadn'dendumreftat:fedquiahiclibernonfolum  de  carnem  gcncranubus  cmpla^ 
ftns.  quaequidem  vtplurimum  vindiafunt,verum  eriamdeglutinanuum  cx  epuloticorum  om 

C  nium  rauone  egit ,  quae  vlcera  mahgnitate carcntia  dcauice  obducant,  quoniam'que melina  ac 
gilua  percurri ,  ldeo  candida  quoque  emplaftra.  quorum  in  1II0  libro  meuonem  nullam  fccimus , 
tn  hoc producere vifum eft.  Cartertim  vt nihil  pra?fenricommentano deiit,  non  pijjcbit adnccre 
emplaiua ,  quaeabipfisccphalicacVcatagmaticaideitcapi:ifracturisq;  medcnria,nominantur: 
cV  magna  vulnera,finus'que  gluunanncum  vero  dilutafuer;nt,  linamenas  exapiuntur ,  cx  riunt 
farcoucaideftcarnem  progigncntia. 

Dc  Cdtagmattcu  c7*  Cepl)ahcis,t.  adfraclurxi  <jT  caput^accommodatis  Empiafhis.     C  ~4P.  16. 

QVipIunmaacoptunapharmaca  prodiderut  {anteaomnesnominaiimcitauimus}  gcnus 
quoddam  emplaftrorum  cephalicum  cV catagmaticum  vocant,  a  caluariae  fractuns  potiili 
1  mumnomeneisimponentes.  Suntauttaliaabftergendi.digerendi.  cVliccandi,  pcicfta' 
te  pratdita.  Plericp  paululum  cx  adltringenubus  pharmaas  as  admricuerunt ,  id  q;  duplias  vfus 
gratia  ficut  diximus.ncmpe  vt  id,quod  arredis  partibus  inriuit,rcpellcretur,  S.'  abi  tergenttum  rV 
oilutem  ln  profundum  vfq;  deduccrct.  Porrd  docuimus  nos  antca ,  mii  adftrtngenua  daborenc 
tritura,quoadufq3  in  puluerem  rediganrur,noxa magisq  pratfidium  eiTc allatura  i]s,quc  trahendi 
vim  obunent.  At  opume daborari  oiiendimus  ea.ii  ex aceto acn  leuiariat.  Itaq^  huiufmodi  phar^ 
D  macorum  fcncm  ab  rjs,quae  Afclepiades  tradrditaam  aufpicabimur. 

De  EmpLtJlris  ad  Fraclurxs  idontis  ab  ^fclepiMle  trjditu.  C*AP.  17. 

PRimuminterrioexiranorummedicamentorumhis  verbispcTfcripfit.  C.v  -  :on 
tdejloptimum^ Catapnaticum.  Hoc  pharmaco  vfus  fum in  fracturis  ofljum  multorum,ira  vt eo 
rumpluramouerenturacinnatarcnt,omnes'quehortarentur  lnnarantia  llla  olTa  aufcrri.  Athoc 
Ariftum  ld fedr,quod  praeter  omnium  opinionem  cft  vifum : nam  riuitanua  cV  ab  alrjs  offibus  fe 
parata  ita  copulauit,vt alrjs conferruminauent.  Haec redpit,  Argenri  fpuma*,bituminis,  iingu- 
lorum  denanum  pondo  ducentorum :  pids  aridae,cerae,iingulorum  denarium  pondo  centum :  rc 
linc  tcrebinthine,denarium  pondoquinquaginta:aluminisfciffilis.propolcos,  iingulorumdc- 
narium  pondo  trigmia:gunaeammontaa denarium  pondo  viginuquatuor ,  cruginis  dcnanum 
pondo  dccem,ola  fextarios  quatuor :  prcparato,vt  praedicium  cft.  Alia  pnepoiito  gcncri  limi- 
haineodemhbro  Afclepiadesconfaipltt  m  hcc  verba.  C^lliudPnhionisad  Fraclurai/juo Hclc* 
nus  ufus  ejl.  Valet  etiam  ad  Vuincra  ex  tclu.  Cumtxhiixbufyongia  cahda  madefaclafplentum  nlaxare  oportety 
nammedicamemuml>ahde glxtinat.  Bcnefactt  idem ad  Strumas  &  Ftfiulas. lnjimbu-s auttm pslulis  fplentu 
exctndere  conuentt ,  hoc  esl  m  orificio ,  "Vr  humor ,  aut  excernttur  locum  habcat :  ttemfimul  cum  mediiamosto  Lu 
uandumesl.  Prajparatur  hoc  pacto.  Bituminisiudaidpondohbrasqumque  vndas  quatuor ,  pi- 

Quinta  QafTis,  fFfff  as 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


cisbrutiae  ficcae  pares  portiones,  refinae  friclae  pondo  libras  ocfto,  cerae  pondo  Iibras  quatuor ,  thu  E 
ris  libras  quatuor,fquamae  rubrae  pondo  hbram  vncias  quatuor ,  olei  per  aeftatcm  pondo  libram , 
hycmepondolibram  dC  femiflem  acetihemina.  Quaeliquaripoflunt,liquefacito:  thuscV  fqua^ 
mam  ex  aceto  trita  reliquts  admifceto ,  attendens  ne cbulliant,moucns'que  in  mortarium  demi t- 
tito: contufa  cV  fubacla excipito,ac  vtitor .  In alio  exemplari fquamae rubrae pondo  libram  dimi- 
diamoffendi.LiquetautemefficaciuseiTe^quodcopioiioremfquamam  receperit.    C  Mofchio- 
ms  Pharmacum,ad  Fraclurai  ,reccntta  Vulnera,&  Ntruosprxctfos conjeclum:  item  ad  Dtuifacum  cuntti* 
fione.  Benefacit  etiam  Fratluns  cum  ~\>ulne>4e :  etentm  ~Vulnenbuf  fuccumt ,  &  ofja  cum  deltgatura  conuententt 
impofitum  ad callum perductt .  Nec  mtnus  tnctpttnttbws  Hydropicvs ,  &  Tefitum  contuftombus  prodefl ,  Emtne-  * 
ttevs  t  irca  anum  reprimtt,  &  Rhagadas  butyro  diiutumfanat,  &  Fauctum  tumores  tjuos  Grxct  bronchocelas  ap* 
peHmt,  Dtfjolutt  omnem  durictam.  Infuper  l>aiet  ad  Luxatum  & peruerfum arttculamtntum :  ittdtm  ad  Callofos 
exceffm  tn  manibws ,  pedtbivs  cjue,  cjuos  ctauos  appei\amws,ita  ~\>alct ,  "Vtftne  exukeratione  auferat.In  fumma phar 
macum  efl  longe  ~\tiitjumum.  Hoc  modo  conhcitur.  Argenti  fpumae  pondo  minam  ( mina  verov  in 
hocpharmacohabetdenarios  centumfexaginta )  picis  denarium  pondo  centumfcxaginta ,  feut 
vitulini  denarium  pondo  ccntumfexaginta,  refinae  terebinthinaedenarium  pondo  ocftoginta,ma 
nae  thuris  dcnarium  pondo  ocloginta , cerae  denarium  pondo  quadraginta ,  aeruginis dcnarium  F 
pondo  octo,opopanacis  denarium  pondo  ocflo,chalbani  denarium  pondo  octo,olei  cicint  hcmi 
nam,aceti  tantundem,liquoris  fycamini  heminam,picis  Iiquidae  heming  dimidium.  Argenti  fpu 
ma  laeuillima  cV  cicinum  olcum  in  vas  ftclile  aereum  ue  iniecla,  8C  fuper  ignem  polita  incoquun- 
tur:pofteaquamebulIierint,feuum  &  manna  thurisadduntur,mouentur'quecontinue:cumcoi- 
ucnnt,pix,cera,refina  admifccntur :  cx  cocftis  quoad  vfquc  non  polluant ,  chalbanum  afpergi  tur , 
deinde  aerugo  S>C  opopanax  cx  accto  rcfoluta.  Liquor  verd  ficomori ,  3c  pix  hquida ,  in  altcru  vas 
transf  ufa  coquuntur :  vbi  coiuerint,priori  pharmaco  admifcentur :  rurfusque  fupra  igncm  poli^ 
ta,vfquc dum  non  inquinent,coquuntur : cV  in  vinum  demerfa relinquuntur  triduum :inde  fub- 
ariis  vtimur  in  linteolum  illinentes.  Oportct autem  poft  medicamenti  impolittonem  vittam  rc- 
fperfam  vino  cxprimcre,cV  tunc  pharmaco  circundare.  Quemadmodum  vero  Lucius  prcceptor 
nofter  preparauit,tta  habet:  Adeps  SC  oleum  prius  Iiquantur :  vbi  dilToIuta  fuerint,  manna  thuris 
laeu: ffima ,  5C argenti  fpuma,  infpergitur :  his  in  vnu coacftis  fequentia facimus.  Atq?  tum  in  hoc 
pharmaco ,  tum  in co ,  quod  proxime  fubfcribitur ,  minam  denarijs  ccntumfexagin ta  valerc  ait ♦ 
Vnde  clarum  eft  Alexandriac  minam  ipfum  intelligere,quae  vncias  viginti  pcndct,cV  fingule  vn 
cic  denarios  oclo  habcnt : fic cnim  accidet  minam  centufexaginta denarios  contincre.    C  ^litudQ 
Claudtj  Phtloxem  .Apeium  (jorte quafi  hiuicvs  conueniens )  tnftrtptum,ad  Cruenta,  &  FraEluras.  Factt  etiam  ad 
Prxdttt.t  ~\>itta.  Argenti  fpume  minam,qu£  valet drachmas  ccntumfexaginta :  feui  vitulini  drach 
mas  cemumfexaginta,thuris  drachmas  oclogtnta :  opopanacis ,  refing  terebinthine ,  drach.lxxx: 
cer^drachmasquadraginta^^ruginisjaluminisfcifiilis^chryfocoll^chalbani,  lingulorum  drach- 
mas  duodecim :  olci  cicini  heminam,aceti  quantum  fit  fatis :  poftremu  th us,2C  er uginem,  SC  opo- 
panacem,cV  alumen,cV chryfocollam,  5C  id  genus reliqua  prius aceto difloluta  &C  curiofc  Icuiga- 
ta inijcito.  In alia  fcriptura  fic  habet:  Argenti fpumae drach.centumfexaginta,picis drach.ccntu 
fcxaginta,feui  vitulini  drachmas  centumfexaginta,refinae  terebinthing  drach.odoginta,  mamiae 
thurisdrach.ocloginta,ceraedrach.quadraginta:opopanacis,eruginisrafae,  vtriulquedrach.fe- 
decim :  chryfocolle,aluminis  fci  fiTilis^vtriufque  drachmas  duodeci  m :  gu  ttt^  ammoniaci  drach.fcx, 
ciceos  heminam,aceti  tantundem :  vt  catagmatica  componito.    C  Oenanthc  Catagmattcum^accom^ 
modatum pharm.icum  ad tdem.  Argenti  fpumae  denarium  pondo  centumfexaginta :  picis  vinarie  de 
nariumpondo  centumfexaginta,hancexltaIicisdoIrjsdefluentemcapimus:refin^  terebinthinae 
dcnarium  pondo  ocloginta,thuris  denarium  pondo  odoginta ,  feui  vitulini  elaborati  denarium 
pondo  0(ftoginta,medullae  ceruinae  elaborate  denarium  pondo  ocioginta,  cerg  denarium  pondo  H 
quadraginta : cenanthae  liccc,fymphy ti  radicis,centaurrj  comae,fingulorum  pondo  libram : ^rugi 
nis  rafae,opopanacis,fingulorum  denarium  pondo  ocfto:  papauens  fucci,  myrrhae,  aloes,  chalba- 
nijfingulorum  denariil  pondo  odo,aceti  heminas  tres,olei  cicini  heminam.  Symphyton,  cenan- 
then,centaurion,non  minutim  contufa,ac  in  acetum  miecfta ,  ad  tertias  coquimus ,  8C  humore  ex 
preflb  ad  pharmaci  confeduram  vtimur.Prodeft  medicamentum  etiam  podagricts.  Alibi  fic  fcri 
ptum  eft:  Argenti  fpumae,picis  vinariae,fingulorum  denariu  pondo  centumfexaginta:medullg 
ceruing,refing  terebinthine,feui  vitulini,  thuris,  fymphyti  radicis,  fucci  fycamini,  fingulorum  de 
narium  pondo  ocloginta:  cenanthes  aridg,centaurrj ,  fingulorum  pondo :  cerae  denarium  pondo 
quadraginta :  aeruginis,opopanacis,ftyracis ,  papauerisfucci^mandragoraefucc^myrrhae^aloes, 
*  Al.hcmina».  chalbani,chryfocolIae,aluminis  fiffi,  fi ngulorum  denarium  pondo  duodeci m :  aceti  fextarios  nes, 
olei  cicini  libram.Praeparato  quemadmodum  praedixtmus,cV  in  vinum  italicum  demergito,vt  in 
catagmatico  Mofchionis  fecimus, 

De  Emplaflrvs,cjU£ proprie  Cephdiica  nominantur.  C^4P.  lS. 

CApius  fradurarum,quae  ad  craffae  membranae  duplicaturam  vfque  peruenere ,  emplaftra  ce^ 
phalica  dici  confueuerunt,Eorum  virtus  eft,vt  ofllu  fquamas  furfum  attrahantac  in  prifti' 

num 


PER    GENERA    LIB.  II. 


226 


A  num  locum  reuoccnt,cV  fragmcnta  tum  in  capitc  tum  inalrjs  corpons  ofTibus  cducant.  Non  nul 
li  communi  gcnere  harcctiam  vocantcatagmatica,propric  vcro  nuncupatisforciorafunr.  Siqui 
demcatagmaucaabeisdiaapurgandihccandiqj  faculcatcm  habcnt:hccautcm  acnmoniam  ec 
quandam  fortita  funt,vc  cxalto  in  fupcrhcic  extimam  non  ofla  modo,  fed  his  mulco  magis  quoq? 
humorem  craiTum  aliquem,6V  vifcolum,vel  omnino  dcprauacum,accrahar.  Mcminti  huifmodi 
emplaftrorum  Afclepiades in  tcrtio hbro de  Extcriorum  mcdtcamccis,  quae  fanc  ln  quarto  huius 
operis  libro  tractamus.  Quoniam  vcrd  ad  cacocthe  vlcera  cV  chironia ,  quaedam  ipforum  conue- 
nnc  dixit,tum  quod  ad  Dcilcontcm  authorcm  rctcri  ccpha!icum,tum  hoc  fequcns  cx  nigro  viri- 
dc cepha!icum,cum  pofc  haec  Philorae  ccphalicum ,  cum  deindc  Jlin quod  cV  lpfum  ccphalicu  ap- 
pellac,alia  q;  non  nulla  huiufmodi,huius  gcncriselTe  pucandum  cit.ldco  nunc  qucqj  lpfa  no  ap- 
pofui,fcd  ad  cacagmacica  cV  ccphalica  ab  alns  mcdicis  memonar  mandaca  tranlgrcdiar ,  vbi  gcnc- 
ralem  vcriufqj  poccnciam  cxpofucnm.Quae  vero  cV  antca,cV  rn  hoc  hbro  proculimus ,  cV  in  ope- 
re de  Simpliaum  mcdicamencorum facultate,in  memoriam  reducences, cognofccre  vos expcdit 
cephalica  caragmacicis  elle  valcnciora,eo qj  cum  ceraro  carncm  produccrc  nacura  funt  apta.  Qua 
proptercVfarcottcisalioquodammodogencrelimiliafunt.  Nam  vbiex  cerato  vim  rcmifcrint1, 

£  iarcouca  ftunt,quae  linamcntis  cxapiuntur,adiecto  videlicct  inccrim  oleo,alias  rofaceo,non  nun^ 
quam  alio  quodam  huiufmodu 


De  Q^ibus  Heras  Cdtdgmatias  c£*  Cephdltcis fcripfertt.  C \AV.  19 .  * 

PRimum  idgenus emplaftrorum Ilin  vocatum  Heras  fcriplir,  medicamentum ad  fatis multa 
idoneum :  dcindc  quod  ex  herbis  appellant,quod  cV  ipfum  multiplicis  elTe  vfus  attcftatur  id, 
nempe  q>  cephalicum  exiftat.  Quin  6V  quod  confectum  ex  fcylla  fcriptum  dcinceps  eft,cum  muU 
ti  fatis  vfus  pharmacum  exiftat,idem  pollicctur.    Infupcr  poft  haec  omnia  aliud  emplaftrum  ma 
nifeftd  his  verbis  expofuit.    C ^iltud  Cephdicnm.  ^Ad  C.tpitisjrdciurasfdcit,  Ojld fictle  reductt,&  Squa 
masfeparat,rek(juacjue  Omma  ftctt  ^u&fsr ante ipfum  pajiittus .  Squarrue  arris  rubri  denanum  pondo 
xxv,aluminis  denarium  pondo  viginti.ariftolochiaedaaylitidis  denarium  pondo  viginti,  guttae 
ammoniacidenarium  pondo  viginriquinque,thurisdenariupondo  vigintiquinque,myrrhaede 
narium  pondo  duodccim,  feui  taurini  pondo  libras  quatuor ,  cene  libras  quatuor ,  tcrcbinthinae 
pondo  libras  tirj.pityinae  ficca>  pondo  libras  quatuor,olei  heminam ,  aceti  quantum  fatis  eft.  Sic- 
caadlaeuoremterito,  quotfufficiat  diebus  fub  aeitu  caniculae:  ammoniacum  madefactum  prius 
aceto  infundito,demum  quae  liquari  poffunt  rafa :  ac  in  vnum  coaccis  vtitor.  In  quibufdam  exem 
C  plaribus  adfcriptum  efc,olei  vcteris.    At  cum  hoc ipfum  emplaftrum dixerit emcere,  quae  cV  an 
te  ipfum  paftillus,vifum  mihi  cft  lllius  quoque compofiaonem  fubfcriberc,quae  fecundum  Here; 
iplius  verba  ita  habet.    C  Pajiilhu  Cephdtcus  triplici  mifiura  confians.  Facit  ad  Capitn  fraclnrxs ,  ttem  ad 
Phymdtd,Fijiul.ts,Podd^-as,Callos,Coxeridices.  Terraecrythriadis  pondo  minas  duodccim ,  fquamae  "AlieerH. 
aeris  rubri  pondo  minasquatuor,ichtyocollae  ponticae  pondo  minas  quatuor.^Ervchnas  cV  fqua  *l|<l™j'" 
ma  feorfum  teruntur : dande  fimul  acerum  acrc  atiunditur,vt  mellis  cralTitudinem  habcant,  cx  lae  aut£  re_ 
uigantur:reliccatisacetumrurfusadmouetur:hoc  fit  diebus  vigtnti  fub  caniculaeaeftibus:  poft  pcricux  mina 
ichtyocolla  exacetiheminaconfringitur,cVlentoigncliquacur:  moxrerrafquamaq$addit:quae  vna- 
in  vas  eris  rubri  coniecta,Soli  octo  diebus  cxponuncur,bis  quocidie  mouenrur,doncc  coiucrinc: 
pofthaecexemptapaulatiminmorcarioconteruntur  aceto  afiufo,  vfquedum  coniuccrinc:inde 
paftilli hnguntur cV collyria,tum  longitudinc  tum  craffitie inaequalia , 6V  refngerara  rcponucur. 
In  vfu  ad  vnam  mcdicamenti  partem  ex  accto  la'utfTimam  faclam  trcs  cerati  rofacct  portioncs  ad' 
mifceto :  vtitor  platyfmate  primum,  mox  fplenio.in  capitis fraclura,dcfuper  lanis  fuccidis  ex  ace^ 
toadietfcis.  Porro  collyrio  hftulis  impohco,fpIcnium  ex  hoc  cum  ccraro  fupcrdandum eft. 
C ^ihud Eiufdem admidta1:dens.  Pofuttaliud  quocp  multiplicts  \  fus  cmplaltrum,  ad  traciuras 
D quoqjconueniens,de  cjuo  ficad  verbum  inqutt.  EmpUjirum  ad  Fraclnras artuum cum ~\ulnere}&' Jiru 
~\>ulnere,ttem ad  Alale aaratdJ&  Simts.  Picis  aridar  pondo  minam,argenti  fpumae  cancundcm  ,  man- 
nae f  eius dimidium,}- feui viculini  pondo  minam,ccraf  tyrrhcnicae  pondo  minas  quatuor,opopa  '■  A1- ?oaio 
naas  denariu  pondo  oc"to,aeruginis  rafae  pondo  minas  fedccim ,  aens  cyprrj  decimamicxtam  mi- 
ne  portionem,chalbani  dcnarr)  pondo  vnius,tcrebinthinemincdimidium,ricinivcl  olci  vcceris 
heminam,aceti  hemine  dimidium.  Argcnti  fpumam,oleum,cV  feuum,  lento  igne  mcoquito :  vbi 
colorcm  mutaucrint,piccm,  rcfinam ,  chalbanum  adrjdto :  poftea  coquito  doncc  coeanc :  cV  cunc 
fubtracco  igne  finens  paululum  rcfrigerari ,  mannam ,  mox  opopanacem ,  cV  crugi  ncm  cx  accto 
tritam,inoIlamfundito:acvbitantillumincoxeris,dumbcnehabcat,tolIito.Vtimurtacultatc,fri 
gidamaflundentcscftatCjhyemegeluadimcnccs.  Cecerum  vbi  mcdicamcnrum  tcncriusfaccrc 
animus  eft,vel  vt os  maturius abfcedat,medulla  ccrui  lpfum  diluimus.  Iam  vcrc  in  hoc  pharma- 
co  Heras  minam  fedecim  vnciarum  elTe  vellc  plane  oftenditur ,  ahas  enim  decimamfextam  mine 
partemnonfcriplilTet.    (£^4hud.  Huicdeinccps  aliudad  cadem  hifce  verbis  Heras  fubdidit: 
EmpLtslrum  Phlcgmorus  arccns .  ^id  Punclurai  nermrum ,  acfracluras.  Hoc jrecjuentrr  £7* ad  ^frticulos  lu* 
xatostpfodteltfifuniusjumin  FracluriSyitemtn  ContorfionetaL^el^enu.  Difcuttt  Humares  mcoclos  ctrcdgc 
nua  fumme  fe  attolientes^prtfertim  fi  partes  dffecix  dnobus  "Ve/ tribws  aiebus  ame,eruifdrtna  o.xi  melite  nudefadd 

QuintaCIaffis.  fffff   n  iliita 


p 


DE   COMPOS.  MEDIC. 

illita  fint.  Suh\mdtim  dd omnem  Conmlfwnem,&  Rupturdm  ~\d\etjndm  mirijice  Phlegmonen  drcet.  Argentl  E 
fpumxdcnanumpondovigintiquinque,biruminisan'di  denaritim  pondocentum  ,  picisaridae 
denaritim  pondo  quinquaginta,ccrae  denarium  pondo  quinquaginta ,  refinae  pityinae  denanum 
pondo  vigintiquinq3,guttaeammoniaci  denarium  pondo  quindecim,aluminis  hifi  denariu  pon 
do  quindccim,a*ruginis  denarium  pondo  quindecim ,  propoleos  denarium  pondo  quindecim , 
olei  veterislibrastres.  Argcnti  fpuma  cum  oleo  coquitur:cV  vbi  confluere  cceperint,  bitumen 
adrjcitur :  vfqj  dum  probc  liquefaclu  fuerit,  incoqui tur,liquatur  enim  pedetentim :  dein  pix ,  po- 
ftea  rcfinajCera^ammoniacumjpropolis adduntur : fingula  autem adhibe contorqucdo,  ignem  qj 
fubtrahendo:  quibus  fic  fpilTatis,vt  non  ampliusinquinent,aerugincm,ac  fciflile  alumcn,  adiun- 
gi  to :  tum  feruore  remiffo,in  ollam,in  qua  frigida  fit,trasfundito.  Hoc ,  poftquam  fraclura  reliqua 
callum  cepit  fruftulis  pluribus  innatantibus,v(i  fumus,id  q?  paucis  dicbus  ed  rcm  pcrduxit,  vt  cal 
lus  etiamdum  frultula  comprehenderct.  Valde  eft  in  multis  vfui.  lndc  aliud  quoque  deinceps 
eiufdem  generis  cum  praediclis  emplaftris  in  hunc  modu  Heras  recenfuit.  <T  EmpUJkum ad  Fra 
£luras,&dd  Hydropicos.  Picis  aridae  pondo  minam,picis  liquidae  heminae  dimidium,  liquoris  fyco 
mori  heminam,argenti  fpumae  pondo  minam,thuris  pondo  minam ,  chalbani  dcnarium  pondo 
oclo,tercbinthin3emina:dimidium,adipisvitulinaepondo  minam,  cerae  pondo  minam,  opo-  F 
panacisdenarium  pondooclOjaeruginisrafe^enariumpondooclo,ricini  non  adulterati  hemi- 
nas quatuor,accti  acris  hcminam.  Argenti  fpuma  3C  thus  cum  ricino  bC  fcuo  leniter  incoquun' 
tur  ideinde  pix  adrjcitur,cera,  relina ,  chalbanum  purgatum  cVpauco  accto  dilutum :  reliqui  aceti 
tertia  pars  aerugini,duae  opopanaci,admifcentur,cV  haec  immittuntur.In  alia  autem  ollula  picis  li- 
j*  ^aI.  ? ttp»  quidae,fycomori,cV  ricini  liquoris  pars  oclaua,| ne  aerugo  y  denfctur :  dcinde  mediocritcr  coquu 
af  /|oV,».  ne  tur,vtvnitashat:ciimbene vnita  videbuntur, in vino  reponitur  pharmacum.  Hocmultis  hy- 
tancpti  Mifcu.  (jropiQ  fuccurrimus,inrjcietes  ipfum,ac  morofo  minus  vidu  regentes,foIum  q^vtbcnc  conco- 
querent,prouidentes.  Cum  verd  profccifle  fe  multiim  aegri  fentiunt ,  defcendimus  ad  emplaltru 
ei  fubiunclum,quod  cx  falibus  dicitur. 

Catagmaticum  ^Andromachi.  C  ^AP.  20. 

Rimum  Catagmaticum  Andromachus  ita fcripfit.  C  Cdtdgmdticum,(juo continue  ~\tor,  Ar- 
genti  fpumae  pondo  minam,  picis  pondo  minam ,  cerae  pondo  minam ,  feui  taurini  pondo 
minam,thuris  pondo  minam,picis  liquidae  heminaedimidium,Iiquoris  fycamini  heminam,  tcre- 
binthinae  pondo  minam,opopanacis  denarium  pondo  dclo,chalbani,denariu  pondo  6clo,aerugi 
nis  denarium  pondo  oclo,ricini  heminam.Non  nulli  etiam  butyri  pondo  minam  addunt,  guttit  G 
ammoniaci  denarium  pondo  vigintiquinqj :  cx  vi  no  auftero  diluitur.  Mox  poft  hoc  aliud  hac 
fententia  fcribit.  C ^liud Catagmattcum.  Argenti  fpumae  pondo  minam : cerae  minae dimidium, 
alrj  quartam  partem:picis  pondominam,terebinthinae  pondo  minam  s,feui  vitulinipondo  mi- 
nam,opopanacis  denari u  pondo  oclo,aeruginis  denari u  pondo  oclo :  chalbani  dcnari  um  pondo 
oclo,alrj  fex :  ricini  hcminam,  accti  tantundcm.  Gallus  iniecit  fciffilis  denarium  pondo  xij,  chry- 
focollaedcnarium  pondoduodccim.  Aliudfuperioribuscatagmaticum  hocmodo  Androma 
chus  fubnedit.  CJ  Ntgrum  Cdtagmaticum.  Argenti  fpumae  denarium  pondo  ducentorum,  bitu- 
minis  denarium  pondo  duccntorum,picis  denarium  pondo  centu, cerg  denariu  pondo  ccntum, 
fciffilis  dcnariu  pondo  triginta,propoleosdenariu  pondo  triginta,terebinthinc  dcnarium  podo 
quinquaginta,guttae  ammoniaci  dcnariu  pondo  vigintiquatuor,  aeruginis  rafae  denarium  podo 
dccem : olei  fextarios  quatuor,alrj  duos  adijciunt.  Veteres  etiam  lapidis  pyritae  dcnariu  pondo  fe 
xaginta.  Hec  igitur  ab  Andromacho  ordine  fcripta  funt ,  feorfim  verd  inter  viridia  poftrcmu 
emplaftrum  quoddam  his  vcrbis  exprcftum  inuenio.  C  ^hud  Vmde  Cephdlicum  ex  collccianen 
^phrodx.  Squamae denarium  pondo  quadraginta,terr£  erythriadis  denarium  pondo  viginti,ari 
ftolochiae  denarium  pondo  triginta,ichtyocollg  denarium  pondo  fedecim,  falis  ammoniaci  dena  H 
rium  pondoduodccim,mifyosdenarium  pondoduodecim,myrrhgdenarium  pondoduodecim, 
thuris  denarium  pondo  trigintafcx ,  eris  vfti  denarium  pondo  fcdecim ,  aluminis  hfil  denarium 
pondo  duodecim,rotundi  denarium  pondo  fedecim ,  bryonie  denarium  pondo  duodecim ,  cha- 
meleontis  nigri  denaritim  pondo  duodecim,refing  vfte  denantim  podo  oclodecim,  gutte  ammo 
"AF.Icgitur  ly  niaci denarium pondooclodecim,argentifpumedenariumpondoduodecim,*ilIyndis  denariu 
aa\o  ivpov  pondo  duodecim,chalcanthi  denarium  pondoduodecim,fellis taurini tres cyathos,  aceticongiu. 
i  fn  ail^iucn  can,cu^  *t&u  P^n^os  fingito ,  qui  finguli  denarios  quatuor  pendant ,  cerg  quartam  partem 
fuifuris^nem  mifceto,aceti  heminas  fex,olei  tanttindem. 

nonexpertL  De  Empldjlw  Glutindntibus.  C^4P.  XI. 

*  Aiiter  hemi-  /^X  Vidam  hgc  fanguinaria  dC  vulneraria  id  eft  cruentis  8C  vulneribus  adhibenda,nuncupant. 
dimidium.  Opuseorum  eft  coniungere  diuifas  partes ,  8C  conglutinare ,  vt  in  priftinam  vnitatem 

particula  reducatur .  Verum  non  modd  cruenta  protinus  glutinantur ,  vbi  fangui^ 
nem  ex  diuifione  profluentem  adhuc  fpongiadeterferimus,  deinde  futuris  aut  fibulis  coarda- 
uerimus:  fed  etiam!finus  veteres,cum  ab  omni  inflammatione  immunes ,  QC  puros  medicamen- 
tis  appoiitis  effecerimus ,  committuntur ,  coeunt  c|j.  Diclum  eft  in  therapeuuces  Methodi  libris 

medicamentum 


'Aliterxi. 
*  Aliter  xx. 


PER    GENERA    LIB.    II.  227 

A  medicamcntum  primarid  atq^cx  fefc  fordis  dctcrforium  appcllari ,  fecundaria  vcro  ratione  car- 
ncm  produccns  cV  glutinans.Non  cnim  tanquam  ipfum  carncm  gcnerer  aur  vniar ,  ncqj  tanqua 
hac natura foliusopcra non fmt,  fcd qudd ralibus impoiiris  medicamentis,  vlccra carnc  rcplcn- 
turaccoeunr,appelrarioncm  hancfortitafunt.  Opus  ipforum  propnum  cit  arlcaam  partcm  re- 
crcmentis  vacuare,ne  vidclicetfanicscarnisgcncrationcm  glutiiiationcm  qj  impcdi.it.  Indica' 
tum  porrd  cft  glutinatoria  carnc  cxplcntibus  effe  iicciora,itcm  quc  carnc  cxplcnt  uetcrgedi  vim 
omnismorfusexpcrtcm  referre:glutinantibusautem  nonabltcrforrjspror(us,\  ciumd.ficonti- 
busfoIumjClTchcet.AtcumcicatricemquoqjduccntiapharmacamuIto  hrs  (pnctcrquam  cpabu' 
de  adftringunr)  iicciora  finr,ftatuamus  dcmum  &  quar  glutinanr  cV  quu;  coniungur ,  modcrattus 
iftisexiccare.Finisautemglutinantiumeftnullamintercoiturj  fubnafcihumiditarem  pcrmirte^ 
re:  Cicatricem  verd  contrahentium  non  hanctantum  impcdi'rc,fed  ctiam  num  cofiftetem  m  rjs, 
quae mox cicatriccm  duccnt,confumcre,ad  ha*c callum  obduccrc cV adftringcndo  indurarc  Quac 
carncimplcntjfanguincmad  rcfcdionem  idoneum  tumproquantitaterumproqualirarcrucn 
tur,ac  tantum  talcm  qj.quanro  natura  cV  quali  ad  carnis  gcncrarioncm  indiget.  Catcrum  mordi 
cationis  prorfus  cxpcrs  mcdicamenpurum  vlcus  fcruar,ii  quidem  talcacccperit:  ii  vcrd  (ordidu, 

B  necciTeeft tantum pro fua ipfius poteftatedetergcns fit, quantum  craifitudinis fordcs habucnt: 
quin  etiam carncm rcccns lunclam  mordcre cV  cxcdcre  debcbit.  Vnde palam  colligirur  id ,  ciim 
tale  cxiftat,vlccri  carncm  non  elTe  inducfturum,ncc  cauitatcm  carnis  rcplcturu ,  fed  qudd  potius 
colliquabit  imminuet  qj.  Arqs  huius  rei  caufa  mcdtcamentum,  quod  fordibus  copioiis  repurgan 
dis  eft,quo  dc  antea  dixi,non  fcmpcr  carncm  poteft  gigncre,nili  vel  cx  vberiorc  olco,  vcl  rofacco 
liquatum : ficut quod  olcofum  cV quod  ex  charta  infcribitur,  dctcrfionis  vchcmcntiam  rcmittat , 
velcxcerati  mifturamordicationemdcponat.  Huiufmodi  funt  plurcs  multiphcis  vfus  medica^ 
mcnta,qucmadmodumMacha'rioniscmplaftrum,cVIlis.  Scopusigiturfingulorum  id  gcnus 
in  thcrapcuticae  Mcthodi  hbris  dcdaratus  eft,iimplcx  facultatum  matcria  m  alio  opcrc  priori,  c5 
poftta  in  prafcnti  tradatur.  Ac primum  fanc  111  eo mcminiftc oportet naturecorporum,que ctx 
randa  fufcepcris.  Nam  humida,co  qj  moIlia,quemadmodum  muIierum,pucroru,  cunuchorum , 
cVquimulicbriterdcgunt,imbecillioribus  mcdiCamcntisindigent.virorumcorpora, potiiTimu 
qui  cx  virilibus  munrjs  dC  Sole durum  corporis  habitum  conciliarunt,  ab  imbecillibus  nihil  pra- 
lidrj  fentiunt.Quaproptcr  ncc  glutinantia  vtrorunq^  corporum  communia  fUnt,fcd  qua  ex  arge 
ti  fpuma  oleo  cV  aceto  praeparantur  (in  priori  Iibrode  ipiis  cgimus)  imbccillam  mollem  q3  came 

C  glutinant :  qua  bitumine  arrugine  fquamaaloc  bC  myrrha  conftant ,  robuftam  cV  duram.  Itaq?  bi^ 
tumcn  ipfum  pcr  fe  in  harum  virtutum  fcopo  continctur.  At  nulla  ratione  folum  cx  oleo  liqua^ 
tu  vfurpare  potcris,vt quod  friabilius  iit,cf:  mcdicamento emplaftri  forma  faciendo  coucniat.  Vt 
igitur  emplaftrumfiat,ccram cV refinam  ci admifccmusra quibusdenud  virtutcm cius folutu iri 
fcicntcs,inrerdumasvcIeiusfquamam,fapealoenvelmyrrham,  velin  fumma  liccans  aliquod 
mcdicamentum,non  inepte  adrjcimus. 

Ex  Bitumme  Barhara.  P.  %X. 

PRima  hic  quoq3  ab  Andromacho  fcripta  apponam  ipfis  illius  verbis. 
Barbara  ^4ndromachu 

C  Barbarum^uoytor.  Cera,picis,refina,bituim'nis,fingulorum  dcnarium  pondo  ducentoru: 
thuris  drach.vigintiquatuor,o!ci  hcminam.  j4ltutL  Picis  pondo  hb.rj :  bituminis,cera*,  fingulo- 
rum  pondo  Iibram :  gutta  ammoniaci ,  manna; ,  finguloru  m  pondo  vnc.fcx :  ceruiLe  pondo  vnc. 
irj,olcihemmadimiclium,acctihcminasquaruor.  Hoc  Aphrodasadmiratuseft.    C  ^lliud  Nt* 
<num.  Picis  arida*,reiinaarida;,bituminis,iinguIorum  pondolibram:ccrulTepondo  vnc.vi.man 
na*,atramcnti  futorrj,aruginis  rafa5iingulorum  pondo  vnc.irj :  olci  hemina*  dimtdium,accti  tan- 
D  tundem.    C ^hudex emplajins Gallt.  Seui  caprini  dcnariu  pondo  triginta,  aruginis  dcnariu  pon 
do  dclojCcra dcnarium  pondo  quinquaginta : ariftolochia,biruminis,picis,  iingulorum  dcnanu  ■  AUt«  tx. 
pondo vigintiquinq3:gutta;ammoniacidenarium pondo  duodccim ,chalbani  denariuni  podo 
duodccim  s,iilphrj  denariu  pondo  dclo,mannc dcnanu  pondo  duodccim :  prcparato.    C ^flmd,  " Alu" 
cjttod  InuiElumd.atur,  Ceradcnarium  pondoccntum,fauitaurinidcnarium  pondo  triginta,  bitu 
minisdcnarium  pondo  vigintiquincp,picis  denariu  pondo  vigintiquinc^,  tcrcbinthin.c  dcnariu 
pondo  vigintiquincp,nitridcnariumpondo  vigintiduu  s,ariltoIochiadcnariu  pododuddccim ,  '  AF.  xiii:  f. 
chalbanidcnarium  pondoocfto,myrrha'dcnanum  pondo  octodccim,  thurisdcnanu  pododuo- 
dccim  s,ammoniaci  dcnarium  pondo  octo,amomi  drach.dcto,"cardamomi  dcnarium  pondo xij,  * A  ltcr  xr- 
opopanacisdcnariumpondooclo^mcdullaccruinadcnarium  pondoquindccim  ,aruginisdc-  c*d.t- 
narium  pondo duodecim,aloesdcnanum  pondo odo.bdcllrj dcnarium  pondo fcdccim,  olci  hc-  mi '' "'V  •^' 
minasduas.Egovcrdadiecipropolcosdenarium pondoduodccim.    C ^fliudjuod crucntn  VuU 
ricribr.s  impor.it urjuliani.  Argenti  fpuma,bituminis,cera,picisbrutia,lingulorum  dcnariu  pondo 
quinquaginta:rc(inafri(ftadcnariupondoquindccim,arisfquama:dcnariupondoduodccim , 
thuris dcnarium  pondo quatuordcdm,chalbani  dcnarium  pondo  oclo,  chalcitidis  dcnariu  DOTU 
do  quatuor,alocs  dcnarium  pondo  fcx.galkc  dcnariu  pondo  quatuor ,  myrrhrc  dcnprium  pondo 

Quinta Claffis.  fftff   iij  quatuor, 


DE    COMPOS.  MEDIC 


quatuor,ariftolochiae  longae  denarium  pondo  fex ,  ariftolochiae  rotundae  denarium  pondo qua-  E 

tuor,oici  vctcris  hcminas  quatuor,nosolei  hcminas  trcs. 

Barbara  Hcrx. 

Quod  Hcras  cofcn  plit  barbaru,lic  habct.  C  Nigru  Emplajlru,ad cruenta  Vulncra,ad Dmtfionesno 
tatu  di°nas,maxime  capiw.ad  FiJhdas,Sinm,  Fracluras.  Conucntt  ettamHepaticts,&  Lunofis,citra  mflamma 
tior.cmolutinat.  Benejacit  ctiam  Ncruis,  Cartilagimbus,  &  Ojiibn-s  pr£cijis.  Cohibet  ettam  mhiRce  Samutnem 
erumpentem.  Infuper  ~\alct  ad  Tubos  &  Simts ,  ojutinat  enim  infigniter.  Item  in  ^ibfcefibws  humore  abXtto  hoc 
impomtur.  Efi  etiam  ad  Sangumem  cohibendum pr£j\anti\iimum,pr£fcrtim  in  us ,  (jui Jangmncm  reijciunt:  du.ts 
~\ero  in pcllcs  iUtnitogF  ~\nam peciori  &  LttcribttA  imponito,alteram  dorfo:pr£ter  optnionem fanvutncm  fifitt.  Va 
let  mjuper  ad  Canum  hommum  <y,-  morfm,tn  totum phlcgmoncn  arcet.  idcm  ea,  om  ~\ulneribius  adhibentur  ,fupe* 
rat,~\t  expericntia  md.cav.it.  Hyeme  dicbus  fepttm Joluitur,per  £slatem  cjuimjj,  fi  ~\ero  nec cfiitas  ~\r<rcat ,  tribws, 
Cera^picis,bituminis.pityinae,finguIorum  pondo  libram :  manna?  pondo  vncias  fcXjCeruffe  po 

*Al.femimiua.  do  vncias quatuor,chalcanthi  podo  vncias  quatuor,  opopanacis  podo  vncias duas: olei  femun' 
ciam,alij  fehbram :  accti  hcminas  duas^  Ceram,bitumcn,  o!eum,acetum  paululum  relinquens ,  in 
olla  reccnti  liquato:dcinde  piccm  6V  rclinam  adrjcito:in  minima  frufta  diligcntcrconcidito:  vbi 
fcmico(ftum  fuerit, tollito  ollam :  8C  aliquandiu  refrigerato,  atramentum  futorium  percolatum  la:  F 
uigatum  q$  cx  duabus  accti  hcminis  paulatim  infpcrgito ,  nc  cftcruefcat:  quando  autcm  ctiundis, 
k  uiter  ignem  fubminiltratomouens:cum  non  inquinat,cacabum  deponito :opopanaccm  inre 
liqui  accti  partc  pridie  madcfadum  infundito,  vt  dilfoluatur :  mox  ceruflam  mannam  q^  vna  pari 
tcr  tri-ta  infpergito : cV  paululum  tcpcfaciens,vt in  vnum  cocant,oblcrua  nc opopanax  cY manna 
adurantur:rcfufainmortariumibircfrigerarifinito:ac  rurfus  fubada  reponito,atque  vtitor. 

Porrd  manifeftum  cft  ctiam  alia  barbara,quae  tum  Andromachus,tum  reliqui  tradiderunt;  eo- 
dein  modocorrfte^e^wtf  re.  Quidam  opopanacemcacabo  non  inrjciunt ,  fed  Iaeui  ex  accto  faclo, 
liquata  in  mortarjofuperfpndunt.  Cum  co  no  nulli  mifccnt mannam  3C ceruffam,qucmadmodu 
ego  quoq?  (o*puis>feci  in  mortario  tcrens  cx  accto ,  8C  quae  liquari  poffunt ,  Iiquefacla  infundens . 
Subinde  vero  atramcntum  futorium  duntaxat cum  opopanacc  laeue  faclum  cacabo  indidi,  man 
nam  cerulTam  fymfpergens.  i£^4liud  Barbarum ,Hcr£.  Herasfoli  huicpra*fcripfit,barbarum , 
ego  verd  antccedcn s  ctjam  1  lmiliter  appettuui ,  etfi  nigrum  ab  ipfo  nuncupatum : quoniam  plc 
rique  ex  recentiorrbus  mcdieiscmplai tra  cx  bitumine ,  barbara  nominare  confucucrunt.  Heras 
dc  i pfo  fic  ad  verbum.  (E  Barbarumad rectntia  Vulnera,  Smits,  Canum  homtnumj;  morjivs,  Condj lom.t- 
ta,  Injlammata,ad ^rttculorum  ~\itta  omniXih prtncipto,&  Podaoram.  Ccrae,picis,relina:  friiftae ,  bitumi-  G 
nis iudaici,fingulonim  j?ondo minam : argcnti  fpumae denarium  pondo  deccm ,  cerulta  denariu 
pondo  quincp ,  aerwginisdenarium  pondo  quinquc,opopanacis  denarium  pondo  quatuor ,  olei 

"Al.hcminam.  heminam,aceti  cyathum.Cera,pix,bitumcn,rcfina  incpquuntur ,  donec  illiquata  fucnnt:deinde 
reliqua  ex  oleo  trita  inrjciuntur :  his ablatis  ab  igne,cV  aliquantulum  refrigeratis  acetum  paulatim 
alti.     infhllatur.    Talisfanebarbarorumcmplaftroru  formula  cft.Ego  vbi  paucis  expofucro  qud- 

yubus .        modo  ipfe  vtar,fermoncm  de  eis  finiam.  Sunt  autem  duo,vnum  ad  maxima  vulnera,  altcrum  ad 
minora.Quod  itaq3  ad  maxima  adhibctur,haec  recipit, 

Barbarum  Galeni. 

<E  Picis  pondo  Iibras  ocfto,cerae  pondo  libras  fex  5c"  vncias  ocfto ,  pityinae  pondo  Iibras  quinq$ 
&C  vncias  quatuor,bituminis  pondo  Iibrasquatuor,oIei  pondo  libram  QC  vncias  fex:  argenti  fpu 
mae,ceruiTae,aeruginis,finguIorum  denari  u  pondo  vigintiquatuor :  thuris  pondo  felibram ,  alumi 
nis  Iiquidi  denariu  pondo  xrj,fiflTi  pondo  vncias  quatuor:opopanacis,  fquamae,chalbani,  fingu^ 
lorum  denariu  pondo  duodecim :  aloes,  oprj,  myrrh^,  fingulorum  denarium  pondo  quatuor :  te^ 
rebinthinse  pondo  vncias  vigintiquatuor ,  mandragorae  fucci  denariu  pondo  fex :  aceti  heminas 
fex,qug  valentlibrasquinqj.    C  Simplictom  Barbartfjmmetrtaefltalis.  Picis,cerae,  refina;  pityinae,H 
refingfricle,bituminis,horum  quinque  fingulorum  pondo  libram:argenti  fpume  dcnariu  pon- 
do  decem,cerufl^  denarium  pondo  quincp  ^ruginis  denarium  pondo  quinc^,opopanacis 
denarium  pondo  trium ,  olei  hycme  pondo  vncias  nouem ,  eftate  pondo  vn- 
ciasfex.Qti^  liquari  pofiunt,  ficcisinmortarioaceto  acri  Igui- 
gatis  affunduntur.Qudd  fi  fedando  dolori  aptius  voles 

medicamentumreddere,hyofcyamifuccide-  o  * 

narij  pondo  vnius  s,  item  oprj  tan- 
tundem ,  admifceto» 


22$ 


GALENI   DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 

MENTORVM    PER  GENERA 
LIBER  TERTIVS 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Dc  Medicamcntis,c]uae  ad  Vulneratos,  PuncTos,  Contufbs,ac  Quocunq; 
paclto  alfedos  Neruosadhibcntur. 

De  Vulneribits  Neruorum.  C^fP.  I. 

T  haec  amici  comentaria  vobis  paro,qui  iam  ex  ipfis  medicinae  opcribus  co- 
perifris,p  efficax  fit noft  ra neruoru  vulneratoru curatio ,  nempe  ex  qua  oes 
fcruati  lint,non  aut  manci  ncc claudi  reddiri,quae aliter curatis  accidcre  con 
fpcxifu's,queadmodu  ct  no  nullos  conuulfionc  corrcptos,  vel  cu  dolorc  vel 
putrcdine  velfebremortuos.  Parautcfthofcelibrosad  aliorumquoqjma- 
nus  peruenturos,qui  fcriptis  bene  vti  no  pofTunt,vel  quia  a  praeccptorc  mc- 
dicaeartis  fpeculationem  non  didicerunt,fed  oino  rudcs ,  quafi  vix  initiati  St* 
prorfusinexercitati  permanent:autquiapcrpera  cdocti,adhaefcrunt  rjs,qui 
copofita  medicamenta  fola  experietia  citra  ronem  clTe  muenta  alTerunt.  Etenim  ij  manifcfto  c5- 
tentione  fua  crrant.  Altero  modo  no  minus  praedicus  errant  tj,qui  nullum  pharmacum  cx  fim- 
plicibus  facultate  contrarijs  cofici  opor  tere  arbitrant.  Vcru  hos  medicamenta  fuperiore  libro  cita 
ta  coarguunr,vtquaemagnasipforuviresexcontrarijs  inuice  fimplicibus  copofitis  oftentent: 
immo et  m libris  hunc fubfecuturis praeftantifTima  pharmaca  ex  contrarrjs  virtutibus  compofita 
indicabuntur.  Nunc  de  noflra  curandi rone,quam  in  neruorum  vulneribus  excogitauimus,tO' 
to  hoc libro  diiferemuSjOftendcntcs  quantam  eiufdem  facultatis  medicaminum  copiam ,  tum  ex 
generalis  fanandi  fcopi  indcptionc,tum  cx  iimplicium  virtutis  cognitione,inuenerimus. 
QuU  Commums  Vulncratorum  Neruorum  Curationis  modus)&  <ju£  Medicamcnta  fpecialia.  C  ^iP.  x. 
C  ^Pe&auimusomncspraeceptores  praefidio ,  quod  iam  recentiores  medici  Sanguinarium  feu 
O^ruentis  opitulans  (gnecis  Enxmon  dicitur)  cV  glutinatorium  appellare  folcnt, vti :  nam  ini- 
tio  medicamcntum  aliquodex  encmisimponentes,vuInerisorasc6mitterefeugIutinaremolie' 
bantur.  Si  verophlegmonccasobfederat,calidaaquaIiberaliter  fouebant,  olcum  affundetcs:ac 
tritici  farinamexhydrelxodcco(ftam3epiplafmaappIicabant.  Quinctiam  gladiatorcsin  patclla 
vulneratos,fupraq3hancinlatotcnuiq?tendine,pari  modo  abipfis  curatos  vidi.-forfanmclius 
dicasnoncuratos,fedperditos,pauciflimi  enim  illorum  cVijclaudifupcruixerunt.Etvcrdctia 
pcrmultos  in  manu  fumma  tendones,per  quos  digiti  fkcluntur  extcndunturquc ,  vel  contufos, 
velminimo  punc°tulaefos,putrefcentesadeo  confpcxi,vtco(f(is  praefertim  diutius  in  aqua  limiles 
apparercnt :  non  enim  fecu  s  exoluuntur,cV  confiltentia  emollelcunt,qui  fupcriorcm  funandi  mo 
dum  experiuntur.  Itaq?  lpfum  reprobaui,vt  qui  partcm  vulneratam  putrefaccrct.  Quoniam  ve- 
rd  putrefccnria  omnia  ab  humiditatcaccaliditateid  pati  praenofcebam ,  curationcm  pcr  ficcantia 
refrigerantiac^moliendam  efiedeprendi.  Rurfumapud  mccotcmplatusfrigidum  vcrc  ab  Hip- 
pocratc  jjneruisinimicumdici,  optimumforeneruorum  vulncnbus  mcdicamcntum lntcllcxi ,  5*Apb.i8.Ex. 
quod  cV  iiccaret,cV mcdium  ciTet  intcr  calcfaciens  cV  refrigcrans,  vel  non  multu  a  mcdio  ad  calore  ord" ' *  * 
D recedcrct : calidum  vcrd  etiam  clTc  fatis  pofle ,  modd  liccandi  potcftatc  pollcat ,  etcnim  calor  citra 
humiditatcm  putrefacerc  nihil  habet.  Infupcr  lllud  quoqa  ctim  cogitando  adinucnilkm  multu 
rcferre,nudse  parti  affecte  mcdicamcntum  offcras,an  pcralia  corpora  ei  praepoiita,  conucnirc  ad^ 
uerti alrjs in nudato  ncruo  vti  pharmacis:  alijs ciim  puncftus fucrit,partibus quae ipG  praoacent  fl> 
laefis.  Vbi  etcnim  nudo  neruo  mcdicamentum  adferas,ibi  praedictam  auxiliorum  integram  indi^ 
carioncm aiTumi  coucnit:praepolitis autcm  partibus  faluis,tenuius  pharmacu inucnicndu cft,cu- 
ius  virtus  intcriacentes  particulas  permcando  non  diiloluatur.fed  i  n  al tum  pcnctrct :  Hoc  autcm 
efficere  talc  pharmacum  polTc ,  fi  validc  ficcet ,  cV  fi  non  calore  cV  frigidirate  mcdium  Dtacfynw 
metron:ncq3 offcndcre,dum clHcacia ipiius calcfaciendi  vel refrigerandi  in particulis , quae  ncr- 
uofocorporipraepofitaefuntjpenetrandiSjimbccillioreflreddita.  Atqui  inucnto  lam  praefidio- 
rumfcopoinfublhntiac  corumtcnuitatc,deinccps  materiae  mcntioncm  facerc  oportct.  Pluri- 
ma  igitur,quc  calefaciunt,tenuiorum  efle  partium :  pcrmulta  rurfus,quae  rcf  ngcrant,cralTiorum : 
in fimpliciu  medicamcntorum  fpeculationedidicimus.Quippc  vna  folum intcr  ca  qualitas acida 
cum  tenui  fubflantia  non  nunquam  ht,eo  qj  mtcr  omnia,quae  rcfrigerandi  vim  obtinent,tcnuio- 
rumpartiumacctumcftaccrnmum,quodetiamcaloris  cxigui particcps  clTc  dcmonftrauimus. 
Calefacienrium  verd  liquorcs  probi  tenuiflimam  habct fubifantiam ,  cV  apud  omncs  iam  homi* 

Quinta Caffis.  fffff   iiij  nes 


I 


f 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


ncs  Cyrcnarus  primas  tenerc  cognofcitur :  qui  fi  non  adfit,cttam  mcdico  vtimur  ,  8c  fjs ,  quae  cum  E 
ipfis  ab  oricntalibus  plagis  afieruntur,cuiulmodi  eft,  quod  fagapcnum  appcllamus.  Hoc  gcncre 
comprchcnditur  5c liquor  Euphorbij  rn occiduis  orbis  rcgionibus  natus ,  liuc  Iiquorcm  ipfum , 
fiue  aliud  quid nominui  c  vclis:  nobis in  toto  commcntano  cuphorbium  hoc  mcdicamctum  vo- 
carc  fufiiciet,quemadmodum  iam  omncs  confucucrunt.  Quin  lmmo  8C  intcr  ea,qua  in  nofira  re 
gione  proucniunt,cV  Panacis cV  Tithymallorum  liquores  iubtili  facultatc  praditi  fiuit  Et  verd 
etiam  omncs nominati liquorcs  gcnerofc  calcfaciunt: Opobalfami  vcrd , qui fubtihs cV ipfeeft, 
no  admodum  calcfacit.  Ex  terreltribus autcm  Nitri  fpuma  tcnuem  fubitatium  habct : itcm  quod 
cx  aqua  facilc  foluitur  Aphronitrum,li  ad  corpora  terreftria  videlicct  rclationem  fieri  inaudia^ 
mus.  SubfcquiturNitrum  nomincBcrcnicium:cV  Afiapetra,cuiusHosctiamomniu  tcrreftriu 
cit  fubtihffimus.  Porrd  cx  mctallis  Auripigmentum  cV  Sulfur,tum  fubtiliajtum  cahda funt:qui 
biLS  fucccdit  Mify,/Eris  fquama,cV  Chalcms,paululum  iimul  adfirtngcntia.  Quare  vfia  quoquc 
chukitidcfrequcnterin  fubtiliorummcdicamcntorum  compofitionibus  vtimur.  Citracalorem 
vci o  manifcltum  tcnuium  partium  mctallica  funt  Spodium cV  Pompholyx :adde ,  quod  vocatur 
PforicumTubtilisabundecftcVChryfocolla.  Caterum  mtcr fuccosLaunnum  limulcum  eoq> 
validc  calcfacit  vt  ad  fcnlum,tcnuem  elfc  dicimus.  Nihilo  enim  minus  co  calcfacit  facultate  Ccdri  F 
nus,caloi  e  tamen  qui  icnlibus  iubrjcitur,proptcr  iubftantia  fuc  tcnuitatem,illi  ccdit.  Eiufdcm  cu 
ccdrino  gcncris  cit  iixiuia,qua  itacte  ld  elt  ftillatitia  dicitur :  atquc  in  tcr  hanc  ipfam,ca  quae  cx  ma 
tcria  fubtili  vfta  hr,ccdnnum  oleum  virtute  iupcrat.Ex  malo  igitur  cV  hcu,ca'que  magis  agrcfii , 
quam  vocant  caprihcum,itcm  cxtithymalIiscombuitis,huiuimodi  lixiuiam  conhciir.us.  Prafriu 
ti  ifimus  clt  cx  tithymalhs^qui  characias  nucupatur.  Catcriim  ex  fcminibus  frumcntarrjs,vti  no 
nunantjfubtilifiimum  cfiEruum  ,linc  inligni  calefaciendi  potcftate,Lolium  vcrd  cum  lnfigni: 
Hordcum  nequaqua  calfacit.  Mcdiam  inter  ca  materiam  obtinent,qualitatibus  amara,qua  mul- 
tum  tcnuibus  iubltantia  ccdunt,cralfi  licct  nihil  habentia.Non  nulla  ipforum a  mcdns  tantillum 
dcclinarunt,alia  ad  calorcm,alia  ad trigiditatcm : quorum  omnium  matcrias  ln  opere  de  Simpli' 
cibus  mcdicamcntis  cxccutus  fum,quemadmodum  ctiam  omnium  nucum  (gracis  Acrodrya  di^ 
cuntur)  in  quarum  numcro  lunt  amygdala  amara  cV  piftacia.  At  ftirpium  materie  ln  pralentia 
non  memini,redire  enim  ad  pnncipium  cogito,atq3  exponere,quando,quoq;  modo,l  mgula  per 
rationcm  nobis inucnta  vlurpaucrimus. Hinc cnim  puto  bona mdolis  luucncs  inci  tatum  ui,  vt 
medicamentorum  matcnam  cognofcant  ipiimct  infpicientes ,  non  femcl  aut  bis ,  fcd  irequentcr , 
quoniam  fcnhbilium  rerum  cognttio  fedula  infpcctionc  conhrmatur : cuius  rei  indicium  eft  etli-  G 
dcntilfimum,q>gcmini  per  omnia  iimilcsetlcnobis  vidcantur:diftcrcntcs  autcm  ns,qui  lpfosin 
fpiccrcconfucuerunt.  ltaqj  hcrbarum  fruticu  S£  arborum  matcria  prius,(j  c  tcrra  cximantur,co 
templari  pulchcrrimum  clt,dum  fruclus  videlicct  futuri  funt,dum  cduntur,dum  augcicut ,  cV  du 
vigcnt.Hac  liquidcm  continua  coru  fpcculatio  docebit  tc,  quando  potiftlmum  lpfos  commode 
dcccrpas,ac  in  liccis  domunculis  rcpolitos  cuftodias,ne  a  Solis  radijs  cxurantur^ncqj  ab  humidi- 
tatc  ex  tecto  vcl  muris  madchant.ld  optimc  fict,li domus  ncq^  fubtcrranca?  iint ,  neque  alns  vici^ 
n:e,ncq3 iub  tcguhs,lcd  oitia  ad  mendicm  fpcctantia  habeant,  prope qua  tamen  medicamcnta  rc 
poni nondcbent.  Amici vos admonco,  vtinhocquoqueme  fcquamini, liartis  opcra  pulchre 
obire  vclitis : nouil tis  enim ,  quomodo cx  omm  natione  praftanuffima quotannis  mcdicamcnta 
mihi  adfcrantur ,  eo  q>  perditt  llli  omnigcnarum  rerum  coemptores  ( gracc  rhopopolas  vocant ) 
vanjs modis ca contaminant.  Prafriterat forfan  non hos fo!um,fed  multo  magis ctiam  mercato- 
res  qui  llla  aduchunt  incufare:atque  his  multo  magis  ipfos  herbarios:  item  nihtl  minus  cos ,  qui 
radicum  liquores,fuccos,fiu(ftus,tlores,cV  germina  ex  montibus  in  vrbes  conferunt,  hi  liquidcm 
omnium  primi  rn  eis  dolum  cxercent.  Quifquis  igitur  auxiliorum  vndicp  copiam  habere  volet , 
omnis  fiirpium  matcria^animaliumjmetallcrum ,  cV  abfque  metallica  natura  tcrrcftrium  corpo'  H 
rum,qua  ad  mcdicina  vfum  ducimus ,  expcrtus  efto ,  vt  cx cis cV  exquilita ,  cV  notha cognofcat : 
dcinde  m  commcntarto  mco,quem  de  Simplicium  medicamcntorum  virtute  prodidi ,  lefe exer- 
ccat.Nili  cnim  hoc  modo  lnitructus  ad  praientis  operis  prafidia  veniat,  vcrbotcnus  quidem  me 
dcndi  methodu  fciet,  opus  vero  nullum  ipfa  dignum  pcrficiet.  Fingat  nanque  ipfa,qua  de  ncr^ 
uorum  vulneribus  pradixi,quadam  aliquis  cognofcere,adulterata  verd  medicamenta  per  igno' 
rantiamcompofitioniinijcere,velnequeomninoexacte  facultates  ipforumintelligere,an  non 
erit  neceffarium  frcquentius  hunc  errare,  quam  recle  agereCmihi  quidem  vel  admodum  vi' 
detur.  lam  verd  accurate  virtutes  cognofcere  ab  eo  multum  diftert,  quod  eft  cognofcere» 
Etenimfolum  cognofcere,  fcire  eft,an  medicamentum  ficcare,  vcl  humedare,vel  refrigera' 
re ,  vel  calefacere  fuapte  natura  nos  pofilt:accuratev  verd  cognofcere  prater  hoc  etiam  virtutis 
quantitatem  iciuiiTe  eft.  Quadam  enim  pharmaca  calorem  tepidum  generant  corporibus  no>- 
ttris  admota,quaedam  moderatum,quemadmodum  alia  hoc  paulo  validiorem,  non  nulla  iam  fic 
ferucntem  vt  vrere  poffint.  Conuenit  igitur|medicum  non  modd  atTeclus qualitatem,fed etiam 
ipfiuSjVt  itadicam,quanu'tatem,coniecftalTe:nam  hauditaproprie  quantitasinqualitatedici'- 
tur,quanquam  dicatur  tamen,  vt  febris  magna  cV  parua.  Ac  tantus  vfus  eft  eorum ,  quaj  fic  di-' 

cuntur, 


PER    GENERA    LIB.  III.  229 

A  cuntur,vt  iam  proprij  virii  obtineant  ipfa,perinde  ac  pyxiSjexcufor^pidorjqucrcus  lncifor :  in  to- 
tum  quse  ex  vocato  a  grammaticis  abuiu  inccperunt ,  deinde  vcro  propna  dici  crcdita  funt.  Harc 
quidem  attulimus  propter  eos,qui  parum  opportuno  tcmporc  dc  fermonis  proprictateargutan- 
tur.  Quod  autcm  dicere  defij ,  tale  cft,  nempe,Quod  exiccari  delidcrat,  non  iimpliciter  liccante 
indigetmcdicamcnto,fed  conucnienti  menfura:copiofaquidem  humiditate  audum ,  infigniter 
cxiccantc:parua,parum  hocfacientc:qucmadmodummulta,admodumrcliccantc,  non  tameex- 
tremc^ncqjinfummo^iccitatiscnimquantitatcm^humiditatiscopic.refpondcrcconuenit.  Ego 
itaque  dum  communcm  neruorum  vulnerumcurationismodum  immutarc  primumaufusfum , 
conieciin  quantamhumiditatcm  caliditatcmqjaficda  pars  recidiffet.  Etcumadolefccnsquida 
rmhi  oftcnlus  cfict  in  primo  articulo  medij  dextrae  manus  digiti ,  totum  circa  ncruum  locum  hu- 
mcntem  adeo excontulionc habcns,  vtiam computrefccret: partem  fanc  putrcfcentemcataplaf- 
mate  ex lixiuia  ftillatitia  cV  hordci  farina  ( fic autc nofti  me  omen  lylin  Graecis  diclam  nominare ) 
foui:  non  putrcfcentem  vero,  fcd  tenfam  dolentem  olco  calentc  liberalitcr  perfudi :  inde  ciim  la 
na  ficca  madorem  cxhauxiflcm ,  ceratum  tam  humidum  illeui ,  quam  in  fracluris  vtimur,cui  cu- 
phorbiumiitadmiftum.  Confeclumautemmihifuerathocquoq^mcainduftriahuiufmodi  oc^ 

B  cafionc.  Profcclus  ad  me  quifpiam  hyeme  vehementi,  oftendcns  qjgenu,  facile  dicebat  rigoreid 
affici ,  ftatim  vcro  calcfacientibus  iuuari.Rogabat  igitur  huiufmodi  aliquod  medicamcntum  da- 
rcm,vtquiprofccftusinfrigorcinalgcret  doleretq^  vehementiusquam  alias.Nuncigitur,inquit, 
ioturus  difccdo ,  mittam  autcm  cx  balneo  qui  medicamcntum  accipiat.Haec  ciim  dixilfet  abrjt.  At 
cgo  cum  tale  nullum  mcdicamen  ad  manus  haberem,euphorbium  cum  oleo  triui,  cV  ceram  liqua 
tam  immifcui :  paulo  poft  ciim  amicus  pharmaco  fercndo  puerum  mifinct,exhibui.  Dolore  pro- 
tinusccffantc,indein  alrjsparticulis  fimiliter  effecftisvti  prxccpimus,dequibus  moxdicetur» 
Nunc ad  nerui  vulnerati  fermonem  rcdeo  eos,qui  nihil,  quod  ego  nunc dico,intelligunt,  vi- 
tioautemvcrtunt  dicliunculas:quos  inuenireaugurorneurotrotus(quafi  ncruifauciosdicas) 
perperam  eos  nominari,  qui  in  tendonibus  vulnus  acceperint :  tendones  cnim  ipfis  puto  vocari , 
cxtra  manum  toti  carpo  id  eft  brachiali,et  digitis  fupertcnfi  funt.  Quanc];  fanc  non  ignore  mani- 
feftius  magis  qi  propric  tcnontotrotus  ( id  eft  in  tcndonibus  vulneratos )  ipfos  nominari :  tamen 
cum  omnes  ncurotrotus  i.in  neruis  fauciatos,  nuncupare  foleant,cV  ego  ne  quis  innouare  me  ap- 
pcllationem  dicat,confuctam  pro  vcra  fufcepi,etii  necilla  fine  ratione  abire  in  confuetudincm  po 
tuerit  plerifq3  medicis  tendones  etiamncruorumnominc  iamvocitantibus.  Verumfiueinner- 

C  uis,fiue  in  tendonibus  vulncratos  appellalfe  mauis,neq3  ob  has  voces  incolumes  erunt,  neq$  con- 
uulfione  laborabunt,qucmadmodum  nec|$  manci  ficnt ,  ncc  moricntur :  appellatio  fiquidem  nec 
fcruauit  homincm  vnquam,nec  perdidit,icd  medicamentorum  facultas  vtruncp  efficit.  Atqj  cgo 
hxcimmutans,putrcfccntes,conuulfos,mancos,  non  nullos  etiam  percuntes ,  fanos  viuos  qj  rccU 
do.Nam  neruos contufos  habcntes  licut  llle  habucrat ,  neurotrotus  ( id  eftin  neruis  vulneratos ) 
non  neurothlaftus  ( id  eft  in  neruis  contufos )  nuncupare  anticiparunt.  Caetcrum  curatio  cois  cft, 
&C  periculum  aequale  amboru,nempe  contuforum  cV  vulnerator  u  vel  neruis  vel  tedonibus.  Itaqj 
homo  ille  putredine  iam  circa  primu  medij  digiti  articulu  orta,  ciim  fuperiacentiu  tentione  dolo- 
rc  cj3  infcftaret,multo  melius  habere  ccepit  die  poftcro ,  quo  vice  hordei  farinae,  eruorum  farinam 
{tatftaelixiuia;  comifcuimus.  Ac  tertio  fane  cu  iimilitcr  et  curaretur ,  iam  quidcm  in  alijs  particulis 
dolorcm  omnino  non  percepit,ex  cotufione  verd  ncruofum  quoddam  corpus  cralfa:  mcmbrane. 
perfimile  cxcrtum  eft :  quod  mediocriter  mc  commoucnte  facile  totum  femiputridu  excidir.  Vi- 
dcbatur  omnibus  contcplantibus  hoc  corpus  neruus  totus  efie  qui  computruiflet,  vt  qui  ignora- 
rent,quo  paclo  tcndoncs  hi  neruofis mebranis  conuclati  per  brachialc  procedunt,  cV  iupcr  totos 
digitos  cxtcnduntur :  mihi  vcrd  putridu  cx  contulione  attollcnti  tcndo  faluus  apparuir.Cu  igitur 

D  vel  paftillo  vno,vcl  trochifco,vcI  vtcunquc  vocaife  libct,quorum  in  numcro  eft  cV  ille  Polyid£,fo 
lutoexhepfcmatCjvel  lirzeo  ideft  fapa  ( na  cV  hoc  pro  arbitrio  nommareliceat)  apparcntcm  ncrui 
particulam  priusiunxilTcm:rurfus  eodemmodo  cVcatapIafmate,cV  vnclione  exeuphorbio,in 
rjfdem  locis  ficut  prius, vtroquc vfus  fum.  Qirarto  iam  die omnia  compofitacirca  contufum  qui-  *  ^o«r*A- 
dcm  antea,vlccratu  vero  tunc  primu  digiti  articulum  intuitus  confiderabam,quorfum  a  cataplaf-  f*fr«. 
mate  tranfgredcrer.  Vifum  igitureft  fi  ncruus  infiamationeprorfus  vacaret,adcicatriccm  duccn- 
tia tranlire:fi  vero phlcgmones ipfius  fcirrhofum quidq; remaneret, aliquodcx abundc iiccanti- 
bus  exhibcrc.Qm  igitur non nihii  ex ea  rcliquum  clfc  videbatur ,  mcdicamcntum  cx  dracunculi 
radice  confcclum  prius  vfurpaui,quod  alia  cadc  cum  xgy  ptio  pharmaco,quae  Ifis  vocatur,conti- 
netiaftumpfitautdracunculiradiccm.  Ab  hoc  verd  dcinceps  Athcnci.Mineruadicta  vfus,inde 
ad  ca,q  cicatricc  ducunt ,  perrexi.  At  cu  alium  curarc  paftillo  fapa  diluto  nudatas  vulncris  partes 
illincns,euphorbiu  extrinfecus  imponeba,tfh  ccrac  ac  refinc  mi  fccns,  vnde  cmplaftri  craffi  tudo  fi- 
mul  ficret,cV  euphorbij  vircsconferuarcnf.  Caeteru  quo  ad  hos  fcopos  rcfpicicns  mcdicamentu 
c6ponas,dekcps  declarabimus.  Etenim  aliud  quoqj  cx  aceto  pharmacu  cofccimus,hoc  fpectatcs, 
vt  ipfius  fpiffi  tudo,  cV  fubtilis  accti  virtus,cu  refrigcratis  facultatis  cxolutioe  incolumis  pmancat. 
De  his  fane\quo  copolita  fint,  poft  paulu  traclabitur.Nuc  quia  neruis  vulncratis  medendi  modu 

ex 


DE   COMPOS.  MEDIC. 


*irtpnrT<t?H.  ex rationali indicatione  nugatorioilloempiricorum  cafu rcpudiato  inueni,tot2mcogitoipfamE 
diccre,ita  vt  nullam  diftincftionem  praeteream,fcrmonem  ab  iruttO  rurfus  repetcns.  Quado  igi 
tur  vulneratum  ahqucm  protinus  fiffcipio,  interim  pcr  liquida  pharmaca  curationem  molior,  m 
terim  emplaftris,lanam  extrinfecus  quam  molliffimam  oleo  calcnte  imbutam  applicans.Qudd  fi 
mcdicamcntum  exaceto  vfurpem,accti  parum  oleo  admifceo,ac  bis  terue  quotidic  foluo,  cV  olco 
calente  foueo.  Si  nocles  longat  fuerint,etiam  in  his  foluere  confueui :  id  q^  magis  facio,  dum  vlcus 
a  medicamentis  mordetur : nam  vbi  initio  tali medicamento  vtcnti a?gcr  ncc femordcri,nec dole^ 
re,nec  tcnfionem  percipcre  mihi  dicat ,  die  foluo  cV  foueo  mane  femel ,  cV  vcfpcri  iterum.  Oleum 
veto  quofouemus,fatiscalcnscfto,verum  ita,ne  vulneratam  partem  offcndat:ficutenimfrigidu 
huiufmodi  affedibus  maxime  eft  contrarium,  fic  tepens  non  omnino  vtilc.Nanque  in  primo  de 
Simplicibus  medicamentis  volumine  didicimus,  vt  aqua  in  eo,  quod  calcns  aut  fngida  fit ,  maxi^ 
me  contraria  facere  nata  cft.  Ita  quoquc  olcum ,  nam  frigidum  corpori  admotum ,  pcrfpiratum 
quodammodo  ipliusobftruit,immoprohibet:calidum  vcro,digcritaccxtcnuat. Quodtibictia 
ex  carnibus  in  eo  coclis  licet  condifcere :  limilitcr  cnim  vt  praeracidas  friabilcs  efficit,  et(i  protinus 
cum  animans  maclatum  cft,in  eo  coquas,aut  fartagine  frigas.Propter  quod  ct  ego  fomentum  ex 
oleo  fatiscalcnte  vfurparc  malui,  tepidum  femper  vitans,adhucautem  magisfrigidum.  Porrdab  F 
aqua?  vfu in  tota curatione ita  tcmpero ,  vt ne attingat  quidcm  vlcus: proinde cum  fanguis initio 
ftatimas  vulncrata partc  clucnduseft,exoleoid  facere expedit,  Vbi autem  iam*egri  mediocriter 
habentcs  Iauacro  vtuntur,ncquc  tunc  affeclum  Iocum  in  aquam  demergcrc  iplis  conccdendum : 
magna  fiquidem  ex  parte  ncrui  in  manibus  vulnerantur.  Memini  cuiufdam  ex  huiufmodi  vul 
neratis ,  qui  cum  diem  quartum  citra  omnem  dolorem  ageret ,  partem  qj  aflccTam  abfque  phleg- 
mone  videret,muho  in  fi  igore  domo  egrefTus  ad  opus  quoddam  necefTarium^quc  diu  immora 
tus,domum  redfjt  mcmbro  vniuerfo  ad  ceruicem  vfque  tenfo ,  idque  cum  ingcnti  ipfius  dolore, 
Poftquam  verd  quodam  me  acccrfente  profcclus  ad  cum,  vidi  quibus  in  malis  cfTet,  oleum  ex  iti- 
nere refrigcratum  a  particula  auferri  iulft  ,  calcnte  vero  totu  mcmbrum  foui :deindc  ceruicis  par- 
tem  aduerfam  lanis  olco  rcfperiis,  cV  medicamento  liquido  ex  euphorbio  fimul  cum  caftorio  liO" 
imne  ftatim  mitigaui ,  cV  fomno  poft  haec  accedcnte  vfqj  ad  vefpcram  oia  celTarunt  fymptomata. 

Praeomnibus  igitur  danda  opera  cft,  vt  lana  permaneat  calida,fiue  oleo  tantum,fiueoxeIa?o  hoc 
cft  aceto  cY.  olco,  quoqueimbuta  fucrit:fict  hoc  fi  aliaelanae  ficcaeextrinfccus  circumponantur,  cV 
aeger  intra  tcclum,cum  hyems  fuerit,ad  quintum  vfque  vel  feptimum  morbi  diem  fcfc  contineat, 
Nam  fi  eoufque  nec  phlcgmone  aliqua  tcntctur,  vacct'que  prorfus  dolore,  cY.  nullam  fentiat  ten-  G 
fionem ,  in  pofterum  tutus  erit.  Curabisautem ,  ne  in  aceto  vinofum  aliquid  appareat ,  qucmad^ 
modumolcum  quoqucvt  omniaftriclionevacct.  Ncque  igiturquod  crudum  vclimmaturum 
dicitur,adhibcbis:nequcid  quodab  Hifpania  vehitur,ac  vocant  Hifpanum:immo  ncc  aliud 
quodlibet  ex  n's,qua;  olca?  furculos  habent.  Optimum  oleum  cft  tenue ,  quale  in  Italia  Sabinum : 
alibi  veroin  nationibus  Romanolmperio  fubiecftis,quaenullam  adftringendi  vim  obtincnt* 
Iam  vcro  qualis  rcs  fit  rationalis  indicatio ,  cV quanto  ditior  quam  nuda  cxperientia  citra  mc^ 
thodum,  vel  hinc  condifccs.  Cum  permultis  neruorum  vulncribus  faepcin  itinere,in  naui- 
gio,  in  agro ,  vel  in ciuitate,  fcd  procul  a  mcis  aedibus  incidiffem :  ncc medicamenti  cx euphorbio 
copia adeffet ,  nec illius  quod ex  aceto  conficitur ,  nec alterius :  pharmaca ,  quorum  forte  for tuna 
eo  loco  facultas  erat ,  vulneri  imponentes ,  propofitum  femper  fumus  aflfecuti.  Noui  etcnim  me 
tpfum  in  agro  propolim  recentem  liquidam  cY.  pinguem,  quam  agricola  habcbat,vulneri  impo^ 
fuiflc: interim  fermentum  "folum,  interim  ambo  commifta. At fermentum  quam  vetuftiirimum  a  1 4  £4. 
cfTe:propolim  vero  contra  habere  conuenit,quantumad  tempus  attinet:fin  autem  vetuftior  j.fbl.47*.e 
lit,exoleo  mxta  ignem,  vclin  Sole, emolliatur.  Rurfusin  alioquodam  ruftico fuccum  tithy- 
malli  fermcnto  miftum  impofui,quem  propc  iplius  cortem  fuccrcuifle  confpcxeram:quippeH 
fermentum  vt  recens  contemnebam.  Non  nunquam  cV  propolim  cx  oleo  liquefaclam  fermen^ 
to  fubegi ,  fed  prius  accto  quasm  acerrimo  difToluto.Praeftatoleum  eflcvetus  inhuiufmodi  mi- 
ftionibus ,  puta  ex  oxymehte  cV  fabarum  farina ,  vel  eruorum,  vel  lolfj,  vel  ciceris,  vel  lupinorum 
amarorum,  vel  tenuiori  polentx  puluere,vel  hordeacea  farina:  Quibus,in  vrbibus,  vfus  fum ca- 
taplafmatis,non  folum  in  fjs,quos  iam  phlegmone  prehenderat,fed  etiam  protinus  ab  initio.  In 
agro  cum  cV  picem  liquidam  apud  fabrum  inuenilTem ,  fermento  miftam  impofui.Item  apud 
alium  eruorum  farinam  illofubacfcam.cuiuspenuria  etiampraediclarumquxuismifceripoteft. 
Quin  etiam  oxelaeum  folum ,  quod  caleret,  lana  exceptum  ftatim  ,t  dum  aliud  nihil  haberem ,  ob' 
tuli,confifus  aceto  abunde  acri  cV  vetufto.  In  alio  refrigerato,quod  ante  horam  vnam,vel  Iongius 
ctiam  tempus  neruus  contufus  eflct ,  quoufque  mihi  quoddam  idoneum  medicamen  adferretur , 
expedaui ,  partem  oleo  foueri  prarapiensrinterim  aceto  prius  admifto ,  quoniam  aerper  aefta^ 
temcalidiflTimuserat,mifturaex  vtroquediutiffime  foui,donec  aliud medicamentum  allatum 
fuit.  Singulis  autcm  pradiclis  farinis  permiftam  quoque  ftaden  facpe  illeui ,  cV  mox  a  princi- 
pio ,  cY  poftea,  cum  homo  medicamine  quodam,quod  cruentis  imponitur,non  probe  vfus  efTet. 

Haecitaque  omnia ,  quomodocunq^  applices ,  medicaminacalida  qualitatibus  offeras.    Et  ve- 


PER    GENERA    LIB.    III.  250 

A  ro  etiam  cum  domo  mca  cgrcdi  feftinans  aliquando ,  mcdicamcntum  nullum  in  promptu  copo- 
firum  haberem ,  dcdi  cuidam  famihan  vctus  cuphorbium :  lniunxi  qj  laue faclum  ex  olco  \  ctcri , 
doncclnimidiccrati  fpiffitudincmhabcrct,  tcdinis  punciurain  manu  admoucrct.kcuerfus  igi- 
tur  intcrrogaui  vulneratum,multum'nc calons  in  partc  aticcta  fentirct:ille  mcdiocrcm  quendam 
refpondit  fc  pcrcipcre.  Rurfus  igitur  quafiui,  an  mordicationcm  a  mcdicamcnto  in  vulnere  fen> 
tiret :  llle  cum  fc  non  mordcri ,  fcd  veluti  pruritum  qucndam  fcntire  dixillct ,  pharmacum  ad  no^ 
dem  vfqj  adharcre  pcrmifi.Quoniam  vcro  Ciim  impofita  abftuliflem,calor  in  aflcclo  loco  medio 
crismihi  apparuit,neq;  punctura  hians,fatiusmihi  vifum  cfteodcm  vtimcdicamcnto:cx  \'cro  cu 
vulneratus  altcro  dic  profperc  habcret,item  tertio,cV  quarto,ad  fincm  vfquc  ide  pharmncum  vfur 
pau: :  Quod  contcmplatus  quidam,  in  alio  vulncrato  fimilitcr  rcccnti euphorbio  m  ei mdcm  mo 
dir  v  fus  eft:  quare  neceuario  calor  agrum  multus,cV  commorfus,cV  dolor  m  vlccre  fubfccutus  eft, 
adeo  vt  homo  ad  mc  dcdudus  iit,  tanq  hoc  pratcr  omnium  opinionem  accidiflct.  Atquc  cgo  ftV 
tim  rc  intelledra ,  quod  impofitum  erat  abieci  :fotuaute  pcr  oleum  ipfi  adhibito  medicamctum  ex 
aceto  impofui :  cjuod  fi  non  in  procinchi  fuilTct,pharmacum  cx  euphorbio  copiofioris  cera*  parti^ 
ccps  admouilTcm.  Quaproptcr non  oportet,  vti  paulo  ante diximus ,  probatorum  mcdicaminu 
B  facultatcs  ac  fpecies  ignorarc,  nec  quxceleriter  virtutem  mutant,  tum  qua  rurfus  diutino  tempo 
rc confcruant.  Nim  cx  lis,  quacaducum  ac ftatim  euanefcentcm  calorcm  habcnt ,  euphorbium 
eft.Id  aute  cognofces,ct  li  non  manduces,  colorem  conteplatus :  quippe  non  vt  ab  initio  cincreu , 
verum  fuppallidum  *x  fubflauu  redditur  inuetcrafccns. Statim  etra  ficcum  abunde  vidctur  tunc , 
8C  vixintcrlauigandum  cx  olco  reccnti  protinusimbibitodifloluitur.  Atfubitoipfum  olco  mi> 
fccndum  non cft,fed  prtus  in  mortario  fenlim  tercndum,nc ddatcfcat.  Qmd  item  opus  cft  dicam, 
quodetiam  guftanti  tibi  recens,pcrcipiatur  fcruentiffimum,vt  hnguam  adurat,  vetusautem  cxi- 
guam  efficiat caliditatem  ?  Iam  alrjs  quoque  multispharmaciseuanida  potcntiam  pauculisan- 
iiis  habere  contingit ,  attamcn  euphorbium  poft  thapfiam :  ha?c cnim  anno  admodum  imbccillis 
rcdditur,vt  bimula  prorfus  cxpiret:euphorbium  vcro  cum  principio  bonum  fucrit,  3C  probcre- 
pofitumalTeruatum  quCjCtiamanno  tertioadhucvimaliquam  rctinet,interim  cVquarto:quin- 
to  aute  et  fexto  iam  exoluitur,demdc  procedcntc  tempore  m  totum  clanguefcit.  Porro  id;quo  me 
aliquando  cu  inuctcrato  olco  fine cera  vfum  elTe dixi ,  quinquc annoruaut fex erat cuphorbium, 
Vnde  vfum  lpfius  mcnfura comprehendere  nemo poteft.Nam  recens  oleo  decuplo  "f" cu  cera  tri  f  ^4dAnHr in 
pla commifcetur : vcterafcens copiofius  ci  immittcndu eit: trimum  vero  et  quadrimum,vel  dupli  anti 
Ccatum priorispondus,  velaqualecera.Cumigitur  pharmacum confiftcntia  fimileacopisdiclis  ^e**» 
vnclionibus  habcre volucris  (qua fpiffitudo liquidi  ctcerati eft)  olcu cera quadruplum  eftc  cura  '  r/ " (:  iettm 
bis.  Vbi  vcro  ad  emplaftri  fpeciem  fiet,ceram  omnino aqualcm  olco  mifcere  oportct,  maxime  ii  ?*rt'*mJ"?*' 
ficca fuerit,cV  vetufta:  ficut recens &L pinguis  pauciore oleo indiget ,  vt ceratum m cmplaftri  mo-  rM1"" 
dum  efficiat,id  qj  magis  adhuc  per  arftatem.Itacp  fi  ceratum  cmplaftri  formula  facere  ftatueris,  ce^ 
xx ex  oleo  hquefadta,qua dixi  fymmetria,  fcxtam reccntis cuphorbrj  partem  admifccbis ,  vt  iltius 
vnafit  drachma,cera  fex,oIci  item  fex  vel  quinqj.  Scd  quoniam  cera  glutinans  ac  vifcofa  non  cft, 
qucmadmodum  rcfina  cV  pix,ideo  hanc  vel  lllam,  vcl  vtriufque  partem,cerato  admifceo.  Claru 
igitur  eft,  dum  hac  mifcentur,  non  amplius  oleum  pari  illis  portione  aff  undcndum.  Etcnim  cera 
adliquiditatcm  multo  pingui  indigetrat  refinaqua  quidem  arida*  prorfus  funt,pauco :  liquide  et 
ficcam  quandam  fubftantiaad  emplaftri  crafTitudinem  aflumere  poftulat.  In  cens  igitur  non  ma- 
gna  humiditatis ac  liccitatis  difrerentia  eft : in  refinis ,  licut  etiam  in  picis  gencre,  contra,  arida  ab 
humidis permultum diflerunt.  Omnium  ergo rciinarum ficciffima eft, quam  non nulli frictam, 
alqcolophoniam,appelIanr.Huicfucccdir,quaex  fictilibusimpuranccfiictafumitur:qualipur 
ges,in  frictam  mutabi  tur.  His  ambabus  ficcior  cft,qua*  dicitur  pityinon  phyfcma ,  ac  ii  dicas  picca 
D  germinatio.  Hanc  fane  ccu  fqualidam ,  in  pralentis cmplaftri  compofitionem  non  eflc  idoneam 
ratusabicci:vfusautem  fumfriccacVIiquidis.  Iam  veroexhisquoque  non  nulla'diutius  liquide 
permancnt,quemadmodum  tercbinthina :  alia  ci  to  marcfcunt,  iicut  ftrobilina :  media  vtriuiqj  c£t 
abietina.  QiiinetiamfacultatecalidiorcftquidemftrobiIina,mox vero  abietina.dcindc tercbin- 
thina.Cupreffi  refinam  mifccrc  nonaufusfum,vtquanonnihiladftringcret.  Putabn  forfan  ali 
quisnobifcumdifTentireDiofcoridcm  Anazarbcum  in  fermonederelinishac  vcrba  (cribetem 
«  primodcmcdicamateriacommctario.  Exomnibusrclinis  pnncipatus  tcrebinthinadatur,  poft 
«  eam  lentifcina*, tum ciquarde picea  raditur  dC abictc ,  poft  quas pinca ftrobihWque numcratur. 
In  his  enim  Diofcorides  tanquam  de  inhma  ftrobihna,optima  vcro  tcrcbinthina,  lcntire  videtur. 
Verum  cgo  ex  his  tribus  refinis  ftrobilina,abietina.  tercbmthina.prinn  pcm  ccrte  ftrobilinam  ca- 
*  lore,fccundam  abietinam , poftremam  tercbinthinam , cflc  dixi.  Qiiciradmodum  igitur,qui 
interltalia;  vina  aufteraoptimum  ponit  vinumltalicum,aliusad  quahtatcm  vnam  krmoncm 
referens,alius  abfolutedc  totaipforum  fubftantia  pronunrians ,  vcrusdcprehenditur:Eadcm 
ratione  eriamintcr  rciinas  optimam,  tanquam  medicamentum  in multiphces  vfusaccommo- 
datum,  merito  terebinthinam  affirmaucris,  non  tamen  caliditatc  primas  obunere.Itaquc  vt 
aiebam,licettibiquamlibetreiinam cera*  mifcenti iimplex  ccratum  glutinantiuscfficere,  quod 

cx 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


cx  olco  5C  ccra duntaxat  componimus.  Hic  vcro  expcrientiae  qtioqp  vtilitas  cff,quc  dc  conicdu-  E 
ranofiradcccrnat.  Potcscnim  vbi  triplicataceram  tcrebinthinxcomniifcucnXintclligerCjCmpla 
ftrinefpiffitudinem  iam  mcdicamentum  acceperinan  adhuciiccius  iit,  accopiofioremfuper  refi 
nam  delidcrcr.Qiaproptcr  vbi  huncin  modum  cxpcrienti  tibi,mediocritcr  habere  vifum  fucnt, 
iTufcebistuncmcdicamcto,quod  conn'cis,duodccimapartceuphorbii.  Atfi^ignorcsr.ncupiior    a  l  4.f4.t., 
bium  cxacle  fit  calidum,an  non  nthil  a  tali  difccdat,  poit confcclionem  lintco  paululum  illius  mc  *-foi.+76.a 
dicamcntiillitum  tuaripfius  tibia,' vclcubiro  horisaIiquorimponito:poli.cafi  modicecalefacere 
deprehendt's,bcnc  tempcratum  clTe  medicamentum  arbitrabcris,  Qudd  fi  vcl  nullum  (enfilem  ca 
lorem  dat,vcl  iufto  fcruenriorem,inicgrum  eft  aut  pharmacum  1  cmittcrc,aut  inrcndcre:  rcmittc^ 
re quidcm  miftura cerati,intendcrc appoiito euphorbio.  Atqui ii  Propohm  pingueni  habcas,ca 
omnibus  refinisaptiorcmfore  ribi  inrclligiro,vrquevaporofam  fpirituscrafliricm.humoresque 
fupcrHuos  eliccre ,  ac  cx  alto  foras  duditarc ,  fuapte  qucat  narura.Siquidcm  refinae  cum  ccra,  env 
pIaftrifpilTirudinisgraria,non  tanquacurationisconiilio,aflumuntur,propoIis  autcm  curationis 
ipfius  fcopo  continetur.  Atqj  hac aliquando  fola,vt  dixi,  rccenti,  quantum  ad  humiditatcm  arri- 
nctjvfus  fum  in  agricolaquodamduro  corporc:acmirumeft,quomodo  fola  adufquchncmadhi 
bita adiuucrit ,  adeo  vt nullius  pharmaci  praercrea  vencrit ncccliitas.  Alreri  qui  puncluram  pro-  F 
fundiorcm  haberet,tithymalli  cuiufdam  cxiguum  quid  hquoris  admifcui.  Mollionbus  vcro  cor 
poribus mcdicamcntum  tacftu  durius apparet,  niii  olci  msitura  vchcmcntcr  ipfum  mollias.Quin 
cY alia  medicamcnta omnia  quae  neruorum  vulneribus adhibentur,  liquida  oC  mollia  cfle  conue- 
n/t.MolIitiem  igitur  q  uoduis  olcum  conciliare,robur  vero  mcdicamcri  vctus  olcum  tucri  porcft. 

Vt autcm  propolim  in agro non  nuncj  accommodaui,tany  melius  pharmacum  rjs  qi\x tu  aftue 
rant eligens,ita Permentum  rurfus in alio admoui  mcdicamenti inopia,qm  hoc  quoqj  in  alto  hxa 
extrahcrc  8C  difcutcrefcicba.Qiiantoautcm  vetuftiusfermcntum  ,  ranroeftpraihnrius.  Porrd 
huiufmodi  rcs  non  folum  facilc  in  agris  rcperiuntur,  fcd  criam  fulphur  viuum ,  quo  non  nunqua 
•  AP. fpumam  cVipfo  fum  vfus  mifccns  cum  tetrapharmaco.  Huic  igitur 3C  Aphronirrum,  dC  bereniciu Litru, 
mtri.  Aphrolitrumnonlapidofumfed  vcreaphrolitrum,quodfpuma:con(iiicntiam  habcr,  adncics 

frequcntcr vfurpaui  non modoin agrisahorum  pcnuria,fedctiam prarfentibus enumcratis mc- 
dicamcntis  hoc  nominc,  vt  animi  fenfum  cxpcricntia  cxplorarcm,probarcm  t\y.  Ac  vulncratus  ta 
lis rci  folo  vfti  conualuit ,  fotus  vidclicct olco.Hoccnim commune  tibi cfto in  omnibus  medica- 
rnentis,quehicdicuntur,ncruorum  vulneribusconducere.  lam  vcroSCquoda  mcdicisvocatur 
Arfenicum,ab  ijs  autcm,qui  attice  omnia  volunt  proferre,  Arrhenicum,  adiunxi  tctrapharmaco,  G 
quod  animo  concepcram,experientia  volcns  perrcnrarc:  rurfus  cum  id  non  adclTet.fandaracham, 
vti  vocant,ficut  calcem  rcftincfcam  dC  viuam,lotam  bC  illotam,minus  aute  viiKe ,  plus  rcftincta*,  SC 
plusadhticlotaeadicci.  Caercrumdccxaclacuiufqjcomponendequantirarc  paulo  poft  diccmus, 
vbi  haec  fimplicia  omnia,  vfus  CJ3  ipforu  diftinclioncSjrerulerimus.  In  hoc  enim  fcrmonc  propter 
empiricos,qui  cx  pcriptofi  (id  cft  incidentia  feu  cafu)  plurima  compoiitorum  mcdicaminum  inn 
ucnta cflc  putant ,  viium  mihi  cft  commcmorare  ncruorum  vulnera  curandi  rationcm  a me citra 
cafum  repertam  inde,q>fanationisipforum  fcopum,  cYiimplicium  pharmacorum  faculrarcs^av 
gnofcerem.Etcnim  cx  cafu  vnum  aliquod  fimplcx  medicamentum  inuenitur,  rationalis  aute  me 
thodus  plurima  fimul  inuenit ,  dC  varias  ipforucopofitiones.  Qiae  igitur  ex  alto  humoresedu- 
cere  digerere  qj  natura  polTunt,ncruorum  vulnenbus  ex  vfu  funt.Qtiandoquidem  vcro  non  nul 
la  caliditatem  immodcratam,vel  mordacem  vehementer  acrimoniam ,  vel  acidam  quaIitare,con- 
iundas  habent,alia  ipfls  pharmaca  admifccri  ratio  eft,quae  praediclos  exceflus  fine  virtutis  ofrcnfa 
tcmperarequcant.Athocfieri  reclenon  poteit,niiicuiufq3medicamentinonmodoqualitatisge 
nus,fcd  etiam  quantitatem,in  eo  cognofcas.  Quaedam  nanqj,  vt  oftedimus  in  comentario  de  Sim 
plicibus mcdicamcntis ,  in  primo  calefacientium  ordine  collocantur ,  a  temperatis  paululum  ab-  H 
fcedentia:aIiainfecundo,magisindcdeclinantia:alia  tertionionnullaquarto^que  vrereiaqueat. 
Igitur  pro  vehementiae  virtutis  cuiufqj  pharmaci  proportionc ,  mifccndorum  facultas  inuenitur, 
modo  fimplicium  omnitim  temperamenta  lntelligas.  Empiricorum  haerefis  folagencreconfimi- 
lia  proptcr  vniufcuiufqj  medicamcnti  naturae  ignorantiam  mifcct :  SC  qui  hanc  nouerunt ,  fola  ea  ♦ 
dem  mifcent,  quia  cxceiTus  quantitatem  ccrtos  non  cognofcunt.  Quod  itaque ipfe  primum  pra> 
paraui  medicamcntum,  ex  multis  eiufdem  generis  compofi  tum  eft ,  quoniam  non  dum  cuiufque 
virtutis  quantitatem  exacfte  pernofcebam.  Inieci  etenim  non  nihil arfenici,fulfuris,mifyos,  calcis 
lotae  cY  iIlotac,cV  pompholygis ,  fimiliter  fpodrj,  item  fquamae  acris ,  chalcitidis  vftae  lota;  cVillotae , 
ad  haec non  vfta;.  Haec igitur  prius in  aceto  quam  acerrimo  diebus  multis ,  Sole arm'uo,laeuia  red- 
didi^Qtia:  fuperfundi  his  debebant ,  cera  erat  neceflario ,  dC  mellis  non  nihil  prius  cxpurg3ti ,  re^ 
finae  propemodum  omnes,propolis,pix,cV  ladanum.liquida  cyprinum,fufinum;opoballamum, 
amaracinum ,  gleucinum,cedrinum ,  dC  oleum  ricininum  &C  vetuftum:  ex  fingulis  autem  liquo^ 
ribus,quosnon  multoante  recenfui , paulum  aliquid.Poflremo  aliasaliud  auferens  expcrien- 
tise  gratia ,  nihilo  fimpliciora  fingula,quibus  in  hunc  diem  vtor ,  inferiora  efle  animaduerti  :ipfo^ 
1  um  autem  fymmetriae  mox  ponentur.  Itaqs  ex  aceto  dC  liquoribus  talia  confeci,cerae,refinai um, 

propoleos, 


PER    GENERA   LIB.  III.  231 

A  propoleos ,  cV  picis  non  nihil  adiungens ,  pari  modo  cx  columbarum  ftcrcorc  cV  herbis  tcnuium 
partium.  Alinus ergo  molefta funt liquida  pharmaca cum  ahjs,tum  neruorum  maximc  vulneri- 
bus.  Vtimur  etiam  cmplaftri  modo compohtis  propter  eos  ,  qui  fe  lauarc  volunt : lanis  enim  ab- 
latisac  talipharmaco  foloadhaerentc  minorecum  moleftialauanr.  Prardidum  cmmeft  neque 
tuncvulncrc  affcctam  partcm  aquis  rcfpcrgcndam ,  fiin  manu  idcontigcnt:pes  vcro.fi  lslae- 
fus  lir,vt  non  madehat  hcri  non  poteft,fed  tunc  a  balnco  pnmis  quatuor  dicbus  abftincndum  eft. 

Quoniam  vero  omnium  huius  tcmpeftatis  hominum,  cV  eorum  lam  ctiam,  qui  run  dcgunr.for 
titudo  pcrrjt,qui  lauare  fc  quotidieconfucucrunt,equidcm  qui  non  adco  delitijs  afrluunt  ( funt  hi 
maxime  paupcrcs)  vtplurimumobtemperantes  nobishabemus:diuites  verd  cV  praffcrtim  po- 
tentesadmodumillos.vclargreobtcmpcrantes,  vel  prorfusirr.morigeroscxperimu!.  Optimum 
igitur fucrit nec iphs  mcderi :  verum  ciim ,  nefcio  quo modo ,  ahus  ob  aliam  caufam,  quidam  no- 
ftriim  inuiti,quidam  \  lcro.iplorum  mollitiem  tolcrare coguntur,  tale  quippiam  factitare  confuc^ 
tii:  Vulncrate  parti  pharmacum  aliquod  in  emplaftri  modum  imponcns,extrinfccus  iterum  mul 
tiplicespannosolco  tinccosplurcsfupcrinrjcio.quibusrurfum  extrinfecus  fafciam  exlinteisaC' 
commodo :  quam  deindc  ln  ipfo  rurfus  balneo,ciim  eger  rn  folium  eft  ingrelTurus,oIeo  prius  per- 
B  fundo : cV  loto  videlicet  um  omnia  impofita aufero ,  vtor/ que  praedicto  totius curationis  genere. 
Arvcro  patetomnibuseum.qui  pulchrcneruorum  vulnenbusprofpecturuseft,etiam  particu 
larum  naturae  pcritum  elle  oportcrc.Nam  antea  comprchenfum  elt  tendines  paritcr,in  quos  mu- 
fculi  plurimi  dclinunt,  non  mcdiocriter  condolefcere ,  primiim  quidcm  conuullionem  gencran- 
teSjdeinputrefccntes  cVipfos  vicinas  fimulpartes  vniuerfas  inhcere.Non  nulli  autcm  eorum 
ceu  membranar,tenues  lati'que  funt  .quales  in  fcmorum  tcrminis  ad  genua  fpcctantibus ,  tum  in^ 
tra  manus ,  lnfra  quc pedcs  lubtenfi  funr.Ocs cnim  qui  m  manibus  pcdibus  quc funt ,  fatis  quide 
coeuntcscutcm  contingunt : qui  vero  in  patellam  pcrucniunt ,  a  circumpofita  cutc  cata  darlin  ld 
cft  pcrexconationem ,  abfcedunt.  jMihi  etiam  hocfortefortunaconrigit:etenim  ncruorum  vu! 
nerum  curationem  luuenis  adhuc ,  cum  primum  cx  Alcxandria  ln  patriam  reuertcrer ,  annos  vi- 
gintiocto  natus  excogitaui.Quia  vero  fingula  pharmaca,quae  adinueneram,  medicis  amicis  non 
folum  ciuibus  fedctia  vicinis  cxhibueram, vt  omnia  vfu  ac  expenmentis hrmarentur :  vifum  que 
crat,haud  noui  quomodo,ciuitatis  noftrae  pontihci.gladiatorum  curationem  mihi  foli  tradere,  g- 
uis  iuueni  adhuc ,  vigelimum  nonum  enim  tum  pnmum  attingebam :  tunc  vulncratos  rn  priore 
inferna  q;  fcmoris  par  te  inucnto  praeiidio  curaui  :in  ijs  fane,qui  pcr  tranfuerium  perculTi  erantjre 
C  liquu  tendinis  ipfe  amputans .  vr  tut3  eiTct  mihi  curatio :  qui  vero  paruum,vel  per  directu,vulnus 
acceperant.cum  fecuritate  limul  cV  metu  totam  fanandi  deduciicnem  exercens.Nam  cum  omnes 
ante nos  medici  plurimum  aqua calcnte  ipfos  fouerent ,  cx  triticea  farina  ex  hydrelaeo  modicc  de- 
cocta  illinirent,  cgo  faneaquam  omnino  non  obtuli:oleo  autem  frcquenterrefpergens  iimul  cu 
praedicns  pharmacis.ftatim  omnes  fanitati  rcititui.  Quandoquidcm  vcro  multi  fupcnoribus  an- 
nis fortuito  penerunt,  nnhi  tamen  ne  quidem  vnus  vel  ex  neruoru  vulnere,vel  aho.mortuus  eit , 
alter  pontifex  fuccedcns  llli,  qui  mihi tum  medendi  officium  commiferat ,  fimiliter  cV  ipfe  a  fepte 
mcnlium  mteruallo  gladiatorum  curationcm  fidei  meaeconcrcdidit:Iiquidem  primus  autunv 
nali  folttitio,  fecundus  vigente  vere,pontificatum  gefiit.  Rurfus  poft  hunc,omnibus  a  mc  fcrua- 
tis,tertius,quartus,  5c  quintus,pan  modo  gladiatores  mihi  curandos  tradidcrunt ,  vt  lam  pcr  mul- 
tum lllam  medcndi  curationem  exploratam  habeam.  Quinctiam  hoctcmporc  talequidindu- 
firia  inucnimus ,  cui  animum  aduertere  maxime  lllos  mcdicos  conuenit ,  qui  vulncrum  curatio- 
nemrecte  adminiftrare  cupiunt.  Contemplatusenim  gladiatorcm  qucndam  cxrisquoscquitcs 
nominant ,  tranfueriam  diuilionem  in  priore ac infcriorc femoris  partc  habcntem ,  cam  que fatis 
altam:acvulnerislabrumintuitus.furfum  altcrum  reuulfum.  lnrraaltcrumqualiadpatcllamde- 
A.L4.  f.4.t.4.  D  tractum :non  dubitaui  diftantcs  inuicem  mufculoru  partcs  futuns  contrahcre,curationc  llla^quae 
*  cataplatos  i.per  latitudincm  dicitur ,  ncglecta.  Itaque  veritus  tcndines  lpfis  confuere ,  dcnudatis 

prius lllis  lic  altioribus  futuris  vfus  fum,  haud  lgnaruscarnofam  ipfam  mufculoru  partcm  pcricu 
lo  vacarc.tcndines  vero  non  1  tcm : quamuis  hoc nullu ex preccptoribus facicntcm  v  idcnm.  Qui- 
dam  ftquidcm ipforu in  huiufmodi  vulnenbus  folas  cutis  oras  confuebant : non  nulh  tn  carnolis 
parribus  mufculos  ipfos  fuere  auli,  id  in  fupcrhcic  ipforum  facere  folcbant :  proindc  1  lquando  vul 
nus  infigniter  altum,non  fecundu  membn  longitudinem,  conrigcnt.  fumma  quidc  mufculi  par- 
temglutinabant,reliquam  vero  totam  inglutinatam  rclinquebant.  JEtcnim  in  vulncnbus  luxra 
mcmbnlongitudincm  factis  dchaatura  vulncratimufculi  partibusinuiccm  contrahcndis  iuiri- 
dt:  pcr  tranluerfum  vulneri  accepto  cum  dcligatura  nihil  prodetTe  poiTit,ex  fola  lutura  totum  ab 
foluitur :  has  igitur  nifi  quis  altas  faciat,  mufcuh  m  profundo  partcs  lnglurinatae  permancnt.  Cae 
tenim  non  nulli  opus a  me  confecrum  lmitantes ,  anatomes  impcnti .  ab  omnibus  mufcuhs  fub- 
*  iectasmcmbranasauellunt  nefcientes  has  iimulcummufculis  tutoconfui,  tendincs  autcmlimi' 
literipfisdilatatosnon  mediocricum  periculo.  Vcrum  quomodocunqueillidilatatifuerint,ta- 
mencrafliorcs  adhuc duriorcs  que membranis  funt :  tcnues  abunde  lilos  videbis ,  cV in  omnibus 
iuxta  abdomen  mufculis.praeterquam  duobus  recns,  quibus  obhquorum  mcmbranofae  aponeu- 

rofes, 


D  E    COMPOS.  MEDIC 


rofcs  (rj  funtneruofi  ex  mufculis  cxortus)  incumbunt.  Alius  tendo  nullus  praeter  enumeratos  E 
membranae  modo  dilatatur :  qui  ppc  feruant  omnes,qui  dilatantur,  crafli  tudinem  magnam  fatis , 
vt  nemine  Iaterc  queant.  Atqui  fympathia  id  cft  conlcnfus ,  fuperpolitarum  partiu  vfqj  ad  ipfum 
neruoru  principiu,  non  minus  qj  iis ,  qui  iuxta  fcmoris  articulum,  mufculis ,  tum  in  cubiti  gibbe- 
rum.qucGreci  ancona  vocant,  tum  incalcaneu  infertis,  accidit.Dilatantur  itacp  vtriufque  tendi- 
nesjedita  vtcraffitudinem  notandam  retincant:calcis  tcndoex  fura  defcendens  magisadhuc  ro^ 
buftus  crafliis  ^3  ccu  ex  tribus  neruofis  exporrccfnonibus  copofitus  apparet.  Latuit  aute  hoc  aeta- 
te  nobis  maiores  anatomicos,Iicut  cV  pleraqjaliain  totis  mufculis,ac  multo  etia  magis  m  venis,ar 
tenjs ,  cV neruis.Muki  verd  iam  ex  meis  fodahbus  etiamnum  haec  omnia  noucrunt ,  cx  difcipulis 
pftendunt,libris  meis  anatomicis  pcrlcclis.Memini  fane  cx  anatome,euidetium  nihil,vt  quis  pu- 
tauerit,c6e  cum  opere  de  medicaminibus  coponendis  habcntium,  ttmcns  nc  cx  huiufmodi  infci^ 
tia errantcs  vel  vniuerfam  curandi ratione  fufpedam  habercnt,vel  frultra  mebranas  aucllerent,fu 
gicntes  indc,ficut  falfd  exiftimant,noxa  futuram.  Qucmadmodu  alij  quidam,cum  non  valeant  li^ 
gamenta  cognofcere,  ca  tanqj  neruos  cV  tendines  vulncratos  fufpcda  habcnt  a  pcnculo  alioquin 
remota,quomodocunq3  afficiantur,vtpote  infenlilia,et  cx  offibus  non  ex  mufcuhs  licut  tcndincs 
orta,  vel  ex cerebro  fpinali  cj? medulla,  vt  nerui.  Optime  igitur,  vclut alia  plcraq^ ,  ctia m  his  per^  F 
multi  medici clarifllmi  dixcrunt,mcdicinae partcs  mutuam  ope  requirere,tum  qua;  manu,  tu  qua!  A.Li.C^ c.i 
medicamentis,tum  qux  viclu  medetur  (prima  graeci  chirurgicen,alteram  pharmaccuticen,  tertia  fol-7°-g 
diaeteticen  nominant,)ac  fane  maxime  illa  quae  manu  curat,  reliquis  duabus  indigcre.Itaque  fi  fre 
quenter  in  fimfjs  cuiufquc  tendinis  cV  nerui  pofitum  ac  magnitudinem  contemplcris,  cxadtc  po- 
teris  etia  fi  humani  corporis  incidcndi  copia  tibi  vnquam  fuppetct.fingula.vt  vidifh,ccleritcr  in^ 
uenire :  qudd  li  inexercitatus  omnino  facias,  nihil  inde  promoucbis.  Qucmadmodum  ncc  medi^ 
ci  bello  germanico,barbarorum  corporum  infecftionis  poteftatem  habentes,  amplius  quippia  di* 
diccrunt  ijs ,  quae  coqui  intelligunt.Etenim  empiricoru  anatomc  cafu  contingens  prolixu  nuga^ 
mentum  eft  fimile  capris,  quae  luncis  manuahbus  copunguntur.  Hac  nugacior  eft  cx  libris  anato 
micis  inftitutio,non  abfimilis  rjs ,  qui  fccundum  parcemiam  ex  libro  gubcrnare  dicuntur.Qyan- 
doquidcm  enim  contemplati  palam  a  praeccptore  oftcnfos  in  corpore neruos ,  cV  tendincs  ipfo^ 
ru,nifi  denud  cos  vi'dcant,&l  tcrti  um,cV  faepius  deincepsjoci  accurate,  in  quo  politi  funt,non  me^ 
minere,multo  minus  cx  lcclione  poteruntaddifcere.  Itaq3  huius  tepeftatis  empiricoru  optimus, 
cum  libros  omncs  anatomicoru  perlegi(fet,pueru  ftilo  in  interiorc  brachrj  regionc ,  fupra  medias 
ipfluspartesinfcholaquandoquepundijpharmacoemplafticocurareaggrclfusell:,  cuiiiscxpe-  G 
rientia ex nerui  vulnere curatio paulo ante acceperat,  puerurnque ob id ab lnhamationc ac dolo- 
reimmunc  videns  in  rotumcuratu  putabat,  veriimrepetentefeptimodieconuulfus  pcrrjt.  Ille 
igitur  ciim  facftum,quafi  cuiusratio^aut  caufa  dari  non  facilc  poflet,nobis  recenferet:ego  verd  me 
dicamenti  copolitionis  fcriptura  recitaret,poftulaffem :  ei,cum  id  ftatim  egiffet ,  haec  protinus  fu^ 
bieci,nunquid  reccnfendo,quae  puero  ncruum  vulnerato  nupcr  contigerunt,  plus  aliquid  narra> 
tioni  adiecifli ,  quam  quod  mcdicamenti  mirifice  pucrum  reccns  vulneratu curantis experimen- 
tum  habueras."  Vtaucemilleconfeflus  cflnil  fealiudfermoniaddidiiTe:rurfusigitur,inquam,  au 
di  a  mc  quid  gcftum  fit.Notabile  vulnus  erat  ncrui  percufll,  quod  medicamento  hoc  curatum  ef- 
fedicis:cVquidem  audacterinidgenus  vulneribusiterumeo  vtitor:puncturas  aurcm  neruoru 
anguftam  cutis  diuilionem  habentes  talc  pharmacum  fanare  non  poteft:ficut  ncc  id,  quod  pun- 
duris  medendis  dicatu  efl,ipfi  neruo  nudo  adhibi  tu :  quippe  multo  calidius  elt,magisq3  mordcc,cj 
vtnudus  neruusmordicationem  eiuscV  ardorem fuliineat.  Vbi  verdcV  cutis,cVmembranafu> 
per  ipfo ,  item  caro  prxpofita  cft ,  mordax  mcdicamentum ,  fi  tenuium  etiam  partium  iit ,  eadem 
ratione neruo  medctur,  qua  pharmacum  tuum ,  quando  ipfum  folum  nudum  neruum  arleclum 
contigerit.  Prarcipuaautcm dandaoperaeft, vt orae angultiorum  punduumaperta;  lint,vtca-H 
lidum  medicamenextrinfecus  apphcatum  per  casvapores  educat,attrahens  humiditatemcirca 
afteclum locum in alto  latentem.Ob  quam  rem in id genus puncluris  orificium  duabus  m cutem 
feclionibus  fecundum  recftos  angulos  diuidere  oportet.  Atqj  tum  hxc ,  tum  alia  multa  prius  rcla- 
ta,dixi  ei,  qui  in  pueri  neruo  vulnerati  curatione  errauerat  adeo ,  vt  ex  praua  medendi  ratione  ip< 
feconuulfus  intericrit.  Itaqueomnes  noruntetiam  puncftae  partis  naturam  -indicare  nonnun^ 
quam  vulnus  abfque  periculo,non  nunquam  fufpeclum  effe,  ciim  neruum  fubiecftu  viderimus , 
vt  in  puero  ad  brachium  pundo :  non  enim  fermone  locus  poteft  exprimi,  vbi,qug  per  alam  in  to 
tam manum pertendunt, brachio  inferuntur.Et fane  hic  quoque demirari eft  empiricorum liti^ 
gandi  ftudium,qui  quidem  in  alrjs  omnibus  medicinae  opus  quodlibet  fubinde  contemplatu  me- 
lius  ipfumimitari  concedunt ,  quam  fi  rard  videritritidem  meliuseum  quolibet  opereperfun> 
gi,fi  frequenter  illi  adfueuerit:  Sola  verd,quae  ex  corporum  incifione  cognofcuntur,pofle  quem^ 
piam  firmiter  aflequi ,  modd  anatomicorum  virorum  hiftoriam  perlegerit,  cum  vel  ex  tjs ,  qui 
a  praeceptore  oftenfas  corporis  partes  confpexerunt,  nemo  femel  vel  iterum  fpeculatus  ad  amuf- 
fim  memoria  tenere  poflit ,  fed  frequenter  illum  confpicere  conuenit.Nerui  autenon  modd  ma-- 
gni  in  alto  particulas  multas  corporis  permeant ,  fed  in  cutc  quoqj  folam  diftributorum  tanquam 

radices 


PER   GENERA    L  I  B.  III.  232 

A  radices  quoeda funt: in  quibus  vulneran  nifi  probe  curentur ,  fubiacentiu  ncruoru  magnor u  afic- 
<ftu  confcnforiu  obtinent,vnde  rj  prodeut,quosin  anatomicis  adminiftrationibus  accuratc  pcrtra 
clauimus,  ab  omnibus,  qui  me  praecefTcrunt ,  omifTos.  Atqj  has  radiccs  nifi  crcbro  in  fimns  fucris 
intuitus,fieri  non  potcft,  vt cum  humanum  corpus in conleclionem  naclus fucris ,  exadc  dcpi c- 
hcndas.Quemadmodum  multo  minus  in  anatome  fortuita,quam  cV  fpcculationc  vulncrana  no- 
rninant,locu  cx  fola  lcclionc  inuenire  queas :  quanCj  nec  aliquis  permulta  vulncra  ipfcmet  mfpice 
re  potcrit,fi  ca  excipias  quc  in  bello  connngunt,in  quibus  cV  iplis  ncmo,clum  faucium  citd  curare 
ftudet,contemplatur,vbi  vulneratispartibusncrui,vbiarteria-,venf qjfubiaccant.  Vidermraqj 
in  huiufmodi  affecftuu  curatiombus  anatomes  impcriti  fimilcs  ijs,  qui  iter  in  Iecftica  cxci  faciunt , 
eo  qi  vehcmcntcr  crrant.  Vcrum  qui  intcr  ipfoscV  partium  experientiam  cx  incifione  cognitam, 
cV  methodum  confeclionis  vfus  63  medicamentorum  coniunxcrit,is  fcmpcr  ncruorum  vulncra , 
vti  nos,  fine  omni  pcriculo  curaturus  eft ,  vt  ncc  principalior  vlla  pars  condoleat ,  nec  vulncratus 
neruus  aut  contufus  inflammationc  laboret :  vbi  iam  hxc  funt,multo  minus  vel  putrcdo,vcl  clau 
dicatio,vel  conuulfio,vcl  lpfa  mors  comitabitur. 

Confecltoms  Aledicamentorum  ex Metalltcif,dd  NermrumVnlnerd.  C  ^iP.  3. 

a.].4.  f.4.t4.  B  Y2  X''metallicis  mcdicamcntis  adftringcntia  vitare  confultum  eftjpraefertim  vbi  copofiti  phar^ 
c1.foi.475-*  JLlmaci  v^us  inpuncfturaeueniat.quae  verddctergendi  vim  obtinent,ficutaerisfquama,  cx  vfii 
funt,  Cxtertim  omnia metallicaaim  craffioru  partium  cxiftant  (multum  cnim  tcrreftris  fubftan 
tix  in  fe  continet )  artificij  non  nihil  in  praeparando  rcquirunt ,  qud  tenuiora  fiant.  Hoc  igitur  ex 
aceto  facerecj  acerrimo  excogitaui,pr^lertim  quod  cx  vino  non auftero confeclum  eft.  T  Ac  fi  cx  '■'■  • 
Xali  non  fit/cdadmodum  vetus,>eo vtitor. Attende  tn  diligenter in  guftu,  ne  tibi  vel  minima  vi-  J^JD 
ru qualitatem rrferre  videatur,tale quippe acetum  validam  excdcndi,fecandi qj  vicina,potcftatcm  ^'""* 
non  habet.Ia  verd  metallica  ex  acerrimo,cV  q  fieri  potcft  vetuftifTimo,fubftantia  qj  tenuiffimo,lae 
uigareoportcteum,quiconl'iftcntia;cralTitudinemdcuitat.Praeftatautcm  idin  Soleaeftiuopcrfi- 
cere.  Sunt  quidem  cx  mctallicis,quae  nec  comminui  ncc cribrari  poftulant,  cu facile  ab  aceto  fol- 
uantur,ficut  chakitis,cV  mify :  non  nulla  cV contundi  cV  cribrari  cV  poftea  laeuigari  deiiderat,que^ 
admodum  aeris  fquama.  Cum  igitur  primum  praepararem  medicamcntum,immifcui  ci  cV  arfeni- 
cum,poftca  fuperfluu  effe  putaui :  ctcnim  ex  aeris  fquama  SC  mify,cV  chalciu'dc,mcdicamen  copoli 
tumiriabundcmihi  fatis  videbatur.Mifcuiaute  pnmaconfectioneetia  aeruginemcombuftam: 
nam  qua:  ignemcxperta  non  erat,tang  iufto  mordaciorem  fufpicatus  funv.deinde  tn  no  vftg  pau 
C  xillum  fimul  adieci,  quantum  aliorum  portio  ferebat.  Pari  modo  chalcitidem  fane  pauciffi  mam , 
vftamverdaequalemmify  cVa;risfquamae,indidi.  Praeftantiusautomnibus  compofitis  forefpcra 
ui,immo  ct  experientia  dcprehendi,in  quo  plurima  aeris  fquama  ineflct ,  dein  chalcitis  combufta , 
poitea mify.  Quaecunque  lgitur mifcebis  pharmaca,ad  Solcm,vt  dixi,eftiuo  tcmpore,  multis  de 
mcepsdiebus in  puluercmex  acetoquamacerrimo  redigantur:quantoenim  longioritcmpore 
tntafuerinr,hoc  tenuiorem  fubftantiam  confequentur.  Idco^queanguftis  vulnenbus  aptiora,  fi- 
cut  in neruis denudatis ,  admodum  tenuia exedcntia'que cauenda  funt :  ob  quod  predicu  paftillt 
omnibus  id  gcnus conueniunt,  fiquidem  non  nulla  adftringentia  quoque alfumpferunr.  Porro" 
cclebres  cx  lllis  funt,qui  ad  Andronem,Polyidam,SC  Pafionem ,  authores  refcruntur.  Sunt  cY alrj 
quidam  quartus,cV  quintus,illis  valentiores,  quibus  cgo  fubinde  vtor.  Symmetrie  vcrd  ipforum 
pcrfecte;  fermonis  proceiTu  dicentur.Nunc  deeorundem  vfu  tantiim  expIicalTe  fufficiat,quod 
tritos ipfos  aridos,poftea rurfus fireo  id  eft  fapa ,  adieclo ita  terere conuenit, donec fordium  fpif- 
fitudinem recipiatmedicamcntum,cVaequaliter  Iaeuefiat.  Vocant  autemnunc  omnesapudnos 
8cfiraeon,exmufto  dccoclo  natum:idautem  nihil  vinofum  habeat, qualenon  ex  aufterarum 
vuarum, fed  quam  maxime  dulcium,mufto  prae paratur ,  neque  cx primo  fluentc ,  fed  poftremo. 
D  Si  igitur  talemuftumcxtiterit,coquendumeft,dumaddimidiam  partem  menfurae  confumatur: 
finminustale,adtertiascoquendumeft.  Huiufmodi quidem  decoclopaftillos  folucrecxpcdir, 
vt  mellis  craffitudine  linamentis  excepti ,  neruis  dcnudatis  imponantur ,  maxime  t\i  ex  ipiis  tcm- 
peratiorcs,  qualis  Polyidae  eft.  Ac  multo  fane  magis ,  li  corpus  fit  tcnerum  ac  molliufculu :  in  quo 
&L  prorfus  a  paftillorum  vfu  te  abftinere  tutius  eft,  alrjs  vtentem  pharmacis ,  de  quibus  iam  fermo 
faclus  eft,iterum'que  fiet.Ncruo  autem  nudo  linamentis  cooperto ,  extrinfecus  vnum  aliquod  cx 
rjs,  quaeadangufta  vulnera  conueniunt,fuperdandumeft.Quorum  funtquatuorgcncra,  vnum 
hoc quodex  metallicis conficitur , alterum  quod  exliquoribus : inter  quae refcrtur  cV  lllud ,  quod 
cx  euphorbio  conftat :  tertiu  ex  columbarum  ftercore :  cV  quartu  praon  ideft  mite,a  me  appellatu, 
quo  etia  ad  neruos  tenerorum  corporum  omnino  denudatos  vtor.  Ex  his  quatuor  vnum  quod^ 
dam  toti  affecbc  particulae  circundandum  cft  ita ,  vt  fanarum  quoquc  partium  multum  vna  com- 
prehendat,  praefertim  fuperpofitarum :  quas  bis  die,vel  tcr,  fi  necclTitas  incidit ,  perfulione  fouere 
oportet.Quinctiam  nocleinterim,linamentisquidemdenudato  ncruoimpofitis,caetcrum eo, 
C|uod extnnfecus admotum  erat,  ablato.  Porrd  ciim  pcrmagna  humanorum  corporum  fit dif- 
ferentia,tumin  natiuis  ipforum  temperamentis,tum  aetatum  mutationibus,  infuper  vitae  ftudrjs, 
nulla  ratione,quod  componitur  medicamentum,  omnibus  conucnirc  poteft.  Qua  ob  rem  duo  rn 

promptu 


DE    COMPOS.  MEDIU 


promptu  habeto,alterum  valentiuseiufdem  generis  reliquis,alterummitius:quibus  inuicem  mi  E 
lhs,dum  vfus  poftulat,permulta  inter  haec  media  iuxta  miftura:  quantitatem  confiituas.  Si  nanqj 
parem  vtriulqs  portionem  confuderis,miftumexade  mediumamborum  erit:q>lialteriusplus 
adijcias,tih  a  medio  ad  illud  fummum  recedet,  quanto  miftura  fuperauerit.  Efto  lgitur  valentiffi 
mum  metallicum  ex  his  conftru(f(um,vnam  partem  crudaechalcitidis  habens,duas  mifyos  fimili- 
ter  crudi,trcs  ^ris  fquam^:  InualidiffimumjVnam  itidem  mifyos  cV  chalcitidis,fed  vtriufcp  combu 
fti,fquamaequatuor.At  verd  atnborum  medium,  quo  fubinde  vfusfum,taleefto:Mifyos,chalci- 
tidis,xruginis,cuiufq3  vfti  pars  vna,  aeris  fquamae  partes  tres.  His ,  ficut  praedixi ,  contritis  cerae  in 
valentiffimo  duplum :  tn  altero  duae  partes  cV  s  mifcentur :  in  medio,quod  intra  haec  confiftit,par- 
tes duae,cV quarta: ficut in  primo  trium,quod  valetiffimum  efie dixi,oes partes  numero  fex, ex  mi 
fy,chalcitide,cV  fquama  colleclae,  nafcuntur.His  ergo  duodecim  cerae  partes  adrjcientur.  At  in  me 
«AP.oftodccini  dicamento  inuahdiifimo  fi  metallicorum  fex  partesexiftant,cergduodecim  apponas :in  mediocri 
amborum  mcdium,  funt  autem  inter  ocftodecim  etduodecim  media  quinqj  cVdecem.  Siueigitur 
denarium  vnum  ftatuas  vnam  elTe  partem,omnium  videlicet,tot  denarios  adiicito.quot  partes,fi- 
ucvnciam,liuelibram:ficenim  apudRomanos  confuetudoeft  nominari  totvncias  vellibras. 

Porrd  menfura  quidem  apud  ipCos  eft ,  qua  oleum  metiuntur ,  infeda  difcreta  qj  lincis  totam  in  F 
duodecim partesdiuidetibus:atcpintegra  menfuraabeis  libranominatur.duodecima  veroeius 
portio,vncia.Meta!hca  iguur  bC cera in  lance alrjs  vncrjs  ponderantur ,  oleum  cornu  metiuntur. 
Itaque  pradidis  pharmacis  omnibus  iuxtacerae  proportioncm  olcum  immittaturjfuperefque  rn 
fingulis  lpfis  dimidio :  vt  fi ccra  vncias  oclo  compleat ,  olcum  duodecim  hoc cft  inregram  libram 
pendat.Efto  autem  id  labino  fimile ,  partium  tenuiorum  minime  qj  adftringens  :at  etiam  fi  vccus 
litjpraeftat : acerbum  verd,  cV quod  ex  oleae  furculis confedum  c ft ,  nequaquam  conucnit.  Carte^ 
rum  omnibus  mcdicamentiscommemoratis ,  vbt  metallica  ex  sccto  pluribus  diebus  in  morcario 
tritafuerintjthuscandidilfimum  et  pingueadmifceatur:deinde  rurfus  vnacum  metallicis  dicbus 
ahquot  Iaeuigecur,priufquam  ceratum  eis  immifceas.  Qiiata  verd  ex  omnibus  mctallicis  copia  col 
ligi tur , huius  partcm  dimidiam  thus  contineat : qudd li mollius  medicamentum  faccre  poirulas , 
amplius  q;  dimidiam :  iicut  vbi  acrius  expetis,  minus  dimidio ,  adiungas.  Et  verd  ctiam  cera:  cum 
oleo  liquatae  relinam  quandam  ex  ijs,  quas  recenfuimus,  mifceas  licet,  kiens  acrius  ipfum  adiecla 
ftrobihna fieri,  mollius  terebinthina ,  medium  vtriufcp  abietina.Ex  harum  genere  lanx  quoque 
eft,praediclis  plane  humidior:confiftentia  verd  fimilisliquidae  picea^quam  loco  tercbinthincin- 
ftitores  vendunt  ignorantibus  eas  difcerncre :  eft  autem  talis  rctina  odorc,guftu,  SL  facul  tate,cp  te-  G 
rebinthina  acrior.  Ctim  hac  igitur,cV  terebinthina,perfimilem  potentia  larix  obtinet,fed  tcnuio- 
ribus  partibus  maiore cjj  difcuticndi  virtute  pra*dita  eft.  Mifcebis igitur  cerae  fextam  fuperiorum 
reiinarum  partem ,  volens  medicamentum  emplaftn  figuram  induere:  nam  vni  ccra?pondo,reli- 
nae  vncias  duas  adrjcias:  fin  autem  Iiquida  inligniter  fuerit,vel  vnam  tantum  mifcere  fatis  eft.  At- 
tamen  fi,vtin  modum  emplaftri  pharmacum  ftat,  nihil  curas,  reiinam  addere  no  admodum  opus 
eft.cVchalbaniverdaequale  thunpondusindes,vbi  mitilfimumredderemedicamentum  ftatuis: 
dum  valentiuSjdimidium :  quando  lpforum  medium,id  quod  inter  aequale  cV  dimidium  eft.  Ver- 
bi  gratia,fi  quatuorthurisdenarrj  fuerint,duos  chalbaniimpones,  validupermanere  medicamen 
poitulans :  mitc ,  quatuor :  medium ,  tres.  Vt  enim  molle ,  cV  dolorem  leuans  quippiam  habct ,  ita 
quoq?  putnficum,  quod  fane  cV  plurimis  mollientibus  accidit.  Qiiare  ciim  neruo  denudato  phar 
macum  adhibes,non  adeo  chalbanum  effc  commiftum  oportet :  qudd  li  nudus  ilie  non  elt ,  haud 
inediocriter  ipfiusadmiftio  dolori  auferendo  conucnitiideoqjtaleetiam  medicamentumacuto 
fenfu  preditis,teneris  cV  cacochymis  paratum  habere  expedit ,  ln  quo  plus  chalbani  adiecham  fit. 
Omnia  liquidem  metallica exaiperant,dolorem  c]3  concitant,  cV  ex  liquidis  acetum :  vndc  meritd 
ex  ilhs  confecfta  pharmaca  afpera  videntur,cV  dolorinca :  ob  quam  rem  cV  fotus  ex  oleo,cV  chalba-  H 
ni  miftura  fimiliter  ipfis  idonea  eft :  nihilo  autem  minus  tenuium  partium  adeps  chalbano  dolore 
fedat.Quare  velim  te  aliud  quoq^  medicamen  ex  his  aliquod  praeparatum  haberc,quod  ex  metal- 
liciscompolito  mifcerepoifis  tumindidis  corporibus,tuminijs  quaeafperum  cVdolorificum 
quandoq;  medicamentum  perceperint.  Dehgedus  autem  adeps,qui  tenuiorum  partium  exiftat , 
cuiufmodi  funtagreftium  animantium,maximeleonis,  pardi,  hyenac,  cV  vrfi:ad  haec  volatilium, 
maxime  anferum :  horum  inopia  agreftium  gallorum  gallinarum  cjj,  ita  verd  anferum  quoq3  fyl- 
ueftrium  :nam  animalium,quae  in  vrbibus  aluntur,cV  tanquam  in  ocio  coclufa  funt,  humidior  eft 
adeps  cV  cralfior.Caeterum  qud  pharmaci  conliftentia  cerati  fpiffitudinem  habeat,cerae  tertia  vel 
quarta  pars  admifceatur ;  vel  li  adeps  humidus  nimiu  efTe  tibi  videatur,licet  cV  cer^  dimidium  adfj 
cere:quemadmodumcV  vbi  ficcafuerit,quartam:cum  mediocriter  habet,  tertia»  Porrd  huiufmo 
di  ceratum  quod  vtile  nobis  futurum  eft,dia  fteaton  i.ex  feuis,nominetur, 

De  Medicamentorfwdex  Eupborbio  componitur.  C^4P»  4. 

Dldummihieft  cVanteavetus  euphorbium  recentiori  multo  inferius.  Siigituranniculum 
fit  et  Cyrenaeo  magis  liquore  excalfacit,  prefertim  eo,quem  nuc  habemus:ex  quo  per  aqug 
irngationem  ftirpes  augent,2C  ad  liquortscopiam  generanda  praeparat,Nam  poft  annum  vnum 

abunde 


PER    GENERA    LIB.  III 


233 


Aabundccalidum  eft,dcficitautemiam  nonmediocritcra  recenti:birnum,adhucmagisanouode 
gcnerat :  qucmadmodum  trium  aut  quatuor  annorumjetiam  hoc  magis:  vetuftioris  virtus  omni 
no  rcfoluitur.  Cognofccs  autem,vt  dixt,quam  xtatcm,quam  q3  vim  obtincat,cV  colorcm  cV  con^ 
fiftcntiam  cius refpicicns.Colore  quidcm  vctus  nouo  rlauidtus  pallidius  q5  apparct ,  conliftenria 
durius  cV  ficcius.  Iam  ii  guftu  voles  difccrncrc  non  coniecturalcm  cius  dignotionem,fcd  hrmam 
habiturus  es : quod  verd dixi  calfactoriam  vndioncm  ex eo  me  confeciffc  cxtcmporali  vfu  exige 
te,exactiffime  pharmaci  facultatcm  tibi  indicabit.  Conftatautem  hac  fymmctria.  Vna  parseft 
euphorbrjjtres  cerae,olei  duodccim : ceram  quidem  euphorbio  tnplo copiofiorcm,  olcum  verd  cj 
ipfa  cera,quadruplo  elTe conucnit.  Vbi igitur  in  hunc  modum  medicamcntum  compofucris,fri' 
cata  eo  partc  aliqua  manifeftd  liccbitdignofcas,quatam  virtutem  obtincat :  maxime  autem  in  bal 
neo  innotefcit,  liquidem  ab  aere  quidcm  mordetur,fed  magis  adhuc  valide  ab  aqua,  cum  euphor 
bium  fit  calidum,reccns,6V  forte.Tale  igitur  confecutus,  cV  hanc  lpfam  commcmoratam  vnctio- 
nem  audacter  puncturis  imponito,vbi  oras  conniuere  metus  eft.  Si  imbecillius  fuerit,augc  men- 
furam  cuphorbrj  pro  lmbccillitatis  ratione,interim  partem  vnam  ac  dimidiam  inrjcicns ,  lnterim 
duas,non  nunquam  etiam  pares  cerae,cV  plures  fi  vetus  nimium  cxtiteiit.  Primus  fane  vfus  in  pu 

B  cto  neruum,vel  tendonem,adfccundumtededucct.  Sinanq^cV  vulneratus  ipfcmordicationem 
fenfilTc  dicat,tibi  q?  lpfi  partes  puncturam  ambientes  caltdae  appareant,  tum  ipfa  punctura  magis 
ac  par  eft  clata,cx  orae  inflammatione  fubafficiantur ,  vel  olei  copiolioris  miftura  vim  medicamc- 
ri remittesjvel  compones aliud  ad  pridrem  fymmetriam ,  aut euphorbio  vetuftiorc,  moderatum 
ita  efficics.  Qudd li  ccontrario  qua dixi  eueniat,  virtutem  pharmaci  adaugebis.  Sin  mediocritcr 
omnia  habcre  vidcbuntur,feruabis.  Itaq3  confectura  ceram  tiiplo  euphorbio  copioiiorem  con- 
rinens aliarum  eft  valentiffima,ctim  tllud  (qucmadmodum  diximus )  recens additur : quincuplo 
autemhabcns;inualidilTima:quadruplo  capiens,mcdio  intcrvtrafqjordineconfiftit.  Atfivn- 
guenta  proponis  efficcre,qualia  a  medicis  acopa  i.laffitudinem  leuantia,nuncupantur,oleum  ce- 
rae  quadruplum  immifccbis :  Si  verd  vt  in  fracturis  liquidum  ccratum  parare ,  duplum :  quando 
cera  S< licca  cV  pinguitudinis  cxpers fuerit,ctia amplius  cp  duplum :  plerunqj  vero  fufficit  vnius 
partisdimidium  duplo  apponerc,vttotacerar  mcnfura  duarum  partium  cV  s  fiat.  Atqui  in  modu 
emplaftri  mcdicamen  cupies  componcrc,  oleum  pari  menfura  cerae  mifcebis ,  fiquidem  ambiens 
fuent  calore  temperatus :  iin  ccra  vetus  cV  arida ,  cV  i  llc  frigidus  fit ,  paulo  amplius :  ficut  cum  cera 
cft  pinguis,ambiens  calidus,paulo  minus.  Id  autem  minus  duodecima  vtrocjj  verfum  medrj  por^ 

C  tio  cft,etcnim  cV  vndecim  cV  tredecim non  nunquam  olei  vncias  cerae librae  mifcui ,  tum  pro  eius 
confiftentiae  quantitate,tumaeriscircunflui  caloris  frigorisq?.  Rard  autem  pauloplus,  velmi- 
nus>verum  vt  coHigarionem;pinguitudinc,vifcofitatem  qj  haberct,necfriabile  elTet3aut  facile  dif 
folueretur,au 1 2  cute  deciderct;adiunxi  relinam  ei  potifTimum,fi  adcrat,terebinthinam  vcram,lin 
minus  paratiffimam  vbicp,quam  frictam cV colophoniam  appcllant, cam  qj  pari  cum  ccra  pon- 
dcre.Conferuat  enim  mcdicamentis,quibus  iniccta  eft,priorem  cofiftentiam ,  vbi  cV  ipfa  medio^ 
criter  habeat :  quippe  notum  eft  vt  in  omnibus  alrjs ,  fic  m  relina  quocp ,  maioris  minoris  q3  ratio- 
ncmconfiftcre.  Itaquc  fi  pfnguior  Iiquidior  CJ3  non  nunquam  appareat ,  fciendum  eft  ccratum , 
quod ex ccra cum oleo liquata  prouenietjliquidius  mul  to,qua  fuiffet,  euafuru :  Summatim  rn  ner 
uorum  vulneribus ,  quum  interim  ab  exacla:  media  q;,medicamentorum  emplaftri  modo  confc- 
<fcorum  conliftenriaerratum  fuent,ad  molliorcm  potius  tendere,ii  mquinaturu  quoque  fit  quod 
confcdumeft:fimiliratione,cVquod  conliftentia  mediocrieft.  Pixautemcerariconliftentiam 
feruat:optimaverdficutdidumeft,in  talemmifturampinguisexiftit,quemadmodum  cVreiina, 
Si liquidam  refinam  inrjcias , quali  confiftentia  eft  terebinthina ,  tertiam  ipfius  partem  ccrae  cffe 
oportct. Atq; ipfa  terebinthina  recens, vetcri  longe  eft  liquidior.  Meme ntote  igitur,quod  dc  ce 

D  ra  cv  refina  audiuiftis,id  in  omnibus  obfcruarc :  ncc  enim  ex  ficcis  cV  aridis,  vel  temporc  vcl  ex  pri 
maria  natura, verum  ex  mediocribus confiftcntia,tantum  cuiufq^  mifcendum  eft  in  medtcamcn' 
torum  compofitione,quantum  a  mc  fcriptum  inueniatur.  Efto  igitur  quod  vim  cV  fubitantiam 
praedidi  mcdicamenn  mediocrcm  habet,cerae,relinae frictae,cV  olei,pares  porrioncs  conttnei  c,ip^ 
lius  euphorbrj  fextam,vt  fingulorum  fit  illorum  libra,euphorbrj  vnciae  duae.  Qudd  fi  molhus  lp- 
fum reddere  voluerimus,octauam euphorbrj  partem inrjcere  fufficit,hoc cft  vnciam  cV s :  m  rccc- 
tecVcalidilTimo,vclutpraecenfui ,  euphorb;o  fymmetria  hacdefinita ,  nam  fi  vetuftius  tit,co'que 
imbecillius,copiofiushocaliorum  portione  elTe  debereprius  indicauimus.  At  finon  refinam 
duntaxatjimmo  etiam  piccm,inrjcere  cft  animus,  fehbram  vtriufque  mifccbimus ,  vt  modus  cerar 
fit  aequalis :  quanquam  multo  praeftat  medicamcn  tum,fi  refinae  picis  quc  loco  propolim  ccrg  pa- 
rem  adiungas.  Qudd fi ipfa pinguitudincm  non  habeat fimiliter  refinis,  fi  adherens  pharmacu , 
vt fafcrjs  ligari  non  opus fit,eiTe  curemus,tercbinthinam,vel  laricem  nominatam ,  vel  etiam  fyn- 
comiften  pincam  ,indcmus:  voco  fyncomiften ,  quam  in  alueis  cV  dolrjs comportant  ligna  mul- 
taaclapidofacorporain  fehabcntem:quaeliquata,dum  percoIatur,puratunc,licutcolophonia 
cV  fricu  dicta  rcdditur.Quin  cV  refinas  autorrhytusid  eft  quafi  fpote  fluentes  admifcere  licct:  no- 
rninant ipiis  in  Lacedaemone ,  ac  alrjs  regionibus non nullis,protorrhy tus ,  quafi  primifluas  di- 

QuintaClaffis.  SSSSS  xeris: 


*-.:t;;*f  td 
eft  priorem.tn 
anf.^uii  (ame 

T5,s*r, rm- 
tierem. 


D  E   COMPOS.  MEDIC 


xeris: in  Cilicia  verd nuncupant  talem  refinam capnelaron ,  liquidis  omnibus  rcfinis  tum  LfqoS»  E 
diorcm.tumcalidiorCjtumpartibustenuoribusprxditam:  quare  potentiaquidem  hac  mcdica^ 
menn  quod coponis conferet,ac maxime  inrjcicnda ,  cu  euphorbiu  roboris  cxpcrs fucri ':.  Porrd 
£C  intcr ahas  rcfinas  odoratior  eft,ficut  tercbinthina,cV  abictina.  Enimucro  dictum  cft antca  tcrc* 
binthina abictina ciie caIidiore,hac vcrd  ftrobihnam.  Diflert autcm  a  pra-didis  relinis  quod  vo 
catur  ftrobilinum  Phyfcma ,  cV  pityinum,adeo  ficcum,pingucdinis  cxpers,arefcens  tfr  vtrunqj  ce 
Icnter,vt fn  pila  contundatur,  cV  cnbro  fecernatur : quare  ad  propofiti  mcdicamenti  copoiitione 
neuriqua  ha*c  conucniunt.  Vfus  tamen  fum  frequentiirimc,  cu  cuphorbium  anniculu  exifteret  1 
Porrd  dum  coponi  tur,o!ci  cera*,refina!  fricta*,fingulorum  pondo  libra  mifcco :  picis  pinguis  fe- 
libram  :5dhi's  liquefacli  euphorbfj  pondo  vncias  duas:  fi  imbecillius  fit,  trcs :  fi  tcrcbinthinam  cc 
rx  adfjcerc  voles,vnam.  Mediocre  pharmaci confift entfa facies ,  fi  ccra  tcrcbinthinam  liquida  cV 
reccntcm  triplo  fuperct.  Huius  verd  cxiccata* temporis  fpatio  reiina'  dimidium  pondus  oleo  ade 
quato.Totum  aut  cx  tribus  miftum,oleo  inquam,cera,cV  tcrebinthina,cQ  fit  libra*  vnius  ac  (cmiL 
fis,euphorbfj  annicult  vnciam  vna  accipict :  ii  talc  non  extiterit ,  vnam  &L  femillcm.  Vnde  ficut  ia 
fubindedidauimus,euphorbium  pro  tcporisrationc  augere  nobis  cftintegrum.Quincciam ,  fi 
vulrteri  impoiitum  pharmacu  primo  vfu  videtur  quodamodo  imbccillius,  euphorbium  oleo  Ia>  E 
uigatum  medicaminicmplaftrofo  manibusantcfubaclo  licct  admifccre.-fic.n.nobisfacientibus 
promptc  vnitate  accipit.  Catcriim  in  prima  pharmaci  copofitione  fatius  cft  ccratum  rafum,  feor 
fum  vbi  pracparaucrisjita  laui  fado  cuphorbio  ex  oleo  admifccre:  quippc  fjs,  qua*  Iiquata  iimt,ip 
fi  fuperfufis  in  mortario  plerunqj  hunt  cnccrides  nominata* ,  prafcrtim  ambicntc  frigido.  Aqua 
verd  cera?  Iiquefada!  cum  rciina  comitterc  non  eft  ncceifarium,ficut  cgo  ab  initio  faclitabam,  ta- 
tum  ei  admifccns,quantum  in  ipfa  co&ionc  confumcndum  crat. 

Medicamentum  cx  Licjuabdibwi  confeclum.  C  ^AP.  5. 

Llquabilia  voco  mcdicamcnta,tum  qua*  ignis  commertio  colliquantur ,  tum  qua*  ex  humidis 
quibufda, velut aqua,aceto,&  vino.  Ex  aceto  itaqj citra igncm  liqucfcitgutta  ammoniaci , 
fagapeni  liquor,cV  panacis  fimilitcr,queappclIatione  copofita  opopanacem  vocant.  Jgni  vcrd 
liqucfcunt  propolis,ccra,rcfina,Iadanum,icuum,  chalbanum ,  vcru  hoc  in  duplici  vafe  colliquarc 
jnclius  cft.  Nominamus  autc  iic,cum  in  cacabo,  qui  aqua cahda  habcat  (prunis.n.incumbir)  vas 
altcrum  confifh't,pratcr  liquabilia ctiam  chalbanum  contincns.  Habcto  autc  tale quoddam  cori 
fecfummedicamcntufaltcm  vnum,cVfiduohaberepraftarct:  Quorum  validiuscrithuiufmodi; 
Opopanacem  cx  ace  to  dilfolutum  diutius  cotcrito :  huic  poftea  liqucfada  fupcr  ignc  propolim ,  G 
chalbanum,rcfinam  tcrebinthina,mifccto. Singulorum  itaqj aliorum  pars  vna  eito,propolis  vc- 
rd  reccntis  pinguis  6^3  fcx :  q>  fi  ficca  vetus  cy  con  tigcrit,pra*ftat  omnino  tali  non  vti :  at  fi  aliam  no 
habes,duas  portiones,no  vnam ,  mifcebis.  Sin  abiit  propolis,eius  loco  piccm  pinguem  immittc, 
qualis  eft  brutfa,8£  qua*  cx  regionibus  circa  Pontum  apponatur,pinguis  fimul  cV  odorata,  quam 
in  nigrum  amaracinum  infjciunt,qualc  prius  omne  conficiebatur :  nuncn.cV  finc  ca  fubalbidum 
amaracinu  componunt.Qudd  fi  tali  et  carcas,alia  vtitor  tercbinthina,  ficut  pradiximus ,  duplica' 
ta.  Ego  non  nunqua  vcl  iolum  mcdicamentum  ex  pingui  picc confeclum  impofui ,  quo  ctia ad 
canumorfus  vtor.  Hocnanqjfolam  picc  pinguc ex  aceto  acri  cocra  huiufmodi  fymmetna  con- 
tinct:  Sextariumvnum  Romanumaceti,libram  vnam  picis,opopanacisquadrantem  ,quod  eft 
vnciastrcs.Hocpharmacum  vlcusex  rabiofi  morfu cicatriccm  duccrcnonfinit,fedpunchsin 
neruofaaliquaparticulaidoneumcft,  quippe  q> punclura* oras  conniuerencquaquapcrmittat. 
Quonfam  verd  durum  eft,in  duris  fohim  corponbus  eo  vtcmur,qualfa  funtfolforum ,  cV  meifo^ 
rum. Sin autem  puero,vel  muliere,vel  molliore corpore  punclo ,  hoc  tantum  quifpiam  vcftrum 
prafens  habeat,idc  ci5  vnguento  aliquo  difculforio,amaracino  maximc  cV  opobalfamo,  colliqua 
re  licet,dcinde  cu  irino  cV  comageno :  Hac  fi  non  adfint,  glcucino,  (u^ino ,  8C  cyprino :  His  quoqj  H" 
defidcratiSjOleo  veteriliquefaciat,vel  liin  Alexadriafortefuerit,ricininocVraphanino:hcciiqui 
dem copioiifiTima in illa ciuitate habentur ,  ficut  ctiarn in  vniuerfa /Egypto.  A tqui in  illis  regiO' 
nibus  finapinum  oleum  haud  aegre  reperiri  poteft ,  cuius  6V  ipfius  partealiquando  mifta  pharma 
cumacernmumforenemoambigit,  vtad  puncluras  conuiuentesaperiendasconducat.  Patcrc 
autem  cuilibet  arbitror  ex  pradi  clis,fi  cV  loco  opopanacis  fagapeno  prius  in  pila  ex  aceto  trito  li- 
quefadam  refinam  propolim  cV  adipem  quampiam  acriorem  adfjcias ,  eiufdem  generis  mcdica- 
men  futurum.  Alterum  verd  mollius  eft  genus  pharmacor um  liquabilium,  fed  acetum  non  ha- 
bet,quodrefinis8<propolicVfeuistantumpraparatur,ceraquoq3  propter  fpiffitudinem  adie^ 
da,ex  cuius  miftura  pharmacum  taclui  comodi  us  redditur.  Adeps  porrd  tenuium  partiu  acris  qj 
cfto,ficut  leoninus,cV  pardalinus,cV  poft  hos  hyana*  £t  vrfi.  Sed  de  anferino  quid  attinet  dicere , 
pratferumcum  anferes  rufticae  fuerint  f  Quin  cV  tauri  vetuftus adeps  cVhircinushucconuenit: 
nam  cum  mifta*  natura*  ac  facultatis  exiftant,temporis  interuallo  (  quia  terreftres  acresque  funt  ) 
ad  maiorem  acrimoniam  declinant ,  fimiliter  videlicet  plurimis  qua* vetuftefcunt:fic  nanque  cV 
ipfe  porcinusadeps  omnium  cum  fit  molliiTimuSjtemporis  proceffu  acrimoniam  acquirit.  Idcm 
vino,accto,cVmelliaccidit.  Inhorum  autem  medicamcntorum  genere  funt  etiam  mcdulla*, 

longe 


PER    GENERA    LIB.    III.  234 

A  Iongc  verd  praeftat  ccruina^Sc"  vitulina.  Horum  acriuscoagulum ,  cV  iam  vchcmcntiori  pharma- 
corum  gencripropinquumexiftir.  ItaqjcVhuiufmodialiquod  pharmacum  habcretcconfulo, 
vt  ciim  a  forti  aliquo  mcdicamcnto  fupra  modum  morfam  partcm  vulneratam  indignata  offen- 
deris,olco  pnus  fotam  huiufmodi  quopiam  contcgas,fic  nanquc placata  ea  rurfus  ad  acrcm  cura 
di  modum  redire potcris.  Ego  ltacp dum  partcm  in ncruo  vulncratam  quandoq^  foluiflcm,  vul- 
nus  iritatum  contemplatus,pharmacum  liquidum  forte  fortuna  praTens,quod  cx  adi  pc  conftar , 
Ad  aurcs  infcriptum;in  vafe  duplici  calfactum,aflectae  particulae  illeui,ac  fubitc  inde  auxilium  ip 
fo ae grotantis fenfu acccffiffe  perccpi : quippe  ftatim  omnis dolor  quicuit,atq3 dcinde a  nobis fo' 
luta  fecundum  naturam  habere  vifa  eft. 

Dc  Pharmacoex  Columbarum  Stercoreconfeclo.  C \A  P.  6. 

COIumbarum  inrufticorum  tumbusagcnu'umftercusacrecfl,quointcrim  ruri  vfus  fumin 
adolcfcentc  nerui  vulnere  aftccTo.  Atcp  hoc agricola  cum  vidifict,  qui  fundi  curam  gerebat 
(erat.n.nonimprudens)  imitatusfempervfurpar,cVncruisvulncratismedetur.  Porrci  compofi 
tio,5C  vfus  idcm  eft  medicamini  ex  euphorbio,ahjs  nimirum  eodcm  modo  habctibus,fed  euphor 
bij  loco  ftcrcore  indito.  Veriim  ftcrcus  hoc  fubtilitate  euphorbio  cedit,  eo  q^  duris  corponbus  in 
B  agris  ex  vfil  eft.  Mifcui  aliquando  ipfum  6V mctallicis  experiundi  gratia ,  ftatim  a  principio  cum 
cis  terens  ex  accto  ad  Solem,ficutnuperdocu!,muItoq3  acrius  mcdicamentum  euafit ,  qucmad-- 
modum  dC  ciim  aerugincm  viuam,id  cit  non  combuftam,acceperic» 

De  phxrmaco  Dia  botancont.ex  herbts,compofto.  C^4P.  7. 

INfuperexhcrbistenuiumpartium  ad  neruos  vulneratos  medicamentum  compofui,  initio 
quidem  ex  diclamno  amaraco  cV  ariftolochia tantum ,  poftea  verd  cV ex alijs ,  mei  lpfius  pcri' 
culumfaciens,anrecte  compoiitioncm  ipforum  conicauraaffequerer.-atcpomnia,  quo  voleba, 
perduxi.  Idoneae vero  ad id  herbe amantudinem  finc adltrictione guftu  rcferant ,  vel acrimonia 
quidem,non  tamen  immodicam :  talcs  funt  praetcr  praedictas,  maron ,  amaracum ,  polium ,  arge- 
mone,chamepitys,centaurium;quae  0,3 eius  not3e  in  fimplicium  mcdicamentorum  doctrina  com 
memoratae  funt ,  quemadmodum  etiam  radiccs  omnium  ariftolochiarum ,  dracunculi ,  cucumc^ 
risagreffis,bryonix,althafx,iridis,acori,mei,afari,phu;gentianae,cVpanacis:omnium  enimid  ge 
nus  materiam  in  iimplicium  pharmacorum  commentanjs  expofui.  At  radices  herbas  q?  totas  no 
modd  fcire  opor tet  accuratc  contufas  tenuibus  cribris  fecernere ,  fed  etiam  denuo  exactc  lseuiga- 
re,vt arida  colIyn'a,quo  6,3  vfq^  in  puluerem  redigantur.  Nam  quod  crafTis  conftat  partibus ,  ner^ 
C  uos  vulneratos  nihil  iuuat,qui  fubtilia,vt  diximus,pharmaca  requirunt.  Caeteriim  concifum  me^ 
dicamen Iaeuigatu  q3 liquido  aliquo  excipiatur  cerati fpeciem  habente,ea  fymmetria ,  quae  in  eu^ 
phorbio  prius  indicata  eft.Quantum.n.in  1II0  bimuIieuphorbrj;tantum  rjs  dictamni,mei,6V  aco- 
rijinrjcicndum  eft,cV  quae  his  limiliter  calidaguftu  percipiuntur :  quantum  verd  illis  trimuli,  tan^ 
tum  his  ariftolochiaejiridis^dracunculi.gcntianaejaliorum^  idgenus,quae  perinde  atque  hec  ama 
ra  funUmmittemus. 

De  Sumptuofis  Pharmxcorum  Confeclurvs,ctd  Nernosyulnercttos.  C  ^4P.  8. 

NOn ab re fuerit etiam eiufmodi pharmacacognofcerc:  vfus  enim  ipforum  quandoq3,  fcd 
ranus  incidit,quemadmodum  limplicioru  frequenter.  Vbi  enim  quifpiam  pharmacorum 
medicinae q^ftudiofus non  plura  quingentis  myriadibus  habcns,vllo fimpliciore  vtt  dedignaba- 
tur,  multo  magis  vel diues aliquis,vel  Monarca,odoratum  fimufcV  quod  multa  conftet  pecunia, 
volet  haberc  pharmacum.  Porrd  diues  citatus,  cuius in  primo  de  praecognitionc cx  pullibus  fup 
preffo  nomine  memini,quemadmodu  6V  nunc,qualis  crat,exduabus  ipfius  aclionibus  huiufmo- 
di  condifces.  VIcus  famuli  malignum  ipfe  fanare  conabatur :  vbi  autem  nihil  promouir,mihi  ho- 
mincm  tradidit:accum  videretcuratum,mcdicamcnti  fcripturam  poftulabat,  ncfcicns  multas 
D  quidem  malignorum  vlcerum  ctTe  dirTerentias,multas itcm  mcdicamctorum ,  fcd  arbitratus  vnu 
pharmacum  omnibus  polTc  mederi.Cum  igitur ,  qui  applicabat ,  neque  artificiofe  ipfo  vtcretur , 
poffquam  audiuit,quibus  conftaret,elTent  omnia  vilis  prctij,  hoc ,  inquit ,  mendicis  ferua ,  me 
autem  fumptuofius  aliquod  doceto.  Quin  etiam  puellum  diu  ex  auribus  laborantcm ,  vbi  ipfe 
multis,quibus  vfus  crat  medicaminibus  citra  methodum,  nihil  attuliffet  praTidrj ,  nobis  quoque 
curandum adduci  praeccpi  t :  poftca audicns re  quadam  vili  puerum  fanatum ,  non  pofiulauit  a 
me  pharmaci fcripturam.  Hic igitur  lpfe  contemplatus  multis,quibus  ncrui  vulnerati  cranr ,  di- 
gitoscVabfcifoscVputrefactos,quofdam  verdpcrrjfle,vcl  mancosredditos:dcindeintclligcs  nul 
lum  ex  eis,qui  a  me  curati  elTent ,  periclitatum ,  omnes  vcrd  celcriter  fanos  cuafifle:  pharmacum 
cupiebat  aliquod  a  me  accipcre  odoratum  (imul  6V  fumptuofum ,  quo  neruorum  vulncra  polTct 
fanarc.Egofanemultasiamfaepctumfamiliaribustumamicis  medicis  fcripturas  iuxta  praedi— 
clam  mcthodum  cx  tempore  compofi tas  tradideram, vt  experimcntis  compolitionis  ipforum  ra 
tioconfirmarctur:fumptuofum  vcrd,  cutufmodi  ille  volebat,pauperculis  hominibus  nullum 
vtiq3  dcdi,ratus mclius effe remedia  cx  paratu facillimis coponi.  Ciim  igitur  diues  illc  odori  fum- 
ptuofiq3  medicaminis  compoliuonem  aliquam  fibidari  perijffet,  plures  ei  fcripturas  donaut 
pracdicta  methodo  facfcas :  quas  illc  cum  experiri  feftinaret ,  tum  liberis ,  tum  feruis,ncruis  vulnc 

Quinta  Claffls.  ggggg    H  ratos 


DE    COMPOS.  MEDIC- 


ratosfibiconqui'rereiniunxit:mcdicamcntis  autem  fupraomncm  fpemopcratis  primiimfancE 
mc  laudaui  t,vt  qui  citra  inuidia  ac  Iibcralitcr  fcripturas  ci  coicaucrim ,  poftca  ctiam  donis  profc- 
cutus  cft:etenimad  huiufmodi  quoq3  officia  promptus  erat.  Porrd  mcdicaminu,  qua  cidcde^ 
f  ^l.partcm  ratn,confccluia  cft  talis.  C  Cinnainomi,dic!tamni,inari,  fingulorum  t denariu  pondo  quadra- 
matnt  gin ta.  Hcc  naqj  odorata  funt  5C  fubtilia.  At  amaracQ  quali  non  boni  odoris  nequaq;  mifccre  co^ 
gaaui:deindcqrh  Romaeargre  potcratinucniri,iicut  '3C  marum:  vidcbaaut  illum  argre  parabili^ 
bus  gaudercjquemadmodu  cV  fumptuolis:  appofui  fcriptura*  ct  lllius  pauxillum  quiddam  partis 
vnius,vt  puto  quartam  vcl  quintam  portiuncula.  Harc  contufa,cribro  q?  fubtilifTimo  fccrcta,  mi 
fccrc  iuffi  ccrato  cx  opobaliamo  optimo  cV  ccra  tyrrhenica  facfto :  comodum  verd  elTc  conieci ,  fi 
cerae  partcs  oclo,opobalfami  dccem,receperit.  At  ncfriabilc  medicamentum  foret,  fcd  libi  cohac 
l  ens  vnitum  c]3,ctiam  refina;  terebinthinae,qua*  QC  ipfa  eft  odorata,  modd  fit  optima ,  partem  vna 
adicci.  VerumfigeneroliuSjVtdixi^mcdicamentufaccreproponaSjnonvnacuiufqjhcibajcom' 
memorata* partem  immittas ,  fed  amplius ,  vt  vna  cV  fcmis fiat.  Hoc  igitur  ab  cxpcricntia  pn> 
batum  eft  mcdicamcn.  Altcru  praterea  excode  cerato,cV  liquore  cyrenao  c6politu,miftura  pro 
jportionc  cuphorbrj  facla.  Tertium q;  aliud cx ambobus miftis  cofcctum.  Quartu  dcindc ,  quod 
iiactcn  myrrham  acccpit.  ln  quibus  aut  ncruus  nudus  cft,ibi  ceratum  cx  ccra ,  qua'  myrcphcc  id  F 
eft  vngucntaria  vocatur,cV  vnguentis  apud  Romanos  diCtis  fpicato  Sc  foliato  compofui,duode 
cimam  partcm  pompholygis  ei  admifccns  liuc  cloti  mafcuhno  gcncrc,fiuc  elota  fccminino ,  ma^ 
lisdiccrcniihil.n.quomodocunqjdicaSjVel  praddrj  vel  nocumenti  pharmaco  adfcrcs.  Licetaute 
tibi  cV  cx  tyrrhcnica  ccra  ipfum  prapararc.  Ncc  prohibct  quicquam,fine  pradidis  vnguctis  tyr- 
rhcnicam  ccra  cx  nardo  proba  Iiquefaccre,in  duplici  nempe  valculo ,  quod  in  omnibus  vnguen^ 
ris  comune  eft.  Atrafoccrato,fpicanardi,amomi,folrj  malabathri ,  cV  pompholygiseloti ,  parc9 
fingulorum  portiones  mifcebis.Etcnim  in  puncturis,ficut  pradiclum  cft ,  acrioi  ibus  pharmacis 
eft  opus,qua  vulnus  apcrtum  pcrpetud  ferucnt :  dcnudatis  autcm ,  mcdiocri  adftri6ione  cum  di 
gercndi  virtute  abfqj  morfu  prardita  affcrre  conuenit.  Quancjj  cV  amomu  adftrictionis  lit  aliqua^ 
cenus  particcps,magisautcm  ipfo  nardi  fpica,cV  malabathn  folium, 

De  Medtcamenttsab^ltjsmcdicfiadiicrfns  Ncruortim  Vulneraproditu»  C^iP.  cp. 

VNiuerfam  neruorum  vulneracurandi  ronem,quam  ego  dcorum  quadam  prouidentia  com 
pofui,nu!lus antc  me conlcriplit :  medicamcnta  tamcn,qu£ neruorum  vulnera quadamcu 
rare  promittcrcnt,c6pofucrunt  fine  diftindione,  bi  vario  vtcndi  modo,  neqj  in  anguftis  pundi^ 
bus  fanandi  rationem,quaIis  futura  clfet,indicantes:  neqj  in  latioribus  vulneribus ,  vel  denudato  G 
neruo,veI  tendine,vcl  conrufo : multo minus  li  pars aflfccla  phlcgmone  i  nfeftaretur,  vel  etia  gan^ 
grama  propcmodu.  Porrd  "vnuquendam  noftraatatis  mcdicu  pharmaco  vtcntem  vidi,  perin-  a.U. £4.1.4.» 
de ac meis  ex  metallicis  pra paratis,indiftinde  quidem  cV  ipfum:  qm  vero  cx  paucis  fponte nafce  ^ol^iS 
tibus  ipfum  coponi  audicram,  quod  aut  multis conftat,  cgo  illo  tempore  pra*paraueram:cogita- 
ui  pluribus  ademptis  aliud  rurfus  ex  paucis  compofitum  infpiccre,ac  experientia  inquirerc,  mul 
tone  ab  eo,quod  varia  miftura  paratur,infcrius  cfTe  videretur,an  paulo.  Quouis  igitur  modo  cu 
raui  etiam  medicaminis,quod  mcdicus  noftra*  atatis  habebat,  fcriptura  acciperc :  cV  ftatim  fi mile 
praparatum  eadcm  cV  ipfum  polliceri  cV  praftare ,  qua*  varium  illud ,  comperi.  Huius  igitur 
c5pofitio  in  hunc  modu  Icripta  crat.  CT  Cera  pondo  vncias  fex,olei  vncias  noue,  mifyos  podo 
drachmas  fex,chalfitidis  denarrj  pondo  vnius,iquama*  eris  pondo  vncias  duas  cV  s,thuris  pondo 
vnciam  cV  s,chalbani  pondo  vncia.  Qua  Iiquari  poffunt,hoc  elt  cera  cx  chalbanu,  Iiquefacta  me^ 
tallicis  in  aceto  acri  prius  accurate  tritis  fuperfunduntur.  Hoc  pharmacum  haud  fcio  quis  c5po- 
fuerit,necp  cnim  apud  Afclepiadem  Pharmacionem  fcripturam  inueni,nccapud  Petronam ,  nec 
Andromachum,etfi  omnes antiquiores  mcdici  optima  medicamenta  confcripfcrint.  Planev  aute 
co  nftat  nec  apud  Heram  Cappadocem,ncc  Mantiam ,  nec  Heraclidem  Tarentinu,reperiri ,  qui  H 
magnam  pharmacorum  expenentiam  habucrunt:  immo  nec  apud  Archigcne ,  aut  Philippum , 
aut  apud  aliquem  eius  difcipul u.Infuper  Sorani  libns  de  medicamcntis  perleclis  oibus,  item  Me 
necratis,Cntonis,Damocratis,cVahorum,qui  medicaminum  cognitioneclaruerunt,  apud  nullu 
hoc  modo  citatum  pharmacum  comperi.  Qua*  verd  apud  viros  iam  dicftos  habentur,  deincep* 
•Eiteriorum.  fcnpta indicabo:acinitium a  Pharmacione  Aiclepiadefaclurus  fum,qui  in  tertio  Intcriorum  me 
dicaminum,quas  etiam  Marcellas  inicribit ,  huncin  modum  docet  ♦  C  ^ndromacht  ^iegyptta  ad 
Vulnera crnenta,'n  ^fckpadesprxjcrtbtt.  Faat  ad  Nernos,  Mufculos  j;  brxctfos:  ttem  ad  Punclus ,  Contufto* 
nes,  ^ttrttm,  ^lrtttsfratlos*  Valet  etiaad  ^Abfceffws ,  eji  ttem  Ltpptenttbus  collyriumjuuat  Captte  dolentes,& 
ad  Multas  difpofittones  ~\>tde ejl  remedtum.  Argenti  fpuma,  cera*,  fingulorum  denarium  pondo  cent3 
quadragintaquatuor,gutta*ammoniaci  denarium  pondo  feptuagintaduum^terebinthinxdena^ 
"Al.oflodecim  rium  pondo  trigintafex,lanafuccidacombufta*denariumpondoduodccim:fquama*a!ris,fqua 
m£  itomomatis,thuns,ariftolochia*  rotunda,finguIorum  denarium  pondo  odo :  olei  ricmini  he 
minas  tres.  Argenti  fpuma  cx  oleum  incoquuntur :  ac  vbi  mutata  fuerint,cera  refma  qj  adrjci  tur : 
cu  non  inquinant,ammomacum  indas  dilatando,cV  tunc  Ianas  fuccidas^ac  reliqua.  Hoc  medica^ 
mentu quanto  vtilius ex  ftomomatis  fquama  euafit,tanto  deterius ad  neruorum  vulnera  faclum 

efi-a" 


PER    GENERA    LIB.    III.  23* 

Aeft:fi  nanqs  pundus  foltim  fuerit,ctiam  xris  fquama  fuperuacua  cft.  Quippc  nullum  mcraliicum 
his conducit,nifi  prius  ex accto  acri  plunbus  diebus  broe factum fucrit,quanquri  in  nudis  neruis 
cV  tendonibus  bonum  fuerit remcdium.  At  ii  iam  phlegmone  coni  Qcfh  eft ,  hcj uarc  ca cx  rofacco 
conuenit,cViicemmotohoccftin  linteolos  lllito,  vti:vbi  veronon  adcftphlegmone,  molliora 
humidiora CJ3  ftatim  ab  initio  potiora  funt  medicamcnris  dunoribus  ac ficcioribus ,  praeftat  qj  li- 
quataipfa in  digerentequodam  vel  mitigatorio  medicamine  vfurpare.  Vocodigcrcmu  cuide 
vetusolciim,cVricininum,cVficyonium:mitigatoriaautcm  rofaccum.chamaemclmum,cV  quod 
ex  althaea  conficitur.  His  fortiora,eo  CJ3  durionbus  corponbus  magis  idonea,funt,  quod  ex  cucu- 
mensagreftisradiceinoleodecoda,cVqLiodexiride5bryonia,&:aroparatur.  HisvaletiUS  eft  cx 
dracuncuIo3ariftolochia,  cY.  panacc  faclum.  Porro  nos  frequenter  ctiam  ex abietis  fcminc  >  oleo , 
itemexpopulifloreconfedo3vfifumus3namhaecdiutiusfabinoolco  intingimus.  Quae  igicur 
de  eiufmodi  medicametorum  vfu  dicfta  funt,vos  memoriter  feruantcs  ad  alia;qua_*exp!icanda  ve- 
niunt,traducere  operaepretium  elTe  arbitror.  Quod  autem  nobis  inftitutum  erat  faccrc ,  aggrc 
diemur rapponemus  cnim cV  alia eiufdem  focultatis  medicamina ,  qualc eft  cV  quod  ab  AfcleplV 
de  poft  praedicflum  his  verbis  fcriptum  cft.    C  Claudtj  Pbiloxem  cbtrurgt  ^4cjryptium  ad  PrxdiBd  1/U 

B  tttk  Argenti  fpumae,cerae3fingulorum  dcnarium  pondo  centumfexaginta,  guttae  ammoniaci  dc^ 
narium  pondo  octoginta,propoleos  denarium  pondo  quadraginta:refinae  ficce ,  terebinthinac, 
fquamae  aeris3thuris,denarium  pondo  fedecim :  lanae  fuccidae  combuftae,fquamae  ftomomatis,fi  n-  '  Al.o&odccim 
gulorumdenanumpondoo(fto:opopanacisdenarium  pondoquatuor,ricinihcrninas  tres.Hoc 
igitur pharmacum  fuperiori eiTe fimile  omnibus  apparet,cV vtendi  modum  cundcm  cum  nupcr 
a  me citato  habebit.  Quin  etiam  ad  haec duo  emplaftra  aliud  tcrtium  Afclcpiadcs  fic  ad  vcrbu 
inquiens  tradidir.  C  Gtluum  Hdliei.  Factt ad cruentd  Vulnera,&  Nerups prxcijbs.-ttem  ad  Vetera  cicat ru 
cem  ggre  ducentta  <& fluentia  Vh  crd.  Qutn  & probc  emolltt  Dnrttus ,  maxtmc  tn  nuoms  oborientcs.  V  wnur  co 
ad  Canum  homtnum  quemorfts.  Summefaat  ad  Pasltnac£ ,  Draconts,  ^iliorum  cjue  fcuorum  ptf.ium  tdns, 
Jn  totum ~\trtutem babet mirabilem.  Argenti  fpumae3cerae3finguIorum  denarium  pondo  centum :  te- 
rebinthine,manaethuris,chalbani,minrj fynopici,fingulorum denariu pondo oclo, olci  fextariu.  *  AEcenram. 
Nec  ipfe  ergo  Afclepiadcs  hoc  pharmacu  ad  pudHis  tendinu  ac  neruoru,fed  ipfis  praecitis3vtile  ee 
promittit,cumvidelicetmaius  vulnusextiterit,c^ncruus  nudusappareat:quippe  aptiora  tunc 
funt  medicamenta,quae  mitigatoriam  cV  mediocrem  vim  obtinent,cuius  generis  eft  nuper  ab  ip- 
focitatum.    Itaqjhaectriaemplaftra  inmedio  ferelibro  Afclepiades  produxit:  fuperius  etiam 

C  aliud  multiplicis quidem  vfus emplaftrum,melius autem  rjs  tribus,ceu ad  neruos  praecfos  corru^ 
ptos  q3  tradidit.  Verba  Afclepiadis  ita  habent.  C  Mofchwms  Catagmattcum.  Valet ad  fecentta  Vul- 
r.era,Ncruos  pr£cifos,&  cum  contuftone  Dtuiftones.  Factt  cttamad  Frafiuras  cttm~\ulnere ,  ctentm  "\ulneribns 
auxtliatur ,  &  Ojja  callo  obductt  conuententt  deligatura  tmpofitum.  Prodesl  Hydroptcts  tnctpienttbws ,  ttonfactt 
ad  Tejltculorum  contuftoncs,tollit  Ctrca anum  ontnentiasjanat  Rhagadas  butyro  dilutum,  ad hxc Gutturis  tumo 
resquas  Grxct  bronchoceits  appellant  ,folutt  omnem  Durtcte.  Curat  slttrtttus ,  <*7"  Fratlos  artitulos,nem  Pcdum 
manuum  jue  caUofas  excrefcenttas.Quos  c lauos  ~\  ocamus,~)>t  eos  ettam  cttra  exulc  erattonem  aitjerat.  Summatim  , 
medicameneslltilijsimum.  Conreclio  haec  recipit.  Argenti  fpumae  pondominam ,  quae  continct 
denarios  centumfexaginta: picis arida:  denarium  pondo  ccntumfexaginta ,  feui  vitulini  dcnanu 
pondocentumfexaginta,rcfinaeterebinthinaedcnarium  pondoocloginta  ,mannae  thuris  dena^ 
rium  pondo  odoginta,cerae  denarium  pondoquadraginta:aeruginis.opopanacis;chalbani,  fin- 
gulorum denarium  pondo  oclo : olei ricinini  hcminam,accti  parem  menfuram, hquoris fycamf- 
niheminam,picisIiquidaetrescyathos.  Argentifpuma  tenuilTimacVcicinum  oleum  in  vas  ft- 
<ftile  vel aereum  coniecla,igni  fuprapofita,coquuntur:cum  eftcrbuerint,feuum  cV  manna  thu 
ris  adrjduntur,mouentur  qj  affidue :  vbi  confluxerint^pix^cerajreiinainduntur.cV  doncc  no  am^ 

D  plius inquinent,incoquuntur : deindc chalbanum,poft  aerugo ,  cV  opopanax ,  cx  acc to  foluta \t\' 
fperguntur.Liquor  fycamini,cV  pix liquida ,  in  aliud  vas  transfufa coquuntur : cV  ciim  commifta 
fuerint,feu  confluxerint,priori  pharmaco  immittuntur :  cV  rurfus  fupra  igncm  poiita ,  quoufque 
non  inquinent,incoquuntur,acin  vinum  dcmifla  triduo  relinquuntur :  poftca  (iibadis  manu,  in 
linteolum  qjillitis^vtimur.Oportetautem  poftmedicamenimpofitum,lintcum  vind  madcfaau 
exprimere,  cV  tunc  medicamcnto  circundare.  PorrdnoftripraeceptonsLuci)  confcclio  lic  ha- 
bet.  Seuum  acoleum  prius liquefacimus: ac  vbi  folutafuerint,mannam  lxuiflinu  factam ,  cV  fpu 
mam  argenti  infpcrgimus:poftquam  confluxerint,rcliquafacimus.  Cactcrum  Iaude  dignus  cft 
hic  quoqj  Afclepiades,qui  confetfturaemcdicaminummodumadfcribat,non3vt  Andromachus, 
omittat,qui ncc,quam  virtutem  habcat,apponit.  Dcnique  pnmum  e  tribus  ab  Afclcpiade  tra^ 
ditis,a  me  fcriptum  emplaftrum  /Egyptium,quod  c5«^  ipfe  Andromachi  cfle  cofirmat ,  ncquc  cu^ 
ius  fit  virtutis,nec quomodo  praeparandum  fit , aut  vtendum ,  Andromachus indicauit.  Verum 
fimpliciter  tanqua  vulgare  quoddam  pharmacum  hbrodecxtcrioribus  facultatibus,qucmipfe 
fecundum  infcripfit,proiccit.Primum  enim  omnium  fcripfit3quod  ipfe  nominat  Pantagathium, 
quafidicasadommavalens, deindehocyEgyptiu,aliud  vtdixi  nihil  adiungens.  Habctcnim 
eius dicbo  in hunc  modum.   C ^egypttum.  Argenti  fpumae  dcnariumpondo  centumquadra- 

Quinta  CafTis.  Sgggg    *n  gintaquatuor, 


DE    COMPOS.  MEDIC 


•  Alitcr  trcs.  gintaquatuor,ricini  hcminas  fex,cerae  denarium  pondo  centumquadragintaquatuor,gutte  arn^  E 
moniaci  dcnarium  pondo  feptuagintaduu,terebinthinae  denarium  pondo  xxxvi,lanc  conibufte 
dcnarium  pondo  octodecim,fquamae  ftomomatis dcnarium  pondo  oclo,fquama'  cns  denarium 
tAddie'in  an-  p0ndo  ocTo,tariftolochiaedcnarium  pondo  oclo: non  nulli  myrrhse denariu  podo quatuor, opo 
denaria pondo  panacis denarium  podo  Tduum.His  ad  fine  adfcripta funt,marir.a: acnja* ad  irrigandam  cera  hc^ 
otio  minas  ocTo.  Quid  1  Ibi  velit,ciim  dicat,ad  irrigationem  cerae,manifcfto  non  fci  mus',  intelligere.n. 

t^Unode-  plura  licet.Mirandum  verd,quomodo  in  alrjs  omnibus cum  Andromacho  conueniat ,  menfu— 
fm-  ram  ricini  parem  non  ponat:  Andromachus cnim  hcminas fex ,  Afclepiades  tres fcripfit.  Ncq3 

vero  etiam  appofuit,quod  in  fine  fcripturae  ab  Andromacho  adieclum  cft,Non  nuilimyrrhc  de^ 
narium  pondo  quatuor,opopanacis»denarium  pondo  duu.  Rurfus  adiunxit  ipfe,In  combuftisla 
nis  fuccidis.quod  in  Andromachi  fcriptura  non  habetur.  Poft  dicftum  /Egyptium  thcriaca  'em 
plaftra  quinq^  retulit  Andromachus :  deinde  aliud  Fufcum ,  quod  ad  Eubulum  authorcm  rcfert: 
poftearurfusaliudFufcum,quodMineruamnominat.  Pofthaec  iteru  aliafufcalimplicitcrduo, 
quibus  fubnectit  aliud,vbi  fic  ad  verbum  fcriptum  cft.  C  Fufcum  Nyomattcumjwc  eji  adncruorum 
^unflm^tde^ndromacht.  Guttaeammoniacidenarium  pondo ocTo,ceraenoua:denarium  pondo 
o^Ojtcrebinthinaedcnariumpondooclo^riscombuftidcnarium  pondoodo:picisaridae  dcna  F 
rium  pondo  quadraginta,vt autem  Zcno  ait,minae dimidium ,  cV  quartam  partcm : argcnti  fpu- 
mae dcnanum  pondo  quatuor,aIoes indica:  denarium  pondo  duum,  ariftolochia  dcnarium  pon 
doduum;chaIbanidenarium  pondoduum:aeruginisdcnarrj  pondo  vniuSjalij  dcnarium  pondo 
duum :  thuris denariu  pondo  duum :  olei  hycme  quartam  heminae  partem ,  aeftatc  ocTauam;  aceti 
tres  cyathos,quibus ammoniacum  diffoluatur.  Hoc  verilimile  eft  ab  ipfo  nominari  Nygmaticu, 
vt  quod  neruorum  punduris  ex  vfu  cfle  qucat» 

GALENI    DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 

MENTORVM    PER  GENERA 
L  I  B  E  II      QJ/  A  R  T  V  S 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Docet  Medicamcnta,qua:faciuntad  Putrida,acmaligna  Vlcera,ad  Nomas, 
&  Rcljqua  quae  vix  ad  cicatricem  perueniunt. 

De  Methodo  parandorum  Mcdtcamentorum  ad  Malhna.  Vlcera& x»re 
*  •  o  © 

cicamctmadmittentta.  C^AV.  i, 

Rimus  fane  liber  in  alboru  emplaftrorum  confecTuris,tum  altjs ,  tum  eorum 
quae  vlceribus  cicatriccm  aegre  duccntibusconucniunt,  ftnitus  eft :  vbi  diftin 
xi  mus  coiter  appellata  dyfepulota  i.cicatricem  difficulter  admittentia,  ab  ijs, 
quae  propric  cacoethe  hoceft  maligna,  dicuntur ,  cV  ipfa  nimirum  dyfepulo^ 
ta.Qm  vcrov  quaedam  faniei  humorum  q^  vlceratis  partibus  influcntium  vf- 
tio  cicatricem  agre  admi  ttunt :  quaeda  ipfa  affecta  fede  influente  fuccu  quali- 
bet probu corrupente :  vlcera  fecundo modo  habentia ,  dyfcpulota  cV  cacoe^ 
the  proprie  noiant :  in  quibus  interim  totam  partem  affecTam  excidere ,  vcl 
adurere,non  nulli  cogutur,aut  mcdicamcntis  crufta  inducentibus,  aut  igne  vtentes.  At  cu  ampla  H 
fit  latitudo  vtrincp  in  eo,q>  alteru  altero  magis  minusVe  dyfepulotu  malignum  CJ3  eft,tm  medican 
tium  pharmacoru  efle  numerum  oportet ,  quantus  ipforu  quoqj  vlccru  extiterit.  Meritd  igitur 
oes.qui  vnu  duntaxat  medicamcntu  vlceribus  malignis  cicatrice  inducere  promittens  habet,fuc- 
ceflu  crebro  fruftrantur.Nam  duo  minimu,qua*  idem  pollicentur,  eadem  CJ3  facultatem  oftendut , 
diuerfa  alioquin  inter  fe  non  fimpliciter  maioris  minoris  qj ,  veriim  vt  apertiffimevdicam ,  maxi^ 
mi  ac  minimi  ratione,in  promptu  adefte  illi  conuenit,qui  omnia  id  genus  vitia  curare  propofue- 
rit.  Queadmoduigit  cometario  therapeuticesMethodi,in  vniuerfisaffecTibus prima  oium  com 
munem  auxilioru  potentia  inueniri  docebamus ,  dein  materias ,  quibus  illa  continetur : ita  nunc 
quocpin  vlceribus  dyfepulotis  generalem  pharmacorum,quibus  illa  curabunturfacultatem,qug 
tandem  fit,prius  inuenta  elTe  oportet.  Indicata  verd  mihi  eft  dC  haec  in  illo  opere,  cum  quide  nul- 
lus  vitiofus  habitus  vlceratas  partes  infeftat,duos  fcopos  habens,  vnum,  vt  id  quod  infiuh,  rcpel 
lat :  alterum,vt  quod  affecTae  parti  inhaeret,infixum  %  eft,difcutiat.Haec  autem  contrarie  vires  pre 
jftant:fiquideminfluxumreprimunt,quae  funt  adftringentia  pharmaca:digeruntimpacTaiam 
excepta  qj,trahendi  poteftate  praedita.  Porro  quae  adftringunt  vt  plurimum  exafpcrant ,  atcfj  hac 
occaiione molefta  funt :  trahentia  verd  ac  digerentia  ex  alto  humidi tates ,  non  citra  acrimoniam 

idefficiunt. 


PER    GENERA    L  I  B.    I III .  236 

^idcffidunt.  Atacnmoniamdolorqin'damneccnrariofcquitur,vIceratam  partcm  mordcns.  Atq3 
fic  propter  dolorem,quem  cxafpcranria  mordcntia cjjconcitant ,  humores  vlceratis  partibus  in- 
fluentes iritari  contingit :  vnde  quoqj  vlcus  phlegmonc  obfideri excdi  Ex  quibus dictis  colli- 
gitur  vlceribusdyfepulotis  pfidiainucniridifficulter  poffe:muItomagisadhuc  malignis.  Qua- 
re  talis  pharmacorum  matcria,quo  ad  cius  ficri  poffit,inuenienda  cft ,  vnde  vlcus  citra  dolore  lic 
cefcat :  quod  accurate  fieri  nulla  rationc  licct  medico  ignorante,quem  eftcclum  medicamcn  cxhi- 
bitum  oftenderit. Quippc ambobus componentibus  mordcnte  puta  cV  adftringrntc , ncceffario 
validum  exiftit:  verum  fordes  cV  humiditatis copia  id  gcnus  vlcenbus  incumbcns,  vcluti  propu- 
gnacula  quaedam  vlccratis  particulis  facTa  mordicationem  pharmacis  valentibus  cxoluunt.  Ira- 
queattcndcndum  cft,quantu  primus  vfus  humiditatis in  vlcercdeliccaucrit:  vcl,  fi  ctiam  fordcs 
habeat,quantum  harum  quoqj abfterferir.ac  ita  fecundu m,tertium  qj  vti  illo  dcbemus,doncc  pu 
rum  cV  ficcum  vlcus  apparuerit.  Vbi  vero  primum  id  tale confpexeris , ad  aliud  medicamentum 
tcconferes,eiufdem  quidem  fpecici ,  fed  priorc  imbecillius:nam  validiora ,  dum  medcndo  vlcus 
doloreminferunt,fluores  moucnt,cV  phlegmonasconcitant.  Qudd  fi  rurfum  multo  imbecillius 
priorepharmacum  adhibeas,vlcushumidufordidum  q^euadet.  Hacigitur  parte  artificio  vtens 

B  medicus,eo  qui  folo  experimcnto  innititur,meIior  eft,q>  fciat  vlcus  non  alia  mcdicamctorum  vir 
tute  curari,q  dum  affecTa  pars  eam  ficcitatem  cofequatur ,  quam  in  naturali  ftatu  fita  poffidcbat : 
quodfacTum  intelligimus,vbi  necp  tenuis  amplius  fanies influat ,  ncq3  pus  producatur.  Hanc  di- 
fpoiitionem  vlceranancifcentur.quodixi  modo,ficcefcetia,  hoceft  adftri6a,difcuflac]3:dein  vbi 
ficca  quidem  fuerint,vcrum  fordida  adhucappareant,deterfonjs  pharmacis  rcpurgantur:dequi- 
bus  ipfisquoqjnon  nihilinopcredefimplicibusmedicamentis  comemorauimus.  Omnis  aute 
abfolutiffima  methodus  efi  tracTatu  de  morbis  curandis  perfcripta,in  quo  prius  cxcrcitatum  cflc 
conuenit,qui  hinc  perfecTe  frugem  rcportaturus  eft.  Hoc  vobis amici,qu! bus  ifia  fcributur,co» 
ftaremanifeftdadmodum  noui:itidemrationem  fineexploratioeinoper  bus  facia  probabilem 
non  effe,quae  nunc  a  me  dicutur,demonftrant.Etenim  vidiftis  fubinde  illis  ipfis  pharmacis,  qui- 
bus fine  methodo medici  quida  vtentes nihil  proficiebant,multa  me eius generis  vlccra  perfanaf 
fe.Quamobrem  inmemoriam  reducitemedicamentacitrademorfumexiccantia.funtaute  ipfo- 
rum  pleraqj  metallica,  Atqui  hoc  etiam  memineritis,q>  combuftis  elotis  CJ3  mordicatio,que  prius 
adfuit,edomatur  ac  interit.  His  igitur  in  praefenria  vti  vobis  licet :  elotis  quidem  in  puens ,  eunu^ 
chis,muIieribus,cVqui  molli  natura  carnefuntpraeditiritemqui  ad  fenriendum  habiles  admo^ 

C  dum  funt,cV  viriofo  fucco  laborant :  In  alns  corporibus  etiam  lllota  vfurpare  potueritis,  mane  pri 
mumipfa  rjs,quicurantur,vbi  probcconcoxerint,adhibentes.  Si  verdcVcorpustotum  praepa- 
rationem  quandam  requiratySc"  hanc  prius  facTam  effe  oportct:  praecepimus  de  his  in  commenta 
riodemorbiscurandis.NonnuIIisfiquidem  vel  purgatiofolafufficit,  quibufdam  fanguinis  de- 
tra<fuo,alrjs  vtraqjharcadhibereprofucrit.  Suntinquibus  fuperiacentem  varicecxcindereopus 
eft :  vel  lieni,vel  iocinori,profpicere:  aliquibus  ambientes  vlcus  partes  fcarificare ,  qucmadmodu 
interim labrorum  callos amputare.  Si  horum  nullo egemus ,  humoris copia  iimul  cum  iordibus 
infpiciendaeft.atcpitaadidoncummedicamen  veniemus,rurfus  fimpliciumfingulorum  memo 
res,quae  deficcant,non  tamen  vlceris  fordes  abftergunt:  itcm  quae  abftergunt  quidcm ,  non  tame 
probedeiiccant.Quat  vero  vtrunq^poftuntefficere^profpiciemusex  quotoquodq^  ordine  exu 
ftat,quod  maximum  inter  ca  cenfeo,qua!  ad  curatione  pertinent,  ncglecftum  tri  mcdicinalis  mate 
riac  fcriptonbus.Nam  hi  foli  omnes  ipfius  vires  dicere  ftuduerunt,ficut  etiam  Diofcorides,qucm 
nulli  eorum,qui  in  ea  quafi  arena  defudarunt,fecudum  efle  quisc|:  dixerit.  Ego  igitur  dcinccps 
omnia  pharmaca  recenfebo,qua!  vlceracitra  mordicationem  cxafperationem  q;  manifeftam  exic 
care  poflunt.  Incipiam  a  mctallicis ,  quibus  ctiam  terra:  fpccics  adnumcrantur.  Porrd  cum  varic 

D  inter  fe  differantin  eo,cj>  magis  minusqj  (iccent,a  medrjs  orfus  ad  vehemetius  vel  obfcunus  cxic- 
cantia  me  conferam  ♦  Siccant  igitur  modicc  lemnia  fphragis,cV  cadmia ,  atquehac  magis  ea,quac 
fua fponte  nafcitur citra permutationem,in  torrentibus  aut  riuis  ac  in  cyprioru  montibus  alrjs  qj 
in  locis  inuenta,pra?cipue  verd  vbi  metalla  funt.  Porrd  confucui  ea  magis  f  lccantc  reddere,p  ^fta 
tem  in  Sole  pluribus  dcincepsdiebus  terensex aceto,aut  vino  colore  giluo,fubftant!a  pcllucido. 
Cuiufmodi  eft  in  Italia  Falernum,in  Afi  aTmolite,quod  vinorum  maximc  ficcarc  natu  eft.  Hoc 
genere coprehenditur  cV  Ariufium  in  Chionatum:item  odoratum  Lesbiu  in  Ereflb  ScMithy- 
mna.  His  fucccdut  oia  vetera,cum  ex  albis  cVadftringentibus  inuetcrata  funr,in  Italia  Signinum, 
Tiburtinum,cVMarfum,in  Sicilia  vocatuabincolis  Amineurin  AfiaAphrodifieum,cV  Mifyu. 
Sufficitenim  mihi  facultatum  vniuerfalium  veluti  cxcmpla  expofuifle.  lam  verd  Cadmia  ex  ace 
to  acri  fimiliter  multis  per  arftatem  diebus  in  Sole  praeparo,ficcatam  q;  repono ,  vt  vlceribus  ma- 
lignitatem  affumentibus  infpergi  poffit.  Valentius  hocpharmacum  eft  chalcitiscombufta co- 
dem  modo  prius in  puluerem redacfta:  per  fe autem  ignem  non cxperta  tam  valens  mcdicamen- 
tu  eft,vt  cruftas faciat.Lotam  igitur ipfam,deinde  ficcatam  habere  fatius  eft : minus  enim  lota ,  cp 
vftadeficcar,aclogemitioreftminus'quemordax.  Perfimilehuicmedicamentu  eft  eua  /Erugo 
cobufta: quae  verd igncm non experta eft,fortiffimum  mcdicamcn cft ,  ficut etiam chalcitis:  veru 

QuintaClaffis.  ggggg    un  nacc 


DE    COMPOS.  MEDIC 


Jib.  dculccrib. 
a  prmcipio. 


tom.j.t.  10.  & 
15. da.  7J.  14J. 
d  &h.  Et  lib. 
dcMcdico  cir- 
c.imcdiun.. 


hecnon  nihil  ctiam  adftringit,cVca  multo  magis  Chalcathum,quod  intcr  mctallica  maxime  fic»  E 
cat:ata?rugohuius  potentiaeomntno  particcpsnoneft.  Mifyautem  cV  Sori,vt  didiciftis,chalci' 
tidi  genere  cognata  funt,ex  vna,vt  ita  dicam,radice  producla:  tenuius  tamcn  mify  apparet,  ac  mi 
nus  mordax cV  vrcns:cra(Tius  fori  cft,cV  vtroq^  ficcu  imbcallius^quemadmodum^cV  Stibi  maio  C'7' 
rcm  adftringcndi  ficcandi  qj  vim  ac  fori  poifidet.  Porrd  Diphryges appellatum  pharmacu  vlce  0 ' 
ribus  argrc  humiditatis  vitio  ad  cicatnccm  vcnicntibus ,  aptilTimum  eft:  valide'  nanq^  ficcat ,  ctfi 
modice  mordcat.Enimucro  ld  quocp  praeter  acrcm  tum  qualitatcm,tum  potentia,  vim  habet  ad' 
ftrictoriam :  quas  tn  amba s  foniorcs  cV  chalcitis  cruda,cV  chalcanthum  repraefcntat,fiue  id  mafcu 
lino  gcncre,fiue  fccminino,liuc  ncutro ,  appctlafte  quis  malit:  na  hoc  vobis  femper  fuccurrat,  de 
nominibus contcndendum  non  cfic,vbi  fpcculationcm  ipfius  artis  vfui  nccciTariam  edifcerc fta^ 
tueritis.  Quin  cY-  Alumcn  quodlibet vlccra  fatis  cxiccat,  gcncrofc  adftringcns.  Vnde  nemo folis 
his  ad  vlcera  vtctur.  ficut  ncc  cruda  chalcitide ,  6C  aerugine :  vfta  vero  5C  haec  cY.  mify  vtilia  funt :  vc 
clota  morfum  quidem  rcmittunt,verum  minus  ficcant.  Itaqjlotis  ipfis  vti  tutiuscft,  quonia  per^ 
multacorpora,quibusmcdcri  cogimur,  vnam  quandam  difpofitioncm  habcnt,qua  vchemente 
commorfumfcrcndo  non  (unt.Audiuiftisautcm  ipfafrcqucnrer,fcdcVnuncitcrum  commcmo 
rabo,atq3  ad  omnem  fcqucntem  fermonem  memontcr  tcncri  opcrcepretiu  clTe  arbitrabor.  Que  F 
igitur  plethora  vitiofo  cp  fucco  laborant  corpora.ad  haec  qua:  tcncra  carnc  praedita,  cV  ad  fentien^ 
dum  infignitcr  habilia  hmt ,  facilc cx  morfu  phlegmoncn  rccipiunt.  In  carnc  molli  prarditorum 
numero  contincntur  muliercs  vidclicet  candida*,pucri,  cunuchi,  viri  cutc  alba :  inhipcr  qui  rcgto 
nem  frigidam  i'ncoIunt,humidi  hi  quoqj  &  pituitofi ,  eo'que  mollcs  5C  albi :  qucmadmodfi  rj ,  qui 
calidum  tracluminhabitant,vt./Egyptum,cY  Arabiam,duroscorporu  habitus  cY  ficcos  fortiun- 
tur.Itaqj  horum  vobis  veluti  mcmoribus  appoliturus  fum  quandam  cY  aliam  pharmacorum  fim 
plicium  materiem,quae malignis  vlceribus  curandis  fit  idonea.  Sarcocolla  igitur  5C  Ichtyocolla, 
cxhismagisadhucChryfocolIatalifacuItateprxdita  cft.  Hucoptimcfacit  cYPIumbum  combu 
ftum :  poft  hoc  fori,ftibi  quc ,  hacc  quoquc  combufta :  infuper  plumbi  recrcmentum  probc  ficcat : 
quemadmodum  cV  ferri  Iquama .  cuidcntius  tame  ftomomatis.  Porro  /Eris  fquama,  praetcr  qj  q> 
iiccat,etiam  abftcrgit  purgatque ,  vndc  pura  quoq3  vlccra  crTicit:  quod  rcliquae  fquamae  no  poU 
funt.  Quare  fi  ha?c  omnia  medicamcnta  arida  vlceribus  malignis  ac  contumacibus  infpergis,mi 
rifice  videbis  citra  mordicationem  ea  deficcari,  ficut  vbi  buccinorum  teftas  concrematas ,  purpu^ 
rarum,oftrcoru,aliorum'quc  id  gcnus,  adhibueris.  Quin "5C quod  graecc  Diaphanes , Romanis  A.lib.i.tt.c 
lapis  dicitur  fpccularis,cx  ijs  eft,qux  leniter  ac  fine  morfu  exiccant :  qui  vftus  vlccribus  aegre  cica-  G j8  5'  0,1  * 8'8 
tricemadmittcntibus  nonitcmmalignisac  rebellibusconducit:quippeminus  cxiccat,  qua  illa 
requirant.  Idcm  poteft  Vitrum  vftum,ac  Ignitum  illud ,  quod  in calfadorrjs  aerariorum  fabroru 
officinisconfiftit.  Caetenim  /Egyptiae  fpinae  frudus,Galla  omphacitis  hoc  eft  immatura,Rheo, 
MaIicorium,radiccs hcrbeque no paucc vltra liccandi,etiam adftringendi potcftatem  habent . 
Nam  cV  Ariftoloclu'a,iris,acorum.artemifia,panacis  radix,argemone,chamaelcontis  nigri  radix, 
cypcrum,dracunculus,gladiolus-,anatimcxiccanr.Hiseuidentiusadhuc  Centaurium,cYpolium: 
quibus  paulo imbecillior  cft  tcrra  nomineErethrias,vti  valentior eft  Ampelitis.  Talis fane  me^ 
dicamcntorum  fimpliciu  ad  vlccra  maligna  ac  contumacia  matcries  exiftit.  Extrinfccus  aute  non 
nulla  ipfisapponuntur,  quae quidcm  per  fc  vehemcntis  potentiae  gratia  non  admoueri ,  fcd  alrjs 
mifccri,foIcnt,vcIuti  aerugo  ignem  non  du  experta,calx  viua  cV  illota,cY-  molle  apholitrum,  quod 
re  vera  aphrolitrum  cft :  quanto  enim  fpumantius,tanto  praeftantius  eft  vtraq^  facultate,  tum  qua 
minus mordet,tum  qua  magis  digerit.  Didiciftis  enim  2x1  in  opere  de  Simplicibus  medicamentis 
fubtiliora  crafnoribus  hac  virtute  inter  omnia ,  quae  fimili  fpecie  comprehcnduntur ,  praecellere. 

Porrdnihil  tam  nobiseuitandumcft,quam  pharmacagcnerisoIeofi,||quaeHippocratesmaltha 
code  ideft  mollicina,nominat:cuiufmodi  funt  omncs  adipes,praefertim  porcoru,dein  refinae,po^  H 
fteacera:  Alia  vcrd  rationc  cVquaeindurata  remolliunt  (malaclica  Graecis  dicuntur)  nonccnue- 
ni'unt3chalbanum,bdelIium,guttaammoniaci,ftyrax,medullae:]tem  alio  modo  acria,  piper,zuv 
giberjfinapijCanchrijmulta^quecius  generis  alia. 

Quomodo  Medicamentvi  Stccts  modo  commemorMu,  in  Vlcenhm  ad ctcatriccm 

&greyenientilMS^&maltonit,~\'tendum[it.  C^4P*  z. 

Viufmodt  vlcera  vitiofo  plena humore  neceftario  exiftunt ,  pleraque  verd  ipforum ctiam 
fordcs  copiofas  contincnt.  Quoniam  ergo  ficcum  aliquod  pharmacum  ipfis  fumus  infper 
iuri,conucnit  prius  ca  Iinteolo  molli,puro,cV  ficco,extergere.  Vbi  vlceris  cauitatem  medicamen 
to  impleuen's,platyfma  emplaftri  labris  attenuandis  accommodati  extrinfecus  fuperdandum  eft, 
atcp  huic  rurfus  linamentum  vndique  aequale  foris  intjciendum ,  cui  fpongiam  ex  aqua  aut  vino 
tinctam applicabirnus.  Atin  primis  curandum  eft,  vt fpongia  frigida permancat:quodexfacili 
fietjfi  frigida  ipfam  conrinue  citra  deligaturae  folutionem  foueas» Sed  fafciam  ei  inrjcere ac  circun 
daredebes,vtHippocratesin  I  commentariodeFracfturis  edocuit,maximam  offenfam  forera- 
tus  cx  deligatura^q uae  ad  elegantem formam,non  vfum,conducit.  Si igitur  fafcia vna fuerit ,  in> 
fcrne  furfum  tribuenda  eft ,  iiue  tibia ,  fiue  genu ,  fiue  talus ,  fiue  cubitus ,  fiue  manus  fumma,  fiue 

alia 


PER    GENERA    LIB.   IIII.  237 

A  alia  quaeuis  pars,laboraucrit.Qudd  fi  duabus  vti  velis  vt  tn  fracturis,altera  a  partc  aftecla  furfum 
fcretur  dun:axat:alteradeorfum  prius^moxin  fupcriorepartedefinef,codcmc|3Cu  priore  pcrue' 
niet.Quamobrem  hafcefafcias  ex  linteis,no  panniculos  effe ,  vt  ocs  nouiftis,cxpedit.  Tcrtio  aute 
quocp  die  non  fingulis  foluendum  mcmbrum  eft,lic  vt  aqua  non  adhibita.quo  dtxi  modo  nupcr, 
inolli  purocVficcolintco  fanicm  vlceri  abftergas.  At  fi  anibicntes  vlcus  partcs  plcgmonodes 
quippiam  rcpraefcntenr,  humidum  medicamenlatum  cxtrinfccus  platyfmati  fupcraccomr,  j.Tdu 
eftex  meo  phccnicino,non  fimplicitcr  Iiquefacto,fed  cui  plurimu,  quoad  ficri  porcft,  vini  adftrin 
gcntis  adicclu  0t.Ncq3  th  obuio  quouis  oleo  Iiquare  ipfum  conuenit,veruli  rubor  quifpiam,  vcl 
omnino  calor,in  circumpofitis  vlccri  partibus  exuperct,  adftringente  cV  rcfrigcrante  aliquo  id  fa 
cicndum  cft:funthuiufmodimyrteum  cVmclinu:ii  haecnon  adlint,  adhibeto  ,quod  omphadna 
omotribes  nominant.Si  durittes  maior  cxtitcrit,olco  vctcri ,  vcl  ricinino,ipfum  phcemdnurri 
liquefacies.Sed  tutius  fucrit,fi  nihil  in  ambiente  vlcus  Ioco  vitioli  appareat ,  fuperpofitae  rcgioni 
Iiquidtim  medicametum admoucrc,quod  repcllat,fiquid  prius  vel  prauum,vcl  plus  qj  par  clt ,  in 
fiuat,maxime  cu in  crurc  vlcus  obortum  fupcrpofitam  vcnam  varicofam  habeat.Q.ia: dum  ma- 
gna  cft,ac  colore  nec  rubrum  nccprobum  fanguincm,fed  atriorem  magis  cj3  melacholicum,  cou' 

B  nerc  videtur,cxcidcnda  vcnit.  Interim  verd  contigit,  vt  vcna  tali  excifa  vlcus  ftatim  ad  cicamcem 
veniret,ctfi  iam  annum  durarat,  veru  ipfius  loco  iuxta  diuifioncm,vbi  vena  erat  excifa,  vlcus  ma- 
lignum  ac  cotumax  oriretur,cui  cicatrix  induci  non  potueri t.  Igittir  id  genus  vitrjs  praeftat ,  viri- 
bus aegri confultis,a  vcnae incifione aufpicari,deinde  pharmaco  purgarc,mcIancholicum  humo- 
rem  vcl cu hoc ct  pituitofum  educente,qm  is  quoq3  vnax  non nunq  cum  melancholico  influit,dil 
variccsgencrantur.Poftea ipfam  venam  vlceri  fuprapofitam  m  longum  fcarificare  commodum 
cft.  Vbiabundcvacuaris,ciipfi  vena;  faftaepriusmcdendum. Poftquam  exadc  iam  cicatriccm 
duccre  videtur,tunc  maligni  vlceris  curatione,  vt  praedtctum  eft ,  aggredere.  Iam  vcrd  lien  inter 
dum  male  affeduSjVitiofi  talis  humoris  author  eft,ficut  &  iccur.Quibus  vbi  profpcxeris,  fic  tan- 
dem  ad  vlcus curandum  vcnirc  oportct.  Pari  modo,fi  vniuerfum  corpus  cacochymum  vcl  plc^ 
thorioum  exiftat,prius  cxpurgare  vacuare  qj  ipfum  expedit,  quam  mcdicamcntum  vlceri  admo> 
ueas.  Porrd  intra  vlceris  pcr  arida  medicamenta  curationem,quotiefcunquc  folucris ,  aducrten^ 
dum  eftjqualetnnam  in  particula  efredum  cdidcrint. Sciendum  C]3,ac in  memoria  habedu,  qudd 
quae  deficcare,non  autcm  dctergere,valent,cuiufmodi  funt  illa  quae  adftringendi  qualitatcm  ob-- 
tinent,vlcuspurum  non  efficiunt:at  quae  praeterquam  q>  ficcant,  adhuc  etiam  detcrgunt,  ea  non 

Cmodoficcam/edpuramquocpjtotam  partcmexulceratamefficiunt.  Praeterca  notandum  venit 
pura  vlcera  ab  fjs  medicamcntis,  vndc  pri  us ,  cum  eftent  fordida,  nihil  mordicationis  percipicbat , 
nunc  morderi:  Quae  caufa  cft,vt  a  valentionbus  abfterforrjs  pharmacis  ad  mitiora,minus  qj  mof 
dacia,digrediamur,vbi  vlcusad  amuflTsm  purum  inuenerimus:  quemadmodum  rurfus in  fordi - 
dis  ad  magts  abftergentia  tranlimus,nifi  ex  mordicatione  fordida  apparuerint.  Hoc  liquidem  me 
dicisetiam  bonis  exiftimatis  no  nunquam  impofuit,vtad  abftcrforiu  valcntius  acriusc];  fc  cofer' 
rent:  vnde  itcrum  vlcus  erofum,ex  ^quo  fordidum,vel  etiam  magis  adhuc,altcra  folutionc  vifum 
fueritcarnc  a  medtcamento  colliquata  ipfum  fcedate:  nam  in  prauam  faniem  degenerat  collique^ 
fcens  caro.Caeterum  quicqutd  ex  his  iplis  tenuioris  confiftcnti£cft,aN  pharmaco  difflatur  :reliquu 
ibidem  circa ulcera concretum ,  fordes  ipfis  redditur.  Quare animum  attcndcrc  oportet ,  vtrum 
vIcuscarnc,qua?fubeft,excfaaccolliqucfcente  fordidum  cuafcrit:an  quiamcdicamen  fordibus 
auferendisaptumrequiratjimpofitum  verotalenonfit.  Indicatautem  vlccris  maior  fada  caui' 
tas,tum  orae rubcntiores  calidiorcs C]3,cum  mcdicamenti acrimonia  fordidatur.  Forfan  igitur fu^ 
peruacaneum  fucrit  in  praefenti  commcntario  compofitorum  medicaminum  vfus  rarionem  mo 
dum  cj3  adfcribcre,quippc in  Methodo  curandi  cxplicatum :  at  quae  ncccflaria  funt ,  cV  magnam 

D noxam  adfcrunt  neglccla  fatius  cft  bis  tcr'ue,  vtfidelius  memoriaeinha'rcant,rcpetere.  Ponamus 
igitur  cV  hocetiam  in  talium  vlccrum  curatione,fi  quidem  citra  totiuscorporis  oftenfam  ficri  po 
terit ,  aegro  a  balneo  abftinere ,  pcrf ricari  lintcis  largiter,mox  oleo,deinde  haltcribus  hoc  eft  (srf> 
tatorfjs  pondufculis  excrccri,fi  crusfucrit  aftc<ftum:  vel  curfu,  fi  partes  fupcriorcs  male  habeant . 
Qudd  fi  a  balneo  temperarc  finc  totius  corporis  noxa  no  poterit,folucrc  dcligaturam  non  opor- 
tct,vcrum  vtligatum  eft,mcmbrumIauarc,cVaquam  calidam  cx  fpongia  exprimerc ,  alia  cj3mox 
frigtdam  infundere ,  vt  nullus  indeligatura  calor  fit  reliquus.  Iam  fi  curatio  fucccderc  videatur , 
ctiam  abfque  fpongta  alligata  fanari  poteli,fi  phcenicinum  liqucfaclum,  vt  dixi ,  extrinfccus  im^ 
ponas,cV citra fpongiam,quae  fafcrjs comprehenfa  velut in  fracfturis,aegrota: corporis  parti  orbi- 
cuiatim  circundatur. 

Compofitio  Mcdicamentorum,cjU£  mmodumcmpLijbi  funt.  C^4P.  5. 

QVoniam malignorumj,  cV difficultcr  cicatrice  recipicntiu  vlccrum  curationis fummus  cft 
fcopus,vt  medicamcntij citra  morfum  exiccet,aqua  vcrd  cV  oleu  maxime  oium  humccftat, 
"^ab cis abftinedu eft  ita,vt ncc  p  fe adhibcanf,ncc  ficcis  qua? rcccfuimus  mifceanf  mcdica' 
mctts.Itaq^  ccra  deligcda  eft  ncq^  natura.ncq3  vctuftatc  ficca,  vcr  u  reccs  cV  pinguis  natura.Qiia  in 
Sole  emolltta,aridoru  mcdicaminu  dicloru3quodcuq3  volucris,excipcrc  potcns :  1  ln  aut  Sol  ablit, 

apud 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


apudigncm  calefatfafubigatur,&!incalidam  aquamdemergatur:  noncnimaqua  pcrtotam  mt-  E 
fcetur,icd  ftatim  ab ea cmollcfccntc dcfluit,  anteq  vlccri  fuenrimpofita.  Symmerria  vcro  nnxiu- 
rx  cft  talis.  <E Mediocre Mcdtcdmentum hocmodo ejjicitur.  Quarta  pars  metallicorum  cerae  adijcitur : 
valetius  erit,ii  tertia  fumatur.Porrd  cu  ipfa  metallica  minus  magis  q3  immordacia  I  kcaq^exiftanr, 
virtus  in  ijs,qu£e  magis  ikcant,intendetur :  qux  minus,remittetur :  quemadmodum  rurius  tutior 
lcniorum  vfus  cii,  mordaciorum  pcricuIofior.Di(f(um  nanque  frequcntcr  cft.non  nullas  naturas 
corporum,tum  cutcm  tum  carnes  magis  fenforias  habere:  quibufdam  has  ambas  mmus e(k*  lcn^ 
forias.Itcm  pro  maioris  minoris  qj  fcnfus  rationedoloris  enam  aftcctus  fequitur,  vt  6V  phlegmo- 
nes,  Accedit  huc  non  mediocris  dificrentia,  q?  quis  molli  fit carne,  vcl  duriore,boni  mali  cn  lucci, 
vel  plethoricus,  vel  vacuus,  vcl  medio  quodam  modo  mter enumcratos aftecfus.  Vnde colligo 
vnum  omnibus  idoneum  mcdicamcntum  prarparari  non  polie:  fed  qualecunqjex  fimilibus  fpe^ 
cie  confcclum  fucrit,  hoc  vti  friet  lllc,  qui  mcthodum  lfto  libro  traditam  artifkiofe  didiccrit.  Exe^ 
pli  gratia  m  fubiccfta  materie  li  pares  vtriusq^  eruginis,cV  aeris  combuiii,partes  mifceas ,  aluminis 
fciili  partis  vnius dimidium:  vt totum  tribus ,  vel duobus denarijs,s,  vel  vncrjs totidem, conftet: 
fufficiet decem  cera?  denarios  adijcere  dcnari js ,  decem  vero  vncias  vncijs ,  in  tcmpcrati  cY  mcdij 
facultate  pharmaci compoiitione:  Alelius het,minus  qj  mordcbir.ii  loco aluminis  fcilTilis diphry  F 
ges  accipiat:cuius  vno  dcnario  integro  inieclo,  qucmadmodum  arris  quoqj  cV  aeruginis,medica- 
men  erit  prxftantius.  Qiidd  fi  aruginem  mordacius faclura  iufpicati,lene  prorfus  lpfum  fieri  po 
ftulemus,combuliam  apponimus.  Infupcr  ii  expurgarc  fordes  ltatuerimus,  zeris  fquamaedenarrj 
dimidium  addctur,  vt  tota  medicamenti  fymmetria  talis  euadat :  /fcris,  aeruginis  vitae ,  diphrygis, 
fingulorum  partes  aequales,hoc  efi  cuiufcp  denarrj  pondo  vnius :  ams  fquama?  denarn  dimidium: 
ha;c  pingui  cera,  vt  dixi,moIlita  cxci  piantur.  Vbi  ficcior  paulo  f  uerit,y  vt  commemorata  excipiat, 
mifccndum  eft  myrteum  molliendo,vel  melinum,  vel  lcntifcinum,  vel  ricininum ,  vel  cyprinum, 
vcl  omotribes  olcum  vctus,  vcl  rcccns  Hifpanum,vel  quod  apud  nos  cx  olea?  furculis  preparatur. 
Autfi  omninonihil  olcofum  medicamento  adhibcre  placet,  laricem  rclinamadmifccto.cuiusii 
copia  non eft,  terebinthina  cius  loco  vtendum.  Carterum  hoc  femper  in  mcmoria  tencndum  eft 
rjs,qui  haec  legunt,  maxime  ad  primum,  quod  didum  eft,  tanquam  praritantiffimum  veniendum 
eiTe ,  mox  ad  fecundum ,  5d  tcrtium,  deinde  ad  alia  quae  poft  tertium  funt,  ceu  pro  pharmacorum 
virtutis et  potcntig  proportione,fermonis  ordinem  nobis  vfurpantibus.  His  igitur  auditis  quif- 
piam ,  dC  iimplicium  medicamcntorum  viribus  intelledis  dnudicare  poterit ,  qu<e  maiores  noftri 
ad  vlcera cacoethe  pharmaca  confcripfere.  Sicut  verbi  gratia  Afdepiades  cognomento  Pharma  G 
cion  in  tertio  Exteriorum  rn  hunc  modum  tradidit. 

Quz  Mcdicdmentdmemori&prodiderit  ~4fclepiddes.  C^4P.  4. 

AD  chironid  &  curdtu  difficilid  Vicerd  Medicdmentum  dccommoddtum.  ^Eris  fquamae  pondo  vncia , 
aeruginis  rafae  pondo  vncia,  ccrse  felibram,  reiinaelaricis  pondo  vncia  s.Ea  quar  liquari  pof- 
iunt ,  aridis aft unduntur : quibus exccptis ,  ac curiofe  mollitis  vtitor : itcm  platyfma  exiguum  foli 
afteclae  parti,vt  vlcus  tm  com  prehendat.intkito.Ceterum  ambientes  particulas  phannaco;quod 
phlegmonen  arccat,  circundareoportet:inter  curandu  tertioquoq3diefolucre,deinde  fomentis 
mitigare,idem  qj emplaftrum  quod  a  latitudine  platyfma  vocatur,abluendo emollire,ac rurfus lm 
poneredonec  cicatrkeinducerc  incipiat.  Heceft  medicamenti  fcriptura.  Pulchteverd  author 
ipfeadiunxit, Ad chironia.  nominant.n.fic  vlcera,no  mediocriter  fcd  maxime  maligna cotuma' 
cia  qj.  Generofum  hoc  medkamcn  efi,vt  quod  ex  tertia  cere^  parte  metallica  contineat,  xruginem 
fane  pharmacu  valentius,£ris  fquama  multo  illo  moderatius,  attame  5C  lpfum  generofum.Media 
ac  fymmctra  habet  temperiem,vt  et  modicc  maligna  curet,ii  non  triplex,fcd  quadrupla,  cerae  por 
tio  alns  comifta  fuerit :  Moderatius  adhuc  cxtiterit,fi  quincupla  adijciaf,vt  non  dum  cacoethe,fed 
5grecicatriccducentia,perfanet:Qucmadmoduetfi  mctallicorum  fexpartcs  cera  capiat,vtfiteru  H 
ginis  QC  fquame  vtriufqp  denarius,cerg  duodecim,Iarkis  quot  exigit  proportio :  quc  erit,  ii  tres  ip^ 
iius denarrj  imponantur. At  vbi ccra  pinguis eii,etfi minus reiine addatur,fpillitudincm, quanta 
fufficit,  medicamentum  habebit:fiquidem  huiufmodi pharmacis refina ob coniiiietiam inditur , 
veluti  cV  myrteum,  vel  Ientifcinum.  Ego  certe  attko  non  nunq  cefypo  ceram  emollita  mifcui :  ac 
vfu  didicijvel  nihil,vel  paru  adeo  medicamentu  ab  illis,qug  fine  hoc  pparata  funt,fuperari.Mani^ 
feiium  aut  eii  me  hgc  ad  futuri  medicaminis  robur  referre :  na  auxilium  ad  aliquid  fpedat,  q  uippe 
mollius  pharmacCiad  moderatioracacoetheideft  minus  malefica,magis  q  vehementius  coducit. 
Vbi  i  gi  tur  vlcus  ipfum  mi  nus  malignum  eft ,  org  verd  pretumide  ac  dur^ ,  Gracci  och  th  od«s  ap^ 
pelIant,potior  in  his  eft  cefypus.  Benefacit  et  his  cerui  vituli  qj  medulla,qua  leuem  ante  fada  cerac 
prius  admifcere  oportet:  dein  iic  in  vnitate  coadis  ijs  metallica  trita,  vt  in  puluere  rediganf,  exci^ 
pienda funt,vt qug mordicationem  pariant  Omnia  verd  ficca  ac  terreftria  pharmaca,quantum  fa 
tis  eft,antea  leuigenf,  vt  eft  galla,cy  tinus,malicorium,^gyptig  fpine  frucftus,qfh  id  genus  oia  £greN 
fiunt  leuia:ficut  facile,qu^ex  fuccis  5C  liquoribus  refkcatis  proueniut,myrrha,aloe,acacia,&l  quac 
his  funt  genere  finitima.  Ceterum  recle  Afclepiades  ad  finem  fuperioris  medicameti  fcripti  hxc 
verba  adiecit:  Et hec  triduo  foluito,fomentis % mitigato,ide qj emplaftru ablutum  emolhto,rur- 


PER    GENERA    LIB.    IIH.  253 

A  fus 6,3  apponito.  Nifi.n.diutius cuti pharmacu adha:ferit,nihil  efficiet .  Qirod  cV  plerofq;  mcdicos 
larait,arbitraccs,fitcrdie  fanieab  vlccredctcrfcrint,mehusfefadurosfjs,  qui  bis  idefaciut:qui  vc 
rd  fcmel  foluut, ab  ipfis  quoq3 aegris  tang  ncgligctes  male  audiut.  Conucnit  hic quocfl  vos  memi 
niiTe,quod  in  plenfqj  noftris  cdmetarijs  didS  cft,qualitates  videlicet  oium  vicinoru  corporu  mu- 
tuo in fe quicq  agcrc, ctfi alteru ipforum multo  fit validius: hac nanqj ronc fpecie  quodammodo 
intcr  fefimilesftuntfpatiotpis,  tamctfi  permultudifferant :  vbiautqualitas  medicamcnti  cur.ldo 
corpori  fimilis  fpecie  fucrit ,  vtilitas  maior  fequitur.  His  igitur  rationibus ,  qui  primus  cmplaftro 
an  impofito  vti  ftatuit,laudc  dignus  eft :  cV  nos  ipfum  fequi  multo  magis  dccet.cu  quod  ratione  in 
uenit,expenetia  coprobatum  cognouerimus.Nec  temerc  triduo  quoqs ipfum  foucri ,  finguhs  vi 
delicet folutionibus.precipit :  na,quia  valcs  mcdicamentu  eft,mentd  lcnitioncm  defiderat.  Satius 
igit  eft  in  vlcenbus  non  ita  malignis,  cera  quadruplam  vcl  quincupla  amborum  Gmul  mctalhco- 
ruefle.  Pofthoc  pharmacu,aliud  Afclepiadesdcinceps  tradidirquod  hiscoftat.  C/Erupinis 
pondo  vncrjs  duabus,fquama:  pondo  vncns  duabus,diphrygis  pondo  vncia,ccra:  pondo  libra,  la 
ricis  pondo  vncrjs  tribus.  Harc  rurfus  fymmctria  fimpliciu  medicamentoru  cadcm  eft ,  q  fuperio> 
ris,folo  diphryge  fupcras:  alia  certe  oia  prioru  duplicata  funt.  In  illa.n.fcriptura  xruginis  cV  fqua 

B  mae,vrriufq5  pondo  vnda  adijciebat,ccre  modum  ambabus  triplo  maiorcm :  Gquidem  oes  vncias, 
fexeius admiirrnaas cenfuir^refinar verd femunda ,  fupra vrriuicp metaHtri  porrionem.  Secunda 
fcriptura,illius  quidc,loco  vncie  cV  fcmiiTis,  trcs  iponcndas  lubet :  mctalhcoru  verd  pro  vna  vncia 
finguloru  duas,ccrx libram ,  cu  in  priore  fcriptura  felibra  lmmittat.  Qaru  ltaqjeft  djphryges  fotS 
inlecundaeijappofuilTc.  Acfi  vncia  ipiiusimmittenda  ahjsduplicatis  prarcipit,  moddfimplici- 
busvniucrfis  inpriorefcripturamiitisdiplnygis^^ 

ra  habiturus  cs:  Squamx  pondo  vacia.aeruginis  podo  vncia,cera:  felibra,refina:  Iaricis  pondo  vn 
da  s,diphrygis  femuntia.  Eade  oino  cV  hxc  eft  priori,  fi  diphryges  excipias,  quod  ra  moderatum 
eftpharmacu,vtetfoluinfpcrfum  vlccnbus,quecicairiccdifficulrer  admittunt,  medeat  :fimilitcr 
&C  aes  cobuftum.  Valcnuor  aut  longc  a-rugo,  vt  vel  fordida  admodu  eV  humida  curandi  terminos 
excelTcrit,  fi  fola  eam  infpergas,  cxcdit.n.cV  mordct  infigniter.Porrd  in  chironrjs  vlcenbus ,  alijs 
mifta  pharmacis  tantcm  de  vchementia  quidcm  virtutis  fuae  remittit,augct  aut  ilIorum,vt  copofi 
tuex  omnibus  pharmacum  fiat  pra?(tantiiTimu.Qua  verd  rone  prardictis  medicaminibusarrugo 
mifta  fuerit.hac  &.'  viua  calx ,  exigua  proportionc ahoru  multis  a  quibufda  adiecia.  Extincu  me- 
diocre eft  pharmacu,elota  prorfus leue;cV  mordacitatis expers.  Hoc igitur emplaftru  exepli  gra^ 
C  tia  adfcripfi ,  q? iuuenes  in  particularibus  cxerccri  velim ,  nec  vniuerfahbus  folis  effe conrentos» 
Rurfusautemrcuocatoadinitium  lermonead  Andromachimedicamentadigrediar. 

Def.riptts  ab  *Ar.drcm.iclx>  Emplafms  adVkeraMaligna.  C^fP.  5. 

APponaigitur caufacxemph , quxexcdpoiicismedicamcntis  adcacoethevlceraconucnire 
vfu  probata  funt,ab  rjs  exorflis,  quce  fcnplit  Andromachus:  quc  no  iniuria  queas  accufare , 
cf  cirra  diftinctionern  pliarmaca  tradiderit.  Elac.n.omiiTa  pcrmultos  mcdicos  malc  ipiis  vti  cotin 
git,ideo qj non nung  fcopum  minfice  adfequi,  intcrim  ab  1II0  crrare,pcrmultu delabcntcs.  Ciim 
igiturpar  ellct,vtipfech'ccret.PIocipfurnvalidiiTimueft,ab  hocrurfusaliud  modcratiiTimu,  hoc 
verd  imbccillifiimu ,  ille oia  fubindc  fcriplit  nulla  diftinctioe  appofi ta.  Aufpicatur  igitur  ca  ipfa 
hoc  titulo:  C Cicarricemmdnccntu.  iSIox  ita  fubdit:  Cadmiac  toitac  pondo  hbram.chalcitidis  vftg 
podo  Iibra.cerar  pondo  libras  quatuor,refine  aride  podo  libras  ii  j,myrtei  pondo  libras  uj :  vinum 
aridis mifcetur.  Ab  his  verd  dcinccps in  hunc modu fcribit  ad  vcrbu :  Mcdtcammnm ex Ladmo. 
Erfymmerriaappofita,  itcrudcinccps  ait :  ^4hxer~\t ^Alamion.  Deindehic  quocp  fymmctrijsex- 
pofitis infcrt  inquicns.  tiwmacum  exHordeo.  Poft  huius  copofitione  in  hanc  fententia  iterum  fcrt 
bit.  d <Ahud Ctcatriccm  mducens.  Relinae ficca: denariu  pondo  octodecim,diphrygis  denariu  po- 
Ddo  quatuor,fpumacargentidenarium  pondo  fedccim,  ccracdcnanu  pondo  x,olci  cyathum  cV  di- 
midiu.  vt hociit ei  medicametu  ab  initio  fextu.  His  fubiungit  iterum  alia  fex,vnicuiq5  prcponcs, 
^hud^  volens  nimirij  cicatnccm  mducens  nos  inaudire.  Quinq;  lgitur  funt  cpulotica ,  quibus 
vti  moscft,  nec  mah'gnis;ncca:grc  cicatrice  ducetibus,idoneis.  Sextu  ad  vlcera  quide  dyfepulota , 
id  eft  q  dcatrtcem  diffic  jlter  recipiunt,  non  tn  iam  ad  cacoethe ,  q  nobis  mahgna  dicuntur,  valct. 
Reliquaverd  fexadiecTamaligmsprofunt,v:rtuteinuicediucrfa:QuibusaItcrutruoportcbat.ne 
pe"  vel  rationalem ac  methodicam  difciplinam  conhciendo,adfcripfiiTe  in  coruj  vehemctia  dirTc- 
rentiam ,  tanquam  nobisintellcclurisad  maligniora  vlcera  valentionbus  vtendum  remedijs ,  ad 
mediocriaimbedllionbus:  VelEmpiricorum  more  pofuifTe ,  qua:dam  horum  medicaminum 
phagedaenids ,  in  fumma  qj  exefis,  ac  paftis,eiTe  vtilia,  quxdam  cauis ,  quxdam  vchemcntcr  for«- 
didis:  rjs  verd,qui  phlegmonodcm  fimul  aut  fcirrhofum  aflectum  habent,  aut  labra  vlccns  dura , 
vcl  prartumida ,  vel nigra,  Vel alicrius cuiufquam  coloris ,  fingulis  propna  :  Horum  autem  nihil 
illeeffecit.  Poftea fex  racultatcs  dcarriccminduccndi  ordincrctuht,quarum  ego  compolitio^ 
nemcum  proprrjs  diftuictionibus  narraturus fum .  Primum  itaque  ab  eo  fcriptum, quod  ta- 
me  a  principio  feptimum  eft,  fatis  vahdum,  vt  quod  aequale  habeat  pondus  atruginis  cV  fquama:: 
remifit autcm minuit' quc vimipfiusceracmiftura, quaiocto  partes  vtriufque  lingillatim,qua' 

tuor 


DE   COMPOS.  MEDIC. 


tiior  amboru  fimul  explet.Etenim  a?ruginis,cV  fquamae,cuiuscp  vnciam  miTccre  pracipi  r,ccrc  vn  E 
cias  vtfj i:  admodu  qi  comodc  cauir,qui  ld  copofuit,milcerc  aliquod  mollicinu,  graccc  mahhacodcs 
dicitur:olcumdico,cVfcuu,cVc?fypum,&  pinguisceranonadfir,mcralIica 
a'grc  mifccbuntur.  Acii iuxta  lgncm  vel  in  Solc calido  niifcercipfa  cogamur,pauIo  pdft  pharma 
cum  indurcfccr.Quaproptcr  cum  vlccnfucritimpofitum',  figum  fuum  argcr  durum  contingcre 
putabit:quippeciurmodimcdicamenta  oia  talcm  habctvium.Si  vcrdcalidismanibustractct,  tni 
cxiplisrccipitmagnitudinis,  vtcmollitudilatatuqj  totivlccnimponaf,atcpctorasc6tegat.  Cu 
altum  vlcus  cxtiterit ,  totu  ipfius  cauum  medicaminc  indito  replebif.  Poft  qj  hoc  rurfus  aliud  pla- 
tyfma  fuper  accommodabit,  quod    labra  comprehcdat.  Huic  dcinde  rurfum  lin  teus  pannus  fri-- 
gida  mades  tantus  vndiq3  obijcitur,vtmcdicamentu  occultct.  Poftrcmd  cxtrinfccus  fpongia  mol 
lis  fafcia  cx  Iintco  exccpta,vel  fcmcl  vcl  bisaflectam  partcm  orbiculatim  ambientc,ranra;  magnitu 
dinis,qud  totu  vlcus  cu  labris,ac  fuperpofitorum  ipiis  aliquid  fubicclorum  focomplcaatur.  Dcli 
gatio  aducbus  principns  fiat:  vocant  iic  quotics  tota  pars  media  vinculi  anectoloco  incumbat, 
•Ar.dput.      crus  aut  vtrunqj  in  oppotitum  dcducatur.  Poftrcmo  fi  pannus  ta  Qt  validus,vt  fcmel  iniecftis  fpon 
giam  tuto  contincat,illicterminisconfuetur,  co,quodfuperrluit,forficeadcmpto:finimbecillis, 
rurfus  vtrunq^ crus  ducetur,iimili  roborc ad  id,quod  affeclu  cuSattradum :  quod  in  primis  obfer^  F 
uare  conucnit,cu  in  primo  fafciae  traicclu ,  tum  vetmaxime  in  fecundo.  Quin  nec  lllius  obliuifd 
dcftact.  c5. 3.  te  oportct,cuius  primus,quorum  ad  nos  memoria  pcrucnit,  |j  Hippocrates  inuentor extitit,  olirn 
g!$ztaL V?  a^ omnibus ante ipfum medicis,nunc ab ijs,qui artem  parum legitime didiccrunr,  commiifi.Pu- 
243.  b         tanr.n.fatius  eife  partem  exulccratam  incompreifam  fcruare,vtrinq3  vcrd  ligamcntum  ci  circum- 
ponere: quod  q  fit incomodum  ac  noxium,Hippocrates dcmonftrauit.  Igi tur vbi  hcc primo die 
peregeris,altcro  aqua  frigida  fpongiam  perrigato.  Si  ambiens  aer  caIidus;cV  iiccus  fuerit ,  bis  hoc 
tervein  dics  fingulosfaciendu  cft:acdcligatura  tertio  quoq^die  fo!ucnda,per  hycmcm  et  quarto. 
Caetcrum  infpiaeda  eft,a  medicameti  virtutefaclainaltcrario,  tu  in  vlccriscauitatc,tum  inlabris, 
tu  in locis ea ambicntibus.  Porrd  vndc harc difcas,libri  de  Tcperamcntis fuppedi tabunt :nec non 
in opere  therapeuticcs Methodi de his  vlccnbus  traclatum  eft.  Vel.n.ficcius,vel  humidius,vel  ca 
Iidius,vel  frigidius,q  prius,cV  totu  mcmbru  aftcdu ,  cV  iingulae  eius  partes ,  apparuere.  Infup  cofi 
derabimus,nu  quid  cx  oris  adcmptu  fit :  vcl  cmollitae  quodamodo,  vel  attenuata?  fint :  ite  color'ne 
mutatuSjCVan  fordiu  copia  cadem  rcmafcrit.  Vnde  cognofces  vtru  fortius,  vel  mollius,  vcl  fimile 
priori  medicamcn  imponcndu  vcniat.  Potcris  fane  cV  primu  ipfum  ex facili immutare ,  fi  mollius 
volcs  rcddcrc,mifto  intcr  molliendu  paululo  cuiufda  olci  adftringcntis,aut  myrtei,aut  rofacei,aut  3 
mdini,autlenrffcini,autma{n'c4ii'ni,autcyprini:Si'n  validius,autlquama,autaeruginc,exquibus 
vtrifq^ paulu  ad amufiTim Iaeue rcddcs ,  vt  fubigcndo  adijcias.  Nos,  vti  nouiftis,  vel mitealiquod 
pharmacu  vlceri  infpergimus,ci  q3  medicamc  emplaitrodes  fuperimponimus.NulIi  dubiu  eft  mi 
riapharmacamihidici,diphryges,farcocolIa,chalcitidc  vfta,ite  cobuftucY.#s,cVaeruginc,  cVchal- 
canthu:  quc  igne  non  experta,acriaoia  funt:cobufta,modcrata:Iora  poft  combuftionc,lenia  mor 
dacitatis  q3 fiut  cxpertia.  Praeftat  aut  iicut  pra:diximus,cV emplaftru  miftioni  adaptarc,aIiquod  qj 
exalijsmedicamctisimponcre,quorudcincepsmcminit  Andromachus:idcpn6modofimpIiciu 
vires,fed  menfura  quocp  infpicientes,  vt  in  co  quod  ia  comemorauimus.  Quatuor.n.partes  cerae, 
cu  aeruginis  cV  fquamae,  vtriufq^  vna,mifcentur :  tres  forti  us  ipfum  efficient,  iicut  quinq3 1  mbecil- 
lius.    Eode  modo  in  ali  js  agendu  eft,puta  in  eo,quod  praedictu  fequit,o<ftauu  ordinc,taIi  fymmc 
tria.    C  Chryfocollae  dcnariu  pondo  duu,fquamae  denari  u  pondo  duu ,  cerg  dcnariu  pondo  fcx, 
dyphrygisdenariii pondo duu, fquamaeargcnti  dcnariu pondo  octo, rofacei  vel myrtei paru.  fn 
hoc  pharmacochryfocolla  cVdiphrygcs  ipfa  per  feinfperfa  malignis  vlceribus  curadis  fulficiut. 
Squama  validius,afperius,mordaciusq3medicamentu  eft.^eoq^argentifpumaauthoradmifcuit, 
fubueritus  fquamac  violentia,  cupiens  CJ3  ipfam  mollioris  pharmaci  miftura  mitigareac  exoluerc.  H 
Sin  abfcp  cera  quatuor  illa  iuxta  dicfra  teperatura  mifceas,mcdicamc  aridu  infperiile,Gr^ci  vocant 
cpifpafton,habiturus  es,  ad  malignoru  vlcerum  curatione  non  inefflcax.  At  vbi  emplaftru  facere 
conaris,cera  mifccda  cft.  Et  pp  metallicorum  copia,neceffari6  ctliquidoru  in  praffenti  facultate 
meminit  Andromachus,  rofacci  nepe,  cV  myrtei:cera  naq^  modica  nimis  eft  pro  metallicoru  mo. 
Cu  igitur  chry  focolla-,  fquamae,  &  diphrygis,  binos  denarios :  argenti  fpumae  oclo  mifceri  iubet , 
quatuordecim  videlicet  vniuerfos  efficiens :  vel  cera  pingue  permulta,vel  oleofum  aliquod,phar-' 
maco  afhmdere  debcbat.  In fuperiore medicameto ccra  quadruplo  metallica  fuperabat :  vnde fpu 
ma  argenti  ablata,ex  alrjs  licet  pharmacum  coponere,  quemadmodii  ego  non  nung  facftitaui.Qjl 
fi  fiat,myrteo  non  opus  erit,cera,vt  dixi,pingui  adhibita:  fi  dura  fit,liquidu  aliquod  mifcere  opor^ 
tebit.Quam  ob  rem  non  nulli  in  id  genus  pharmacis  cerae  appofuiffe  videntur,alfj  nouae,  alij  recel 
•  AP.vIginti.    tis,no  per  Ioue  ipfius  aetate,ficutin  alijs  medicaminibus ,  fed  humiditatem  requiretes.  Eft  etenim 
* AEe,  i.  g.nq;.  re  vera  melior  noua,  fed  non  iam  vt  bimula,  trimulamVe  reijcias.    C^teru  ad  fequens  emplaftriS 
sut,qui  ,c8fd^  ire  tepus  eft,quod  habet  in  h uc  modu.    C  Diphrygis  denarium  podo  oclogintaquatuor,  argcti 
hcmin^dimi-  fpumae denarium  pondo  ducentoru  quadraginta ,  cerae  denarium  pondo  trecentoru o&odecim , 
dium.         olei  heminas  lex.  Poterit  aut  hoc  pharmacu  vlceribus  non  du  malignis,veru  cicatricem  £  gre  red> 

pientibus 


PER    GENERA    LIB.    II II  239 

A  picntibus  cam  obduccrc.qfn  cxiccat,  fcd  non  validc,  vt  quod  poft  ipfum  fcribitur:  minori  tarrcn 
fymmeniacoriciendum  eft,idem  cnim  ci  hoccft.  C  Diphrygii  denarium  podo  quatuordccim, 
argcnti  fpumadcnarium  pondo  quadrugima,ccra*dcnariupondoquinquagintun.um  olei  n.yr 
tci  pondo  vncias dcccm.Nam  Andromaclii  pharmaca  horum  (eicupla  funt.  Hoc  igiturcicamci 
obduccndxreveracft  rcfpondcnscxcadmiaconfcc~to,cVglycc^nominatae,dcquibi.s  .equeti  (cr 
nionedicemus.  Huic  fubfcriptum  validius  quidcm  cft,non  tamcn  primo  cx  hifce  fcx;  vcrum  fc 
ptimoa  primordiohnitimum:  Inquo  fquamam  cV  a*rugincmccra*quadrupla*commifcuit:di^ 
phrygiscnim adhuc  dcnariorum  pondo fcdecim,argenti  fpuma*  dcnariorum  pondo  quadra- 
gintaocto,ccraedcnariorumpondofcxagintafex,adijcit.  JndchorumcopiargraiiacoactuseitcV 
myrtci  olci  hemina s,  aftundere.  Numerctur  ergo  hoc quoqj  intcr  ca ,  qua*  cicatriccm  gcncrant.  *  ^l.tt  t. 

Quod  Itatim  fubiugitur,ciufdem  gcncris  eft,mitiffimum  uero  minimc  qj  mordax,ex  plumbo 
combuftocxeloto,fpodio,cadmia,diphryge,5wtcrcbinthinacompolitum.  Zcnoncmaiuntchal- 
banumquoquemifccre,quodmihipradiclis videturfuperlluum.  ScribitigituripQus fymme- 
triam  talem.  Eloti  plumbi  denariorum  pondo  duorum,fpodrj  dcnariorum  pondo  quatuor,  cad- 
mia*rantundem,diphrygisTdcnarij pondo  vnius.}-Excipitca  terebimhinsedenarijs  fcx.  Zcno  ^Uent 
B  nemdicitchalbaniaddcre  f  denarijdimidium.}-  Siquidemceumolhcndis  Iabr:'scuIlofis,acdu-  fnuUiiy. 
ris,eo  qj Grawre  ochthodefi  id  cft vcrrucohs,appcllatis id facit3probc admifcct: fin ad  vlccris ma!i~  \^tl  d.-nu 
gnitatemcV  contumacia,no itcm : tamctfi enim chalbanum quoqj receperir  etiamfica  maligno^  ftabtij. 
rufti  vlccrum  prauitatcvincctur.  Magisautem  uerifimile  videturduodccim  harcordine  ;c  con(e> 
cjucnua  pharmaca  ad  cicatricc  ducendam  idonca  fcripfiiTc.Etenim  pra  tcr  duo  cx  ipfis.puta  fcpti- 
mum  a  principio,  £v  ocfrauum ,  alia  omnia  vlccnbus  quidcm  agre  ad  cicatriccm  \  en  ienubus ,  fcd 
non  du  maiignis,mcdctur.  Item  duodccimum  intcr  ca  fimihtcr  quidcm  ricatrice  obdua't,imbe 
cilhusautcft,(4  vtcacocihcperfanct.  Compolitio  quocphuiushaceapit,  MolybdcnarcLnarium 
pondocctum,  diprhygisdcnarium  pondo  iedccim ,  forcos  denanu  pondo  dcccm,  mifyos  cy  prrj 
toftidcnarmpondoocTto,rcfin^tcrebinthincdenariumpondo  otfto.cere  denariu  pondo  quadra^ 
ginta,  myrtei  dcnariu  pondo  quadraginta.  Porro  minoris  fymmetria* ,  qua*  h  uic  proportione  rc- 
^pondeat,omniaeiufmodipharmacaconficcreoportct,fcicntemipfaconfeftimduram  acfaxeam 
duritiemacquircrc.  Tantumigiturcuiufcpprarpararefatiuscft^quanti  vfusfuerit,  praMertimli 
hycms ufum ipforum cxcipiat.  At  fiquartam  fingulorum  partem  capias ,  molybdana*  quinqs  cV 
viginti  denarij  erunt ,  quatuor  diphrygis ,  duo  cV  femis  forcos ,  tofti  mifyos  duo ,  tercbinthinac 
Cduo:cVcera*cVmyrtci  paresportioncs,vtriufq3dccem,amborumfimul  videlicet  vigina.  P  rc 
in  omnibus  eius  nota*  pharmacis,il!a  qua  liquari  pofluntjiquefacla  6C  rcfrigcra  ta,deinde'rafu,fic- 
ds diligenter  tn  puluerem  redaclisadmifccto.  Nam  fi liquida iplis afiundas. fcpe  Keni  gi  jmica e 
modo  (enceridas Graci  vocant)  maxime cum ftigus fucrit.In  Solc fcrucnti  G  miftura Hat, licet  ea 
fupcrfurKlcrc,mouendo  vchemcntcrrudiculaprimumjdeindecochlcario^prafftataurcmin  hifce 
omnibus  rudiculam  palma:  cfte  ramufculu.  Hac  Andromachus  indiitinctc,ficut  diximus.  duo 
dccim  pharmaca  tradtdit,hoc  iplis  tantum  communitcr  pra*ponens ,  Epulotica  hoc  cft  ad  cicatri- 
ccm ducendam ldonea.  Ego  vero  diffcrcntiam  ipforum  manitcito  (vt  arbitror)  expofui.que  cor 
datum  virum ad  dextrum  particularium  vfum  veluti manu  duccrc qucat.  Infupcr  ahorum  po- 
lychreftan  id  cft  multiplicis vfus,medicamctorum  meminit,vt ad  alios  pleroiq; arfetftus,  ita  ad  vl 
ceradyfepulota  id  cft  agrc  dcatriccm  duccntia,aptorum,qua*  nos  fermonc  procedentc  pcrcenfe^ 
bimus,vbi  pharmaca,propter  variam  vtilitatcm  polychreib  Gracis  dicla ,  aggrcdiemur.  In  prae- 
fentia  pcculiaritcr  dc  ijs  fcrmo  nobiseft,qua*  ad  maIigna,cV  dyfepulota  faciunt,ca'que  potius  ma » 
ligna,qua:  chironia  non  nulh'sappcllantur,quemadmodum  cV  ipfi  Andromacho.  Ordine  itaque 
ex  duodedm  medicamcntis  modo  relatis,cum  duo  ad  carbunculos  prodidcrit,vnum  ad  berpeta^ 
D quartum aliud  pofttria  hifce  vcrbis  conicripfit.  Epuloticum.idChror.u^DioJcoridis.  Magisvarium 
quidem  medicamentum  componcns ,  non  tamcn  feptimo  lllo  fuprafcripto  valentius,  m  quo  ce- 
ram  quadruplo  copioliorcm,quam  vtriufquc,nempe  fquamacV  erugims,miicebat.  At  in  nunc 
propofito,pauciorecaa  mctallicorum  proportione  iniecta  hquari  ipfam  pauco  myrtco  iubet  aut 
rofacco,quantitateeorum  nonadfcripta.  lam  vero  vniuerfam cius  fcntcntiam  cx  Andromachi 
verbis apponam.  C  Cicamcem obditcens,ad Chironi.u T>i ofitnd:<.  Chryfocolla dcnariorum  pondo 
duoiu.aruginis  rafe  dcnariorum  pondo  duoru,ccre  denariorum  pondo  fcx,diphrygis  denarium 
pondo  duum,fpuma* argenti  dcnariu  pondo  octo,rofacei  vcl  myrtei  modicum,  vt  liqucfiut.  Hoc 
pharmacum  ad  amuffim  (upcriori  illi  conucnit,quod  inter  cicatriccm  obducentia  locum,  vt  dixi , 
ocftauum  obtinet,poft  id  politum,quod  fquama  atq3  arugine  conftat.fola  illud  erugine  nimirum 
fupcrans.ldeo'que  cicatriccm  illud  induccntibus  adfcriplit :  maiora  tn  dc  ipfo  polhcctur,  ad  chiro 
nia  eonucnire  id  diccns.  Et  vero  poft  hoc  quoque  optimi  mc  Jicamims  mcntioncm  racit  in  i£i£i 
AJ.4.C4.  t.j.c.  modu.  C* M(d)CAmtntum  obducendu  Ckatriabn»  ex colleclanen  Frimionn,<td Defrerdu.  Hoc  nome.De 
».fol.47i.h  fpcrata,  vlcera  illa,quoru  curationcm  pleriq^  aggrclTi  ncn  abfoluerunt,  fed  tanq  ab  infunubihbus 
deftitcre,ei  fignificat.  Fidcndum  huic  mcdicamento,  qudd  prater  alia  vfu  quoque  probatum  eft» 
Hancautc  ciuscompofitioncfcribit.  Soreosdcnanupodo  vigintiquatuor,alummisfciiril'sdc^ 

n^rium 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


narium  pondo  fedecim,malicorij  denarium  pondo  fedecim,calcis  viuae  dcnarium  podo  fcdecim ,  E 
thurisdenarium  pondo  trigintaduum,galla:denarium  pondo  trigintaduum,cera:denarium  po  • 
t^l.fexagin  docentumviginti,feui  vitulini  denanum  pondof  centumfcxaginta,}-olct  veterishemina.  Hcc 
tt>  eftfimplicium mcdicamcntorum  fymmctriaadpra-fcntiscompoliti pra*parationem.Atquomo 

doillud  prxparandumlit,omiiit,vtinalrjsetmultis,qua:confc(fturc  iurrationemrequirunt,nam 
in  hoc  quidcm  vel  admodum  facilius  eft,  vt  paulo  poli  diccmus.  Cartcrum  vos  fcirc  m  primis  vo- 
lo,vt  fiquando  vitulinum  pingue delideretur,cius!oco  vetus  fuillum,  quod  nominant  axugiam , 
admifcendum,  verum  falis  expcrs,cV  non multorum  nimis annorum.  Vetus  itaq^ oleum  abunde 
fatis  digcrit,fic  adcps  quoq*,  id  qj  citra  mordicationem  ambo  cfficiunt :  bubulus  limilitcr  quidem 
digcrir,fcd  non  aequc  morlu  caret :  mcdium  locum  obtinct  vitulinus,quo  porcino  acrior ,  hoc  bu- 
bulo  mollior.  Itacp  pharmacum,quo  de  fermo  inftitutus  eft,validiffima  continct,fori,aIumcn  fcif 
fiIc,maIicorium,gallam,nondigerendifacultatecximia,fed  adftringcndi  vtvocant,  pra-dita.  Cla- 
rum  cft  autem  gallam  fcmpcr  adrjcicndam  elTe,  quae  vocatur  omphacitisideft  immatura:alumcn 
vcro  /F.gyprium,cV  fciffile:cuius  pcnuriarotundum,quod  fciffiliquidcm  eftcraffius,fed  non  mi 
nus  adftringcns.  Quod  aut  malicoriu  putamen  mali  granati  vocatur ,  oes  nouerunt.Breui  adeo 
temporc  viget,li  vclis  aridum  contunderc,^  in  puluercm  rcdigere,  feu  laruigarc:  nancp  dum  arc-  F 
fcit  malicorium,imbecilliorcm  quoqp  vim  fortitur,cum  humoreeiusdilculTo  percuntem.  Quare 
tutius  eft  fuccolum  prius  ex  vino decoquere ,  doncc  optimc  laeuigari  poffit.  Vinum  autc  auitcru 
prorfus,fcd  ncq^  reccns,efle  oportct,nam  auftcra  nifi  vetera  fint,  craffarum  partium  exiftunt :  neqj 
vctuftu  adco  vt  lam  acre  cxiftat,ctcnim  reccns  penitiora  corporis  non  pcrmcat,  vetus  acre  cV  mor 
dax  eft.  Ergo  xtate  mcdium  potius  eft ,  quod  plurimum  intra  quinquc  &C  dcccm  annos  confiftit. 

Poftulat  locus  hic  in  memoriam  rcduccrc,quod  multi  faepe  didarunt,dc  auftcris,accrbis,in  to- 
tum  de adftrigcntibus,  vinis ,  cibis,  cV  pharmacis : ac  primum  de  harum  vocum  fignificationibus 
agendum  cft.  Aufterum  enim  Graecis  idcm  fibi  vult,  quod  mcdiocriter adftringcns:  Accrbum , 
quod  validc ac  vchcmcntcr  id  facit.Genus  vtriqj  coeadftricftionis  vocabulo  fignatur ,  non ctiam 
v  trum  valide  an  obfcure  ea  fiat,dcdarante.Omnia  igitur  adftringentia  contrahunt  ac  dcfant  mea- 
tus:ad  hac  vinciunt  accontinent  partium  libi  inuiccm  cohercntium  fubftantiam:atqp  minus  ma 
gis  cj3  hoc  pro  adftriclionis  quantitate  efficiunt,  Caetcrum  ftringcndo  acdenfando  fumma  corpo 
ns quod adftringitur,  virtus  lllorum  excluditur,  cV  in  altum  ire prohibetur.  Ob  quam rationem 
pulchre  non  nulli  medicorum  huiufmodi  pharmacis  alia  fubtilium  partium,cV  acri  potcftatc  prae 
dita,inderccogitarunt:aquibus  vcluti  ductaeadftringentium  viresin  profundumcorpusperue-G 
niant.  Hoc  igitur  pharmaci  propofiti  author  confiderauit,qui  calcem  viua  ci  addident:at  in  An 
dromachilibrocalcis  voxomilTacft,viua:nomen  adfcriptum,mediciscompendn'gratiacVpIcra- 
quc  alia  fic  interpretantibus.Nimirum  igitur  in  iplis  medicamcntis  ad  vlccra  vix  cicatriccm  rcci- 
pientia  &C  maligna  compofitis,fquama  fimplicitcr  appofita,citra  adfcriptioncm  aeris:  &C  fciffilc,  fi- 
ne  vocabulo  aluminis:  cV  tcrcbinthina^abfcp  adiecftione  relinae:  fubaudimus,  qua:  ipfi  fic  in  diaio 
ncomiferunt,qucmadmodum  cV  nuncin  vocabulo,viua,  calccm:nuncupant  cnim  pcrcxccllen- 
tiam  ipfam,rcftin(ftam,cV  viuam,appcIlatione  non  minus  dC  alijs,qu£  vruntur,accomodata.  Itaqj 
viuacalcc  miftaemplaftri  huiusauthor  acerbis  mcdicaminibus  validum  compofitumrcddidit, 
vt  virtus  cius in  imum  vfqj penctrcr.Qm  vcro  ex  valentiffimis confeclura eft : ac nullum  mitiga* 
torium,nec  lenicns,ncc  concoqucns  aliquod  continet :  merito  thus  ei,quod  puri  mouendo  phar- 
macum  eft,  admifcuit.  Si  igitur  ficco  compofito  vtcreris,vlceri  ipfum  infpergens ,  fic  vehcmcns 
admodum  efTer,  mordax ,  aiperum,  6C  excdens  :  at  quia  emplaftrum  id  facerc  propofuimus,  per- 
fpicuum  cft  vnicuiq?,  refinam,  vcl  ccram,  vcl  adhuc  adipem,  vel  mcdullam  mifcendam  fuifte:ac  fi 
nondum  cxhisemplaftri  fpiflTitudincm  accepcrit ,  oleumaliquodaftundendum.Cumautcaddo 
aliquod,inaudiendum  eft  tibi  pra*tercj  quod  propric  8C  fimpliciter  oleum  dicitur,  ct quod  cu  adie  H 
(^lionc  rofaceum  nominatur  olcum,  vel  myrteum,  vel  cyprinum,vel  eius  gcneris  aliquod :  diftin- 
clum  nanqj  cft  iam  farpius,quid  difcrimims  fit,rofaceum  vngucntum  dicas,  an  oleum  rofaccum: 
&C vnguentum  cyprinum.an cyprinum  oleumtalia q^ fimilia.  Merito igitur ciufcemodi  pharma 
corummifturam  noneandcmoes  reccrunt,quiidgenus  emplaftracompofucre.NamcppIures 
huius  differcntiae  caufa:  cxiftant,non  rationc,fed  mea  ipfis  experientia,deprehendi.  Non  nunqua 
enim  ex  paucis  numer  o  fimplicibus  medicamentum  fubito  praeparaui,  interim  ex  pluribus ,  alias 
ex  plurimis,  vel  omnibus,eiufdem  generis.Infuper  quia  no  nulla  apud  nos  abundecopiofa,qug- 
dam  ex  toto  non  eficnt  aut  pauciffima  eo  tempore ,  ex  fjs  quae habebam  medicamentum copofut 
vfuitapoftulante:deindecumexperimento  id  probatuminueniffem,itafempervfurpaui.  Saepe 
fortiora  quaedam  pharmaca  compofita,qua:dam  imbecilliora,vltro  facere  inftituens,vt  variis  affe 
cftibus  accomodata  haberem,diuerfas  compofitiones  aggrefTus  fum :  praeterea  hac  rattone  motus, 
q>  pars  exulcerati  one  laborans  plures  requirat  facultatcs :  vt  cu  fimul  SC  caua  eft,cV  fluida,  &C  fordi- 
da,cV  oris  praetumida  ac  dura,5^  fluxionem  ex  fuperioribus  recipit.  Si  nanqj  pharmacum  ad  om- 
nia,quae  fic  exulceratis  partibus  acciderunt,valere  cupias,  diuerfarum  viriummaterias  mifcere  ne 
cefTarium  eft.  At  li  vnum  aliquod  primu,  qupd  vrget ,  fanare  ftudeas,  alfjs  neglecftis  non  eft  quod 

oharmacorum 


PER    GENERA  LIB.  II II.  240 

A  pharmacorum  varietatem requiras.  Claru  eft  igitur  cVillos,  qui  antemc ciufmodi  mcdicamcnta 
confeccrunt,  ob  pradictam  rationedilTcnlilTe:  veluti  verbi  gratia  in  propofito  pharmaco ,  vituli- 
num  pingue  author  ccpit.ip  oras  mduratas cmolliat.  Prom  duphcem  ci  vfum  acihibcrc  debcbat, 
vnu  vt  moiiiufcub  meaicamini  (malthacodes  appcllauimus,  a  J  vnitate  liccorum  facicndam,que 
primum  erant  vtilu:altcrum.vt  cVipfum  ahqua  partis  artccta'  lymptomata  fcu  accidcua  pcrfana- 
ret.  VerG  multo  vt  hus  mcdulla ccruina  mduratis  ons adh lbct :  qua* li  no adiir,vitalina : iin  vtraqj 
deiidcratur.humida  aliqua  cV  non  acris  relina.Nam  ccs  rchna-  humiditaus  gratia  limul  cV  vifcofi- 
taus,qua habcnt  cogna:am,ficca  medicamenta  vcluti  colhgant :  quia  \  cro  non  euidemcm  habent 
acnmoniam,  vlcus  ncquaCj  lritant.  Quaproptcr  non nulh  mcrito  tahbusmedicaminG  confectu* 
risadmifcucrunt vel  teiebinthinam,vellaricem  nominatam.rclinam.  McminiiTeautcm  vosin- 
ter  componendum  cportct  lllius  et.quod  a  plenfrp mcdicorum  neghgitur,  a quibuki.i  pcr  lgno- 
rannam  committitur.Credunt cnim  lnititoribus.vctus olcum  dare fe afnrmant.bus,  ignan ,  quo 
ipliusloco  vendant adipem  luillum  vetcrem,ex  oleo communi  liquatum  temperatum  q:.fed  me- 
branulis  prius  dihgentcr  exemptis.  Apparctenim  hc.craflum  infpicicntibus:fi  odoreris,veiufta- 
us graucolenuam  reprejcntat. Similnudo  lgitur  eft  toctoris:  qui  vero  vtriufq; ad  vnguem  memi- 

B  nir,manifcfio  alterum  ab  altero  difcernit:  alia  iiquidem  cit  odons  adipis ,  alia  vetcris  olei,propne- 
tas.Acccdiihuc.qicra(TitudoipiiusaduIteraticontinuanoneft,neciimilaris,quemadmodumolci 
veri.Quin  cV  craiTiusin  vaiis  fundo ,  tenuius  m  fummo,euadit :  ob  quod  eua  ld adulterantcs  pcr- 
jnouent,dum  cmptoribus  tradunt.  At  ii  re  vera  quoq3  fit  oleum  iine  tali  aftu  fua  fpotc  natum,no- 
menquidem  hocobtinet%'Ctus:visaut  trimuhnocft  propinquatrigenario:autquodannoium 
quatuor  cft,nulIamconhnitatcmcum  quinquagcnano  habet.Tiquidem  temponsfpatioxumin- 
ueterarunt  tum  oleum,tum  adeps,mordaatatcm  quandam  acquirunt.  Scd  hcc  quidem  funt  ma~ 
xima,maxima  vero  cV  facultatis pcrmutatio:  maxima  cnim  digerend:  facultatcm  tum  oIeum,tum 
adcps;quando  inueterata  funt ,  habent.  Atq;  hoc cgo  expertusfum  ideo,q>  oleum  ac adipcm  vc- 
uuuifimafonequadam  habciemapatremuius  annis  obleruata:qu2ipferurfumambo  admodu. 
luuems adhuc  copioia  rcpoiui;vt lam  inucteratis  eis  vti  poiTem ,  vbi patns  eilcnt comumpta.  Sed 
et  poft  hac  ltcru  ambo  £epe  recondi,vt  vetuftefccrent.tanta  qj  mihi  nunc  lllorum  copia  eit,  quata 
vel  ccntum  annis victuro fufficiat.  Propterea  pharmacu.de  quo  fermo  eft,  oleum  cV adipem  qua 
draginta  annorum  recipiens,fempcr  apud  me  vlccra  diuturna  prater  modum  maligna.  g  opmio 
fcrret,melius  fanauit.  Sunt  huiufmodi  vlcera,  rn  quibus  ipfa  aftech  pars  in  ra  viuofo  habitu  conii 

C  iat.vt  guts  fanguis  nutncdi  caufa  adeam  perueniens  probe  fit  concoctus,  tn  mutetipfum,  corru- 
pat  q;:  iiuc,id  quod  influit,adeo  prauo  fucco  praeditum  eft,vt  ct  ii  pars  nihil  palla  fuerit,  ab  1II0  ccr 
te  lploioloerodauir.Mirihccigitur  medicnmenticompofitor  adftringentia  pharmacarcpellcdt 
facultate  prardita  aiTumpiit,  vt  mhil  parti  aflcaar.dum  curerur,  influat :  quadam  digerenua ,  vt  fa- 
nies in laborante  particula  contenta per  halitum  digeranrur,vacuctur qj.  Symmetna  vcro ipfo- 
rumitahaber.  C  AluminisfciITiIis.cVmalicoin,  vtqua?  validilTime  adYrringant^minusinicat, 
vrriufcrjdenariG  pondo  iedecim  m  ldem  mifcens:  loreos  fefquiplum  vtriulcp,  hoc  eft  dcnanG  pon 
do  vigintiquatuor,minus  quidem  adftringentis,non  minus  autem  liccantis:  faiTilis  quocrj  cV  ma 
licorrj  squales  vmufq;  portioncs  mdidit :  galla  ad  tnginta  denanos,duos  apponcns :  vt  omnes  cx 
pharmacis denarrj  octogmtaocto  colhgerentur.  His  oppofuit  valide  digcrens  cV  iiccans  mcdica- 
menuim  calcem  viuam.contetus  fedeam  denarrjs ;  qui  adftringenaum  vires  furTiciunt  deducerc. 
Centu  igitur  et  quatuor  dcnarrjs  ex  metallicii  medicaminibus  collcctis.plus  quocp  thuns  adrjcere 
conuemebat:  cV  hoc  mitius  euafiiTci  pharmacu,  quo  copioiius  lllud  rccepilTct :  caucrum  vehemcs 
ipfum  feruare  curans,minus  adiecit.  Tibi  autcm  hcct  biianam  lpfum  componere :  nam  vbi  priora 
qumcp cotnucris.omnia q;  iimul  commiicris.accruo  in  duas  portioncs diuiio,  alteri  parti  fedccim 

D  thurisdenanos:alteri  duplum  indito.deinde  liquato  :cV  pofnj  rcrrigcraueris,radito  ccratum  cx  h- 
quabilibus  medicamentis  confcctum :  quod  ct  i  pium  in  duas  partes  ieiungito,altera  ei,quod  plus 
thuris  habcac,altcram  reliquo,  admifccns.  A  tcp  de  ccra:  cx  adipis  fymmctria  prima  comectura  lati 
tudinem  magnamfatisobtinet.nobis  haud  planc  lntelligentibus.qualctandem  craiTtudincmC' 
dicamenfuturum  fit:atpoit^omnia  miftafuennt,clarum  fu.tcncnusandurius  aquo  lit  redditu. 
Quare  m  akera  compoiiuonc  dihgentius  nobis  conicctandum  cft  cV  dc  his  lplis.cV  limul  cum  his 
dc  oleo.Sicut  cnim  atra  rationalcm  mcthodum  mcdicamenta  componerc ,  lra  vim  1II01  um  cato 
cVaccuratecognofcere,fine  ocpericntia  ncmo  potclu  Hoc  ltaquc  mcdicamcntum  Andromachus 
ipfedefperausauxiiiarioixit.  Abhocvcro  deincepsquoddaad  paronychiastradidit.Acpolt 
hoc  rurfus  ficad  vcrbum  fcripfit.  C  Cscotihe  Vkers  m  Valeru  SccuncU.  Subaudiendum  nimi- 
rum  eft,  vfus  lum.  iMatena  fane  pharmaci  mnuit  curatione  quidcm  lc  a  vehemcntibus  rchnqui , 
fedpo!Teea,quae  vchemcnaummcdicammum  adhibitioneiritantur,  mitigare.  Compoaao  uaqj 
cius  kacc  capit.  Tyrrliemcae  denanum  pondo  octo,fubaudi  videhcct  cera:  feui  taurini  denanum, 
pondo  qu?.tuor.  tcrebinilana: denarium  pondo  quatuor.plumbi  vfu  dcnarium  pondo  quatuor. 
Lmani.enas  txcepto  vutor.  Kecipiuis verba funt.  iMale  aGt fccit,cp ad que cacocthc fcu  maligna 
conuourc  ld  dicai  >  non  dcclarauit :  Nec ,  quod  vchemens  iit ,  aut  mi  tigatonum  adicccru :  diuerfa 

nancp 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


nanq3  funt  mitigatoria  pharmaca.Nam  quaedarntantillum  etiam  affedus  iuuant :  non  nulla  vero  E 
vel  paululum  oftendunt:aliquaneciuuant  nec  offendunt,fed  dolores  tantum  leniunt,  dc  quibus 
alias  agemus ,  multa  cius  generis  longo  vfu  explorata  fcripturi :  ac  quaedam  mirincc  adco  fy  mme- 
trrjs  compoflta,vt  omnino  iuucnt :  intcrim  ctiam  ipfos  tantum  affcdus  agrcftium,  vt  ita  dicam.vl 
cerum  perfanent.  Verum  exillorum  materie  eft  ceratyrrhenica,  cV  plumbum  vftum,  non  tamcn 
terebinthina,cV  taurinum  feuum.  Verum  de  eiufmodi  vlceribus  ac  pharmacis  fermo ,  vt  dicftum 
eft,pcculiarisin  poftcrumnosexpecfrat:  Nuncdecuratudifficilibus,vcl  chitonrjs.vel  quomodo 
cunq^  appcllafie  vclis ,  differere  propofitum  eft :  ex  quorum  numero  funt  SC  haec  quinq^  vniuerfa 
in  quar  to  Critonis  libro  co  nfcnpta. 

Qu&  MedicamcntaCritofcripferit.  Medicamentum  ex  Ladano*  C^fP.  6. 

OPtimum  medicamen  Epulottcum ,  ex  Ladano.  Conuenit  Pr£tumidtt  cum  dunttd  VlcertbiM ,  &  caun  : 
dcligatum^ero  membrum  tn  diemcjuartum  contmendumcj}.  Picisaridae  dcnariorum  pondo  cen^ 
tum,aeruginis  rafae  denarium  pondo  vigintiquatuor,eris  combufti  denarium  pondo  quindecim, 
fquamaerubraedenarium  pondo  vigintiquatuor,  Iadanipondo  vnciasnouem  ,argcntcaefpuma£ 
pondo  libras  tres,  olei  fcxtarium  vnum  s ,  vini  optimi  fextarium  vnum  s.  Hoc  cmplaftrum  prae^ 
parauicVego  materia rccepta , quae nullum  malthacodeshoc  cftmoIlicinum,pharmacumcon-  £ 
Lfb.de Wcerib.  tincret:licenim  vocatHHippocratesomnegenusmedicaminum^qucconnatam  humiditatem  ha 
*  pn^P10-  bcnt,qualis  in  pingui  eft,iingulis  que  olcolis  mcdicametis,cV  quidcm  in  ipfo  olco,  &L  aqua.  Quin 
cV  relina,cera'quc  mollicinum  quippiam  obtinet.  In  medio  ipiorum,dico  autem  iiccorum  tempe 
ramentocVmollicinorum,pixconliftit:co'quc  ambobusgencribus  cirra offenfam  admifcetur: 
quemadmodum  tum  argenti  fpuma,  tumarida  pharmaca,  quaecirca  mcdiam  tcmpcricm  verfan- 
tur,etiam  fi  non  nihil  ad  vtrumuis  cxcclfum  interim  declinent.  Hoc  gcnere  comprchcnditur  pix 
quoq? ,  quae fecundum  liccitatis ac  humiditatis  oppofitionem  manifcfto  iam  a  mcdijs rcccffit :  fe^ 
cundum  altcram  oppofitioncm  calefacientium  cV  refrigerantium,non  itcm:calefacit  enim  modi- 
ce,  atq;  ideo  mcdicamcntisquae  pus  mouent ,  admifcetur.  Quam  ob  rcm  in  propofiro  mcdicami^ 
ne  arida  pix  mcdrjs  attnbuitur,atque  hac  magis  argenti  fpuma,cV  alia  quae  ficcandi  vim  obtinent. 

Porrd  cum  cV  hic error  committi  polTit ,  diiputationem  de  ipfa  inftituam ,  thcorcmate  primum 
ad  multa  vtili  in  mcmoriam  reuocato :  cpcp  id  in  alijs  operibus ,  maximc  dc  Sim  plici  mcdicina ,  cV 
Therapeutice  fatis abudc  fim  exccutus.  Calidum  enim  cV  frigidum,humidum  cV ficcum  mcdica- 
me  appclIamus,quodcorpus  noffrum  calefacere,vel  refrigerarc,  vcl  ficcare,  vel  humeclare  queat , 
ad optimum  hominis  temperametum  collatione  fada.Medium  vero  quoddam  hoc  eft  inter  alia  Q 
temperamentavitiofa,quaeetiam  calida,vel  frigida,vel  humida,vel  liccanominamus,a  pra?pollt> 
te  in  lpfis  fiuc  qualitate,liue  facultate,fiue  fubftantia,fiue  tempene  malis  diccre,dcnominationem 
facicntes.Eadem  ratione  necp,  fi  a  fuperante  in  miftura  elemento  vniucrfam  tcmpcricm  denomi- 
nare  velis,rerum  fcientiam  oflendes :  oftenfum  enim  eft  in  medcndi  Methodo  praefidia  per  indica 
tionem,ab  ipfis  quidem  affedibus,contrariae  illis  temperaturae  inueniri:  a  tota  vero  animantis  cu 
iufqjnatura,  atcpa  fingularum  rurfus  partium ,  propriae  cV  fimilis.  Vndeli  cV  vlcus  limplex  cauu 
habeat  quis,ab  ijfdem  quidem  genere,  fed  quae  non  mediocrem  differentiam  in  particularium  fpe 
ciebus  habent,  curatio  fumctur.  Atcp  ob  id  demonftrauimus  vlccrum  omnino  fimilium  quaedam 
medicamentis,quae  admodum  ficccnt,  perfanari,puta  radice  panacis,  ariftolochia ,  achoro ,  iride: 
non  nulla  folo  thure,Iicct  hoc  carnem  non  inducat,fed  illas  naturas  ad  fuppurationem  perducat , 
quas  ariftolochia  carne  replet.  Sicut  autem  in  corporibus  curandis  difterentia  particularis  perma 
gna  eft,ita  quoqj  in  vlccribus.Nam  fimplex,cauum,cV  purum  vlcus  a  mediocriter  liccantibus  cu- 
ratur :  fordidum  vero,cV  malignum,et  oris  praetumidis  ac  duris  quidem,fed  carne  iuxta  cutcm  flui 
da,validilTime  ficcantia  requirit.  In  his  igitur  vlceribus,  quoniam  cV  de  ipfis  verba  facimus ,  thus 
eft  imbecillum  medicamen,  vt  ne  pus  quidcm  cocoquere,vel  mouere  pofilt.  Argcnti  fpuma  hoc  H 
eft  validius,fed  mcdrjs  tamen  et  ipfum  inferius.  A  t  pix  arida  mediorum  grcgi  annumcraf :  quenv 
admodumhanc  fuperatexiccando  atscombuftum , chryfocolla,cVdiphryges. Porrd  euidenter 
ficcat  chalcitis  combufta,a?rugo,mify,arrametum  futorium,aeris  fquama :  atque  altero  modo  que^ 
cunque  accrba  funt,galla  omphacitis  ideft  immatura,  malicorium ,  alumen.  Exedunt  autcm  non 
vft3,chalcitis,aerugo,mify,cV  calx.  Quae  iam  fortififimas  facultates  habent,in  omnibos  corporibus 
eadem  adionem  oftendere  videntur :  imbecillia  manifeftam  differentiam  indicant. At  fi  mentem 
adhibeas,neque  minus  in  valenribus  pharmacis  magnum  adionis  difcrimen  deprehendes,quam 
in  mollibus  cV  duris  corporibus  obeunt :  etenim  mollia  citius  accendunt,  vehemenrius  moleftat , 
cV  maiores  phlegmonas  concitant.    Cu  igitur  haec  no  modo  ad  praefentia,  fed  ad  alia  quoqj  mul 
ta,quae  hoc  commentario  continentur ,  vtilia  dixerim ,  rurfus  ad  propofitum  pharmacum  reuer- 
tar,in  quo  picis  aridae  denarium  pondo  centum  a  Critone  fcriptum  fuiffe  retulimus,  argenti  fpu> 
mae  pondo  libras  tres,  cum  neutrum  propria  facultate  vlcus  cacoethes  perfanare  queat:  verum,vc 
medicamen,quod  componitur,emplaftri  fpeciem  induat,  rede  praefidrjs  admifta  lunt.  Quantitas 
autem  ipforum  artificiali  coniedura  fumpta  dido  nuper  pondere  ftatuta  eft,cauente  hoc  lllo,  qui 
compofuit,  ne  tam  exiguum  vtriufcp  vakdis  medicamentis  mifceatur ,  vt  mordacia  erodentiaque 


PER    GENERA  LIB.  IIII.  241 

A fiant3argris molefta:  vel tam multamole , bC pondcre,  vt ipforum  virtutcm  diflbluant.  Nam  arris 
fquama  admodum  iiccat  abftergit  q^atqj  hac  etiam  magis  arrugo :  quae  ambo  cfficacia  funt,cV  car 
nem  exedunt.yEscombuftumneca  quoquam  lntendi  necrcfolui  poftuLt,  mediocri  faculratc  p 
fentibuscommodum. Conftatautcm olct  menfuram ex lllis,  quibuscum mifcctur, cVcoctionis 
quantitate,  conrjci : nam  quae mctallica  praeparas  ad  ficcandum  iinc  vllo  morfu ,  coqucrc  duuius 
oportet.  Atqj  haecratio  eft,cur  Crito  codioncm  quoq3  ipfis  hifcc  verbis appofuerit:  Argcti  fpu 
mam  cV  oleum  coquito,donec  aliquatenus  coiuerint :  deinde  fpumam  a?ris,a'ruginem,  dum  con- 
fluxcrintcV  colorem  bonum  acquirant,mox  piccm,adijcito :  poftcaquam  rcfrigeratum  fucrit,  la- 
danum  cx  vino  m'tum,obfcruans  nc  cx  hoc  adieclo  effcruefcat :  poftrcmd  fupra  ignem  Iene  vni^ 
ta  defundito,  fubigito  q^.  Haec  quidcm  cocftionis  fcriptura  cft.  Licct  etiam  copiofiore  olco  adie- 
dodiutius  coquere  primumargcnti  fpumam:dcindc  his  inieclam  xrugincm,fquamam,cVaes: 
etenim  vbi  diutius  coquuntur,dupIicem  in  huiufmodi  vlceribus  potcntiam  confequuntur,qui'p 
pc magis ficcant,cV minus mordcnt.  Itaqj dc  alrjs fi mplicibus  pharmacis, quae in  propofito em. 
plaftro  Crito  percenfuit,fatis  mihi  dicftum  eft.  Ladani  autcm  fermoncm  vitaui,q>  er  iam  folum  cx 
vino  tritum  vlceribus  aegre  ad  cicatricem  venientibus  conducat ,  non  quia  vini  potentiam  requt 

B  rat,fed  quia  durius  eft,quam  vt  emplaftro  conueniat:  fcd  fi  oleo  admifto  id  coquas,pharmaci  vini 
obtundas:adeo  autem  validum  non  eft,vt  obtundi  dcfidcret,qucmadmodum  aerugo ,  vcl  chalci- 
tis,vel  fquama,vel  tale  quippiam,cV  propter  id  molIius.Eft  aute  tale  reccns:  nam  vlceribus  diffi- 
cultcr  cicatricem  ducctibus  accomodatiffimum  eft.  In  Cypro  igitur,vbi  plurimum  nafcitur,mc- 
dicus  quidam  recens  adhuc  cV  moIIe,id  genus  vlceribus  ipfum  molliens  im  poncbat :  q>  fi  paulum 
mduruinet,exmyrtcocmolliebat:huiusinopiaexcypnno,vclrofaceo.  Aliudautcm  mcdica- 
mentu  non  multo  poft  hoc  in  quarto  volumine  Crito  hi  fcc  verbis  confcripfir.  C  Phatmaam  ex 
Chamx.konte,jactt  ad eadem,cju£  Tyria.Inducit  egregie  Cicatricem  y& eribm  curatu  difpcilibus^callofis,  &  ^eteri 
bws.Medetuntidem  ani  Rhagadns,  Condylomans&r  Duntijs.  Argenti  fpumae  mina,cerae  minae  dimidiu, 
seruginis  minae  parte  quarta,chamaeleontis  odaua,olei  minam.  Oleum  cV  argenti  fpumam  inco- 
quito,rudicu!a  mouens,donec  craffitudinem  accipiat,cV  fiat  melinum :  quod  vbi  fcceris,aerugine 
infpergito : deinde ceram  diligenter liquatam adrjcito : cV ab igne fublato  chameleonte  indi to : cu 
tn  vnitatem  coierint ,  in  mortariu  fundito ,  ibi  t\}  fubaclum  excipito.  Hoc  mcdicamen  vice  lada- 
ni,chamaeleontem  ciufdcm  fane  virtutis  acccpit:  ambo  nancp  vlceribus  vix  fanabilibus  cicatrice 
inducunt.Differunt  tn,q>  illud  ats  combuftum  habeat,minime  vcrd  ccra:  hoc  ceram  quidem ,  fed 

C  aes  non  contineat.  Atcp  hic  rede  audor  fcci t ,  qui  in  illo  cerae  loco  ladanum  ad  ficcorum  medica- 
minu  vnitatem  faciendam  vfurpaucrit:  hic  vcrd  nihil  tale  habcns  ceram  mifcuit,qua:  fane  remol 
litmediocriter,nontamencicatricemgenerat:potui(retautcVhic  plus  olci  infundere ,  ficut  ve- 
tus,vel  ricininum.Ego  verd  huiufmodi  pharmacislentifcinum  quoq;  inrjcio,  quod  plurium  fa^ 
cultatum  eft  paruceps : fiquidem  emollit non  nihil,digerit,cV adftringit : quibus  omnibus  diffici 
lia  cicatrici  obducendae  vlcera  cum  oris  induratis  indigent. 

Qudi  Medicamenta prodident  Heraclydes.  •  C  ^4P.  7. 

OPportunum  iam  eft  etiam  pharmacorum  ab  Heraclidc  Tarcntino  in  tcrtio  libro  ad  Afty- 
damantem  fcriptorum  meminifle.  Vir  nanq^  fide  dignus  eft,li  quifquam  alius,  qui  fola  ex 
perimentis  fuis  probata  commemorct.  Is  igitur  vir  hunc  in  modum  confcripfit  ad  verbum. 

C  ^iduerfa  Vlcera ^etera.  Squamae  pars  vna,aeruginis  rafae  partcs  quatuor ,  cerati  myrtei  parti^ 
bus odo  excipiuntur.  Heraclidcs itaq3,tanqua  mcdicis comentariu fcnbcns  adiecit ,  Cerato  myr 
teo  excipito.Suntautcm  pleriq^huius  tempeftatis  tam  audaces,  vt  priusq;  a  pra'ceptoribus  habi' 
tum  quendam  medicum  acquifierint,huiufmodi  libris  confidentes,  optimis  pharmaciscitra  me- 
thodum  vtantur,ideo  cjj  frequenter  de  profpero  fucceflu  fruftrcntur.  Iam  vci  d  myrtci  ccrati  plus 
D  minusve  adrjcicntem,nunc  humidiore  cV  molliore  mcdicamcnto,nunc  duriore  cV  ficciore,  vti  li 
cet:in  primo  quidem  vfu  latiore  coniectura,ficut  diclum  eft,in  fccundo  propius  acccdente.Nam 
vlcus  intuentes,fi  minus  qua  par  eft  exiccatum  fit ,  vehementius  pharmacum  reddemus ,  vt  ma' 
gisficcet:finplusacconuenit,mollius  ipfum  copiofioris  myrtei  cerati miftura  facicmus:quia 
metallicorum  vis  non  foliim  ab  hoc,fed  etiam  quouis cerato  refoluitur.    Ab  hoc  ctim  dcinceps 
foipfiflet,  *A\ia,  inaudire  aut  videlicet  oportet  Virtus  ifta  fubiunxit:  C  Squamae  la'uigatae  ace- 
tum  aftundito ,  ac  fub canicula  laeuigato , mellis  fpiffitudinem faciens ,  vel  incoquito: poftquam 
ficcum  fuerit,in  puluerem  redacftum,  cerati  partes  otfto  mifccto:ac  vtitor  ad  rcccntia  vulncra,  bC 
vetera  vlcera,cV rafa,cV attritus ,  K  perniones  non  nimis  vlcerofos.  Haec  vobis de  hoc  pharmaco 
funt  intelligenda.  Ad  alia  quidcm,mcdiocriter  ocfto  par tcs  cerati  fquamae  adieccris :  ad  vetcra  ni^ 
mium,hoc  eft  curatu  difficilia,fi  partcs  fex  aut  quinque  illius  apponas,nihil  pcccabis :  valentiori^ 
bus.n.indigent.  Inde  hanc  de  medicamento  narrationc  iic  fcripiit  Heraclides  diccns :  Potcs  infup 
fquama  fuper  ignem  reliccata  vti.  Illius  autcm  fermo  innuit,li  alio  quopiam  tcmpore  mcdicamc 
tum  conficiamuSjloco caloris ex  Solc,  igne  vtcndum  cflc:quanqua  huiufmodi  omnia aeftiuo  So 
le  meliora  fiant  multis  diebus  trita,quaedam  cx  vino,quaeda  ex  aceto.  Subtiliora  igitur  fiunt ,  quac 
cx  aceto  Iaeuigantur :  atcp  ob  id  melius  dctrahunt,attenuantj(  tccant  cjj :  vcr  um  ad  cicatriccs  ducen- 

Quinta  Claflis.  hhhhh  das 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


das  cx  vino  trita  mcliora.  In  vfu  funt  hac  prius  cxiccatis,  dcfnde  prepurgatis  vlceribus,qua'  c/ca-  E 
tricem  egrc  recipiunt.  Siccabuntur  iraqj  ijs  aux  validcliccant,purgabuntur  per  detergcntia,  cica 
tricem  duccnt adftringcntibus.  ^liud,  Deinccps aliud pharmacum  fcripfit  Hcraclides, ciiifdem 
quidemmateriajfednon  validum,  quiaargentifpumamulrumcumdiphryge  miftum  eft.  Etc- 
nim  argcnti  fpuma* trigintaquinq3  dcnarios,diphrygis oclo,in id  conrjciendas  efle  confulit :  atcp 
harccerato  excipit,  quod  ceradcnarios  quadraginta,olci  trcs  heminas,  capiat.  Ego  fubinde  vfus 
fum  folo diphryge  cum  taliccrato,non  quidem  ad  phagcdenica,cV  chironia,cV  putrida(multum 
enim  virtute  abelt ab  rjs,quae  talia  curant)  fcd  ad illa  quce  citra  magnam  malignitatem  a*gre cica^ 
triccm  ducunt.Quare  fi  cV  argcnti  fpumam  ipfi  admifceas,  eam  C13  copiofam ,  medicamcn  reddes 
imbecillum.  Poft  hoc,aliud  adcadcm  itafcriptum  cft.  C  Ccradenariu  p6doduodecim,rcfi~ 
ng  terebinthina*  denarium  pondo  trium,fquam£  denariu  pondo  quatuor ,  ladani  denari  a  pondo 
quatuor,bituminisdenarium  pondo  trium.Ladanum  cV  fquama  feparatim  teruntur ,  dcindealia 
liqucfaclaexmyrteo  olco  milccntur:qnddfi mollc  ladanufuerit,liquefacito.  Hacfcnpturapa- 
lam  indicauit  Heraclides  ladanum  durum  morrario  folum  ipfum  efTe  la*uigandum,humidum  fi^ 
mul  cV  mollc  fuper  igncm  liquandum,vcl  folum,vcl  cum  olco  modico :  quod  me  non  modicc  in 
hoc,vcriim  in  gutta  ammomaci  quoq?  perpetuo  facicntc  vidiftis.  Eft  vcrd  cV,quod  poft  hoc  fe  F 
quitur,mcdicamentu  a  Tarcntino  coicriptum  ad  cadem,hac fymmctria  copoiitum.  C  Chalci- 
tidis  dcnariu pond  o  vigintiquincp,cadmia dcnariu  pondo  duodccim  s.  Scorfum  tcrCitur :  vi- 
num  -foriginalc,quod  Graccis  dicitur  }-  aparachyto,mifcctur :  vbi  efferbucrinr,fupcrfundirur,  vt 
hscmodiceirrigentur^poiiealaeuiganturjdonccficcefcant:  Adhacliquatorumceradenarioru 
quinquaginta,refina*  tercbinthinadcnariorum  triginta ,  myrtci  hcmina*  partis  odaua;,ccrato c 
ficcis confcclo denarrj  viginti mifcentur.  Hoc  quoqj medicamcntum  nihil  habet ex  ijs,  qua*  mal 
thacode hoceft mollicina,nominauimus :  vcriim  in  miftionc  ad  ccratum ,  qui exercitatus  eft  me- 
thodis rationalibus a  me  propofitis,is conucnicntcm  in  fingulis  vlccribus  mifttonis  quaiiratem 
comode  faciet.  Pulchre  autem  vinum  aparachyton  hoc  eft  cui  maiina  non  additacft,  calidu  chal' 
citidicY cadmia*affundit,  vtquichalcitidisacrimoniam  caloris  iplius  bcncficio  aufcrre  ftudeat. 

Aliud  huic  proximum  inlignc  pharmacu  fcriptum  cft ,  cx  tot  cV  talibus  fimplicibus  copofitu. 
C  Squama*  ftomomatis  dcnarij  quatuor :  aruginis  rafa*  denariu  pondo  duu,in  quibufdam  cxcnv 
*  A'Jtet.uniu|   plaribusfcriptum  cft  denarrj  pondounius:chryfocolIa*denariu  pondo  quindecim:ccre  dcnariu 
*Alitcrxxr.    pondo  xxv ,  in  quibufdam  vcrd  cxcmplaribus  nccceramnec  arugincm  inucnimus.Lauigatis 

alrjs  ceram  cum  refina  modica  Iiqucfacito,ne  pharmacum  durcfcat :  vbi  commifcucris,  vtitor ;  dc-  G 
fupcr autem  fpongiam  aceto  cxprcfTam  imponito.  Dcmetrius  Bithynus  aicbat  ipfam  chryfocol 
lam  folam  calente  admodum  ccra  cxccptam  fe  vfurparc.  Oftendit  item  Hcraclidcs  hoc  in  mcdi^ 
caminc  refinam  non  primo  vfu  ciufmodi  pharmacis  mifceri,fed  vtlentorem  qucndam  ad  cmpla 
ftri  fpiffi tudinem  conciliandam  iplis  cxhibeat,  prafertim  cum  cera  nec  natura  pinguis ,  ncc re~- 
cens,fed  dura  atqj arida  fucrit : dC  quidcm  ftomomatis  fquama  pratcrqua  qudd  adftringcndi  vim 
habct,etiam  validev  cxfccat.  Demctrium  autem  Bithynum  dixitchryfocolla  fola  ccraexccpta  vti, 
quod  nimirum  recfte  facics  Demetrius  in  hunc  modum  vfurpauit :  quemadmodum  ego  quocp  fg 
pe  non  chryfocollam  duntaxat,fed  alia  quoqj  fingula  ipfa  per  fe  molli  ccra  refolucns  ad  huiufmo- 
di  vtor.Nemini  verd  dubium  eft  mc  alia  fingula  dixifle,nimirum  ca^qua  id  gcnus  vlccnbus  pro^ 
*•  AWitZ&cu  deffe fupra  rccenfuiicV  tercrc  in  fingulis,qua* curo,  agre  fanabilibus  vlceribus  talia medicamen^ 
1.  cxtcndcrc    ta  cum  ccra  componentem.Interdum  cnim  chryfocollam  ccra  cxcipio,  non  nunquam  a*s  combu 
ftum,  vcl  fquamam,eam  t\i  vcl  ftomomatis,vcl  ferri,  vel  aris :  interim  aruginem  viuam ,  vel  com~ 
buftam,ficutetiam  mify  cV  chalcitidcm.  Aliquando  cx  aufteris  aliquid  mifcemus,  quorum  fupra 
meminimus,quoties  id  quod  inrluit,rcpellereconamur:ex  quorum  numero  eft  alumen,malico- 
rium,galla,cytini,balauftium,alia qj his  fimilia.  Itacpfide  mihi adhibita  nullum  hactcnus  comc-  H 
moratum  medicamcn  repudiandum  elle ,  exercete  vfus  eorum  methodum ,  qua  voti  compotes 
fiatis,qucmadmodum  ego.    Cateru  cumalia  quoq^duo  haudquaquacontemnenda  medicami- 
na deinceps a  Tarentino fcripta fint ,  non ab  re  mihi  vifum  eft  ea  quoq? addidilTc.  Eorum  itaque 
prius  fic  tradidit.    C  Squame  denariu  pondo  quatuor,manne  denariu  podo  quatuor ,  aluminis 
fcilTi  denariil  pondo  duij,mifyos  denariu  pondo  duu:  trita  ex  aceto  in  paftillos  digerito,quin  fin^ 
■AHterxl.      gulipendantdenariosduos,cVreponito.  Cum  vfuspofcet,cer^denariupondoquatuor,  reling 
pitying denariumpondo duu,feui taurini denariu  pondo  quatuor:liquata  refrigerarc  ftnito, pi^ 
HiHo  c{5  mifceto :  vtitor  ad  vulnera  tanqua  glutinatorio,  cV  quod  inflamationem  arceat.  Hec  qui- 
dem  Tarcntinus.Nos  verdficteperatoadvlceracomodevfurparidicimus,  verum  ad  cacoethe 
tale  ceratum  mifcendum  non  eft,quippecera  fola,veluti  in  prionbus  declaratum  cft ,  hic  fufficit. 
Ac  fi  ex  mollicini  s  quippiam  mi  fcere  oportebit ,  id  exiguum  myrteum ,  vel  cyprinum,  vel  rofa~ 
ccumefto.Nihiliteml^des,firefinamlaricemappellatam  adiungas:nec  fi  terebinthinam,que; 
licetminusidoncafitaduerfushocgenus  vlcera,non  tamen  rerjcienda  eft.  Alias  vero  refinas 
ni fi  predi clarum  mag na  fi t  inopia,mifcere  non  opor tet.  Sic  de  feuo  intelligendum  venit :  neque 
enimhocapponeredebemusj  nifi  vlceris  orasemollirecupiamus.  Porro'  q>  taurinum  pinguc 

inter 


PER    GENERA    LIB.    II II.  242 

Aintcrahaornnia.quafmanfuctoramanimanniim  runtjmaximcriccetjnonrcmelaudnnnisiquip 
pc  iupcrat ipfum  fubtilitate,tum  lconis,tum  pardftum  hyaenae adeps.  Potius  igitur eft ,  vbi  adi ipg 
mifccre  oportet.anfcrinum  inderc,vel  magisanferum  mpafcuisdcgetium,fatiscnim  cfttenuis, 
£>C  mitigans .  ia  cum  adhuc  reftet medicamentum  fupenori  proximum,in  quo  difciplinne  prin 
cipium  fecit,ita  fatus  Hcraclides,  Ipoterion  quafi  dicas  expreITionum,prefertim  ad  teneros :  quo- 
niam  alterius  tum  materi£,tum  virtutis,quam  diximus  conuenirc  ijs,qui  valida  mcdicamcnta  no 
fuftincnt,fedmordentur,exagitantur,cx:  Huxioncm  acquirunt:fermoncmdeeodiffercmu?,ciirn 
de  id  genus  medicamentis  agcmus,exponendum.Nunc  ad fimilia  praefcriptis delcendam ,  tantu 
infuper  de  rjsapponens,qudd  etiam  altero  libro,quem  Stratiotcm  hoccft  miIitcm,HcracIidcs  in 
fcripfit,eadcmpharmacarepetijt,intertiofibiipfi  duntaxatdiffentiens.Hiccnim  limplicitcrfcri^ 
pfit,ceracdcnarium  pondo  quadraginta.vertim  in  Stratiote,appofitum  eft,alij  denarium  pondo 
fcdccim.  atqj hoc  recfuus  eft,quia multa  cere^ miftura  medicamenti  vim  minuit.  Praeterca  in  libris 
quos  ad  Antiochidem  fcripfit,horum  ipforum  medicaminum  meminit  Herachdcs,  atquc  in  pri^ 
niisprimi,quemadmoduminhis,itainillisquocj5,commentatus.  ^4dnimiscjuam  Inuetcrata  &  Cal 
lofahoc~\eteris.  Squamaepartevna,3eruginisinquibufdamexemplaribus  pundis  diftincftum.A. 

Bfcriptumeftrinalijslineamfuprafcriptam  habet  oblongam  A',vt  vel  quatuor  partes,  vel  vnius 
quartam  partem  fignificet.  Itidem  in  praedicftis  exemplaribus  varie  ipfum  fcriptum  inueni.  Qua 
re  in  hoc  quoq^  vtilitas  propofiti  operis  eft,  vt  pharmacorum  diflcrentias  poffis  pernofccre,  nam 
folus  ipfis  rede  vti  poffis.Hoc  igitur  ipfum  medicamen  quod  propofitum  eft,fi  quatuor  aerugi- 
nis  portiones  capiat,admodum  acre  futurum  eft.  At fi  quartam  aeruginis  parte  inijcias  vni  fqua^ 
maeportiunculae,mediocrepharmacumhabebis,puta  ad  maligna:potiffimum  qjfinon  exfola 
cera,fed  cerato  ipfas  temperes.  Praediximus  ceram ,  8C  mollem  §C  nouam  efte  oportere: fi  talis  no 
fit,apudignem  paratum,calefacicndam,velin  Sole  ,  cVcum  myrtei  pauxillo  emolliendamritaqj 
aruginem  &C  fquamam  ci  commifccndam.  Oftendimus  quoqj in  huius  commentarrj  principio 
optimumhoceflepharmacum,exfquamacVairugine  confecfium,fi cera  quadrupla  adiecfta  fit, 
A tque  ob  id  frequenter  ipfo  vtor,  cum  aeris  combufti  aequali  pondere,  plurimum  admifto.  Ap^ 
pofuit  autem  medicaminis  huius  vfui  in  libro,quem  ad  Antiochidem  Tarentinus  aedidit,  ea  quac 
fuiscommentarrjsfupranominatisomitit.  Vniuerfam  igitur  ipfius  feriemorationisadducam: 
habetautem  inhuncmodum.  C *Ad  Vetcraqmdemadmodum<CT  CaUofa  hot  ~\tem.  Squamae  parte 
vna,aeruginis  quarta :  haec  laeuigata,myrteo  cerato  duro,quod  ocfto  partes  contineat,  excipiuntur, 

C  vfuique  funt,fed  prius  aqua  frigida  vlcus  cluitur.  Appofuit  praeterea  elui  oportere  vlcus  aqua  frf 
gida.  Modd  producamquaecx  Andromachi  pharmaciseadem  promittentibus  omifera.  An- 
tcananqjcmplafiradutaxat  rctuli:quaever6medicamentacxp:iftillispraeparata,ceratisadmiftis 
dum  vfus  pofiulat,aegrev  fanabilium  vlcerum  cpulotica  hoc  eft  ad  cicatricem  ducendam  apta,  cfte 
dicit,vel  quae  ficca  infperguntur,ea  in  praefentiarum  fubiungam,ab  lllo  quod  mter  arida  iuxta  fi- 
nem  fcribitur,cxorfus. 

S  icca  ^indrcmachi.  ^iriflum  Ctcatricem  ducens.  C  ^4V.  8. 

OSfium  combuftorum  denarium  pondoduu,mannae  dcnarrj  pondo  vnius:cadmiae  obolo-  « ^  ofbtoru. 
rum  pondo  quatuor,aliasdenariupondoquatuor.Tririsvtitoretia  ad  nomas.  (L^ihud 
nndum^d ldem.  Piccae  corticis  dcnarium  pondo  fex,anftolochiae,denarium  pondo  fex,  pumicis  de 
nari um  pondo  quatuor,relinae  ficce  dcnarium  pondo  quatuor,  mannae  denarium  pondo  fex,  cla 
rum  eft,colophonia ipfum  dicerc : iridis illyrice denariu pondo duu.  Leuigatis  vtitor.  C  ^ihud 
Cicatricemducens,ettammalgnts.  Picceeorticisdenarium  pondo fex,cornu ceruini  combufti  dena- 
rium  pondoquatuor,cadmiaedenariumpondoocfcodecim,  mannc  denarium  pondo  quatuor,  "Al.cerufl?. 
aeruginis  rafe  denarium  pondo  duu.Tritis  vtitor.  ^ihud.  Galle  denariu  pondo  quatuor,  ceruffae 
D  denarium  pondo  odo,myrti  denariu  pondo  quatuor,fpumae  argenti  denarium  pondo  oclo ,  re-- 
trimenti  plumbi dcnariu  pondo quatuor.Tritis  vtitor.  Horu  quatuor  medicaminum ,  primu 
fimplex eft admodum,fine  morfu  ficcans ,  obfcurae  adftrictionis  particeps.  Secundum  ob  picee. 
corricem  adiccftum,fenfibilcm adftringendi potentiam  obtinet,quaIcm  habere conuenit ca,  quae 
cicatrtcemprobeducturafunt.  Tertiumnonmoddcorticcmpiceefedcruginem  quoqj  capics, 
rjsconducit,quaefordiciemfacile  vlceratisadnafcentem  fouent:quippefordes  ipforum  tolltt,  5C 
cicatricem  non  impedit.  Quarrum  loco  pice^  corticis,  myrtum  habet ,  alia  q$  citra  mordacitatem 
exiccantia.  Poft  hcc,vbi  alia  tria aridafcripferit,  quartum ita ad  vcrbum  fubdit.  C  ^ilnui  jik, 
dumad Excrefcentta,  Ctcamcemducensftnemorfu,~\t  Harpocras.  Sandarache,chryfocoIlc,arfenici,pares 
fingulorum  portiones.Facit  QC  ad  maligniora.  Hoc pharmacum  nih ll  cum  prionbus  fimilitudi- 
nis  habet,fed  vlcenbus  propter  nimiam  humiditatem  carne  excrefcentibus  conuenit,  vt  quaectia 
repurget.Nam  talis  potentiae  eft  fandaracha,&:  arfenicum,quibus  vnum  ex  ijs,qug  mirificc  mali- 
gna  tuuant  adiecftum  eft,nempe  chryfocolla. 

Qu£  adfcripfmt ^irchigenes*  C^iV.  p. 

QVaeArchigcnes  deidgcnus  vlcenbusinfecundo  medicamentorum  libro  fcripftt ,  licex 
illiusdicfcione  ad  verbum  fonat.    C  De  Vkenbus  qmbus  calius  obductnonpoteji ,     V etcrthwi, 
Quinta  Claftis.  hhhhh    rj  Vlccra 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


Vlccra  vctera fta  cfcatriccm  duccnt ,  communi  quodam  expurgatis  oleum  vetuftiffimum  cum  E 
Iinamcntis imponitur.  Vcl  c_rugo  rafa  cum  ccrato  rofacco,  quod  paulum  rcfina  habeat,  cxccpta 
imponitur.  Itcm  fquama'aTisrubriquaplurimumccratomyrteoexceptri,vfurpatur.  Vcl  amyli 
eloti  partcs trcs ,  feui  vitulini  partcs trcs ,ccra  tyrrhcnicar pars  vna:liquatis qua liquari poifunt , 
amylum  mifcctur,cV  vfuicft.  Vcl  diphrygis  &C  fquamaaris ,  Iingulorumdcnarium  pondo  qua- 
tuor:mannadcnariupondooclo:exacetoprobc  lauigentur  ,dum  mcllis  fpiiTitudohat:ccram 
denarijs  tngintaduobus  cum  olei  hcmina  6C  s  liquefaclam  fupcrfundito,ac  vnita  vtitor.  Liname 
to  cxcipito  vcl  paucius  olcum.cV  fplcnion  facito.  Vcl  chalcitidis,  ceruffa* ,  parcm  menfuram :  falis 
cornmunisduplam:argcnti  fpumcportioncmdupIo,quamfaIis,maiorcm:vinooIcoc|3altcrnis 
la?uigans,vt  Iiparo  hoc eft pingui,mcdicamcnto  vtitor.  Vcl argcnti  fpuma* ,  ceruua* , diphrygis, 
jcqualc  pondus:calcis  viua*duplum,cum  myrtco  cerato  vfurpato.  Veldiphrygcs/quamam,  gal 
lam,pari  menfura:acrugincm  dimidia  ,cum  ceraro  myrteo:non  nulli  d>C  pityinam  relinam  admi- 
fcent.  Velcucumerisagrcftisradiccm  infpergito:dciupcr  verd  linamcntum  filatini  cxccrptum 
cx  frigida  rcpurgat,cx  cicatriccm  obducit.  C ~<4d  Vlccra  m  auocuua^  corpom  loco ,  aux.  cit.dtr.ctm  <eml 
ducttnt.  Eryiimi femine Iauigato,mifto cj3,dum fordium  habcat fpcciem , fplcnrj  modo  linpohco, 
cclcrrime  vlcera  ad  cicatriccm  pcrueniur,vcl  maligna.  C  ^ltud,  Cicatrtcem  indkcem  fmihhm.  Ad 
fenilia  rctrimcto  plumbi  cum  myrteo  ccrato  vtitor :  ii  vetuftum  ipfum  cupias ,  adipcm  porcinum 

■f^liter  ubi  addito.Qua nigricant  vlccra,t  prius panc  hordcaceo  foucbis,  dC  pani  cocto )  butyru  &  ccruilum 

frinf  pmibm  paripondcrc  diligcnter  in  vnitatem  rcdiges,cYvteris. 

fouebts  hordea  .  De  Putrtdts<&  Nomts.  C  >AP.  10. 

ceis  nnpcr  co-  Vtridis  cY  nomiscrui  farinam,alumenliquidum ,  panisfimilaginci  intcrnam  micam ,  porct 
J|  vctcrisvclaltcriuscarncmfalfam  vctuftam  iIIotam,tcrcbinthinam  liquidam,mel  optimumy 
pari  meTura:imponitoomnia  lauigata.  Velariltolochia*  ac  cicinorum  foliorum  fucci  aqualcs 
partcs,a!ruginisdimidiamexaqua,fcdmcllis  fpiiTitudineillinito5paululum  partis  incolumis  ap- 
prehcndens. Si  crufta  non dccidatjClaterij^eruginiSjparcm  modum  adrjcito.  Bcnc  facit ad  putrc- 
dincs,fori  tritum  craffiusinfpcrfum,cx  fupra iiccum  linamcntum  conccrptum.  Vcl  ariitolochul 
rotundam,cY  gallam ,  cquali  podcrc cx  olco  circumlinc.  Vel cucumcris agrcftis radiccm,vcl  braf 
fice,vcl  bcte, vcllapathi,fohjs  tlIigatam,calidocincrc  recondito. Cum  autcm  cmollitafucrit, 
contritam  imponito:  validc  purgat»  Vcl  fummos  gcrminantis  olee  furculos  in  vino  coctos 
cum  mcllcafpcrgito:  vcl  chalcitidem  infpcrgito,dcfuper  verd  panniculos  ficcos  hlatim  cxccr- 
ptos accommodato.  Elaterium, vcl lini  fcmcn  tritum  cum chalcantho imponito.  Vcl  thymo ,  5i  G 
iiaphidcagrc(tiautfatiua,cumftciscoc°tisafpergito.  Vclficulneisfohjs  in  pulucrcm  rcdacliscfi 
mellc.  Vel  nitrumcumcumino.  Etfarinam  cum  mclle.  Velhcusagreftis  radicem  cummcllc. 
Vcl fquiIlaco(ft£cxmcllc.  Vcl  vcratricum mcllc.  Faciuntitidcm hccadphagcdcnas,nigritias, 
cYnomas.  Vclforcosdcnariumpondoduodecim,chalcitidisdenariumpondodcccm,  miiyosdc 
narium  pondo  quatuor,cum  accto  acerrimo  tribus  cyathis  contcrito  doncc  inarefcant,cY  excipi- 
to:vtere  verdfpecillumcxeis  tingcns,atq3  in  vIcusdcuolues:deindelinteoIum  iimplcxexccnc- 
lco  madcns  fupcrimponito.  Qiidd  ii  phlcgmone adcft^altcrci  femcn quod  hyofcyamon  dicitur , 
cum  po!cnta,vcl  brafficam  cum  mellc,infpcrgito.  Qinbus  aute  vermcs  adfunt,ccrufTam  SC  poltu 
ccjuali  pondere  cum  pice  liquida  inungito. 

De  Vkcrtbns  Cancrofts*  C*AP*  11. 

CAncrofis  "bC  malignis  vlccribus  cancri  fluuiatilis  combufti,cadmi£,pares  portiones  tritas  tn    a.j  4-f.  j.t  t.c 
fpergito.  Aut  cineremcancrorumcumccratotmponito.  Auteryhmi  femcn  lauiffimum  i8.!ol.46o.c 
cx  mclle  feculentum  faciens,fplcnrj  modo  imponito.  Summe  facit  ad  chironia,cx'  vctufta,cY  cica- 
tricem  egre  ducentia:t'tcmad  contumaces  Sc  malignas  nigritias  ttbiarum ,  cY  quc  in  mammilhs 
funt:ftrumas  ,ac parotidas  cxtrahit ,  ii  infpergas  ieui  bubuli  pondo  libras  tres  (vt quidam  aiunt,  H 
quinq3)  terebinthing pondo  vncias  quinqj^manne pondo  femuncia,terr£  fardc diclc,qua  tincfto- 
rcs  vtuntur ,  pondo  vncias  quinque:  que liquari  pofTunt,aridis mifceto,ac in  vnu coaclis  vtitor, 
Aut  lentcm  cocffom  cum  melle,aut  olee  vircntis  furculos,aut  vtrunqj.infpcrgito. 

DeVkeribwsCdllofis.  C  ~4P.  iz. 

IN  fjs  qug  callum  contraxerunt,cV  pretumidas  oras  ac  duras  habent ,  dulcia  <\\  vocantur  vlccra , 
communiterquidemperexperientiambcnefacientvrentia,propric  verd  litrum  torrcfaclii . 
Calcem  viuam  cum  vrtna  pueri  mcorrupti  circulinito  :aut  eruginem,thus,falem,mel  inungito. 

De  Emj)L${m}au£  ^ifcleptddes  ad Hutufmodt  Vlceraconfcrtpfit.  C  ^4P.  13. 

PRarffantifTimadeidgenus  vlcertbus  Afclepiadcstradiditcognomento  Pharmacion.CCr.n. 
vnum  fitomnibusipiis  comune,nempevtdifficulteradcicatriccm  veniant:queda,  q>male. 
curantur,vel  moljiufculo  vicftua  medico  reguntur,ctcatncem  non  ducunt,nullam  de  fc  mahgni  ^ 
tatcm  habentia:quedam  vcrdfuo  vitio^grefanantur,velqjpraui humorcs  ipTis  influant,  vc!  q> 
exulcctata  pars  talem  iam  atf eclum  habucrit,vt  quauis  probus  qui  influit  fanguis  exiftat .  ipfum 
corr  fpac.  Afclepiades  igitur  ciufmodi  vlcera  tribus  diftingucs  gencribus ,  de  lingulis  p;  o  pn  il 
fermonenifnftituit, que cgo  quoquetllius verbisdeincepsadfcribam,cnarransdccein:rsq3  ii 

am!r;'^uitas 


i 


4 

PBR    GENERA    LJ  B,  1 1 1 1  243 

A  ambiguitas  quarpiam  in  fermone  appareat.Itacrj  de  primo  horum  vlccrum  ac  medicaminum  ge 
ncreita  Afclcpiades  ad  vcrbum  dilferit.  C  V  bicaUumpartes  cor.tr  ixertnt  £*rt  aducaxncon  T  - 
ntunt^cc^feclurts  mfrapofttis^.ttndum  tfi.  ^imxrez  Fmp!aslmm:or>:ncm  Fxcrtfctnttam  rtgrmtCfU,  Ittm  T  rlaH 
ribus  crueKtts  uc  Vubtertbus  comuntt,  Inflammdtiotumanetjacttad  Pafla,  Soms  tungit.  Valet  ad \ 'lceraflttc' 
tu,diu:urna& cu£  dtfjiikiter ucamcem a.im:ttunt.  Argemi  ipuma-  pondo  ma  fquamaran;.  dialdfU 
tidis^uiginis  rafar,linguIorum  vncias  trcs  :accti  heminam.olei  vaais  pondohbras  ccto.Prarpa 
ratur,  iiCUt  prardlCtum  cft.  C  *Aftem  Medtcajnentum  adtdem  acccrmr.odatum.  Probe  autem  atam  dftrtt. 
Argcnti  fpumar  pondo  libram.olei  veteris  pondo  hbras  duas  s.arruginis  pondo  vndam,  dhakfti 
ridispodo  vndam,fquamaerubrarpondo  vndam  vnam,acenhcminam.  C  ^V: '  -  >r. 
Argenti  fpumar  pondo  libras  duas.cla  veteris  pondo  Iibras  quatuor ,  chakiudis  pondo  vnrias 
nouem,fquamar arns  denanum  pondo  quatuor.aceti  heminam :  conhcito  in  aindcm  modum . 

(£  TurptUianietuodphdofoplnrum  dicttur,  Faat  ad  Vlctrafiutda .  o*  d:;c:rrr..t .  £rre  c  Cxarr::  ;••>:  :« •>.-.  • 
Offa corruptarcduar.  Argenti  fpumar  pondo  libras  tres.olei  vctens  fcxtanos  trcs ,  chaldtidis  podo 
hbras  rj  s,arris  fquamar  denanum  podo  xxv,  accu  hcminam.Argcnn  fpumam  cx  cleu  vfq;adcon 
fiflenriamincoquito:dandefquamamIaruiirimam  faciaadrjato,  affiduc  moucns:ac  cum  bcne 

B  habet.chalciudem  exaceto  nitampaulatim  medicamcnro  ahquatcnus  rcfrigaato  tmmfttftcnde 
inde  poncs  fupra  ignem  rurius  lnccquito. vfq;  dum  non  coinquinct:  cu  in  ptlam  dcmiTum  rur> 
ius  contuderis  ac  fubegais;cxapito,cx.'  ad  fupradida  viria  vritor.  C ifis  ^ocatum  EmpLfb-umed- 
num,ad  Fluentta,  Diutum.t,  Mai-gna  ~*,altt.ac\r  ix  cur.tl-:'.<a,max:rr.i  :>:  vart:ius  extrem:<.CrJ-r.c:er.i;>.n:  efxmd 
lnts  ac  ttntrttis,  der.fatter  enin:  re:  :;::uni.(jr>  Jkc:::s  f;<-c.:r.Ita  habet.  Argcnti  fpumar  denarium  pondo  CC 
tum.minnfincpiddenanupcndo octo^diphrygis.cerar.chalaudiscSbuftar.fmgulorum  vncia, 
lnalio  cxcplari,finguIorum  pondo denarium  quatuor :  chalciudis  audar  dcnanum  pondo  duu, 
old  heminas duas.  A rgcnti  fpuma  Cx  oleu  coquuntur ,  du  iteru  ac  tatio  effcrucfcant :  hoc facto , 
aquacmodicudigiris.nuu;a::moxdiphrygc<.  chalcius  cc fta Iaru is facta infpagif , fub  manuaqua 
iniriilando^donecnonamphusmcdicamcnintcrcoqucndumitrcpat^vbiconfritcrit,  ccramindi 
to.  Adfint autem  chalcit  s  cruda.cV  minium ,  cx  oleo  modioo  contrita :  cu bene  habet  pharmacu , 
harcimmituco.connnuemoucns:cumrec:e  (e  habet.  m  p;Iamccnrc::o.acrurfus  tunduo,  fubigi 
tor};:exdpiens  vticor.  (E^litud  Scrd>ontf  Largt  Pharmacumaccommodatum,  Cerar  dcnanum  podo 
centum,argenti  fpumar denanu  p odo  quinquaginta,  olei  myrtci  hcmina  vna : milyos  combufti,  *  -;  :-"  '■■ 
chalaudis  vfuT.alununis  fctflj  vlti.ccruiTcrclinc  tcrebinthinc.fingulorum  dcnarium  pondo  xrj : 

C  componitur  eodem  modo.    C  *4htdL  Comptfut  m ocuhs  Staphylcm.xt.u  ^aletad  Vlceracuratu  dfpultA. 
Minn  finopid denanum  pondoxv.argc.-.::  fpume  denarium  pondo  cctum,  ccnedenarium  po- 
do  quadraginta.pityina!  dcnarium  pondo  xx ,  chalaudis  dcnar;um  pondo  xxx,  falis  ammoniad 
dcnarium  pondo  vnius,thuns  denarrj  pondo  vnius,old  heminam.Prarparato,  quo  dixi ,  modo. 

C ~4aud,  ~\t  ^iphrodj.: .  f 'ac;t  ttern adCondylomata ,(>*  Rtxtgadas  ctr.tumaces \  Argenti  fpumc  dcnariij 
pondo  quadragintaocto,terebinthine  dcnari-m  pondo  xxvirj:mifyos  tofri,chaldridis  toftg,  fin^ 
gulorum  dcnanum  pondo  occo : minrj  linopici,chaIcathi,lingulorum  dcnanu  pondo  quatuor: 
old  vctaishcminam.aquarheminamjCcredcnanupondo  quadraginta:ridnipondo  Iibram,  alrj 
cyi:hid;midium:liccacxaquala!uigantur.  Atq; de his hactenus.  V.: -r. 

De  Stcundo  Vixfanabdtum  Vlcentmger.ere, dc  qutbu*  ^ifdtptadcs  hoc  modofcripfxt  ad~\crbum. 
C  ~4dFiuent:a  Vlccra,& curatu  Dtfpcfaa  c,njeciuris tnfrafcrtptis ^tenutr.  Mtdicamtntum  ex  Chamsdeon 
te.cjwjlfis  esl  Phdoxenus  ad  F. .(:  ::.:  y  *Aegri  curabtba  Vlcerra.  Argcnti  fpume pondo Iibra ,  oldve^ 
tais  pondo  hbras  duas,chamarIeontis raoiCiS  pondo  trientem.ariftolochia? pondo  triente ,  chal^ 
bani  pcndo  vncias  duas.gallae  pondo  vnaas  duas,thuns  pondo  vncias  duas :  cohdto.ficut  prius. 
C ^uudtfuodT hebano adfcribttur,  Argenti  Ipumar  pondohbram,  olei  vetcnsfextarium  vnum, 

D  chalcanthi  dcnanum  pondo  viginriquatuor.chamarleontis  denanum  pondo  xrj,anftolochiar  tan 
tundem ,  chalbani denarium  pondo  occo ,  thuns  dcnanum  pondo  oclo:  componito  fimilita. 

G^hudex  *sirundjrid-us,ad  Flutm:a,&  Chtronta  Vlccra,tttmadcuiusbbet  Serptntts tcium.  Argcnti 
fpume  pondo  hbram,olci  vecais  pondo  libras  duas :  chamarleonris  nigri  radicis,ariftolochiae,  gal 
larum  lmmaturarum.fingulorum  pondo  denarium  quatuor : chalbani.guttar  ammoniad,thuris, 
fingulonimpondovnaasn:preparamouens  radiabusarundinu  vindru.  C  . '■■■■<■:  Cafitnomu- 
natum  Gangr^ntcum, Pharmacum accommodatum.  Argenti  fpumar  denanum  pondo  centumuiginri, 
olci  fcxtanosduos  cV  dimidium.chamarlconris  nigri  radids  doiarium  pondo  fcdcdm,accti  fcxta 
rios  duos cV dimidium,arruginis  denanum  pondo  octo;picce cortias dcnanum  podo  a&opngt 
rhar  denarium  pondo  quatuor :  prarparato  ficut  pnora.  C  Xtrrum  ex  Pyrtttlapidt  ~i  ocsxum^md ad 
Damonicum refertur.  Valtt  ad  Flutntta,  Dtfpulta  curatu,&'  Phagcdjentca^icera,  Factt  ttem adFifiulas  tmpO' 
fitum^emoUtt cjue omncm  Durttiam.  Argcnti fpumar ,  bituminis , lingulorum  denanum  pondo  cen' 
tum:  picis,cerar,Gngulorum  denarium  pondo  dcto :  pyriris.tercbinthinar ,  vtriufq;  denariu  podo  'Aluctii. 
xx\' : propolis,aIuminis  loffijG ngulorum  denanum  pondo  quindccim : ammoruad  thymiama^  *  ^luer L 
tis  drach.xrj:chalbani.aloes,vtriufq:  di^ch.viij:aauginis,mane,vmufq;drac.v:  old  vctcnsfexta 
rios  duos.  Argenti  fpuma  cum  oleo  incoquitur,donec  coiucnnt :  mox  bitumen,  pix,  ccr3,  rdina, 

Quinta  Claffis.  hhhhh    irj  propohs, 


DE    COMPOS.  MEDIC. 

propolis  i'ntja'tur:quibusliqucfacflisrefn'geraus  c^aerugo  &C  Iapis  pyrire.-:  immittitur,deindeam-  E 
moniacum:ciimcacabusab  ignefublatus  modicc  rcfrixent,alumen,chalbanum ,  manna  indi- 
tur : 5C mcdiocriter cocta in  fngidam  demittuntur,  ac dicm  noctcm  cjj (inuntur.  Subactis  vti  tor. 

C  ^dltud.  Facitad Curatu difpc/tta.  Picis,ceraf,pyrita,(ingulorum  pondo  dcnariu  duodecim :  gutte 
ammoniaci  dcnarium  pondodcccm^bituminisdcnarium  pondoquinquaginta,  argcnti  lpumc 
dcnarium  pondo  quadraginta,propolis denarium  pondo  odo,fctlTilis  dcnarium  pondo  quinqj, 
ieruginis  dcnarium  pondo  duujolei  fcxtartum.  C  ^ittud  Nigrum  ex  Saltabus ad  tdtm.  Mtfyos  pe 
regrini,aluminis  rotundi,chalcitidts,ci  cta'  futoriae  qua*  melanteria  Gracis  dr ,  aruginis  rafa,  alu- 
rninisfciirilis,gallarumimmaturarum,ccrull;e,(ingulorum  pondofclibram:cerar,rcfinaeficcx,pi 
cis  brutia,bituminis,(ingulorum  pondo  libras  duas:  aceti  acris  fcxtarrj  dimidium,  olci  omphaci- 
ni  pondo librasduas,falicisfurcuIorum  tenerotum  foltorum  pondo  libras duas.  I  oliafalicis in 
acctum  mittito,igniq;fuprapolltacoquito  moucns  linerequic  ,dum  tcrtialtquoris  parsrclida 
fuerit:  ficcaverd  tundito,Sccnbro  tenuinTimo(ccernito:dcinde  in  mortarium  conicctalushu- 
morcm  exprcflum  adfjcito,tcrito  q^  diligcnter ,  tanqp  ccphalica  medicamina .  Qua  autc  Iiqueficri 
poffunt,vfq3dum  non  coinqu:nent,coquito:  pofteaq;  rehtgcrata  raferis,  l.ruigatisimmi(ccto:ac 
in  pilam  conicfta  excipicns  vtitor.  C  Indum T harjei Chirurgt,adeadem.  Ccre.relina' friclc,picis  ari  F 
da,bituminisliquidizacynthrj,llngulorum  pondolibrasduas:ceru(T^aruginis,chalcicidis,  mi- 
fyos  pcrcgrini,nKlantciia:,alumiiiiscVfciirilis&rotundi,galla:omphacitidishocclt  immaturar, 

*  In  lmprcffis  maIiconi,thuris,fingulorum  pondo  fchbram  fpiifitu- 
s  leguur  cJmiS)Vtnoninquincnt,coquito:licca  tundito,tenuiinmocribroccrnito,accto  perfundito,  cY  li- 
quabtlibus  excipito.  C ^iiwd  Cy^icenum.  Facit  ad  Dwturnos  affecius ,<&  Neruos  prxctfos.  Thuris 
qua  optimi,ccra:,myrrha',3riltolochta:,chalcitidis,illyrica:,  chalbani ,  linguloru  pondo  denarium 
quatuor:tcrcbinthina*,argcnti  fpume,fingulorumdcnarium  pondooclo:oIei  hcminam.Oia in 
vas  areum contjct to:  fupcr  cinerem  molhulculum  coquito  moucns ,  donec  m  frigidam  defcen^ 
dcnsmellis  habeatfpi(Tiiudincm:deinde  tollito  moucns.Hocinpelltculamillitumimponito,& 
foluito  hycmc  poft  leptimii  dicm,aftate a quinto.  C  ^Aiwdex colicdanets  Phdoxem.  Tiiuris,  myr 
rha,croci,illyricabdcIlij,fquama  aris,  -{chalcanthi,}-  chalcitidis,aluminis  rotudi,  cV  filTi,  mifyos 
peregrin',gutta ammoniacipropolis,vilci  qucrcini,opopanacis,malicorfj  inclufflinguloru  de- 
naniim  pondo  iirj : ariftolochia denarium  pondo  odo : ccra dcnariu  pondo  centum,quod  mina 
infcribit :  fcui  taurini dcnarium  pondo  ccntum : relina*  terebinthina  denarium  podo  lxxv ,  quod 
gracetriatcttaranuncupat.  Rcltnainollam  fidilem  nouam  conieclacoquatur ,  donccodorem  G 
amittat : dcindc  fcuu  cV  ccra  purgata  adrjciantur,liqucntur  qy.  ftcca  tundantur ,  Sc  tcnuiffimo  cri^ 
bro  inccrnantur-Dcinde ab  ignc dcpofita,qua'  liquefacta  funt,aliquandiu  rcfrtgcrari pcrmittan 
tur:qutbus  liccainfpergito,curio(e  mouens:  myrrham  vcrd,thus,bdellium,  opopanacem,cx  ace 
to  trita  ea  habere  oportct:  qutbu.s  ca,qua'  in  olla  funt,immittenda ,  tcrcnda  qj ,  nc  m  grumos  ccrx 
modo  coeant.Cum  bcne  habuerit  pharmacum,pyxide  lignca  irino  prius  illita  rcponito. 

DeTerttogenere  V  lcerum,cjux  V tx  adjanitatem peruenwrit,  ^Afcicptades  hxc  ad~\'erbumfcnpfit. 
C  ^ld  V  lcera  ciux.  nccjua^uam  coeunt.aut  ft  cocunt ,  rurfius  foluuntur ,  m  carne  corrupta ,  ~Vtl ettam  ojubits 
ftibieSlis  IdbcfaElatM:  hutujnwdi  c  onfetlum  ~\tcndum  ejl.  S^d  Chtroma ,  0"  cjux  Dtffcila»  curattonem  habent, 
Medicamcntum  confeBum.  Sc(iiamaaris,aruginis rafx, lingulorumpondo  vnciam,cera  pondo 
ielibram,relina  laricis  pondo  vnciam  s.  Quc  liquantur,aridis  mifceto,excipito  q3,ac  vtitor  airio- 
fe  fubigens,Iatiufculum  ceratum  foli  aftccfta'  parti  inijciens ,  vt  vlcus  tantum  comprehendat :  am- 
bientesvero  particulasmedicaminc,quodphlegmonen  propellit  ,cicundareoportet:  tcrrioau 
rationis  dic  vlcus  folucre,dcin  fomentis  lcnire,ipfum  qj  ceratum  ablutum  emollire ,  ac  rurfus  im-- 
ponerc,doneccicatrixapparcat.  C ^ilmdaccommodatum.  /trugtnis,  fquama  aris ,  fingulorum 
pondovnciasduas:diphrygispondo  vnciamvnam,cera  pondo  libram,  laricis  pondo  vnciasH 
tres:  praparato,ac  vtitor,ficut  pradicmm  eft.  Poft  hac  de  medicamentis,qug  nomtnantur  Cc- 
phalicaideftcapiti,accommodata,fic  ad  verbum  Afclcpiades  tradidit.  CDetleontis  Cephdlcum 
ad  Dwturna,&  qu£  diffculterfanantur.  Ojja  corrupta  eductt.  /Eris  fquame,manne  thuris ,  rcfina ficcar, 
finguloru  denariufn  podocentu:acetiheminasxfj.  Teritofquamamcxaceto,cVcumlauisfacia 
fuerit,thus  in  minuttlTimum  puluerem  redactum  adfjcito ,  SC  relinam :  paftillos  fingito ,  quos  in 

*vdht  uino  vmDra  deficcabis.  In  vfu,ctim  callumauferreconaris,medicamcnti  pat  tem  vnam ,  cerati ex  rdfa- 
ceo  confedi  a:qualem  fumito.In  alrjs  verd  fi t  medicamenti  portio  vna,cerati  partes  tres  vel  qua- 
tuor :  nam  temperamentum  fubierjtis  afledi bus  conuenire  oportet.  C  Cephaltcum  Mclanchlcoron 
idejl  ex  ntgro  ~Vtride,cjuo  ~yfws  efl  Tryphon  ^4rch&us.  Factt  dd  Dwturnd,  &  Vtx  fanabtha  .  Ofja  corrupta  redu- 
cit.  /Eris  fquama  pondo  denanum  xfj  :manna*  thuris,gutte  ammoniaci,refina'  pityin^  ficceTeui 
vitulini  curati,refine  terebinthing,fingulorum  pondo  denarium  fedecim :  cere,olei,vtriufq}  quar 
tammina:partem:acetiheminam:confi'citoadmodum  pradiclum.  Phtlotx  Cephattcum,ad Dwn 
na,  Dtffcilta  t\-,fanatu.  Ofjacorrupta reductt,& Callos  confumtt.  Terre erethriadis  denarium  pondo  cen- 
tum,eris  fquamae  denarium  pondo  quinquaginta,ichthyocolle  denarium  podoxxv,  accti  hcmi- 
nas  duodecim»Ichthyocollam  minutim  cotuiam  in  vas  vitreum  confjcere  oportet,acetum  aftiin- 

dere, 


PER    GENERA    LIB.    1 1 1 1.  244 

Adere,vt im'gctur,di(rolatamrncdi'carnini pracparatoimmittcrc:vbirniTcucnrnus,parnI!osrn.  - 
mare:  vfus  indicatus  cft.  C  Dionifu  Samij.  Tciraecrcthriadis  pondo  minam.cris  fquamc  pon 
minc  dimidium,ichthyocolIa:  quarta  parte,thuris  oaauam,a:ruginis  rafe  oduua,myrrhedccima 
fcxta,accti  cogiosduos.  Coponito  fub  cftu  caniculc,in  Solc  oia  cu  accto  fimul  teres:ichthypcoU 
la  vero  tcnucfacicns  accto  modico  in  vale  vitrco  imbuito:dcinde  cum  mifcucris  ijs ,  quc  fuiu ui 
mortario,paftillos  fingito  quatuor  fingulos  dcnarioru^quofda  octo ,  cV  deficcato.  Vbi  vtcndum 
crit,medicamcnti  partcm  vnam  cu  tnbus  ccrati  cx  rofacco  confccti  fumito,  fplcnijs  lanam  fuccida 
aceto  madentcm  fuperdato ,  hftulis  pharmaci  partem  vnam ,  ccrati  rofacci  duas ,  collyria  faciens 
imponito.  C  Ernpudbwn  Dia  botanoon  hoc  ejl  ex  herbu ,  ~\t  Luctus  prxceptor  conficiebat .  Anagallidis 
florc  cccruleo  denarium  pondo  quinquagintafcx,  papaucris  agreftis  denarium  pondo  quinqua- 
gintafcx:  hyofcyami  vindis  folioru,cV  porrorum  vindium,  iingulorum  dcnariu  pondo  quinqua 
gintafex:  fquamae  £ris  denariu  pondo  xxv,manne  denarium  pondo  xx,  refine^  pityinc  iicce  dcna- 
rium  pondo  fedecim,aloes  dcnariu  pondo  fex,aluminis  fcilfilis  denarium  pondo  quatuor,rotun 
di  tantundcm,falis  ammoniaci  denariu  pondo  quatuor,cere  pondo  minam,olei  vetcris  heminas 
duas,aceti  quantum  fatis  eft.  Herbis  diligenter  contufis,accto  6,3  folutis,humorem  ad  medicamc- 

B  ti  confecturam  exprimito.  C  ifis  Cephalica idejl  capiti  accommodata,  ad Chironia ,  &  Curatu  dtfficilia . 
Ejl nem  Cruenns  idoneum^uod Grxci  enxmon  appellant.  Cer£  denarium  pondo  cetum,  refine  colopho 
niacedenariupondoducentum:gutt^ammoniaci,fquamccris,thuriscombufti,ariftolochi  k> 
nuis,£ruginis,falis  ammoniaci,finguloru  denariu  podo  oclo :  chalbani,mann£,myrrhe,aloes  fin- 
gulorum  pondo  denarium  xrj :  aluminis  rotundi  denariu  pondo  fex,olci  vctcris  hcminam,  accn 
quantum  fufficit.Praeparato  ac  vtitor  interim  mero,interim  diluto  mcdicamine. 

D e fcriptn  ab  Hera  ~Vtdtbus  Emplajiris  ad  Vtxftnabilia  Vlccra.  C \AP.  14 . 

ALiafanesquedamemplaftra  vfusmultiplicis  tradidit,que  vlccribus  quoqsegrecicatriccm 
ducenribus  cV  malignis  eflc accommodata affir mat .  Vnius  vcrd  propric  ad  ca  fola  condu - 
jLL4.E4.t4.  ccnrismcminit,  ficfcrcdeipfofcribesad  verbum.  C  Emplajirum tpfins " Hypipii ad muka~\tiltjju:  i 
aoX  474.C       coloris:  Facit  bene  Vlceribus,qu£  ad cicamcem  £greperuemut:  item  ad  Paronychta,quo  nullum  extat  prxfiatm. . 

Argenti  fpume  chryfitidis  pondo  minam,cere  pondo  mina ,  chamcleontis  nigri  radicis  dena; 
pondo  xxxv j,  eruginis  rafe denariu  pondo  xvirj,  chry focolle  denariu  pondo  xxxx,  olei  hcm  1 ;  1  a s 
tres.  Argenti  fpumam  cum  oleo  leni  igne  coquito,donec  infcruefcere  incipiat :  deinde  cu  ab  ignc 
depofueris ,  eruginem  infpergito :  i  terum  coquens  moueto,quoufq3  colorc  proprium  rccepcrit : 
C  mox  ceram  indito,cum  bcne  medicamentum  habet,  chryfocoila ,  &  chameleontem :  in  mortariu 
dimifTis  acetu  inftillato.  Valet  ad  cadc  chryfocolla  etiam  contcnta,quancf;  cV  fine  hac  longe  miti- 
gantiffimumcit,fummeq3  iuuat  neruorum  punctus, itemcua  neruis  velmufculisclucrcquid 
oportet.  Ac  rccte  fecit  Heras,ad  finc  fermonis  de  emplaftro ,  fcnbens  chryfocolla  addira  no  e(fe 
mitigatorium,feu  leniens:  quippe  adftringens  aliquid  pharmacum  hoc  continet,at  que  ob  dolo- 
rem  videlicet  mitigantur,relaxantibus  indigcr.  Nam  in  hoc  folum  accidcns  mitigari  poftutat,  cV 
fubinde  mitigantia  dolorificum  ipfum  affedu  offendunt.  Vcru  vehemcntiori  malo  fuccui  rcres , 
dolorc  primo  lenimus,deinde  lic  ad  ea,qua!  morbum  curare  poftunt,accedimus.  Itaqj  Chryfocol 
Ia,ficut  8C prius  dictum  eft,medicamen  eft  ex  rjs,qua: ad  vlcera  vix curabilia  mirificefaciunt,quc- 
admodum  pleraqj  alia,quae  pr^terqj  q?  vehementer  ficcant,et  non  nihil  adltnngunt.  Porrd  nullii 
huiufmodi  medicamentum  eft  mitigatorium.  Quoniam  vero  mina:,cY.  heminc  meminit,fpumg 
argcri  minam  vnam  inrjcere  praecipiens,olei  heminam  (diclu  nanqj  mihi  eft  etia  in  fupcrioribus 
commentarrjs,non  nullos  viginti  vncrjs,quofdam  fedecim ,  minarn  a:ftimare ,  vtheminam  alios 
vncrjs  nouem,alios duodecim )  diftinguenda  quoque  hec  vcniunt.  Sumctur  autcm  diftinctio  ab 
rjs,quxpharmacum  promittit,cxmetallicorum  quantitate.Etcnim  propter  pollicitationcm  co^ 
^  qui  affarim  poftulat,eo  qj  plus  olei  acci  pere :  ob  metallicorum  autem  miftionem ,  qua:  non  pauca 
Uint,oleofam humiditatem  exigit.Cum igitur  nec pingue,nec medullam ,  nec  refinam  liquidam 
capiatjOleum  augere  ratio  eft.ltaq;  11  minam  ccu  viginri  vncijs  cftimemus,olei  ccrtc  tres  heminas 
infundemuSjfingulas  vnciarum  xrj :  fin  autem  fedecim  reputaucrimus ,  olei  heminam  ccu  vncia- 
rum  nouem  licet  lmmittere.Poteft  ctiam  addi,fi  vndas  duodecim  pendat,proptcr  coclionc  diu- 
tius  celebrandam :  nam  id  talibus  medicamcntis  eft  vtiliffimum  vel  mctallicorum  caufa ,  quorum 
non  mediocris  copia  exiftit.  Si  cnim  chamaeleonris  dcnarios  trigintafcx  adnumcrcs,cruginis  qui 
dem  ododecim,chryfocollae  quadraginta  denarrjs ,  fient  vniucrfi  nonagintaquatuor ,  qui  cV  ipfi 
copiofi  olci  mifturam  requirunt,maximc  cum  ceraedenarios  fimul  centu  addi  pra:cipiat,omnino 
cnim  vel  fic  multo  oleo  erit  opus.  Hoc  lgitur  emplaftrum  Hcras  confcripfit,  adfirmans  vlccri- 
bus  a:gre  cicatriccm  contrahentibus  ex  vfu  efte.  Alijs  verd  vfus  multiplicis  eodcm  in  libro  fcri- 
ptis,poft  multa  i pforum  opera  fubdidit :  Cicatncem  £gre fumentibus,~yel  Mahgms  cjuoque ,  ~vel  Chtronus 
tdonea.  Nam  cV  Anbarzanion  ab  ipfo  dictum  commendat  aduerfus  maligna,  pafcenria ,  £t  difB" 
cilia curatu: Item Ifim  vt gangraenas cocrcentcm.  Deinde  tcrtium  his  verbis aupicarur :  Bom colo 
rvs  Crucnm  idoncumficatncem  mducens.  Quod  chironiis  fimul  auxiliari  dicit:  Infupcr  quartum ,  cut 
nomen  indidit,Panacea:  ad  hcc  quintum,  Icefiam.    Dc  cmplaftris  igitur,  vano  vfui  accommo' 

QuintaClaftis.  hhhhh    iirj  datis 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


datis  fequenti  libro  difputabimus^vbi  fimul  ca  que  Hcrascomendauit,  adfcribcntur:  Hicautem  E 
qua*  vix  fanabilibus  (chironia  non  nulli  vocani)  mcdcntur,longo  vfu  tum  a  prarceptonbus  no- 
ftris,tum  a  nobis  iplis  explorata :  quoru  non  nulla  ab  antiquioribus  quoqj  viris  praclaris  appro- 
bata  funt,qucmadmodum  3d  illud,quod  in  Iibro,cui  titulus eft  Mantia*  pharmacopola  dc  rc  mc 

t Ai.  denariii   dica,fcriptu  i  nucnio.  Vcrba  i plius  i ta  fonant.    C  ^cruginofnm  Mantix.  /Eris  vfti,f  podo  minas}- 

pondo.  quatuor,re(ine  pitying ficcc dcnarium  pondo  ocfto,cere denarium  pondo  ocfto,£ruginis  dcnariu 
pondo  x,olci  heminam,terrccimoIie  denarium  pondo  iifj,rhuris  denarium  pondo  quatuor,fqua 
me_  crisdcnarium  pondo  quatuor.Siccalauiigatain  mortario  finito,ceram  liquefactam  cum  olco 
truis  fuperfunditOjfmi  to  cjj  pauxillo  tcmporc  combibere,aceti  heminam  addi  to :  per  tnduum  te- 
rito,quantumaceti  cxcipiatur,immittcns.vtIiquidiceratifiatfpinitudo.  Vtitorad  omncvulnus 
cV  ad  vetera  bC  vix adcicatricem  venientia  v!cera,cV  quacunqj  cancrofa  funt,  cum  panniculis fila 
ti m  cocerptis :  fupra  fplcnium  vcro  lanam  fuco  dam  vino  olco  cjj  madctem  lcuiter  alligare  opor 
tct,biduo  per  afiatem  foluere,hycme  triduo,ac  vlcera  tcpcnte  aqua  abluere ,  in  profundis  vulnc- 
ribusipfas  oraslcuitcr  Iinamcntisintercipcre:quippe  mcdicamcn  linamento  cxcipi  aptum  cft , 
&  pus  mouet. Hac  rationc  pura  fient  vlccra,cV crufta  excidet,  ceram  mifccndo  aqualcm  arugini 
^  ad  cicatriccm  peruenict.Extcrit 3C carbunculos citra dolorem,omnc qj  pafccns  malignum  i litit ,  L: 
pcrfanat cjj  Vcnor  quocuad  herpctas,  cV  vngues  putridos:  fimiliter  aut  cV ad  omnia  vino  cV  olco 

t  In  antiquis  vtendum  cft  cum  lana.  Praterca  dentes  erofos  medicaminc  replcto.    •£  C  f  Konum  noilrum.y  Ce 
-;-  non  nul  rc,picis,bituminis.I ingulorum  pondo  Iibram :  mannajeruginiSjCcrufle^finguIorum  pondo  feli» 

fis  additur, em  bram:malicorn.gaIle^fpina*agyptia*,m^ 

p  a  mro  c  pcncj0  trientem,hoc cft  vncias  quatuor : ariftolochie  vei  d  long£,cV  £ris  combufti ,  vtriufq^  pon- 
do  fextantcm,hoc cft  vncias  duas. Sicca  ex  accto  pluribus diebus  tcrito ,  vt  ctiam  prius  oftcnfum 
cft :  fjs  probe  elaboratis,qua*  liquari  poflunt,cum  olco  liquatis,hcminam  ipfis  fuperfundito,man 
nam  infpergcns :  vbi  liqucfacta  frigcfeccris,cV  dcraferis,  aridis  cx  accto  laeuigatis  lic  admifccto ,  vt 
ne mtcr  fundcndum  grumos cera  modo facias ,  id  quc  potiirimum  ambicntenos acrc  frigido. 

(£*Altudno$lrum.  Jt5ituminis,aluminisliquidi,fingulorumpondolibram:picis,reiina:pityinar, 
cera,pondo librasduas:ariftolochia*  rotunda* , galle ,  fpinae  q gyptia* ,  fingulorum  pondo  vncias 
oclo : maIicorij,eris  vfti,mannae.ariftolochie longc; ,  lingulorum  pondo  vncias  quatuor : olei  rici- 
nini,au t  vetcris ,  fi  lllud  non adiit ,  pondo  libras  duas ,  quarum  lingulc  vncias  duodccim  conti— 
neant, vt  omncs fimul  vncia* collecfta*  fint  vigintiquatuor.  Prcparato  hoc  quoque  codcm  modo 
cum  prcdicf  to,metallica  cx  accto  teruntur,dcinde  licca  adrjciuntur,  rurfus'quc  lcuigantur :  poftca  G 
cum  luci  fpifiitudinem  habuerint,liquata  mifcentur,vt  prediximus.  *Altud.  Bituminis ,  rcfinc  te 
rebinthina*,picisbrutia*,lingulorumpondo:olci  dcnariumpondo  vigintiquatuor:argcntifpu- 
me  ccruifa*,manna*,aruginis,fquama*,opopanacis,  fingulorum  paresportionesdenarijsolci  vi- 
ginriquatuor.ladani  pondo  vncias  duas  ,  quae  valcnt  denanjs  fedecim:accti  hcminas  duas. 
jKocquoq^pharmacum  pcrindcacfupcrioraduo,conficitur.  ^Akud.  Chryfocollar,fquama?,  lto- 
momutts,fingulorumdenarium  pondoquatuor^aruginis^cYchalcanthijVtriufqjdimidium,  hoc 
eft  fingulorum  pondo  dcnariu  duu:  cera»  denarium  pondo  vigintiquinque,hoc  eft  vncias  trcs,S£ 
dcnarium  vnum : rcfinae  terebinthina*  pondo  vncias  duas,hoc cft  denarios  fedecim.  Ceram  cum 
tcrcbinthina liquefacito,dcindc alijs  admifccto , bifariam  mcdicamentum  conficiens,  int erim  vt 
prius  citata  accto  conterens  arida ,  intcrim  fine  hoc  curiofe  lauigata  liqucfacftis  mifceto.  Efto  au^ 
tem  terebinthina  liquidior,licut  plerucj;  lanx  appellata.  In  fumma,omnibus  his  pharmacis,  qua; 
chironijs  conuenirc  palam  cft  ,lariccm  reiinamfiloco  terebinthinae  mifccas,  non  pcccabis. 

^Aliud,  Cerae  pondo  vnci'astres,hoccft  denarium  pondovigintiquatuoruTerisvftijfquamae, 
aeruginiSjfingulorum  pondo  denarium  duu,vt  trium  horum  fimul  denarfj  fex  exiftant.Cera  efto 
pinguis^vtquxcumrofaceo  velmyrteo  modico  emolliatur.  Arida  probclxuigataexcipiatur^H 
quemadmodum  in omnibus mcdicamentis ,  que  ad  chironia  parantur ,  vehcmentcr  cft  necefta- 
rium.Quin  etiam  vbi  ficca  cera  fuerint  admifta,melius  eft  ea  diu  in  mortario  contundere.  *Ahud. 
Cerx  pondo  vncias  fex :  aruginis  partem  fextam,quae  eft  vncia  vna :  ecris  combufti,refi  nae  laricis, 
fingulorum  pondo  denariit  tn'um,vt  ambo  fimul  habeant  denarios  fex .  Cera  pinguis  efto :  in  qj 
aquam  calentem  proiecla,qud  mollior  fiat,manibus  fubigaturjaruginem  cV  as  in  eam  recipien' 
do,poftea  contundendo  in  pila,  vbi  refina'  quoque  mifti o  paulatim  inftillando  fiet.  ^iliud.  Cad- 
mia*  pondo  vncias  tres,dimidio  chalcitidis  ponderi  mifceto,  quod  eft  vncia*  femiffi.  Tritis  probe 
vinum  aufterum  afFundito,cV  rurfus  lauigato  x  vbi  mellis  confiftentiam  habuen't,ceratum ,  ex  ce- 
ra,cV  refina  fricfta,compofitum  immittito.  Sint  autem  cuiufque  pares  portiones  vnius  vncia*:  vt 
amba  duasVnciasefficiant,myrtei  Iiquefacfti  pauxillum  adfjcito.  ^iliud.  Olei  veteris ,  vel  ricinu 
ni  heminam :  cerae,  picis,  bitumim's,finguIorum  pondo :  manna* ,  aruginis ,  ceruflae,  dimidio  mi- 
nus,quam  in  pradictis,quod  eft  cuiufq?  felibram :  malicorfj,galla,fpina*  a*gyptia*,iridis,  ariftolo- 
chia*  rotunda^:halcanthi,fingulorum  trientem,qui  valet  vncias  quatuor  :a*ris  combufti,  ariftolo 
chia  longa*,cuiufq3  fextantem,qui  pendit  vncias  duas.Qua  liquantur,  aridis  antea  ex  accto  lxui^ 
gatis  commifcebiSjVtprxdidum  eft.  uiiiud.  Cadmia*,  chalcitidis ,  fingulorum  pondo  denarium 

quadraginta. 


PER    GENERA    LIB.    II II.  24* 

A  quadraginra.  Ex  vino  txitfs  plunbus diebus,ccratum  quod  ex  olco  cVccra  conftat,immirtcs.  Sint 
autclcilibra:dua:,cera:dcnarrjducenci.  Acfatiusefthoc  minon  fymmctriaconficcrc,  Cadmia:, 
cV  chalcitidiSj  iingulorum  denarium  pondo  dccem ,  ccra:  cx  olei ,  anusq:  dcnarios  quinquaginta, 
inijcicndo.  ^ihud.  Cadmia:  combuita?.  chalcitidis  vfta? ,  tcrcbinthina:,  cera\  iingulorum  parcm 
mcnfuram.  Arida  cx  vino  contercs .    C  ^ihud ex  Ricmo .  /Eruginis  dcnarn  pondo  vnius,  alumi- 
nisliquidipondohbram:  mahcorij,  aeriscombufti,  mannar,  iingulorum  tnentcm ,  qui  valct  vn- 
rijsquatuor:galla:dupIum  adrjcias,quodeft  vnciasocto:picis pityina:,  iingulorum  podo  hbras 
duas:bituminisdimidio  minus.hoccft  pondo  vnu:cui  aluminishquidictindidcris,ariftolochia: 
rotunda:,cVga!la:,  fingulorum  pondo  vncias  occo:longa?anftolochi2dimidium,  hoccft  vncias 
quatuorrolciricininipodolibrasduas.ATetallicaexacccocotcruntur, vtinfupcrioribus.  ^ihud, 
Ccra'  podo  vnciae  tres:a?riscobufti,fquama?.aeruginisTingulorum  pondoduo.  Ccramprius  in 
aqua  calente  calcfacics :  manibus  rofaceu  admifccns  emollics :  dcinde  arida  excepta  m  mortario  co 
tundes  diutius,  vt  verc  omnium  fiat  vnitas.Tertio  quarro'ue  die  hoc  cV  alia  huiufmodi  omnia  fol 
ui  to ,  (pongia  extrinfecus  ex  aqua  vel  pofca  imponens .  ^iiud.  Cerar  pondo  vncias  fex  :  rcfina: 
lariciscius  dimidium.  hcceft  vncias  tres  :  atruginis  triplo  minus,q  laricis  fuir,  hoccft  vncia:picis 
B  brucia:  pondo  dcnanu  trium ,  chalciudis  vfta:  iimilitcr  denanu  pondo  trium.  Conficito  cV  hoc  vt 
pradiaum.  ^ihud.  /Eris  combufti,  fquama:,  aeruginis,  parem  cuiusqj  menfura: cera:  fcfcuplam 
mifceto.Ceram,  vt  predidum  eft,calente  prius  aqua  madidam  (ublgito :  ac  interca  dum  hoc  agis, 
vel  rofaceum,  vel  myrteum  adi  jcito :  dcinde  injpilam  immitti  to.  Prxitat  aute  trium  pondo  ccram 
jequalemmifccrequam  rccennffimam;molhiiimam,pinguiirimam,  ncmulcohumorcolcofoin 
digeas.  ^ihud.  /Eruginis,teiebinthina:,  pares  vtriusq-,partcs:ccra:cripIo  plurcs  :  aluminis  fcif- 
filis^cadmia^fquama:, fingulorum  quadruplum,  vc  eruginis  pars  vna  iir,  icem  ccrcbinchina:  vna, 
cerccres:fquame,cadmie.aluminisfcilTilis,  vniufcuiufq^  quatuor.  Vbiaridacontuderis,  cribraue 
ris,  m  puluerem  exactc  redcgcris,  in mortarium  conieclam  ceram  cV  tercbinthinam  contundito, 
ficca afpergens,  piftillum  myrtco  vel  rofaceo  madefaciens  rn  aere  calido ,  na  m  hoc  facile  tundcn- 
tur,maxime fi  id  arftiuo  Soie  fiat.  Vfus  cft i^qui alioru  quoq;, nimiru  vlccrc  prius  dctcrfo aphro- 
Iitro,cV  poftea  eloto  per  melicratum.  tu  pcr  fpongia  probe  purgato,  vt  madoris  fi  t  expers :  dcinde 
fuper  id  platvfmate  hoc cft  latiore linteo,  cui cmplaftrum  lllitum  fit.impofito : poftca  duplici lma 
mento  aqua  frigida  tincto  extrinfecus  fupcrdato,  pretcrea  noua  fpogia  molli  :cV  rertio  autquarto 
dic  id  refolues.  C  ^icerum  hocesl  difquc  cer^noibrum.  Argeri  fpume  pondo  hbras  tres,  olei  ricinini 
C  veteris  pondo  hbras  quatuor  s ,  aceti  qua m  accrrimi  hbras  duas  :  eris  fquame nigre , chalritidis , 
eruginis,imgulorum  pondo  vncias duas. Argcnti  fpumam  cum  oleo  priuscoquere  oportct,do- 
necftrigmenti  fpifTitudincm  acripiandeinde  metallica  plufculis  dicbus  exaccto  trita  adrjcere:at- 
que  fic  incoques ,  quoufq;  non  coinquiner.  Licet  et  itatim  ab  initio  argen  ti  fpumam  cum  oleo  5C 
aceto  diligcnter  miftam  coqucre  :  ac  vbi  femicoda  fuerint ,  fquamam ,  chalcitidcm,  cV  crugmem 
.  immittere. Voco aut nunc hbram  olci  5C aceti  Romanam ,  que  vndasduodccim  pccuharcs  coti- 
net.  Quin  eV  fex  olei  Iibras  tribus  argenti  fpume  pondo  interdum  committo :  cV  nimirum  fecun- 
dum  hanc  fymmetriam  diutius  incoquuntur.  Cum  prcparas  cV  hoc  pharmacum,  prceftat argen- 
ti  fpumam  cum  folo  oleo  clTe  coctam :  deinde  metallica  cum  aceto  inrjd .  Vbi  vcro  tria  fuerint,ai 
iufcp  vncias  duasdixi  immittendas  aceti  libris  duabus ,  argenti  fpuma:  tribus ,  olei  ricinini  vetens 
libris fex, vel, vt  prius dixi,quatuor  s .  Hoc medicamentum  cV fiftulas  iungit,cV callofas  iam  cxic 
cat,contrahit,cV  claudit.  At  fi  bona  victus  ratione  vfus  quis  fuerit,  non  refoluuntur :  plenitudine 
verov  infigni  collecta,  periculum  cft  ne  pars  ex  fluxione  infeftante  phlegmonc  rurfus  tcntctur ,  cV 
fiftula aperiatur. Et  verd  inueteratis  vlceribus , cV dyfepulous  hoc cft  cicatnccm  a:gre  ducccibus , 
quae  cV  chironia  nominant,non  foliim  pharmacum  lmpermixrum  imponimus,  fed  ct  liqucfactu 
D  oleo  veteri,  vel  ndnino,  ac  linamento  exceptum :  etiam  li  puris  vcl  minimum  non  dum  rn  vlcere 
anteafuerit,  concoquit  ipfum,  cV  generat,cVcraiTum  cfficir.  Ceterum  vlcus  triduo  folucs,  fi  nihil 
prohibet.Quodfiftomomatis  fquamafuerit,  prcftat:  finminuscamhabeas,necnigram,  cyprrj 
aeris  fquamaini)cietur.  Confeci  aliquando  hoc  emplaftrum,phrygij  quoq;  lapidis  vnda  admifta, 
interdum  etiam  chryfocollae  vnda ,  ficut  cV  amborum  n5  nunquam :  glutinat  Sc  magna  vulncra . 

C  ^ihud ctd  Teneros  &  ex  iffdem  Vlceribus  ntmis  grintter  conficlantes,  Ccrc  pondo,  rofacei  pondocc- 
ruiTa:  pondo  vncias  octo ,  falis  ammoniad  pondo  vndas  quatuor ,  fquame  cypria:  pondo  vncias 
duas ,  thuris  pondo  vnciam,  calds  viua:  pondo  vnciam ,  aluminis  nffilis  pondo  vnciam ,  xru- 
ginis  pondo  vndam,malicon  j  podo  vndam.  Vfus  praediciis  idem  eft.    Noucm  in  pr^- 
fentia  funt  pharmaca  citra  rofaceum  compofita,  derimum  cnimillud.Ex  nouem 
quinque  funt  pari  pondcre,calx  viua,  malicorium,thus,  alumcn  faffilc, 
&  crugo. Squama: duplo  maius  pondus  eit,&  hac  fal  ammonu- 
cus duplo  cxuperat ,  hunc ceruffa,  huius  fcfcupla  rurfus 
cera  in  hbram  vnam  reducta,  quam  3C 
rofaceum  habet. 

Galcni 


GALENI    DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 


MENTORVM    PER  GENERA 
JL  I  B  E  R      QJ/   I  N  T  V  S 


"Al.bonum. 


ARGVMENTVM 


L   I  B  R  l 


"  Liquida  ideft 
CypSLa,  fortaf- 
fis  dyplet^  leg. 
l.aeria  uelfyl- 
ueftti. 

t^/.ex  anti- 
cjuts  da.nus.m 
latentes  qmde 
locos  ,  ueluti 
Hternm,  tnfun 
ditnr  ~\nguen- 
to  cyprtno  li- 
quatum 


Continct  Multiplicis  vfus  Emplaftra,  Paftillos,  &  Arida. 

Ve  Mcdicamcntis  Vfui  Mttltipltci  accommodatis.  C  ^iP.  1, 

E  mcclicamcntis  Polychreftis futura  hic eft difputatio,vocant autem  Graeci 
polychrefta,qux  multis  aftedibus  conueniunt.  Sunt  q^  non  nulla  ipforum 
non  modd  fpecie ,  fed  ctiam  gcnere  diuerfa ,  omnia  verd  ex  contrarrjs  con^ 
ftant  medicaminibus,  etiam  iuxta  fecundas  qualitates  ac  vires,  non  tantum 
primas.  Patere  arbitror  cuiuis  primas  meappeilarecaliditatem ,  frigiditatc, 
ficcitatem,  Sc  humiditatem,  atqjcx  harum  coiugatione  quauis  compofitas: 
Sccundas  verd,qua:  ipfas  fequuntur,vt  in  quinto  libro  de  Simplicibus  me- 
dicamentis  vberius  pcrcenfui ,  oftendens  non  nulla  non  folum  compofita 
mcdicamina,  fed  fimplicia  quoque ,  vt  nalcuntur,  emollire ,  quaedam  indurare:  quemadmodum 
alia  obftruere,alia  rcferare:alia  fordcs  gignere,alia  abftcrgere:alia  attenuare,alia  cralfitiem  admo 
liri:aliadenfarc,alia  rarefaccre:alia  carneminducerc,aliarepurgare:aliacicatriceducere,aliaexul 
cerare:  alia  trahere,aha  rcpellcrc :  alias  qj  fimiles  eorum  diflcrentias.  Porrd  diclum  mftii  cft  SC  fu 
pcrioribus  commentarrjs,quae  contrariorum  facultate  medicaminum  necefTaria  eflet  miftura,ai' 
ius  etiam  nunc  paulo  pdftmcntionem  faclurusfum.  Meliusenim  mihi  vidcturduoquaedam 
triauc  mcdicamenta  cclebria,quae  multiplicem  vfum  exhibcant,pra;fcribcre,dcinde  compofitio^ 
nis  ipforum  rationem  intcrprctari.  Exordiar  autcm  ab  ns,qua?  nemo  non  nouit,quippe  in  He 
rae  Iibro,cui  utulus  cft  Nartex  id  eft  promptuarium  mcdicaminum,  prodita,tum  apud  alios  qui  lt 
bros de  medicamentis condiderunt.  At  quia  fuperiori  libro  de  virtutibus,  quae vlcera  dyfcpulo- 
ta  hoc  eft  vix  cicatricem  ducentia,curant,verba  fecerim,animus  eft  nunc  quoq3  emplaftra  illa  mul 
tiplicis  vfus  primum  exponere,  quae  caufa  malignorum  (  non  nulli  chironia  nominant )  compo^ 
fuimus.  Alia  verd  vfus  dicla  multiplicis ,  cp  multis  quidem  aftecftibus  alijs  confcrant ,  non  tamen 
ctiam  chironijs,ea  rurfus  feriatim  referre  propofuimus .  ( 

Qu£  fcripferit  Heras.  C^4P.  z. 

ITacp  cu  opere  medicamentorum  Heras  Cappadox  cmplaftrum  quodda  ad  huiufccmodi  vlcc 
ra  mirificc  faciens  tradiderit,indc  fuma  cxordium,  verba  iplius  adfcribens,  quar  in  hunc  modu 
fonant.    (LBom  colorts,Cruenw  tdoneum,Cicatricem  ducens,  Conglutinat,perJecle  impiet,atcjue  Cicatricem  dn 
atjoiutum  cum  cerato,  maois  cj;  adhtic  circa  acatrtcem  inducendam  ejfcax  eji  ♦  Valet  ettam  adchirunia  ~\keray 
alia  cjs  ftmilia fummoperc.  Nam  Callos  confumtt,  deinde  genumam  carnem generat,  ~Valde aibnm.  Cerae  pondo 
librasduas,friclaepondolibrastres,xruginisrafae  pondo vnciasfex  mannae  pondo  vnciastres 
olei  hcminas  quinque,  aceti  fextarium.  Liquabilia  ficcis  admifcentur .  Vfus  eft  cmplaftri  ad  vul- 
nera,cum  rofaceo  tcmperatum  pus  gencrat,  cerato  folutum  ad  cicatricis  generationem  repurgau 
Quidam  tamcn  refinaefricffoelibras  duas,&  terebinthinae  tantundum,  ingeflerunnatq^ficpraepa- 
ratum  crugincrafa  ipfum  exccperunt,vt  collyrrj  tenorem  haberet:atq3  hocimpofuerunt,  vbi  cal 
los  confumerc  ftudercnt:  promptc  enim  haec  facit,  vt  etiam  ofla  feparet.  Alcritd  igitur  8C  empla- 
ftrum  hocHcrascommcndatceuexaeruginis,  8C  aceti  copia ,  efficax ,  fiquid  infuperiore  libro 
dicftorum  meminimus.    Laudat  item  Panacea  abeo  vocatam,quamdeinceps  vcibisilliusap- 
pono.    (EPanacca  Hcr&  a  non  nullts  Samtas  nommata.  ^id  omnem  PaJiionem,&  maiigmtatcm.  Ststtt  autem  l 
N  omasynecjue  cruQas  faat/iecjue  artumpofttis  partibus  duritiem  conciltat .  Rumptt ac  tabejacit  omne  corruptum, 
~Vt  nihil  a  licjuida  ftaphide difjerat ,  Cohibet  Sangumts  eruptionem  tum  aliamjum  qu£ per  h£morrho:d,uferi  foiety 
myrteo  dilutum .  ltem  H&morrhoidds  tpfa  tabejacit,  &  confumit.  Infuper  Fijiulis  medctur,  &  Carbuncuhs.  Sa* 
nat  ^4e<ry[opasJ&  Chironiaf\>t  ~\ocant.  In fumma  Vix  Sanabilium,&  dtuturnorumgenus  "f"  latentibus  cjuidem  lo 
cts,  ~\ietutt  ~\tcro ,  "Vnguento  cyprtno  itcjuatum.-yexterioribus  autem pr£fiat,~Vt  altafingula,fic  apponere.  ^it  omnt 
Vlceri  impofitum,cjuamuis  agrejit,mittus  ftatim  id efficiet,dolores  minuet,& ~Vigili.ts.  H£c  eius  ~Virtus  eji,  Cha^ 
maepityos  denarium  pondo  quatuor ,  fymphy ti  denarium  pondo  quatuor ,  chamaeleontis  dena^ 
rium  pondo  quatuor:marrubfj  denarium  pondo  quatuor,apud  alios  fex:  polfj  denarium  pondo 
fex,centaurfj  tenuisdenariu  pondo  fex,helenfj  denariu  pondo  quatuor,anftolochigdenariupon 
do  quatuor,thuris  denariu  pondo  duodecim  dC  femiflTis,  myrrhae  denariu  pondo  trium,  aloes  dc- 
nariu  pondo  fex :  chalbani  denariii  pondo  fex,oboli  vnius  8C  femilTis :  olei  denariu  pondo  cetunv 
ocftoginta,melIis  triginta,  propolis  denarium  podo  duodecim  s.  aluminis  fifli  denariij  podo  fex, 
oboli  vnius  8c  femiffis :  terebinthi  nae  denarium  pondo  fex,oboli  vnius  dC  femiflTis :  chalcitidis  de^ 
narium  pondo  fex,oboli  vnius  cVfemiffis:  bituminisdenarium  pondo  quinquaginta,terraeanv 
pelitidis  denariu  podo  quinquaginta,argenti  fpumae  denarm  podo  quinquaginta,gallae  denariu 

pondo 


PER    GENERA    LIE.    V.  246 

A  pondo  trium,pulueris  iridis  dcnarium  pondo  trium.Corufa:  pndie  hcrbae  cV  radiccs  olco  immit- 
tuntur :  vbi  noctc  tota  in  eo  duraucrint,  manc  argcnti  ipuma,  ampclitis,  bitumcn  inrjcitur:  fupra 
igncmlcncm  incoquuntur:\'bi  ipiiTjtudincm  adcptafucrint.ollaabigiu:tollitur.Sintautin  alio 
vafe  mcl,rcfina,chalbanum,piopolis  colhquata,  qua*  oportct  lmiul  cdmifccrc,  in  olla  fundcndo: 
deindcarida,  quibuscum  mcdicamcncoquiiur,donccnoncoinquinct:rurfusab igncdcpoliro 
myrrhaIauisfada,cV  thus  infpcrgitur.Eftautaducrtendum,ncqii  cflcrucfcar,cVquantii  fieri  po 
teftin  amplo  fpatiocoquatur,  difriculter.n.reftingui  potcft,  ii  quid  attingat.  Hacquidc  Heras 
dc  Panacca.  Nobis  aut  matcric  ipfam  a  mcdicamentis,  qua* pnore libro  icripta  funt  ad  vlcera  vix 
fanitatcrccipicntia,diflerrenotadum  cft.  Naillafolisconftantmctallicis,  quada  paucis,  quadam 
pluribus ,  pauca illorum  radiccs ac  hcrbas  contincnt :  at  panacea  hac iecus  habct.  Reci  pit.n.ha*c 
chamalcontem  eV  ccntaurium,quorum  vtruncp  maligna  vlccra  iuuarc  idoneum  clt.  Accipi  t  prc> 
terca  ariftolochia,cViridem,imbecilliora  quidcm  ccntaurio  cV  chama*lconte,quantu  ad  maligno- 
rum  vlcerucurationcm  attinet,non  th  rcpudianda.Herbasaut  valentesaifumit,qua*vclfolcma' 
ligna  vlccracurarcpofluntfapcnumcro,  chamepityn,  polium.cV  fymphyton  :  quibus  valcntius 
eft  marrubium,Sc  hclcnion.  Jtaq^  marrubio  ct  folo  vti  qucas  in  rjs,  qua*  carnem  abundc  humidam 

B  circa  vlcus  habent,  cV  fordidiorem :  helenion  vcrd  neque  rjs conuenit folum  infperfum ,  ficur ncc 
aliud  quoduis acre .  Siquidem didiciftis in  opcre de  Simpliobus  medicamentis, acriu  cVamaroru 
medicaminumdifcrimen,  nempeacriairitare,  mordcrc,  calefaccre,  6V  fluorem  in  affcclis  partibus 
concitare.  amara  vcrdcxiccarc  citra  morfum  eV  calorcm,co  q;  exulcci  atis  partibus  conduccre.  At 
quonia  cxhcrbis  iftis  compoiitioncm  paranti,  inftitutum  cratcmplaftrum  indc  nd  liccum,  quod 
anfpcrgi  poflir,efficcrc:ad  emplaftri  vero  confecturam,vel  ceram,vcl  rclinam,vcl  omninoargcn 
ti  fpumam  diutius  coctam  adicduruscrat^vndc  virtus  hcrbarum  iolucrctur.  mifcuitipfis  no  nul- 
ia  medicamcnta  tam  valida,vt  vlccnbus  pcr  fe  cxhiberi  no  qucant.  Valida aut  hac duplicem  com 
nuinem  vim  cv  qualnatcm  obtincnt,nonnuIlaauftcram  accrbam  q;,  aliaacrcm  cVacerbam  .  Hu- 
iusigiturgratiaex  ljsjqua^acrimoniafortita  funt,hclcnion  mifcuit :  cx  valideautadftringetibus, 
(hac.n.auftera,cVacerbanominamus)alumcn,  cVgallam  immaturam.Qualitatesaut  vtrafq3  vale 
tcs  habct chalcitis,qucadmodum  6V vires  qua'  in  ipiis  funr.cum  iit  acris  cV adftringcs.  Enimucro 
diclti  cft  fupcrius  ncceflariam  cifc  malignis  vlccnbus,  cV  praiertim  ctim  fluori  fint  obnoxia,quali 
tatem  auftcram.  His  ergo  omnibus,qua  dixi,  admifta  argcnti  fpuma  cft,refina3Sv  thus,qud  phar^ 
macumcmplaftriformamacciperet»  Sedargcntifpumaexmediamarcriaeft.  Thusconcoquit, 

C  cV  pus mouct,fi  tanq  ad  probe'  temperatam  naturam  refpicimus :  nam  id  humidioribuscorpori- 
buscarnem  produccre  oftendimus.Quin  ctiam  cxmedicamcntis  qucconcoquunt,  quecn  vim  a 
purc  moucndo,  quafi  purificam  vcl  expurgatotiam  dicftam  habcnt,nullum  valentcr  digcrit,  ficut 
ncc acre  :  fiquidem  talia  mediocriter  excalefaciunt,  immo  Sc emolhunt  magis,  qua  cxiccat.Quare 
thuset recfle admiftum  cilin  propofiti  emplaftri compofitionc,  vti mitigatoriu  quid  cV  Iene acci^ 
piat.  Huius  nimirum  potentia*  oleum  quocp eft,  emplaftri  coqucndi  cauia  fccundum  primam  ra- 
tionem^idieclum,  iecum  vcrdduas  facultatesinfcrcns,  mitigatoria  videlicet,  cV  qua*  valida  phar- 
maca  obtundit,fiue  hxc  acri,  fiue  auftcra  virtutc  fint  pradita .  Cerrc  ampelitis  terra  ficcat,cV  dige^ 
rit,  nifiil  manifeftd  acre continens  :  propterea  malignis  vlceribus  idonea  eft,  cV  fi  folam  pcr  fe  tri^ 
tam  infpergas.  Chalbanum  vcrd  cV  ipfum  cd,cp  concoquir,cmollit,mitigat,cV  dolore  iedar,prae^ 
dictaecompolitioniadiectumeftjCum  thuscafdem  vircs,fed  imbccilliorcs  habcat,chalbanofacul' 
tates  ambas  valentiores  poflldente .  Tcrebinthina  refina  ipfa  quoqj  fimul  cum  dctcrgcndi  difcu^ 
ticndi  q3  facultatcm  habcat ,  et aftcclus  tales  cp concoquat,quidpiam  obtinct .  Bitumen  verd cum 
calorc  n5  admodum  vehementificcarenouimus.  Quibusomnibus  cmplaftri  authormcdicamo 
tum  tracloria*  virtutispropolimnimirum  admifcun  ,  qfh  cius  vium  multipliccm  eflc  voluit.Om 

D nia  vcrd,  qua multipliccm  vfum  prarftat,  maximc  varias  poteftates  habcre  ncceflj tas  cft,  vt  pluri^ 
bus  vitijs  medcantur.  Sic et  non  parum  mcllis  addidi t  fcicns  ipium  liccans,digcrcns  cj;,putrcfccn 
tibusefleaccommodatiflTimum :  quippe  cxipfum  ex  rjs  eft,qua  non  putrchunt,  Sv  mifta  a  putredi 
ne  referuatjprxterq  extrcmc  ad  putrefcendum  idonca,quc  humida  funt  cV calida.  Atquc  mcl  co^ 
piofius  alns,  medicamenti  compoiitor  indidit :  na  fi  tria,que  coqui  defidcrant ,  cxcipias,bitunien, 
argenti  fpumam,terram ampclitidem,ali ) s  maius  clt.  Atq^  his  ipiis bitumini,argcti  fpumc,cV  am 
pelitidi  tm  adiccit  olei,quantum  cocftioni  comodum  crat  tuturum,  coniccftura  cV  ab  alrjs  fumpta, 
quc ficca pharmaco immittuntur .  Infuper  ommbus  perfeclc coclis  myrrha SC alocn  voluit  lnij- 
ci,qua  ambo  citra  mordicationcm  ficcant :  verum  diflerunt,ci;  aloc  adftringat,myrrha  tcnuiorum 
partiu  iit,magisc|5ficcer.  Caterum  haud  fcio,cur  Hcra*  vifum  fucritminoribus  fymmctrijs  Pa- 
naceamhancconfcnberc,  quamalrjmaioribusconhciunt :  fiquidem  non nulli  omniaduplicata 
haberc  ipfam  tradidcrunt.alrj  quadruplo  copiofiora .  Chalbani  fanc  dcnarios  fex ,  obolum  vnu  s 
Hcrasnumcrauitralij  decccVfcmilTem  :  qucmadmodumalii rurfus viginnquinqj.augctcslimul  ^l.JusJe- 
S>C  alia  ad  proportioncm ,  vt nufquam  dicatur  ln  fymmctria  obolus  vcl  iemiobolus .  Itaqjaducrtc  ttm. 
rc  vosoportet  Panaceas  apud  alios  fcriptas  huic  cofercntcs ,  vtru  omnia  duplicata,  an  quadrupla, 
habeant :  ac  fi  fint  omnia  auda,  non  putarc  lllas  ab  hac  cflc  diucrfas .  (Elfisa  (juibufcU  Epigom  chrta. 

JMultiplicis 


DE    COJMPOS.  MEDIC 

Multiplids  vfus  cft  medicamcntum ,  quod  Ifidcm  appcllant ,  ab  omnibus  commcndatum .  Ego.E 
vcrd  apponam  modo,qua  Hcras  de  1II0  memoria*  prodidit .  Ha'C  illius  verba  funt.  Mcdicamcru 
tum  d  non  nullis  Epigom  ciiclum,  ab  altjs  Ifis .  Facit  ad  omne  Vulnus,  ad  Vtdnera  capitis  cum  ofn.m prxcijio^ 
ne,fanat  citra  rcparationem .  V aht  ad  Punclus ,  ttem  Paxillos  inftxos ,  &  Hominum  catque  anum  morfm .  Ve- 
nenum  trahit  utperx ,  fcorptj,  draconts  marim ,  pastmac£  .  Curat  Fracluras  artuumcum  utdncrc ,  callum  cmm 
obducit  cttiustuttuscj; .  FtJluLts omnesrecentes ,  ueteres  Foueas  fcu  dchtfcentiaulccra,Stnus  ,Phymata,ParO' 
ttdas ,  ^AbfceJfus  in  mammts ,  &  aiis  juturos ,  aut faclos  ,  ftnat  .  ^Aducrjus  Fluxilmm  nobts  uenientibus ,  Stru* 
mas  adhuc  aujert  cum  tunicx ,  cclcrrime pus  educcns .  Stjht  Oculorum  Jlttxiones fronti  tmpofitum ,  tollit  Ltuorcm. 
Gangrgnas  non patitur  lattus ferpere.  Putredtncm pttrgat  ♦  In fumma  ad cjuoduu  bontim  cjl.  Hcc  recipit  ♦  Cerae 
denariorum  pondo  centuin :  terebinthina*  denariorum  pondo  duccntorum,iecundum  alioscen^ 
tum  :  fquame  aris  rubri  denariorum  pondo  odo ,  a? ruginis  rafc  denariorum  pondo  odo,  arifto- 
lochie^ rotundaedenariorum  pondo  octo,  thuris  denanorum  pondo  ocfto,  falis  ammoniaci  dena^ 

"Al.rotundi  riorum  pondo  ocfto,  gutta*  ammoniaci  dcnarioruiTi  pondo  odo,  aluminis  combufti  dcnariorum 
pondofex,  eris  vftidenariorum  pondooclo,  myrrhcdenariorum  pondoduodecim ,  alocsde^ 
nariorum  pondo  duodecim ,  chalbani  denanorum  pondo  duodecim,  olci  vetcris  hcmiiiam^acc^ 
ti  acris  heminasduas.Qua*liquaiipoiTunt,ficcis  mmortarium  fupcrfunduntur.  Sic  quidem  F 
Herasifimfcripfit,  nonctiam  pai  ticularcm  omncm  vfumci  apponcns,  vtinalijsconfueucrat. 
Infupcr  quod  ad  Epigonum  illud  rcfert ,  a  plcrifquc  dilTentit,  quos  cxadius  dc  Epigono  fcripfif- 
fe  arbitror ,  cum  alia ,  tum  illud  quoquc ,  ncmpe  qudd  in  carccrc  conclufus  ciim  quendam  admO' 
dum  potentem  curaffet , eius  rei gratia  fuit  dimiflus .  Adicciffc  verd  ipfum  aiunt  prarfcripto  me^ 
dicamini,dracunculi  radiccm :  atquc  ego  fcmpcr  ita  vfus  fum,  quoniam  cV  prcceptorum  meorum 
vnus  vfurpabat,apponens  in  predictam  fymmctriam  Here,dracunculi  dcnarios  oclo,  infupcr  cV 
M  hcmini ,  olei cyathi  dimidium ,  accti  hcminam :  ad  hcc  colophoniam  refinam ,  non ,  vt  Hcras ,  tercbintht- 
nam  ♦  Sed  cV  in  emplaftri  confectione  ab  illo  ditTcntiebat ,  chalbanum  accto  cum  alrjs  in  pila  cla^ 
borans , atquc  ita  admifccns  ea ,  quemadmodum  cV  Hcras  inquit ,  liquabilibus  :  dcinde  medica^ 
merum manibus  plurimum  cmolliebat,attingcns acctum  quam accrrimum  :  poftea in  vafc  erco 
reponebat,et  perfufum  longo  tcmpore  feruabat : atquc  ita  cxcipiens  vtebatur.  Appellauit  iplum, 
velut alrj quida,  Hermonis facri fcriba*:alibi fcriptum inucnias cx adytis templi  Vulcani in ^£gy 
pto  hocquoqueeffe,qucmadmodum  bC  il!ud,quod  cx  dicftamno  conftar.  Symmetriam  verd  lim 
plicium  mcdicamcntorum  qug  id  conftituunt;omncs  propemodum  cqualcm  fcripfcrunr,proin- 
detitulus  licet  diuerfus  cxiftat,non  opincris  aliud  eflc,atq3aliud,cY  quod  ex  adytis  facrum  dicitur,  G 
cY  Hermonisfacri  fcriba*,cY  Epigoni:  nam  omnes  has  appellationeshabet.  Liquatum  autecum 
cerato  liquido  purgat,cY  vlceracicatrice  obducir.  Quidam  cx  ccrato  triplicato  dilui  ipfum  tradide 
runt,  non nulli  duplicato , vtricp  fymmctriam  indiffinitc  diftinguentcs .  In quibus etentm  vlcus 
purum  fatis  efficitur,  fi  tnbus  cerati  partibus  tempcratum  fuerit ,  non  oportet  duplicatum  adi  jcc- 
re:in  quibusautem  minus  purgatur ,  ibi  ccratum  duplo  maius  affumendum .  Nouimus  enim  cf- 
ficacius  omne  id  genus  medicamentum  elTe,  quod  non  multo  cerato  mifcetur :  imbccillius,  quod 
multo.  Nihil  mali  eft autem dedracunculo  quoque eatenus dicere,  qudd  per arftatcm caule  exic- 
cato,cV  herba  tota,  radicemamputareoportet:  deindein  domoficca  Solcmnonhabentercpofi^ 
tam,paulo  poft  dies  fex  vel  feptc  in  orbiculos  diuidere,  eos  cp  filo  traieclos  in  ficca  domo  cV  a  So- 
le  remota  rurfum  fufpendere  :  ac  lic  vbi  medicamentum  prxparare  voles,  radicem  contundere  : 
quadpfaquoquefeorfum  tufa  cV  laiuigata  probc,  vt  puluis  fiat ,  malignisvlccribusmedetur. 

(LEmplaJlrumexDiElamno .  Itcm  quodex  d^clanoemplaftrum  conficitur,facrumappcIIant(di^ 
centes cV  hanc fcripturam  in  Vulcani  templo  iuxta Memphim inuentam  cfte:  omnes  ipfius  hu- 
iufmodi  fymmetri)s  meminerunt,  vel  parum  adeo  ab  hisdiffercntibus.  Sufficiet  autcrn  vcrba  He 
rae  cV  de  ipfo  adfcripfifte ,  quae  in  hunc  modum  habent .  Sacrum  ex  Vulcani  templo  tn  Mempht .  Facn  H 
ad recentta  Cruenta,fluentia ,  ad Neruorum prxcifiones  ,  Vetera  Mcera  ,fuppafcentia,  Contuft ,  Putredines ,  Car^ 
bunculos ,  Ntgritt.ts ,  Vlcera  flucntia ,  Cicatncem  xgre  admtttentta ,  Parottdas ,  Pernior.es ,  ^lbfceffm ,  Stru- 
m.ts ,  Furunculos ,  Durttias .  Tela  cductt ,  aculcos ,  offaexcapite .  Sanat  ferarum  lElus ,  forpionum  Morfm^ 
phaldngiorum ,  mum  aranet ,  homtnum .  Valct  ad  omnem  colli  Dolorcm ,  humeri ,  arttculorum ,  l>tce  malagma^ 
M .  SiJitt  Oculorum  fluores ,  non  modd  recentes ,  fcd etiam  l>eteres  .  Tollit  Capttis  dolorcm  munclum ,  rofaceo  dt^ 
lutum  ♦  Et  Vtert  dolorem  fedat  tum  tUttu ,  tum  fufftu .  Necat  tnfuper  Ferxs  fujptu .  Haec  redpit .  Olei  vete^ 
ris  heminas  duas,argenti  fpuma*  denarium  pondo  centum,a*ruginis  rafa;  denarium  pondo  oclo, 
fquama  denarium  pondo  fex :  colophonia*  liquide ,  alfj  pinea*,  denarium  pondo  quinquaginta : 

•Al.xxvi.  manne  denarium  pondo  duodecim ,  gutta  ammoniad  denarium  pondo  fededm ,  aris  combufti 
denarium  pondo  oclo,diphrygis  denarium  pondo  fex,gentiang  denarium  pondo  fex,alces  dena 
rium  pondo  ocflo,chalbani  denarium  podo  duodecim,propolis  dcnarium  pondo  odo,cer^  dcna 

*Al.viginri,  rium  pondo  viginti  quinq^ariftolochie;  denari  um  podo  dece,didani  cretici  denarium  podo  dece» 
Argentt  fpumam  cV  oleum  in  olla  magna  fupra  prunam  incoquito,vt  omnino  aut  ferev  no  i  nqui 
net:  deinde  cacabum  deponens  ^rugtnem  indito  fquama  q3,&t*  coquito,ne  prorfus  inficiat.Poftea 
rurfus  aufercs,  refina,ammoniact  gutta,infjce  cribrata,  moues  donec  ferucre  definat :  mox  cum  re* 

pofueris 


PER    GENERA    L I B.    V.  247 

A  pofueris  paululum  cjj  dimiferis,tolIito,atq3  a?s  di phrygcs  infpcrgito,  rurfus  coqucns,  quoad  no 
lnquinctjintcrdumcnimhisinicclisrcmirtiturrpofteadcponens^ceram  addito,  uerum  coquito, 
vfqjdum  non  poIluat,quod  celcntcr  accidit.Dcin  cum  dcpofucris,  propolim  immirtcs , ac  rcpo^ 
ncnsdcnuo,pauIifper  lincs:cum  dcponcs,addesalocn,mannam,diclamnum,'jriftoIoc!iiam,gcn 
tiananv.hisabundc  rcfrigeratis  lingula  LeuilTima  infpergcs  moucnsTi  non  inficiat,follcs,  finmi 
nus,leniignecoques.  HarcquidcmHerasdecmplaftrofcripfu.Compofuimusaucc  .i  idnosuv 
terdum2tfinccombuftoaerc,cVdiphrygc:  vndcqucTnaltoIatebant,magisattnhcbat,crnolliC' 
barq^  magiSjdifcutiebatqjmon  tamen  vlccribus  a*grc  cicatricem  duccntibus  idoneum.Qui  i 
ctiamipfumcitradictamnumconfccimus,  rurfusah]sapponcntcschryfocoiledenaruiin  pondo 
fex,vtmalignavlcerafcliciusfanarct.  (C  lcefumnm-um.  JNIcdicamcn  titulo  IceOum , vlus muU 
tiplicis : quidam  gignendi cafu  fcripfcrunt,Iccli j.  Hcras itaquc  dc  ipfo  hec  tradit*  li  efutm  ad  VuL 
nera  &  Canum  morfus,Dunrias  diffundens,ad Parondas,Condyiomara,&  Maligna.  Item  ejl  ^tfrahtru,  & 
tinatorium.  Valct  tnfupcr  ad ^itpkon inter  cutcm.  Argcnti  fpumar dcnaniim  pondo centum,bi tuminis 
iudaicidenarium  pondo  ccntum,terre  ampeliudis dcnarium  pondo  cetum  :mannc,propo!;s,  fin 
gulorumpondodcnarium  vigintiquinq;:chalbanidcnarium  pondo  duodccim,  fcnTilisdcnariu 

B  pondo  duodecim  bi  s,tcrcbintlrincdenanu  pondo  duodecim  s,iridis  dcnariu  pondo  fcx,  olei  im- 
maturi  heminas  fcx,mcllis  heminam  vnam,chalcitidis  denariu  pondo  fcptem  s,ga!Ic  omphaciti- 
dis dcnariu  pondo  fex,myrrhc  denariu  pondo fcx.  Argcnti  fpuma,bitumen,ampelitiscu  olco in 
coquuntur:vbifemicoclafjerint,propolis,refina,cVchalbanu  cx  melle  fcparatim  cocla  mucenft 
poflqconftitcrint,rcliquaadijciuntur :  mouenturautcm  ipathaexnedae  lignoconfcda.  Huius 
cmplaftri  miftura:  pondus  non  idem  oes,vt  in  fcquentibus  oftcndctur ,  tradiderunr.  C  Nvmtm 
tx duabus ^Anflolochus.  Celebrequoqjemplaftrum  vfus  multiplicis  cftid,quodexdualvjsariitoIO' 
chrjsconficitur,quodipfe  Heras  quoque  hisvcrbis  defcriplit.  Nizrum  ex  duplici  ^lnfiolochia. 
-£  Factt  ad^4nttqu<i  Callofa, xgre  Ctcatriccm  tnducentia,  Depafcenrta.  Efl  ettam  Enxmum  cephaln  u  mpjja  rcdu^ 
ctr,&  tft  Glurinarorium.yFacir  ad ^iruculos folnros.  Fluort  obnoxia  repurgar,tmpler  tmmijjum.  Pici S  podo  \u 
bram,ecrar  pondo  libra,  bituminis  pondo  Iibram ,  tercbinthina:  pondo  Iibra:manne  pondo  feli^ 
bram,vel  vnciasfcpte:2eruginisrafarpondo  felibram3ccrulTepondo  felibra,chalcanthi  pondo  vn 
das  quatuor,ariftoIochiadonga:  pondo  vncias  quatuor,tlIyrice  pondo  vncias  quatuor ,  mahcorrj 
pondo  vncias  duas,galle  immatura:  pondo  vncias  duas,a:ris  cobufti  pondo  vncias  duas,lpi:ic  po 
do  vncias  quatuor,ariftoIochie  rotunda:  pondo  vncias  quatuor,aceti  herarna,  ricinini  vcl  olci  vt' 

C  teris*  hemina.Qua:  hqucficri  poterunt,fimul  liquato :  deinde  ceruftam,a:rugmcm,  cV  chalcanrhu  * chjLis 
cu  aceto  Iaeuia  fadta  inlpergito :  mox  fupra  igne,vfcp  dum  coiuerintarida  mtriato  igne  fubtraclo :  1- 
dehincdcfufa  fubigito.    JHec  tu  Hcras,tum  ahj,de  ipfo  fcnptum  reliquerunt:Rau'o  aiiteius  qut 
ad copofuit,non  obfcura  cft,rccordantibus,qua'  hic&in  prioribus  comentarijs  di<  b  I  iint  Go  ftai 
enim  cxcontrarijsfaculratibus,attracT:ricibus,cV  rcpultricibus,qua-  communc  habcnt ,  vt  cxiccer. 
Superat  aut  in  eo  repcllmtium  virtus,qua:  adeft  adftringentibus,chaIcantho,malicorio;galla%cri 
c6buftoycxfpinae:obhocctiamadfolutos  idcit  laxatosarticulosconucnireipfum  afhrmat.  Ari- 
ftolochiam  aut  cV  iridcm  adftriclorns  admifcuit ,  vtpotc  rarefaciendi  3C  digcrendi  potcftatc  pcasflU 
ta.Vtautcmplaftrumhcret^nccficcumTcdvtfupeiinducipoiret^medicamcntum,  okum&cera 
mifta  funt  :cera  quidem  ccu  matcries  folum,licut  cV  olcum,  lt  comune  fucrit  hoc ,  ncc  ricininu  vel 
Vetuftum  :  quippcdidicimushaccalclacerecVdigcrere.  Tercbinthina  verd  rcfina  praterquam 
quod  emplaitri  confiftcntiam  mcdicamcnto  conctlict ,  cum  cera  hoc  fola  faccrc  non  poftit,  etiam 
cmollicns  quidcV  digcrens  dctergens  C]5  obttnet.  At  ciim  thus  eadem  praftct^manna  adftringen- 
di  vim  totam  SC  quahtatem  aftumplit :  uocant cnim  fic thuris  micas  cocuflu  clifas,  corticis  parum  "fL!'c^,':  *r' "* 
item  participes.  lam  3C  bitumen  abunde  ficcat,  ad  cmplaftri  confecftioncm  idoncum  mcdicamcn.  P 

D  Atcp  hacc  dc  illius  compolitionc  fufficiunt.Porro  cmplaftri  huius  author,ciim  vcllct  mcdicamcn 
ta  valcnti  virtutc  prardita  nv.fcerc,a:rugincm  Sd  acctum  ipfis  adiecit,qua:  ficcarc,  excderc,  cv  vfquc 
inprofundumcorporis  pcnetrarc,  atqucaliadcduccrc  podunt .  Milcenturautem  haccumdige- 
rcntibus,vt  humorcs  crailos  particulis,quascuramus;inhxos  attcnucnt.  Rcftat  lgitur  cV  dc  ccruf- 
fa  quippiamdiccre,quam  ccu  ademplaftrumconhcicndumaptam,  non  vtaliquidcoopcraturam 
admilcuille  illum  cft  pcrfpicuum.Ego  vcro  argenti  fpumam  potius  adiccitfem,quc  cV  cmplaltris 
conucnit,cVrefrigerat:cerufla vcro  ali)s quibuldam  vtilis,ad propofiti cmplaltn  vircsnihil pr*e- 
iidnaftert.  C  Empbfh-um ^i^mt £ .  Hmplaftru  Azanitarvanj  vfus,  fxnobile,  dcquo  Hcrasita 
fcnbit.  EmplafrWum ~A%xmr&.  Picisarida:pondo  vnciam,ccrc  pondo  vncias  trcs,adipis  fuilli  pon^  nit*. 
do  vncias  trcs,fcui  taurini  pondo  vncias  trcs,o:fypi  pondo  vncias  trcs,rcline  pinco  pondo  vncias  » Alitcr ti. 
qui:iq;.Facit  ad  maligna  omnia,  gangrenas,hftulas,rcccntia  vulncra,  ambul  ta  lgnc:  pci  frigeratis 
prodcit vtacoponritem pefTuluseftcmolIicns.  Coucnitautcm cVad  vtcri  vlccra,phymata,cV pa^ 
rotidas.Cum  vlccracauafucrint,copiofiore  vtitor  mcdicamcnto:  vbi  ad  cicatriccm  inclunrc  vidc 
tur.parciorc.  Porrd  medicaminisproprictascftconcrctum  humorcm  iordidu  pcrfummagigne- 
re.  Bcncfacit  Iippietibus,palpebrisfuprapofitum.Olcum  mcdicaminisaftcctui  opponitur  quare 
obfcruato  ne infundas.  Cum aut  praeparas,picc.ccra,  fcuu  taunnum  inijcito  :  vbuuciint  hquata, 

adipcm 


c 


DE    COMPOS.  MEDIC 

adipem  fuillum ,  mox  refinam :  poftremd  cefypum,  vbi  rcfrigeraueri  s :  rotum  aut  igne  non  flanv  E 
maliquefacito.  Maximc  valet  inquibusnerui ,  vclmufcuh  percuiTi  funt,item  ad  maligna. 

C  Emplajirum  Halteijeu  Pijcatoru,  ex  Sinoptde,  Halici  celebre ,  &C  mukiplicis  ufus  emplaltru  nihil 
minus  quam  priora,-Heras  ita  tradidit.    Haltei  ad  Vetera,  &  cjux  Cicatricem  &gre  ducunt .  Item  Dmt* 
rit , prxfcrttm tnmamillts  Durittas,  V ttmur  eotancjuam  optimoadplurima.  Ccrae  pondo  minam ,  argcnti 
fpumae  pondo  minam,mannae  pondo dcnariorum  oclo,  terebinthinae  denanorum  pondo  otfto, 
*AIitcrt,       chalbani  denariorum  pondo  oclo,  finopidis  dcnariorum  pondo  ocfro,  olci  vetcris  hcminas  duas. 

Oleum  &C  argenti  fpuma  dum  non  inquincnt,incoquuntur,  dcinde  cera  rcfina  qjiliqucfactis  lp- 
liSjfublatis  CJ3 ab igne  finopidcm  immitti  to,<5t" chalbanum,  poftea  mannam.  Idem  facit  ad  marino 
rum  iclusfumme.  Vfus  quadoqj co  fum  tn  quodam  a  paftinaca  percullo,  fummoquedolore  ve^ 
xato,cV  mirificcprofecit:limihtcrcVinijs,quiafcorpione  morlicrant.  Hacfcenus Heras.  De^ 
inceps  verd  Critonis  emplaftra  infpiciamus. 

Quz JcripferitCnto.  C~AP.  3. 

HEras  quidem  Iibrum  vnum  de  medicamentorum  compofitionc  fecit ,  cui  titulus  cft  Nartex 
ideftmedicaminum  promptuarium.Quinq^  verd  talesCritoni.spraeterillos  deexornatiO' 
ne lcruantur.  In quarto  horum  quinqj emplaftra praediriis limilia fpecie commcmorat:  quaedam  F 
vtHarras  in  totum  fimili  modo  confecfta:  nonnullainiuper,quorum  Hcras  noncommcminit, 
quaecgomoxordine  apponam,  nonctiamficuiufdamaliterquam  ab  Hcradefcripti mcntionc 
facit,omittens,quemadmodum  in  lcein  cmplaftro  factitallc  apparet:  alia  nancf:  pondera  &£  mcn- 
furas  huius  emplaftri  Crito  fcripfit,ficut  alrj  quidam,non  vt  Heras  pofuit.    Incipiam  igitur  a  pri 
mo  Icefij,in  cuius  fimplicium  mcdicamcntorum  pondere  intcr  oes  non  conuenit.    C  Emplajirti 
Icefu.  De  Icelii  medicamcnto  harc  ad  verbum  fcriplit  Crito.  Iiefu  ad omne  Vulnws  recens,~Vetus,Contit 
fa,Luxata,Fraciuras,l>hlegmonas,&  omnem  Dolorem,cjuem protinm  fedat.  Facit  ad ^4bfcefJus,Phymata,Stru* 
mas,  Carbunculos,  Paroticuxs,  Plrygethla,  Condylomata,  Impcttgines,Clauos,  Ntjn-tttas,  Hxmorr/jotdas phleomone 
tentatas,  Fijiulas ,*Ambufia  i?ne.  Dilutum  myrteo  ~\el rofacco,~\>alet  ad  Vlccra,^culeos,Tela,  Canum  homtnu  cj; 
morfws  ,  Ferarum  itim.  Itcm  ad  Sanguinem  cohtbendum  ~\titor,& loco  Malagmatts  ad  omma.  olcum  ~\cro  non 
adhbendum  eji.  lam  Lippientibivs  in  linteolo  coliyrium  adhtbetur.ftnt  autcm  fplcnia  fempcr  maiora.  Iuuat  cjuocjue 
Hydroptcos.  Tcrrae ampelitidis,  bituminis,  argenti  fpumae ,  fingulorum  pondo  minas duas  :cerae , 
tAEmina  <*I-  thuns,terebinthinae,propolis,finguIorum  pondotminasfex:}-chalbani,fiiTilis,linguIorum  pon 
[j  *  '"ig  dominaedimidium:myrrhae,galla%iridis,fingulorumdcnariumpondoduodecim:  chalcitidisde 
lerius paret.     narium  pondo fex , mellisheminasduas:  olei  omphacinicongiosduos,quidamheminas  duas. G 
q  ,a  ;n  Hor  Ampelitis,bitumen,argenti  fpuma  cum  oleo  coquuntur,  humorc  prius  exprcfld ,  vt fiant laeuia : 
Ljnfta  ap-  mcoquuntur  autem  ignc  non  acri.  fpatha  ex  taedarum  ligno  aiTidue'  mouentur ,  nc  fubfidant ,  na 
paret.  citilfime  comburuntur.Quae  liquari  polfunt,in  alio  vaie  liquefacito,  melle  prius  leorfum  cocfto , 

vtcoeat,  ac  in  cacabo  pulchrc  confertis  mifceto,  rurfus.n.  rcfoluitur  his  praemiiTis:  deinde  arida 
infpcrguntur  aliquatenus refrigerata,  poftremd  thus.  Ac  vbi  in  unitatem  coicrint ,  vtitor.Hanc 
fcnpturamabHerodoto  accepi.  Haecfane  Critode  Icefio  fcripta  reliquit.  Videtur  autcm  in 
limplicium  medicamentorum,vnde  totum  componitur,fymmetria  ab  Hera  diflentire:ac  partim 
haec  difcordia  manifefta  eft,partim  dijudicari  vix  poteft.  Etemm  Heras  recte  faciens  omniu  phar 
macorum  pondusin  denarios  rcdcgit: Crito  autem  ampelitidem  terram,  bitumcn ,  argcnti  fpu^ 
mam,nonprodcnariorumpondere  fcripfit,fedduas  lingulorum  minasinrjciendascenfuit.At 
ab  hisdilfenfitquideponderibuscVmenfurisfcripferuntjquantum  videlicet  minaepondus  exi^ 
ftannonnullicnimfedecim  vnciarum  eflcdicunt,quidam  viginti:alrj  etiam  diftincuonem  fa^ 
ciunt3Alexandrinam  ponentes  viginti  vncias  pendere,  aliam  fedecim:atq3  hocquidem  adhuc  le 
uius  eft.Verum  exfjsquiminamindenarios  rcdigunt,alrjcentum,alrj  plurium,denanorum  elfe 
confirmant :  quia  &C  vnciam  pleriq^  fcptem  denarios  &C  femilTem  valere  malunt,  alij  fcptem  dunta  H 
xat,reliqui  otfo.  Haecigiturcu  ita  iehabeant,  quot  denariorum  minaa  Critone  polita  aeftimare 
oporteat,inuenire  operofum  eft.  Apparet  aut  in  alrjs  quoq^  cetum  denariorum  minam  efle  velle: 
ac  fi ita  res  habet,duplicata lcefii  compofitione ab  eo  fcribi  putabimus.cu  Heras  trium  horu  medi 
caminum  priorum  terrae  ampelitidis,bituminis,  Sc  argenti  fpumae ,  finguloru  denarios  centu  po- 
fuerit, Critone  pondus  in  ducetos redigente.  Videamus igitur an  fequetia  duplicato cofentiant, 
quaedananq3apparent,quaedanonitem,Aleminitergo  pofttria  primajCere^thuris^erebinthinae, 
propolis,finguloru  minae  dimidium,hoc  eft  denarios  quinquaginta,immittendu  praecipiens :  et^ 
enim  propofuimus  tanq  mina  centum  denarfjs  valeat,iymmetriaefTe  fcripta.Quod  fi  eft,  in  thu^ 
re,pro  manna  videlicet  pofito,Crito  cQ  Hera  conueniet,pari  mo  in  propoli :  non  tn  terebinthina, 
quippe  vigintiquincp  denarios  Critone  fcripfilTe  oportebat,cu  Heras  duodecim  &C  femiftem  fta- 
tuerit.  Porrd  in  cera  maxime  viri  controuerfanf  difcordantcp ,  quippe  cu  Heras  cera  omnino  no 
inijciat :  didicimus  enim  illius  vim  elfe,mediocriter  emolIire.Caeteru  apud  Critone  deinccps  fcri^ 
ptu  eft,chalbani,fcifTiIis,finguloru  quarta  minae  portio.  Atq3  in  hoc  vir  Heraefuffragat.Na  quar^ 
ta  pars  minae,quaecctum  pendetdenarios^vigintiquincpdenarioseffidet^quiduplu  funtduode- 
cim  5l  fcmiTis  ab  Hera  fcriptoru.  Iam  verd  a  minae  vocabulo  digreflus  in  fequetibus  Crito  myr- 

rhae, 


PER    GENERA    LIB.    V.  24S 

A  rhae.galla», iridis ,  fingulorum  dcnarios  duodccim  cum  praedicfus miTcendos  iubct ,  in  hoc  Hcrar 
confenticns:  fiquidemillc  fexaiiusqj  adncicndos  pra-ccpir.  Indcrurfus  Cnto  chalciudis  dena- 
rios fcx  tradidit,  hic  non  parum  ab  Hera  difcordans.  Nam  cum  omnia  duplicata  fint ,  conuenie^ 
bat cV chalcitidem  non  fex  venim  quindccim denarios  habere ,  vbi  Hcras  fcptcm  cV  s  fcriplit.  In 
melle  quidem  viri  concordes  funt,cum  Heras  hemina  vnam ,  Crito  duas  pofucrit.  Rcftat autcm 
dc  oleo  quaeftio  magna,non  fokim  inter  duos  iIIos,(ed  alios  quoquc,  qui  mcdicamcntiim  hoc  fcri 
pferunt,ficutprocedentc  fermonc  dicemus.Hiigiturintcrfe  hactcnusdifierunt^ctcnim  Heras 
oleiimmaturiheminasfcx  fcriplit :  meliuscnimficquam,vtaln'  quidam  dixcrunt,cyathosfex. 
Quippe  in  cocftione  argenti  fpuma,  bitumen,  tcrra  ampclitis ,  vbi  femicocta  fuerintjtiim  alia  fm- 
gula  Herasimmittcndaexiftimat:atquifemico(ftafieri  nonpoiTunt,cyathisfeximmillis:  fcimus 
cnim  plerosqj  cx  iis  qui  pharmaca  componunt,  fubinde  cencum  argenti  fpumae  dcnarrjs.duas  he 
minas indcrc.  Atqj hoc iam ctiam totum antca in primo huius  opcris  voluminc comprchenfum 
efi.ncmpc  mctalhcorum  quoq^  vncias  nouem,hcminam  eiTc  licere,ficut  quidam  putarunt.  Quin 
&;duodccim  inncerepoiTumus,vtalij  praecipiunt.probe  docfti,  fi  medicamendiutiuscoolum  fue 
rit  (licebit autem  hoc ipfum  copiofiorc oleo  impofito)  maiorem  ficcandi  vim  acquircrc : qudd fi 
B  ab igne  fhtim  fublatum  fuerit,minus  propter  olei  paucitatcm  cxiccaturum ,  cmolliturum  autem 
magis,cVmitigaturum.Q_uareiexcyathiomninorepudiandifunt:fexautcmhcmina?,qua:fingu 
fer  vncias  noucm  faciunt,inijcicnda:. At  fi  largius  medicamcntum  voles  incoquere,quo  ficcct  cut 
dentius.nihil  obftat,etiam duodccim  vnciarum  hcminas  infundcre.Itaq?  Hera  fcx  heminas  fcri- 
bentc,liquct  Critoncm  duodccim  hcminas  immittere  opomiilTe,vt  fimul  in  hoc,  licut  in  ahjs,  du 
plicatamenfuracxiftat.  Vcrumfcripti  funtabco,  olei omphacini  congijduo.Itcrumhic  quoqj 
damnandi  funt,  qui  heminas  duas  pofuerunt.  Ergo  fi  congium  fex  heminarum  eiTe fiatuamus , 
virorum  confenfus  manebit:fi  vero  non hcminas  fcx ,  veriim fcxtarios  fex,ponamus,  non  parua 
ditfenfiooricturnuiltananqueeritcopia,  vt  adportioncm  aliorum,fi  olcifcxtarios  duodecim 
infundas.  HxcquideinprarfcntiadcHera;cVCritoriisin  propofito  pharmaco  difcordia.  Ciim 
verd  ad  Andromachum  venerimus ,  dicetur  indeni  non  nihil  de  illius  cum  vtroquc,  partim  con^ 
fenfu,partimcontrouerfia.    C  lfis~\indis.  Ilidcm  hicquoquefcripfit,  quemadmodum  alijpnv 
peomnes.  Atquiadiligentiustum  vfum  ipfius vniuerfum, tumpraeparationem  tradidit,  acfi> 
mul  non  nihil  ab  Hera  difcclTit ,  vifum  mihi  cft  ctiam  ab  hoc  fcripta  ad  verbuin  fubiungerc.  lfts 
(juam  non  nulli  Eptguni  ~\>ocant.  Per  fe  ad Scjuamarum  abfceffnsfactt.  Item  crafjk  Ojlium fragmenta  innatantia  m 
C  uatjmamevto  ~Vel (plenij  modo  impojita.  Vctlet  ad ^fculcos,  cmntum  cjue  Ferarum  iUm  ,  &  morfw.  Sanat  omncs 
Punttos,&  VuineraferrofaSia  m  bello,cy*  altttr.  Curat  etiam  Fi/iulas  impofita,     ~vt  collyrium  mdita.  Difcutit 
Callos ,  &  conglutmat.  ^Aitcri  temperata  ad omne  l ru\nm  Imamento,  &  fplenij infidr,adhibtta  1-a'et.  Prodcji  ad 
Maltgna  &  diutma ,  ac  ab  alus  corrupta:tn  cjuibus  derafs prim  ,  medicamcnto  diluto  ~\titor.  Mirtfce  facit  ad 
Smm  conglutm.vidos ,  dum  magni  fuermt:  nam  exiccandis  illn  contungendis  cjue  conuenit :  linamento  cjuocjue  im- 
fofita ,  tum pcrfe ,  tum  alteri  mijia ;  in  cjutbm  ^4dencs  alicjuos ,  ~\>el  tnfitas  membranas  elicjuare  ~\iolumm.  Vtttcr 
etiam  ad  Fracluras  cum  ~\'ulncre  &*  fine  hoc:cailum  enim  ducit  celerrime,  & partes  affecias  ad;irin?it.  Infuper  m 
quibm  altitd maiagma  noproftatjpfa  exacle prodeji:  &  Vngues  ex  ojjcndtculo  ~\>acillantes,  ~\el confrmat,  ~\>elex 
trudit:  &  Dentes  ex iclu  motos Jiabiht. Summattm  tnfmita junt ,<juibm  dijferento-  adhibita ,  conducit.  Eji atitcm 
&  dtluta  l)£c:  Intcmperata pars  ~\na  fumttur,cerati parta  du£  non  nuncjuam,atcji  adhitc  ma<rts  diluitur.  Sed ~\ftfS 
&  exercitatto  in  hoc  recjuiritur:  jit  nancjue  ceratum  mterim  &  per  refinampttyinam.  Compofitio  autcm  ta^ 
lis  eft.  Guttae ammoniaci,seruginis rafa;,falis  ammoniaci,  fquama: aris ,  aeris  vftffingulorum  de^ 
nariosocfto:aluminis  rotundi  dcnarios  fex:ariftolochix,thuris,fingulorumpondo  denarium 
O(*to: myrrae,aloes,chalbani,finguloru denarium  pondo  duodccim : ccra  pondo dcnarium  odo : 
refinaEColophoniaepondodenariumfex,nonnullitercbinthina*  tantundcm:  olei  vetcris  hcmi- 
D  nas duas,accti  heminas  duas.Epigonus  vcrd  cV dracunculi  radicis  fucci  dcnarium  pondo  duode 
cim,Sc  marubij  fucci  tantundem,cV  fercos  fucci  dcnarium  pondo  octo.Omnia  diligcntcr  contu- 
fa  ac  cribrata  mortario  inijci utur,ac paulatim  acctum  in  Sole afiunditur ,  doncc  tci cdo  totum  acc 
tum  confumatur :  %'bi  laeue  factum  fuerit,Iiquefacta  cx  refrigcrata  rafa  qj  diligcnter,r)s  quae  in  mor 
tario funt,  admifcentur , ac fubacta  excipiuntur.    Harc fcriplit  Crito.  Ego  vcro  Gne liquore  fe  • 
reos  ipfam  praeparaui,cV  non  nunquam  de  alumine  ademi ,  vfus  qj  fum  rn  neruorum  vulncribus 
Iioc  medicamento  fimili  modo,quo  mcdicamcnto quod  ex  metallicis  confectum  cft,  quod  in  fcr> 
moncncruorum  vulneratorumfcriptum  cft:  nam  valentiuscfricitur:  accto  accrrimo  vndiquc 
circunfufum,reponir.ir,  cV diebus  circitcr  quindccim  cmollitur.    C  Medtcamentum  Machxnoms . 
Celebre  fimul  $C  multi  vfus  eft.Conucnit  aticctibus  vlcerum ,  de  quibus  totus  hic  hber  fcribitur. 
Sicautem  Critoipfum  protulitad  verbum.    C  Mxchxrtonis.  ^4d omnia  recentta  V ulnera :  conglutu 
rutt ,  &  phlevmonen  arcet pnfertim  ~\bi  contujtojuertt.  Rabtofi  canis  morfum  fummc  curat ,  ampltori  loco  impo- 
fttttmac  mutatum  freijutnti^tme.Ptlult  cjuocjue  modo  fumptum  jabt  magnitudtnts  diebustrivtnta  ad  omnem 
Pajitontm  facit  ,m.txtm:  phagtdsntcam:  item  ad aurium,n.uuralium  cjue~\>lcera .  InOjlibus  denud.ttis  camem 
frod.ic.t ,  Nnrium  ~\  'cera  janat.  Eji  ttiam  ~\>iride ,  dtiuitur  rojaceo  ~\el  omphacmo .  Ha'C  recipit.  Anftolo- 
chix  rot-inda*  pondo  vnciam,chalbani  pondo  vnciam,opopanacispondo  vnciam,  eruginis  rafae 

pondo 


D  E   COMPOS.  MEDIC 


pondo  vr  cia  n,  iridis  illyricae  pondo  vnciam ,  guttae  ammoniaci  pondo  vnciam ,  myrrhat  pondo  E 
vnciam,tci cbinthin3e  pondo  vncias  feptcm  cV  femiflem ,  cerae  vncias  fexaginta  &L  femiflem ,  olci 
omphacini  pondo  vncias  ieptem  cV  femitTcm.Dimidium  olei  cum  aerugine  ad  I^uorem  teritur,rc 
liquum  cu  cera  cV  terebinthina  coquitur.    <l Dyfrachttis  Damocrdtvs ad ~verbum.  Et  hoc ex cclcbnu 
lateqj vfupatcntium pharmacorum numero exiftit,  fcribitdeeo  Crito  huncin modum.  Dyfra* 
chitvs.  Mirum  tn  modumfacit  ad  Stnus  callo  ~Vndicjue  ctrcundatos ,et  Ftjlulas, impofitum.  fi  orificium ftt^cjuod  hn^ 
teolum  medicamento  tllitum  cjuedt  exctpere,impontto,  ac  CttitU  profctet.  Vtitor  etus  ~\>irtute  tn  Humeclts,  Fluentt* 
bvvs ,  &  Dtutinvs  difpofttionibivs  ,tertio  cjuocjue  die  ~Vtplurimum  ipfum  mutans.  Podagrtcos  cjuocjue  tuuat  mmfice 
in  accejltonvs pnnctpio  lUitttm  ac  in  latum  circumpofttum ,  cjut  &  ad  confuetcvs  ambulationes ,  &  ~Vit£  ~vfvvs  dtmit* 
tantur.  Citra  balneum  adtrtduum,dies(jue  altcjuot,  permancant:  non  enim  mdteri£  dat  acceffum  ~vt  dffeclvvs  tncre* 
fcat.  Conucntt  cjue  omnt  Vlcert  ad fex partcs  cerato  admijlum :  tnueterafcens  melitvs  euadtt.  Aluminis  rotundi 
dcnarium  pondo  odOjfcjuama?  denarium  pondo  duodecim,aeris  combufti  denarium  pondo  qua 
tuor,  arift  olochiae  denarium  pondo  nouem,  chalbani  denari  um  pondo  decem :  guttae  ammoniaci 
denarium  pondo  duodecim,alrj  dccem :  thuris  denarium  pondo  nouem,  myrrhae  denarium  pon- 
do  nouem,ftyracis  denari  um  pondo  quindecim,mi  fyos  denarium  pondo  trium,  chalcitidis  dena 
rium  pondo  trium,  fcyllae  medullae  denarium  pondo  oclo ,  picis  Iiquidae  denarium  pondo  qua-  F 
tuor:iridisiIlyricafdenarium  pondo  noucm ,  fccundum  alios  quatuor:terebinthinae  denanum 
pondo  dccem,alrj  feptem :  pityinar  dcnarium  pondo  dcccm,aln  fex :  cerae  denarium  pondo  feptua 
*  Al  xx.        gintaquinque,oIei pondo  libram  cV  femiflcm ,  quidam  etiam  medullaecerui  denariu  pondo  octd 
adrjciunt.  Squamam,aes,mify,  chalcitidcm,  fcyllam,  ex  aceto  prius  quam  acerrimo  in  Sole  tento, 
vt  laeuia  fiant :  maxime  laeuigatis  ariftolochiam,cV  iridcm  adnrito.Haec  prius  contufa,  tenui  q^  cri- 
brodifcreta,rurfus  aceto  circunfufa  teratur :  atq3  hoc  tam  diu  facito,  q  aipredincm  fentias,no  par- 
cens  aceto  fumptitando.Poftg  Iaeuiafuerint,alumcn  addito,facito  %  hec,  donec  &C  illud  in  puluo 
rem  redigatur:deindemyrrham,moxthus,  abhocammoniacum,  poftea  ftyraccm,  poftrcmd  pi^ 
cem  indito.Hec  in  calido  Solc  vruntur,qud  ftyrax  claboretur.  Vbi  iam  leuitate  cV  fordium  crafli 
tudinem  nacfta  fuerint  omnia,ceram,refinas,cV  olcum  Iiqucfacito :  ct  paululum  decoclt  chalbano 
fuperfundito,id  q$  congregatum  in  pila  terito ,  ac  qux  liquefiunt  modicc  refrigerata  indito :  tunc 
chalbanum  demittens  difloluens  qj ,  in  vas  ficlilc  percolato :  ac  vbi  deraferis ,  cum  rjs ,  quc  in  pila 
funt,permifceto. 

Empldfirum  ex  Sdlicibtts. 

Vodex  SaIicibusconftat,preclarum  cVinmuItos  vfusidoneumfimiliterprfdicftis,  CritoG 
hifcc  verbis  recenfuit.  C  Empl.tflrum  ex  Saltcibitf.  Prodefl  cruentvs  Vlceribws  impofitum,  ^4rticu 
Ivs fclutvs,  Fiflulvs  tnditum,Flacctdvs  carnibns  humtdis  cjue,pr£fertimcju£  tn  extremvs partibws  extant . 
Valet  item  ad  Eryftpclata,  ^ilios  cjue plurtmos  djfeflws  fme  ~vfiurvs.  Myfios,  chalcitidis,  aeruginis,  ceruf- 
fe,galIae,aluminisfciflri,cVrotundi,cretaefutoriae  feumelanteriae,fingulorum  pondo  vncias  fex: 
cerae,refine  pitying ,  picis,bituminis,falicis  foliorum,fingulorum  pondo  vncias  duas:  olei  hemi- 
"Ai.duai.  nas  quatuor,vncias  quatuor :  chalcanthi  pondo  vncias  fex.malicorij  pondo  vncias  iex,accti  fexta 
riosfex.  Salicesexacetoincoquantur,donecreIiclifuerint  fextarrjduo:deinde  erugini,  ceruflTae, 
cV  cret£  futori£,prius  tritis  folia  immittito,fimul  cjj  ad  lcuore  terito,deinde  ficca  leuigata,rurfus  cj; 
exprimito,poftealiquefaclafuperfundito.  Hoc  AfclepiadesfinechalcathocV  malicorio  pr^pa- 
rat,ficut  in  fecudo  huius  operis  comentario  docuimus.  Aliud  poft  hoc  ex  falicibus  Crito  in  ifta 
fententiam  edidit.  (£Ex  Saltctbus  Ltte,~vt  Herodotws*  Crcte  futorie  melanteri^ue^gall^  omphaci^ 
tidis,aluminis  fcifll,rotundi,fingulorum  pondo,vncias  fex:  cerae,bituminis,picis  arid£,falicis  fo^ 
liorum,pityin^,finguIorum  pondo  libras  duas :  olei  pondo  libram,aceti  fextarij  dimidium. 

Quxtrddtderit  u4fdeptddes etufdemgeneris  Empldjhd,  C  ^4P.  4.  j_j 

HIs  annumerantur  ex  fuprafcriptis,tum  quod  ad  Halieum  refertur  ab  omnibus  cognitum,tu 
quod  ex  diclamno  conftat :  fed  quia  Afclepiades  manifeftd  de  ipfis  fcripfit,ob  id  etiam  nunc 
eorundem  mentionem  faciam.  Porrd  commodum  ex  eo,quod  bis  vel  ter  fcribitur,  aliud  infuper 
accedit,puta  vt  cognofcamus,in  quibus  fimplicibus  mifcendis,ac  ipforum  pollicitis,fcriptores  il^ 
Iorum  inter  fe  conueniant,in  quibus  item  difcordet.  (HHdliei  Gtluum.  ^id cruenta  Vulnerd,&  Ner* 
uos pr£Cifos  ~Vdlet.  Item  Vlceribus  ~VetuJlts  ctcdtrtccm  £gre  ducentibus  &  fuentibus  conductt.  Qutn  <&  emollit 
optime,pr£jerttm  tn  mdmmis  ortds  Durttids.Medetur  Cdnum  homtnum  cjue  morfibus.  Inftgntter  ~Vdlet  &  dd Pa^ 
ilinac£,& Dracoms,  *4liorum  cpie peuorum pifciumtHus,  In  fumma  ~Virtutem  habet  mrfrtcam.  Argenti 
fpumae,cer3e,cuiusq3  denarium  pondo  centum :  terebinthinae,  mannae  thurts,chalbani,  minij  fino 
pici,cuiufquedenariumpondoo(fto:oleifextarium:praeparato,ficut  praediximus.  <£Halm  GtU 
uumquomodo  confceret  Gdlenus*  Argentt  fpumae,cerae,cuiufque  denarium  pondocentunKtere^ 
binthinae,myrrhae  finopidis,aeruginis  rafae,fquamae,fingulorum  denarium  pondo  odo :  ariftolo^ 
chiaedenariumpondooclo,thurisdenarium  pondo  vigintiquinque,diphrygis  denarium  pon^ 
do  fex,chalbani  denariu  pondo  duodecim,guttg  ammoniaci  denariu  podo  duodecim,olei  hemi- 
nas  duas :  c  oficito  queadmodu  fugiora  (EEmpldflru  Venatoru,pharmacu  cofettu.  Factt  ad Quadrupedii 

ittuS) 


PER    GENERA    LIB.    V.  249 

A  i£lus,morfusq;,&i  ad reltcjua  ~Vcnenata.  Argcnti  fpuma  pondo  minam :  olci  vcteris,  fquama  ans  r||f 
bri,cera,reiinafri(fta,fingulorum pondo:guttaammonfaci  pondo trientem:chalbani,  minrj  y 
nopici,finguloru  pondo  vncias  duas.  Argcnti  fpumam,  fquamam,  2C  olcum,  ad  fpiiTitudine  vfqj 
incoquito,dcindeceramac  re(inaminijciio:cum  liquata  fuerintjabignctollitOjCYammoniaciim 
dilatatumimmittito:vbirefrixerint,chaIbanum.cVammoniacumindito,finopicuminfpergcns: 
ac  in  mortarium  defuiis  mollitis  CJ3  vtitor.  ^.Emplaitrum  Chakidei,  Conglutmat,lnfammationem  arcet 
Dmifiones  cum  contuftone  luuat ,  Smus  comungit,  rcjiccat,  <&  ^bfcejjus  prohtbet ,  Ojja  corrtipta  eductt.  Maxime 
tiutem  &  m  partibus  extrerms  ~Valct.  In  "Vntuerfum  mtrabilis  ei  Itrtus  cjl.  Argenti  fpuma ,  fquama  aris, 
rclina;pityinx,cera,fingulorumdcnar[ump6docentum:gutta;ammoniaci, chalbani,cuiuiq;de  * Alitcr.nouc 
narifim  pondo  fcdccim:diphrygis  dcnarium  pondo  duodccim:ariftoloclnaIauiffima  dcnariu 
pondoquadraginta,  olei  vctensfcxtarios  trcs.Argenti  (puma,  fquamac|3exoleocoquuntur:ac 
vbi  colorem  mutauerint ,  diphryges  immittitur,deindc  cera ,  relina  pityina ,  vel  pinea:  liquatum 
vt  noninquinet,ab  lgne  tolhtur,acammoniacum  elotum  inijcitur:poiiquam  Iiquefeccris,  arifto 
lochia pharmaco iamrcfrigerato  infpcrgatur ,  cY  continue  moucatur:dcindc in mortanum im- 
mittitO,ac  fubigitO,cxcipicns  qj  vtitor.    C  Ex  Dtclammo  Sacrum  ,  ~\irtute  mirandum.  Benefacit  Ncr- 

B  ttis  Mttjculis  cpprxctfts  contufts,~VetuJits  &  fanatu  dtffialibus.  Ojja  corntpta  eltcit.  ^iculcos,  &  teiorum  cufpi 
des,cjux  tnfixxfunt  corport,cxtmit,nec mtnus  dtgerit.  Iuuat  Capitts  aolorcs  &  Oculorum  fuxiones.Eil  ettam  Ma. 
lagmaPleurttias&  Hepatias  idoneum.Efftcax  eji  <&  ad  cutusltbct  V trulentt  /c7«*.  Argcnti  fpumc  dena^- 
riumpondo  ccntum,colophonia  dcnarium  pondo  quinquaginta,cera  dcnarium  pondo  \  i- 
gintiquinque:  gutta  ammoniaci,  arifiolochia  fingulorum  dcnarium  pondo  fcdecim:  man— 
na , chalbani ,  vniufcuiufqj  denarium  pondo  duodecim:aruginis  ,diclamni,  aris  vih,alocs, 
propolisjfingulorum  denarium  pondo  odo :  diphrygis,ans  fquamtrgcntianaM'adicis,fingulor  u 
denarium pondo  fex : olei  veteris hycmc  hemmas duas ,  pcr aftatcm  vnam  ac fcmiifem.Prapara- 
tur  quo dixi  modo.  Huius  fcriptura  ab  Hcra  in  horum  pondcrc  variat.Nam  Afclepiadcs  dicla- 
ni denarios  oc°to,Heras  dccem,inrjcere  pracipit : 3C  vcro  etia  ariftolochia ,  8c~ gutta ammoniaci, 
hic cuiufcp denarios  fedecim,Heras  fex  quidcm  f  guttc  ammoniaci,  ariftolochie  vero  dccem.Ca  f  Al'  additur , 
terum  Hcras  olcum  indilhncle  fcripfit,  fblum  hcmmas  duas  eius  iubens  mfundere:  Afciepiadcs  &  *iginu . 
autem  hyeme  tm,aftate  vero  vnam  &  (cmittem*  C  Dtophanti  ChirtiYgi,cjuo ~vfus ejt Phytacus.  Arge 
ti  fpume dcnariu  pondo  centumquinquaginta : ceruila,  picis,fquama  £ris,cera,  fingulorum  dc- 
narium pondo ocioderim : £ruginis,relina pityina ficce , T manna,thuris,propolis, iinguloi  um  t  a£ ariftoio- 

Cdenarium  pondo xij, chalbani,  ariltolochia, cyperi  fingulorum  denariumpondofex:diclam-  deuanQpondo 
ni,trifoln,guttaammoniaci,iingulorumdenariumpondo  trium:illyrica,artcmifia',polij,marrU'  fc*. 
brjTingulorum  denariu  podo  duum :  olci  vetens  heminasduas.  Ad  diclum  modum  praparatur.  t  Nec  ll0C  ,0" 

-r-.  r  1    *  J         1        n  x-     /  a  >.    ^  co.anftolocluc. 

Dejcrtptis  ab ^znaromacno  ciujacm  generis  Empiajtris.  C~4P.  5.  pondeiecodc 

EMplaftra  varfj  vfusjimul  cV  cicatricem  agre  duccntibus  idonca ,  hoc  in  libro  pcrccnfcrc  fta-'  fcnbiuu. 
,tui,exquorumgrcgefunt  8C  decem  illa  longeoptimainter  ea,quefcripiit  Andromachus» 
C  Vmdc  Euanget.  Reiin^  terebinthina,fccundum alios  ficce ,  denarium  pondo  quinquaginta, 
alij  vero  centum :  ccre  denarium  pondo  xx  v :  thuris,  fquamg,chalbani,aIoes,myrrhc,  fingulorum 
denariu  podo  triu:falis  ammoniaci,opopanacis ,  aruginis  rafa*,aris  vfti,  ariftolochiarjgutta*  am^ 
moniaci ,  fcuTilis,  fccundu  alios  rotundi ,  finguloru  denarium  pondo  duu:  ichthyocolla  denariu 
pondo  iij,accti  heminas  liij :  olei  quartam  heminae  partem,fccundum  alios  ocftauam.  Vtitor ,  ver- 
miculari  arugine  non  impofita.    C  StYigmentofum  EmplajtYitm,tjuo  ~vtoY.  Ichthyocolla*  podo  vnc. 
iij, farcocolla  pondo  vnc.iti,f  erethria  pondo  iel  bram,terra  famia  pondo  vnc.iiij,  myrrha  pon  t Adduur lapi- 
dovnc.iii),thunspondo  vnc.vj,  lquama  ans  pondo  vnc.vin,lalis  ammoniaci  pondo  vnc.nj,  vnaasni. 
eruginis  rafa  pondo  vnc.vj,aluminis  fciililis  pondo  vnc.rj,aloes  indica  pondo  vnc.iiij,  chalbani 
D pondo  vnc.iiij,cera podo  librasij,  terebinthina podo libras  rj,  olei  pondo f  Iibras  iiij,  accti  quod  |  AE  vncias. 
khthyocolleirrigandafufficit,  Siccalauigataliquidis  infpergutur.    C^lltudViYtde.  Reiinapi-  ""■ 
tyinadenarium  pondoduccntorum,guttaammoniacidenanum  pondoquinquaginta,opopa' 
nacis denarium  pondo  oclo,ccra denarium  pondo  centum,propolis denaruim  pondo  odo,  chal  * Al'  c\ulclue- 
banidenariumpondoviij,fquamg  arisdenarium  pondoxij,aruginis  dcnarium  pondoxij,alu- 
minisrotundi  denariupondo  virj,mifyos  denarium  pondo  vij,  (alisammoniaci  dcnanupondo 
viij,  chalcitidis  denarium  pondo  v,fulfuris  igncm  non  experti  denarium  pondo  viij,  thuris  dcna 
riu  pondo  duodccim ,  fellis  taurini  ficci- denarium  pondo  fex ,  vel  humidi  dcnarium  pondo  xij :  *AHter  duodc- 
cypriniheminasfcx,alfjquatuor:acetiquodfatiseit.    C  Vtnde Epicttnmultiipromtttens.  Ceradc^  c"ns' 
narium  pondo  ducentorum,colophonia  denanorum  pondo  treccntorum,fquama  denariorum 
pondo  fedecim,aris  vfti  denarium  pondo  fedccim,cruginis  dcnariu  pondo  fcdccim,ariftolochia 
tenuis  denarium  pondo  fcdccim,aloes  denarium  pondo xxuij.aluminis  rotundi  dcnarium  pon^ 
do  xij,  myrrha  denariorum  pondo  xxinj,chalbani  denariorum  pondo  xxiiij,fahs  ammoniaci  de- 
nariorum  pondo  fcdccim,  accti  hcminas  iiij,  olei  heminas  ij,  intcrim  pauciorcs.    C  Virtde multa 
promtttes  ^ilamonts  ~Vel  Ntcomacht,  ad  FtJiuLif,  Nig>-ittas,~\>el  Nomas.Cdutmat  Ofa,&  rcducit,  Strumxs  dtjcu 
tit.  Chalbani dcnariorum  pondo fedecim,aris  vft i  denariorum  pondo  viij,  fquama dcnanorum 

Quinta  ClaiFis  iiiii  pondo 


D  E    COMPOS.  MEDIC 


pondo  vigintiquatuor,ccrc^enarium  podo  quinquaginta,fcuicaprini  vel  vitulinidenarium  po  E 
*Al»er  L  d0  triginri: thuris,refinae ficcae,guttae ammoniaci,terebinthin  % nitri,ariftolochice ,  finguloru de- 
narium  pondo xxv:  bryonia: denariil pondo xrj,  orchcos  herbae denarium  pondo  xijj-indis andac 
denariupondo  iirj,aloesindicae  dcnariupondoxn',fcilTilisdcnariurn  podo  virj,  felHstaurifu  dcna 
jj.  riutpondo  virj,aceti  hemina,olei  hemina.Cu  inft'cit5rofacco.  C  Vtnde  adHerpet>v,ttcm  ad  chironta 
&  Dtffculter  adctcatrtccm  ~\ententta  Viccra^t  ~4ndromachws.  Hordei  cobufti  dcnariu  pondo  x ,  3?fU> 
"Al.viginti.  ginis  denarium  podo  ocftOjCerae  denarium  pondolxxx,cyprinihcminam.  Hocmcdicamenaeru 
gine  multam  cotinet,pro  cerae  cV  cyprini  fymmetria :  na  hordeum  cobuftum  fi  pcr  fc  infpcrgitur, 
chironia  vlcera  i  uuat,neq3  intedi  t  cerae  0>C  cyprini  vires,ncqj  aeruginis  rcfoluit.  Ablato  ipfo,limile 
pharmacu redditur multis,que fuperiorc  libro ad  huiufmodi  vlcerum  curatione  fcripta  funt.  N6 
tn  multum  cyprini  aflumctur,praefertim  fi  ccra  pinguis  cxiftat ,  fcd  quantu  ad  ccram  xrugi ni  ad^ 
miftamemolliendacapereneceflariucft.  Superioraomniacmplaftrahocnominc  vano  vfui  fer 
uiut,  9medicamentaemollientia,trahcntia,digeftoria,c6co(ftoria,infuperdtramordi 
cantia,a(Tumpferint}plurima  ipforu  ct  valideadftringentia,  quoru  virtus  eft  humorcs  arTede  par- 
ti  influetes  repellcre.Porrd  dicloru  medicaminu  poteftatis  materias  nominatim  in  operisdc  Sim 
pIicibusmedicamctisfexto,feptimo,oclauo,nono,decimo,cVvndecimolibro  cxprcllas  habetis.  F 
Multorum  aut  hoc  comentano  nominatim  memini,ac  iterum  meminero.Quin  ctia  hoc  pharma 
cuTnprae(cntiaappofui,eoruquae  nupcrdixi mcntionefjcere  deliderans:  quiaidquoqjfupcrio- 
relibrocommemoratisgcnere  limiIeeft,acproprium  magis  videbatur  illis  ipfum  appendcrc. 

C Iceftum mgrum ^fndromacht.  Hoc emplaftum  Andromachus  non  vbi  viridia  tracla t :  fcd  fupe- 
rius  propev  initiu,in  fymmctria  multu  cuarians,vt  prius  Critone  cV  Hera  prodidilTe  indicaui,  fcri- 
bitur  hoc  paclo.  Bituminis  denariorum  pondo  trecentu ,  terrae  ampelitidis  dcnariorum  pondo 
ducentorum,argenti  fpumae  denariorum  pondo  lx,chalbani  dcnariorum  pondo  xxxvj ,  tcrcbin- 
thinaedenarium  pondoxxxvj,fciiTiIisdcnariu  p5doxxxvj,propolisdenariumpondofeptuacnn 
taduum,mannaedenariupondoquinquaginta,myrrhaedenarium  pondoxrj,iridisdcnanum  po- 
do xrjjChalciridis  denarium  pondo  fcx,galke dcnariu  pondo x,olei cogium  vnum  cV  dimidium , 
mellis  heminae dimidium.  Rectc fecit,qui  dc  mina  ambiguitate  rcli(fta,omnia  pcr  denarios  con- 
fcripferitjVt  de  folo  congio  quaeftionem  inftituamus.  In  hoc  enim  melius  cgerunt,qui  fex  hemjU 
nas  pofuere,a  triplicato  autem  bitumine  proportione  illius ,  quod  Heras  immifcuit ,  fcripturam 
exorfi  funt.Etenim  Hcras  cetum  denarios ,  hic  trecentes  pofuit,etfi  in  quibufdam  cxemplaribus 
non  fide  dignis,duccntos  inuenerim.Terra  fanc  ampelitis  duplo  eam,  quam  Heras  fcripiir ,  pla-  G 
ne  cxupcrat. Argenti  autem  fpuma ,  quam  cV  ipfam  ampelitidi  pondcre  aequalem elTc  conucnic- 
bat,multo  minus  ab  co  iniecla  clt :  nam  dcnarios  fcxaginta  huius  mifcet.  Chalbani  vcro  triginta- 
fcx denariosimmittens,proportionem  cum  Hera &  Critone non  feruat,quemadmodum  in  alu- 
mine  fciflfili :  paululum  enim  hic  ab  exacTa  propor  tione  declinat ,  quae  ad  trigintafcptem  SC  s  per- 
uenit.In  terebinthina  fane  paru  ab  Hcra diffidet  tatum  fcilicct,quantum  in chalbano  cV  fcilTili : a 
Critone  verd  plurimu,qui  mina  s  inijcere  iubeat,quod  aliaru  1'pQ  us  miftura  .pportionCjad  qui  n- 
quaginta  denarios  excedit.  lam  verd  in  propoli  non  nihil  difcordat,  quantum  ad  duplicatam  pro 
IxxX  portionem  fpedat.  Item  in  manna  av  Critone  cV  Hera  recedit,quippe  ccntiim  denarros,ceu  ad  i!Io 
rum  proportionem,iniecTos  efle  oportebat.  In  chalcitide  etiam  multum  admodum  a  proportio- 
ne  fubtraxit.  In  alijs  parua  controuerlia  eft,nifi  in  melle ,  cuius  heminas  tres  tanquam  ad  illorum 
proportionem  immififle  ipfum  couenicba:,at  is  heminae  dimidium  adrjcit.  Ita  quocp  in  olco,  tres 
congios  mifcuifle  debebat,fi  non  a  Critone  difcrepare  voluiflet:  fi  verd  cum  Hera  c5ucmre,ocTo 
decim  heminas :  verum  ipfc  congium  &  dimidium  confcripfit. 

Vt  Tarentmus  Heracltdes  kefti  Ntgrum  Emplafirum  tradtderit.  C  ^4P.  6. 

AD  omne  Vtdnwfnaxtme  cju£  tn  extremu  parttbus funt,dolore  l>tndicat&  congluttnat.  Item  Canum  mor^  H 
fas}&  Furunculos  fanat.  Durtttas  difcutit,pr£fcrtim  mammill.ts  obftdentes.^int  Condyiomam  fuccnntt. 
Argenti  fpumaedenarium  pondo centum,bituminis  tantundem ,  terrae  ampelitidis  idem  pon- 
dus,mannae  denarium  pondo  vigintiquinq^propolis  totidem,chaIbani  denarium  pondo  duode 
cim  cV  femiflTis:alumi nis  fciffi ,  refinae  terebinthinae,pares  menfuras:in'dfs  denarium  pondo  fex, 
chalcitidis denarium  pondo  feptem  SC  femiflls ,  gallae denarium  pondo  ocTo^myrrhae  tantundc, 
t  ai.  hemin^  mellis  heminam  vnam,olei  immaturi  "f  heminas  fex.}  Argenti  fpuma,bitumen,  cV  terra,cu  oleo 
«Umidium.     coquuntur,cV  fpatha  ex  tedarum  ligno  mouentur :cum  conftiterint,  propolis ,  refina,  &C  chalba-' 
numadduntur:haecautempriusmelIeincoquuntur:quibusmiftis5  ollaftatim  ab  ignetollitur, 
8C  ficcainfperguntur.  Haec  cum  Heraclides  tradiderit  in  libris  ad  Antiochidem ,  demiror  quo- 
modononnullipofteumfcripturamipfiusnonobferuauerint.  Herasfane  vbique  Heraclidem 
imitatus  efle  videtur,praeterquam  inmyrrha  cVgalla.Nam  dum  Heraclides  vtriufque  horu  dena 
rium  pondo  odo  mifcet,  Heras  vtriufqj  fex  iniecit.  Infuper  Afclepiades  tn  fecundo  libro  de  Ex- 
terioribuSjOmniaproportionequadruplomaiorequam  Heras  tradidit.  Addequddolei  ompha 
cini  heminas  duodecim,Crito  c5gios  duos,cofcripferit,  bC  fi  omnia  duplicata  compofitio  ipfius 
habeat.Quare  n5  nulli  mihi  videntur  adfcripfiflc ,  heminas  duas.  Quod  ipfum  rurfus  tum  veri- 


PER    GENERA    LIB.    V.  2fo 

Atati,tum  Hersr&  Tarentinifcripturacjmagisaducrfatur,  Siquidem  Herasccntum  ocftoginta  dc 
narios  pofuitrin  pondus  non  menfuram  oleum  rcduccns,tanqua  hcmina  dcnarios  fcxagtnta  pc- 
dente.  Nam  Attica  nouem  Italicas  vncias  conficit : pendunt  enim  noucm  Italicae  vnciar ,  quas ln 
cornibus  infectis  mctiuntur,feptem  vnctas  ponderales  cV fcmiflcm,  quae fcxaginta  denanj  hunt , 
iingulis  vncijsoctodenariosrecipientibus.  Quare  etiam  hiccum  Herachdc  Hcram  confcntire 
videas,cumtresheminasini)Ciat,7Afclepiadcsduodecim,quoniam  omniainipliuscompofitio-  ±  ^  HfrA 
ne  quadrupla  funt.  Heras  autem,quoniam  pharmaci  in  Tarcntini  fcriptura  magna  molcs  ficrcr,  ^jtJ ' 
videtur  mihi  quartam  omnium  portioncm  pofuifle.  Nam  in  myrrha ,  vt  dixi ,  bC  galla  paululum 
mutare  vidctur.  Accum  alij  quoqj  hoc  Iccfij  cmplaftru  tradiderint,qui  exacftius  ,'in  co  cuius  prae- 
parationcmcxcocftioneconiecimus,  Tarcntino  concordes  facfti  funt:quiautem  negligentius, 
velinvnofolum,velinpluribusfimplicibus,difTonafle  ab  Hcraclide  videntur. Proindc  fupcr- 
fluum  fuerit  de  ijs  mentioncm  faccre:  praeparandum  enim  medicamentum  eft,  vt  Hcraclides  iuf- 
lit, vel  vt  Heras ,  qui  parum  adco  inter  fc  diftcrunt.  <T Heracltdes  Lnen Icefon  hanc  ejje  dicir.  Bitu- 
minis  denarium  pondo  quinquaginta,argenti  fpume  denaniim  pondo  quinquaginta,oIci  hcmi 
nas  decem :  coquito :  vbi  coiennt,ccrae  dcnarium  pondo  quinque  mijcito :  chalbant,  myrrhae,  fin' 

B  gulorum  dcnarium  pondo  quinqj. 

Cy^tcenumHen.  ^  C  ^  P.  7. 

HOc  quoq^intcr  cclebria  emplaura  rcfcrtur,ab  omnibusprobe  confcriptum,magnoin  fim-  tn  ahejmbHs 
plicium  medicamcntorum  fymmetria confcnfu.Non  nulli  tamen difcordar,  vt  mnotefcet ,  txemfLri— 
cumfubiungemus,quomodoquifcpcomponendumcenfcat.  Heras  igitur  depraefenti  empla-  r.oninuc- 
ftroitaadverbumfcribit.    (L  Cy^tcenum.  Factt  adrecentiaV ulnera,i&  V ttcra  cJep.ifier.ru.  Durtttai  pr&  mtw. 
jerum  tn  mammis  difcuttt,extrahit,repurg.tt ,tmpletglutmat ,ctcatncem  ductt.  Tollit  Cancrofts  durittes,  Malecura 
ta  refcit.  Et  tn  cjutbits  fcalpello  ~Xrt  non  ltcer,~)r  tn  cerutce,coll)rij  loco  ^titor.^bf  ejSm furentes  mit'.gat,Clrymata 
dtfcutit,  Ganglia  &  contrattiones fiue  cottus  dtfjolutt  abrumptt  cjj .  Tela,  ofja,  lignorttmjragmenra  cductr,  Cruslas 
atradolorem  deijctt.  In  depafcennbus,  mao-nis  jplentvs  ~\U  oportet.  Infuper  Strumas  dijltpax ,  Hxmorrhoidas  cohi" 
bet,&Vefic£ morks fumme prodejl.  Haec autem  rccipit.  Thuris,myrrhae,croci;iridis  illyrica*  ,bdel- 
lijjfingulorum  denarios  quatuor,fquamae  denarium  pondo  duodecim  :chalcantht,  alumtnis  fcif- 
fi,rotundi:guttae  ammoniaci,mifyos,putaminum  mali  granati  dulcis,  fingulorum  denarium  p5' 
do  quatuor :  ariftoIochiae,galIae  omphacitidis, vtrtufque  denarium  pondo  dclo :  chalcitidis  dena^   A'-  xri- 
rium  pondo  quatuor :  |  vifci  quercini,opopanacis,aeruginis  rafae,acaciae,floris  rofarum,  fingulo'  t^/,  .uUnur 
C  rum  denarium  pondo  oclo : terebinthinae  pondo minam,alij  denarium  pondo  quinquaginta : li^  ^immmtdci 
quoris papaueris denarium  pondo  fex: cerae minas  duas ,  fecundum  alios  denartum  pondo  qua^  glitu  ^.ub- 
tuor:feui  vitulinicuratiminam,alijdenarium  pondocentumquinquaginta:accticommunis  he  mas  1>**tu,r- 
minasuiginti:vini,quodfufficit,inficca  immittitur.  Hec  de  Cyziceno cum Hcras fcripferit   Alltcr  T- 
atque  Andromachus, videbitur  quibufdam  maxima  effe  diffenfio;cum  Heras  thuris,  croci,  myr-  Alucr  CV1"' 
rhae,cVeius,quoddeincepsabeo  pofitumeft,denariumpondo  quatuor  immiferit,  Androma-  ,AJltei  1L 
chus  ocfto.  Verum  quod  lam  prius  obferuandum  nobis  elTe  dicebam,id  etiam  nuc  dicturus  fum. 
Si  omnia  fimplicia  pharmaca  licctduplicata  horum,quae  alij  fcripferunt,mifceas,eadem  fiet  fym- 
metria,quemadmodumfi  bi  triplicata  omnia  inijcias:ac  nuc  Andromachusomnia  fere  duplica 
ta  mifcuitjCum  Heras  fimplicia  ipfa  indidcrit.  Ac  etiam  hic  difcrcpant,qudd  llle  aloen  addat,He- 
ra  fecus  faciente.  Quin  etiam  in  panacis  radice  diff erentia  eft ,  cum  Hcras  opopanacem  tantum 
fcripferit,Andromachus  non  hocfoIum,fed  etiam  panacem:foIentautcm  fic  vocare  radicem  her 
bae,quam  panacem  appellant.  Adiecitautem  Andromachus  papauerisliquorem ,  doloris  euitan 
di  gratia:acaciam  veroN  cVrofarum  Horem,tanqua  adftringcntia.  Porrdcoctioncm  pro  morc  fuo 
Heras  adiunxit,  Andromachus  omittit,  quippe qui ipfe etiam raro  illam  foleat  apponere .  Caete- 
D rum ex eo,qudd  in  calce aceti  communis  heminas  duas  SC  vinum  ficcis  infundit ,  planc  mnuit  fe 
arida  ex  vino  vel  aceto  laeuigari  velle ,  deindc  liqucfacfia his  fuperfundi :  Heras  autcm  ncque  om- 
nino  aceti  aut  vini  meminit,cV  ad  calcem  coctionis  ita  adfcripfit:  Caeterum  arida  cV  opopanacem 
in  cacabum  coniicito :  cV  vbi  vnita  fuerint,defundito ,  mollt  to  qj,  inno  vnguine  manus  inquinas. 

Ego  ipfum  Andromachi  more  conficio ,  opopanacem  cum  licds  in  mortario  tcrens:  (i  valcn- 
rius,cVquodmagisdigerat,medicameiitumfaceredefiderem,acetuminterlaeuigandu  admifccs: 
fi  magts  adftringens  repcllcns  q5,vinum :  qucmadmodum  rurfus  Sc  id  nuc  aufierum,  nunc  giluu , 
nunc  verus,nunc aetate  mcdium affumens: Nam  quod aulterum eft  nec  vetus,  magis adftnngit : 
quod  vetus  ncc  aufterum,valcntius  digerit. 

Cyzqcamm  ,1t  ^4[c!cptadc<.  C^4P.  S. 

SCriptum  eft  hoc  emplaftrum  iam  cV  in quarto,vbi  omnia ordinc,  quac  ad  maligmtatcm  phar 
maca habere confuluit,commemorauimus.  Et verd nunc', quia ipfepanter ab Hera ?£ An- 
dromachoeuariatjfatiusmihicfTc videturipfiusverbisinteniohbro  dc  Extenorum  pharmads 
tradita  fubiungcre.  C  Cy^jcenum.  Facttad  Diutinos\a{Jeclus  ,&  Neruos  prxcijos.  Thuris  quam 
optimi,cerae,myrrhe,artfioIochiae,chaIritidis,illyricae,chalbaru,finguIorum  denarium  pondo  qua 
tuor:terebinthinae,argcnn  fpumae,fingulorum  denarium  pondo  oclo:oleihcminam.Omnia  m 

Quinta  ClalTis.  iiiii    U  vas 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


I 


D 


D! 


vas  aereum  coniccla,fupra  lcuem  prunam  coquuntur  moucntur  c\i ,  donec  in  aqua  frigida  demer  E 
fum,mcllis  fpiiTitudinc  habcat:poftea  moucdo  tollitur.HocillmimpelIicuIcimponitur:hyeme 
poit  fcptim  um  diem,:tftate  poft  quintum ,  foluitur.    G^W  cx  ljs  ,  yux  ad  Phdoxenum  referuntur. 
Thuris.myrrhXjCroci.illyric^,  bdellrj,  fquama?  aeris ,  chalcanthi,  chalcitidis ,  aluminis  rotundi  3C 
fcilfilis,mifyosperegrini,guttarammon^ 

fi,fingulorum  denariu  pondo  iiij :  ariftolochiae  dcnariu  pondo  oclo  :cer£,  feui  taurini ,  finguloru 
*  AI.lxxv,  dcnanupondoccntu,quodminainfcribit:refinaeterebinthinaedenariupondoquindecim,quod 
trcs  quartas  appellat.Relina  in  ollam  ficlilcm  coniecla,donec  odorem  amittat,  cocoquitur  :dein 
de  fcuum  cV cera  derafa  inrjciuntur ,  S>C  liquefiunt : arida contunduntur ,  8C cnbro  tenuiflTimo  iri' 
ccrnuntur.Poftea liquida ab ignc  tolluntur,quibus aliquatcnus refrigeratis arida  infpcrguntur , 
cx  curiofe  mouentur.Habere  autem  oportet  ex  aceto  trita,myrrham,thus,  bdellium,  opopanace, 
quibus  que  in  olla  funt,adi  jciuntur ,  teruntur  qi,  ne  grumi  cerg  modo  fiant.  Vbi  autcm  recfte  ha- 
buerint,in  lignea  pyxide  irino  vnguento  prius  lllita  rcponuntur. 

Empiaiirum  ex  duabus  ^njioiochus  >r  ^indromachus.  C  ^4  P.  q. 

kE  hoc in cam  fentcntiam  fcribit  Andromachus  ad  verbum.  C  Empiajirumex duabm  ^iru 
fjio!och:js.  Refine  fride_  pondo  Iibram,ccr£ pondo  Iibram,picis  pondo  Iibram,ciccos  vel  olei  \X 
vctens  hemina  vnam  SC  cyathos  duos.ccrulfae  pondo  vnc.vj,eruginis  pondo  vnc.vj,  chalcanthi 
pondo  vnc.iiij;mannae  pondo  vncias  fex.ariftolochiae  Iongae  pondo  vnc.iiij,  rotundae  podo  vnc. 
iiij,erethrie  pondo  vnc.fex,  illyrice  pondo  vnc.iiij,galle  vncias  duas,accti  heminam :  ego  amplius 
malicorij  pondo  vnciasduas.Sicca  exaceto  tcruntur,deindeliquabilia. 

Emplajirumex  DiftamnoDamocratis.  C*AP*  10. 

,  Iximus  frequenter  mctricas  fcriptiones  non  folu  ad  mcmoria ,  fed  etiam  ad  mifturas  exade^ 
'comcnfurandas,profa  oratione  confcriptis  efle comodiorcs.  Cuius gratia  etiam nunc  me- 
dicamentum  cx  dicftamno  perfedam  in  Damocratis  fcriptis  fymmetriamperferuans  appofui. 
£mpIaftrorum  vnum  intignium  numcro  adfcribitur, 
Solum  q3,quod  rccipit  dictamnum  creticum 
Diclum.  Mcdetur  profpcrc  ferpcntium 
Pcrcuffibus  vcncnatis,ac  morlibus 
Quadrupedum  cunctorum,etfi  rabics  qucdam  agat. 
Iuuat  vlccrum  cal!os,cV  neruos  pcrditos, 

Et  mufcuIos,cV  alto  chartilagines  q 
Corporcputrcfccntcs,qu£  incumbunt  oflTibus. 
ColIi,mammilIarum,dorfi  quoqj  vlcera, 
Perfanat,cV  diu  fi  iam  durauerint. 
Ac  omnia  fimufquc  facere  paulo  antea 
Dixi,emplaftrum  nominc  fcilicet  /Egyptium. 
Hocadmodum  ciim  fit  bonum,quidam  omnibus 
Vnum  boni  srcputant  vfu  preft  antius, 
Haudquaquam  ncmpc  experti  multa  pharmaca. 
Concinnatur  mifturis  his.  Lithargyri 
J  ^rachmas  habct  duccntas :  iftis  additur 
Olci  vctufti  librae  quarta  portio, 
Alij  magis  quartam  volunt  partem  heminac. 
Et  quinquaginta  cere  drachmas  ponticg, 
Colophonic  probae  CJ3  plus  cera  duplo : 

Alijmalunttercbinthincparem  modum.  £| 
/Eruginis  quoq3,a!ocs  necnon  indicg, 
Item  combufti  aeris,cV  diphrygis  boni, 
Cuiufqj  fedecim,femifTem  qj  ponito. 
Quaternas  6V  vigcnas  drachmas  chalbanf, 
Mannae  pares,thuris  CJ3  bis  duodecim, 
Ammoniaci  viginti  bis  CJ3  cV  quincp  bfs, 
Et  fedecim  iungantur  propolis  atticae , 
Ariftolochi£  longae  bis  drachmae  decem, 
/Eriscyprfj  fquamg  drachmae  duodecim, 
Et  gentianae  radicis  ficcilTime 
/Equale^cuncftis  herbg  his  di<ftamni  quoqj 
.  Siccg,fed  habentis  florem,drachmas  bis  decem, 
Laeuis.  Lithargyrum  at  cum  oleo  demittito 
Ollae  reccnti,cui  patulum  os  figulus  dedit. 
Pruna  lcni  coques,mouens  rudicula, 

Qyoufqa 


PER    GENERA   LIB.    V.  251 

A  Quoufq;  fpiffitudo  mellis  attici 
Fiat.  t  Panbus  at  fquama:  lmmiiTis  partibus,> 

Rurfusmagiscoquas:acpoitquampharmacum  fu 
Giluum  fuerir,a:s  mifceas  cV  diphryges: 
CraflTum  q;  reddens  pharmacum,vt  non  polluat, 
Ceram,reiinam  qj  vna.  dictis  addito. 
Quibus  liquatis.vbi  probc  coiuerit 
Emplaftrum,abigne  tolIes:cum  qjadieceris 
Propolim  q5  mannam  q:,aloen,atcp  chaibanum, 
Ammoniacum  qj,tunc  vbi  refnxerit, 
Feruor  iq-rignitus  pharmaci  fubiederit, 
Ariftolochiam  perquamleuiffimam, 
Et  gentianam  dictamnum  qrinfpcrgito, 
Spatha  atq;  medicamcntum  agitando  fedulo, 
Manibus  ubi  magdalias  ipfc  effingens  habe, 
BEaqj  mala,ad  quxcuncp  eft  praedictum,  vtitor. 

^DtPajitik^fdeptadis.y  C^P.w.      ±    j  htc(t_ 

QVemadmodumemplaftraacolorc,nonafacuItatisprofcfIione,nominant  quidammedu  Ktwn  'ex~A 
ci  mclina,candida,fufca,cv gilua: ita paftillos  graece  trochifcus,  ab  eftormationis  figura vo-  tltr>AC jrfn» 
■""  cant,nonad  vnumaffectumfcdadadmodummultos  conferentes.  Ncsquocpigiturip  tpfmttm. 
fos  imitatijdeinceps  omnes  pnrclaros  fiue  paftillos,iiue  orbiculos  ( vtroqjemm  nomine  appellan 
tur)  dcfcnbemus.  Recte  autem  illi  finguhs,quid  poffcnt  efficerc.prcpofucrunt.prafemm  Afcle 
piades,cuius  etiam  primi  pharmaca ,  qua: rn  tertio  de  Extcrionbus  hbro  prodidit ,  apponam . 

*  £  PhJIiIIm  ^dfdepiatkf.  ^4rifiarchiTharfeipafitllus  adplura~\ttiis.  Factt  adrecentta  Vulnera&~\eterd.  .     f  jg  p^ 
Prodeji  Teredmtbus,  &  Faun.  Curat  FtjiuLs,  *4ures  fuppurdntes,  Ojld  corruptd,Komxf.  Reprimit  omnem  Car  ajfa  ^jgEfa* 
nvsexcrcfcmttdmjoikt  Pter)gi.t,~\dletdd  Vteri dfjecius  .  Sanat  O^snds  ,Phagedenaf ,Cond)lomata.  Iuudtln*  n«flr 
ueterdtd  &  qu£  dijfctlem  curattonem  habent.  Vtihs  eil  prtnapio  Plnhtficis,  Lienofis,  Caeltactf,  D)Jentericif,tri' 
bus  obolis  m potujamdtari  datus.  Succumt  Synanchias,  Gmgtuarum  nomis.  In  fumma  Extertortbus  Interto 
rtbus Tntus  aux:.:.-.tur.  Myrrha:  denarium  pondo  fcx,  croci  dcnanum  pondo  trium ,  crocomagma- 
tis  denarium  pondo  trium,cy  rinorum  denarium  pondo  fex.chalcanthi  denarium  pondo  fex,  alu 
C  minis  faflllis  denariu  pondo  fex,aloes  denarium  pondo  fex:  vino  falerno  excipiuntur ,  fiunt  que 
orbiculi  fcu  paftilli,cV  m  vmbra  deficcanrur.  Vbi  vfus  neceffitas  eft,humido  congruenti  diluun- 
ruradcommemoratosafTectus.    fZPdsitUus  Keapohtxnt.  Myrrha:,thuris,fingulorum  dcnarium 
pondofex:gallc,lycij.aJuminis,crocomagmatis.aloes,fingulorumpondodenariorum  odo:cy- 
tinorum  denariorum  pondo  duodecim ,  aeris denarium  pondo  octo :  vino  falcrno  excipiunrur. 

C ^4ndrontus tnfcnptus.  Cyrinorum  denanorum  pondo  dccem,  fcifTilis denanorum  pondo  qua 
hior,chalcanthi  denariu  pondo  duodecim,myrrhc  denarium  podo  quatuor:  thuris,anftolochie, 
galla:immature,fingulorumdcnariupondo  oclo:paffi  heminas  duas.  Apud  Heraclidem  verd 
itahabet.  Malicorr)  denanu  pondo  decem,ariftolochia:  denarium  pondo  octo,gallarum  denariu 
pondo  octo :  falis  ammoniaci,thuris,fiffilis,dcnarium  pondo  quatuor :  chalcanthi  dcnarium  pon 
do  duorum,myrrha:  denarium  pondo  quatuor3haecpaffo  exapiuntur.  (LPoljtdx  Sphagu.  Ma^ 
licorrj  denarium  pondo  fex.myrrha;  denanum  pondo  octo,aluminis  faffilis  denarium  pondo  v, 
thuris  denanum  pondo  quatuor,aloes  denariu  pondo  octo,chalcanthi  dcnanum  pondo  lrj,  felhs 
taurinidenanupondofex:vinoduIciexcipiuntur.  C  Coraane  Sp/rragts .  Faatad  TonfUarumphleg 
mcnoi  ,  &•  Vuaf  iaxatxs.  Gmgtuxs  madentes  reficcat ,  Nomxf  curat ,  0"  Sedis  affeclus.  Fijiubs  CaUum  extertt. 
D  AriitolochiaecrericxrotundarjCytinorumjChalciudistoftaejthuriSjmyrrhc.chalcanthi.crocoma' 
gmatis,aloesindicae,fellistaunni,iinguIorum  pondo  dcnariumocio:paffiquantum  fatis cft. 

C Pajitllus ad Xomas.  Brathyos denanu  pondo quinquaginta,myrrha:denariu pondo  triu:fo>-  »A'iter  iii. 
reos,cyperi,chalcanthi,  thuns,fingulorudenariupondoduu:vinoexcipiuntur.  Aliarfcnprurac  •  In  aliquibai 
habent,olee foliorum  denariu  pondo  duu: myrti  iiccai,orcheos  herbc , vtriufqj denarium  pondo  h^<tAo no« 
quatuor:arfenici,quodauripigmentum  vocant,dcnarrj  pondovnius:  myrrhedenarium  pondo 
iirj.    C  Exfnptis Heradtdis.  Orcheos  denanu  pondo  duu.arfenici dcnanu  pondo  mj.gallc dcna 
riu  pondo  octo,fquame  denariu  pondo  fex.forcos  Jcnariu  pondo  6;to,  myrrha:  denariu  pondo  *  ^Kn 
duu, thuris  denanQ  pondo  duu.acaciac  fucci  dcnanu  pondo  duu :  vino excipiuntur .    C  Pajiillus 
ex  Plantts  feu  Sttrptbus  mfcriptus.  Malicorrj,myrti  foliorum,  nucis  putaminum  hccorum ,  fpinae  fru^ 
<ftus,fingulorum  denariu  pondo  octo : galle  denanu  pondo  iirj ,  falis  fofiTitrj  denariu  pondo  octo.  •  Aiircr ii. 
Oiacominuuntur.friabiliainacetomacerantjacinv^asficiile  conrjciuntur:dandc  torrent ,  cVcu  *  Al  ,~7«  ftili 
aceto  leuigantur. Vbi  benc  habuennt,myrrhac  denanos iii].thuris  dcnanos l^iniicito,  6V  paftillos  atPoile*- 
fingltO :  vfus  CIUS  eft  cum  acctO.    C  Pafitttns,yui  a  Terenv.o  mjcnbttur  Stypttcus  Ixk  tji  adslrtngens.  Faat 
adc\uambbet  K 'omen,&" *4m ajjeilus.  Sandarachx,mifyos,chaIcanthi,aluminisfalfilis,lingulorum 
pondo  denariu  duum:myrrhe,fquame  arris.alocSjChalaridis^linguloru  pondo  dcnarium  trium: 

Ouinta  Clalfis.  niii    iij  c\rtinorum 


DE   COMPOS.  MEDIC. 

cytinorum  mali  punicae,rofarum  floris,  gall£,fingulorum  pondo  denarium  urj : acacic  fucci  pon  L 
dodenarium  o(flo,maligranatiputaminum  pondodenariuoclo:cxcipiuntur  myrtorum  dcco- 
do  ad  dimidias  codorum.    C  PaJhUus  ad  Se?pentia,^4rei  ad Herpetas.  Terrae  cimolig  pondo  dcna^ 

* Al.  fcx.  nu  odo,mifyos  torridi  denariu  pondo  (edeam,mintj  finopici  podo  denariu  trium.  Singula  cum 
aqua  feorfum terito : deinde limul  mifccns  in  paftillos digcrito:  vfus eft  cx  aceto.  C ^iltusex  Ort 
gd.no*  Origani,olca: foliorum,acaci£,chalcanthi,falis  hifpani/inguloru  denarium  pondo duum: 
aceto  excipiuntur.  C  Ex coUcftaneis  Largi  Medtcamentum  confeEium.  Argenti  fpumac,  vel  ccruflae, 
pondo  denarium  trigintaodo :  aluminis  fiffi  pondo  denariu  xrj ,  acacie  pondo  dcnariu  odo ,  cro^ 

t  Al.  ync.  ii.  ci,thuris,diphrygis,opij,fingulorum  pondo  f  denari  um  duum :  cx  aqua  terito,  acformato  paftil- 
los :  vfus  eft  ex  aqua.  C  ^4liud ~valdegenerofum.  Aluminis  rotundi ,  chalcitidis ,  crctae  futoriae  feu 
melanteriae  vel  foreos,fingulorum  dcnariu  pondo  duu :  mifyos,maIicorrj ,  vtriufq^  dcnariu  podo 
iiij :  chalcis  viuae  denarium  pondo  fedecim ,  accti  fextarium.  Mali  cortex  in  aceto  dccoquitur ,  ac 
cum  dilTolutus  fuerit,teritur  cum  acacia ,  poftea  caeteris  adrjciuntur :  cV  vbi  bcnc  haben  t ,  fiunt  pa^ 
ftilli:cumopuseft,diIuunturaqua.  (HPaJliUws  Tljrcptiadferpentia  V  lcera,  &  ~vbt  Pajhoncmoportet  fi 
fiere,  Facit  etiam  ad  Oris  l>itia,ad Siures  fuppuratai.  Item  Cutvs  ~)>itia,cjtt£  ex.it  hemata  ~\>ocant,tollit.  Carnvs  Ex^ 
crefcentiamreprimit.  Nartum  Vlcera,&  Sedis  afJeEiwsfanat.  Corticis  malorum  punicoru pondo dcna  F 
riu  x,gall^  omphacitidis  pondo  denariu  oclo,ariftolochic  tantundcm ,  aloes  pondo  denariu iiij , 
myrrhe^  pondo  denarium  viij,fifli  pondo  denariu  duu,thuris  pondo  denariu  quatuor,chalcanthi 
pondo  denariu  ii fj :  paflb  excipi  utur.  C  PafltUus  Gtlut  Hteracvs  Thebam  ex  Haltcaccabvs  t.  ~vcficam.  Fa 
cit  ad  Captw  ~vlcera,  Epinyc~li&vs,&  Narium  ~\lcera,ou£  Gr&a  Pfydracas nominant.  luuat  Rhagadai,  &  cju£- 
cuwj;  atra  dolorem  ad ctcatrtcem  ~\oles  ducere.  Ceruftae  pondo  libram ,  fpin  ne  argenti  pondo  libras  x : 
aluminis  fifii,halicaccabi  hoc  eft  veficariae  corticis,  chalcanthi,finopidis,  fingulorum  pondo  feli^ 
bram:acetoexcipiunf.  C  Lucu  Pr&ceptons pharmacumconfe6lum.  Aluminis,a'ruginis  corinthiar, 
minij  fynopici,finguloru  menfuram  heminae  cqualcm :  accto  diluuntur.  C  Ex  itbm  ^4ret  ad  Pfo^ 
rtvs  depafcentes,  Serpentta,  Carnem  excrefcente,  Pterygta,Aures  fuppurantes,  Vlcera  curatu  dtfjictlta.  Sanat  Rhx 
oadas  & Condylomata.  SrifTiIis,minrj  finopici,£ruginis  rafa?,gummi,gall£,cytinoru ,  finguloru  pa- 
Ires  portiones,accto  diluunf.  C  Magm  Philadelphi  ad pr&diclat  dtjpofittones.  Aluminis  fiffi,£rugi nis 
corinthi^,calcithidis,mintj  finopici,gummi ,  iinguloru  parcs  menfure^  partes:  aceto  fubiguntur . 

C  PaJhUws  ad Eryftpelata.  Croci  pondo  dcnarrj  vnius,oprj  tantudc ,  ceruflae  pondo  denariu  duu : 
paflo  diluuntur.  Alia  leclio  habet,glaucij  pondo  denariu  odo.    C  ~Andromachi  Crocofus .  Argcti 

*  Ai  xlviii.  hoc  fpume  pondo  denariu  quatuor,hoc  eft  vncic  dimidium :  ceruffe  vncias  iifj ,  fulfuris  ignem  no  ex^  G 
cftvucfcx.    pCrn-  pondo  vnciam:croci,opij,finguIorum  pondo  vnciam  vna:fucco  folani  excipiuntur.  Cum 

opus  eft,paflb  diluutur.  C  Catj  Neapolttam.  Cerufl^acaciCjglaucij,  opij,  cuiufqj  parem  menfura: 
paflo  fubigito,cV  continue  perungito.  ^ltud.  Ccruflae,acaciae,finguloru  pondo  denarioru  odo: 
guttae  ammoniaci  pondo  dcnariu  iiij,  croci  pondo  dcnariorum  duu ,  opij  pondo  denarioru  duu : 
fucci  polygoni,vel  fercos,vcl  folani, vel  cynoglofli.  C  Ex  libm  ^gathint.  Ceruflae  pondo  dena^ 
riorum fex^mannae^thuris^fingulorum denanj pondo vnius.crocomagmatis, fulfurisignem no 
expcrti,fingulorumpondodenariuduu:  exouisaflatis  vitcllorum  pondo  denarioru  iex:paflo 
excipito.  C  ^4d Rhagad.ts  &  Condylomata.  Curat  cttam  „Am  Rhagad.ts  et  Nomu,Meneflhei pharmacum. 
Alocs  pondo  vncias  fex,croci  pondo  vncias  tres,aluminis  filTi  pondo  vncias  tres :  vi  no  diluunt, 
£>C  fiunt  paftilli :  in  vfu  liquor  difpofitiont'  refpondeat.  C  ^4pollopham,ad  Rhagadas  &  Condyloma-' 
ta.  Stimmeos  denariu  pondo  vii j,acacif  denarium  pondo  fex,cruginis  denarij  pondo  vnius,  opij 
denariu  pondo  duu,truiris  denarij  pondo  vnius  s,myrrhg  denariu  pondo  duu,  gummi  denarium 
pondo  iiij :  vino  maris  expertc  paftillos  fingito.  Vt  Nicolaus.  Sti mmeos  pondo  denariu  viij,  aca^ 

*  Al  denatia    ci£  tantundem,^ruginis  pondo  dcnarij  vnius,opi  j  pondo  denariorum  trium ,  myrrhe  pondo  de^- 
pondo  xx.      narium  iii j,gummi  tantudem :  vino  excipito.    C  Magm  ad  Rhagad.ts,&  Condylumata  ffijht  Nomas.  W 

Aloes  pondo  denariu  oclo,acacie  pondo  denariu  iiij,gallc  pondo  denariorum  duu.croci  pondo 
denariorum duum,thuris  pondo  denarij  vnius,myrrhe  pondo  denarij  vnius :  vino  fubiguntur, 
<£,PaJh\lM  DiachylconideJlexfucas,infcriptus,ad  Nomas&  Scabtofos  affeclus.  Liri j  indici ,  aloes  in^ 
dice,myrrhg,eris,aluminis  fcifli,chalcanthi,cytinorum,thuris,fingulorum  podo  denariuiiij:fuc- 
ci  myr  tor  um  heming  dimidiu :  c6ponito,6V  in  paftillos  digcrito.  CPetrontj  paflillm,  qui  Virtws  ap 
pellatur ,  medtcamentum  ad  Rhagadas,  &  Condylomata ,  in  magnts  Doloribus  acccomodatum ,  <&  cito  liberat* 

Stimmeos,acaci£,plumb!  combufti  cY.  eloti ,  fingulorum  pondo  denariu  fedecim :  cineris  cyprij , 
erice  fruclus,aluminis  fifri,thuris,chaIcanthi,myrrhe,opij,fingulorum  pondo  denariij  viij:  vino 
excipiuntur,cV  fiunt  paftilli.Cum  vtendum  erit,paflo  diluuntur. 

Paflillt  ab  ^4ndromacho  confcrtpti  libro  de  Exteriortbus.  C^4P*  IX, 

P^fttllus  Dar'tj,cjuiper  anum  tmmittitur.  Stimmeos  pondo  denarium  fedecim:  acacietantunde, 
alijodo:eruginispondodenarium  quadraginta:fuccipapaueris  pondo  denarium  trium , 
quidam  duum: gummi  pondo denariorum iiij , myrrhg pondo  denarij  vnius:thuris  pondo  de-. 
«>*/.  duorum ,  narioru  triu,ali j  unius :  vino,vel  vt  alfj  aqua,diluutur.    C  PaJhUus  Multtpltcvs  ~vfus,&  Pus  educens,& 
relaxans.  Corticis  thuris  pondo  denariorum  duum,^ris  fquame  pondo  denariorum  ifij:  cum  vi* 

no  faclos 


itrr  mu 


PER    GENERA    LIB.  V.  zf2 

A  no  factos  ex  mellc  diluito.  GMufe  Remcdtum.  Aluminis  rcirri.alocs^myrrh^chalcanthi.fingu- 
lorum pondodenanum fcx:croci,crocomagmatis,fingulorum pondo  dcnanum  tnu;cytinoru 
pondodenariuiirj:mulfocxfalcrnofactoexcipiuntur.  &~^fd  Enjtpelata  ex  ^^ath^U:  CcrulTe 
podo  denanum  odo :  aluminis  rotundi:crocomagmatis ,  fulfuns  lgnem  non  cxpcrri ,  finguloru 
pondo  dcnanum  duu.Tritis  folani  fuccus  luperfunditur  lOi  paftilh,dum  vfus  poftulat,  vino  au- 
licroformantur.  (Zlftdortad  Nomas.  Lanaefuccida?pondodcnariumxI:fcobispiubi,  fquama?, 
bituminis,fingulorum  pondo dcnariux^alumimshlTi^rorudijmali  puniricorticis  gallx.mif.  os, 
chaicitidis,thuris,linguiorum  pondo  denanum  v :  m  yrrha?  pondo  denarium  duu :  amurce  hcmi- 
nasocto,velficca?quinc£.  (£PaJhUix  Niger^quoltor.  JSIalicori] denanum  podox:  ariftolochie, 
gaiiar.lingulorum  pondodcnarium  oclo^aluminishlTijalocs,  iingulorum  pondo  dcnarium  nn: 
mvrrha^chalcanthi.pcndo  dcnarium  duu :  thuris  pondo  dcnar;um  nrj :  vino  cxcipiuntur.Et  cum 
rcsexigit,  vinodulci  diluuntur.  C  PajhUiu ex  Veficartjs.  Argenti  fpuma?  pondo  dcnanumw 
^''niiquaruor.ccrulTa:  pondo  denariuxn,vel  viginriquatuor:halicaccabi  radicispondo  dcnanu  'Aiitc 
oc1o:chalcanthi.alummisfcifri,lingulorumpondodcnari',:miin;minnquantum  adcolore  acci  *A' •>  0 
piendufatiseft:exaquafubigunt.    G Pajhihtsex  Ongano.  Oleajfoliorum  vindiu pondodcnanu 

JJ  oct o;  mali  punici  corucs  pondo  denanumfex,origani  pondodenanumiirj,acaria?pondodcna 
riu  x'-, :  c'.u!citidis.aluminis  fcilTi,mifyos,lingulorum  pondo  dcnariu  liri :  vino  auftero  diluuntur. 

C  .-.-•  r.uustx  F.hu.  Galbe  pondo  dcnartum  tnf:,scaci:e poodd  gknarium  un:chaicanthi  pondo 
denarium  v,chalcitidis  t  dcnarrj  dimidium.}. aluminis  hlfi  pondo denariu odo ,  rotundi  pondo  *  A!'^n^? 
denarium  iiii,mifyospondodenanumtrifi,maJicorrjpondodenariumv,  fquamac  pondodena-  ^*10  inu 
nuun:m)rrhx:alocs;ariltolochic,fingulorumpondodenariumduu:thuriscorticis  pondodc  i 
riuiin,taurocoll£pondodenariurn  trium:rhucxcoriarr)  chocnios  quarram  partem.alrj  dimiaiu: 
accti  hcminamvnamcxs,cxquo  rhus  madcfiet  ac  teretur.    (TPc;         rtk**  Akrminisftdi 
pondo  dcnarium  tnum,thuns  pondo  dcnanum  lir)  mvrrha?  rantundem  T  vel  pondo  denanum  7  w  rnhufdi 
oao.}-chalcanthi  pcndo  dcnanu  duu,cynnorum  podo  denanu  xn  felhs  taurini  pondo  denariu  t>i. 
fex,aloesp6dodcnanum  odo  :vinoaulrcroexcipiuntur.    (£Pajt'Muf  ^fndrontus.  Cvtinorupo-  kmtMr. 
do deoaria  x.galla?  pondo  dcnanum  odo : myrrhe  pondo  denanu iirj,fecudum  ahos  odcdecim :  , ^  xifi^ 
ariftolochiaepondodenariu  nrj,  chalcanthi  podo  denariuduu:aluminisn(fi  tantundem,ahj  po- 
dodenariumurj:mifyoscyprrj  pondo  denanuduu:  palTo  diluuntur.  Vtcreadmulta  peh  chre^ 
fto  pharmaco.    C Pasltlhis ^ichih*.  Spumar,  mifyos, aloes,  fingulorum  pondo  denanu duu: ari^ 

C  ftolochiae  pondo  denariu  odo,aluminis  riiTi  pondo  denanu  quatuor ,  myrrha?  pondo  denanum 
duum,thuris  pondo  denarium  quatuor.galla?  pondo  denanum  occo,chalcanthi  p5do  denanum 
t duiLconicis mali puniri podo dcnariorum odo , fcllis  taunni pondo  denariorum  duum : aceto  * /Um niL 
fubiguntur.    C  Pajishus  ad  Nomas  iftdort  cclebns.  Manne,thuris.lmgulcrum  podo  denanu  xxx : 
cytinorum.aluminis  h!Ti.gall£,cuiulqi  p 

mifyos  cyprrjjCalris  %'iua?,iingulorum  pondo  denariorum x:  acacia:  pondo  denanorum  000 !  cx 
ripiuntur  vino,velacero:ctla?uigata  vfuifunt.    G  PafitUus  ahus  ad  Muha.  Gallepondo  denario- 
rumocto  ,cytinorumpondodenariorum  xrj,snscombufripondodcnariorum  octo,a'ruginis 
pondo  denarioru  fex,aluminis  hlTi  pondo  dcnariorum octo :  chalcanthi,acarix,  fellis  taunni.thu 
ris.aloes,.lycn,myrrha:.alias  cV  mifyos,finguloru  pondo  denanorum  octo.  Sub  cams  arftu,multo 
aceto tcruntur.    G Pajhllus ^tpolloni) slrchijh-atorx Smilinus,lt ^kinuonjnyfummuhiplicem.  CcrulTc  *KL  M;::'naj. 
pondo  denariu  decem,argenu  fpumxpondo  denarioru  v.aloes  pondo  dcnariorum  quinquagin  •  aEki  iu. 
ca,aluminis  nffi  pondo  denariorum  iirj,thuris  pondo  denariorum  quatuor,  mvrrhae  pondo  dena 
rfjunius.rimolia;  pondo  denariorum  xxv: vino  exripiuntur,intenm  aim  vino  &  rofaceo  vtitor.  •t^/.  dutrnm, 
(C^4d  EnftptLuajquolror.  Argenti  fpumatpondo  libras  feptem,  ceruiTc  pondo  denarrj  vnius: 
Doprj,Tlulfunsignemnonexperti,}-croci,fingulorupondo  vnciastrcs:paifoexcipiuntur.  Cum  fin  i::  jiba* 
vfuseft.palTochluuntur.    (TGlauctjad  Mtihajactens.  Aluminisliquidi  pondo  dcnarioru  c,  myr-  no?  (ucJ  ^c 
rhacpondo  dcnariorum  ocftccrori  pondo  dcnarioru  octo:  patTo  diluuntur.    G  ^d  Enftpetatabo 
wms.  Acaciat  pondo  denariorum  octo,mifyospondodenariorumnn.opii  pondodcnanoruduu, 
thurispondodenariorumiiij:cumacetoexripiuntur. Faatetiamad  Herpctas.    C-Jhusad  Ea~ 
dem.  Opi)  pondo  denanorum  quatuor,acaria? pondo  denarioru  quatuor,  chphrygis pondo  dcna 
riorum  quatuor,aluminis  hfii  pondo dcnanorum  quatuor:cxaquadiluurur.  Cum  accto  vtitor. 

(L^fhusad  EnftpeLaa.  (T^rulfepondodenarioruocto.fulfurisignemnonexpcrti  pondodena 
riorumquaruor.papauerispondo  denanorumduum,ruta!foliorum  pondo  denariorum  duum, 
aluminis fifii  pondo  denanu liij.cimoliac  pondo  dcnanum  duumjamyh  podo  dcnanorum  duu: 
mellecVacetodiluuntur.  C^<i  HerpetasTfteru  Czfarts.  Diphrygis.meconi^alumimshiT^aca' 
riae,fingulorumpondo  vnriastres:  acetovelaqua  diluens  vtitor.  G  Ceramtts  ~\fus  rmtltwltcts, 
Arfema denanorum pondo  trigintaduum: anftolochie  denariu  pondo  rriginuduu , ahj  octo  : 
iridis  denariorum  pondo  trigintaduum : galle  pondo  dcnanorum  fcdecim,ali]  octo : alummis  ro 
tundi  denariorum  pondo  fcx,chalritidts  denanorum  pondo  fcx,  fquamararns  dcnanorum  pon^ 
do  federim,chalcanthi  denariorum  pondo  octo,refina:  ficcac  denanorum  pondo  octo ,  accti  con- 

Quinta  Claffii.  iiiii    tttj  gl^s> 


DE    COMPOS.  MEDIC 


gios  quatuor,caniculae  fub  aeftu  aereo  mortario  8f  cochlcario  laeuigantur.  Qudd  fi  nereu  mortariu  F, 
non  habcas,fquamne mina inijcito,qua:  valct  dcnarijs  centum.    C Pajhiliu  toonomento  Btthynm  m 
Sialia  conJetlus,ad  Nomdi,  Fifiuiat,  Pterygtd,cum  dupltct  ccrdto,dd  Herpttas,  Eryftpeldtd,& alia.  Mali  pu- 
nici  corticis  dcnarium  pondo  vj ,  galle  denarium  pondo  vj ,  iridis  illyricae  dcnarium  pondo  iirj, 
ariftolochiae denariu  pondo  vj,chalcanthi  denarium  pondo  irj,a!uminis  filfi  denanu  pondo  fex, 
chalcitidis  denarium  pondo  vj,  mifyos  denariu  pondo  ifj,  nitri  denariu  pondo  fj ,  thuris  dcnariu 
pondo  duucadmiae  denariu  pondo  v j,  a?ris  fquamae  dcnarium  podo  iirj ,  chryfocollae  denarium 
fAl  unius.     pondo  t  duu.  Ex  aceto  fub  caniculx  ;eftu  praeparato.    C  Pajhiim  adCondylomata,  &  *Am  tnjlamma 
tM.xxxx.      tiones,& Ptcrygid.  Thuris,acaciaf,ftimmcos,iinguIorudcnariupondofrj:afruginis,myrrhac5opij 
tAI.vnius.      papaueris,gumi,nardi  cdtica.\iinguloru  dcnarioru  pondo  |  fj :  ex  vino  auftcro  trita  inunguntur» 
^4nda  ~\art£ fpecici feitgcncrts,a prx.nominam  authonbm  tndicata,quibm  finguia  conucniant. 

C  Qu*  ftripjit  slr.dromachm  in  calt  c  operts  de  Extcrtoribm.  C ~4P.  1 3  , 

•Alitcr  1.         A  Ridttmexedcnsfinemorftt.  Sandarachae dcnariorum  pondo du6rum,arfcnici  denariorum  pon 
do  ij,chalcis  viuar  dcnariorum  pondo  iifj,mann£  denariorum  pondo  quatuor:  tnris  vtitor- 
C  FacwtM  Sdngutncm  compnmens,cjud  ~vtor.  Chalcitidis,mifyos,mannae,finguIorum  dcnariorum 
pondoiirj,ahj  ij:tritis  vtitor.    C  Flaua/jttalttor.  Chalcitidispondodcnariorumc:atrameti futo-  F 
rij ,  Graeci  vocant  chalcanihon ,  denariorumpondo  l:mifyos  torrefadi  denariorum  pondo  xxv, 
afns  combufti  dcnariorum  pondo  xij  cV  s:laruigatis  vtitor.    C  Sanoumcm  fuppnmens ,  ma?na.  Mi' 
fyoscypr.j  dcnarioru  pondo  vij,  atramenti  futorij  totidcm,corticis  piccardcnariorum  pondo  iiij, 
munnae  thuris  denariorum  pondo  lifj,  fquamaeaeris  denariorum  pondo  iiij,aeris  vfti  dcnariorum 
•Aliter  ii.      pondo  xv , chalcitidis  denariorum  pondo  xv : calcis  viuar  dcnariorum  pondo  odo ,  alij  denario^ 
rum  pondo xl : gypli  torrefadi denariorum  pondo fifj, alij  v: tritis  vtitor.    C  Sanouinem  cohibens 
«Ar    'S-     >s4phrod£.  Chalcindis dcnarioru pondo fex,mannae thurisdcnariorum pondo fj:rcfinae tercbin- 
i. vehemcntcr.  tlnna?,fri(ftae,lingularum  denariorum  pondo  iirj :  vtcrc  tritis ad  ha-morrhoidas.    C ~Altud~\>t  Har 
pocras.  Sandarachxdcnariorum  pondo  fj ,  arfcnici  dcnariorum  pondo  iiij,  calcis  viuar  dcnarioru 
pondooclo.  Paftilloshngitocxaqua,diebusxxxx,  tercns,  6V  ficinungito.    C  ^iitud  adH&mor* 
rhoidas,tjuo~\tor.  Arhnici  dcnariorum  pondo  vin,fandarachaedenariorum  pondo  vifj,clatcrfjde^ 
nanupondoquatuor,thapliaedenariorum  pondoij,chryfocolIaedcnarium  podoquatuor,caIcis 
viuaedenariorum  podo  hij:tritis  vtitor.    C ^4ndumGaUt,~\aru~\fm,ad Pteryrta.  Argcnti fpumae 
denariorum  pondo  viij,eruginisdenariorum  pondox:Iaruigatisvritor:commcndatur.    C  ~4d 
Pterygiabonum.  Chalcitidis,caricarum  combuftarum,malicorij,fquamcaeris,  finguloru  parcs  por  G 
tiones.Cum  opus  eft,mcl  coclum  mifceto;cmplaftri  modo  imponito:alternis  diebus  foluito,  ex 
purgans,nonmadcfacicns,nccrefpergcns.    (£.  ^4nthcraideil fionda ,cpta~\tor.  Sandarachx  dcna- 
riorum  pondo  trigintaduum,alij  fcdecim  :aluminis  filfi,myrrhae,fccis  croci,fingulorum  dcnario 
*  Ai,-ter  is  jjji    rum  pondo  fcdccim :  iridis  totidcm,cyperi  dcnariorum  pondo  fcxagintafex.    C  Flonda  Magm. 
*Al'.  xiiiL      Calia?denariorum pondoxxiiij^aluminisfilTijgallafjforcos^mifyos^fingulorum dcnariorupon 
do  iii j :  fandarachac  dcnariorum  pondo  vii j,malicorij  dcnarij  pondo  j,  myrrhar  obolos  iii ) ,  cinna^ 
momi obolosiiijjCrocidenariorum pondoij, myriccfruclusdcnariorum  pondoduum.  Tritis 
vtitor.    C ~4ndum  Ctphaltcum tdesl  capki accommodum.  Iridis denariorum  pondo  iiij :  thuris,  pana- 
cis,ariftoIochia!,finguIorum  denarium  pondo  fj :  tritis  vtitor,  etiam  ad  nomas.    C  ^Aridum  Cica^ 
tncem  tnducens*  Oftreorum  combuflorum  denariorum  pondo  ij,mannae  dcnari j  podo  vnius,  cad 
miaeobolosiij:contritisvtitor,cVadnomas.    (E^fliud^fridum  Cicatncemmducens.  Piccae  corticis 
denariorum  pondo  vj,manna:  denariorum  pondo  fex,arifi:oIochiae  denariorum  podo  fex :  pumi 
cis,refinae,fingulorum  denariorum  pondo  lirj :  iridis  illyricae  denariorum  pondo  xij :  Icuigatis  vti 
tor.    C  ^Ahud  Cicatnccm  ducens ,  &  ad  Cacoethe.  Piccae  corticis  denariorum  podo  vj,  cornu  cerui^ 
ni  combufti  denariorum  pondo  iiij,cadmiae  denariorum  pondo  xxij :  cerulfre,  mannc,  finguloru  H 
denariorum  pondo  iii) :  cruginis  rafe  denariorum  pondo  ij :  contri tis  vtitor.  «Ahud.  Gallae  dena^ 
"Aliter  xii.     riorum  pondo  iiij,cerunae  denariorum  pondo  6cto,myrrhaepondodcnariorum  iii),  argenti  fpu' 
maedenariorum  pondo octo , rerrimenti  plumbi  denariorum  pondo quatuor : trita  vfurpantur. 

C  Mai£  fiue  objietrtctsgcnerofum  ad  Condylomata  &  Riiagadas.  GalIe,molybdenae,fingulorumde- 
nariu  pondo  viij : myrrhae,ceruffae,  fingulorum  denarior u  pondo \ii\ :  tritis  vtitor.    C  ^uxilium 
ad  Omnta.  Iridis  loco  molybdgng,  argenti  fpume  duas  partes inijcito ,  reliquorum  cuiufqj  vnam* 
*       C ~4ndum  exedens,Lecantj  ^iret.  Arfenici  pondo  Iibram,calcis  viug  denarium  pondo  i j.  In  aqua 
teritodiebustriginta,mutansquotidiebisaquain  Sole:deinde  reficcatis  vtitor.    C  Encathjma 
quaji  mfejiw, idejl  cjuod infeffu  curat  Hxmorrhoidas,  Phanij,  Atramenti  futorij,aluminis  filTi,chaIci tidis , 
mifyos  crudi,fandarachae,fingulorum  denariu  pondo  iiij. Trita  omnia  habeto  vbi  vfus:  venerit, 
"  Al.fextarii    veterem  vrina falitam  viri  vnius,  f  fextariorum  duorum}-  mefura  in  fidulem  peluim  iniicito :  me 
vmus.         dicamenti  verd  denarium  pondo  xij  fuperfundito  vrinae,vt  femper  duo  fextarij  feruentur.  Hoc 
vtitor  infidens  diebus  vij,nam  in  his  aclionem  promouet:  vbi  fordidum  in  fundo  fubfiiterit,  anu 
circialinito.    C  ~4ndum  carnes  Cicatrtce  obducens  citra erofwne,Harpocraus.  Sadarache,chryfocolIe,ar 
(enici,pares  fingulo ru  portioes.Ite  ad  cacoethe  facit.    C  Pafiillws  ad Nomasyditlm  ^ijclepms.  Chal 

citidis 


PER    GENERA    LIB.  V. 


2*3 


•Alitcr  ij 
'Alitcriij 


tAlitcrvj 


t  Al.  denbrium 
pondo  duoru. 


*forcaiTe,myr- 
ti. 


tAl.duorum. 
alduodecim, 


tAlitcr  xt. 
tAl.vnam. 


•Aeitidis,arfenici,parcs  portioncs:caIci.s  viuaeduplum.  Habctctiamfandarachncaqualcm  rcliquis 
portioncm.    (t^ld^lni~yitta.  Alumincliquidonucismagnitudinccumclliscyathisduobusav 
cflo  vtitor.    C  Siccum  ad  Nomas  cjuo  ~)tor.  Squama:,aricnici ',  charta*  c5bufta:,plubi  vfti jlinguloru 
denarium  pondo  tiij :  fulfuris  igne  non  cxpcrtidcnariu  pondo  quinque:  lauigatis  vtitor.  ^Aliter. 
Squama,arfcnici,fulfuiis,p!umbi  cobufti.arris.Xingulorum  dcnariu  pondo  iiu :  fandaracha  dena 
rimn  pondoquatu6r,a*ruginisdenarij  pondo  vntus.charta;  c5bufta*  dcnarium  podoiiiirvtitor 
cum  rhodmo  vcl  mclle.    lECrtfpt odonfeni  ad Nomas.  Squama?,arfcnici,  fandaracha* ,  lingulorum 
denarium  podo  fj : galla*  dcnariu  pondo  iiii,myrrha: dcnarii  pondo  vnius,thuris  t  atundem,atra- 
mcnti  futorii  dcnarium  podo  ii,charta:  cobufhedenariu  pondo  liii  :Ia:uigatis  vtitor.  G^Antipd* 
tn ad Nomas.  Chryfocolla* pondo 5  vi,arfcnici  p5do 5  vi:arido  vtitor,cV cum  rhodino.    C ~Altud 
~\t Mamion.  Arfcnicidcnarium  pondo:Tii,fquama*dcnarium  p5doiii,chry(ocolIa*  dcnarij  pon 
do  j.  Sicco  8>C  cum  rhodino  vtitor  :.aqua  dilutum  cicatriccm  ducit cum  ccraro  rhodino.    C  Mtud 
PubujadNomas.  Calcis  viua*dcnarium  pondoiii^arfcnici/quama^chalcitidis/andaracha^lingU' 
lorumdenarrj  pondo  vnius:tritis  vtitor:nonnullifandarachafdenarfj  pondo  vnius.  CMedu 
camen ex  Plantis,ad Nomas probum.  Mali  punici  corticis,  chryfocolla?,  alocs ,  lingulorum dcnaruim 
B  pondoiiij:arfcnici,fandaracha,fingulorum denanumpondoif:aluminis  fifii  denarium  pondo 
iiijxhalcitidis denarium  podo  iiij,myrrha**  ficca:  denarium  podo  vij,olca:  ficca: foliorum  tantun^ 
dcm : tritis vtitor.    (CMiudMctmtonis.  Myrti  fylueftris dcnarium  podo  viij : malicorij.olee  folio 
rum,myrti  nigra*,cV  corticum,fingulorum  denarium  pondo  xij :  fpinarum  cincris  dcnarium  po- 
do  viij,ficuum cincris dcnarium  pondo  tvxj,  orcheos  hcrba* dcnarium  podo  vii j : arido cu  mclle 
•    vtitor.    (£^4t{ret{m}c]uo~vtor.  Malicorij  dcnarium  p6doxxv,aluminishifi  dcnariium  pondo  x: 
atramcnti  futorfj,mifyos,fingulorfrdcnarium  podo  virj :  fquama*  dcnarium  podo  xvi,galla*  dena 
rtu  podo  xv,mclateria*  cx  clauis  cofecla*  denariu  p5do  "fv :  chalcitidis,eris  cobufti/inguloru  dena 
riS  podo  vifj :  leuigatis  plurimu  ex aceto  vtitor.    ^.Miud recens efftcacius ad Nomas,Phdtm.  Inaheraty 
&Ptts  eductt.  Aphronitri  pondo  librasfrj,mcllis  tantundcm. Aphronitrum  mellc  fubaclu  vritOi 
deindc lauigato : admifccto  iridis illyrica*  pondo  5  vj :  trito  vtitor,cV  cum  melle.    .Andum  Erodcns. 
Arfcnici,fandaracha*,iingulorum  dcnariu  pondo  fj :  calcis  viua  dcnanu  pondo  ii fj,alfj  trium :  Ie^ 
uigatts  vtitor.    iLMiud.  Calcis  viua:,arfcnici,attramenti  futorij,fingulorum  p5do denariu iifj: 
cx  aqua  calida  plurimum  terito. Rclicatis  ac  tritis  vtitor.    C  ^Andum  Erodcns  Melttonts.  Auripig 
mcnti,fandaracha:,calcis  viua*,pumicis,lingulorum  denariu  pondo  iifj :  In  aqua  xxx  dicbus  c5te^ 
C  rito,fed  quotidie  illa  mutata:  vbi  inarucrit  tritis  vtitor.    (L<sfndum  tnftgne  ad  Hxmon-hoidas  pr&clan 
^ApolIonuTarfet.  Chalcitis  vfta:,fquama*,arfenici  c6bufti,attrameti  futorrj,finguloru  dcnariu  p5do 
iiij:diphrygisdenariup5doduu,foreoscombufti  obolos  iiij,argcnti  fpuma*  combufta*  obolos 
quatuor,aluminis  nfli  dcnariorum  pondo  quatuor,aeris  vfti  tantundcm :  lauibus  factis  vtitor. 
Qu£  .Afclepiades  in  librorum  quinto  de  Extertonbus,(juos  Marccllas 

infcribtt,andaconfcnpferit*  C.AP.  14. 

ANdromachusarida,qua:affcduic6ueniunt,iis  queaffaftis  profunt,admifcuit:  Veru  Afcle^ 
piades  in  quinto  feorfum  que  ad affeclum  conducunt ,  feorfum itcm,  qua parti  affofte  vti- 
lia  lunt,expofuit:nam  parte  omilTa,tradidit  cicatriccm  ducentia,cruftas  infcrcntia,  ad  nomas  con^ 
ucnientia  5C  carbuncuIos,tum  qua:  vocant  a  fanguine  contincndo,ifchama:  Cum  loco  autem  af 
feclo,qua:ad  polypodem,ozenas,cV  fanguinis  profluuia  ex  naribus,ad  oris  nomas.gingiuas  hu^ 
midas,ingenisdurasexcrefcetias,ad  paronychia,pterygia,ani  rhagadas,  &C  hamorrhoidas,  Quac 
dam  etiam  a  parte  aftccla  denomi  nationem  fortiuntur,conueniunt  tamcn  &  ahjs  partibus,cuiuf- 
modi  quoq^  ccphalica  id  eft  capiti  fuccurentia,a  medicis  di(5ta,que  eximie  oftibus  c5ducunt,quan 
quamcVtotius  corporisexulcerationcscarne  replerepoffunt:non.n.capiti  quatcnus  caputeft, 
Dprodeffefuntnata.Nimirumetiam,nifiosdenudatum  fit,vfum  ipforum  nonrequirimus.fcdin 
nudatis,quoniam  pinguia  pharmaca  vitamus,ficcis  folis  vtimur,fugietcs  cmmota  av  mcdicis  Grac 
ce  appellata,q?  linamentis  inundis  offerantur.Qiiemadmodum  autcm  offibus  in  capitc  dcnuda^ 
tis  vfus  ipforum  aptinimus  cft,ita  etiam  in  alijs  omnibusdcnudatis  oftibus ,  fiue  brachij,fine  cubi 
cijfiuc  radij,fiue femoris,fiue tibia:.  Quare  nosetiam  aridaab  Afclepiade fcripta  deinccps  proditu 
ri,cum  ipfum  prima  omniu ccphalica fcripfifle inucniamus,prima  poncmus,quod  non  (olum  of 
fibus  in  capite  denudatis,verum  cV  ahjs  omnibus  fimili  modo  affedis,ipfa  fint  accommoda.Dcin 
dc quacicatricem  ducunt.perccnfcbimus,omnia  his  interiecta  pratergreffi,  que  affectum  locum 
attingunt.Pofteaqucpr^dicloiammihiordine  fequuntur,omnia  aggrediar.  Nonnulla  fane  ex 
ficcis  mcdicamentis  dupliccm  vfum  obtinent,vt  5C  lkds  ipfis  vti  poiiimus,  cV  cum  alijs  qmbufda" 
miftis,iicut  idem  Afclcpiadcs  quoq3  indicat. 

^Anda  Cephalica. 

C  ^indum  Cephaltcum,  (juo  ~\>fus  eji  Luctus  pr£ceptor ,  tolltt  S<-]uamas,0^a  corrupta  tdttck ,  Catta  tmplet  ♦ 
Medtcamentumpingm  caret.  Clridisillyrica*, panacis,fingulorumdenariu pondoiiij.-ariftolochie 
denariorum  pondo  ij,  mannc  tantundcm:alij  finc  ariftolochia.  Omnia  contunduntur,cV  cri^ 
brantur.Vtilicct  per  fecV  cum  mcllc.    C  Medicamentum  ex  Stlphio  CaUofa  confumtt^  CjT*  Sordtda p:tr- 

^,0 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


gat ,  &  Catta  replet.Vlcerum  rehclas  ttmtculvs  exedtt.  Rcfinae  piryinae  ficcae  denariu  pondo|duodecim :  E 
'tstLptmi-   lorcos  rorrefacli  vino  reftincfri ,  iridis  illyricae ,  ariftolochia; ,  iingulorum  dcnarium  pondo  ocfto: 
as .  iilphi]  dcnariu  pondo  quinquaginra ,  aeris  fquumae  dcnanu  pondo  duum ,  rlnins  dcnariu  pondo 

quaruor:arido,  cV  cum  mcllc  vriror.  C  Medicamentnmex  Eruvs,  Xenocraw.  Eruorum  rurtorum 
faiinae denariu  pondo  viij,  illyricae dcnariu  pondo  decem,  mannae dcnariu  pondo  quinq?,  arifro- 
lochia'  denariu  pondo  quinqj.fquamae  ranrundem :  rriris,  cV  cum  melle  vuror.  Aliae  lecuones  ha- 
benr,bryoni£  radicis  denariu  pondo  oclo :  mannae,  fquamae,  iridis,  fingulorum  pondo  denai  ium 
duoiccim : erui  denariu  pondo decem,  ariftolochiaelongae denariu  pondo  quindecim.  C  Mcdica 
mentum  cjuod ex  Scrapiade  injcrtbttur.  Scjuamas  tollit,Carnemfacit,ex  us  cjux  l/alde reficcant.  Scrapiadis,or* 
cheos,iridis  illyricae,  marrubij  ficci  ,lingulorum  denariu  pondo  oclo:  crui  farina:  pondo  dcnariu 
'^il.yiij.  dccem,  ariftolochiae denariu  pondo  quinquaginta:  ficco ,  8C cum  melle  vtimur,  C  Trtphmn Ce* 
f>halicon,aufert  Scjuamoi.  Piceae  corricis,  fquamaeens,  pumiciscombufti,  fingulorumdenariupon- 
do  fex :  manne  thuris,  ariftolochiae,  iridis  lllyrice,  reline^  piryine,  fingulorum  denariu  pondo  qua^ 
tuor :  myrrh^,  aloes,  iingulorum  dcnariorum  pondo  duor  u :  licci,cV  cum  melle  vfus  eft.  In  Athc- 
n^i  fcripruris  iine  piceg  corrice  medicamcnrum  eft.  Haber  aut  cV  galle^  pares  mannc  porriones, 

^Arida  Cicatricem  tnduccntta*  F 
De  omnibus  vlceribus  recenribus,  cK  vetuftis  curaru  facilibus ,  QC  difficiltbus ,  in  medicatorig 
niethodi  libris,  rerrio,  quarro,cV  quinro  difleruimus.Quin  etiam  in  huius  operis  prioribus,  cauo^ 
rum  vlcerum  line  omni  cafu  pharmaca  carne  replenria ,  virrurem  rerforiam  line  vllo  morfu  obri- 
nere  docui : qug  aurem  cicarncem inducunr, cum  eo,  qudd  cirra  mordacirarem  adftringunr ,  ma- 
gisexiccare:  que  vcrd  fupercrefcenrem  carnem  rollunr ,  calida  elTe  &C  acna.  Quin  eriam  qu£  opri- 
rna elTe inrer  ea,quc cicarricem  ducunt  exiftimem,tum  in  commentario  dc  morbis  curandis  prae^ 
dixi,vbi  omnium  affccftuum  curationis  methodi  oftcnfe  funt :  riim  prius  in  hoc  pre/enri  operc  cu 
derjs,qugvlceribus conucniunr,agererur.  Afclepiadcsaurempharmaca,(jcutcV  Andromachu», 
cicatricem  inducentiaconfcriplit,non  diftinguens,  vtrum  nullo  alioqui  malo  conflidantia  vlcc- 
ra, an  que propric  £gre ad  cicarricem  venicnria  dicunrur : que  permulcum  inuicem  diflcrre  often 
dimus , ciirn  fingula  proprium  curarionis  fcopum  habeanr .  In  quibufdam  ramcn  adfcripferunt , 
cp  cV  ad  cacoethe  faciant,  vel  rurfus  ad  condylomatacV  rhagadas.  At  quanquam  A  fclepiades  ma- 
gis  Andromacho  diftingucre  foleat ,  tamen  in  rjs,  quar  cicatricem  ducunr ,  diftincftioncm  nullam 
pofuit.  Veriim  quae  cgo  reccnfui,tum  in  medendi  methodo,nim  in  hoc  opcre,indicabunt,fi  men 
tem  adhibeas,quo  modo  fingulis  defcriptis  vtcndum  fit.  C  ^indum  Cicatrtccm induccns  ^ijclepiadis,  G 
Ctneritium ,  cjuod ctnem  fpeciem  referat,  nominatum,  ex  Magni  medicamentts .  Calris  viuae  dcnariu  pondo 
fex:  mannaethuris,  fquamae,fingulorumdenariumpondoquatuor.  ^ihtcr.  Calcis  viuardena- 
riu  pondo  duodecim :  fquamae,  mannae,  fingulorum  denarium  pondo  quatuor,  fed  vr  Archibius 
vult,fquamae  denariu  pondo  ocfto :  mannae  denariu  pondo  odo,  vcl  quatuor :  m  alijs  fcripturis  cal 
cis  viuae  denarium  pondo  ocfto  .  Vt Hchodorus .  Calcis  viuae,  manne  thuris,lingulorum  dena^ 
riiim  pondo  oclo :  fquam^  denariii  pondo  quatuor .  C  Rufum  Ctcatncem  duccns .  Mifyos  torrefa- 
tfii  denariu  pondo  odo,  fquamae^risdenariu  pondo  decem,mannaedenariumpondofex:  tritis 
vtitor .  f£.Magni ,  Ctcatncemducens.  D.phrygis ,  fquamae ,  lingulorum  denariu  pondo  quatuor: 
ilIyridis,mannae,fingulorum  denariu  pondo  duu:contritis  vtitor .  C  Medicamentum  ex  Pumice. 
Pumiris  torrefacli  vino  reftindi  denariu  pondo  ocfto:  fquamae,mann^,fingulorum  denarin  port 
do  quatuor  :iridis,refin§  pityinf  ficc^,fingulorum  denariu  podo  quatuor :  tritis  vriror.  C^W 
Ptolem&t  celebns .  Facit  & ad Curatu dtfpcilia .  Piceg corricis denariu  pondo  fex, cadmig  rofte  dcnariu 
pondoo(flo:fquamae,cornuceruinic6bufti,mannae,fingulorudenariupondoquaruor:rritiS  vri- 
tor.  In  altjsexemplaribus  habet,  plumbi  combufti  cVeloti  dcnariu  pondo  iii|,  molybdarnae  dena-< 
riu  pondo  odo .  C  ^inda  Crujias  tnducens.  Diximus  quocp haec acris  6V adurentis  efle  porentiae .  H 
Quare  eriam  vfus  ipforum  eft,nim  in  his,quae  propter  nimiam  humiditatem  ac  intemperiem  par 
tis  arTedae,tum  propter  putredines  parribus  quibufda  innaras,proueniur.  Crujias  obducentta,  ^4fde 
ptadts.  Meltnon  Lucij  prxceptons,  cjuod  Crujlas  tnducit,Callos  excindit  injperfum  &  ccmprcfjum  fummo  ffecillo . 
Compejctt atttem ,  &  dtfficiltbus  Curatu  Ctcatricem  inducit  ,ft  quts  tn tenut  pharmaco  l>tatur .  Qui  ergo  dicfru 
pulueremvfurpatjChalcitidiscrudaedenariupondo  vifj,  cadmiardenariu  podo  iiij,ieiunuscum 
faliua  excipito  tm,  vt  folum  ipfum  pharmacum  humedet :  deinde  collige,  cV  operculo  claudens, 
finemelinum  fieri :  vbi  in  vmbra  deficcaueris,  leuiter  circunferens  piftillum ,  trita  excipito ,  ficut 
praedicftum  eft.  Apud  alios  vocatur  medicamentum  fufcum.Exripitur  aceto  acerrimo,cV  ficcatur 
laeuigaturcjj,  InalijsfcripturisficutEunomus  Afclepiades  vfuseft.  Habet  aurem  fic.  Chalciti- 
disdcnarios  xijjCadmiaedenarios  vi,fandarachaetantundem:acetoexcipiuntur.  ^ihud.  Chalcir 
tidis,chalcanthes,cadmiae,  fingulorum  toftorum  paria pondera  ieiunus  excipito  faliua .  C  Qupd 
Jcnatio»  infmbttur  Eutonon  i.robujlum.  Chalcitidis  toftaef ,  chalcanthi,  fandarachae,cadmiae,fingulorum  pon 
qumque .  do  denarium  oclo :  licca  infpergito.  C  Dia  teffaron,t.quod ex  quatuor  conjlat.  Chalci tidis  toftg,  mr< 
*  fyos,diphrygis,fingulorum  pondo  denariu  iirj,chalcanthi  vftae  denariu  pondo  iifj.  C  Crujidmdu 
cens  yaldegcnerofttm.  Aluminis  fiffi,  atrameti  futorij,gallaru,  mifyoscypnj,finguloru  denariij  p5f 

do  xvi: 


PER    GENERA  LIB.  V.  2^4 

Adoxvi,for  eos  dcnariupondotiifj:cotrittsvtitor.    £Confe£lum,lt  Eunomus.  MiTyos  pcrcgrini  t  Alitct 
denarium  pondo xvi,foreos  dcnarium  pondo  xij,aeris cobufti  dcnariu  pondo  T  rj,l  aptciis  hlii  co^  jAi.v.ij 
bufti  denarium  pondo  virj  :atramcti  futon^fandarach^aluminis hffi,finguloru  denanum  podo 
»irj:tritisvtitorinfpcrgens,cVfpicilIocomprimens.    ^.^dNomas.  Putnda  vlccra  cuambienies 
partes  dcpafcunt,nomas  propric  appellant :  ac  conftat  talcs  affecftus  vchcmentifiimis  medicamen 
tisindigere,nam in  ipus  faepe etia cauterns  vtimur.    C ^fd  Nomas,^ffciejjiadis  Pharnut umLtuupr^ 
ceptons adNomas.  Sulfuris  viui,auripigmcnti,fquamae,finguloru  denahum  pondo  f  duu :  arris c5-  +aLi niu$. 
bulh,quantumcolorexigit:arido,cVcummellc  vtitor.    C  Publupr^ceptoris.  Auripigmenridena 
riumpondoiii},fquamxdenariumpondoduum,eIaterrjdenarrj  pondo  vnius,  charta:  quanr.im 
ad  colorem  fatis  eft.    C  Vt  autem  Eunomus  ~vfus  eji.  Arfenici,fquama:,finguloru  dcnarioru  pondo 
iirj :  fulfuris  viui,elaterrj,  fingulorum  dcnanorum  pondo  duoru:  chartae  combuftae  quantu  ad  co^ 
loremfufficit.  Inalijsfcripturiseft,fandarachgdenariorupodoiirj,fquame  denarioru  pondovi, 
arfenici denariorum  pondo  iiij,elaterrj  denarioru  pondo  duorum,chartae  combuftae denariorum 
pondo  iiij.    C  Mtduamentum  ^irei  ad Nomas,quod etiam  Sorduia purgat  citra  mordicationem  rofacto  dtlu* 
tum.  Factt  ettamadVulu£  exefum.  DedttTbcotropus.  Arfenici,chartiecombuftae,plumbi  vfti  5C  cloti, 

B  fquamx3jns,fingulorumdcnariorumpondoiirj:fingulaper  feteruntur,poftea  fimulmifccnruf . 
Vtitoradpraedicfcosaftccftus.  (£Ptolem£usautemita~\fus  eji:  Plumbicombufti,arfenicf  fqua-iae, 
chartxcombuftae^fingulorumdenariorum pondoiiij:fulfuris viui  denariorum  podo  duorum: 
tritis  vtitor.  C  Vtautem  ^jpeiles.  Medicamtntum  confeclum,<juod Dta  chartu  idefi  ex  clurt.x,infcrtbitury 
Nomas  non folum ftjitt,fed ttiam  tnciptentcs prohibet.Factt  &  adDyfentericos,tnfufum  roftceo.Cum  autcm  aic 
inftillatumdyfentericiSjfufpitionemfubelTedenomcindicatur.  Compolitio  ita  habct.  Charta: 
combuftae,plumbi  combufti,aeris  combufti  dC  eloti,arfcnici,fquamg  ftomomatis,finguloru  arquas 
portiones :  fulfuris  viui  dimidium :  tri tis  vtitor  vcl  cum  mclle,vel  rhodino.  C  Mofcbioms  ad  No* 
m.u.  Elatenj,chartaecombufta:,fquama:a:ris,fingulorumdcnariorum  pondo  duorum:auripig^ 
menti denariorum  pondo  iirj : aeruginis fcolcciae,falis ammoniaci,finguIoru  denarrj  podo  vnius: 
tritis  vtitor,cV  cum  rhodino.  C  Odonferum  Luctj pr£ceptorts.  Squamae,galla:,vtriufquedcnarioru 
pondo  iirj :  fandarachae,arfenici,  fingulorum  denariorum  pondo  duorum :  myrrha:,  attramenti  fu 
torij,vtriufquedenarij  pondo  vnius:thurisdcnariorum  pondo  duorum:elaterrj  dcnarij  pondo 
vnius:charta:combufta:,quantumcoloremefficit.  C Nosautemftc.  Squama:,gallae,myrrhe\fin 
gulorum  denarioru  pondo  viij  :fandarachae,arfenici,  elaterij,  fingulorum  denanoru  pondo  mj : 

C  thuris  denarioru  pondo  iij,  atramenti  futorij  tantundem,charta:  quo  colorem  acquirat.  C  Vt  *  Al.  denariu 
Pafwn.  Arfenici,fquamae,fingulorum  denariorum  pondo  duorum : chalcanti  denarij  pondo  vni-  P°Qdo.lllJ- 
us,fandarachae denarior u  pondo duorum :  myrrhae,thuris,gallae,l  mgulorum denari  j  podo  vmus : 
chartae  denariorum  pondo  quatuor :  tritis  cY  cum  rofaceo  vtitor.  iCHeraclides  hanc jcripturam  ha^ 
bebat.  Gallaedenariorum pondo  vj:arfenict, fandarachae,fquamae, fingulorum  dcnariorum  pon^ 
do  quatuor:thurisdenariorumpondo  trium,calcanthi  tantundcm,  myrrha:mina:aedenarioruni 
pondoduorum,chartae  denariorum  pondo  ocfto.  C  VtCleobulus.  Squamaejfandarachae^arfenici, 
lingulorum  denariorum  pondo  duorum :  myrrhae,thuris,attramenti  futorij,gallae  fingulorum  de 
nanj  pondo  vnius:charta:,vt  colorem  accipiat  ♦ 

^AdCarbuncuios*  C^4P.  15. 

CArbunculus  vlcus  eft  cruftam  cito  cum  inflamatione  totius  parus  circundatae  valida  faciens, 
vtcVfebresvehementeSjCVextrcmapericulainfcrat.  Quare  ipficrufta:  valens  medicamen- 
tumimponereoportet,cVexijs,quaeadnomasconduccrediclum  efhcircumpofitas  autcm  par^ 
tes  cataplafmatis  fouere,quae  aequalem  vim  habeant,vt  repellant,cV  mcdiocriter  rcfrigcrent,  di 
gerant.  Verum  de cataplafmatis m  proprio libro  diclum  cft.  Nunc  ab  Afclcpiadc  fcripta  pcrccn 
Dlebimus.    C  ^dCarbuncuios  medicamenta  ab  ^lfclcptadeprodita.  Medtcamentum  Ma\ldiot£.\  Hoc  pro^  t  In:  antiquis 
pter  vires  expofuit,  q> carbunculos ad  fuperficiem  pcrducat,cV  multos  aufcrat.}-  Chryfocollae,  ni  '•f^ 
tri  tofti,lapidis afijjarfenicijfandarachafjmifyos  tofti,chalcitidis,aluminis fiffi,  diphrygis,fingulo-  ^-n^]KH 
rumdenariupondoquatuoritritaomnialingillatimfimulqjinvasereumcyprium  reponimus.  rit 
Dum  vfuspofcit,imponimus,apprimtntesfpicilli  latitudine,doneccarbunculusnigrefat.  Dein  {'*  T9  T,"V 
defupraponimusinfrafcriptu  vinde,quodita  habet.  Thuris,aeruginis  rafae,fquame  aeris,  fingu^  ^p<t^r  *~ 
lorum  denari j  podo  vnius:aluminishffiobolos  iiij,falisammoniacioboIosiiij,ceraedcnariu  po-  ^oaasJc 
do vij obolosirj^refinaepityinaearidaedenariupodoxVjOleiveterisheminam  vnam.  Aridain So  tsatptiricu, 
le cu a ccto  teruntur : quae  liqueheri  pnt,liquantur,cV immittuntur :  vbi  rurfus  c6tuderis,affumens  l- hoc  mcdica- 
vtitor. Apud  Demofthene  MaiTiliota,cj  pharmacu  copofuit,  olei  habet  duas  heminas.    C  ^pio^ 
nvsadCarbuodos.  Nitri  rubri,arfenici,fandarachae,chalcitidis,atrameu  futorii,diphrygis,finguloru  carbuculi  abu 
paremefura:acetolaeuigentur:cXextccatis,rurfusq9tritis,vtitor.    (L^4pouonu  Orgamci.  Chryfo^  daxcnt.acmul 
colla:,aluminisfciiTilis,cVrotudi,fandarachae,ochr^,mifyoscrud!,atramcu  tosperdexent. 
rij  podo  i :  tritis  vtitor.     C  Florida  M.ignt  adPutredtnes^NomaSyCarbunculoSjPteryjrta,  ^Aures  fuppurantes. 
Vaiet etta adOns Nomas,  Aluminisfiflj  denanu  podo  vnj,chalcitidisdenariu  podo  vi, (andarachae  -j-^jj^  dcna 
denanii podo uj,mali  punici corticis  ficcae  dcnariu  podo  ij,atramcnti  futori  dcnarij  podo  f vnius,  tlurn  duorum. 

mifyos 


D  E    COMPOS.  MEDIC. 


mifyos  denarium  pondo  duu:nitri,omphacini  ficci,fingulorumdenariu  pondo  duum.  Si'cco,cV  E 
cum  melle  vtitor.  C  ~4liud Diodon.  Gallae  omphacinae  dcnariu  podo  quatuor :  mifyos,chalciti^ 
dis,  auripigmenti,  fandarachae,  fingulorum  denariu  pondo  duum:aluminis  fiffi,  atramcnti  futo- 
rij,lapidis  afij,diphrygis,nitri  rubri,  fingulorum  pondo  denarrj  vnius  :  tritis  infpergito,  compri^ 
mcs  fcalpelli  fummo»  C  Sanguincm fiitens  ^4fclepiadts,Lutijpr£ceptoris  medtcamcntu  conjeBum.  Chal 
citidis  denariu  pondo  xvi,mannae  denariu  pondo  xrj,terebinthinae  aceto  fubaclae.Siccis  confper- 
ge  Iocos,  vnde  fanguis  protiuit.  In  alijs  duabus  fcripturis  inuenimus,Chalcitidis  denariu  pondo 

t  AI.  xx.  virj ,  mannae  denariu  pondo  xvi ,  terebinthinae  fricftae  f  tantundcm .  C  Dtofcortdcs  Tharfeus  tradidit 
^ireo  ^fcleptadeo pharmacum  mirtftce  Sanvuinis  projluuia  comprimens,  Chalcitidis  denariu  podo  vii  j,  ma 
nae  denariu  pondo  xvi,refinae  liccae  denariu  pondo  vii  j,  gypfi  tantundem.  Alia  contunduntur,cri 
trantur,mifcentur,  inaerea  pyxidereponuntur.  Vbi  vfus  poftulat,  parcs  portiones  medicamcnti 
cum  gypfo  mifcentur.  C  Ex  librts  Heracltdis,medicamcntum  ad  Hzmorrhotdas.  Hoc  ~\fus  cji  ad  Sangut* 
nis  ex  narthus profluuia,lanam  tntingens  &  conuolucns,tan<jttam  ellychnium.  Acidi  mali  punici  corticis  pon 
do  3  irj(,  aluminis  aegyptij  pondo  3  iiij,  chalcitidis  podo  vnciam :  tritis  vtitor :  naribus  verd  lanam 
medicamento  repleta  imponito .  C  Hercules  cognomento  ,'ad  Sangutnts  cruptiones  ,-hoc  loco  cautcru  yfa 
eji.  Crujiam aute  inductt.  Factt  cttam ad Pterygta,  reprtmtt  omnt  Excrefentiam,OjJa  reducitjemouet  Sijuamas.  F. 
Soreos,atramcnri  futorij,chaldtidis  vft&rhu coriarij,  fingulorum  dcnariu  podo  iiij :  tritis  vtitor. 
C  Sangutnemftfiens  compofitum.  Mifyos  peregrini  denariu  pondo  fcx,atramcnti  futorrj  totidcm : 

*xAl.  qtiatuor.  piceg  corticis,  chalcitidis,  iingulorum  denariu  pondo  quatuor :  mannae  denariu  pondo*  viginti , 
gypli  denariu  pondo  quatuor:tritis  vtitor.  ^iitud.  Thuris  pondo  vnciam ,  mifyos  peregrmi  po 
do  denariu  quatuor,gallae  omphacinae  denariu  pondo  quatuor,chalciridis  denanum  pondo  qua- 
tuor,fuberis  combufti  denarium  pondo  oclo,  rhu  coriariae  denarium  podo  quatuor :  iritis  vtitor. 

GALENI   DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 

MENTORVM    PER    G  E  N  E  R  A 
LIBER  SEXTVS 


ARGVMENTVM  LIBRI 


Hic  quocuie  Multiplicis  vfus  Emplaftra declarantur,maxime  vcro  quae ad  Nomas 
faciunt,Qua?item  attrahunt^digcrunt^Cvdjfcutiunt. 

Qutd  Dtfferant  Vlccra  ^4egre  curabilta  a  Nomis  :&deVju  methodt  compo* 

nendorum  mcdtcamentorum.  C~AP.  u 


Vperiorecommentario  empIaftradiclaGrece  polychrefta,  q)multis con- 
ueniant  affe(fribus,diftinguentes,  ea  colIegimus,quae  praeterquam  alijs,etia 
vlceribus  aegre  ad  fanitatem  peruenietibus ,  mederi  pollicentur.  In  praefen- 
tiaverdadaliudemplaftrorum  genus  multiplici  vfui  accommodatumdi- 
grediar :  quae  fingula  tum  ad  alia  multa  faciunt,  tum  ad  parriculas  putrefcen 
tes,aliter  afFe<ftas,quam  vlcera  qu£  proprie  dyftherapeuta  i.curatu  difficilia 
nuncupatur.Etenim  has  putrilago  depafcitur ,  eo  cjj  turba  medicorum  hos 
afteclus  nomas  i.  depaftiones,  appellat :  illa  verd  vno  loco  fine  putrilagine 
circumfcripta  funt,vt  cV  phagedenae  diclae  vicina  quidem  depafcunt,  non  tamen  ea  putrefaciunt 
febres  qj  inferunt,quod  rjs,quae  depaftionem  cu  putrilagine  fuftinent,accidere  confueuit.  Sum-  H 
ma  curationis  erat  in  praediclo  vlcerum  e-grev  curabilium  genere  (chironia  quoqj  vocant)  medica 
menta  inuenire,quatenus  hcet  mordacitatis  expertia,  valide  autem  exiccantia.  At  haec  quae  nunc 
fcribentur,omnia  mordacia  funt,  fi  quis  ipfis  folis  non  cerato  temperatis  vtatur.Quae  autem  cera 
to  mifcentur ,  purgare  quide  vlcus  fordidum  bC  carne  replere  pofiunt,  atcp  et  duritiem  quadam  6C 
tenfionem  difcutere,non  aute  difficilia  curatu  fanare.  Indicant  ipforum  virtutem  affeclus,quibus 
bene  adhiberi  credita  funt.  Qtiod  ia  fuperius  admonui,cV  nunc  diclurus  fum^meminifle  videlicet 
oportere  illoru,quae  in  opere  de  Simplicibus  medicamctis  prodita  funt.  In  cuius  primis  quinq^  li 
bris  methodum  feu  ronem  expofui,qua  medicaminum  facultates  inuenianf,fimul  quocp  in  pluri 
bus  exeplis  eius  exercitatione  .ppofita:  in  fequentibus  verd  fingulorum  nominatim  mentionc  fe 
ci.Naillorummemor,exfacilironem  eorum  qui  h^cpharmaca  anobismodo  propoiita  copofue 
runt^aiTequeris:  cV  videlicet  ipfe  quoq?  alia  coficies,  quocunq^  tj>e  prius  expertoru  inopia  labora^ 
ueris :  multa  fiquidc  hmoi  no  paucis  contingunt  in  itinere,cum  alio,tum  maxime'  nauali.Qnqui- 
de  etia  in  patria  quida  manentes,pharmacorum  apparatu,vnde  egros  curabatit,amiferunt,  vt  prac 
trifti tia  ipfi  tabefacli,perierint .  Optimu  igitur  medicamenta  ia  explorata  (ecundum  diclam  me- 
ihodum  vfurpare:fin  aut,vt  dixi,non  nunghec  defideremus,  habitumtalemnos  habere,quo  fi^ 

milia 


PER    GENERA    LIB.    VI.  2^ 

A  milia  iam  abundc  experris  pofTimus  componcre:  qncmadmodum  cV  mc  fopc  agcntcm  in  inncre 
alibi  vidiiiis.Non  nulla  igitur,que  propno  martc  in  huiufmodi  tcmporu  occaiionibus  codidi, 
poftquacxpcricntia  probaiTem,nihilo  pcicra  vcl  cclcbratiiTimisapparucrut.Nam  prima  ipforu 
compofiuonemcxconiecturaartihciah  mclimur:poftca  vcrdcumnon  nulla  pcrcxpcrimctum 
prcbauiTima  vifa  fucrint,non  nulla  a  fcopo  ab(int,fccunda  rurfuscorrcctio  ht,cV  tcrtia  no  nfiqua 
quaadperfcctioncmciusquodprarftarc  volumus,  ipfa  rcdigimus.Atfinc  methodo  5\.'in  priori- 
buscVin  thcrapcuticcs  librisexpoiita,vti  pra-diCtisrcctcncmo  pot.rrh  abeft  vt  fimilia  lplisconh' 
ciar.  Iam  igit  huiufmodiemplaftracxordiar.Emplaftrum  Dia  Botanoi.cx  hcrbis,appcllatum , 
prcpc  ocs,qui  infignia  cmplaftra  ln  vno  hbro  vcl  plunbus  collcgcruntjtradidcrcnon  multum  in 
miitura?fimpliciu  pharmacorufymmctriadiicrcpantes.  IncipucrgocVhica  Critonc.cmplafrra 
prius  llla  comcmorans.quann  quarto  deiimplicibus  medicamctis,  na  ad  verbum  litcris  madauit. 

EmplaslrnmDtaBotancon.i.ex  herbis,Critona.  C^AP  i. 

EMplaslrum  tX  Htrbis  (juo  ~\tor.  Facit  ad  Carcmomata,Putredines.  Strumas  ad fuppurationem  verdnrtt,&- 
exprimit.  Lepras  amouet,  Furnnculos foluit ,  Podxwctsprodejl,  Callofas  durittcs  emollit.  idcm  Cephalicum , 
fmcfor/Jicne  Squamas  tolht  ,OfJaeductt ,  dlicjuatenus  tamen  ofja  abradit,ldem  ad  Neruorum  ~\uh:era,& ad 
B  Ncmas,  linamer,to  exceptum  ~\aiet,  repuroatjmplet  cum  rofaceo  cerrato,  ~\nd  ipfms partc  ad dtus  ccratt,  tntcrdum 
tres~\elcjuatuor,adiecla.  Cummytocerato  duabus  partibus~Xeitribi!t  Cicatncem  ducit.  Hcrbarum  CX  iiccis 
locis  maritimis.anagallidis  quccocruleum  tiorcm  habetpapaucris  ccratidis ,  marrubrj,  altcrci  fo- 
liorum  tcncrorum.hngulorumdcnanum  pondoquinquaginrafcx.Hccin  pilamfcumortanum 
ccnicda  tcruntur,qucufq;contufafintacdilTolutaduntaxat;nccorumfuccusabfumatur:poftca 
iniecla  in  mcrrarium  tcrantur.In  aho  autcm  mortano habcntur  fquamc  cris  rubridcnarr)  vigm 
nfex5mannedcnarijocto,rciincpity;nxlicccdcnarrj  fcdcdm , alocs  toridcm.hiTi aluminisdcna^  'Alitcnr. 
rij  quatuor,  rotundi  roucem.Hacin  Scleleuigatur.vt  fordium  crafiitudincm  cum  aceto  habear. 
Dcindchcrba-miftcdonccprobccocanr,  teruntur. Poftca  ccratum  facitotcxchicccre  denarijs  tAIirei  /.:•-- 
ccnrum}Tcainduma!iosmina:olci  vercris  hcmmis  duabus:radito  cVmifcero.  Hcras  ita.Qui^  s-*r  nu^i, 
dam  vero  duasanagailidasimmittut:aliquicVchryldc^  4°°^^^" 
ci,cV  auripigmcnu.c\.  fciiTilis,iingulorum  dcnanos  quatuor.  Porrd  quc  Afclcpiaccs  dc  hoccnv  ceniuaj.'*1 
plaftro  praccperit,tum  quia  in  precedcti  libro  mdicara.tum  quia  his  fcre  fimiha  funr,fuperuacuu 
mihividcrurcknuodcipiisfaibere,coem  olbusfcrmcnenuncaggreiTuro.  Primufanccuime 
dicamcnrumhoccompofuir,hcrbisaaibus  vfus  cfr.vrhumcrcsprauos  afrlictisparribus  lnhxo? 
C  vchcmcnter  digereret.  Atq;  ideo  ex  ficcis  cV  maritimis  locis  clTe  tubct.Cotrarias  autcm  ipfis  alias 
frigidae  virturis  vfurpauit,ad  acrium  vehemcuam  lcniedam  mitigandam  q:,Qualcs  funt  alrcrcu , 
cV  papauer  :habent.n.quippiam  cr  dolons  miiigatorium,puta  ftupidam  refrigcraticnem  propin 
quispartibus  inferctcs.  |j  Stupor.n.medioaisdolcrcmfoluit,ait  Hippocratcs.  Appofuitautcx  fa  Aphot,  15. 
metallis quoq^aeris  fquamam;cV  alumen  fciiTile : de  quibus  pnus  diximus,  qucd  fanc  vtruncp  me  ^l^im^lu 
dicamen  vlccnbus  malignis  conucnit.  Aloen  vero  mifcuitex  r)s,qua: adftnngum,cV  Gne  morfu  Lca  fucm. 
cxiccant.medicamcnris:Iremmannam  exrjs,qucconcoquunt,leniunr,cVadiuppurarioncm  pcr 
ducunr:PiryinamccumatcriamempIaftroconhcicndoidoncam.ficutcVccram  cx  olcum.  Atfi- 
mulcumhocacrium  medicaminum  vchcmcntiamipfamitigant:pityina  tamcct  ficcarc  porcft, 
Sv quo ficcior,hoc magis,qualcm mijcere  precipit.  Non nullos ait  mifcuilTc pharmaco  chryfocol 
lam  cV  terram  erethriadem;ambo  curatu  difrlcilium  vlcerum  rcmccia.  E  contrano  fal  ammonia- 
cuscVquodauripigmentum  vocatur,propteracrimcniam  vlccra  natura  aptafunt  irirarc^arqui 
ctiam  putridisconucniunt.  Proindc  non  admodu  vtilccitpropoiitum  nobisin  fcrmoncphar 
macum  ad  vlcera  chironia.In  quibus  verd  putredo  aliqua  fubcft,hanc compnmcrc  idoneum  cft , 
faniem quae  lllam  facir,difcuricns.Eadcm  medicaminispotentiacV  ftrumts  mcdctur.  Vcru  quia 
D dcterforia  quaedam  continct,ideo  quoq^  lepras  purgat:etcnim  confilium  in  hoc arlcdu  eft,  cntts 
induratam  fummam  partCA'cluti deglubcrc: ld  quod  ca  cfficiunt,que  prarrcrqua cp fupra  modu 
ficcant.ct  dctergct.Nam fi  cutis  vitiuminnaturalcm  habitumrcdircpoiTit.ncmo  cxiccata  fupra 
moduficcarct:quoniam  vcrd  quodlcprofumiamcft.curationcmnuHam  habet.proximum  fuc 
rit(qui  in  omnibusinfanabilibus  fcopus  cois  eft )  incurabilem  parrcm  ex  corporc  cxcinderc. 
Excindunrur  autem  non  nunquam  fcrro.interdum  igni,non  nunquam  mcdicamcnto,  vcl  adu- 
renubuSjVeldigcrentibusijmul  cV  detcrgcntibus,  qualecftmodo  commcmoratum.  Qucmad^ 
modum  igitur  hic  fermo  omnis  lcprc  cois  cft.iic  cV  illc  qui  dc  carnis  rcpletionc  traclar.Nam  quia 
carne cxplentia  dicta  mcdicamcnta(  licur  ln  tcrtio  libro  dc morbis  curandis oftcnfum  cft)  virtutc 
habcntdetcrforiamcitramordacitatcm:qua!verohuius{unt  matcrra:.in  hocprcfcns  pharmacu 
nobis  propofitum  abftcrforium  quidcm  ei  t,mordicationis  autc  non  eft  cxpcrs :  Idco  humidum  cc 
ratumexccrarefinacpinoleoliqucfactisconfeccumipfis  mifccmus.  Siquidcm  ccracC  olcum,vc 
acrimoniamobtundunt,itafuntcmplaftica,coc}3  fordcs  producut.  Rciina  vcromorfus  cxpcrs, 
cmplafticam  virtutcmnonhabet,fcddetcrforia,vIccribusquidc  la  mordace,no  vlceratis  blanda 
cV  fine  morfu.  Cctcru  mifturae  fymmctria conicclura  quidem  antc  expcncntiam,  verum  fcicnri' 
fice  poft  expcrienuam,dcprehendcmus.nofccmus  q:  fimul  puru  vlcus  detafonam  vim  iinc  mon. 

furcquircrc: 


DE    COMPOS.  MEDIC 


fu  requirere:  fordidu  validius,quippe  cuius  propugnaculum  eft  fordmesrpurum  autenudu  con^  E 
tingcnti  occurrit.Quin  etiam  ex  corporibus  ipfis,non  nulla  fenfibilem  magis  fubftantia  habcnt, 
quaedam  minus: alia  molliorem,alia duriorem : quae ratio eft,cur  Crito in  propofito  medicamcn^ 
to  ad  vnam  partcm  ipfius,non  nuncj  duas  cerati,aliqn  tres,vcl  quatuor,  mifceri  iubeat:Non  tn  di 
ftinclc  pronuciauit,quado  duas,quado  plures,adrjcere  oporteat,taqua  qui  pharmaco  vtetur,  ver^ 
fatus ia in arte  fit,cV  quae  a me nunc dicuntur fecum  aeftimare  queat.  Rofaceo  quide  prxparari ce^ 
ratum  praeftat,no  tame  infignis exceflus  in  huiufmodi  vlceribus  eft,et fi  oleo  liquehat:  attame  in 
fjs,  quae  phlegmonesquippiamhabent,rofaceumoleopotiuseft.  Porrocarneimpleda  omnino 
a  phlegmonetutafunt.  Pulchre  aute  Critoadfcripfitin  vlceribus,quead  cicatricem  duci  poftu^ 
Iant,myrteo  oportere  ceratum  pra?parari,adftriclionc.n.ilhs  opus  eft.  Haec  in  prarfentiaru  dixiflc 
fatisfittum  demedicamentiscarnem  gignentibus,  tum  dcijs,quae  cicatrice  inducunt.  Etcnirn 
vfus,cVcompofitionis  ipforummethodus,inmedendiMethodilibrisexpolitaeft:in  particulari 
bus  autem  materijs  exercitatio,cum  huius  fit  operis,hoc  ipfo  libro  exponetur. 

EmpUJlrumAiai  Sfct/AAwoy.ex  SciUa. 
Aliud  deinde  eiufde  generalis  potentiae  emplaftru,his  verbis  Crito  cofcripfi t.  C  -£  Scylla?,}. 
Noncftinan-  ariftolochie  rotundae,-£tingulorum}-dcnariu  pondo  xxx,alij  xv:iridis  denariu  pondo  xxx,alij  F 
ucluts-  xv.pityine^  ficcaedcnarium  pondo  xxx,alij  xv:ammoniaci,  myrrh^,  ftyracis,  fquamar  a-ris  rubri, 
*  Aiitenx.  fingulorum  pondo  denariuxv.fcyllg  toftgdenariu  pondocentum  cV  ocftd.  Aceto  acerrimo  die- 
bus  xl  terito,qn  caniculae  fidus  oritur:fquama  primum,cVlftyrax,pauIatim  cxvtroquc,deinde 
*Quidam  Co-  guttaammoniaci,cVa!s^fcylla,inrjciuntur,vtelaborentur,paulo  pdftrelina,inde  myrrha:cum 
coxdl^aici-  kuia ^ac^a fuerint :  rcliqua ficca mifcentur.  Explctis aut diebus,eiufmodi ccratu facito : Ccrar pon 
rim,e&tn neu-  do v,alij denarium  pondo ducentorum  quadraginta: terebinthinae pondo libra,alij  denariu  pon- 
ttum  horu  in  doxxx:oleifextariosduos cVs,alrj  heminas  vj:chalbani  dcnariu  pondoxxx,pi'cis  liquida;  tan^ 
ilmpTiriamc*  tundem,proftremo  chalbanum  indito  :deinde  vbi  refrigeraueris  curiose  excipito.  Haec  quidem 
dicametorum  medicamenti compofitio .  De  vfu  aut  eius  hec  ad  vcrbum  Crito  fcribit :  Syncero  mcdicamine  vti 
hmus  cmpia-  tor,incapitisfraduris,fiftulis,nomis,5<[excrefcentijs:item  ad  oravcnaruadaperta,cVhypopho- 
Q^aer^oTis  rarnideft  vlcusdehifcens.Sin  volesdiluere,quocarni  gcnerande  idoneum  fiat,cV  cicatriccm  in 
meniioWcyl  ducat,parti  vni  medicamenti  duodecim  cerati  rofacei  adijcito:  in  ambuftisvni  parti  ocloimmit- 
fc  llafildl>  tlt0*  ^^cfo^devfupharmaciCritorecle tradidit,tanquam acri  ipfocV  aperienticV  digercnti, 
gcnciuni  chal-  ideocjj  cVexiccanti,vfus  in  fiftulis,fupercrefcrentia  carnis,putredine  hoc eft  nomc,cV  ofculoi  um 
citis.  adapertionibus,quemadmodufuntinfinibuscVanguftis  orificrjs:In  capitis  autem  fra<fturis,cu  G 

*Alitcrxr.  fineforatione  curationcm  molimur:  funt  autem  tales,quae  aduscp  membranas  cerebrinon  per- 
* Alucr xij-  ucniunt :  Veriim carnis  producendar gratia,rofacei  cerati  partes  quatuordecim  mifces,donec ad 
cicatricemperuencrint:MeIiusautem  cft  diccre, douec  vlcerum  concauitas  rcplcta  fucrit:ne- 
ceftarid  enim  depafcentia  vlcera,quod  dixi  idem  clTe  in  putrilaginofo,a  validis  medicamcntis  cu 
rantur,qualeeftcVmod6propo(itum.  Primiim  quidem  putrefcentes  particula?auelluntur,atq3 
hinccauae  redduntur.  Vbi  vero  putrcdo  celTauerit,  purgationem  repletionemcjjrequirunrac 
pofteaquam  repleta  fuerint,tunc  etiam  cicatricem  inducentia  defiderant.Ipfum  autem  pharma- 
cum,cumceratonondummiftumfuerit,quia  acrceft,non  foliim  carnem  generarc  non  poteft, 
fed  etiam  fupercrefccntia  aufert,quemadmodum  ipfe  Crito  dixit.  Atque  huius  meminilTe  maxi- 
mc  opor tet,  quod  didum  eft  cV  in  fuperiori  emplaftro,quod  ex  herbis  appellaui t,multa  videlicet 
ex  calfacientibus  Sxlabftergentibus  compofita,licetadmodumacria,ficum  ccrato  temperentur, 
carnem  progignere.  Nonnulli  defpcrantdeiplis,cum  velduplo  copiofiore  cerato  miftomor- 
dereadhucconfpiciant,adco  vtcarncm  producerenon  poiTint,quemadmodum  in  hoc  empla- 
ftro  habet.  Nam  cum  multo  acrius,magis  qj  mordax  fit,eo  quod  ex  herbisinfcribitur,ad  carnem 
creandam,inutilceft,quamuisquadruplomiftumcerato  fuerit.  Prudentis  igitur  eft,cV  in  huiuf-H 
modimedicamentisvfurpandis  verfati,initio  quidem  ftatimintelIigere,quot  partes  cerato  mi- 
fceri  oporteat :  fi  autem  poft  vfum  primum  medicamentum  acrius  adhuc  apparuerit,quam  vt  car 
nem  generare  queat,coni jcere  quantum  adhuc  ex  cerato  adijciendum  veniat :  ficut  Crito  in  pro^ 
pofito  fa&itauit.Nequeenimexiftimeseumprimaftatim  conieclura  inuenifle  duodecim  cera- 
ti  partes mifceri  oportere,fed fciuit copiofius  quam  quod  emplaftro  ex  herbis  immittitur,mifce- 
ri:quanto  verocopiofius, poft  primam  coniecTuram  reperijt.  Sinanque  odo  partibus  miftis 
mordaxetiamnumapparebatjdecem  admifcuit:quemadmodum  fi  etiam  decem,  ad  duodecim 
peruenit. Quoniam  vero,vt  dixi,pro  fordium  copia,  cV  vlceris  humiditate,tumeorum  quae 
fimulafficiuntur  fentiendi  acumine,cV  hebetudine,  item  mollicie  5C  duritie  corporis  habitus, 
cerati  quantitatem  immutare  conuenit,quod  faepe  didum  eft,confiderare  nos  expedit,  recordan- 
tesquantitatemvfusinhuiufmodiomnibus  defcribi,quum  vtroquefacilisillinc  viaadalia  vfqj 
ad  fumma  fiaf.fumma  dico  omnium  eiufdem  generis  fcoporum  completiones. De  quibus  fi 
vnum  exemplum  nunc  propofuero,  vos  femper  ipfius  meminiiTe  oportet,  neque  faepius  de  eo 
velleaudire.  Dicoigitur  fcopos  congeneres  effe  (hoc  eft  fimili  genere  comprehenfos)  pluri- 
tni  quidem  cerati  mifcedi  vlcuspurum  dC  ficcum  e{te,corpus  eius  qui  curatur  facili  fenfu  cV  mol- 

le:pauciflTimi 


PER    GENERA    LIB.    VI.  2*6 

Ale:paucifTimivcr6  adijciendi,humiditatcm  multam in  vlccrc ac  fordicicm,corpu<;aegridururn 
parum  ^3  fcnticns.  Bcne  tamen  omnibus  quae id  componut  digcrcntibus ,  chalbani  iquama  ad- 
miftaeft,mcdicamcntumcxiccans,fedquod  non  parum  adftringnt.  Non  foltim  autcm in  hoc 
emplaftrocognoiccndtl  vobiscft  proptcrccraticopiofam  mifturam  carnccxplcns,Sc  vlccnbus 
malignis cicratrici  obduccndaeidoneum,euadere,fed ctiani  in alijs omnibus,  qua- ciufdcm  virtu^ 
tis  funt.  His  fubiungit  Crito  medicamcntum  dia  Aconcs  i.cx  cotc,quo  le  vti  arfirmat,ita  conv 
poncndum  prarcipicns.  C  Dia  ^icones  i.ex  cote,pharmacum,cjuod nobts  m  ~\fu  ej},  Factt  ad omnia  Diutur 
na,& jjcculiantcr  ad  Capttts  dolorcm,jronti  impojitum.  Valct  ad Laterum  dolores  lonjros.  luuat  Poda<rricos,lf.lna 
dicos.  Scapularum  doiores,  Dentium  crunatus,attntis  partibus  impoftum.  Educit  etiam  &  extraht  Mcnfcs  peclt* 
ni  fuprapofitum.^4uxiitatur  Stomacho  laboranttbus,tttm  ijs,cjui  Fluxu  ~\exantur,  &  Cibttm  Irel altmcnta  non  reti 
nent,  Ejl  etiam prorfus  Milcfinc  adus"ltone,&  Its  cjux  acre  medtcamcntum  non Juflment.  Conucntt  ctiam  ad  Durt 
tiem  Iocmoris,'&  L  ienis,nec  non  ad  Strumas,&  iJchiadtcos.Proprte  tam  ifus  in  tpfisfat  dtcbus fcptem : [1  molles 
funt  ,cjuincjue.~4(juam pars  ~\cl  oleum  non  atttngat,donec  ~\lcufcuta,  qu£pfydracia  dicuntur,fccent,  &  faniem  craf 
fam  attraxerit.Dctnde  albo  cerato  foluens  ex  acjua  ~\titor:fin  efficac  ms  ~\oles ,  medtcamento  acone ,  quod ex ptpere 
condat.  Cerae ,  chalbani ,  terebinthinae ,  pityinae  fridae ,  olei  laurini,o!ei  vetcris,fingulorum  pon^ 

B  do  libram : fquamae  aeris  pondo  libram  |  cV  icmiffem , aeruginis  pondo  vncias  fcx ,  guttae  ammo-  t  cod.  manu- 
niaci  pondo  vnciam :  fina*pis ,  adarcae ,  fulfuris ,  fingulorum  pondo  vnciam :  abrotoni,  centaurrj,  jibramVnam ! 
atramenti  futorij ,  falis  ammoniaci ,  thuris ,  falis  communis ,  aluminis  rotundi ,  argenti  fpumae,  «A|  Vliam 
propolis ,  cocci cnidij ,  fingulorum  pondo 5  iij.Omnia limul  contunduntur ,  cV cribrata  adftrin-  »A£finapU  p5 
gentibuscumoleis  excipiuntur.  Harcfancpropofiti  emplaftricompofitiocftjnonparum  fupe^  do  vncia  s. 
riori  prxftanscaliditate:finapienimhabet,cVadarcen,fulfur,&coccumcnidium,tantocalorcprg 
dita,vt  vlcus faciant  quibus  diutius  adheferint.Iam  cV laurinum  ex  ijs  cft,qtuc abundc  calfaciunr, 
deindeatramentumfutorium,cVfal:didiciftis  autcm  ha?cadftricftionis  quoqj  noneffccxpcrtia, 
falcm  paucx,fed  atramentum  futorium  multae.  Verum  de  adftringcntium  mcdicaminum  miftu 
racumdigerentibus,antea  in  emplaftrisvfus  muItiplicis,expolitum  cft.Omnino  cnimquip' 
piam  varijsvtileeftenon  poteft,niiicontrariaequoqj  virtutis  participet:fi  enim  digercns  virtus 
fimpliciter  fola  effet,ad  vnam  fpecie  affeduum  conduccret,quam  digcrereconueniret:  li  vcro  ad 
ftringens  ad  aliam  vnam,vbi  quod  inrluit ,  reprimendum  eft.  Quarc  incipientibus  ex  humorum 
influxu  generari  afteclibus  adftringentia  conueniunt :  Digercntia  verd  fine  adftringentium  mi^ 
ftura,  vbinihilproptereuacuationem  priusfaclaminfluerepoteftmam  fi  fupcrfluitas  quaedam 

C  humorum  exiftat,non  foltim  digeritur  h  umor  in  affecftis  par  tibus  contentus,  fed  etiam  ad  ipfas  ac 
cedit:cumdigerentiaadfetraherenatafint,  ficutcontentos  cVcontiguoshumores,  ita  ettam in 
corporis  profundo  rcpolitos.Mifccntur  crgo  digerentibus  fiftentia  cVreprimentia,  meritov ,  cum 
cjui  ad  ipforum  compofi  tionem  defcendit,ratione  hac  vfus  fi  t,expericntia  vcrd  atteftante  rationi. 
Quare  non  iniuria,licet  confilium  fcopum  q^  habeat  in  propoli  to  calefaccre,cV  exiccare,eo  q^  eti5 
vlceraconcitare,miftum  cft  cVadftringentium  quidpiam.Sed  non  fufficiuntad  multa  vchemen 
ter calefacicntia  pharmaca,duo  haec,attramentum  futorium ,  cVfal.Qtiin  etiam  aeris  fquama  pari 
rationemiftaeft,cVaIumen,quodavehementeradftringendoGraece  ftypteria  appellatum  cft. 

Aliud  emplaftrum  ccleberrimu  fcripfit  Crito ,  quod  Meiianum  appellat,diuerfum  matcrin!  gc 
nus  habens  a  fuperiore,cV  ilIo,quod  mox  a  mc  ordine  fuo  defcribetur.  Vocat  hoc  Crito  ip(e  Ani 
cetumidcftlnuiclum,exacribuspluribusmedicamentis  compofitum,cum  mclianum  talenon 
fit,vt  poftea  fuo  tempore  demonftrabitur.  Qtiin  etiam  cephalica  alia  nominans,quorum  gencra^ 
lis  virtus  paulo  poft  expIicabitur,poft  mcfianum  tradita,inuicftum  ab  ipfo  appcllatum  fubiungir, 
eiufdem  virtutiscum  pre/cripto,  quod  dia  acones  i.ex  cote,  vocitabat.  Verba  Critonis  in  huc  mo 
dtimfonant.     d  ^4mccton,qua[i  dicas  Infupcrabile.  Factt  adplurima.  Extrahtt,rumpit,purgat.ojuttnat  exco  * 

D  lat  "j"  fplcntj  modo,<& cum  canalibus  impofitum,ac  dtlutum  ex oleo  & ctceto, confbrin<nt  ~\ndtcj;.Difcuttt  autc  Duri  ^e~  fpknium 
ttas.  Et  Neruorum  contrafliones  tuuat  ftne  perfufione  impofitum ,  ne  refnoerentur,  Et  ~\n<menti  ~\'tce  ddtttum  fu  i  ji(if0"n6  ap 
cit~yt ^icopon ,hoc ejlmedtcamentum lafittuaintbus  accommodatum.ftjitt  entm  morborumprmcipus  La\ittudt-  pofinone. 
nes,<& f.is ciu£ "f  [mecaufa  mandefta\ proueniunt,  Esl etiam  Malaoma  extremarum  corporu  parttum  m  ma-  autcn»  fplc- 

ni  r  3  1  r         ~  in    1         cf3  r   1  i  '    ri'  ni  nium&lok-n, 

gnisjplenijs  tmpojttum.  Item  Cruentaglutinat,juturis  mpbulis  iuntta,ji plicatum  linteurn  cx  folo  aceto  jplento  im  abude  ab  Hip. 
ponas,£ilate cjuidemfrt<rtdum,  hycme autem caltdum. Factt ad Plant£ pedts ~\ttia ,  ad Contuftones, Putredmes ,<&  po.  in  1 1  bro dc 
Digitorum  ajfeSlusjtem  FratSiuras  cum  ~\>uinertbus.  Licet  neq;  carnem  generante ,  nccj;  quod cicatncem  mducat,  ^^uns  *ia')e" 
^dto  ~yti,fcd foli  credere.  Valet  ad Hominu,  canu,et  feraru  morfus.Maxtmuhoc  efi  cjuod poihcetur ,nempc  ^fbjceffus  j.  ^  . »  «  ( 
latentes  tn  colo&periton£0,prohiberenefiant,ante(]u.~'tn  "Vomicam  extermt,aut  jatlos  tXtetUktre ,  CJ7*  in  tnttstina  ajj',^- ,  1 .  ex 
conucerc.  Imponendu  autem  eil jpcntuloco ,  &  dcfuper  centunculum  ex  aceto  ct  oleo  calentejouendum  cj;  bts  cjuotu  atia  caufa. 
the.Non  Joluetur  autem  ntfi  tnduo~\>el  cjuatriduo.  Demde  poji  fomenta ,  madorcm  rurfus  impontto,  Vocatum 
autem  ejl  mjuperabile  ,propter  mtranda  &  multaipfius  opera.  Squamae  aeris  denarium  pondo  quinqua^ 
gintaodo : pyrethri,ftaphidis  agriae , cocci  cnidrj ,  fynapis  fcminis ,  cachryos ,  columbini  ftcrco  - 
ris ,  ariftolochic  tcnuis ,  aeruginis ,  cyperi ,  erucaefeminis ,  cumini ,  ii  n^ulorum  dcnaritim  pondo 
fcdecim:nitri,iaIisammoniaa,ringulorumdenariupondotrigintaduum:lauri  baccaru,mannae, 

iridis 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


HkiisXin^ulorumdcnani1poadocctuir»vi'£find:accti  acris  fcxtarios  fcdccim  ,decoTc?tt  caricarum  E 
cyathos  quatuor  cV  femiftcm.Tunfa  cribrata  6,3  omnia  fimul,cum  aceto  ad  laeuorem  tcruntur  fub 
suucanicu!ae.VbiiiccumcVvindccuafciit,hcumdccodumadijcitur5c\.'liniul  cmollua tollun^ 
tur,  dC  in  olla  eris  rubri  rcponuntur.  Decoclum  autem  caricarum  ita  habct.  Caricarum  pinguiu 
pondo libras  quinque,aquae  fcxtarios  fcx:coquuntur, doncc fcxtarrj  duo  relicti fucnnt.  Vfuscft, 
vna  pars  medicamcnti  accto  diluti ,  vt  fordcs  rcprxfcntet,  ad  fcx  partes  refinoccn  idclt  rcfinecum 
cera  iuncl^.  Eft  autcm  fyncerum  Refinoccrum,ccra'  pars  vna,  refine  friclc  trcs ,  cu  oleo  pauco  li 
qucfaclo :  mcdium,ccr^  pars  vna,rcfinae  duae:  dilutum  verd,cV  abude  tempcratum ,  cere^  pars  vna, 
refinae  tantundem :  dilIoIutum,cere  partcs  duae,refinae  vna:  quod  fupra  qua  dilutum ,  cerae  partes 
tres,rcfinae  vna.  Scribitur  ctiam  agrefti  lichcni  i.impetigini,  conuenific ,  purum  inicctum.  Haec 
Crito  ad  verbum  prodidit.Ego  a  fine  eorum,quae  dixit,fermonis  principium  ftatuam.  Agreftes 
impetigines  nominant,cum  a  medicamcntis  imbccilliter  ficcantibus  nihil  luuari  vident ,  a  validis 
autem  lritari.Opus  igitur  in  iplis cft  mcdicamcnto  efficaci abunde,  non  tamc  vehcmcntcr  mor^ 
daci :  quod,  vtdixi,ex artificiali  conicciura  compoiitum  experientia  probatur.  Conftat  propofi - 
tum  pharmacum  ex  multis  acnbus  tenuiorum  partium  cV  digerentibus:  habet  autem  cV  qucdam 
citra  mordicationem  detergentia,cV  non  nulla parum  adftringentia.Itaqj acria  ex rjs,quae cotinet,  F 
funt  pyrcthi  um,finapi,coccus  cnidius,columbinum  ftercus,aerugo,baccae  Iauri,nitrum,fal  ammo 
niacusjitem  acetum  acre,tale  nanque  inrjciendum  ccnfet.  Detergetium  fumme  quidem  leniaim- 
mordacia  cj3  funt  iris  6V  ariftolochia :  atqj  his  adhuc  magis,vt  cx  gencrc  cocoquentium  iam  fit,  ma 
na : generolius autcm  cachrys cV  ftaphis agria : his  adhuc  praeccllit  cuminum,  cV.  cruc£ femen.  Cy 
perum  finc  morfu  quidem  exiccat,fed  non  nihil  etia  adftringit:  quemadmodum  cV  aeris  fquama, 
validum  5^  ipfum  nicdicame.Oportebat  enim,vt  prius  demonftratum  eft,mcdicametum  hoc  ad^ 
ftringentis  virtutis  vtcuq^cffe  particeps,eo  q3  fquama copiofeadmifta cft.  Si  verd  cV  mana  re  ve< 
ra  manna  fit,  cVnon  thus,ipfaquoquealiquantulum  adftringit.  Inieclaeftautem  cV  haec  muL 
to  copiofior,cj  fquama  meritd,vt  acrium  pharmacorum  vchcmentiam  leniat ,  limul  6,3  humores 
in  afHida  parte cotcntos  coquat.  Porrd  caricarum  dccodio  mitigatiffima  eft,  cV  maximex  coquit, 
limulc]3quodammododigerit.  Haecigitur  omnia  miftamulti  vfus  medtcamentu  turc  eftccerut. 
Acetu  verdefficaciameorupIurimfiiuuat,inquo  pharmacaaeftiuo  Soleconteri  precipinomnia 
cnimficpraeparatatcnucmfubftantiamacquirur,eoq3in  corporisaltum  virtusipforu  penetrat. 

Qj.i£  H&YA6  eiufdem  vencris  Emplaflrdtrddidertt.  C^iP.  5. 

Mplaftrum  ex  hcrbis  quo  modo  Cnto  preparct  prius  pofui :  cV  ipfe  Heras  fimiliter  conHcit,  G 
_,ficut  Critociusmcminit.DirFcrttamcninconfcctioncemplaftri  ex  fcillacofccli  nam  ammo 
niaci,myrrha*,refinae  pityinae,ftyracis,fquamae,cV  fcillae  tantu  cu  alrjs  Crito  mifcet,quantu  Heras: 
fed  rn  anftolochia  cV  iridedifcordat:  quippc  Heras  fcripfit  ariftolochiae  rotundae  denarium  podo 
triginra.iridis  ficcae  tantudem,alij  qui ndecim :  Crito  autem  fic  protulit,ariftolochiae,iridis,fingu- 
•AF.xl.cum  tn  lorum  denariu  podo  quatuor.  Rurfusquoq3pofthaecHerasiuxtacofeclionisfinemtradit,tEx 
fupiusin  c6fe-  pletis diebus ceratum huiufmodi  facito:  Ccraepondolibrasquinqj,aIij  dcnarifi  pondo  ducetoru 
ftn  "c^atur 'a  quadraginta: terebinthinae pondo  Iibram , alij denariu  pondo  triginta* : olei veteris  fextarios duos 
xxx^aiu  xv.  &  s,  alij  heminas  fex.}-Mihi  verd  non  placet  pro  quincp libris cerae denariu  pondo  ducentorum 
tEade  tn  legu  quadraginta,medicamento  mifccrc.Interim  nanqj  loco  librae, centum  dcnarios  ipfi  fcribunt ,  in^ 
Cri^nfs"Ucon  Ier^um  ^oco  nuiiae:atqui  nullus  vnquam  libram  tam  exiguam  pofuit ,  vt  denarios  quadraginta 
fecli6e!p!i  ™*  oc^°  pendcret.  Hoc  enim  accidit ,  dum  pro  quincp  libris  denar tj  ducentiquadraginra  immittun- 
*  ^AUas  cen-  tur,fic  neq3  pro  libra  terebinthinae  denanj  triginta. 

tttm  tngmta.  Emplailrum  Serapionis.  C^4l\  4. 

ET  hoc  Crito  in  opere  medicamentario  in  haec verba  confcripfit .  C  Emplajirum  Serapioms , 
cjuodnon  nulh  ^Aegyptmm ,  alij  Vcnercm  ~\ocant .  Facit  ad omne  Vulnus ,  cui  innitendum  eji  omni  defpera-  H 
tione  abietta.  Valetad  Punttus ,  ^Aculeos^Parotidas^Perforationem,  Phymata>  excolando  Conglutinat.Tollitom 
nem  Duriticm,iuuat  Eptniclidas^rticulorum  cpiphoram,  ^4urium  contufwnes.  Sanat  &  Vlcera fenilia ,  Chiro* 
nia,& cjux  crdfjds  ords  obtinent*  Olei  veteris  heminas  tres ,  argenti  fpumae  denarioru  pondo  ducen^ 
toru,guttae  ammoniaci  denariij  pondo  centum  fexagintaodo :  refinae  colophoniae,pityinae,  dena^ 
rii5pondofexagintao(fto:cerae  denariu  pondo  centumfexagintaocfiOjChalbani  denariu pondo 
viginti:aeruginisdenariupondo  quinquaginta,alrj  viginti:myrrhaedenariu  pondo  quatuor,alrj 
oclo. Argenti  fpuma  coquitur  ex  oleo ,  donec  mediocriter  coiuiffe  vifa  fuerint.  Deinde  olla  ab 
igne  depofita  gutta  ammoniaci  immittif  ,poftea  refina,poftremd  cera.  Vbi  fingula  curiofe  liqua- 
ta fuerint,ne  adurantur,ol!a  ab  igne  rurfus  fublata  chalbanum  afpergitur  cV  aerugo :  iterum  fuper 
ignem  ponitur,coquitur  CJ3  donec  melinum  fiat,6V  iuftam  craffi tiem  nacifcatur :Poftremd  fubla^ 
to  myrrha  adijcitur,ac  vbi  moueris  defundito,pelle  cj3  excipiens  reponito. 

V  t  ^lndromdchus pr^dicld  Empldslrd  cunfcripfent.  C  ~4P.  5. 

TRes  huius  emplaftri  confecfhones  tradidit  Andromachus,primam  a  praefcnpta  Critonis  no 
nihil  diffentietem :  deinde  alias  duas  magis  euariantes.  Titulum  aut  medicamenti  U.  praepa^ 

rationem 


E 


PER    GENERA    LIB.    VI.  2c7 

A  rationc rcclc  prius  Cnro confcripfit:  Andromachus in  hanc  (enten ria  dc ea  preccpir.  C  £m/>/.* 
Jkum  ex  Herbts.  Anagaliidis cccruleum  fiorcm  habentis,marrul  iij  papaueris  agrefti  ,  altcrci  viri- 
dis.fingulorumdcnarium  pondo  quinqua0'ncafex:(huamgdenarium  p6Joxxv,rhurisdcnariu 
pondo  ocro,  rcfina- ficcardcnanum  pondo  Tcdccim , alocs  tantundetn,  aluminis fifTilis dcnarium 
pondoiirj,ccra£pondominam3oleivecerisheminasduas,aceu  $  »MuIri  quidcm  vrnufq:  anagal 
lid;s:ThcocritusautemcVtcrra;crcthria%5v:chryrocolla?,c\:  falisanvmonaa,cVauripigrncnti,fiii 
gulorum  dcnarium  pondo  urj,in  cmplaftrum  cx  herbis  coniecir. 

^liaEmf.LiJiraexeodem2eno-e,decjuibii^fcripfit^r.ciromxch:if.  C^iP.  6. 

AD  Gitnor&i.is, Putrtdir.es,  tXom.is  ~\etcres  &  cacoetlxsjfidon  ^intiochei.  Argcnri  fpuma?  dcnanum 
pondoquatuor,  xrugtnis  rafardcnarium  podo  virj:oIcicyathosfex,  Taliu^  /B(wscyathos  "AUxS$ 
xrj : cV aeruginis fcolecia:  £  .  Argenti  fpuma  'oi arrugo  in  cacabum  laeuigara  mittrtur.olei  trcs  cya- 
thifupcrfunduntur,coquiturprunanonacri,moueturcj3fpath3lignca,donecvirideriat.Poltea 
ab  igne  fub!ata,ac  mortario  luperfufa  contunditur,  dum  calidu  cft,  diutius :  dcinde  rurfus  tres  olci 
cyathos  in  ollam  fundito,moueto  q3,ne  aduratur :  quoufqj  melinum  fiat.incoquiro.  Ac  rurfus  exi 
mens  terito, vt  collyria :  itcrum  cjj  cxcipiens  in  ollam  coqui to  mouendo ,  quoufq?  rubrum  colorc 
B  accipiat.Quin  eriam  rerrio  excacaboinmorrarium  defufadiuriustcrito:atque  ltcrum  quartoin 
olla coquito,vt in  vnum  coeant. Rurfus  q;  dum  calet ,  derufa  trita q3  excipito ,  &.'  in  r ubra  pyxidc 
deponito,ad  predicta  q^  vtitor.  Poft  commcmoratum  emplaftrum  alterius  deinccps  his  vcrbis 
Andromachus  meminit.  C  Humidum  Empkfbrum  ad  Nomasycpto  ~\tor,&t  .td uilia multa.  Cerc,refi- 
na?cerebindiina?,finguIorudenarium  pondovtrpadipis  taurinicuraridcnarium  pondo  urj ,  chal 
ritidis  denarium  pondoduum,  fquamararris  denarium  pcndo  rrium,  manae  th  urisdenariu  m  pon 
doduum,gallaM'mmaturardenarium  pondo  urf,oiei  myrtei  heminasquinqj.  Aridacumaccto  dC 
mdlefumunrurjdeindeficliquabiliaiupcrfanduntur. 

^id^irtis  opera  Mcthodo&  Exercitationeopws  efje.  C^4P.  7. 

QVdd  auxiliorum  quardam  ratio  fola  inucnir:  quardarrTexperientia,  qua?  cY  ipfa  rationc  non 
requint:non  nulla  vtnufqjopem  pofrulanniubinde  vobisdemonftratum  cft.  Ad  hecctia 
*~  cp  qua?  rarione  cY  cxpcrientiacornpcrta  funt,  conieclurali  via  ad  eorum,  qua?  inquirurur, 
inuenrione  vrunrur  :quar  vcrd  pcr rationc  fpcrara  funr.  experientia  cohrmantur :  Quin  etia  fpei 
coiecturalisnon  mcdiocrem,quemadmodum  dC  in  vniuerfa  vita,maioris  minoris  qjdle  drfferen 
tiam :  non  enim  pluuiam  hyemali  folftitio,cV  canicula?  ortu,  futuram  fimtliter  fperamus,quae  hye 
C  malifrequenter,  fub  canicula'  a'ftu  raro  accidir.  Porrox  cum  omnia  artium  opera  frequenti  frrmcn 
tur exercitio,  non fatisefrgencraliaipfarum  addifcereduntaxat, fedetiam  in  parucularibusexer^ 
ceri  fubinde oporrcr :  f  nam  acTionum  vfus  fcu  cxcrci tatio ,  ad  pet  fecTorum  polIcfTioncm  via eft.  ^  Fx  antiqui» 
Quareegoqucq3inomnibusc6menrarrjs;quos vobisamici petcntibuscopofui,  nonfofsconi'  italegenda.na 
mumbus  rheorcmatis conrcntus  fui,  fed cxepla  mulra eria exerccdi  gratia  adieci,  quibus ipforum  ^ ^f. 
cognirione  vobiseuidenriore ,  magis  qj  firmam ,  fore  fperabam.  Qucmadmodum  igirur  inahjs  oardtariojad 
omnibusmedtcinseparribus.iracVinneruorum  vulnerumcurarione  fcripfi.primum  vobisratio  pafiftari&* 
nalem  viam  ofrendens  qua ad  praefidiorum  inuetioncm  pcrueniatis:  Deindc matcrias.quibus  vi 
res  a  ratione  inuenras  conrineri  didiciftts ,  liquidem  in  commcnrarfjs,  qui  vndccim  numero  func 
de  Simplicium  mcdicamcntorum  facultare,  particularium  materiarum  vircs  vniuerfas,  vel  pluri- 
mas,eas  cj3  vtilifTimas  expofui.  Nam  vt  pra4idijs  nunqua  deftuueremini,  hoceHe  neccilanum  de- 
monftrauimus;no  folum  vr  vos  ipli  quoq^  in  prepararorum  ab  ahjs  medicaminum  lnopia,  auxi^ 
liorum  copiam  habereris(ficur  olim  Eraiiltrarus;quum  ftomaricum  mcdicamen  in  1II0  profeclio- 
nisloco  admanunonefiet,interdum  herbarufuccos,quibusabundabat,vfurpauit)federiam  vrfi 
illorumaurhorum  fcriprioncsperierinr,ipli qucamus  firatliaperdiuscofkere.  Iniupervrabalija 
D inuentis recte  vramur ,  cxerciratio  ex  propolito  opere acccdens  profuerit.  Quid  opuS  cft ,  vt dica 
illamquoq3adiumencoeife,vtquaecompolitismedicamcntisfupcrrluoinievfta  hnc,  cv  cotraquar 
primi  illorum  authores  omiferint,difccrnere  poffimus  f  ficut  in  tcrno  libro  oftcndimus  .fermonc 
de medicamentisad neruorum vulnera idoncis racicntes.  ka  vero Sc  nuncindicabimus.cxerccii 
ccs  vosin  fjs ,  quac mc fcniores  mcdici  inucnerunt.  Vniucrfahs  ctenim  methodus  ncque cum  di^ 
ftinclionibus cxacfte ,  ncquc  line  rjs lmperfecfte  a  quoquam  pi  iorum  tradita cft :  lmmo  ncc  mcdi- 
camentum, quod curare  promittat  neruos  ab acuto  aliquo  pimdos,cuiufmodi  fun  t  acus, 5c  puc- 
rorum  fryli.quifquamemoriaf  prodidir,  quodipfum  hociblumfacereoprim^poflittat  egocerte 
eorum  innumerabilcm  copiam  prardicto  hbro  perccnfui.Quidam  tamen  lpforu  nimiru  diligen  - 
tiores,cum  multi  vfus  pharmacanoratudigna  fcriplilTcnr,  prctcr  alia.quar  faccrc  ipia  polhcentur, 
adiunxcrcin^erdum  quidem  cVneruorum  vulncnbusetleaccomoda,  interim  neruorum  cVmu- 
fculorum  prarcifionibus,  aliqh  ctiam  puncfiuris  ipforum  vel  contulionibusauxilian.  Vobis  autc 
ex  ijs,quaedidiciftislicctcognofcereanrecxpericnriam,poiTibilia'ncquis,an  lmpolTibilia  dcqui- 
bus  fcripfit  polliccatur.  Prarterca cV ea fine  quibus  defcripta  mcdicamenta agcrc  na ta  funt ,  vobis 
intelligercintegrum  cft,  inquibusipfiseft  vrcndum.  Vrigirurceu  exepligraoa  cxordiarcmpla^ 
ftrumquoddanijph^.rmacum  mulriplicisvfus ,quod  Andromachus  in  librode  mcdicamenris 

Quinra  Claffis.  kkkkk  cxtrin- 


'immi ' 


DE   COMPOS.  MEDIC. 

extrinfecus corpori adhibitis, ordine  fccundum  pofuit , haud  fndicans ad  quae  maxime ipfo vten-  1 : 
dumfit.  Exerceri  rurfusvobislicet,  quomodoexcomemorausfimplicibusmcdicamcntiscom' 
politi  vires  fint  cognofcenda;. 

Fufca^fe^rptia^ndromachi.  C^4P.  9. 

ANdromachus  enim  ita  ad  verbu  prodidit.    C  Fufta  ^fcgyptia.  Argcti  fpumae  denariu  pon- 
do (.'Uadragintaquatuor^ricini  heminas fex, ccrae denariu podo cxxxxiirj,gurta.' ammoniaci 
"Ksil.yHattter,  dcnariu  pondo  lxxrj,tcrebinthinx  denariu  pondo  xxxvj,  Ianaru  cobuftaru denariu  pondo  xvirj: 
fquamae  ltomomatis/quamajaeriSjariftolochie^thuriSjfinguloru  denarium  pondo  vifj.  Non  nulli 
myrrhae  denari um  pondo  iirj,opopanacis  denarium  pondo  ij,  marinx  aquae  dcnariorum  pondo 
"Ar.Yiij,       quinquagintaadceramconfpergendam.  Haecquidemfcriptura  pharmaci  boni  cVrcvcravfus 
multipliciseft:  verum  ipfe  dicendum  omilit,in  quibus  eo  vtendum  erit.  Si  igitur cuiufq?  fimpli- 
cis  medicameti  virtute  antc  expofita,  qucmadmodum  nos  in  vndecim  libris  faclitauimus,  dd  me- 
thodo  quapiam  vniucrfali  compofitionis  mcdicaminum  fcripta,  licut a nobis  quoq^  prarcedcnte 
Iibro  faclum  eft ,  viucntibus amicis  huiufmodi  fcriptioncs excrcitrj  gratia  protuliflct,  vt  ad  quos 
affedus  vtile  eflc  compofitum  mcdicamcntum  poflct,decerncrcnt,  nimirum  hominis  infhtutum 
Iaudaffemus:quoniam  verd  nihil  horum  egit,quisnon  ipfum  omninoaccufationedignum  cen  F 
featC  Vndc  medicametarfj  ipliuslibri,qui  complurium  optimorummedicaminumcompofitio- 
nes  habent,  mcrito  a  medicis  ncglecli  funt:nam  inter  fexcentos  vix  vnusartis  abfolutioncm  ha- 
bcre  videtur :alij  idiotarum  modo  fatis  habcnt,fi  mcdicamcntis  manifefto  fcriptis  rede  vti  queat. 
At  quid  oportct  dicerc  dc  huiufmodi  medicisr  Cum  etiam  empiricorum  no  nulli,vt  vocant,qua- 
uis  cclebres  cx  artis  opcnbus  confpiciantur,tamen  ignorare  fe  fatcantur,qua'nam  ratione  vnum- 
quodque  compofitorum  pharmacorum  inuetum  fucrit. Atqui  quid  ego  dico  ratione  f  protinus 
cnim  nc  vllum  ex ciufmodi  medicamcntis inucntum  effe ratione pronunciant.  Inutilis  igitur ip- 
iis  cft  fufci  huius  emplaftri  fcriptura,quae  colorem  tantum  in  titulo  docct,vircs  non  itcm,  quas  an 
te  colorem  fcriptas  eftc  praeftiterat.  Quoniam  itaque  Andromachus  virtutem ipfius  dicere  ncgle 
xit,nos  cxmiftorum  fpccic  QC  facultateinucnircconemur.  Argeti  fpumam  medfj  temperamen- 
ti  calfacicndocx'rcfngcrando,paulum  ad  liccitatcm  inclinare  didiciftis:Praeterea  vfum  eius  in 
emplaftriseflc  dupliccm,  ncmpe  fi  non  liqucfiat ,  ceu  matcriar  duntaxat  momcntum  adferre:  fi  IL 
quata  fuerit,etiam  ficcarcpoflc,id  CJ3  magis,  li  diutius  coda  fucrit.Nunc  tamcn  quaeftio  eft,  quate^ 
nus  incoqui  dcbeat ,  cum  Andromachus  fcx  hcminas  ricini,quod  eft  olei  ricinini ,  mifcendas  effe 
tradidcrir.Quot enim  vnciarum  Romanae  librae ,  hcminam  effe  velit ,  non  explicuit : cV  fi  melius  G 
crathomincm,quiRomxdcgerat,librarum,fcxtariorum,cV  vnci^rummeminiffe,rclinqucreau- 
tcm  cotylcs  ideft  heminae,vocabulum  Graecis  ciuitatibus  extra  Italiam  vfitatum.  Si  crgo  in  omni 
busiplisidem  nomen  hcminaeeiTct,  nulla  vtiqjforetquaeftiomunc  vero  cumpermagnaquanti- 
tatis  inter  easlitdifferentia,coucnicbat  ipfum  monere,fe  vcl  atticam,vcl  alexandreotica,vel  ephe- 
fiam,vclaliam  quampiam  heminam  diccrc.Nam  permulti,  qui  demcnfuris  &  pondenbusfcrip- 
ferunt,nouem  vncrjs  Romanae  librae  heminam  mcdicos  in  pharmacoru  libris  eftimaffe  produnt : 
ahj  duodccim  vncfjs  ab  eis  reputari  affirmant,  ficut  Romae  olei  libram  ex morc  appcllant.Iam  vc 
ro  quendam  audiui,qui  heminam  a  medicis  in  pharmacorum  commetarfjs  traditam  fedecim  vn- 
cias  Romanas  penderediceret.  At  non  parum  refert  ad  mcdicameti  virtute ,  vcl  magnas  vel  par- 
uas  heminas  inrjcere.  Ego  fane  olei  libram  Romae  vocatam ,  quam  per  incifuris  diftintfta  cornua 
metiuntur,ponderaui  quandoqj  ,difcere  cupicns  quantum  grauitatis  pondus  contineret,  inueni 
duodecim  olei  menfuralcs,  decem  vncfjs  poderum  aequales.  Quare  medicos  in  Iibris  de  medica^ 
mentis  accuratius  fcribcre  oportebat,  quales  videlicet  vncias,  vel  libras,  medicaminum  Iiquidoru 
immitti  vellcnt,menfurales'ne,an  ponderum :  perfpicuum  enim  eft,  liquidorum  horum  corporu, 
ficut  etiam  folidorum ,  alia  grauiora ,  alia  leuiora  elTe.  Ac  fingulorum  liquidorum ,  quae  in  phar-  H 
maca  mi  ttuntur,pondus  alio  libro  declarauimus,  fed  in  praefentia  id  quod  propofitum  eft  rcpeta- 
mus.Etenim  fi  nouem  vnciarum  menfuralium  fingulas  heminas  efle  ftatueris ,  ex  tribus  fcptem 
cV  viginti  vncias  produccs:  fi  in  ocfto  denarios  quancp  vnciam  diuidas,  denarios  duccntos  cV  fede 
cim  habebis:  fi  duodecim  vncrjs  fingulas  heminas  aeftimes ,  fient  nimirum  fex  8C  triginta  vnciae, 
denarfj  vero  ducenti  oclogintaoclo ,  fingulis  vncfjs  in  oclo  denarios  diuifis.  Expertus  fum  ego 
plerunq^cum  argenti  fpumam  ex  oleo  coxiflem ,  commoderatam  ipfius  mifturam  librae  quidem 
argenti  fpumxponderali,  menfurali  vero  olei  parem  fieri  :q>  fi  copiofius  oleum  infjcias,  cYcocla 
videlicet  diutius ,  maiorem  vim  ficcandi  afTumere.  In  candidis  emplaftris  coloris  gratia  ceruflTam 
quoque  argenti  fpumae  mifcemus ,  omnino  aequalem  pondere.Immittitur  autem  hemina  nouem 
vnciarum  iuxta  ponderalem  argenti  fpumse  libram,  colorem  feruare  volentibus,  eo  q?  diuturnior 
codio  nigriore  argentifpumamefficiat:fedoleo  pauco  indito  medicametum  glutinans  euadit. 
Proinde  quidam  vel  terebinthinam  refinam ,  vel  quam  vocant colophoniam  quantum  licet  pel- 
lucentem,mifcuerunt,conantes  necp  colorem  offendere  neque  medicamenti  virtutem,  adfjcere  b$ 
refinae  miftura  tenacitatem,  quo  non  facile  decidat :  quippe  medicamentum ,  fi  tanto  oleo  tantum 
argcti  fpumae  dC  cerufTae  coquatur ,  arenidum  ac  friabile  redditur.  Non  nulli  eadem  ratione  cocTo 

medicamini 


PER    GENERA    LIB.    VI  :cS 

A  medicamini  albam  ceram  indiderunt.  Spumae  tn  argcnti  duplum  olci  habenri  G  nihil  etiam  rcli- 
nofum  vel cerofum  immirras,ex cocuone  glutinans erit ,  dC  multo  magis ,  fi  cum  argcnti  fpuma 
olei  triplum  mifceas.hoc  cft  li  tres  olei  mcnlurales  vncias  cu  tnbus  argenti  fpumae  pondcralibus 
committas.  Confentaneum  lgitureft  Andromachum  noucm  vncrjs  mefuraltbus  olcum  ricini 
immitti iubcre ,  vt  fex  hemina:  vncias  quinquagintaquatuor  expediant  menfuralcs ,  quod  ldem 
eft,acfidicas,menfuraeRomanaelibrasiirj  cV  s.  Atclarum  eftriciniinopia  lnterim  vcrus  olcum 
eius  loco  afTumendu  efle.  Ego  fubinde  cV  ficyonium  rnica  cmplaftris  digercntibus :  cx  cum  lllud 
nonadeflet,aliudmeaipfiusinduftnalimileiIlisetfeci ,  radicibus  aicumcrisagreftis  bryonixcV 
althaeaeineodecoctis.  Quod  veropropoiitum  medicamc  digcrcns  cmolliensq:  Andromachus 
efie cupiat,ricinini  olei,cV  copiofa  gutrae ammoniaci  mifrura.palam  mdicat :  nam  argenti  fpumae 
ceram  pondere  parem,ammoniacum  dtmidium,elTe  prxcipit :  et  li  rn  multis  nobilibusemplaftns 
non  dimidium,(ed  quarta  pars,vel  quinta,crcbrofeptimaA'odaua,nonnunq;derima,  pondcre 
adargenrifpumaeproporrionemmedicamcnu  huiusimtnittatur.  Deceradidiamus,qjinhuiuf- 
modi  pharmacorum  compofitionibus  marcriae locum  obtinet ,  non  virtutis efficaciam  adiuuat . 
Adeft  verd  cV  d  vis  quaeda  emolliendi  exigua ,  fed non  lllius  ergd  mcdicamini  prefenri  admifta 
B  eft,qucmadmodum  nec  terebinthinarefina,quanqj  multo  vinbus,qj  cera,  praeitarior  :erenim  ma 
gis  molbt,c|  illa,item  calfacit  cV  digerit ,  ex  quibus  cera  ne  alterum  quidem  efficit.  Verum  gutta 
ammoniaci fola  impofita  fqualidum  andum  qj  reddet  medicamentum.Quantum  vero  ad  empla 
ftri  confe&ionem,hoc  eftemplaftropcciam  (neqjenim  ita  appellaiTe  nocet)  attinet ,  vtilis  eft  tum 
cera,tum  refina : quippe  mollit  digerit  q;  mcdicamen  vcl  folius  ammoniaa beneftcio ,  quod  qui  - 
dem  inter  emollientia  principatum  occupaun  digercntibus  vero  concertat.  Porro  ii,quae  ln  Ii- 
bro  quinto  de  Simplicium  medicaminum  faculrarc  dicta  iun  c.in  memoriam  reuocauentis ad  in- 
telligendum  quale  nam  huiufmodi  medicamcntis  temperamcntum  elTe  opoiteat,  nihil  adhuc  re 
centioridifriplinaindigebitis.  Nam  PrimaeracultatcscricctiuTemedicamentisfunt,incalorc.t:.^; 
ditate,humiditate,cV  iiccitate:  Secundae  molIiemcs.digeren:csrcpercuiToriae,attraances,  coctri^ 
ces,deterforiae,  cV  exedentes:  Quemadmodum  cV  Tertiae  dicuntur  quae  glurinant  vulncra,  cicatri 
cem  inducuntjOdcarnem  generant.  Cdpoiitu  ig:tur ex  olco  ricinino  cV  gutta  ammoniaci  medi- 
camentum  abunde  poteft  digerere.emolhre,cV  rumirum  etiam  iiccare,vbi  materiam  idoneam  af- 
fumpferit,cera,refinam,cV  diutius  coctam  argenti  fpuma.  Ad  haec  vero  lubet  mrjcere  Ianas  com 
buffas,ariftolochiam,medicamenra,quae  plurimu  digerunt  cV  exiccant.  Praeterea  memirut  phar 
C maci quod concoquit  cV digerit,nempe  thuris.  Quod fi  myrrhae no  nihil cV  opopanads  adrjrit , 
(quofdam  enim  ait  cV  ex  rjs  aliquid  mifcere  medicamcnto)  lilam  fane  fcimus  non  ignauiter  calefa 
cerecV  exiccare :  opopanaccm  verd  cV  gencroiius  adhuc  hafc  vrracp  efficere,infuper  arrenuadi  di- 
gerendiq^&cultatepraefrare:fed  huiusquidem  pauxillumindirur,timenre,opinor,co  quiipfum 
apponit,medicamenti  acrimoniam,cV  volen  te  non  folum  digcrens  cmolliens  emplairrum,fed 
vulnenbusquoqj  idoncum,efficerc.Proprerea  lgirur  cV  fquamam  aeris  cV  ftomomatis  cum  ca  mi 
fcuit,quae  pretercp  q> valide  liccant,adfrnngcndi  etiam  vim  forura  funt.  Ergo  proprcr  horu  mi- 
fturam  propofitum  nobis  in  fermone  emplaftrum  /Egypnum  auenns  vulneribus ,  vlceribus  qj 
alrjs  non  pauris,bonum  medicamen  redditur.Quin  enam  ad  abfceiTus,  cV  omnia  quaedifcuti  po^ 
ftulat,fubinde  audiuiftis  medicamenta,quae  fimul  cu  digerentibus  ct  adftringentium  aliquod  ca 
piunt,tutiora  neri :  qu£  vero  fine  adftringentibus  digerunt,efficaciora  quidem ,  fed  non  pcrinde 
tuta. Sa*pe  enim  fluxioncs attrahunt,dum  corpus.quod  ctrratur,plethoricum  eft ,  vel  prauo  fuc- 
co obnoxium : fin autem  vacuum  corpus cft,ac  fupcrriuitatibus  liberum,  promptius  mcdicamc- 
tajquaemagisdifcutiunt.fola.fineadftringcntibusalTumptajadftnem  perueniunt:atctim pauca 
idgenuscorpora,quibusmedicamentaarTeruntur.repcrias,icarcofccuriuseiTe  vifum  eft  mifcere 
Detiam  non  nulla  repellcntia.  Ita  fane  cx  emplaftro  digerenti,  quod  ex  falc  conhcitur,  quidam  adic 
ceruntchalcanthi  paululum.quanuiscVfal  lpfeadfmngensquippiam  poffideat.  Igitur  propo- 
firum medicamenfortiter digerere comperrum eir,vrcnam  pus um non admodum  copiofum fi 
ne curis  perforatione difcutcre queat ,  emollire  callofa cV  quomodocunq;  indurata : item  magna 
vulnera  conglutinarc,quemadmodum  QC  vlceribus  um  ad  malignitatcm  decbnantibus  cicarri- 
canobduccre,alrjsq;omnibusarlectibusqui  digerendi  limul  cV  repellcdi  virrurcm  defidaanr: 
in quibus  funt cV  quae fronti,dum  oculi  Huxione laborant,imponuntur, vocata  a  mcdicis anacol- 
lemata.Idem  hoc  pharmacu  conueniet  cV  neruis  dcnudans.  etli  m  partc  fua  ipforil  quapia  abfccri 
fuerinr : ctcrum  pali,periculo,quod ex cofenfu  ontur,careres,adhuc eriam  fubicctis  libi  parribus, 
in  qua:  in;cruntur,fenfum  adimunt:indigent  fanc  cV  hi  quoq;  tali  pharmaco ,  na  quae  humectat , 
fciale  eos  putrefaciunt.Ob  quod  cV  pafulli  iiccantes;erfi  abundc  adfmngant ,  tfi  dcnudatis  neruis 
conueniunt,quinondumad  phlegmones  vigorem  pcruencrunt^hinanqj  indignanturiritan- 
turqj  abhuiufmodi  pharmaas.  Seddehispoltea.  Quaedepropoiitocmplaftrodiccnda  rcltat, 
apponamus.  Quoniam  pleruncp  media  ex  lnfaua  id  genus  cmplafrra  dura  imponunt,  cu  liqua- 
ta hnamentis excipere  praeftaret, vel etiam  in  confechone  ftatim  molliufcula  rcddere :  poitea  cura 
tn  magnis  diuifionibus,vbi  nerui  denudan  funt ,  expenmentum  de  iplis  fecere ,  fperant  ln  pun- 

QuintaClaiTis.  kkkkk    ij  ctuns 


fo: 


DE    COMPOS.  MEDIG. 

(fkms  multo  vtiliora  fore,ignorantes  &  hie  maximam  quandam  fpccufationcm ,  de  qua  diftmii  I 
niodo^vosdoccns^qucrationeinueni^indcpcrexpcricnciam  conhrmari  cognout:proptcrca  eaa 
inincadmoneo.Multonanq^cahdiorajCtquajdigerantma^is^pliarmaca,  punctusncruorum  re 
quirunt,c^  cum  omnino  dcnudati  ruerint  vulnere  infigni  faclo:  quippc  nudi  acna  cahda  admo 
dum  medicamcnta  proptcr  crofionem  morlum  q?  non  ferunt,vcrum  relaxantia  digerentia  Cjj  ad- 
ftringcntibus  mcdiocritcr  mifta  polhilant.  At  quonia  etiam  mchus  cit  ambientcs  vulncris  pai  ii- 
culasacribus&tenuibus,multumc]3digercntibus,  qualeeltexEuphorbio  confectum,c6tegere, 
nos  fane  propofitu  emplaftru  latis  potfc,qua'  pra-dixi,efficere  coniccrauimus:ci  q$  preparatoex- 
perientix  tcftimoniu  accelTit.  Poftea  interim  in  Afclcpiadis  Si  Critonis  Iibros  mcdicaiorios  inci 
dens,  dcprchendi  ipfos  non  vt  Andromachus  quocp  indiftindc,  fed  cum  mamfelta  chltinclione, 
virtutemipfiusfcriptitafle.  Igitur  tum  huius  gratia,tum  ctrinconfectionc  in  quihufdam  ab  An- 
dromachodiffcntiam,  fatius  vifum  cft  mihi  ctia  corundem  vcrba  fubiungcrc,  deindc  ltacV  dc  ip- 
forum  difcordia  in  medicamenti  compohtionc  non  nihil  diccrc. 

Qu£  ^fclepiades  &  Crito  de  propofito  ^Aegyptw  Emplajiro  confcnpfertnt,  C^4  P.  p. 

Ecmplaftro/Egyptioab  Andromacho  tradito  Afclcpiadcsinhucmodudiflerit.  C^» 
dronudn  ^lcoyptw.m,  Cruentts  ~\u[neribm  accommodatum.  Facit  ad Neruorum, Muji  uhrnm  a;  pr&ct^  I 
jioncs,Pit»C~lM,  Contufiones.  luuat  ^lttrttiif^lrtuum  fractura*.  F.Jl  CjT*  Lippientibus  collynum.  ConfertCdpite 
dolentibws.Summatimad Muttos afjcclns  yttle ejl pharmacum.  Argeti  fpuma,  ccia,  lingubrum  dcnariu 
pondocxxxxiiij;guttaammomacidenarium  pondolxxij,  tcrcbinthinadcnanum  pondoxxxvj, 
lana  fuccida  combufta  denanum  pondo  x  cY  viij :  fquama  arris,  fquama-  ftomomatis,  thuris,  ai  1- 
{k>lochiarotunda?,lingulorum denarium pondo viij:ricini hcminas trcs.  Ha-cprafatus Aicle- 
piadcs  dcinceps  coqucndt  modum  tradit,  Andromacho  ncq3  hanc  partem  compohtionis  in  cm- 
plaftris  obfcruante,liquidcm  in  omnibus  fcre  omilit.  Vcrum  dc  coclionc  dicta  lunt  non  pauca  in 
Af.  primo.  libro  quarto,£V  nunc  paulo  polt  dicetur.  /t'quum  autcm  cft  infpicere controuerfiam^qua  Afcle-- 
piades  in  fimplicium  medicaminum  quantitatc  cum  Andromacho  fufcepit : non  cnim  fcx  hemi- 
nas ricini  vt  Andromachus,  lcd  trcs inijccre  pracepit.  Cartcrum  in ariftolochia  nullam  Andro^ 
nnchusdiftinclioncfecit,ipferotundamadiecit:hcutcVinlanac6bufta,fuccid^  addidit,  quancj 
ldem  pondusquod  Andromachusimmittat.  Hacigituriplius  vcrbafunt:  Lana»  fuccida  cobu 
jfta  denarium  pondo  duodcuiginti,ariftolochia rotunda  dcnarium  pondo  vhj.  Que  vero  ad  cal 
cem  pofuit  Andromachus,ncq^omnino  Afclcpiadcsmcminit,  nccpdcmyrrha,ncq3dcopopana 
cc  quicfj  locutus,  multo  minusde  marina,qua  manifcfto  Andromachus  pra'pofuit,Marina?,in- 
t«^r/.  yncits  quiens ,  ad  ccra  irrigandam  t  dcnarium  pondo  quinquaginta.  Hoc  cnim  ncc  Afclepiadcs  ,nec 
octo.  Crito  adiunxit, attamcn ariftolochia  rotundam  Crito aquc ac  Afclepiadesindidit ,  quemadmo^ 

*  Alicerofto.   dum  dC  lana  luccida' dcnarios  octodccim,cV  olei  ricinini.  Itaenim  adverbu  fcnpl it,  hcminasfex. 

*  Af.iij.  Coclioncm  cmplaftri  Afclepiadcshis  verbis  docet:  Argeti  fpumam,^  ricinum  incoquito,do- 

nccin  vnumcocat,dcindefquamas:vbi  color  bonusapparct,  rcliquaimmittito.  Apud  Critone 
hoc  modo  traditur:  Argenti  (pumacuricinocoquitur,dum  mellisfpilTitudinehabcat:hocfa(fto 
fquamainfpcrguntur,abundcq5incoquuntur,quoufcpdigitosn6inquinent:pofteatcrebinthi- 
na  cV  cera:  vbi  in  vnum  coicrint,ammoniacum,prius  apud  ignem  digitisemolhtum :  cum  iam  ab 
ianedeponitur,lanafuccidapuluismfpergitur,  poftrcmo  thus:deindeita  tollutur.  Porrd  2>C ad 
qu:e  mcdicamentum  valcat,accuratius  Cnto  his  verbisexpofuit:  /Egyptia  omncm  diuihonem 
contulionem  cjja  phlcgmone  pralcruat.  Valetad  quoslibet ferarum  morfusiuuat  phlegmonas 

^tsidditHr  in  fine  vlceribus  fadas.Benefacit  etiam  neruoru  dC  mufculorum  doloribus  fine  caufa  f  obor tis. 

qmbufdtcod.  ^ilid^4ndromachi  Fufcd.  C^4  P.  10. 

\a.vip^,tdeji       Cripfit  aliaquoq?  fufca  Andromachushiperioriquodammodo  generefimilia:  vocatalteru 

mamfejia.  Athcnam  hocelt  iMincruam,  alteru  Nygmaticum,  ideft  punclunsaccommodatum.Miner- 

ua  quidcm  ad  plures  arleclus,^  Nygmaticum,conucnir,pralertim  cu  vlccribusconfiftentes:  qm 
magis  varia  clt, magis  q; adftringentibus  infupcr  pharmacis  parricipat rNygmaticum  vcrd  ma- 
gis1iaclaxat,&  doloris  mitigantius  eft.  Itaque  de  priorc  medicamento  ita  ad  vcrbum  fcriptum 
rcliquit.  C  Fufcum,Minerua.  Argenti fpuma?  dcnarium  pondo  c,terebinthin^  dcnarium  pondo 
tri crintafex,  cerat  denarium  pondo  xxv,minfj  finopici  denariu  podo  xxiiij,  gutta  ammoniaci  dc- 
nariij  pondo  xxxvj,chalbani  denariu  pondo  xrj,alocs  denariu  pondo  virj,diphrygis  tantundem : 
aris  cobufti  ,maftiches,fingulorum  dcnariu  pondo  fex :  ariftolochiaj  denarium  pondo  v,propolis 
tantundcmjmanna:  denarium  pondo  fex,fquama  eris  denarium  pondo  fex,Iapidis  afij  denarium 
pondo  trium,  trifolij  feminis  denarium  pondo  fj,fymphyti  radicis  denarij  pondo  vnius  obol.iifj, 
oleiheminasiiij.  De  altero  fufco  ficad  verbu  Andromachusfcripfit.  C  Fufcum^Nygmattcum. 
Gutta  ammoniaci,ccra  recentisdingulorum  denarium  pondo  viij :  terebinthinadenaritim  pon^ 

*±a\,  W»,     do  trium,  aris c5bufti denariu  pondo  vhj,  picis arida denariu pondoxxxx.  Vt  Zeno  vult,  mina; 

dimidiu,cVquartam  portioncm;argenti  fpumadenarium  pondoiirj:aloesindicx,  ariftolochia', 

t <j*L  fidrta  chalbani,denariu  pondo  ij :  aruginis  denarij  pondo  j,alrj  duum :  thuris  denariu  pondo  fj :  olei per 

hemin*  parte  hyemem  t  heminas  quatuor ,  per  aftatem  ociauam  partem:ammoniacumextribusaceticyathis 

diluitur. 


PER    GENERA    LIB.    VI.  2*9 

Achluitur.  Iam  vcro  5;aliamuliacumhisemplaftra  prodidit  Andromachus ,  nihflahudipfisap 
poncns  cp  coloris  nomen :  quaeconftant  quidem  cx  contrarns  facu!  tate  mcdicamentis,  fcd  alia  ip- 
ibru laxandi  cY dolons tollendi vim  maiorem obtinent,qua:dam digercndi  cY dctcrgcndi.no nul  *AI.trahendL 
la  idfinngcndi.Quarc  nos et lpfos  omnibus  hdcntes  commodc  vti  conucnit  ad  vlccra,  quae  vix 
cicatncem  recipiunt,  cVcacocthc,foruusadftringentibus:vbiIcnirec\'Iaxarcpropofuens,magis 
rclaxanubus:  vbi  trahcre  cx  difcutereconans,rjs  qua?calcfaciendi  virtutcm  prcpollentem  habct, 
quxCj;  prauos  humorcs  in  profundo  ad  fefe  rrahunt.Quibufdam  cY  hocadiectum  cft,  Fufcu  Li- 
tcquo  vtor.  Tria.n.dcinccps  talia  non  variaemiituraedefcripht,  quorum  ipforum  etiamconfe- 
cTionem  iphufmct  vcrbis  allcgarc  melius  elTe  %'idetur.  C  Fnfnm  Lite,quo  ~\tor.  Argenti  fpumg 
denariu  pondo  xxiiij,ricini  hcminam  vnam:aeris  combufti,mannae,  rehnx,  (ingulorum  dcnariu 
podo  lirj :colophonix dcnariu  pondo  virj.  C ^hudljidon ad Doknmfedmdum.  Argenti  fpumae, 
ccrae,finguIorum  denarium  pondo  xxxv) :  old  hcminam  vnam  cY  s,  rcfinx  colophoniae  denariu 
podo  xVjfquamae  aeris  dcnarium  pondo  ix ,  mannar  denarium  pondo  tnrinquaginta :  incoquito.  'Al.mu.  & nr. 

C^kud^uoltor.  Argenti fpumae , reiinae Gccac  ,  iingulorum denanum pondo cxliiij : fquamae 
denarium  pondo xxi  1 1  j ,  o  1  e  1  hcminasnj.  Qucmadmodumautemhiscommemoratistribus  ad- 

B  iunxit,alijs  q?ipfe  vtatur,ahj  q>  dolon  lenicndo  fir,  ita  de  ahjs  teftimoniu  pcrhibuit ,  theriacas  ipfa 
nominans.  Tcrtiuigiturabinitiohisvcrbistraditumcft:  Tharidca^tpuytar»  Hanc  fequifalia 
rurfus.cui  prxfcnptum  Gc cft:  Fupxtorios  Therucd.  Verum  de  Thcriacis  poftca diccmus,nuc  au- 
tem  dc  fufcis  adhuc,quae  prodidit  Andromachus,dicere  cogito :  quorum  q>  vires  llle  5C  confectu- 
rasncglexit,accufanduseft.  -£G  ~4liud  Fufum.y  Starimigiturprimoomnium  fcripto  amieus 
quidam  mcdicus  vfuseft,permulta facienu.Etcnim  vlccra.quae  cicatricem  aegre  ducunt ,  praefcr' 
tim  vbi  calloia  dC dura  labra  vlcus  ampleaantur.claudit-Prodefr  cc  putredmt,hftulis,finus  lugir , 
cVmagna  vuinera.Sjmmatimmuhipi.;.:  vfos  cft.  Coponcnnu  lpfam  pharmacoru  fvmmccria 
huncinmodumfcnptacft.  Argenti  ipumaedcnarium  pondocxhirj.olei  hemmas  v:calcis  viuar, 
thuris,rci is  combufti,terebmthuia!.ariftolochix,hngulorum  dcnanum  pondo  xlvirj :  picis.cerae, 
ammoniaci  .imgulorum  denariumpondoxcvj.  Itaquidem  Andromachusfcnpfit.  Liccttibict 
minorimifturaipfjm  praeparare^uigulorum  quaenumerauimusquarram  partcmmifcendo,fiet 
enim  compohrio  ralis:  Argenu  (pumxdenarium  pondo  xxxvj  :ca!cis  viuae,  aeris  combufti ,  thu- 
ris.tercbinthina!,ariftoioch  -.aedingulorum  tcrciamargennipumaepartem,hocefrdcnariu  pondo 
xij  :dcinde  picis,cerae,guttae  ammoniaci.hngulorum  duplo  maius  pondus.qj  in  dicus  quinq:  mc 

Cdicamenriserit,ariitolochiadico;tcrcbmthm3,thure:a:recombuiio.cx'caIce.quam  viuamcx  rccc- 
tem  elTe  oportct.Ita  pharmacum  etiam  ad  pumda  vrile  fict.  Cum  autem  Andromachus  omnia 
medicamenta  pcr denarios  fcripferit.mehus  eguTerdi  cY  old  fecimdum  eandcm  fymmetriam  me 
miniiTct,vtquodinijccretur,tocidcmdenarios  pe:ideret:aut  G  non  hoc,  certccoucniebat  lpfum 
Romanorum  librx  menaonem  faccre:  nunc  autem  hcminam  fcnbit',  confuctam  de  hac  menfura 
ambiguitatem  nobisrcIinqucns,noucm  nc  viddicet  menfurales  vncias,anduodedm;eile  hemi- 
nam  velit.  Mea  quidem  ientenna  perfcda  lymmetria  fex  vncias  pondens  capiet.  quia  Romano- 
1  um  libraxrj  vncias pcndet.  Si  ex  quarta  parcccomponis.nota cft  proporrio ,  ncc  latere arbitror , 
vel fi denarios  quis dicat  ad  abfolutam  fymmctriam  quadringentos odoginta  alTumi,  co  q<  pon- 
deralis  vncia  octo  denari^s  valcat.  Infupcr  ahud  quoddam  mccr  fufca  ab  Andromacho  pofitu 
cft,  quodcVipfumcalcem  viuam rccipit,ciufdcm  cum  fupenore generis.  Prxpomr autcm ei. 

C  Fufum  Eubuli.  Et  fccundum  hanc  fymmetriam  prjeparat.  Argenti  fpumx  pondo  hbram.ce 
raepondo minam:aenscombufti,a;ruginis,tercbmthinae,fingulorum dcnanum  pondoxn:rcfi- 
naehccardenariapondoxvj.gutt.xammoniaci  dcnarium  pondo  viij.thuris  denanum  pondoxrj, 
opopanacis  denarium  pondo  vhj,olci  hcminas  uij,  accti  totidem :  m  quibufdam  excplaribus  fcri 

D  ptu  eft  hemina;  dimidium.Et  nimirum  duphciter  conhcere  lpfum  licct.fcicnu  copioiius  acetu  %-a 
laiihmu  mcdicamc  efficcrc.  Qi.iinetiaaliudfuicum,cuihocipfumpponir.  C---'  "  - 
Reicrt  Andromachus  iingulorum  conexum,hoccit  pharmacu ,  ex  marina  prcparatu.hmihbus 
vitrjs,quibuspra:faipta,accomodu.  Copofiriociustaliseft.  Argenti  fpumar.ccrae,  finguloru  mi 
naedimidiu:chalcitidis  quartamminaeportionc,fquamaeaerisdenanu  podo  xv|.thuns  denarium 
pondo  virj : terebinthina!  quarta  partem  cV  octauam,minae  videlicct:  guttae  ammoniaci  quartam 
partcm : marinae  aqu£  hcminam ,  alrj  heminc  dimidiu : ricini  heminas  tres :  ammoni3Cum  marina 
diluitur.  Hecfane  Andromachusretuht,eatenuscofecTionismcntionefaciens,vtdiccrct  ammo 
niacum  cu  marina  prius  vidclicet dilucndu.  Dc chalriride  vero  cx  fquama  nihil  pofuit.quancp  SC 
haec  ex  marina  lsuigari  queant,ficut  et  coqui  cum  argenti  fpuma.cera.  cV  tcrebinthina.  Vt  lgic 
nullu  aliud fufcu a  quouis alio  queratis,adrjcia  alia duo  eiufdc  authoris.  Vocat altcrum  ipforum.  *  a:.::j: oOx 

1l  PhthefrophMn.  Quod  hxc reapcre dicit.  Argentifpumedenanu  podoc,rehne  denariu  pon  -^tl.r- 
dofgutteammoniaddcnariupondoxxx.cerardenanumpondolaeruginisrafaedenariu  pondo  ■.  : 
xrj/quamataeris  denanumpondoduu,anftolochia:dcnariupondoviii  ,ccntauriiradicistantun'  Ijuaf ,  garra 
dem.olei  heminasrj.    Iriomsautcm  mcdicamentum  exhis  coitareait.    C  Argenrifpumx,p!-  mmnutm 
cis iiccae5vtriufq? pondo denariu cxlvirj: t tcrebinthinae,gutta! ammoniaa.iinguloru cenanu  po-  dr^" '■ 1 1 • 

Quinta  Claffis.  kkkkk    uj  do 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


t  Al.  manna* 
thurb,  fingulo 
tum  der.ario- 
rum  pondo  Ce 
ptuagintaduu: 
led.an  bene,  & 
iafcriusetcapt 
te  1 4,  alij  iudt- 
ceuc. 


*  Aliccr  iii  &s. 


*  Aliter  j. 


Tn  antiquis 
non  habetur 
dictio  /xn  id 
dl  non. 


TVOV  t.  f>HS  . 

al.  vypovt.hit 
mor. 


'Aliter  libre.  ii. 


*A1.  cjuinque 
&s. 


do  feptuagintaduum^tmanc^liurisdcnariumpondocentum  E 
doccntumquadragintaduu,cera?dcnarium  pondoxxxvj:ariftolochie^c^iscombufti,c/uginisra' 
fc,chalbani,opopanac:s,iinguIorum  dcnanum  pondo  nouem : accti  hemine dimidium : oIci3rici^ 
nijVtriufcp  heminam  vnam  &L s.  Pcrfpicuum  clt  terebinthine,guttar,cV  thuris,partes,dup!o  pon 
derc ab argcnti  fpuma.pice,feuo  vitulino/upcrari  velle : ccrx quadruplo.arifiolochiae, aeris  vfti, 
a'ruginis,chalbani,  opopanacisfexcuplodccuplo.  Atqjhoc  pharmacum  abunde  invfum  vcnit 
mulnpliccm,qucmadmodum  cV  alia  pracedcntia,quibus  omnibus  audaclcr  vtcndu  cft.  C  Hel 
ltffontia~\t  ^4ndromachiis.  CclcbrccV  hoccmplaftrum intcrfufcarctulit  Andromachus  hac  fynv 
mctria.  Argcnti fpuma:  dcnarium  pondo  centum,picis dcnarium  pondo  quinquaginta ,  ladani 
dcnari um  pondo  xxv,a-ruginis  rafe  dcnarium  podo  virj ,  eris combufti  tantundcm,fquam£  dcna 
rium  pondo  duum,olci  vctcris  dcnariorum  pondo ducentorum. 

Helltffontia  Her£.  C  ^4P.  II. 

QVoniamverd  AndromachusabHcrain  pharmaci  compofitione  diflert,  vifum  mihicft, 
cV  Hcra:  prodita  adiungcre,qua;  ad  verbum  ita  fonant  ♦  CHelleJpontta  perfbtratu  dteerens , 
Phhymone  propulfans.  Valetad  Strum.u,Panos,Parotid.ts.  Impofitum  fpenmm  attrahit,pus  maturat, 
rumpit, conolutitt.it.  In  jttmm.t  ommbus  igne  Combujlis  benefacn.  Alittgat  ttiam  Podagricos.  Olei  vetcris  dcna  F 
rium  pondo  ccntum  picis  ficcc dcnarium  pondo  quinqttagintajadani denarium  pondo xxv,ar^ 
gcnti  fpuma?  dcnarium  pondo  ccntum,  arruginis  rafe  denarium  pondo  ocfto ,  chalbani  denarium 
pondo  quatuor. Argcnti  fpuma  cx  olco  trita  coquitur :cum  autem  coeunt ,  pix  cV £rugo immit- 
tuntur,deindc  ladanum  chalbanum  qj:  atqj (ic  in  mortarium  transfufa  molliuntur ,  cV  vfui  funt . 
Quidam  vtbonicolorisfit  cVfufcum^milccntctiamfquamardenariumpondooclo,  nam  alio- 
quifttnigcrrimum.  Hocin  podagrisctiam  nonfemcl  vfusfum,cVcciritfeIici(Time.  Oportetau 
tcm  taedas  hgnorum  Ioco  vfurparc.  Manifcftum  cft autcm  viros intcr fe  dilTentirc  in  alijs  paulu 
lum,in  olci  vcro  fymmctriaplunmum:nam  duplocopiofius,c];Heras,Andromachusimmittir, 
Potcft  item  prxparari  alitcr,cum  fciamus,fi  plus  olei  inicdum  fuerit,  diuturniorcm  fore  codio' 
ncm  innucrCjipuim  £fl  mcdicamen  magis exiccans  fu turum : fin  minus , remorari  coifiioncm  fu- 
turam,cV  pharmacum  lnualidiuscxiccaturum. 

j^KX fcnpftt  Damocrates  Vfus  multipltcps  Medjcamenta. 

(L  Tynum  Emplajirum.  C^4P.  IX, 

POft  hccrefcram  cmplaftrorumadhcrcfcentium, 
Sinc  tufcijs,quis  vfus  cV  confccftio,  G 
Ad  diuifioncs  faciunt  non  magnas  bcne, 
Lt  carnis  ipfius  ampliora  vulncra. 
Mcdicantur  a  quadrupcdc  cV  morfos  corporc 
Summo :  rcccntcs  difcutiunt  furunculos, 
Qiiibus  c|3  iam  pus  cft,vaporc  digerunt, 
Itcm  aufcrcndo  cruftas,ijs  celerrime 
Cicatricem  inducuntoperanulla  manus. 
In  frontc  pofita  fluxus  quam  promptiflime 
Lippicntum  cohibcnt,fo!a  quamuisccperis, 
Huius  generis,preftantius  primum  efteram 
Emplaltrum  facilc  inucntu,cui  color  bonus 
Atcp  cfficacia,Tyriam  nos  dicimus, 
Tyriam  colore  rcferat  id  qp  purpuram, 
Si  quo  decet,modo  fiat.  Sic  prepara, 
Sit  Iibra  inietfta  quinquies  li  thargyri  H 
Bonijfcmcl  cei£  capiatur,infuper 
Ter  pityine  pinguis  lignofe  ac  neutiqj . 
/Eruginis  pr^ftantis  eris,chalbani, 
/Eris  CJ3  combufti,paritcr  fquamg  bonae, 
Cuius  cj3  mifccto  quaternas  vncias, 
Pinguis  olei  |  fex  cV  decem>  pondo  addito, 
At  curiofc  emplaftrum  coquito  m  hunc  modurn* 
Lithargyrum  mitte  cx  oleo  l^uiflimam, 
Ficlilem  in  ollam  nouam,fed  hanc  maiufculam. 
"Vbi  conteres  manibus,moucbis  ac  fpatha, 
Dcinde  flamma  acri  atq?  continua  coques, 
Cutn  mcllisaccfpit  iam  fpiflTitudinem, 
/crur;o  cV  fquama  mifccantur,incoqui 
Pcrmittito  fatis,dchinc  xs  adiungito, 
Rurfus  coqui  paruo  relinquens  temporc, 

Paulum 


PER    GENERA    LIB     VI.  :6o 

A  Paulumdefundensexollamcdicaminis, 

Refrigeratum  manibus,cV  digitis  tcras.  • 

Boni  coloris  atqj  durum  vbi  confpicis, 

Sic  pityinam  ceram  qj  rcliquis  indito. 

Deinde  cunctisrite  vnitis  paululum, 

StilJato  rurfus :  cV  colorem  ii  bonum 

Ettemperamcntum  vidcs,mox  tollito 

Ab  igne  fictilem;cV  fubactum  chalbanum 

Apponito.  Si  pharmacumfitdurius 

Multo,refolues  oIeo,faciensfic  bonam 

Temperiem.  In  aliud  inde  vas  transfundito : 

Frigidum,cV  fubactum  manibus  ita  reponi  to. 
^ilmd  Eiufdem  cum  fuperiore  Generi< fnbijcum, 
Mcdetur,antc  quos  citaui,affectibus: 

Neceft;quod  vlccribus  malis,diutinis, 
B     Callo  q;  preflTis,appIicct  fcclicius 

Cicatricem :  etiam  q;  ore  natas  puftulas 

Perfanat  abfqj  rofione;rhagadas 

Ani,nodofas  durities :  callos  demit. 
Sic  praepara.  Lithargyri  minam  boni, 

(  Sed  mina  libra  cft,eius  cV  pars  ter  tia)  ; 

.Mnae  femis  probatae  ccrae  ponticae,Sc" 

/Eruginis  mine  quadrantem  rafilis : 

Atri  chameleontis  octauam  probi 

Partem,radixbona  eft  regione  Cretica 

Nafcens  primum,Cilicia  deindc :  praeter  haec 

Olei  vetufri  plus  cp  mina  paululo. 

Qudd  ii  non  fuerit.vfurpato  vel  recens. 
Lithargyron  Ieuem;fimul  qj  oIeum,noua 

Totum  figlina  condi  tum3rudicula 
C    Mouens  coquito.  Vbi  conftiterit,cV  mclinon 

Fuerit,adrjcito  aeruginem^ceram  dein : 

Qua  iam  liquente  ab  igne  tollens  ollulam, 

Chamaeleontis  paululum  confpergito. 

Vnita  cum,frigcrata  q;;quod  fatis, 

Transfundito  m  pilam :  poft  Gc  rcponito. 
%Ae<y\ptium. 
/Egyptium  perferuans  abfcp  phlegmone 

Diuifa  quaelibetjContufa  q;  omnia, 

Quadrupedum  morfus  cunctorum,et  ferpentium, 

Itcm  fubortas  abfcp  vlcenbus  phlegmonas, 

Neruos  dolentes  f  citra  cauiam,}- CV  mufculos.  -j-in  anriquis 

Laudans  hoc  Andromachus  dabat  fodalibus  Iegitur  i  ,-/a2 

Suis;inpharmacisperitusmaxime\  T'*r  z*r'-- 

Aiebat  elTe  ter  quadragmta  quidem  Fc^mmi"i. 
D    DenarioslithargyncVduodecim  fcitam. 
Bis  alteros,cerae  quocp  albae  ponticae 
Totidem,ammoniaci  ter  viginti  lucidi 
Et  duodecim  alios,thuris  cV  bis  quatuor. 
Squam^  verd  aeris,cV  fquamae  ftomomatis, 
Cuiufqs  rurfus  mifturae  bis  quaruor. 
Purae  terebinthinae  ter  addas  duodecim, 

Octddccim  heminas  olei  q;  ciceos,  » Aiircr  ii. 

Combuftae  toridem  fordide  Iane  heminas. 
Docebat  ipfam  ifto  modo  comburere: 
Ollae  recenti,que  fit  orc  larior, 
Impone lanam copiofe  fuccidam, 

Operculum  gypfo  prius  vel  "glurino  '^lmlcAce. 
Vcl  terra  figulari,  cui  fitcommiftaaqua, 
Illinito :  fed  largo  ignc  mox  comburito : 
Contufojfacile  quando  cnbro  lncerncrc 

ClaiTisQuinta.  kkkkk    iirj  Fucrit 


p 


DE    COMPOS.  MEDIC 


Fucrit,habere  retfe  tunc  vidcbi  tur.  E 

Inchbanis  quoq^  ipfa  cV  in  fornacibus 

Ighiris,nimium  fimilitercxurcrc. 

ltacapicbat  tritorum,qucm  eft  par,modum. 
Coqucre  iithargyron  iubet  la'uiiTimam, 

Torum  qi  ricinum :  tcmperatis  inuicem, 

Mellis  c$  facfta  tandcir  fpiffitudinc, 

Sqirj  4;.mi  a^jergcrc: <  oncoquerc cV quantum fufficit, 

Vlq  uc  adeo,dum  non  inquinct,^  tunc  addcre 

Terebinthinam  cV  ccram :  dcin  cum  coiucrint, 

Ammoniacum  confectum  digitis  mollius. 

Pofturus  ab  igne  oIIam,thus  tritum  infpcrgito. 

Penultimum  ac  lana:  immunda?  puluifculum, 

Scd  ante  thus,pauxillul  o  aut  poit  tcmpore. 
Quidam  volcntcs  iftud  proprio  pharmacum 

Dici  ti'tulo,cum  dcpoiituscft  caccabus,  F 

Squama:  vnius  bis  octo  indunt  dcnarios. 

Squama  autcm  vtuntur  xris,non  ftomomatis. 
^Aiiud. 

Nihil  priore  pcius  agit  /Fgyptio, 

Eadcm  at  mclius  cV  quandoqvfi  confeccrit 

CralTum  accurate  medicamentum  quifpiam, 

Vtcturad  cadcm  ipfo  non  improfpcre. 
OJci  libras  cV  ricini  quinqjcontinct, 

Chryfitidisqprgcnu  ipumarquatuor, 

Squamc  ^ris  terque  fcdccim  dcnarios, 

Tcrebinthinc  praeftantis  tcr  duodccim, 

Mannaequcthuristantundcm,pondoduo  • 

Ammoniaci  fynccri.ccrc  ponticx 

Albe  duas  libras  fcmiflem  cV  infupcr. 
Coquitoolcum,fquamam,necnonlithargyron,  G 

Doncc  coicrint,cV  color  fit  optimus, 

Fiat'que  facis  cmplaftrum  durum :  dcindc  fic 

Tcrcbinthinam  poncsceram'quc,hinc  mollius 

Ammoniaaim  digitis  confedum :  poftea 

Fcruentc  ab .  \nc  caccabo  dcpofito 

Mannaminipcsiamfrigcratopharmaco. 
Frequcntcr  hoc  feci  citra  lithargyron, 

Molybdamaebonc  pari  fumpto  modo, 

Vfus  qj  fum,ad  que  dixi,iam  fuauiffime\ 

Probatioris  qj  id  coloris  condidi. 

EmpUjlrddd  ~Digercndum& Extrahendunu  C^4P.  13. 

QVi compofitorum  medicaminum  virtutesdefcripferunt,emplaftra  quedam  ab  extrahen- 
do  cpifpaftica,ficut  alia  a  difcutiendo  diaphoretica,noiarunt:alrjs  vtranqj  extrahendi  cV  di 
— •  gcrendi  facultatcm  adcffe  tefiati  funt,ctenim  vicine^  fibi  virtutes  funt eoru,  qu£  in  alto  Ia 
tcnt^attracftriXjcVattractorumdigcftrix.Nam  que trahunt,etiam  nonnihilomninodifcutiunt:  H 
cV  quedifcutiunt,paritcr  trahunt:  vcriim  in  digerentibusmcdicamentis  difcufloria  virtus,in  tra- 
hentibus  attractrix.ppollct.  Conftant  itaq3  attracftriccs  fimplicibus  pharmacis,  quc  humorum  fu 
perHuitatcs  cx  profundo  in  cutc  cxtimam  poflunt  extrahere.Difcufforie  ex  ijs  conflantur,qu£  at- 
tracftum  poftunt  fuapte  natura  digcrcrc.  Vt  aut  emplaftrum  fiat,quemadmodu  fupra  diclum  eft, 
huicargenti  fpuma,illi  refina,alrj  ccra,alrj  oleu,reliquo  pixadmifcetur:qux  nec  iniigne  digeredi 
potentiam,ncc  extrahendi  continct,ficut  vcl  ^ppoliSjVel  calx,vel  medulla,vel  chalbanu,vel  afig  pc 
trx  flos,vel  fpuma  nitri,  vel  aphronitru,  vel  acetum,vel  lixiua  ftacle,piper,finapi  cV  ftruthium :  fa- 
les'quc,tu  qui  edi  poftunt,tu  ammoniacriad  ha?c  pleracpalia,de  quorufacultatein  comctario  Sim 
pliciu  pharmacoru  dicftum  cft.  Nunc  aut  emplaftra,qug  iam  experimento  fatis  probata  funt,exe- 
quar,tm  adhuc  ipfis  adrjciens,q>  no  nulli  etia  adftringentia  pharmaca  extrahentibus  mifcuerunt, 
vcriti,quodaccidit,vbi  humorufuperfluitasfucrit:Trahuntfiquidcplusinterim,qua  conuenit, 
vt  non  folu  ex  particula  quae  curatur,attraclione  in  alto.fed  etiam  ex  omnibus  vicin:s,moliantur. 
Comprehenfum  eft  cV  antea ,  cum  dc  camcm  generantibus  facultatibus  ageremus ,  extrahcntia 
cV  digerentia,vclut omnia,  quae  magis  quam  oportet detergunt,  carnis explentia  iieri cerati  mi- 
ftura :  in  quibus  virtus  c  uidcm  valida  cft,copiofioris :  in  quibus  imbecilla,  paucioris.  Qudd  fi  co- 

pofitum 


PER    GENERA    LIB.  VI. 


261 


pofitumextrahcndivcldigcrendipraditum  poteftate  medicamentum,adftringcns  quoque  ali- 
quid  habeat,tali  pharmaco ad carncm  gencrandam.proptcr vim  adlrricfcoriam  vtenJum  116 cft: 
qua*  ad  vulncra  gIutinanda,cV  linus,tum  ad  vlccrum  cicatriccm  duccndam  vtihs  cfr,aj  carni.s  pro 
du&ioncm  nonua,  Diclum  mihi  eft  abundciam  dc  hoc. 

^ndromacht  Emplajir.tad Dtgerenditm  C>*  Extrahcndum. 

C  Halicon,/.  Saljttm,ad  mult.t.  C^4P.  14. 

SAlis  cois  pondo libras  iiij,fquama* eris  pondo 5  iiij,magmatis  pondo  fclibram,  manna-  pon- 
do  libram,ccra  pondo  hb.xiiij,olci  cyprini  pondolibras  xviacetum  adrjcitur.    C^W  Tlxtt 
d£  Sarcophatt adCacoethe,  FiJiuUs,  Ttrcdines^  Strum.vs.  Rcfina*  tercbintluna,tInirisccrcfinguloru 
pondo  5  inj:  argenti  fpuma*  pondo  vnciam,quidam  auripigmentiaqualc  poJus  pro  argcnti  fpu 
maponunt:fquama:rubrxpondo5iiij,cruginisrafa:  pondoB  viij, filis  ammontaci  pondo^  vi, 
accti  heminam.Ego  amplius  capio,  ncmpe  olci  hcminam,vini  hcminam.accti  fcillitici  tatundc. 
C MutdadDgcrcndum  Candtduauoltor.  TercbinthinapondoIibrastres,ccra*  pondo  libras  quin^ 
quaginta:chalbani, nitri,af:j, lingulorum  pondo^  rj:tlniris  pondo  hbras  iirj,mcdullcceruina*  " Ahtcr viii. 
pondo5iiij.guttcammoniacipondofclibram,propolis  pondo  vncias  tres,olcilaurini  pondo  5  Aluet  lib-1"' 
vijfcui taurini  pondo  felibram.  Quc  licca  funt,  liquidis admifccntur.    C  ^hudad  Strum:,s  attthorc 
Nymphodoto.  Alijlapidisdenanum  pondo  vhj,aphronitn  rantundem:fcui  vitulini,calcis  viua*, 
fingulorum  pondodenarium  xvriccradenarium  pondo  xxiuj,tcrcbinthina  dcnarium  pondo 
XXXlj.     C  ^Aitud ad Dtfcuuendam  Bronchoctlen,hoc  cji  Guttuns  tumorcm,  atto  Clemens  SertoriM  curattts  ejiy 
&aciDuriti.ts.  Argcnti  fpumadcnarium  pondoquinquaginta,relinapuyincdcnarium  pondo 
quadraginta,olei  vetcv:sheminasx:chalbanidenanum  pondo  tiij,-fin  al;o  5  i:}-a?ris  combulti 
dcnarium  pondoxx,guttaammoniacidcnanum  pondo  quadraginta,  aluminis  fiffi  Jcnaiium 
pondoiiij,tmannathuris}-tantundcm,ccra*denarium  pondoquinquaginta.poftrcmoclulba-  tAlirer.manf, 
num  Scmannam  lnijcito.    C^W« ^fptdihtts,adDiJc:tuer.d:im  Strumas,ttemadPod.:gr<<.  Tcrcbin  ttlJ"  ■  ^goto 
thina*,Iapidisafij,bituminis,lingulorumdenarium  pondo uccentorumfexaginta:aphronitri,vi 
tulmi,cera,baccarum lauri.guttaammoniacijingulorum Jenarium pondo  trecentoru  quaJra^ 
g!nta:lapiJispyntes  Jcnarium pondooaoginta.calcis  viuadenarium pondotccntum  octo,>  -j-Al.mnam i. 
af  pidum  cineris  pondo  denarium  ccntuquadraginta,  olci  veteris heminas  duas : pollrcmo  cinis 
pharmacorefrigeratoinfpergitur,(inminus,pent.    ^slliudad  Extrahendum ,  Sarctuthtt£.  Tere^ 
b!nthinapondominam,ccratantundem,nitri  pondotminasij,>bdcllij  dcnarium  pondotri-  jAljtcrCjt. 
gintaduo,guttaammoniaci  tantunde:  olei,  marina  vcl  muria,  cuiufcp  hcminas  ij :  minii  denariu   A!.  olei  hcmi 
pondoxxxij.    C  ^Almd  Ctefiphontts,cju£dam  Dij]oluens,cju.i:dam  Cogens  £-7*  crtjpans.  Aphronitri  pon^  nasni. 
do  lrbram,t  mannathuris>pcndo  libram  ,  lixtua*  liactapondolibram,quidam  ctiam  aceti  If-  tAtmSnfcthii 
bramaddunr.    C ~4i:udex Sale,ad Extrahcr.dttm.  Saliscommuntsdenarium pondo  octoginra; cc-  r|sfingu!oru. 
ruffc  tantundcm,olci  vcteris  heminas  qua*draginta,atramenu  futorij  dcnanum  pondo  xxiiij.acc  *  Aliccr ncs. 
ticyathosiij.       ^ltudex  Sale  alittr.Ccruffx,(Ai$  communis.fingulorum  dcnarium  pondoquin 
cruaginta:olei  veteris  hemtnast  viij ,  ariftolochia*  denarium  pondo  odto,propolis  dcnarium  "Aliccrij 
pondox.  Hoc  Silocommcndabar.    G^liudexTcrraptLigtaadDigerendum.  Argenti fpumc podo 
minasiiij:terrepclagia,faIisammoniaci,cerufrrc,ca'rc,  iingulorum  quartam  mina  portioncm: 
acetihcminam,oleihcminas  iiij.    C ^AhudCyrtt ad^Aurainndum.  Indisillyrica*,manna,  tcrebin- 
thina,aphronitri,pumicis,fingulorudcnarium  pondo  quinquaginta:gutta*ammoniaci  dena- 
riumpondoxxv,chalbanidenarium  pondo  txvj,  canchryos  denarium  ponco  xijs:cerc  dcna-  t Aliter vj 
rium  pondocentum,  ahj  octo:olei  hcminam.    C ^iiiud  Dta  daphnidconi.ex  hacctsiaun.  Rcfma*, 
nitri  rufijCcrercccntis^baccarrilaurijCoIophonic.feui  vitulini.gutt^  ammoniaci,  Gnguloru  dcna- 
rium  pondolcptuaginta:cyprijdccimamfcxtam  heminepartemon  nulliautem  vifci  dcnarioru 
)pondoquinquaguita.    i£.Aiiud^ttrahens,H.trpal:.  Gutt.cammoniaci  dcnanu  pondo  \ii|:cerc, 
iridis,mann^,pipcris,fuIfurisviui,pumicis,finguIorumdcnariumpondoiuj:tcreLMnthine  dena^ 
riu  pondo  vuj,olci  parum.  sihud  ~4ttrahens  Harpalt.  Tercbinthinc  pondo  minas  octo,  pumicis 
dcnarium  pondo  xv,nitri  dcnarnl  pondo  xvi.guttc  ammoniaci  tantundcm,ccrc  dcnariorum 
pondoquatuor.minijquod  polfitcacolorarc:aridacumaceto  fubiguntur.  ^ilmd,  Sm.ipeos  de  * \ythtrr  n:tm 
nariorum  pondoiuj.nuritantundenijCcrc  dcnanorum  pondo  viij,tercbinthinc  denatioru  pon-  Vt*gm*- 
dotriginta:baccarum  lauri.calcis  viuc,  hngulorumdcnanorum  pondo  inj:,olci  dccimamlcxtam  * Ali:cr  V1U- 
hcminc  portionem,cyprij  dcnariorum  pondo  viij.    f£^4liudad  Pm  difctaictuium,  Ccrc ,  tcrcbin- 
thinarclinc.picishccc,lcui  vitulini,nitri  rufi,baccarum  Iauri,calcis  viua,  pumicis.  gutta*  ammo- 
niaci,lingulorum,aquale  pondus,    C^/httd  Nuomedts  Rtgn.  Cera,nttri  rufi,  reGnae  fiichr,  fingti 
Iorum  dcnarium  pondocentum:guttaammoniad,propolis,  lingulorum  denariorum  pondo 
xxv: viici quercini  Jcnarnl  poJo t  JuoJecim s,o!ci fextariu, ltxiua ftacta tatundc.    C -Ahttd Du-  t Alircrxii. 
Jcuttens Meltcertd.is.  Olet  vetcnsdenariu  pondoccntum,argenti  (pumxdenariu  pondo  nonagin- 
ta  vnius:gutta*  ammoniaci,chalbani ,  vti  iufque  dcnariorum  pondo  noucndccim.  ^iimd.  Ar- 
gcnti fpumadenariorum  pondo ccntum/alis communis  dcnariorum  pondo fcxaginta, old  vc> 
terisheminas|fcx.    H^liiud ^AttrahcnsO' Dtga-tns^dmulta^ttU.  Argcntifpumx^ccrulla^chaL  •  Aiitcrvnam. 

bani, 


DE    COMPOS.  MEDIC 


bani,finguIorum  podo  libram :  falis  fofTitij^ruginis rafa,fingulorum  felibra:  olci fextarios tres,  E 
tALiij.         atramenti  futorij  pondo  5  tij.    C ^iliudadDigerendume Strutlnu.  Argenti  fpumaepodolibrasf  ij, 
tAl.libtaviu.  oleipondo  libras  iij i:  cerufia^piaXtcrcbinthinajjfingulorum  pondo 5 xiij: ceracpondo 3 ij,man- 
n*epondo3iij,arifiolochia:pondo5  ij,ftruthij  tantundem,gallx  pondo  5xij,vi'ni-boni  heminas 
tres:vinum  vltimum  infundito.    C  ^tfiiud  ad Digerendum,~yt  Scribonim.  Argcnti  fpuma*  pondo 
quinqj,  olei  pondo  quinq;,  pityinar  ficcx  pondo  quinque,propolis  pondo  wii),viki  de  qucrcu  le 
cli  pondo  quadrantcm.    C  ^iiiudTrahens  &  Digerens.  Ccrarnou^refinaepityinxficc^nitri/in' 
gulorumdenarium  pondocentum:olci  hcminastres:nonnulIithuris  denariu  pondoccntum, 
lixiuia*  fiaclze  hcminas  iij.  Adduritias,guttaeammoniaci  dcnariu  pondo  xij  mifccto,chalbani  tan 
tundcm :  arugi  nis  rafa?,propoIeos,  vifci  dc quercu  Ie<fh',paria  pondcra.    C  ^iliudad Strum.vs  Mmu 
tAlitcn.       tiani,cjuo~)/tor Jubinde.  Terebinthina  podo  vnu\ccrapodof  viij,propolispodo  vnum,chalbani  po 
tAlites.       do  t  virj ,  viicx  de  qucrcu  ledi  pondof  virj .  His  Iiquefadis,faecis  combufiae  3duas  infpergito, 
fAliters.       aphronitri pondo f  virj.  Dcinde  vbx  carbonibus  impofucris,  olei  hcminas  trcs  inijcito: poftca 
t  Alitcrs.      fublatis,cucumen's  agrcftis  radicis  vnciam  infpcrgito,gladioli  radicis  5  iiij,'afij  Horis  tantundem. 

C  ^ibud^intipatrt.  Nitri,tercbinthina?,oIci  vcteris,linguloru  pondo  Iibram:aqua*  fextarium,  8C 
amplius:  vbi  cocfia  non  cbulhcriummittitoguttaammoniaci  pondo3,duas,chalbani  pondo  vn  F 
ciam,bdellij  pondo  5i,thurispondo  5  ijXandarachc  pondo^ij,  lapidisafij  pondo  3  duas.  Afius 
cV  fandaracha  cx  oleo  pauco  lauigamur :  liquabilia  raduntur,cV  aridis  mifccntur.    C  ^ltudadDi 
gerendum  ^intipatn.  Molybdaenae  pondo  denarium  treccntorum,  ccra  denartum  centumquinqua 
ginta,tcrcbinthina* dcnarium  pondo  xxx,chalcitidis  denarium  pondo  vj,chalbani  dcnariu  pon 
po  viij,myrrhe  denanum  pondo  viij,manna*  dcnarium  podo  virj :  olei  per  hyemem  hcminas  iirj, 
per  aftatcm  tres.    Euiltud X enocratis,Dclorcm  fedans,ad Dgcrcndum,~\t  Cajius.  Medicamen Polyjiomt  ad 
Podagram.  Ccrufladcnarium  pondoccntumqin'nquaginta,ccraep6dotria,tercbinthinaedenariij 
pondo  xxx,aphronurum  dcnariu  pondoxxx,olci  vctcris  hcminas  trcs.    dAliud  ad  Digerendum 
Meliceridaf^lexandri.  Salishifpani,argcnti  fpuma;ccrulla*,finguIorum  pondo  libram :  cerae  pon 
t Aliter vd     ^°  vnciam^tercbinthiruv  tantundcm,chalbani  ct  opopanacis  pondo  vncias  duas,finapcos  poiv 
■  Aliter  i.       do  5  vj,olcx  veteris  pondo  tria,aceti  t  fcxtarios  virj.    C  ^hud Sanitx*,Digerens,&  Extrahens,ad Mx- 
t  AI.  fextariu.  mdlas  ex  Vifco.  Argcnti  fpuma'  pondo  libras  duas,olci  pondolibras  duas,vifci  quercini  podo  tne 
tem,galla  tantundem.    C  ^ilntd Pm  yacuansfme  ruptura,~\t ^ifckptades.  Rclina?  podo  libras  duas, 
t  Aliter  ii.     cera*  pondo  libras  ij,nitri  pondo libras f  viij,butyri pondo  hbram , adxpis  lconini  pondo  libras 

fex,olcx  vcteris  pondo  libram:fimul  liquefacito.Quotidie  cmplaftri  modo  imponens  medica^G' 
mctum,vtitor.    (£^iliud Exipoticu  i.exprefJoriu,Humores  &  ^ibfcejfus,maxime  ingenu,  &  articulxmen* 
tvsfmc  mcifione  extrahens,a  Phlegmone prxfruat, Vuinmbm  ~Vtiiiter admuuetur.  Pl umbx  ftercori s,tcrebin^ 
thina*,fingulorum  dcnariu  podo  centum :  olci  vcteris  heminas  duas,  poftrcmo  rcfi  na.    C  ^il/ud 
t  Al.Prodiani  Digerens,Cutcm  rumpens.  Cicatncem  ducit,  f  humores  euocat,y^uo  "Vtor.  Vifcx  quercxnx  denarium  pondo 
authoris.       fexaginta,pi'cis denarium  pondo  quinq uaginta,gutta* ammoniaci denarium  pondo  ccntum,  ce-< 
*  Al.quinqua-  raedenarium pondo  quinquaginta,rclina* friclae dcnariu pondo xv,lapidis pyritis  denariu  podo 
gmra'         x,chalbani  denarium  pondo  vnj :  manna,iridis  lllyrxca*,  cachryos,  ftercoris  columbini,  linguloru 
denarium  pondo  iiij : alibi  cV  mellis heminas  iii).{ln alijs  quibufdam,cV  propokos  denarxum  po 
doxxilxquefadxs  quxliquabilia  funt,licca  infpcrge.}- 

Qu£  fcripfent  ^ifclepiades  Sittrahentia.  C^iP.  15. 

Lbu^ittrahes.  Facit  ad Struma6,<&  Parotidas,&> parttculares  ^lbfceffus.Curat  Eif\ulas,0>  ^ic^ylopas, 
^ytfineincifioneliberet.  V alet  ad  Rheumatica,&  curatu  dtffcdia.  Benejactt  Hydropicis.  Argentifpu- 
majjCeruiTa^falis,  fingulorum  denarium  pondo  ocfloginta:  olei  veteris  fextarium.  Sal,  ceruila,ar- 
genti  fpuma,ex  oleo  ipfis  adiccto  teruntur :  dei  nde  curiose  mifta,cV  in  vas  ficfixle  coniecta,coquOi' 
tur :  mouentur  qj  afildue,  donec  non  inquinet :  dehinc  in  mortarium  transfufa,rurfus  qj  tunfa,ex  H 
cipiuntur ,  dc  vfuifunt.  ^iiiud.  Argentx  fpumae  denariorum  pondo  ccntum,  -fceruiTae  dcna- 
riorum  pondo  decem,}-falis  denariorum  pondo  quinquaginta,  olei  heminas  tres,cera?  dcnariorii 
pondoquinquaginta,terebinthinadenariorum  pondo  duodecim:praparato  admodum  prae^ 
didum.  Jilmh  Mannae  denariorum  pondo  fedecim ,  aluminis  fciiTx  denariorum  pondo  oclo, 
olei  veteris  heminas  duas.  ^4liud.  Argenti  fpumae  pondo  libram,cerufic  pondo  libram,  falis 
foiTitij  pondo  libram,cera*  denariorum  pondo  quinquagita,terebinthina  denariorum  pondo 
vigintiquinque,mann£  denarioru  podo  fedecim,aluminisfifii  denarioru  pondo  virj,  olei  veteris 
heminas  duas  8>C  femiflem.  C  ^4hud Lucij  ad  Prxdiclas  dijpofitiones  Medicamen  compojitum.  Facit  ad 
Vlccra  rheumatica,diuturna,<&  ~Vix  fanabdia.  Argenti  fpuma*,cerulTa! , falis  ammoniaci, atramenti 
futorij,pityin^,fxngulorum  pondo  denariorum  centum:olei  veteris  fextarios  tres,aceti  fexta- 
rium  vnum,cer^  pondo  denariorum  quinquaginta:pr^paratoadmodum  prgdidu.  <n^4lind 
Salubrc,  pharmacum  ad  PrxdiiSios  affeclus  compoftum.  Argenti  fpume,  cerulTg,  falis  ,  aluminis  li^ 
quidi ,  fingulorum  denariorum  pondo  centum :  olei  veteris  fextarios  decem ,  acetx  iextarium 
vnum,  cere  pondo  felibram,refin£  terebinthin^  pondo  feIibram:confidto  ad  modum  prae- 
dictum.    C  <Aiiud  Nigrum  ^Attrahens.  Vaiet  ad  Strumas  ,  Parotidai  &  particuUres  ^ibjcejjus  ,  dtfi 

fbluit 


A 


PER    GENERA    LIB.    VI.  262 

A f iluit  omnem  Duritiem.  Pr^sldt  item  Mtddgmdtu  bom  ~\icem,  ficut  ~\fus  efl  ^ntomus  Hrbdrius .  Itcm  f.tcit  dd 
^4rticulorum~\ntid ,  Sahs foflllis pondo  Iibram,  argcntifpuma*pcndoIibram,ftrigmrnti  punffi- 
mipondolibrasquatuor}chalbani  denarium  pondo  quinquaginta.  Salem  6C  argcnti  fpumam 
contentOjdeindc  ftngmcnto  adieclo  ftudioserurfus  tunditonn  vas  hclilcconiccn,  igni  qj  fupra 
pofitacoquito,moucnslincrcquie:cVcumnon  ampliusinquinar,ab  igncdcpoiito  chalbanum 
ligneo  pillillo  tunfum  addito:vbifolutafucrint,  in  pilam  transfunditOjibiqjcontufis  \'titor. 
4E.4hud,<]U0  ~\fus  ejl  ^4ndromdchtts.  Fdcit  <id Strum.ts,Pdrotidds,AIammdrum  dunti.ts,pdrt;cu!dres  ^ibfeP.its. 
Contentum  Humorem  extrdhit,Sinus  iungit,iuudt  FisiuldS,^/egylop.ts.  Fdat  dd  fluenttd  V  lccrd,~\'ctird,&~ytx 
ftndhdtd.  CeruiTarjfalisfonTitijjlingulorum  denarium  pondo  0(ftoginta:atramcnti  futorij  dnanT: 
pondo duodecim,olci  veteris  hcminas  tres,aceti  heminas  quatuor.  Salcm  in  renuiffimum  pulue 
remreda(ftumceruiTamcpcxolcocoquito:acdumnon  inqumet^moueto.  Vbi  bcne  habucrinr, 
dcpofitisab  igne  atramentum  futoriumaceto  tritum  immittito:cY  cxiguum  continuc  infpcr^ 
genscaue,neerreruefcat:dcindein  mortarium  transfufa,rurfusc]'  tunfucxcipito,  2^  vtitor. 

Qu£fripjit ^fclepiddcs Difcuticntid,ex iUii{-s~\erbts.  C^4P,  \6. 

TVmoribws  difjolutis ,  &  m  humorem  digeflts,  mfrdfcript£  compofitiones  conueniunt.  Ccrme  Ctcfiphor.tn . 
Vd'.etddStrumds,Gdnghd,  Pdrotiddf,  Mdmmdrum  dbfccjjus.  Vt  nullum  dhud  phdrmamm  ,Tumores  rc- 
foluit,&  quic<]Uid  humidi  continetur,rdreficiendo  ehnt,  Sinusghttindt,  tuuxt  Fiflults.0*  ^legylopds^it  Cttrd  ir.ct* 
fionem  hberet,  Efl  etidm  Mdldgmd  ~\tdc  ifchiadias  -{fcu  cox.trus,  td  efl  cox.t  morbo  Idborantibus  y  Poddoricx,dr 
thriticf,pofldccejlionesimpofitutotodfjeciu  leudt.  Hcc  recipit.  Cere,  tcrebinthinc,nitri,olci  vcterisTin 
gulorum  pondo libram  :aque  heminam.  Nitrum  & aquam  tcrito, vt  ex  toto  foluantur :  cV in  vas 
fictile coiecla  ,/gni  imponito : vafe  cooperto  coqurio,ex  intcruallis  moueto.  Cum  au tem  frrepe- 
readeo  deGerit,  liquabilia  inijciro,  moucsaiTidue,donccnoninquincnt:in  mortarium  transfufa 
rurfus  tunditOjindecxcipiens  vtitor .  Vcl  hac rationc preparatur :  Que  Iiquari  polTunt,  prius  U- 
quefacimus:&cumdiToIurafucrint,nitrumexaqua  laruigatum  adr)cicmus,id  qipaulatim  mo^ 
uentes  aiTiduc,cauctcs  q^  ne  effcrucfcat.    C  ^4hd,cptd  ~\fus  ejl Menecrdtes,pr£cipue  m  Strumis,&  Mdm 
■mjrum'duntie,quippe perforat  exs ,&  contentum  humorem  cxcermt.  Sinm  tungit& ad  cicdtricem  perducit. 
Cera*,rcfineterebinthin3f,rclina!lignofc:chaIbani,olei  vctcris,aphronitri,fingulorum  pondo  li 
bram,f  myrrhecineris}-fextarium,quipendit  vncias  tres.  Relinasin  vas  atrcum  aurficlileinic-  f  ai. 
dias,ignicj3impofitas,liquefaciro.  Vbipercolaucrisquantum  fatiseft  chalbano  emolhendo,po-  TE^asv.ficui 
ftea  liquabilia  fimul  mifta,quouscp non  inquinent,coquito : dcinde  ab  igne  repofi  ta  refrigcran [L>  UC1  cmCiis- 
Cnito:cYhis  aphronitrum  adiungito, mouenscontinuc^cVcontufacincribusleuinTunis.nncito: 
poftquam  pcrmifcueris  excipito,cV  vtitor :  quinto  quoq; die  foluito,  deinde  tertio,  doncc  rumo- 
res  forati  fuerint:  poftea  quotidie  intcrcurandum  foluito.    f£*4lid  ex  ^phromtrc,  a  ijuibnfd.xm 
Dionyfid dicid,Phdrmdcum ddPr.vhflos dffeflus compoftum,c]uo ~\fus csl Largits,  Ccre,tcicbin:hine,man 
na*,aphronitri,fingulorum  pondo  libram :  olei  fcxtarium.aqua*  lutulenta'  fextarnim,  mifyos  cru- 
di  podo  vncias  duas ; componito, licut  dixi.    C^hud ex ^fw, Medicdmentum/.d Fndicld  ~)  ttid com-> 
pjfttum.  Cerae tcrcbinthine,nitri, fingulorum  pondo  libram:thuris  felibram:lapidi?  afij  floris, 
oleicyprini,vtriusq3felibram:aquelutih'cequod  fatiscft.  Arida  cum  aqua  lutihcadiiToluuntur, 
vtfordiumcrafiTitudinem  habeantj&fludioscTafuigantur^quaeliquari  poiluntjiquchunt,  5C  re^ 
frigerantur,tritis  immittuntur :  vbi  contuderimus ,  cxcipicntes  vtimur.    £  uihua ujfidnum  Nau 
poht£.fdcit dd Eddem,  Cere  pondo  libram  vnam  cV  fcmiTcmjnitri  rubri  pondo  hbram,Iapidis  afij 
floris  pondo  Iibram  cV  femincm,manne  pondo  fchbram,myrrhe  pondo  5  iij,  olci  vctens  pondo 
Iibram,aquglutificchcminam:preparaturfuperiorcmodo.    G^huddd  Edfdemdfjecliones.  Cer^, 
tcrebinthina*,fingulorum  pondodenarium centum.:nitri fpumar,olei  vetcriSjmannaethuriSjfin'  Uhram 
gulorumpondolibram:lapidisafi|  florispondo  felibram:chalbani,  propolis,  guttcammoniaci,  ^nizydimi- 
D  lingulorum  dcnariu  podo  xij :  aquclutificc  quod  fufficit.    C  ~4hud  Giluu  m  ex  hbn<  Damocrdtis,  Ed  di  ^rn 
demefficiens.  Argcnti fpuniCjCeruff^falisfoflltijjlingulorum  pondo  libram:minij  finopici podo 
felibram,  cere  pondo  5 1  rj,tcrcbinthinae  totidem,olei  vetcris  hcminas  tres,aceti  quatum  finopico  ^Lmiuhm, 
foIuendofufficit:conficito  vtfuperiora.    (L^fhuddd Eadem,  Argentifpum^,  ceruiTa.',falis  foffi'  cJLi^  >me. 
ii),  fingulorum  pondo  libram:minij  finopici  pondo  felibram,  cer^  pondof  quatuor,cha!bani  duas  ,  rtfm* 
pondo  vncias  duas,refine  tercbinthina:  tantundcm,oIci  veteris  heminas  tres,accn  quo  rubrica  dif  terehintbirm 
foluatur:conficito,vtdixi.    C ^4hud ex Mdfliche dd  Eddem.  Cere  pondo  hbram  :maftichcs,man^  cr  c*t . 
iliuris,finopidis,aphronitri,fingulorum  pondofcIibram:olei  myrtci  pondo  vncias  trcs,marine 
aquat  vncias  tres.    C  ~4liud Nedpoht£  dd Eddem,  Argcnti  fpume,ceruilc,  falis  foffmj,(ingulorum 
pondo libram : minij  finopici,ccra*  pityineTingulorum  pondo  fehbram ; chalbani  pondo  vncias 
duas,olci  hcminas  tres,aceti  quantum  fatis  eft. 

Difcufjorid fcriptd  .t  Damocrdte.  C  ~4P,  17. 

AD  digcrcndum  Mclinum  Emplaftrum  efficax 
Infantium  ftrumas  non  vetcrcs,infuper 
1 1  duritias  mufculorum,item  6V  cutis, 
Et  phlcgmonas,qua*  durant  multo  tempore, 

Carncfft 


DE   COMPOS.  MEDIC. 


Carnem  replet,ducit  cicatricem  probev,  £ 
Sic  conficitur.  Excellentis  lithargyri 
Pleruncplibram,itcm  corulTae  fclibram, 
Ad  harc  recepta  pondo  libram  quoqj  noui 
Pinguis  olei.Immiffa  aft  olla;  Iithargyrus 
Ex  olco  coquitur :  vbi  iam  fpiffitudinem 
Habet  fordis,laeucm  ccrulfam  tum  capit. 
Ctim  non  inficicns,tcmperie  5C  bona  admodum, 
Paulo  c|3  durius  videris,immittitur 
Cera,cY  pityina :  quibus  Iiquatis  ollula 
Ab  igne  fcrucns  tollitur:  tunc  protinus 
Ammoniacunyum  ccra  manibus,vtfoIet, 
Ac,7}digitis  fubacla  iuxta  igncm,inditur. 
Poftca  mouctur  pharmacum  i  udicula, 
Rurfus  c]3  mollitur  manibus :  fic  conditur, 

Aliudadomnia  ha?c.  Strumasipfas  vero 

Magis  rcfoIuit,cY  laborantes  iuuat, 

Prarcordia  nc  abfceflTus,quibus  eft  cautio, 

Tumore  quopiam  atq^  metu  cxerceat. 

Hanc  obtinct  confc(fcuram,nigrum  quia  efi 
t  Al.  perlucid?  Picis  j"  lnimidae,ficca\,}-pondo  libras  duas, 
ficciflim^.         Denfi  qj  vitrei  duas  bituminis, 

Fricfta:  pityinx  quatuor,cerae  capit 

Tres,thuris  vnam  libram  cV  partem  tertiam, 

Squame^  aeris  vncias  pariter  bis  quatuor, 

Recentis  olei  communis  quinq?  vncias. 
Thus/quama  teritur,quibus  accti  apponitur 

Meniura  iuxta.  Vtcuriosc  trita  funt, 

Etcraffitudinem  melIistcncnt,coques 

Ceram  reliqua  CJ3  tum  fimul  olco  nouo :  G 
Erficla*uigatiscahda  fupra  fundito. 
Vbidiiigenter  manibusomniarobore 
CommifcueriSjContedum  pclle  condito. 
Nam  cxafperatur,cruftula  atqj  obducitur. 

Dctmocrdtis  Compojtttones  ex  Sdle>  DtfcufJort&. 
Hoc  praeparato  fimul,vt  pra?ftans  pharmacum. 
Bonae  ceruflae,c\:  argenti  fpumae  bonae, 
Cuiuscj^  pondo,  denas  cjj  falis  vncias. 

(Omnis  vero  eft  fal  albus  multum  pharmaco  I 
Futuro  vtilis:atqui  longe  praeftantior 

AmmoniacuSjConfedus  cV  purus  mari)  ' 
Et  tres  vetufti  libras  olei  pondere. 
Olcum  coquito,reliqua  &  trita  fimili  modo, 
Qud  duriora  adus  cp  fint  malagmate : 

Nam  fepofita  multo  remollefcunt  magis*  H 
>Alwd. 

Aliud  melius,nam  duritias  difcutit 

Cundis  valentius  inueteratas  nimis. 

Et  bronchocelas,cY  magnas  meliceridas, 

Et  contumaces  ftrumas,nec  non  ancylas. 
Sic  conficitur.Libram  falislaeuiffimi 

Tenuis,duas  ceru(Tae,tot  at  chalbani, 

Fac  vncias,totidem  purae  propoleos, 

Ariftolochiae  binas  pariter  vncias, 

Praeftantis  olei  libras  annofi  duas. 

Craffiffimum  fi  fuerit,addes  alteram. 

Coquito  fimiliter,temperatum  q3  probc 

Ab  igne  tollito :  laeuigatam  tunc  quocp 

Ariftolochiam  infperges,int'eceris  vbi 

Mollita,propolim  fcilicet  atqj  chalbanum 


PER    GENERA  LIB.  VII.  263 

A        \A\iudad  Digcrendum  DamocratiA  ex  Calce~\iua, 
Valde  bonum,ltrumas  foluit  pcr  hahtum, 

Omncm  tumorcm  rcprimit:nec  non  hcpatis 

Vel  fplcnis  aftecftus  aquofos  curat,cV 

Excretionem  vrinae  valde  promouet, 

Et  inueteratos  diffoluit  coxendices. 

Nempe  Vlpianus  hoc  iuuenis  induftrius 

Vtens  auxiliabatur  xgris  plurimis. 
Scd  continet  libram  cere  vnam  ponticae, 

Vnam  qj  fnctar;prxterea  vnam  pityinae, 

Calcis  recentis  viue  quoqj  pondo  vnciam, 
4:  AluminisfiiTi  fimilitervnciam, 

/Equale  pondus  arfenici  q^  pontici. 

JHis  fuaueolcntis  paulum  aceti  affundito. 

Maiore  tere  in  mortario,quoad  lit  fatis. 
B     Cerae  c]3  rcline  %  mifcens  paululum 

01ei3liquato  rlamma  ignis  quam  acerrimi. 

Ac  temperans  omnia,faciens  malagmata, 

Necpharmaci  inquinantiscralTitudinem  • 
Reponito.  Vtens  excipenouo  fplenio. 
Aiebat  optimus  medicamentipater 
Morbis  diuturnis  prxfidium  fufcipi 
Iftud  bonum :  quibus  itcm  longa  vifceris 
Cuiuslibetinflammatio  pratcordia 
Indurauerit,auxiliari  vel  maxime. 
Qu,ippex  id  fudores  cxcitat,precordrjs 
Duntiem  tolIit,morbos  foluit  protinus. 
Retenta  naturalia  diu  menftrua, 
Paucis diebus  adco  impolitum  prouocat. 
Nos  calce  dempta,duplum  alumen  indimus, 
G    Etmeliuspharmacumerat,haud  facienspuftulas. 

GALENI    DE    COMPOSITIONE  MEDICA- 

MENTORVM    PER  GENERA 
LIBER  SEPTIMVS 

A  R    G  V   M   E   N  T  V  M        L   I  B  R  I 

AgitdeEmollientibus,Relaxantibus,  &Laborcm  tollentibus,EmpIaitris,  qua: 
Malagmata,  Chalaflica,cc  Acopadicuntur. 

Qnz  fint  Medtcamenta  Emollientia,de  Ratione  l>fa  ipJorum}dc  Indurefcen* 

tibus  partibus^ac  de Jcprbo.  C \AP.  i. 

Alagmata  vocant  mcdicf  qucc  partcs  pretcr  naturam  induratas  cmolIiunt,ca 
hda  omnia  temperamento  mcdiocri  pra?dita,no  tri  exiccatia,  qucmadmodu 
nec  humectatia  manifefto.  Na  cu m  exacfte  mollictia  mcdium  quodamodo 
ordincm  intcr  humecftantia  ficcantia  qj  fortiatur,indurcfcentiu  fubltatia:  ve 
luti  fufione  quada  moliuntur.Nominatur  aut  malaclica.i.  mollietia,  Iicet  in 
alijs  paululuad  ficcandi  liumedadiqj  virtuteminclincnt ,  fi  modo  fubiccfta 
partiu,quas c6tingunt,fubltantia  qucant diffundcre,  quod  nimiru  propter 
moderatum  in  cis  calorcm  accidit.Ac  qudd  vbi  duritics  dirlufafucrifjdi- 
gcretiu  medicamentoruvfusvcniat,  inquintode  Simpliciufacultatemcdicaminu,  oVinxinj  thc 
rapcuuccs  Mcthodilibrocoprchefum  cli.  Jndurcfcctiaigiturquecx  recla  rnededi  mcthodo  no 
curata  fcirrhu  contrahut,optimc  curabutur,ii  mcdicus  fpe<ftet,quatu  argri  corporis  fubftatia  a  me 
diocri  humiditate acficcitatcrecelTerit: queadmodu  et fi afteclus c6ftitutione,quatcnus lit  au<fta, 
infpiciat:pra:tcrcac61idcrctintcripfa  pharmacaqucmagis,qua:minus,cmoIIiant.Hucnjiq3fpc- 
ctati  primus  vfusemolIictismedicaminis,c6ic(fcuralisquidecrit,fcdcu  arnficio.  Atpoft  vnuaut 
alteru  dic  nu  intcnderc  mcdicamcti  virtutc,an  remittcrc  coucniat,in  tclliges,vt  in  prionbus,cV  me 
dedi  Methodo  dicftu  c.  Qua^ptcr  mcdici  emollictia  6V  digcrctia  pharmaca  copofucrut,  ccu  fco^ 

pos 

• 


D  E    COMPOS.  MEDIC 

pos ambos  fibi proponentes,tum  vt partis  duritiem,qu£ iam  in  fcirrhu  degenerat,diffunderent:  E 
tu  vtper  haIitumdigercrent:nonvici(Tim  vtroque  vtentes,  quemadmodum  mefrequcnterfa^ 
ccre confpicitiSjVerum  femper  duo  ipfa  compofito  medicaminc  molietes.  Notum  porrd  cft  om- 
nibus,in  miftura  vel  cmollientia  vcl  digerentia  efle  copiofiora,tum  maioris  minons  cj3  rationem 
jn  ipfis  efle  no  exigua.  Cdftat  quoqj  fubinde  paria  facultatibus  mifceri :  ac  nccefle  eft,ficut  in  alijs 
medicamentis,ita  in  his  ct,fi  probc  mederi  cupias,plura  ciufdem  gencris  pharmaca  vel  certc  duo 
parata  habeas,validiffimu  puta  totius  generis,cV  moderatilTimu,  vt  ex  varia  ipforu  miftura  coue^ 
nienti  facla,multa,quae  intra  fumma  c6tineantur,medicamina  efficias.  Non  enim  adeps  eandem 
virtutem  obtinet,quam  bdeIlium,ftyrax,cV  gutta  ammoniaci :  queadmodum  nec  inter  ipfos  adi- 
pes  an(erinus,cV  gallinaceus,vcl  pardi,vel  lconis,vel  hyenae,vel  alterius  cuiufpiam  animalis:  nam 
fecundum  animalis  temperamentum  et  adeps  eft,nempc  calidiorum  magis  excalfaci t,  ficciorum 
vero  euidentius  ficcat.  At  vulgus  medicorum  nouit  leoninumadipem  in  vtrocp,  caIfaciendo,di- 
co,  cVdigerendo,  longeefle  valcntifllmum.  Proximum  locum  habet  pardi  adeps,adco  vt  paru 
emolliat.Minore  aut  in  calfacicdo  ac  digcrcdo  praeditus  virtute  eft  anferinus,habet  qj  plus  quid- 
daminmolliendo.parifpatioabhoc  rcceditadepsgallinaceus.Hi  igitur  oes  tenuiorum  partiu 
fubftantia  inter  quadrupeda  animantia  obti nent.  At  differentia  rurfus  permagna  in  illis  eft,cum  I: 
fuillusquidemmolliffimus,achumidiflimus,eocj3aIiorum  imbecillimus  iit,vt  teneris  corpori- 
bus  conueniat,cuiufmodi  habcnt  muliercs,pueri,eunuchi,8£  viri  delicatiorcs ,  in  vmbra,ocio ,  cV 
frequentibus  potabiIisaquaebalneis,effceminati.  Caprarum  vero  cV  boum  pingue,  quanto  fuillo 
eft  validius,tatomagiscorporibusnaturadurioribus:cV  inter  duriorafcirrhofionbusconuenit. 
taurorum  hircorumqjinvalidioribustum  corporibus  tum  affeclibus  proficit.Eadem  verofit 
aliis in minoris  maioris  qj  ratione  inter  fe eft difterentia.  Porrd  ab imbecillioribusaufpicabor,  fi 
priusdeduritieiacfcirrhiaftcduquaedam  praelibauero.  Nam  cum  phlegmone  laborantibus  3C 
indurefcentibuscommunelitaccidens,digitisprementibusreniti,diftinguuntur  aftedus,  dolo- 
ris fenfu  5C  indoletia: hoc cnim  non  amplius  vtrifqj commune  eft.Quemadmodum  verdin  alijs 
omnibus,quae  fuaptc  natura  recidcre  in  fc  mutuo  poflunt,ineft  confinium  vtriufquc  aliquatcnus 
r  fllCinVntT-  PartlcePsJlta  cjtio^p vicerum phlegmonoforum,cum  fcirrhis  abfqj  phlegmone,quales  indur  )!!.<. 
cjdstfi  ZyKuv  accidunt,mediaquaedameftdifpolitio,doloris  quidem  expcrs,finon  digitos  imprimas  ,dokns 
i.tumorum  aut  fi  id  facias:  quam  clarioris  breuioris  cj3  difciplinae  gratia,vel  phlegmonen  fcirrhofam,  vel  fcir- 
rhum  phlegmonofum  dicemus,non  hic  tumoris  magnitudini  animum  attendentes.Nam  phle- 
gmone dC  lcirrhus nomina  funt  formae  affecluum,non quantitatis  in  altero  ipforuin : cum  phle-  G 
gmone  vel  propter  partisinflamman;  magnitudinem,  vel  ob  tumorem  praeter  naturam,  magna 
euadat:paruaaut,cumautparuumIocumpoflederit,aut  exiguu  tumore  habucrit.  Diceturnuc 
mihi  paruae  phlegmoncs  fcirrhi  6,3  parui  curatio,ficut  6>C  magne_  magni  qj  pro  affeduum  fpecic: 
hinc  enim,cV  aliorum  quae  magna  cV  parua  dicutur,curationis  notio  intelligetur.  Itaque  magna 
phlegmonecataplafmatisachumidisquibufdammedicamentis  fanatur:parua,  quum  fcirrhofa 
durities  mifta  fuerit,itidem  cataplafmatis,interim  vero  mcdicamentis  cerati  modo  confedis  &C 
quidis,infupcr  cV  emollientibus  emplaftris.  Talibus  aute  5C  paruadurities  tollitur,fed  in  hacqui 
dem  fimplex  fcopus,quemadmodum  dC  phlcgmone  coliftente  eft :  quum  vero  durities  phlegmo 
nofum  quippiam  habuerit,compolitus  quocp  fcopus  efficitur. 

De  Medicamento,cjuod,ejuta  licjmdum  eJl,Parygron  Gr&ci  appellant*  C  ~4P.  %. 

C  ideo  quoqj  medicamen  quodamodo  compofitu  eft,  veluti  cV  hoc,  quod  Parygron  nomi- 
_nat,omnibus  cognitum :  magnifice  vero  ciim  ab  alijs  quibufda,tum  Hera,  commendatum. 
Medetur  enim  id  particulae  parua  adhuc  phIegmoneconfliclanti,non  multo  poft  confcdionem 
tpe,fedprotinusimpofitum:vbi  veroduriticadolorealienam  pars  afteda  acquifient,vel  pau- 
lorecenti  vetuftius  vtileeft:quemadmoduct,fi  phlcgmonofo  affedu  omninolit  libera,  mcIiusH 
in  ea  vetuftius  medicamentum  proficit.  Enimueromedicamenti  tps  pro  duritiei  intetione  vidc- 
!icetaequaliteraugereconuenit,cVfipartem  valdeinduratane  vetusquidem  pharmacum  emol- 
lierit.Quippe  varia hoc  parygrum  didum  medicamentum  cV  promittit  dC  pot ,  quonia  materia 
miftam  quocpfeu  variam  obtinet.SiquidemadepsfuilluscVceramollietium  funt  imbecilhma: 
argeti  fpuma  verd  SC  cerufla  nihil  habet,quod  emollire  poffint,  quemadmodu  antea  didicimus. 

Porrd  Heras,qui  pharmau  choc  omnium  maxime  laudauit,  ex  hifce  ipfum  conficit  his  verbis. 
C  Adipis  fuilli  recentis  curati  pondo  5  xliiij,cerae  pondo  3  xxiiij,ceruflae  pondo  3  vi,  argenti  fpu- 
tantundem.Quae  liquari  poffunt,ficcis  luperfunduntur :  temporis  autem  fpatio  medicamen^ 
tum  confiftit,fpiflatur  CJ3.  Sicutcera  cV  adipe  fuillum  imbecillae  molliendi  virtutisefle  dixi,ita 
quoq^  fi  oleo  pauxillum  cerae  mifceas,id  quod  a  medids  Cerelaeon  dicitur  efficies.  Oleum  autem 
videlicet  efle  conuenit,nec  quod  vocant  omphacinum  &C  omotribes,  quafi  dicas  immaturum 
crudum,nec  quod  oleae  furculos  in  confedioneaflumpfit. 

Generalvi  Mollientmm pharmacorum  Dijferentia  acfacultai*  C  ^4P.  3. 

Taq^  ta  imbecillia  mollientia  et  paruis  medicatur  inflamationibus :  his  aut  fortiora  breue  duri^ 
tiefinephlegmonegfanantihisadhuc  validioramaiores:quemadmodii  cV  q  duritiein  fdr- 

rhiTti 


a: 


1; 


PER    GENERA    LI13.    VII.  264 

A  rhum  propcdegencrantcmcuran^cfficacifTjmafunr.cujurmoJi  cft  mcdullaru  gcnus^inmaio^ 
ris  minoris  cj3  ratione  intcr  fc  differcntium,vt  deinccps  explicabo :  ltcm  bdcllium  vtrunq^arabi- 
cum  8C  fcythicum  :infuper  ftyraccs,fiquidcm  8C  horum  efficaciffimus  cftcolore  pallidus,quictia 
optimusin  Paphilianafcitur,qui  verd  hoc  magis  fufcuseft,vbity\pucnit,potetia  multo  pallidio- 
re  inferior,at  trns  procelTu  8C  ipfc aureum colorem  acquirit.  Hoc  itaqj  (priore  inquam)  in  antido 
tis  propter  caritatem  vtimur,ac  tu  propterea  Principi  quodcuncp  cx  ftyracc  praeparans.femp  |10c 
vtcrisJtemfifamiliariuquisinpharmacorumfumptibusmagnihcus  exiftat,  illi  quoq^cx  hmoi 
ftyrace medicamentum  compones,in alrjs  optimum  cx fufco  gencredcIiges,cV  odorc  potiffimu 
&coIoreiudiciumciusfumens,namniger  deterior  eft.  Cauenim  his,qua:indurcfccntia  validc 
emolliutjgutta  Ammoniaci  adfcribitur,ea  qj  magis  pinguis  8>C  noua.His  minus,fed  tn  cY  ipfa  ef- 
ficacia funt,capraru,boum  c$  Pinguia : inter ea  i pfa,hircorum,ac  taurorum  validiora  funt :  boum 
vcrd  cV  caprarum  his  quidem  imbecilliora  funt,non  tamc  &.'  ipfaaclionis  expcrtia:  hccdorum  au 
tem  cV  vituloru  his  ipfis adhuc  imbecilliora  funt,porciIlo  tn  efficaciora :  At  leonis,pardi,hya:na?, 
&C anferis  euidentius  his  digerunt,non  magis  emolIiunt,quanto  ct  fubtiliorcm  fubftantia  capri- 
nocVbubulofeuohabent.  CarterumgallinaceummediamintcranfcrinumcV  fuillumfcdcm  oc^ 

B  cupar.  Quemadmodum  8C  Medullarum  optima  eft  vitulina.  Ac  Refinae,  quae  no  acrc  odore  ha- 
bent,fi  diclorum  cuipiam  mifcentur,tenacitatem  medicamentis  copofitis  prscbet,emolIicndi  vir- 
tutem  non  auferut»  Aptiffima  cft,quae  chia  vocatur  8C  larix,poft  has  pinca,inde  abietina :  ftrob;!;- 
na  verd  vehementer  acris  eft :  pityina  feu  picea,qua  proprie  phyfema  nominat,  pinguitudinis  ex 
pers  admodum  exiccat.Has  igitur  fugere,chia  verd  8C  abietina  vti,oportet,no  ipfis  pcr  fe,  verum 
cum  cera  8>C  quopiam  alio,quod  aftcdtui  conducere  videatur.  Et  vero"  Pix  brutia  facukatcm  caiv 
dem  obtinet,  vt  quar  glutinans  quiddam  ac  pingue  habeat.  Caeter  um  pix  alia  no  mifceda  cft,  ficut 
necbitumen,vtpoteiufto  ficciora:enimuero  eaquecxiccant,moIIientibus  efle  contraria  didici^ 
mus.  Qm  verov pineam  8C  fricftam  refinam  S>C  colophoniam  appcllarc  confueucrunt,  fcicndum 
venitScaliam  quandameffecolophoniam  chixmaftichgperfimilem,molIicnsaliquid  habetem, 
quemadmodum  illa  bL thus: infuper >Egyptia maftiche non  nihil emollit ,  fed  maior  virtutis ip- 
lius  portio  concoquit,digerit  q?.  Item  8C  Thus  quandam  molliendi  vim  obtinet,  veriim  hoc  qui 
de  codum  ex  vfu  eft,  veluti  bi  faenigraeci  femen :  etenim  8>C  hoc  probc  coctu  cmollit,ac  magis  ad^ 
huc pingui  permiftum.  At  quae citra coCtionem  ob confiftentie ficcitatem  dilui,  liquari,mergi qs .  A(  }  $t 
defiderant,oleofo  quopiam  indigentrcuiufmodi  funt oleum  ipfum,cum  nihiladftrufuois  habet,  i.foiui. 

C item  balneorum  ftrigmenta,pr^terea quod  vocatur  fufinum,ad  hcc multo  etiam  magis  comage 
num.  Huiusquoq3ordiniseftbutyrum,tumalthgae£^foenigra!ci  decocftu.  Porro  inter  tamollia 
8C  validiffima,quod  gcnus  funt bdellium  8c ftyrax,gutta  ammoniaci  ide  poteft,quod  8d  propo- 
lts:  atqui  hoc  in  bdellio  diftinguendum  eft,q>  fcy  thicum  altero  arabico  multo  ad  hec  fit  preftatius, 
praecipue  nouum  8C  molle,quod  et  pingue  nominant.Cofuetudo  fiq  uide  hec  eft  inter  rccctiores 
medicos in huiufmodi pharmacis,quod emollietius eft,pinguius  appellaffe:  hoc aut  videlicet  hu 
midiusquoqjeft.Caeterum  chalbanum&quiopopanaxdicitur,pra?tcrqua  qudd  digerut,et  qd 
molliens  habent :  opopanax  aut  digerendo,chalbanum  molliendo  coquendo  q^praeccllit.  Talis 
fane  mollientiu  pharmacorum  facultas  eft.Tu  verd  cum  vel  fcriptu  aliquod  in  libris  medicamen 
tarrjs  difcufferis,?^  examinaueris,vel  ipfe  copofueris,auditis  nuper  pharmacorum  lccundum  ma 
iorisminoriscjjrationem  differenttjSjintellccftisitem  corporum  affecluum  q^  diucrfitatibus,  vali 
da  validis,imbccillia  i mbecillius,adhibebis.  At  vbi  poft  primam  mcdicamcnti  impofitionc  aliud 
applicas,olco  fimplici  pinguia  partem  affecftam  fouere  conuenit.Porrd  cx  rjs,quae  lyi  zoA  Aa  i.te^ 
nacia ,  nominantur ,  nullum  auferendum  eft  prius,quam  fua  fpontc abfcedant : immo  etiam  fi  Ia 
ueris,pcrmittenda  funt.  Vitanda  autem  mcdicamcntofarum  aquar  u  lauacra,pra:fcrtim  quae  chal  - 

D canthofa,aluminofa,cV  fulfurofa funt.  Ha:c quide  fufficiunt vnis  cordatis ac prudcntibus,qui  qj 
in  medicinae  openbus  exercitati  peritiam  ahquam  funt  adepti. 

Speculis  MoUientmm pharmacornm  Differemia  ac  Facultas.  C     P.  4 

QVonia  vcrd  oes  eiufmodi  no  funt,5t  propofuimus  hoc  c6mentario,no  vt  in  opere  de  mor 
bis  curadis  methodum  fola  exponere:  verum  fimul  cum  particulariu  vno  atq^  altcro  cxcm 
plo,  pharmaca  vfu  coperta  fubiungere  oportct,qua:  maiores  noftriin  pharmaccuticai. 
medicamentaria  artis  parte  cclebrcs  literis  mandaucrunt : ad fpcciales  mollientiu  pharmacoru  dif 
ferentias  pcruenicmus,a  molIiffimis,quar  8c  paruis  inflamationibus  mcdcturexorfi.  Ex  copofi' 
us emollientibus alia  quide  (vt  ita dica)  imbccilliora  primo  ordinc  ftatuuntur :  quacdam  no  mul^ 
tohisvalidiora,fecundo:cVqua?da  alia,tertio:adha?cnonnulIa,quarto.  Cartcnim  primi  ordinis 
mollicntibus  ad  cxiguas  durities  8C  in  mollibus  feu  teneris  corporibus  vti,licut  preditfu  cft,cxpc 
dit:ad  forriora  his  corpora  8C  affccftus,fccundi :  quemadmodu  8C  tcrtij,cV  quarti,pro  llloru  ratio^ 
ne.  Subfcribaaut  8C  eoru  cuiuslibet  propria.  C  EmolIienttaMedicamenta  Prirm  ardrnvs,  Butvru,rC' 
fina colophonia,6Y  cera cadida no  vetufta,fingula  tria  podcre aequalia,inuicc liquatu,  primi  ordi- 
nts  mollicntia  funt.Et  liquidu  medicamcn^quod  parygru  appcl!atur,coru  numero  adlcribitur,cu 
recens  fuerit : veterafcens  aut  maiore  digcrcdi  vim  acquirit.  At  cmollicuu  imbecillimum  cft.ccra 

cum 


DE    COMPOS.  MEDIG. 


cum  butyroliquefacta^aut ex  fufino,aut commageno : atq?  his  lmbccillius  eft  quod  dicitur  Cere-  E 
Iseum.quafi  cx  cera  oleo  6,3  confecTum,ai  m  in  Iibram  olei  laxantis  nulla  adftringcnti  virtutc  pdi- 
ti,ccrae  vnciaexfj  vel  xvt,iniccbe  fucrint.  Iam  ex  ouisccratafaclaexiguam  quandam  relaxandi  po 
tcftatem  polfidcnt.  Valentiora  his,vtrum  imbecilla  adhuc  cV  ipfa,ceratacx  cefypo, rcfina,  cV 
cera,pari  pondere Iiquefadis : fin  aut  vctuftiora  quodammodo ipfa  fuerint,  olei  cuiufdam  laxan- 
tis,vcl  fufini,vel  commageni,vel  adipis  fuilli,vel  gallinacci,  vel  anferini  mifturam  rcquirunt. 
C Mollientia Medicamenta  Secundiordims.  Qucmadmodum  in  fimplicibus  medicamcntis  quatuor 
congenerum  ordincs  fecimus,qui  maioris  infc  minoriscj}  rationem  difhnguut:  aliquoru  autcm 
ambiguam  efTe  virtutcm  diximus,vtrum  ad  primi  ordinisfincm,an  in  fecudi  initio,  locanda  fint: 
ita  de  iccundo,tertio,cV  reliquis  dcinceps.In  quibufdam  vero  audacfter  pronuncians,aIia  in  prin- 
cipio  huius,alia  in  tcrmino  huius  ordinis,  confiftere  dixi :  ficut  non  nulla citra appofitioncm,veI 
primi, vel  fccundi,vel  tertij.vel  quarti  ordinis  efle  retuli.  Multum  vero  experientiae  particularis 
lnvarfjscVcorponbuscV:  vitijsfeuafleclibus  huiufmodi  pronunciata  defiderant.Quare  li  quis 
poh1  me aequc  ftudiofus  cx  veritatis  vehemcns  amator  extiterit,  ne  temerc ac  fubito,vbi  bis  ter  ve 
vfus  expertus  qj  Iit,ferat  fcntentiam :  frcqucntcr.n.  ei  ex  Ionga  expcrientia,  queadmodum  cV  mi- 
hi  vfu  venit,in  iccundo  ordine  dicfta,in  tcrtium  incipicntem  tranfponi  oportere  videbuntur ,  vcl  F 
in  principium  tcrtrj  abfoIutc.Cum  enim corpora  quibus  medicamctaadhibctur,  ipfi  q$  afrectus , 
non  cxiguum  difiercntiae  cxccfTum  in  maioris  minoriscj3  rationc  obtineant,  difficillimum  cftde 
omnibuseadcm  pronunciare.Acccdithuc,q>ipfa  fimphcia  medicamentanon  paruo  diuarianc 
difcrimine.AtegoquuminprafftatinTimis  virtutcm  pro  vnaquacp fpccic  acgenere  oftenderim, 
fi  quis  in  deterrimo  per  cxpcrientiam  cxaminationcm  moliatur , examinabit  quidem  falfo ,  non 
autcm  facultatisipforumordines  diftinxerit.ltaqj  tutiffimumeftmedicaminum  ipforuminter 
fednTercntiamfecundummaiorisminoriscjs  rationem  accurate  fcribere,qucmadmodum  cV  in 
alijs  feci,eV  nunc  faclurus  fum. 

VartAs  enafci  Difftrentia*  fcundum  maiorU  mmons  jue  rationem,in  Emolhentt  cmplaflro  Mnafei, 

Pro  ~\drid fimplicium  tum  cjuantitate,tum  xtate/um  cot~lwne.  C^4l\  5 

SAne  quide  cmplaftrum  Mnafaro  authorc  copofitu  recTiffimc  fecudo  mollietiu  ordini  adfcri 
pferis,omnibus  certe,qui cius  mcmincrunt,conuen[cntibus ex  oleo  veteri,  argenti  fpuma,cV 
adipe fuillo coponi  :in  quatitate  vcro  horum  fingulorum difcrepantibu.s,atq3 eo,q> no  nulli ex re 
ccnti  adipc.quida  ex  vcteri,  quem  iam  ocs  vocarc  folent  axungia,componan  t.  In  his  quide  imbc- 
cillimum  hct  ex  argenti  fpuma,fuil!o  adipc,cV  olco,ncutro  vcteri :  validius,oleo  quidem  exijs  ve^  Q 
teri,altcro  aut  rcccnti  addito :  his  validius,ex ambobus  vctuftis.  Ex eo  igif  q>  reces  aut  vetus  oleu 
adcps  q3  immittitur,quatuor  diffcretia'  prodibunt,alias  quide  ambobus  rccentibus,alias  vetuftis : 
no  nunqua  olco  quide  vcteri.adipc  vcro  reccti :  vcl  cotra,oIco  quide  recentt ,  vetufto  aut  adipe  in 
dito.  Atextriumiplbrumfimpliciummedicamentorummutua  fymmetria  ali^plures  differen- 
tiae  emanabunt,vel.n.pari  pondcre  cV  menfura  haec  tria  mifccntur,ac  multi  affirmat,ab  ipfo  Mna 
faeo  confecTum  tribus  paribus  coftarc:  vcl  duobus  quide  paribus,tertio  no  pari,fed  minori,  autco 
piofiori: vel  tnbus  miftis  impanbus:  vnde  claru  euadit  multas  fore  differentias.Copiofa  fiquide 
sjc  argenti  fpuma  iniccla  medicamcn  potcftatc  mollius  fiet:  pauciore,validius.  Ac  magis  emolliet,fi 
plusadipis  immittamus:digeret  fortius,li  oleum  augcamus.  Praeterea  aliud  quidda  acceditcopio 
fioreolcoimpofito,quod  magnam  vim  admcdicamen,vtmagisdigerat,efficiendum  obtmeneft 
authoCjficut  primolibrodiximus,fi  magis  incoquas.  Siigiturfolaargentifpumainoleo  copio^- 
tForte.diutius  fiore  coquas,mcdicamentum  euidentius  exiccabi t :  { in  vberiore  vero  coques,vbi  plus  olet  indide 
Yero  coqucs.  riS5fiemplaftri  fpilTnudinc  habiturum  fit:  q?  fi  id  no  cures,fed  cquali  tge  tum  id,  quod  minus  olci 
cotinet,tum quod  plus  habet,incoquas,liquct  poteftate  emollientius  futurum,cui  oleum  vberius 
s{c  miftumfuerit,qucmadmodufic^crudaargctiI'pumaolcocomiftaacopo  vti  velis.  Quare  quodH 
ia  faepe dixi,femper  ipfius meminifTe  volo,no  ficut  quida fentcntias  abfolute  de  pharmads  ferut, 
ficcVnosfacerc,abfolutedicenteshancmedicamentic6pofi'tione  illa  elTe  potiorem:nam  vtraqj 
ad  diuerfos  fpecie  affecTus  reclc  copofita  efte  pot,interim  ad  eunde  diuerfis  tcporibus.  Hacc  igit 
omnia  modo  a  me  relata  qui  prius  audiuit,no  diligcs  mo  vel  memor,fed  natura  et  prudcs,vtiliter 
cVcufrucluIegetea,quxdiftin<fievcVfcripfi  cVfcnpturusfum.Acin  propolitis  mcdicamctis  di- 
ftincliones  ibi  expona  triu  quatuor'ue  fyllabarum  appofi  tione  coprehcnfas :  qualem,inq  ua  appo 
fitione  in  pharmaco  praefenti  libro  ^ppofito  Mnafei,  Andromachus  appcdifle  videtur.Na  in  mc- 
linoru  emplaftroru  catalogo  vndedmum  ordine  cum  id  fcripfiiTet,no  fimpliciter  dicere  conten^ 
tus  firitjVt  in  prioribus  comemoratis,  AIiud,atq3  Aliud,ipfis  praepones,  fed  Teneruadiecit.  Itacp  <■:■ 
hoc  volebam  ipfum  in  omnibus  fecifTe,cV  in  ipils  melinis  a  tenerrimo  incepine:  inde  verov  d/gref 
fum  ad  paulo  fortiusinnuifleadfcribendo  pauxillo  quoda  fecundu  hoc ,  qua  illud,  efle  valcntius, 
hoc  rurfus  tertium  efle  fortius,deinde  hoc  quartum :  Veluti  rurfus  fi  aliqua  xqualem  putarit  ha^ 
bere  potentia,id  ipfum  admonuifle:  vel  fi  periculu  timeret in eiufmodi  pronficiaus,  certe  fimpli^ 
cia  emollientia  pharmaca  praedoceret,maioris  ac  minoris  ratione  in  ipfis  definita,  vt  qui  mollictia 
cmplaftra  multa  deinceps  ab  ipfo  fcripta  legit,validius  quide  elTe  intelIigar,quod  ex  iiyrace,  anv 

moniaco, 


PER    GENERA    LIB.  VII. 


A  mon/aco,bdcll/o,propoli,chalbano,fcuo  taurino,h/rc/no  6,3, cV  mcdull/s  confcclum  cft :  /mbccil- 
lum,quod  nullum  cx  luscontinet,fed  vel  omnia/nualida  virtute,vel  hifcequ/dem  ipfis  valcntio- 
ra:media  vero  tempcraturis,viribusc]3,q5  vel  vnum  aliquodvalidum  vcl  duo,  imbecillibus  mifta 
fint.  Conftatcnim  interpofitam  maioris  minoris cn  latitudinem  omnibus  med/cameris  non  cxi- 
guam  ineffe,in  communi  vniuerfis  ipfis  virtutc  gcneratim  arftimatis:  iuxta  quam  pharmaca  con 
gcncracVconformiagrarce  o^uoyivtidCojbioeiSii  id  efteiufdcm  gener/saceiufdem  fpeciei,  d/cutur, 
qucmadmoducVal/agener/svel  fpec/c/differentijseuar/antia.  Cum  igitiir  haxmihi  pradicla 
imt,quibusinftru(ftus,nonmagnonegociocV  valennorevirtutecVimbcciHioie  predita  queasdi 
gnofccrc,narrationopforumaggrcdiar:deindeconfcri^ 

ris,fiuc emplaftra  fiue  malagmata  voles  appellare ,  percefcbo.  Aufpicabor  axitcm  a  mcdicamini- 
bus  ab  Afdepiade  in  quarto  libro  Extenorum,  quibus  titulum  indidit  MarccIIas,a*ditis. 

Sffclepiddti  Mdldgmdtd.  t\AP.  6, 

AMythdonus  Maldgmd  dd Pr&cordiorum  tenfiones,  Sohtit  omnem  Duritiem.Fdcit  etidm  dd  difftcdcs  ^lrttctt 
lorum motws.  Guttcc ammoniaci  pondo  vncias  trigintafex^cera"  tantudem,tcrcbinihina?  pon 
do  vncias  odtOjbdclIij  pondo  vnciasodo:thuris,myrrha*,vtriufquc  pondo  vncias  quatuor  :chal 
B  banipondo  vnc/asoc^OjCyprimheminasquatuor.AlyrrhajthuSjbdelliumjVinomadcfiuntiam-  * Al.iiij. 
moniacum  accto  dilu/tur;  omn/a  contunduntur  p/ft/Uo  cypr/no  /nundo ,  quoufuuc  pcrfcclc  dif 
foluantur.  Hoc mcdicamcntum  vetus celebre CJ3  eft , ficut 8c quod  Afclcpiadcs poft  hoc in  lftu 
modum  tradidit.  C  Diafmyrnon  ^ipolophonion }  idcji  Medicdmentum  ex  myrrhd,mortem  dtfferens ,  confe* 
£ium,  dd  Pr&cordtorum  tenfiones.Soluit  omncm  Dumium.  Benefdcit  Hepdticis,  Splcmcts,  Nephnttcts,  Vdlet  dd 
omnem  Neruorumfy,npdthidm,^4rticuiorudolores,deienjtones  cj;  leudt,  Cera?,tercbimhiiKC  gutta»  ammo^ 
niaci.bdellij,myrrhar,propoIis,iridis,ftyracis,(ingulorum  pondo  vnciasfedecim.irini  vngucnti 
fiecuiat,quantum  fufficit:  viniodorati,  quod  fatiseft.  Prxparato,  iicutprxdiximus.  Quodfuc-- 
cedit  huic,ab  Afclcpiade  icriptum  d/gn/us  quidcm  ac  celebnus  fupra  Icr/pt/s  cxiTtit,vcrum  ad  in- 
duratorum  folut/oncm  /H/s/nfer/us.  C  ^AitudDiofcondis  Medicdmentum  conjecltm ,  dd d.jfictlcs  ^4r^ 
tuum  mbtus,&  Ligdtioncm,hoc  efi  objirtctos  drticulos,Gr&ct  ~\ocdnt  ^incylu.Tolltt  omnem  Durittdm.  Fdctt  di 
lnterdncomm.ffecius,^4bfcef\us <j; profundos.  Ccrar  pondo  minam : refinar fricta*, chalbani ,  iridis illy^ 
rica*,fingulorum  minardimidium :  irini  facular,  quod  fatis  eft:  vini,  quantu  fuffic/at.  Mcd/camen 
tufile clt ,  confic/tur  ficut  pnora.  Pharmacum  aniedicfto  fuccedens ab  Aiclepiade  fcnptum  /dem 
efte/,quodHcrasadca!cem  medicamcntanjfuilibriconfcr/pfit.  paululum  vcrovquiddam  /nfym 
Cmetr/aquatuor  limplicium  p!;armacorucuariat,vtiinnotefcet  cum  ambo  fcribemus.  Priusau^ 
tem  ab  Aiclepiade  proditi  mentioncm  facicmus, quod  ad  vcrbum  ita  habet.  C  Luctjprsiccptorn 
ad jdrtlCHiQS rcccntt ctcdtrtce contrdftos , cptds ^Ancyl.ts nomtndnt,inf.riptum.  Fdctt dd ^lbfcefjws  tn dlto < orpons 
obortos,item  dd  Ncruorum  contrdtttones,&  ^rticuiorum  Itgdttones  cjuas  ^4ncyl.ts  ~\ocdmws.  Succurnt  Opijlho- 
tontcu,id eji  cum  cerwx  m pojlenorem pdrtem reflexd  cfl ,  nccprorfum retrdhi potefi.  Vdlet  dd omnem  Neruorum 
dolorem  ex  ( onfenfu.  Eji  cti.tm  ^4copon  bonum  trtno,  WnMjW  Uunno  joiutum,  Emollit  &  ~\'eterdtds  contu* 
mdcescj,-  Duntm.  Bdcilij  feui  vitulini,  gutta?ammoniaci,iridisillyrica:,  fingulorum  pondo  dcna^ 
riorum  fcdecim:opopanacis,chalbani,cachryos,ftyracis,thuris,  iingulorum  pondodcnariorum 
oclo:pipcrisgrananumero  centumfexaginta:irinifaecuIa*,quod  fatisfit:cera:,  tcrcbinthina?,fin' 
gulorum  pondofelibranv.viniquod  fatiseft.  Tufilecftmcdicamcn ,  fuperiorumodoconficitur. 

Vbiigitur  Heras  ab  Afcjepiadeinfimplicium  fymmctriadiffenferir,quod  pollicuusfum,iam 
indicabo.  Primum  omnium  (cripfit  Afclcpiadcs medicamentum,  BdcIIij dcnarium  pondo  fcdc^ 
cim :  Hcras  autem  non  bdellij,fed  bdellij  pondo  denarium  ocloginta,  qui  quinquies  fcdccim  ad- 
a^quant.  Dcinceps  Scui  vitulini  dcnarios  fcdccim  fcnbctc  AfcIepiade,Heras  quinquics  totidem 
pofuit,(lcut  cV  bdcllij : nam  ocloginta dcnarij,  quinquies  fedccim  coprehcndunt.  Tcrtium  ab  his 
D  med/camentum  Aiclcp/adcs  iubiunxit,Guttam  ammoniaci ,  cV  huius  fedccim  dcnarios  intjcicn^ 
dos cenfuit.Itaque  luxta  priorum  proportioncm  Heram  quoq^  ocloginta  denarios  fcripiiifc  con 
uenicbat:pofuitautcmnonocT:ogintafed  centum,quareviginti  pluresiiloindidit.  Aliud  poft 
eomemorata  pharmaca  protulit  Afclepiades  hilcc verbis,  fndis  illyrica! dcnarios  fedccim :  Hcras 
huius  proportioncm  fcruauitjOdogintafcribcns.  Quintum  poft  prardicla  mcdicamcnta  Opopa 
nacis  dcnaiios  odo  A  fclepiades  fcr.pfit :  Hcras  autem  hic  quoqj  proportioncm  fcruauit,  quadra^ 
gintaponcns.  Chalbani denarios ocfto  Afclcpiadesiniccit:Hcrasetiaminco  proportionemre 
prefentat;quintuplam  cenfensimmittcdam:quippequadraginta  denarij  quinquics  odonosab^ 
foluunt.  Scptimummedicamcn  Afclepiadcsitacxpofuit,  Cachryosdcnariosoclo.Oportuitigi 
tur  cV  Heram,ii  proporiionem  obferuabat ,  quadraginta  inderc:  nunc  autcm  non  lic,  vcrum  du^ 
plices,putafedecim,ipfec6fcripfit.  0(fbui,Styracis  Afclepiadesmcminit.dcnariosoctoinrjcics: 
Heraspropolitionem  huius,quintuploimmiiToobferuauit.  Nonum  pliarmacum  pofuit  Afclc- 
piades,Th ui is dcnanos oclo miicens: Heras no  quintuplum ,  fcd duplum  fumcre  prarcipit.  De^ 
cimi,  Piperismcminit  Afclepiades  ccntumfexaginta  granis  immiffis:cui  Hcras rurfusconfen^ 
tiensoctingcntos  iniccit.  In  quibufdam  exemplarrjs  haudnoui  ,quomodo  \  iginti  fcripta  fint, 
qucmadmodumir.ahjsccntumcVodo.  Vndecimu  tradidit  Ceram  Afclepiadcs,  iicut  cVDuo-  m^l.ywMti 

Quinta  Claffis.  11111  decimum 


D  E    COMPOS.  MEDIC 


dccimum  Rcfinam  tcrebinthinam,vtriufqucfelibram  immittcndum  cxiftimas.  Ratio  igitur  exi  E 
gcbat  SC  Heram ,  fi  proportionem  volebat  refcrrc,  quintuplum  vtriuiqjinderc,  quod  erat  Gngtr« 
lorum  libras  duas,inlupcr  libra*  dimidium:  llle  verd  non  ita,fcd  Iibras  trcs,  cV  vncias  quatuor  mi- 
fccreiubct.  Vndcclarum  cuaditHcram  cachryosduplum  ad  proportioncmimponcre,  ficutcV 
thuris.  Ammoniaci  verd  guttam  quadruplo  copiofiorem  adiccit,  qucmadmodum  cV  tcrebinthi' 
na  cera*  triplo : etenim  ln  his  tcrtia  parte  exuperauit:atq3  hac  re  totam  mcdicamcnti compofi- 
tione,Afclepiadisconfeclur3efimilcmeftccit.Exupcranseniminfymmctriacachryos  cmolliens 
nihil  habentis,fcd  digcrcns  duntaxat,adauxit  ei  cY.  emollicntia,thus  puta,  ccram,  cY.  tcrebinthina» 
Hoc  igitur  mcdicametum  Lucrj  quidem  praceptoris  nominat  Afclepiadcs:  vbi  vero  dirlerat  ab 
Hera,  pcrcenfui.  Cxtcrum  extremi  mollientium  ordinis  cft,vt  quonullum  indurcfccntia  magis 
cmollirc  compcrias.  Porro  mcdicamcnti  author  huc  etiam  animi  intcn  tioncm  dircxit,vt  quod  m 
fcirrho  induratis ccntinetur,digcrat,difcutiat qj.  Reliqua  pharmaca  praccdentia ,  parum  iam  di 
(ftafuperant.Habentcniminfeipfis  amplius  incralfatorum  vifcoforum  qj  humorum  inciforia, 
qua* fepe tumoribus  fcirrholis cx  vfu  funt,cum  vifcofi  humorcs illos  produxerint.  I taque opO' 
panax modicc  attenuat, vocant autem  fic rudicem  panacis,cuius  caulis  liquore  exprclfo  opopana  =| 
cem  faciunt : eft cnim deterforia no  inciforia*  virtutis.  Acctum  autcm  cum  ftcrcorc  caprino  lccar,  F 
detcrgetjdigcnt q^  vehcmcntcr  non modo  humorcsincraftaros ac Ientos,vcrum  folidas etia  par^ 
tes  iplas.  Quedam  appofita  funt  mcdicamini  ordine  propolitum  fcqucnti,quod  Alcimionis  ti 
tulum  habere  dixit.Scnbit  ergo  de  priorc  hunc  in  modum.  C  ^iliudmalagma  Mara  Telentu  ^ifle 
f?iadi$,~Valde  oer.crofum^ad idem.  Prxapue ~)ero  ~\>alet  ad  Vtert  injlatwnes.  Infcribitur  ^ifclepiadcitm  mcdicamcn*. 
t  Al.vnc.iij.  tiim,  co  cjuod  ad^if  leptadem  Btthynum  authorcm  refertur.  Myrrha  f  denarium  pondo  tnum,}-opopa' 
nacis  pondo  fehbram,ccrae  pondo  Iibram  s,  ciialbani  pondo  vncias  tres,  manna*  pondo  felibram, 
gutta ammoniaci  pondo  felibram,rclina: frictae  pondo  libram  s,  aceti  hcminam.  Vtcndum  eft eo 
In  hacdefcrip-  ctiam ad omnem  ncruoru  ex confcnfu dolorcm.  H~^4liud,^4lcimioms  Titulo mjcnptum.  Cere  pon- 
tipe  3eft  thus,  cjoJ^rain  cV  s,rcfinacoIophoniaepondo  hbram  cVs,  guttaeammoniaci  pondolibram  s,chalbani 
memiaitin  co  pondo  vncias  tres,myrrhae  pondo  vncias  trcs,  opopanacis pondo  libram  s,  propolis podo vncias 
fectiu-a.  tres,aceti  fextarios  duos,ftercoris  caprini  pondo  vncias  tres.  Ammoniacum  tcritur,aceti  fcxtario 
inieclo:dcindc  his  myrrha,  thus ,  opopanax  adduntur,  rurfusq$lauigantur:propolispoftchal- 
banum  contunditur:cera,rclinaq3coquitur,oleihcminisduabusaffulis:vbiconrluxcrint,propo 
lim  dC  chalbanum  adrjcuomioucns  continue :  poftquam  diffoIucris,ab  igne  fublata  rcfrigerari  fi- 
nito,cV  derafa  lauigatis  indito:cum  vna  mifcucns,  excipito,  ac  vtitor.  Poft  nominatum  malag  G 
ma,aliud  in  Afclcpiadis  libro  fcriptum  cft ,  quod  quidcm  molliendi  facultatis  parum,  calfaclona* 
verd  plus  obtinet :  habet  autcm  non  gcntianae  fuccum  modo ,  fcd  pcucedani  cV  fagapcni  etiam  li- 
quores,calida  admodum  pharmaca.Ccterum  miftum  ci  ctt  dC  aphronitrum,cV  lapidisafij  Hos,at- 
tenuantis  incidentis  qj  potcftatis  medicamina.lam  fulphur  viuum  calcfacerc  omncs  norunt,que- 
admodum  cV  vinum  picatum.  Subiungam  cV  hoc  medicamentum  ipfius  Afclepiadis  verbis. 

C  Malagma  Pharmianum  ad Prxdiclos  afjcllws  mfcriptum,  Summe factt  Vkuriticit ,  cjmppe  dolorcs  fibito  m 
1}  fs  acccjiionibus  foluit  impofitum.  Oportct  autcm,~\bi  tpjtim  impofueru ,  ruboretnparte  afjecla  exatato  fplenium 
(iuferrc,ac  rurfit;  mttruallo tcmpom  impcncre.  Item  Diuturna ~\itia  dtfoluit.  Ccra*  pondo,f  libras  quinqj,}- 
t  Al.Iibra  vna.  guttc ammoniaci iibras  trcs,fric"h*  t.mrundem,terebinthina*  pondo  libra, thuris  pondo  libram  s, 
*  Al.  vnc.h;.  myrrhae  pondo  vncias  fex,  aloes  totidcm :  cefypi,gcntianc  fucci,  peucedani  liquoris,  fingulorum 
pondo  vncias  tres : fagapeni  podo  vncias iiij,aphronitri  pondo  vncias fex , lapidisafij  rloris pon- 
do  vncias  fex,opopanacis  tantundem,propclis  pondo  vncias  tres,  fulfuris  viui  pondo  vnc.iirj,  vi 
ni  picati  fextarios  v.  Picatum  cV  gentiana*  fuccum  incoquito:  qualiquari  poffunt ,  vbi  liquefece- 
ris ,  refrigcrari  finito :  guttam  ammoniaci,  thus ,  myrrham,  cV  aloen  conterito :  in  pilam  conicctis 
liquidum  affundito,foluta  ftudiofe  coteriro:arida  vero  tunfa,  cribrata  <\i ,  Ieuigatis  indito:  ac  rur-  H 
fusdiligentertunfisliquidaferuefaclaadiungito,  abfq3grumis,quiencerides  dicuntur:cum  mi- 
fcueris,excipito,  ac  vtitor.  Poft  pradictum  aliud  deinceps  malagma  perfimile  Afclcpiadcs  hL 
fce  verbts  confcripfit.  $L^4hud Neapolnam , pr&paratum  eji  ^4qudi£  SecundiUx.  Vini  picati  fextarios 
lex,cera  pondo  libras  fex,  gutt£  ammoniaci  pondo  libras  tres/ricla;  tantudem,  tercbinthina  pon 
do  Iibram  s,  thuris  pondo  libra*  fcmiffem :  myrrha,aloes,  aphroni  tri,lapidis  afij  rloris,gentiana  ra 
dicis  fucci,fingulorum  pondo  vncias  vj :  fagapeni  pondo  vncias  ur),fulphuris  viui  pondo  vncias 
iirj,propolis  pondo  vncias  iifj,panacis  radicis  pondo  vnc.ifj,fampfuchi  pondo  vnc.iij,piperis  albi 
pondo  vncias  tres.  Praparato,ac  vtitor,  vt  pradiclurn  eft. 

ukndromachiMalagmata.  C^4P*  7- 

M^ilagma  durum  &  andum.  Picis  pondo  libras  tres ,  cerx  pondo  libras  duas,  refina  pondo  \u 
bram,chalbani  pondo  vncias  duas,  guttae  ammoniaci  tantundem ,  manna  pondo  vncias 
quatuor,  acetifextariostres.  ^iliter.  -£  Manna  libram  vna,}-picis  podo  libras  quatuor,  cer^pon 
do  libras  duas,refin£  pondo  libram,gutta  ammoniaci  pondo  libram,-{fuca  radicis  peucedani  vn 
cias  fex,cefypi  vncAiij  :>chalbani  pondo  vncias  vj,alrj  pondo  Iibra:aceti  fextarios  tres.  iH^iliud 
^injlocks.  Picis  pondo  librasiiijjCeraepondolibrasvuj^refinaefricla-podolibrasquatuorjt^ 

thinae 


PER    GENERA    LIB.  VII. 


:66 


A  thim pondo  libras  iuij :  gutta*  ammoniaci  pondo  libras  duas.vncia<;  odo : chalbani  pondo  hbra, 
vncias hrj.    C*mmldd»^Mmm tgmmmyfm»  *4m?jlm Grtci  "tocmt»  Bdcllrj  dcnarium  ponda  fcde 
cim.thuris  dcnunum  pondofedccim.gutta'  ammoniacidcnarium  pondoo<fto,opopanacisdcna 
norum  pondo  octo,chalbani  denanum  pondo  octo,feui  vitulini  denariufn  pondo  (cdccim,  pipe 
risgranacenmmfcxaginra,ftyracisdenanQpondo  octo,cachryosdenarium  pddofcdcam,iridis 
illyncapondofcdccim,tercbinthina  mina'  dimidium,ccrcmincdimidium,cvpnni  heminas  urj, 
vini.quod  fatis  cft.    C  MaLtgmaex  Mchloro.  Nardi  celticae dcnaiiorum  pondo  deccm,cy pcn  dena 
riorum  pondo  octo ,  cardamomi  denanum  pcndoocto ,  lridisiliv  ncadcnariorum  pondoocto, 
myrrhadcnanorum  pondooctoxiocidenanorQ  pondonii.mclilotidenarium  pondo  \>:v;gut- 
taammoniacidcnariorum  pondooctOjterebinthinadenaiiorum  pondoquim;uaguua.ccra  no  *A1  u. 
uadenarioru  pondocentum,cypnm  hcm:r.a*dimidiQ,accriquodiatisclt:quidam  gutta-ammo- 
niaci  denariorum  pondo centum.    Ad  intcriora  omnia.    C  Diafpermatonj.ex  Smnmbm.  Guttac 
ammoniaci  dcnarioru  pondo  quinquaginra.ccrardenariorum  podoquinquaginra,  rcrcbinrhine 
denariorum pondo quinquaginra,  rarnigrcci dcnarium  pondo xxv. leui  EUirini curati dcnano- 
rum  pondo  xxv.ins  lllynca* dcnanorum  pondo xxv,nitn  denai  lorum  poado  xx v, mellis  t  hcmi  t  AL  hem.s. 
B  nas fex,}-accti  hemina,  panacis denanorum  pondo xxv,cyprini parum.    C  l  t  mtan  Phdomdes. 
I-ccnigra*a  fcminis,anili  feminis.ityraas,bdelln  fordidi.manna*,thuris.cardamomi.;\  pen  nou;, 
panacisradicis,iridisillyricac,aphronitri,fingulorQdenariorum  pondoxxv:gutra*ammoniaci  tc 
rcbinthina*,lingulorum dcnariorum  pondo  quinquaginta: icui  raurini  denariocuui  pondo  icxa 
ginta,mehlotidcnariorum pondofexagima,cera*denariorum pondoduiim ,mcllis hcmina^di-  " ALcemum. 
midium,-{Vmi  heminam  vnam.}    C uAmlyln  Haypocrxs.  Krnigreci,nitri,p.;u  icu^iridis^Ongu^ 
lorum  denanorum  pondo  octo :  tercbintluna'.  gucta  ammomaci,  ccra* ,  lingulorum  denariorum 
pondo  cenmm : fcui  taurini dcnanum  pondo centum,  melhs  pondo  hbram, acen  fextariosduos:  * ALqaioqaa- 
apr)  fcminis.cumini,fccniculi,lingulorumdcn3norum  pondoquinquaginta:mel.Ioridcnarium  2,nu- 
pondoquinquaginra,aIiixxv:fampiuchidcnariorQpondoquinquaginta:cardamomi  -«famcos, 
iingulOrum}-dcnariorumpondoquinqiiaginra:cyprinocxapirur.    ^Mdmmtx  s.ad 
tnulr.u  Ccra noua.baccaruin  lauri,fccnigrcci  lauis,fampiuchi,finguIorum denarioi  um  podo ccn 
tum : rerebinrhina hbras  ccntumquinq uaginta ,  nitri  denariorum  pondo  trigtntaduum :  pipcns  * Al.  drachm» 
dcnanorum  pondo  trigintaduum,aliifedecim:cypcridcnanorum  pondofedecim.cyprini  iicmi 
nas  duas,  vcl  fty racini.    C  Maiagmaex  Baccn  laun.  Ceradenariorum  pondo  lcptuagintaquinq*, 
Cpicisbrunadenariorum pondofeptuagintaquinq-,baccarum  lauri denanorum  pondoieptua- 
gintaquinq-,  nitn  denanoi  um  pondo  ieptuagintaquinque,  rclinatrictadcnariorum  pondo  i~c- 
pruaginraquincr;,chalbanidenariorumpondoduodecim,piperisalbidcnariorQ  pondofedccim, 
cvpnni  denariorum  ~  pondo  fex.    C ^ihud Malagma bom  colomyadMulta accommodarum.  Cere  pon  ^  xi  hcmiaai 
do  libram,rclina tricte pondo  hbram.gurta*  ammoniaci  pondo  vncias fex.alurr.inis  liquidi  podo  1« 
vncias  fex ,  falis  llons  pondo  vncias  fex ,  quida  viici  pondo  vncias  iex.    C  MaLtgma  ^ipollopiuni^. 
Cera:  denanum  pondo  octoginta.gutte  ammoniaci  dcnarium  pondo  octoginta.bdclhj  dcnario 
rum  pondo  ocloginta,  lndis  lllyrica'  denarium  pondo  ocioginta ,  relina*  rcrcbinthina-dcnariurn 
pondo  xxxx.manna  thuns  denanorum  pondo  xxxx:  lrino  contunduntur.    C  Maiavmaex  ^iiu^ 
mine,aiirtr.  Ccra dcnanorum  pondo  centum ,  picis denanum  pondo  quinquaginta,  aluminis  li- 
quididenanorum  pondoxxv.cgoaurcqumquaginta:  vifci  denariorum  pondo  quinquaginta. 

C <Ai ifchiadicos ionum.  Ruteagreiiisfcminis,iilphr);baccarumlaun,aphronitri,abrotoni,colo 
cynthidis.cardamomi.  ameos,  hngulorum  denariorum  pondo  quatuor :  ruta  vmdis ,  pids,  tei  v 
binthina,gutta ammoniaci.cera,  icui,  fingulorum  t  podo  felibram :  tchalbani dcnarium  pondo  t  Alh"  minx 
fex,  opopanacis  dcnariorum  pondo  quatuor,>fuituns  lgncm  non  experti  dcnanum  pondo  uij-  "^c^fibani 
D    C^fdLienofos.  Ccra pondo minam,rciina* pondo minam,gutta*ammonuci miP..edimiJium. 
aluminisliquidi  denariu  pondo  quinquaginta,itngmcnti  hcmina,cappans  radici^ denariu  pon-  fil^°%!>cn* 
do  quinquaginta , calamintha radias denanum  pondo quinquaginta:myrobalani racis ,  quocl  nJ ?° 1 
magma  vocant.dcnanorum  pondo  quinquaginu:aceto  aridis,olco  Iiquabihbus  adiccto,  vtitor. 

C Mala?ma Poljcljreftonj.^ (m  mulnplui<.  SinapiosdcnanQ  pondo  ruunannaE  dcnanQ  pondo  i|, 
rura*  dcnanu  pondo  iui,aphronitri  dcnariu  pc  ndo  iui,cappans  radicis  denan  Q  pondo  iex ,  gutta- 
ammoniaci  dcnariQ  pondo  ui),myrobalani  dcnarioru  pondo  xxv,  cx  corticum  dcnarium  pondo 
qua*tuor.lapidisali)  rlorisdenariQpondoii.'i  to:nigraadcnariQ  pondo  mi.cardamomi  denarn  m  *  ALfcperai. 
pondoquaruor.ceradenanum  pondo  ieptuagintaquinq5,rclinadenariQ  pondocentum ,  mellis 
| heminasfcx  }-irini  fednncnti  hcminam:acetum  ammoniaco  duabus  hemints  tupcrrundiuir.  hcm.s. 

C Poharch-.onex ipijloLu  Cypcri^cardamomi^mannXjCera, iingulorum pondo minam: rcrcbin 
thina  fricta  pondo  minam  s.liquida*  pondo  minas  tres ,  cyprini  quod  fans  cit:  cgo  bdellii  pondo 
minam.  iL^fherajcriprura.  Cyperi.cardamomi,  bdcllij,  thuns,bal^jmi,  iingulorum  pondo  mi- 
nam : ccra  pondo  minam  s,  rcfinac friche podo  minas un,cyprini  hcminas  lex,vini  odorau  hcmt- 
nam  vnams.  C  l't e*o~\ror.  Cypcri,cardamomi,amomi,bdelli),iingulorQpondominam:ccrat: 
pondominam  s:rclinatricia,terebinthina.pondominasquatuor:cyprini  hemina^caiic^cinna- 

QuintaClalfis.  111 II    i)  momi 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


•Al.vnam, 


*  Aliters, 

*  Aliters. 
*Al.  lxxv. 


"Al.xx. 

*  Al.  viginti. 


*  Alitcrxv. 


'Al.xx. 


*  Al.  viginti. 

*  Aliter  xx. 


*  Al.  vnam. 
t  Al.  fextarios 
duos 


iriom!,guttarammoniad,nardi  indica,cro^  E 
ni  odorati  quantum  fufficir.  C MaU^ma ad Multa  ~)>tiley^4poi!omj.  Cerae,  picis,i  clina'  fnictae,lingu 
lorumdenarium  pondoccntumvigintiquinq^:nitri,thuns,lincHilorri  denarium  podo  quinqua- 
ginta:fcui  vitulini  cVtaurini,butyrt,  finguloru  dcnarium  pondo  fcptuagintaquincp^celypi  dena 
rium  podoquindcci'm,aquaccyathos fex.  C Ma.Ugma.dd Htpattcos bonum.  Guttaeammoniaci de- 
narium pondo centuquadragintaquatuor,ahj centumduu: bdellij dcnarium  pondo ccntumqua- 
dragintaquatuor,croct  denarium  pondo  xtj,myrrhae  denarium  pondo  xij  :ccr£  denarium  pondo 
ccn  tuquadragintaquatuor,aIij  centum :  accti  quartam  parte  heminae,  cyprini  hcminam :  cgo  aute 
pono  hcminas  x.  C  Malagma  ad Rhaimatifmum  Stomacht  &  Intejitnorum.  Ocnanthes  podo  vncta, 
omphactj  pondo  vncias  iii],phcenicobalani  carnis  pondo  vncias  diias,  acacia  pondo  vnciam,ro- 
farum  pondo  vnciam,omphacij  pondo  vncias  quatuor,alocs  pondo  vncias  uij,  gallae  pondo  vn- 
cias  quatuor,aluminis  rotundi  pondo  vncias  iiij,  picis  pondo  vncias  quatuor,  ccrc  pondo  vncias 
trcs:  ahj  thuris,  myrtci ,  pondo  vncias  trcs:  vinu  aridis  aftunditur.  fi~4dHydropuos&  Flatuofos. 
Picis  liquidac  pondo  Iibra.cera'  pondo  libram,nitri  pondo  vncias  fex,fulfuris  viui  vncias  lex,alu>- 
minis hlfi  pondo  vncias lex.  C ^iimd MaUgrna ad ifchtadicos^ita  j;  multa.  Cei  ae  dcnarium  pon- 
do  feptuagintaduum,tcrebinthina'dcnarium  podo  quadragintao(fto,gutta;ammoniaci  dcnariu  F 
pondo  trigintaduum,propolis  dcnariorum  pondo  quadragintatrium,chalbani  dcnariorum  pon 
do  trigintafex,bdclhjdenarium  pondo  vigintiquinq3,crocidcnariu  pondoquinquc,opopanacis 
dcnartum  pondo  duodecim,nitri  fpumadenartu  pondo  triginta.  Jrino  vnguine  tundcns  vtitor. 

C -Aliud Malagma ^indre^^Polycb-cJlon  t.muius  ~\'ttlc.  Pyrethrt dcnarium  pondo  oclo , croci  gnidij 
dcnariu  pondo  6i5to,falisammoniaci  dcnariupondo  oclOjCucumeris  agrelus  radicisdenariu  po* 
do  octo,rcfina  pinca  dcmrium  pondo  oclo^terebinthina;  denarium  pondo  oclo,  cera*  denarium 
pondotriginta:Iiquonslycamini  denarium  pondoxrj,ahj  decem:aphronitridcnariumpondo 
viginti,thurisdcnarium  pondofcxagintaquinq3,bdellijdcnariumpondodccem:guttaammO' 
niaci  dcnarium  pondodcccm,alij  viginti:myrrhadcnariumpondox:arifiolochia  dcnariupon 
do  dccem,alij  vigin  ti :  pipcris  albi  denarium  pondo  dcccm,  &C  longi  dcnarium  pondo  x,  xylobal^ 
fami  denarium  pondo  dcccm ,  cardamomi  dcnarium  pondo  dcccm ,  cefypi  dcnariiim  pondo  xv, 
hcbifci  radicis  dcnariorum  pondo  deccm,  gladioli  radicis  denanorum  pondo  dcce,  llyracis  dena- 
riorum  pondo  dcccm,capparis  radicis  dcnariorum  pondo dccem,iridis tllyrica  dcnariorum  pon 
do  deccm,  alocs  indica*  dcnarium  pondo  dcccm ,  chalbani  dcnarium  pondo  dcce :  vifci  de  qucrcu 
lecti  dcnariorum  pondo  dcccm,alij  duodecim :  adipis  anferini  dcnariorum  pondo  6do,reling  lic-  G 
ca dcnai  ium  pondo  duodccim :  fcdimcnti  iridis ,  quod  fatis  cfr.  C  ^iimd ^imythaoms  adThoractsy 
Pr£cordtortim)&  Stomacht  doioresutem  ad ^irticuiorum  impedtttorcs^uas  ^incyLu  Grxct ,  ligatione  Latim  ~\>o 
cant.Infuper  ~Valet ad ^ibfceffu,s&  Duritw  emolht.  Gutta  ammoniact  denarioru  podo  quinquaginta, 
ccra  dcnariorum  pondo  viginti ,  bdcllrj  dcnariorum  pondo  quinquagtnta ,  refinae  terebinthtnae 
denariorum  pondo  viginti,iridisillyrica  dcnariorum  pondodccem,chalbani  denariorum  pon- 
do  quincp.  Bdcllium  cx  ammoniacu  vino  pcrfunduntur,deindeeti'am  liquata  mifcentur,  6C  irino 
adicclofimullarutgantur.  C Malagma  ^imipam  adColtcosOmmacj;  tnteriora.  Silphij  denariorum 
pondo  duum,clcltlphaci  denarioruin  pondo  quatuor,  cafix  denariorum  pondo  quatuor,  melan- 
thij  denariorum  pondo  quatuor,ltaphidis agria  denariorum  podo  quatuor, chalbani  dcnarium 
pondo  quatuor ,  ltruthij  dcnariorum  pondo  quatuor ,  fulfuris  viut  denariorum  pondo  qiiatuor, 
panacis denariorum  pondo  fcptem ,  propolis  dcnariorum  pondo  feptem ,  pyrethri  denariorum 
pondo  feptem,guttaanimontaci  dcnariorum  pondo  feptem,nitri  denariorum  podo  feptcm,afij 
floris  denariorum  pondo  vigintiqmnque ,  ccrae  denariorum  pondo  ccntumquinquaginta ,  rcfi- 
nac denariorum  pondo  ccntumquinquaginta ,  olet  hcminam.  C  ^ilmd MaU?ma  Callimci ex  collc^ 
tianetsPacctjtddOmnia.  Ccra  nouadcnartorum  pondoccntum:gutta;ammon;jci ,  tcrcb.nthina,  H 
bdellrj  pellucentis,  lingulorum  denarium  pondo  quinquaginta:alterci  feminis  denanum  podo 
triginta,liquoris  papaucrisdenarium  pondo  viginti:mcliloti,myrrhae,  ariftolochia,  pipcns,gen 
riana?,ftyracis,fingulorum  denarium  pondo  quindecim :  thuris  denarium  podo  octo,croci  dcna- 
riorum  pondo  o<fto,olei  heminam,papaueris  albi  feminis  denarium  podo  quadragintaocto,  nu^ 
cleorum  pineorum  denarium  pondo  viginti.  C  ^liiud Maiaoma  Leucopyron.  Terebinthinae  pon 
do  libras  i'trj,cerae  pondo  libras  tres ,  gutta  ammoniaci  pondo  vncias  fex,  chalbani  pondo  vnc.rj, 
opopanacispondo  vncias  duas,mana  pondo  vncias  duas,feui  taurini  pondo  vncias  duas,cypri^ 
ni  parum»  C  *Aimd EmplaJlmm^Malagmagenerofum  Crtfpt.  Myrrhae,opopanads,chalbani,  fingulo 
rum  pondovnciasfex:panacisradicis,manna,thuriSjguttaammoniaci,  fingulorupondolibras 
duas:cera,relinafri(fta,lingulorum  pondolibras  tres:aceti"J"heminasduas.  C-^//W  adCoxen^ 
dicumyCapiti6,omnes  o,-  Dmturnos  dolorcs.  Ccra denariorum  pondo  vigintiquatuor,guttg ammonia^ 
ci  denariorum  pondo  feptem ,  terebinthina  denariorum  pondo  feptem ,  thapfiae  fucci  denario^ 
rum  pondo  oclo ,  olet  heminam.  C  ^flmd ad ^Aquam  tnter  cutem  Cieophanw.  Cerx,  refinse  pineae, 
aphronitri ,  fingulorum  denariorum  pondo  centum :  chalbani  denarium  pondo  duodecim ,  pro^ 
polis  denariorum  pondo  duodecim,guttaeamrnoniacidenariorum  pondo duodecim s ,  cyprt^ 

ni  heminas 


orcm. 
Al.  minas  ii. 
Al.  vitulini. 


PER    GENERA    LIB.  VII.  267 

A  ni  hcminas duas,aceti  hcmmas  duas.  (L^fliudDolcrem feddns, Nicofirdti dd Pccligrdm.  Ccrc  pondo 
libram,gutta:ammontaci  pondo  vnciasfex,opopanacispondo  vnciasirij  s,meconia:p6do  vnc.  "Aliteriij. 
t;es,cyprinum  adcontultoncmillorum  adhibetur.  (Z^liud ad \ApcU>u  ,cjuos Gr&a  Lipodcrmits  >o- 
ccirit,muhorc  Eptdauro.  Thapfia-  radicis  pondo  dcnariu  trium ,  pipcris  nigtT'  denarrj  pondo  vnius,  *  Al.  longi. 
fcui  vitulini  dcnariu  pondo  xij,thurisdcnariu  pondo  iiij,xylobulfumi  denariu  pondo  duu,  refinai 
dcnariu  pondo  fedecim ,  ccra: denariu  pondo  viij ; liquata  liccis  fupei  fundito.  &~^4ltud Malwnd 
ap/.d^fcleptddcmDolorcmJummouendo  *tenfionemfubitotollens.  Ccra:  tyrrhcnica:  pondo  minum:ieui  efi  l 

tainin^adipisanfcrini^mcdullaeceruinarjrercbinthinar,  fingulorum pondo minam:chalbani mi-  'mprefifSma 
na*  dimidium,cefypi  pondo  vncias  iirj,rofacci  heminas  iiij,  vnguenti  telini  ideft  ex  foeisogrcco  co  n'*fcnf">* 
fecli  heminam,olei  boni  tantundem.Harcigne  non  acn  liquefacito,  moucs  fedulo:  Sintautcm  'ju"^ 
uia  in  pila  contufa,iridis  illyrica:  denarium  pondo  tercentumfexaginta,ariiiolochia:  dcnariu  pon 
do  ccntumo<ftoginta,hypocyftidis  l^uigata:  denariu  pondo  nonaginta,gallae  leuigatae  dcnarium 
pondotrecentorumfexaginta:manna?,  bdellrj,  fingulorum  dcnaniim  pondocentumodoginta: 
cinnamomi,croci  cilicij,myrrhae,cafia;,nardi  indica,iunci  Horis^calami  aromaticijamomijpiperis, 
rhuTucci,teltudinis  marinae fanguinis,androfa*mi  herbae,  pyrethri , fingulorum denarium  pondo  *  A\ 

B  trigintaquinque: aceti  vctcris  heminam,in  quo  omnia  medtcamcnta  inieda  emol!iutur,tundun- 
tur  cj3,  quoufqj  lcntum  ac  elaboratum  fit  mcdicamentum  :deindc  reponitur.  Valet  etiam  ad  tho^ 
racis  ac  pulmonis  rhcumatifmos.Itcm  lincipitio  dolentcs  confeftim  Iiberat.  Vocatur  autem  medi 
camentum,/FTcu  Iapius.  C  ^lltud  ad  Coxendicum  dolores  optimum  ab  Hera  Cappadoce  acceptum.  Picis  li 
quida  heminas  tres  vel  duas ,  cera  pondo  libram ,  pityinar  pondo  hbram ,  fulfuris  viui  pondo  li- 
bram,nitri  pondo  libram  femis,fhphidis  agric  fextarium,  pyrethri  pondo  libram/acis  combultg 
pondo  Iibras  duas,cardamomi  fextarium,chalbani  pondo  felibram :  liquida  ficcis  commifcentur. 

(£^AhudMaU<rma.  Bacchij ,  cjuo  C<efitr  ~\\ws  efl.  Adipis  fuillae  pondo  minas  duas,  cerae  pondo  minas 
duas :  helent  j,calami  aromatici,panacis  radicis,  falis  folTiti  j  vel  ammoniaci,fingulorum  denarium 
pondoquinquaginta:bdcllijpellucentis,guttaeammoniaci,fingulorumpondominasduas:iun 
ci  floris,iridis,iingulorum  pondo  minam :  thuris,  pipcris,chalbani ,  fingulorum  denarium  podo 
vigintiquincp:  coquito  vt  Cardamdgum.  (£^4ltud  Maldgma  ^lureum  ad  ^rthnttcos  hoc  efl  articulari 
morbo  laborantes.  Relina:  itrobilinae  pondo  libras  duas:axungiae,chalbani,  fingulorum  denarioru 
pondoduodecim:ceraedenariorumpondo  vigintiquatuor,baccarum  lauridenariorum  pondo 
duodecim:incoquito vtnouifti.    (L^lmdMatagmaadLaterHmdolorem.  Cyperi,cardamomi,man^ 

C  nae,guttae  ammoniaci^terebinthina^cerae,  irini,  finguloru  pondo  libram.  Ammoniacum  feorfum 
coquito,liquabiIia  lcuigato,  ac  cum  irini  cyatho  liquefadis  ammoniacum  afpergito :  deinde  arida 
rnifceto,irino  manus  inquinans.    $~^iltudMald<rmd*Clomdci  bmi  colom.  Auripigmenti  pondo  vn  *  a\.  cluiani 
cias  tres,aIuminisniTi  pondo  vnc.iij,calcis  viuae  pondo  vnc.iij,rcfinaefriclaep6do  libras  tres,cerg  « Aliccr j. 
totidcm:  acetum  aridis,oIeum  Iiquidis  additur :  vtitor  itidcni  in  lienofis, 

Ddmocrdm  Malagmd.  C^AP.  8. 

QVoniam  metris  confcripta  cY  memoriae  facile  commendantur,  5c  medicamentorum  fym- 
metrias  exade  conferuant,ideo  Damocratis  quoqj  pharmaca  apponere  cofueui ;  inter  qug 
cVhocinfra  adfcriptumnumeratur: 
At  vfus  omnino  &C  malagmatis  boni 
Subinde  veniet  mcdicina  cultoribus, 
Ad  mufculos  conuulfos,articulos  quoque 
Ruptos,cV  artuum  fracluras:  infupcr 
Ad  cralTitiem  ncruorum ,  nec  non  mufculos 
Cum  phlegmone  induratos. Admorfusad haec 
D    Ert  efficax,lichenas  cV  lepras  dcmit 
Vt  plurimum  decem  diebusadditum, 
Mutatur  altcro  die  vel  tertio. 
Picis  nitida:  licciirimae  libras  duas, 

Vnam  pityina:  pone,vnam  cV  cerae  bonar, 
Ammoniaci  rurfus,liquidi  atq3  aluminis, 
Fac  fingulorum  vnam,duos  acerrimi 
Sextarios  aceti.  Raro  chalbani 
Quidam  vncias  duas  mifcent,diutinas 
Citius  durities  emollire  qui  expetunu 
Sic  pra?parato.  Partcm  aceti  tertiam 
Ammoniaco  atq^  alumini  fuperaddito: 
Ac  lcuia  rcddens  in  magno  mortario, 
Mellis  recentis  liquidi  craffitudinem 
Fingito :  picem  cum  ceteris  in  ficlili 
Nouo  incoque,vt  perfrictu  quin  ficcaueris 

QuintaClalTis*  111 II   iij  Totum, 


DE    COMPOS.  MEDIC 


v: 


Totum,pIaneabntrni'm'rnum3arq3ruperfundito  E 
Sicleuibusin  mortario  factis  probe: 
Etrurfus  ipfa  tundito,doncc  recepertnt 
Hauum  colorcm,perquam  limilem  mclino. 
At  fi  ftatuis  prorfus  mifcerechalbanum, 
i^il.  cu  ctra     *f  Poft  ceram>immittes,cV  refinam  pityinam, 
Ab  ignepoftquam  caccabum  pofueris. 
Qmdam  infjciunt  contramannae  paremmodum, 
Alumcn  auferentcs  cx  mcdicamine. 
Vtuntur  ad  id  vitrj  genus,cV  glutinant 
Diuifiones  his  rccentcs  vinbus. 
Tu  hoc  vtitor  vel  a  primo  ftatim  die, 
Ad  quos  affeclus  rcttuli,cum  prcnderint: 
Ad  puftulas,nec  non  has  confcqucntia: 
Sed  fplenio  madcntcm  accto  fpongiam 

Defuper  inijcito,vinculo  coarclans  mollitcr.  F 

Sic  cx  Iienoiis  ipfum  pcruttle  cft. 

Vbt  fufpicaris  fcirrhum  cuiquam  vifccri 

Futurum,intrepidus  vtitor  malagmate. 
Poft  hoc  pharmacum  Damocrates  fctipfit,'quod  ex  falc  cofetftum  ck'dtur,hunc  in  modu  exorfus, 

Si  in  horum  aliquo  mancas  dtcbus  plufculis, 

I£thocparatomcdicamentum  quim  optimum. 
Dcindealiudquoq3Cx  Salepoft  hoc  commcmorat:rurfusq}  poftambo  aliud  ftrumas  difcuterc 
promittcns,  cV  iocinorisIicnisqjaquofosafTcclus.Mthi  vcrdfatius  vifumeft,  haec  medicamenta 
mtcremplaftradigcrcntiarcfcrre. 

Be  Relaxdntihnu  Mcc\ic<immm,  C^4P.  9.  ■ 

'Ocantur  medicameta  quardam  relaxantia,grarcc  chalafticafamiliari  omnibus  prope  rcccn- 
tioribus  mcdicis  vocabulo,indc  nimiru,  ficut  cV  nomcn  ipfum  indicat,  cp  tcnfas  laxant  par^ 
riculas:quipperclaxari  acintcndicontraiia  intcr  fcdicuntur.  Hippocratcsitaq^huncinmodum 
Lib.de liquido  qUOda in  locofcriptu  rcliquit:  ||Curidurajemoliiriointenfaerelaxario,coucnit.  Si  igitur  proprieG 
dBbo.  clins dtCtionibus  vti  velit.no  nulla  mcdicamina  induratorucorporum  malaclica i.  emollietia,  cfTc 

diccnca  mmirum  qua  ipforufoluumdunricm,qucmadmodu  cVrelaxantia  qua?  tenitoni  meden- 
tur.Porro  in  phlcgmonis  cute  tendicontingit,interim  av  fubiccflo  tumore  fymptoma  hoccapien 
tcm:intcrim cV ipiammet limul inflammationclaboratem:non  tn  phlegmones  fubftantia partis 
inflamat£  duritics  eft,fcd  c  conucrfo  planc\iicut  in  Iibris  de  ipfa  oftcndimus,humiditas.  Atqui  in 
rjs,qua*  fcirrho  conflictantur ,  no  pra'pollcns  tn  aflecfta  partc  humiditas  eft,venim  duritics.  Atta^ 
ineji  vtriufqj  affectus  limtlis  generc  quodammodo  gencratio  cft,cV  curatio: nafcitur cnim  cx co- 
fluxu  humorum :  curatur  lildem  cuacuatts,  quan^  euacuationis  modusin  vtrifq?  idem  110  eft ,  fed 
vti  in  thcrapeutices  Methodi  comcntario  declaratum  cft ,  in  quo etia  aliorum  omniu  affectuum 
fanandi  rationc  explicuimus.  Inflammatis  quidc  particultstum  rcpulforia  medicamentoru  qua- 
lttas  morbi  initio,tum  difcuilbria ,  fcmpcr  ex  vfu  eft:fcirrhis  autcm  fola  difcuiforia  finc repcllcte. 
Itaq^ fumme  indurata fcirrho,fumme  infanabilia  funt.  Porrd dignofcere ca  oportet,eo nempe  fi- 
gno,q>  nullus affcciis  parubus  fenfus  fuperfir.At in  quibus  fenfusquidem  eft ,  fed  obfcurus,  ivjcc 
curantur  pharmacis  humorc  incraftatum  vidclicet  digercnttbus ,  non  tn  validc  ac  vniueri  lm  hoc 
agentibus,ficut  diga  etia  medicamina  faciunt,cut'ufmodi  vocant Grcci  epifpaftica  cV  cxipctica  i.  H 
attrahcntia  cV  cxcolantia.Mirari  vcrd  non  oportet  mutationc  in  durrtiem  ex  inflarnatis  accidere, 
*  cu  fimul  cV  conflucns  humor  crafTior  eft  cV  vifcidus,  cV  curatio  mcdicamcntis  valde  exi ccantibus 
adminiftratur.Qiiemadmodu  enim  &L  in  exterioribus  permulta  corpora  quaipfum  igne  contin^ 
gunt,torrentur,ex  aqua  verd  rurfus  emolliuntur :  ita  etia  in  inflammatis  aftecfti  loci  humiditas  a  ca 
lefacienribus  cV  exiccatibus  validius  pharmacis  relicftualiquod  vifcofumcraftum  q^  retinet,  tenui 
difcuffo. Et hac ratione in morbis articularibus calli proueniut, cV inrenum vitiocalculi.  Qudd 
fi  vcrd  fluxio  qua  phlegmonen  commiiir,confiftenria  fit  tenuis,cV  curario  eius  ficcantibus  cV  ca^ 
lcfacientibus  pharmacis  adhibeatur,  nihil  fcirrhofumrelinquitur  :immo  refrigerantia  vehemen^ 
icr  adftringentia  qj  fcirrhos  procreare  folent ,  ac  multos  ex  eryfipelaris  immodicercfrigeratis  fcir- 
rhofos  tumorcs  habere  confpidmus  mcdtcoru,qui  cos  fanandos  fufceperunt,  infcitia.  Prima  er> 
go  niedicaminum,quae  phlegmonis,  cV  qua  fcirrhis  mcdcntur,  diftercntia  eft  ea ,  quam  diximus. 
Altera,qua?propterdoloreminflammatisconiun(fium,nonfuftinctvalensmcdicamentuafTect^ 
particulac  ofleni.  Quippc  harc  cum  dolore  actioncm  edunt  inflammatis  ob  afteclu  ftatim  dolen^ 
tibus,eo  qj  molliftima  remedia  defiderantibus :  at  vehemcntiora ,  prartcrg  q?  dolorcs  non  foluunt 
vel  mitigant,adhuc  etia  cxacuentia  maiores  phlcgmonas  concttant.  Itaqj  primus  vfus  in  dolenri^ 

bus 


PER    GENERA    LIB.  VII. 


26S 


A bus  phlegmonis  eft,qui  mcdicamcntis abundc  humidis  fimul  cV  modicc  calidis  adminifiratur: 
AlterpaulocralTioribusJkcantioribuscjjconrtat.-Tcrtiusrclaxantibusnominatis.  qua.*non  nul 
limalagmatisadfcnbunt.  Suntautem  interca  maximcemollicnnj  fanc  .quaeccrati  fpccicm  con- 
fiftentia  referunt^cumcxbutyrOjCerajadipibuSjOlcocjjrcIaxantccomponuntur.  Mifcctipiis  ocly 
pijrcfiniCjCV picis parum,ficut cV  thus,cVchalbanum : praeterca non nihil  iri.s lllyrica?.  Perro mue 
nicMcnccrates,vtipfe  ait,cV  alrj  quidam  ei  atteftatur,mcdicamcntum  Dia  chylon  i.  cx  fuccis,  ap- 
pclIatum,phlegmonis  non  du  vehementer  doIentibuselTc  rcmedio.  Infcriptus  cft  libcr,quo  phar 
macumtradidit,Autocratorhologrammatos.Certc  Autocrator,quafidicas  Impcrator,  qfn  huic 
dicatuscft:hoIogramatos,quiafinenotis,integrisfylIabisexprciruscrt  duo,tria;quatuor,  quinc^ 
alius  cj3  quilibet  numcrus,vel  rclinae,vel  picis ,  vel  alterius  cuiulpia  mcd;caminis.  Hoc  autcm  fcci  t 
Menccrates,q>faepe non  modd nolentibus crrorem  comittcre  in  fcripturis contingit,  fcd etiam  p 
inuidiam  quibufdam  volcntibus,dum  s  litcram  9  faciunt ,  per mediam  rotundam  lincam  alia  pcr 
tranfucrfum ducla,/  veidliterxaliafimiIitertranfuerlimappofita:ficut  ctiam  vna  linca  ex*ycVp 
derafa,litcrae ;  charactcrem  relinquicontingit.  Pari  modo  ex  multis  literis,  alrjs  appofitione ,  alrjs 
compofitione,alrjs ablatione,mutari notas  leu  characlcres illos indicantes  accidit.  At  nihilo  plus 

B  Mcnecratespoftcrita  ti  confuluit,cu  fj,quieiuslibrum  fcnbunr,appelIationcsnumeroru  non  lnte 
gris  literiSjfedcharacleribus  eas  fignificantibus,  notent.  Iureigitur  Damocratis  libri  medica- 
mctorum  metris  defcripti  in  pretio  habiti  funt.  Et,  fi  omnia  hunc  in  modum  tradita  forcnt ,  opti- 
mum  nimirum  effet.  Quoniam  verd  non  pauca  probatorum  medicaminu  relicfia  funt ,  ideo  alrjs 
quoc^  medicamentarfjs  hbris  indigemus,quibus  variorum  mcdicaminu  compofuiones  no  nulli 
cdfcripferunt.  At  verd  medicamentum ex  Succis a  Menccrate  muentu,  tnmetris  hifcc  vcriibus 
Damocrates  cum  alrjs  quibufdam  duobus  fimilibus  ei  praepoiitis  prodidit. 

Dia  Chylon  Damocratis  ex  Menecrate.  C \Al\  10. 

PRaefati  igitur,quo  tandem  paclo  vulncra 
A  phlegmone  fecura  recftc  glutincs, 
Pofthac  agemus,quomodo,cum  phlcgmone 
Obfedit  ipfa,curare  queas  commodc\ 
Ctim  mufculo  Iaefo,vel  neruo  quopiam, 
Vel  cV  propinqua  quando  ofTi  membranula 
Pun<fla,diem  poft  quartum  continuus  dolor, 
C    EtphIegmonae,febresc|3Cum  fymptomatis, 
Multa  vigilia  fit  delirio,cx  fiti, 
Ac  ficcitate  linguae,crcfcuntq-j  omnia 
QuotidiCjcV  magis  mala  in  peius  ruunt, 
Et  faeculenta  fanies,tenuis,vulnera  cV 
Rubra :  infupcr  habent  omnia  haec  quum  corpora, 
Diftenfiones,phlegmonas,o:demata, 
Turgores,varijs  tum  abftine  cataplafmatis 
Quod  mos  iuuenibus  eft  facere,  qud  phlegmonum 
Status  effugientes  non  dent  calumnrjs 
Occafioncm.  Atarti  qui  fidit  fuae, 
Hunc  deuenire  cum  langucntibus  in  metus 
Oportet  haud,expec°tantem,dum  viccrit 
Natura,vel  fortuna  quaedam  iuuerit. 
Ergo  pares,quibus  confului  aff  cclibus, 
D    Quod  cV  podagricis  medicamcntum  conucnit, 
./Egris  inomni  tempore  impolitum  manens. 
Promptamagilitatcmnamintcrmiffionibus 
Id  gignitcorpori,citd  necpermiferit 
Callis,nec  facile  crebris  angi  infultibus. 
Morbos  initio  prohibet  incrcfcere, 
Cogitautem  vigentes  mox  dccrefcere, 
Nifi  ad  alia  defcendas  facile  mcdicamina. 
Hunc  pharmaci  in  modum  fit  compofitio. 
Lithargyri  Iaeuiffimi  chryfitidis 
Librasduasmifcens,quatuoraxungiae 
Valde  vetuftae,  tannofae,atcp  craffi  ffi  mae, 
Et  non  olentis,non  nigrae,non  afperae: 
Sic  nanqj  fumet  pharmacum  efficaciam. 
Liquatae  diligentcr  olla  axungiae, 
Membranulas  falem  cjjmox  fuftollito, 

Quinta  Claffis. 


7  Ert  antiquis 
iti  legendu.h- 
bramautcvna 
ac  vnc.iiii.olei 
annod  crafcil- 
(imi ,  &  no  olc 
tis,  non  nigri , 
non  alpen. 


1 1 1 1 1    iirj    In  vas 


DE   COMPOS.  MEDIC. 

In  vas  aliud  ipfam  pcrcolans  amplius, 
Adiecio  qi  oIco,rurfuscura,ferueat. 
Nonomne  poncsoleum,fed  partes  duas: 
Tcrna  mancbir  in  cxpedito  condita, 
Si  fit  neccffum  iungcrc,nc  abfit  Iongius. 
Vtcris  omnino  pcr  hyemem,cum  inditum 
Mcdicamini  cratfum  oleum  longo  tempore 
Euafcrit:IithargyrumeYfcruentibus 
InfpcrgitOjlcui  igne  &lafliduo  coquas, 
Spatha  moucnSjpraeftiteritquam  effe  pincartv 
Cum  ccpcrit  mediocri  coclum  tempore 
Medicamcn  hoc  emplaftri  fpiffitudinem, 
Ncc  non  fcetorem  (lmili  paclo  pharmaci, 
Confcftim  ab  ignccaccabum  deponito, 
Faciens  per  ^ftatem  pauxillo  durius, 

Sed  hycme  mollius,noninquinans  tamen.  j 
Moucto,adufque,quo  modicc  ita rcfrixerit» 
Sicdeindcrurfusmanibusdurioribus, 
Totum  fubaclum  ex  olla  transferri  iube. 
Cum  pofcct  vfuSjiterum  valide  mollies, 
Molli  q?  diligentcr  pclliculae  illinens, 
Permagna  fuper  accommodabis  fplenia. 
Emplaftrum  verd  hoc,fiquando  cfficacius 
Dcfidcrcs  ad  neruos  cralTos,mufculos, 
Durasqj  mammas,atq3articuIos  infupcr 
Tumcntcs  Hcri,pondo  radicum  indito 
Agrcftis  maluae  purarum  ac  recentium, 
ScCtarum  in  partcs  digiti  craffitudme 
Ac  longitudine.  In  olla  feruentibus 
Atcum  madorcm  totum,cV  vircs  pharmacum 

Ex  tgnc  depofucritjColo  traijce  q 
Malue  radiculas:l^ucm  £>C  lithargyron 
Infpcrfum  coque  tum,vt  prxdixi :  rcponito 
Simili  modo  rurfuSjCodem  q$  ipfo  vtitor. 
A  mbas  eodem  tenere  id  virtutes  ait 
Primus  Mcnccratcs  inucntor  pharmaco, 
Vir  quifuit  habitu  mcdicam  ergaartem  optimo. 
Etcnim  rcccntia  fcruat  citra  phlegmoncn 
Vulncra,eadem  ncc  non  diuifa  glutino 
Iungere,qu£  funt  cV  phlegmone  obfeffa  vlcera 
Nimis:medicari  cV  vulneratos  mufculos 
Sualit,fine  quopiam  alio,que  fuccurrere 
Poftuntcataplafmatis5fomentis,fpongrjs. 
Ad  omnia,quc  faccre  confirmaui  prius 
MedicamencxIithargyrocYaxungia, 

Fncit.  Optimum  verd  peftum  diutinis  [.j 
Rcccntibus  6]3  vteri  inflammationibus, 
Implere  caua  dilutum  rofaceo 
Vel  myrteo  bono.cV  cicatricem  addere. 
Summatim  omne  cataplafma,nec  non  pharmacum 
Extrinfecus  quod  ipfis  fuperinrjcitur, 
Superfluum  efle  dicit  ifto  vtentibus. 
Profccflo  dignum  fcriptioneeft  pharmacum, 
Cuius  fides  iam  vel  recepta  eft  inuidis. 
Huncinmodumipfum  preparari  diclitat. 
Scptcm  olei  libras  ^ftiuis  temporibus 
Indes  (alias  eius  dimidium  repperi) 
Pinguis,rcccntis  pariter  atcnaxungig: 
Scd  i:ycmx,ficut  tradit,inieceris  nouem. 
At  fex  JeuiiTimi  modo  lithargyri, 
Fcenigreci  addit  dimidium  fextarrj 

Et  feminfs 


PER    GENERA  LIB.  VII.  269 

A    Et  feminis  tantundem  combufti Tinw  MK<t9Ap. 

Milue^agreftispondoftacuebaccria 

Radicis^etiatnnum  cui  fuccus  lit  recens. 

Quaternis  bis  coquere  cx  aque  fextarrjs, 

Ol \x  orificio  amplo  rcccnti  fidili. 

Malue  radix  purgata,concifa  itidem 

Et  ccnuis  cV contufa,vt  fuerit  indita, 

Mox  addito  fccnigraeci  clutum  probe 

Liniq^fcmcn.Atcum  fuccum  emiferinc 

Codura,fpi(Ti  tudincm  qj  accepcrint, 

Habeto  fuccum,cxprcfTeris  quem  linteo. 

Trutina  atquaternasquando  expenderis  Iibras 

Olei,commifcens,totumcoquecarbonibus. 

Cum  vero  tenues  bullula:  ex  maioribus 

Crebrar  ,contentis  cacabo  prodiuerint, 
B    Lithargyrum  laeuem  protinus  afpcrgico, 

Igni  cj3  non  acri,fed  alTiduo  coquc, 

Friclusficdum  vfq^fuccus  cum  pinguedine, 

Eritipfum  medicamentum  emplaftrum  melinum, 

Boni  coloris,non  inficicns,nec  nimis 

Durum.  Vccuftis  hoc  qui  inuenit  pharmacis, 

Vocabatipfum  iure  e  fuccis  pharmacum. 
^liud. 

Et  hoc  codcm  prodit  generc  pharmacum, 

Alrjslicetmiftunsipfumprarparcnt. 

Aftcclus  ad  quos  rettuli,prorfus  facit. 

Summatim  omnibus,cVcrudis,cVquae  concoqui, 
s  Facile  mutari  nequeuntqj.  Ingentia 

Et  mufculorum  cV  mcmbranarum  vulnera 

Pcrfanat,ip(brum  nam  facile  fubucnit 
C    Pun<fhbus.Arthriticisinie<ftum  itcm  omnibus, 

Infcftatos  iam  mitigabit  diutino 

Dolore.  PicisafTumit  quam  ficciffimae 

Libras  duas,cer£  qi  totidem  poncice : 

Pura?  terebinthinc  cVTiquidar  libras  duas, 

Manne  q3  thuris  veri  vnam  pondo  libram : 

At  felibram,vel  hac  pauxillulo  minus, 

Albi  recentis  butyri  pinguiffimi, 

Reliqua  diu  liquentuncV  quidem  ignc  acri, 

Aftiduc  cernens,amplius  ne  pharmacum 

Colore  lnficiat  digitis  contritum  tuis, 

Quibus  peractis  fublata  abigne  ollula 

Mannam  liquatis  inde  licalpergito, 

Mouensmedicamcntumdiurudicula. 

Sic  frigeratum,cV  mollitum  reponito. 
D  Huic  copiofum  63  cV  rccens  rofaceum 

Contempcrans,cauaatq3ad  carnisindiga 

Adco  vlcera  vtere,tendonum  q$  phlcgmonas, 

Tum  que^  non  facile  in  pus  mutantur  candidum. 

De  Sicopisjhoc  ej\  Laj?itudmemtolIentibus.  C^4P.  ll, 

QVid  Acopamedicamenta  promittantctia  nomen  ipforum  oftendit.  AtxoVot/?  id  eft  lalTi- 
tudincs,  Graeci  homines  vocant  affeclus  ex  multo  vehcmentr/ ve  motu  corponbus  vd  to- 
tis,vel  particulisquxampliuslaborarut,oborientes.Porrd  molcftae  funt  difpofitioncs 
hae.potiffimum  tj<;  qui agitantur,mouentur  qj:  vehementiores  autem,ia  cV conquicfccntibus  nc 
gocium  facelTunt.Canerum  poftca  mcdicis  in  vfu  fuit.cV  fi  non  ad  lalTitudines  mcdicamen  ab  ip- 
lisiitcompoiitum,fed  vel  ad dolorem  diuturnum  in  altocorporis  latentem,vel  motum  difficilc, 
vel  fcnfumdifficiicm,vcl  particul^  duritiam,  vcl  tenfionem,vel  tumorcmfcirrholum^appellarc  fi 
mtliter  acopa  cV  id  gcnus  omnia,  modo  humidam  confiftentiam  acopis  fi  milem  habeant :  quae  Ii^ 
quidis  ceratis,  cuiulmodi  cV  in  luxatis  fracfruris  qj  vtimur,eft  propinqua.Quippe  talis  contiften- 
tia? humtdifTimum  cft.quod a  iunioribus mcdicis  Cerclaron appcllatundeinde  illitus  acopi .  poft 
hosIiquidorumceratum,crafTiore  fubftantiapra;ditum:mox  ccratum  ccnerorum  cV  moIliu,vci 

vocanu 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


vocat:  poftrcmo  amolynta  hoc  eft  non  inquinantia,fimilia  his  qux  proprie  Epithcmata  dicutur.  E 
His  fucccdit  cmplaftrorum  conliftentia,qua:  cV  ipfa  in  maioris  minoris  CJ3  rationc  haud  mediocre 
obtincnt differentiam.Quare  ho  nulli  mcdicorumquedam  nomine  afola  confifteria  ita  defum- 
pto,Ceratomalagmata  nuncuparunt :  mcdicamenta  inqua  inter  ca,quae  corpori  imponutur,non 
et  quidem  humida,duritiem  vcrov  tantam  nec  dum  cofecuta,quanta  emplaftra  poffidet.  Cu  igitur 
oes  citatae  diflcrcntiae  non  medicamcntorum  virium,fed  conliftetiaz  form£,fint  indiccs,  Acoporu 
appellatio  quondam  fanev  medicaminum  facuItatem,poftea  conliftentia  fignificauitJiuiusqjrei 
caufacumdiftincflionibusea  nominarecoacfti  funt,hocquidem  Acopon  relaxas,illud  cmolliens, 
velcaIefaciens,veladoIoretolledoanodynum,velmetafyncriticumappcllates:ficut  et  ad  hunc 
quendam  affecfium  conferre,verbi  gratia  para!ylin,coxarum  laterum  CJ3  dolorcm ,  vel  comuni ter 
ad  vniuerfos  doIorcs.Natiuum  igitur  eft  medicamen  fimplex  omnium  lafiitudinum  praefidium, 
oIeumvidelicet,quodcVcitraadie(ftionenominatur,quonia  vetuftis  tcporibus  folu  quoq^  erat: 
pofteri  cicinum  apud  nos  ci  appofuerunt,in  /Egypto.n.cV  hoc  vetuftum  erat :  cV  rurfus  poft  cici^ 
num  raphaninum,finapinum,cV  fefaminum,aliac|3  eius  generis,quemadmodum  etiam  apud  nos 
crininum  id  cft ex lilio,maftichinum,cV  lenti fcinum : que %  his  magis  varia  funt,vel  vfqj ad  vn- 
gucnra.  Itaqj ncminem  bterc  arbitror  medicamcta  Acopa  apud  veteres  dida,omnia  liqutde  co^  F 
liftcntice  cfte  neccflario,quippe  olcum  folum  laffi  tudines  externis  partibus  ingruetcs  curat :  in  al 
to  affiigentcsvehementiorcsq^cuminicctoaliquo  laxante  pharmaco  mediocriter  calefacicnte, 
velutichaIbano,refina  tercbinthina,ad  hanccolophoniaquadam  nominata  cVfricla:quibusca- 
Iidiores  funt abictina  cV ftrobilina: tercbinthina  vero  larix paulo  calorc  precellit.  Caetcrum  idge 
nus  omnia  relaxanubus  olcis  mifcentur,quale  cft  fabinum,iniecla  interdum  bC  cera.  Iam  vero  aco 
pon  vngucn eft in ijs,qui  iam  et in corpore alto dolcnt,cV Medicamcn  cx femine  abietis, chama> 
meli,ancthi,  cV  floris  populi  nigrae,  quorum  mox  dicemus  confecluram.  Prrctcrea  fufinum,cV 
gIeucinum,cV  comagcnu,  ex  acoporum  vnguinu  grege eft,cV  quae  ex  pingucdine  cV  adipe copo 
nutur,fuiIIo  quidc modcratifTime  rclaxant  i.gallinacco  aut  his  vehemcntius,  cV  hoc adhuc  magis 
anfcrino:at  adcps  lcomnuscV  pardi  validior  cft,vtiam  vehcmcnter  calefaciat,eoq3inlign!tcrdt 
fcutiat : in medio  horu confiftunt  bubulus,caprinus,  vu!pis,cV  hyenae.  Hec  fane  vniuerla in  gcne 
re  funt  eorum,qua:  proprie  Acopa  dicuntur,hoc  inuicc  difcriminc  variantia,q>  alia  magis,alia  mi 
nus,caIcfaciant.QuapropternonnulIagencre  totoacoporum  vfiguinum  cxcidille  videbuntur, 
fi  in  mollibuscacorporibuscxamincs:etlidurionbus,cuiufmodiagreftiumfunt,vtiliffimaappa 
reant:  nam  fubinde  ctiam  diximus  dura  corpora  valcntiora  pharmaca  fuftinere,moIIia  verci  dC  hu  G 
mida,veluti  pucrorum,mulierum,cV  eunuchorum,eiufmodi  medicaminum  potcntia  fercndo  no 
effe.  Infuper cuiuis  notum  cft,cV  quae  vocanttir Myracopa,ex  acoporum  cu  vnguentis  teperatu 
ra  fieri  nihilocastcris  praeftatiora,niii  odorisfuauitate.  Quemadmodu  igiturav  vetufhoribuslon 
go  vfu  explorata  fcribcre  confueui,ita  nunc  quoq^  facia  ab  Afclepiadis  fcnptis  fumpto  exordio. 
Qh£ ^fcltptades  tn  cjuarto  Extcrtorum  ^icopa  &  Myracopa  confcrtpfertt .  C *AP.  IX. 

Copon  ad  Lafttudtnum  molejlt.u,  benefactt  Ncruts  condolefcenttbns.  Hoc  Themifo  l>tebatur,  Medtcamen 
eilychcmenter  bonum.  Sampfuchi  fcxtarium  vnum, rorifmarini fextarium  vnum,foenigrarci 
lextarium  vnum,cardamomi  fextarrj  dimidium,bra  thyos  fextarrj  dimidium,vini  dulcis  fextarios 
tres,o!ei venefrani trepondo,cerae pondoduo.  Arida in  vino triduu macerari  finito:quarto  die 
oleuadrjccre  oportebit,atq3  vbi  fedulo  agitaueris,ac  fuper  pruna  pofueris,mouendo  coquere:  qii 
continue  efterbuerit,liquoi  e  exprimcre,cera  dcrafam  huic  adrjcere,cV  rurfus  fupra  igne  coquere: 
vbi  cera  liquata  fuerit,ab  igne  tolles/incs  6,3  rcfrigerari.  Poftea  vitreo  vafe  vel  ftaneo  rcpones,  ac 
vteris  nuc  foIo,nuc  vno  vnguctoruadmifto.    £^4liud.  Sapfuci  fextartu  vnCi,rorifmarini  fexta- 
rium  vnum,fcenigrcci  fcxtarium  vnu,Iauri  furculoru  pondo  vi,iunci  floris  podo  5  iij,  vini  veteris 
fextarios  iij,o\ei  dulcis  fextarios  iij :  -£  radicis  cucumcris  agreftis,nardi  celticae,  finguloru  Iib.s :  ce-  H 
radibrasirj.Praeparato,ac  vtitor,licutpra?di(ftumeft.    C  ^liud mcdicamen  confeclum.  Btnefactt  Solu 
ttf^ac  Tremuhs.  Item  ~Valet  adomncm  Ncruorum  ex  cofenfu  dolorem.  Vfus  eil  Memws  Rujta.  Succumt  Poda<*ru 
cvs^rthritiw,lfchtadicu  me,"Vt  toto  liberet  ajfeciit.  Vftvs  ctm  ejl  tn  tnteruaUts:at  tn  accefitontbus  diluto  mcatca^ 
mtne  "Vttnm*  Sapfuchi  fextarios  duos,fcenigra:ci  fextariu  vnu,rorifmarini  fextariu  vnu  cV  femiffe, 
meliloti  fextariu  vnu^iliyricas  podo  vnu,cyperi  pondo  vnii,brathyos  podo  vnum,cachryos  pon^ 
do  vnu,cardamomi  felibra,iunci  floris  felibra,cafia:  felibra,abrotoni  felibra,  myrti  frucfius  felibra, 
Iauri  frudus  felibra.Omnibus  contufis,ac  in  vas  duplcx  vnguentartu  coniecftts,vini  tmolitis  fex^ 
tarios  oc?.o  affundi  to :  triduo  madefieri  finito :  deinde  olei  fabini  podo  xvj,iri  ni  podo  vnu,Ientifd 
ni  pondo  vnij.fyriaci  pondo  vnu,glcucint  pondo  vnu,myrtei  podo  vnum,Iaurini  pondo  vnum 
immittito:lgni  fupcrpofita  incoquito:  deindeliquoreexcocftis  expreflum  in  vasaliud  rrasfundi 
t/«  miltirda  to '  rur^us  % ^nc dccoctis  incoquito,  cere  felibra  adiecfla,refinac laricis lib.i,myrrhae  ftac% lib.vna. 
cod  et.tr/m"       hqu^tis  vtitor,ficut  pr^ditfla eft.    ^liud.  Sampfuchi podo ij,foenigra?ci fextarios  ij,rorifma- 
nufiriftts  h*c  nn{  fsxtarios  ii :  brathyos  podo  ij^ffcxtarios  ii : }-meIiloti  podo  i j,cyperi  podo  vnu,  lridis  macedo- 
T/erU  non  ad-  nic£  podo  vnu,cachryos  podo  vnu,cardamomi  podo  vnu,calami  aromatici  fclibra,ii5ci  floris  feli^ 
fimt.  bra^cafiefiftul^coftijelelifphacijfingulorufelibra^baccamlaurift  agreftisradi^ 

cisfclibram. 


A: 


PER    GENERA    LIB.    VII.  270 

A  cis fclibram,myrti  furculorum  fclibram, vini  tmolitis  odorati  fcxtarios  vifj ,  olci  fabtni  pondo  vi- 
gintiquatuor.irini  pondo  vnum,cyprini  pondo  vnumjentifcini  pondo  vnum ,  gleu&ui  pondo 
vnum,myrtci  pondo  vnum,ammoniaci  pondo  vnum,hcdychroi  podo  vnum,mu|jfa.l.nni  po-  "ow/.  .tmara- 
dovnum,myrrha  ftada  pondo  vnum,opobaIfami  pondo  vnum,ccra  pondo  xv.  Aridaim-  cuu.&ua$m 
buuntur  acmadcfiunt,qucmadmodum  praccpimus,triduo:cV  hisoIcum.cY  pleraque  vnguenta  n  "°  ^etur 
adiiciunturinialabatlirunim^amaraanumjhcdychroonjftacftcA'  opobalfamum ,  poftrcma rcfcr-  "g"1*"»*- 
uatur,vtf  in  mcdicamcnticonfcctione.}-ccra  iam  liquefada  hac  indantur.  Quomodo  autepre-  fx-ctTA  rlw 
paraftdumfitmedicamcntum^cY.  quiscius  vfus,iamoltendimus.    E*4oopmjptodex  Melle  tnfribi-  7"' '  ' 
tur.  V  aier  ad  Lafiirudinummoicjiias,  Ncrttorum  conrraftioncs.  Bencjaat  Opijihotontusy&  Camna  conuulfione 
tifictlis.  Dicttur  Tetramyron  t.exauatuor  ynvuentts  confcclum.  Mcllis  vncias  trcs  jrini  vncias  trcs,rofacci  'C  lmPrcr"  ' 

JJ  .-.••^  .  .  .     ,  .  ...  .  r      r  *  >/  trantittlt 

vncias  tres,cypnni  vnc.in,gleucini  5  in,cera  vnc.iij,tcrcbinthina  vnc.it).  Mel  (eorfum  coquitur :  lnto  ,riJ  . 
qua  hquari  poflunt,liqucftunt:cY  111  mortarium  coniccta  omnia  fimul  contunduntur ,  Iauigan-  dnti\ms 
turqj.cVcxceptavfuifunt.  ^litud.  Cyprini,irini, rofacci.  glcucinflingulci um hcminas fcx:ccra  t*tIw  tS 
dcnariorumpodoxxiiij  t:rcbinthtnadenariorum  pondo  viij.mcllisdcnariorum  pondo  fcx:  pra  pojt  medica  - 
parato,acvtitor,ficut  pradicftum  cft.    C  ^flmd  ~\>otatur  Lcxopyreton ,  id cftfebrtfintes,  Rofacci ,  iri-  miticonfedio 

B  rtt,glcucini,cyptini,fingulorum  heminasquatuor:ccradenariorum  pondo  xii,  tcrcbinthinade-  ncm- 
nariorum  pondoquatuordccim^myrrbafiadtadenariorum  pondo  iii),  mclhs cotfli  denariorum 
pondofcdccim:conhcito,vtdocuimus.  C^W« collc5lanets  idphidtfeu  Rofacci,irini,cyprini,  *a!.  Aphrodx. 
iingulorum  heminasquatuonccradenariorumpododuodccim  glcucinihcminas  quatuor,adi- 
pis  anferini  dcnarioru podo duodecim,terebinthina  denariorum  podo  quatuor,  ftacta  denario- 
rum  pondoquatuor,opobalfamidenariorupondoduoru,melliscoc7idcnariotuni  podo  vhj  :co- 
ficitur  fupcnorum  modo.  C-^/W  ^Acoptm,  Dyjodes  1.  fuetidum  dit{um,adldem.  Ccra  dcnariorum 
pondo  viij,tcrcbinthinadcnariorum  pondo  viifchalbanidcnariorum  pondo  fcx,  guttaammo 
niacidcnanorum  pondo  fcx,olei  veterishcminasduas^mcdullaccruinadcnariorum  podo  viii» 
Pra^parato  ad  modum  pradiCtu,cY  vtitor  mero  cY  diluto.  C ^lliud ad ocm  Ncruorumex  cojenfu dolo 
re.  Relinatcrebinthinadcnariorum  pondo  quinquagintafcx,ccra  dcnariorum  pondo xxviij, 
guttaammoniaci  dcnariorum  pondo  trigintaduoru,  chalbani denariorum  pondo  xxxij.mcdul- 
laccruinadcnariorum  pondo  vigintiquatuor,mclIis  cocfti  denariorum  pondo  vigintiquatuor, 
olci  veterishcminasduas:ammoniacumacctofoluitur.  ^imd.  Ceradcnariorum  pondo  xxiiij, 
tercbinthinadcnariorum  pondoxxiiij,cha!bani  dcnariorum  pondo  fex.gutteammoniaci  dcna- 

Criorumpondofcx,olcivctcrisheminasduas,  mcdulla  ceruina  dcnariorum  pondo  viij,  ftyracis 
denariorum pondoxvripraparatolitniliter.  ^liud.  Ccra denariorum  pondo  vigintiquatuor,  *Ali:"  XXT"i 
tcrcbinthinadcnariorum  pondofedccim,  chalbani  denariorum  pondo  vi,  ftyracis  dcnariorum 
pondo  virj,oIei  veteris  heminas  duas,mellis  hcminam  vnam  s:  medulleceruinadenariorum  po- 
do  vii),falis  floris  quantum  fatis  eft:  ammoniacum  accto  foluitur.    (iSkiiud.  Benefactt lfhiad«is,& 
Opislhotonicis.  Sttnctt  omnem  Neruorumex  confenfu  doiorcm.  Cerapondo  vncias  fex,tcrebinthina  pon 
dohbram vnam,guttaammoniaci pondo  vnciam  vnam;opopanacis  pondo  vnciasduas,chal-  "Aliter  iiii. 
bani  pondo  vnciasduas,medulla  ceruina  pondo  vncias  duas,  mcdulla  taurina  pondo  vncii 
cefypi pondo  vnciasfj.oIciirinihcminam,mcIIispondo  vncias  tre's.conficito  rat:one  pradicia.  'AlutxT1- 
iOS^iiud ad "Xehemcntcs  Ldjittudinum  afjeclivs>& Ncruorum contracitones.  Cera  dcnariorum  podo  ouin 
quaginta,tcrcbinchinadcnariorum  pondo  xxv,aphronitri  dcnariorum  pondo  vj,  ceiypi  dcna- 
riorum  pondo  vi,mc!Iiscocftidcnariorum  pondo  vi,  gutta  ammoniaci  dcnariorum  pondofcx, 
nicdullaccruinadcnariorum  pondo  vi,chalbani  dcnanorum  pondo  vi,fcui  taurini  dcnariorum 
pondo vi,baccarum liccarum  lauridcnanorum  j)ondo  vi,o!ei  hcminam,vini  marine  cxpertis 
hcminam:praparatur iicuti  priora.    C ^iliud ^fcuntianum injcriptum,  Ccre  pondo  vnc.ij,chalba- 

Dni  pondo  vncias  tres.nitri  pondo  vncias  trcs,  tcrcbinthinaliquida  pondo  vncias  trcSja^fypi  pon  'AHw  T». 
dovnc.ij,fcuitaurinipondo5ij,oIei  cypnnipodo  vncias  quatuor,o!ci  melinipondo  vndas  iifj, 
irini  pondo  vncias quatuor,mcllis  pondo  vncias quatuor,oIei  communis  podo  vncias  trcs ,  olci 
vcteris  pondo  vncias  quatuor,  gutta  ammoniaci  pondo  vnciam  vnam,  thuris  pondo  vnciam  1, 
praparatur  vt  alia.  ^iliud.  Olci  vctcris  fcxtarium  vnum  s,  tcrebinthina  pondo  libram  vnam,  f 
guttaammoniaci pondo  vnciasduas,ccra  pondo  fclibram,  chalbani  pondo  vncias  tret, ccfypi  ,tcn* 
pondovnciasduaSjthurispondovnciam  vnam, aruginis  pondo  vnciasduaSjmclhsihcminas  *Al.«nc.iiiL 
duas,  }-mcdullcccruinapondo  vncias  trcs,fcui  anfcrini  pondo  vnciasduas,  vini  hcminas  duas, 
aphronitri  pondo  vncias  duas: conficitur  inftar  fupcriorum.    $J.^4iiud Chioracopon  1.  ^copon  ~\:ru 
de.  SuccurritOpijUx)tonicisjJihiadtci6,Solutt<,  O^Tremul^.  Myrrhadcnarioru  pondo  lirj.guttaammo 
niaci  dcnariorum  podo  nijjthuris dcnanorum  podo  iiij,nitri  denariorum  pondo  iiij,aruginisde 
nariorum  pondoquatuor,opopanacisvnciasdcccm,chalbani  pondo  vncias  quatuor ,  tcrcbin- 
thina pondo hbrasduas,cerepondo Iibrasduas, malabathrini  vngucnti  (extarij  dim:dium ,  cy- 
prinifcxtanj  dimidium:accn,quantum  fufHcit.  Ammoniacum,m)  rihanKnitiudilloIuito:iam 
iblutisopopanaccm.chalbanum  adiungito:hislauigatisljquata  fupcrfundito,  nulcctoq^cxcc- 
ptis  vtitor.  ^iiiud  Myrrha  dcnarium  pondo  quatuor,tcrcbimhina pondo  hbras  duas,ccra  de- 

nanorum 


DE    COMPOS.  MEDIC. 


nariorum pondo duorumr^utrxammoniaci  iluiris,nitii,crugi'nisJinjTuIoram dcnariorum  pon  E 
do  quatuor:  vngucnti  mclini  fextanj  dimidium,cyprini  pondo  vncias  trcsurini  pondo  vncns  n  j, 
olei  vetcrisfextarios  trc^opopanacis  pondo  vncias  trcs,chalbani  pondo  vncias  quatuor,acai 
quodfufficit:prcparatur,vtdictum  clt.  C ^liiudad Dmtumos offe£tus  ~va!dc«cnerofxm.  Ccuepodo 
minam  vnam,olci  vctens  fcxtanos  quatuor,tcrcbinthina; pondo  libram  vnam ,  myrrhc  pondo 
vnciasquatuor,thuris pondo  vncias quatuor,opopanacis podo  vnciasquatuor:cucumens  agrc 
ius  radicis,aeruginis,nitri,(ingulorum  pondo  vncias  quatuor : pipcris albi  podo  vncias  duas,chal 
bani  pondo  vnciasquatuor,  mcdullaeccruincpondo  vncias  quaruor,  vngucnti  cypnni  pondo 
vnciasquator,irinivngucnripondovnciasquaruor,  vngucnti  mclinipondo  vncias  quatuor, 
rutc  vindis furculorum  pondo  vncias  trcs,aceti  quod  fatis  cft.Cucumcris agrcftis  radiccs,  cV  ru^ 
lamcumaceroincoquitOjdcindc  liquorcm  exprclTum  aridis  iniicito,  Icuigata  accnrarc  liquatis 
cxcipito:ac  interdum  pharmaco  fynccro,intcrdum  diluto  vtitor.Hocaut  pro  rationcfubicctoru 
aficcluum  fiet.  C  ^4lmd Bajti  Pharmacum  confeflum.Hoc  tpfo  ~\fiis,cum  Neruorum  rcfolutwneprtus  tcnta 
rctur,fcruatus  cji.  Olei  myrtci  pondo  vncias  quatuor,cyprini  podo  vnciasquatuor,olci  veteris  po- 
dohbram  s,attramcnti  (utorj  pondolibram  s,ccre  pondolibram,tcrcbinthincpondolbrams, 
chalbani  pondo  vncias  tres,mannc  podo  vncias  quatuor,opopanacis  pondo  vncias  duas ,  bryo-  V 
nii' radtris podo  vncia^ quatuor,a?ruginis  pondo  vncias  quatuor , aphronirri  pondo  vncias iiij, 
pipcrispondo  vnciasduas.pyrcthri  podovncias  quatuor,  adipis  hocdinipondo  vncias  fex,eu' 
phorbij  pondo  vnciasquatuor,accti  quantum  fatiscft:.  Bryoniam.pyrethrum ,  cum  accto  inco- 
quitoideindeliquorcmcxprcflum.aridisq;  probc  leuigatisadiecTu,liquatiscxcipito:vfus  often 
iuscfh  (E^luuiex  C asiono,Solutis,& omm  Diuturno malo auxiluttur.  Ocfypi  pondo  vncias  trcs,mc- 
d.ilLeccruinapodo  vncias  quatuor,tcrcbinihme  pondo  vncias  trcs,guttc  ammoniaci  pondo 
vnriasduas,clulbani  jxmdo  vncusduas^cafrorij  pondo  vncias  duas,  piperis  albi  pondo  vncias 
duas,cuphorbij  pondo  vncias  duas,adarces  pondo  vncias  duas,  nirri  fpumc  pondo  vncias  duas, 
opopanacis  pondo  vnciasduas,olci  fryracini  pondo  vnciam  vnam3olci  trini  pondo  vncias duas, 
olei  vetcris  htemmam  vna,cere  pondohbram  s:componituraliorum  modo.  C  ^4liud,cmus  ~\fu 
Bajjus  longo  tcmpore Parahfi  tnjtilatus,ettam ab  hoc  morbo  conualmt.  Olci  myrtci ,  mclini,  cyprini,fingu^ 
"Aliters.  lorum  vncias  quatuor : olci  veterisfehbram,  ccrc  pondo  vnum ,  tcrcbinthinae  fclibram,  chalbani 
vnciasquinquCjthuris vnciasquaruor,opopanacis  vncias  duas,£rugmis  vncias  duas ,  bryonia: 
radiris  vncias quaruor, aphronitri  vncias quatuor,p(peris  vncias  duas,pyrcthri  vncias  duas,adi- 
pis  hccdi  vncias  (cx.cuohorbij  vnciam  vnam ,  aceti  quantum  fatis cft.  Copofitio  huiufmodi  mc  G 
dicammum  comuniselT.  C^A.t  Collinttid Poddgricorum  ,  ac ^rticulari morbo iaboranttum ex  Salecon^ 
jctia:  toto afjeclu iibcrat.  vfus eius  cji cjuotidic.  Salis  lnquinatfhoc  eft  ipBxB  terre  podo,  aluminis  fiffi 
pondo, fecis  vini  Italici  fextarium,  lapidis alij  Horis  vncias  iirj.  Arida  lTudiose  contcrito ,  farcc 
addita  accurate  lcuigato :  quibus  olei  vctcris  fextarium  afTundito,rurfus  cjj  condito,ac  cxcepto  vti 
tor.  Inahjsfcriptunsmclleattico  cxcipitur.  ^luid.  Sahs  inquinati  pondo  vncias  trcs,alumi- 
*  Al.vnaas  vj,  msn|Tj  p0ndo  vncias  trcs,Iapidis  afij  rloris  pondo  vncias  trcs,  thurispondofcmunciam,  myrrhg 
Al.  vncu>  vi.  p0ncj0  icmunriam  ,  fecis  vini  Irahci  fextarij  dimidium:  praepararo  vti  prediximus.  C^/A^ 
liimitio  PatrocioCxftrts libertocompojita:  liuat  loto afjeciu.  Vtedum  ejicjuotidie  &mane  antebaineu,<& pofi 
ipjum:  ad h£C~\>effm.  Sumaes  ex pharmaco,auodfuts  ejijoluetes  j;,  oportet pedes  inungere,  &  citra  cjtufionem 
mfricare.  Thurisdcnanorum  pondodccem;pipcrisalbidenariorumpondodccem,aphronirride 
nariorum  pondo  vnj,myrrh;.edenariorum  pondo  quatuor,gutte  ammoniaci  dcnariorum  pon^ 
dofex,acctiquantumfufficit,  olcicypnni  heminam  vnams.  Sicca  contunduntur,  cnbroq?  te^ 
nuiffimo  mcci  nuntur:rcliqua  accto  dilfoluuntur,Icuigantur  cp:deinde  omnia  fimul  mikcntur, 
cV  tritis  cypnnum  indirur:cxceprisautem  vumur.  ^Aiiud.  Thurisdenariorum  pondo  viij,myr- 
rhcdenanorum  pondo  viij  gurrar  ammoniacidenariorum  pondoviii:aluminisl"ci(T:!is,p!peris  H 
a!bi,fingulorum  denariorum  podo  vni,  nirri  denariorum  podo  viu',acen  quoci  taris  cfi.olei  cypri 
nihcminas  duas,ccr^'  pondo  (elibram.Que  liquari  pol]unt,liquefiunt,  Qc  trrris  adnciuntur. 

C  ^iliud Neapolit£  Medicamentum, ifchtttdii  ti ,^4rthrtticvs  £y*  Podavrias  cojecHu:  toto  ajjcc lu  hberat.  Th u 
ris.piperis  albi,gutte  ammoniaci^myrrhcjapidis  afii  floris,aluminisn(Ti,nitri,  ccntaurii  fucci,lin' 
gulrum  podo  vnciasduas:fcris  vini  Italici  fextarium  vnum  :oIei  cyprini,laurini,  myrtei,ftyraci-' 
ni,crg,fingulorum  pondolibram  vnam:tcrcbinthinepodo  felibram,chalbani  podo  vncia,opo^ 
panacis  podo  femuncia:  liquata  tritis  mifcentur.  C Slliud Dommo  Niorino  compofttum  quod toto  affc 
tiuliberat.  Myrrhcltacfta!  podo  vncias  duas,thurispondo  vncias duas, guttat  ammomacipondo 
vnriam  vnam:nitri  rubri,vel  faIisinquinati,podo  vnciasduas:aluminisfiffi,lapidisafii  floris,co 
locynthidis partis interioris,  mandragore fucci,mellis,euphorbii,(inguIoru  podo  vnc.  ii: vngue 
foiagri  ti crocinijmclinijityracini^malabathrinijlaurini^gleucini ,  hedychroi,amararini,adipis  vituli  ma- 
cam.  rini,fingulorum  pondo  vnciasfex:huius  pcnuna  vtendum  efi  medulla  cerui  vetufiiffima:cere 

mfra  pagw.  podo libram,chalbani  podo  vnciam,tcrebinthinc  podo  fehbram,opopanacis  pondo  fcmuciam , 
271.  d.fcnptu  f,,cjs  vmj  Itaijci  fextarium : prcparato,qucmadmodum  fupra  didum  eil.  Hac confectura  vtemur 
ejt  tstburmo,        p0CJarcem,cui  ntulus  cii  Popei  pretiofa,Sabernio  Valenti  compofitam,    C  Medicamentum 

ex  Populo, 


PER    GENERA  LIB.  VII.  271 

A  ex  Populo.  Benefacit  lfchiadicis,^4rthriticis,Sohitt<,Trem<.th<.  Vctlct  itcm  ad  Vfum  auottdanum.  Populi  nigre 
furculorum  pondo  minam,cucumeris  agrefris  radicis  pondo  hbras  quatuor,ca!ie  hlhile  pondo  li 
brasduas,vngucnticrocinipondolibrasduas,croci  pondo  vncias  tres.vini  odon  fcxtarios  xi|, 
olei  fabinifcxtariosdeccm,(ampluchipondo  Iibras  quatuor,  ccre  pondo  libras  quatuor.  Surcu- 
los  populidiligentcrcontuiosin  vafcduplici  vngucntariocontmetorachis  fampfuchu  cucume 
risq:radicesincra(riorafrultaconcifisadijcito,his  vinumfupcrfundito.  Omnia  dicbus  noucm 
macerarifinito:fequcntidicoIeum  adiiciatur:cVrurfusaccuracc  tunfa  lgnc  nonacri  incoquito . 
Poftea  Iiquon  cxprclTo,ceram  deralam  &  mcduliam  laeuem  factam  indito ,  igni  impofita  coqui- 
10.  Vbiliquatafuennt.abignetol!cns,crocinum  adiungito,mouetoq;cotinuc.  Crocinum  vcro 
lxucfaclum,tcrrcftristcftudinisfanguineexcipito,vtolcivctcriscraffitudincm  habeat.  Porroiu 
gulatur  teftudo.iuxtaclauiculamarundinc  vtnnqjtranshxa.Liquatacroco  iniccta  rurfus  tundi- 
to,cxccpris C]3 vtitor.Medicamcntum  toto ahectu leuat.  MulCQ aut  prcftantius euadit,  G  tcftudi- 
nis  fanguinc ccpiofum  recipiat.    C ^ihud.  V alet ad Molejitai ex  pe)jrtclioney& Contufiones ex  tclibus. 
Popuhnigrcfurculorum  pondo  minam.cucumcrisagreftisradicispondominas  quatuor,ca;:.e 
fiftulepondohbrasduas.mcdullaeccruinarpondolibrasduas,  crocipondo  libras  trcs,vini  odo- 
B  ratilextariosduodccim.olcilibras  dccem,fampfuchipodo  librasquatuor,  cerae  hbras  quatuor: 
fanguini:  tcrrcftris teftudinisquantumcuncpindidens.medicametum  nihil onendes,fedpotius 
iuuabis:praeparatur  modopraedictorum.    C ^li.ud ^lcopon Dia Phrymm  tdefl  ex  rubettsrams.Hoc 
"\fivs  ipr XyfUou  tdefl  iaculator,& ^icopo  C7*  Malagmate,a  toto affeclu  coualutt.  Cofectio  ita  habct.  Oki 
veteris  fabini  pondo  libras  tres,cucumcns  agrefns radicis  pondo  hbras  tres.cere  podo  Iibras  trcs , 
apochymatis  pondo  hbras  tres,  adipis  fuille  vcteris  pondo  Iibras  trcs:  ranas  rubctas  magnas 
numcro  tres,vel  li  hae  nonfintparuas  quinq; :  medullre  ccruinaepondo  vncustrcs,aphroni' 
iri  pondo  vncias  tres;fjlturis  vhri  pondo vncias  trcs.olet  iaurini pondo vncias  tres,olei lrmi  po- 
do  vnciastrcs,vnguenti  malabathrinipondohbram.fampfuchi  pondohbram.  Radices  in  craf- 
fiora  frufta  fectas.ac in  olcum  hmul  cum  fampfucho  conicctas,fupra prunas incoquito.  Vbi  radi 
cesinarUcrint,humorcmexprimito,radiccsquidemcxfampluchumabrjcito:ranasin  fportulam 
textam  imponcns,huius  q:  oras  confuens.cV  o!eo  cxprciTo  committcns,rurfus  vas  coopertu  ignt 
fupraponito:vbi  iamfatismagnum  tcmponsipatiummtercelTcnr,vtrancilliquatae  fuennt.fpor 
tula depofita humore expreiTo  abijciatur :  reliquo  oleo liquata mdito ,  moucs  iine requie : poftre- 
mo  medullam  &  chalbanum  adiungi to :  poftqua  foluta fuennt.ab  ignc  tollito : ac modicc  rcfri  ge 
Craripermittens.aridatunfa.actenuilTimocnbrofecreta  infpcrgtto,mouens  affiduc:in  mortariu 
dcmifTis,iteru  cp  tunfis,malabathrini  vnguenti  pondo  cV  femiflem  adiungito.cY  rurfus  tundito: 
excepta  vafc  plumbeo,vndicr3  obturato,vt  nihilperfpiret,feruato.  Vtens  medicamentointcnm 
vtmalagmate.  facta  morbi  mclinatione.intcrim  vt  enchrifmate.i. illinitione.iSam  pharmad, 
quod  fatis  eft.capientes.folucntes cg  vngucnto,  vt cerati  humidi  fpiiTitudmcm  habeat ,  vtimur . 
C  ^iltud Haltet  confeclum  Pharmacuman  cjuo  Tttrfims  Haiieus,cum  afjeciu  adeo  tnfefaretur,~\t  corpore  dislorto 
eljet,~\firpabat:  &  toto  malo  liberatus  eji.Data  tfl  conjtcito  Valerto  Pauhno.  Habet  aut  in  h uc  modu.  Oiei 
iabinihbrasirj:populinigre  furculorum  hbram,quicunonadfint,fampfucho  vti  oportet,duas 
ipfiuspartes  adncientes.  Habetautcxfampfuchi.cvprim,irini,maftiches,finguloruhbram:myr^ 
ihae  fracte  fehbra.cerae  trientem,apochymatis  hbras  irj.adipis  fuillae  pinguis  hbras  iij,  fulfuris  viui 
vnc.iij,mnifpumc5iii.chalbanihb.ii),mcdullae  ceruine^  nrj:tcftudinum  tcrreftnum  xfanguis 
immittenduseftmcdicamini  praeparato,cxiam  trito.Porro  confrciendum  cft,vtidiximus.In  vfu, 
mcdicamentilibram  l.auferentcs,  opobalfami  %  irj,  vngucnti  malabathrini  5  i,  condimcnti  grana 
iili  indere  couemt.  Hoc  in  quotidianos  vfus  lta  praeparat.    C  ^4hudidtpfumHaltet,a  Valeno  Pault^ 
no aliterconftcium.  Cere  pondo  hbras  ir),cucumcns  agrer.is  radicis  pondo  hbras  tres.apochvmatis 
D pondolibras  tres.adipis fuille pinguis pondo  libras uj,  olei fabini  pondo  tria.Q  pnni  pondo,fuli 
ni pondo,crocim  pondo,  t itactae pondo fehbram,medullcceruinepondo  &femilfem: chalbant  ^.^tdJttnrin 
pondo&femitlem,rubctasquinquc:lanipfjchi,velpopuhnigraefurculorum,pondotria:fulfu^  atif.i  ;,majii 
ris  ignem  non  cxpcrti  pondo  vnc.iij.aphronitn  pondo  5  nj,teftudinum  plunum  fanguincm : co~  ^*r— ■ 
ricito,qucmadmodum  predixi.    C  ^iltudFiautj  Clementts  confeclumpharmacum.  Hut-.ts  ~)ju  nommiis  /jo 
mtnts toto corpore dtshnos a  PudawaChtrawa  cj;,ad;o conualutj]e,yt  cttranoxam  obambularcnr .  Olei  fabini 
pondo  xrj,cucumensagreftis  radicis  poado  xii.cere  p6ndo,tercbinthinc  pondo,mcduIIc  ceruin^ 
pondo,chalbani pondo,ranasnumero fex.Oicum  diuidimus,cx  fcorfum  in  co  ranas , feorfum 
itcm  radices,  mcoquimus: deinde  liquorc  pcrcolato  ad  pharmaci  confcctioncm  %-timur.  Pharma 
cum  autcm  acopi  vfum  prcltat ,  Valerio  Paulino  fcripturae  hunc rn  modum  adiicicntc:  Sampfu^ 
chi  pondo  vnum  cV  femis,vngucnn  crocini  pondo,malabathnni  pondo,  opobalfami  podo 5  lrj, 
teftudinum  x  fangumem,medullc  ceruinae  pondo  duo,chalbani  pondo  duo,  adipis  fuilh  vetens 
pondotria,apochymatispondo.ccraepondotriafemis, filfuris  viui  pondo  vnciam,aphronitri 
pondovnc.  iii],rubcrastrcs.tefi:udmumxvfangumem:cxloco  crocini  fyriaci  pondo,  fampfuchi  »  ^msf^, 
pondofemis  ponitur:fupcnorum  modo  preparatur.    (Z^budPompeu Sabtm.Poh.tttes  t.praiofum,  mfA 
mfcribttur. ^iburnio  V'altntipr£paratujuit.Vtdeejllfchtadicii,^nm-iticts,PocUgritis,Trcm  adomnem  tft  SJtrcrnu. 

Xcruorum 


DE  COMPOS. 


MEDIC 


iisillibram  A7crttorumdtfpofuionem.  Compofitio  calis  eft.  Sampfuchi  pondoduo,foenigra*ci  tpondoduo,  mc  C 
>ww.         Iiloti  pondo,rori(marini  pondo,brathyospondofimis,cachryospondo,cyperi  pondo,abrotoni 
Al.  pondos  p6ndo,cardamonu  pondo  fehbram  baccarum  lauri  podofelibram,vini  odorati  fextanos  xxmj, 
vnguenti  lrini  pondo  xv,cyprini  pondo  ij,tyriaci  pondo  ij,ccra:  pondo  duo,  tcrebinthina*  pon- 
dojchalbanipondo vnciasduas,opopanacis  pondo  vnciastrcs,gutta*ammoniaci  purgata:  poiv 
do  vnciasquatuor:pipcrislongi,nitrirubri,lapidisahj  floris,colocynthidis  partis  intcrioris,alu- 
minis  fiffilis/mgulorum  pondo  5  iiij :  thuns  pondo  3  iiij,centaurij  pondo  5  nij :  mandrogora*  fuc^ 
ci,  myrrha*  ftaaa*,melIiscocu,  fmgulorum  pondo  5  iiij:rubctasranas  magnas  numcro  vi,tciiu' 
dinum  tcrrellrium  x  fanguincm.  Mcdicamcntum  varie  componitur.  Aromatica  ficcaqj  craffius 
contufa,vah    duplici  vnguetario  iniceta,  vino  fuperfufo,triduum  maccrari  pcrmitrimus.Quaiv 
todicvino,quamufatisc(t,ablatoguttam  ammoniaci,tIms,chalbanu,cV  opopanace  irr.buimusj 
cVreliquosfuccos^ha-cdifTolutaLxuigamus^quibusfaclis  Iaruibus  tunfa  cubratacj3  a!umcn,im 
trum  rubrum,colocymhidem,lapidisaiij  Horem,pipcr,&rcIiquaaridaimminimus,timuI  q^teri- 
mus:  his myrrham,iiaCien,cV  mcl adijamus.  Siciam  prcparatis,  omnia  liquida his,qua* in  vino 
maceranf,ahundito:ignifupcrpofitacoquito,moucnscontinuc.  Vbi  bona  vini  pars  cofumpta 
fuerir,humorem  cxprimito:cui ranas  imponcns,ficut  (upradictum  cit,incoquas,  cV  tunc liquida  E? 
adijcias.HaxliquataabigncdcponensJcu^atisindcSjacrurfus  tudcs:cxccptisvtitor.  C^tf/W 
.Acopon  Mctdfyncriticii.^uxihatttr  lfchtadicts,^rthr:ticis,Sclutis&  Tremuhi.  Vtebatur  btltm  Secudu-s  Di» 
turnos  ajfcftus  dcmu!it:'.r,Captte  dolentes  ddtuu.it.  Adarccs  pondo  5  ij,myrrha*  fiacta*  pondo  5  ij,  aphro^ 
nitripondof  ij:cuphorbrj,opobahami,(ingulorum  pondo^  rj:fiyracini  vngucnti  pondo.  Ari- 
da  tunduntur,cribantur  qy.  his  myrrha^fiacle^cV  opobalfamum  adijciuntur : dcnuo  tunfa  llyraci- 
noexcipiiitur.Acimcriin  pcrfc,mtcrimalteri  miltum  vfuicllmcdicamcn.  Cocuoncm  quoque 
adiuuat.    (T  ^iimd  Oiphitocompofitum,cuius  ifu  Thordiis  dfjeclumolcilo,  &  ictm  Inuctcrdto  liberatus  eil, 
t Al.pondo vn   Adarccs pondo  3  ij,myrrha'  liacla:  pondo  5  ij,  aphronitri  pondo  3  iij,cuphorbij  t  pondo  vncias 
ciasVK         dimidium,malabathnn;  vngucnti  pondo,fohati  Romanis  dicli  pondo  fclibram ,cci£  pondos 
ij,opobalfamipondo5ii,  Prarpararurm  modum  pradiclum.    (L  ^iltttd Neapoiit£ ,  cjuod  ^gripps, 
t  Alitervi.      compofitumfuit.  Adarces ablatis arundimbus pondo§  iij,cuphorbij  pondo^f  nj,aphronitri pon^ 
do^  iij,Itaclc  pondo  5  uj,opobaIfami  pondo  5  uj,vngucnti  malabathrini  primi  pondo,foliati  po 
doac  fclibram,  hcdychroi  pondo  fchbram,crocini  pondo  fclibram,nardi  aiiana*  confccratoriaz 
prima  pondo  fchbram,ccra  pondo  vncias  trcs:conhcito  vt  priora.    C  sllntd Myrdcoponjioc  eft ex 
lAcopu  <&~\'nguer,tis  cor:jtans,Rcgium ad  muctcratos  afficlus.  Item coctionem  adiuuat,  Calami  aromau'ci,G 
carpobalfami,amomi,cardamomi,iunci  Horis,calia  rofam  fpiratisancliloti,  fampfuchi,brathyos, 
fccnigraci,cypcri,nardi,pipcrisalbi,  Qngulorum  pondo^  uj:myrrhac  troglodyticj  pondo  feli- 
■X^iddititr  m  bram,cuphorbij  pondo  iehbram,t  vini  falcrni  fcxtanos  xvi, vnguenti malabathrini  prima* confe 
atifiu.^riddr  ctionis  pondo  rj,nardi  primc  compolitionis pondo,foIiati  primi  pondo,opobal(ami  pondo,  cro, 
cesfehbra,m-  cini  pondo,ftyracini  pnmi  pondoamygdalini  pondo,comagcni  pondo,gleucini  podo,irini  po 
tn jehbram.    do,hcdychroi  pondo  ij,amaracini  primi  pondo  ij.  Coquitur  vngucnti  modo.  Nimis  qua  bonii 
mcdicamcntum  cl  i.Celci  1  Primipilario  compohtum  cft.Benefacit  ifchiadicis,  arthriticis,  folutis, 
trcmulis.  Valet  ad  conuulfa,rupta  qy. itcm  ad  forrhofos  vifcerum  affedus.Et  cocodioncs  iuuat 
ventriculi  orificio  cV  dorfo  lllitum.    C  ^iliudcompufttum^icjuili£  SecundiU^.  Euphorbij,  opobalfa 
mi,myrrha  ftac1a\fingulorum  pondo  5 1  j .  mtri  fpume  pondo  5  iij,cer£  tantundem,  vngucnti  ma 
labathrini  pondo,fohati  pondo  fchbram.crocini  pondo  fclibram.nardi  vnguenti  podo  fclibram, 
hcdychroi  pondo  fclibra,amaracini  podo  fcIibra.C6ficitur,quo  dixi  modo.  bixc quidc  fufficie- 
bant.Htcnim  A fclcpiadcs cofccturas lpforum  cV  vfusaccurate  tradidit:  Andromachus  aut,  vt  fo 
let,negligentius,ncq3adquideorum  lingula  vaIcant,indicans,fcdnobisconijcicdumrcImqucs: 
nam  ccu  ad  artis  pcritos  (cnpturas  fcmpcr  confcripfit.  Vcrum  qfh  no  nulla  acopainuiccm  hbi  fi-  H 
milia,in  fymmctr.js  dilcrepant,idco  hac  quocp  appofui,q?  Icclorcs  ex  ijs,qua  A(clcpiades  docuit, 
deijsiimuIratiocinariqueant,cuiufmodi  acopa,quibus  vitijs  potillimum  conducant.  Diccmus 
autemcVnos,vbi  vniucrfalcsc]uofdam  iennonesdciphsrctuIcrimus,vnde  accuratiore  viaacra^ 
tione  ad  eorundem  vfus,qui  mentem  diccndis  adhibebunt,peruenient. 

Q^h  x  ^fndromachus  ^icopa  fcripferit.  C  ^4  P  13. 

ACopumvindeHalici.  Ccrae^terebinthinajOlcivetcris/ingulorum  pondocVs:aphronitri 
pondosiiijjChalbanipondosnj.aruginis  rafe  pondo^  iij,  opopanacis  pondo^  vi,  guttac 
ammoniacipondo5iij,mannapondo  vnc.ifj,acetipondo5ii,mclini  pondo  5ii,cyprini  pondo 
vnc.ii,irini  pondo  vnc.fj,feui caprini  pondo  vnciam.  C  ^Aiiud ^4copum  bonum,  Cerc  poao  xvi, 
aphronitri  pondo  5  viij,  baccaslauri  numcro  viij,pipeiis  albi  denanj  pondo  vnius,  crocomag 
matis  quantu  fufficit,mcdulla'  ccruina'  denarium  pondo  duum,myrrha*  denanj  pondo  vnius,ce 
rx  denarfj  pondo  vnius, vini  rhodiaci  dcnarium,accti  parum  aridis  adijcitur.  l£^lit:d Bafti  Stoi* 
ci.  Cucumerisagrcftisradi'cispondo,'{ca{forijpondo5ij,medulIa'  ceruina  pondo§  vi,o!ci  ve- 
tcrispondofj,cera*  pondo  vnum,}  aphronirripondoij  iij,  baccarum  lauri  fextarios  duos,  ru^ 
tae  viridis  fafciculum  manipularem,rorifmarini  tantundem,olei  fabini  veterispondo  decem. 

Radices 


PER    GENERA    LIB.    VII.  272 

A  RadicescV  hcrbc  oleo  incoquuntur,dcmdc  cxprimuntur  ,  poftca  Iiquata  fupcrfundunrur. 
.Aiud.  Opopanacis  pondo  vnciam,  rcliric  p:mdo  vnciam,  refinac  pitynx  pondo  ij.ccra  pondo, 
guttaammoniaci  pondo  v^nc.vi,ccfypi  pondoS  ij  olcivctcris  fcxtanum  vnum  fcmis,falis  flons 
pondo  vnciasduas.  ^iuud.  Ccra-pondo,mcdulleccruina:pondo5  rj,vngucnti  babylonij  pon- 
do,hcdvchroi  pcndo.ftacta*  p6do,malabathri  pondo  vnaam,  nardi  pondo  vnciam ,  opobalfa- 
mi  pcdo  vnc.vi.In  marina  vcl  muria  medullam  hquaro,liquahilia  curata  fimul  c6miccito,poltrc- 
mo  opobalfamum:at  U  hqutdum  litacopon .  plu> ccra lndito.  C -Aiiud^fc opon  Qu.idratt.  Irini 
vnguenti  vnciam,cypnni  vnciam.launni  vnciam,olci  vctcris 5  lii^tercbinthina:  vnciam, mcdul- 
lc  ccruine  vnciam,-{ccre  vnaam ,  y  cefypi  vnciam.pipcris  vnciam,niti  1  dcnarium  pondo  riij,ful 
funsignemnoncxpcrtidcnarium  pondo iinpyrcthn dcnarium  pondo  iiij.mclhs  vnci..m.  Li- 
quata  licas  mifccntur.  C  ~Ai:uc\  ^fcoponjoctidum.  Tcrcbinthinc dcnarium  pondo  lvi,  ccra*  dcna- 
num  pondoxxvii|:a'fypi;mcllis,mcdullcceruinc.guttcamoniaci,chalbani  ,aphronitri,  intcrdu 
opopanaa's,baccarum  lauri,hngulorum denarium  pondo  vi:oIci  vctcris  fcxtarium ,vinihcmi- 
nas  ij:quidam caftonj dcnanum  pondo  trium  addunt.  C ^dimdex Sampfuho.  Ccrc  pondo.olci 
omphacini  fcxtaricsuj,  umpfuchi  fcxtarium,  recnigra-ci  lcxtarium,  vini  vctcns  fcxtanosqua- 

B  ruor.maluafafciailum:hcrbamcrcuriaIis,quam  Graci  Jinozofrin  vocant,  tafciculu:cucumciis 
agrelrisradices.  $1  sliv..d,~\'t  ^fi.timachus.  Supfuchi  noui,rorifmarini,  afpalathi ,  brathyosid  clt 
hcibc  ubina,fccnigraa,finguIorum  fcxtarios  duds:ccra  pondo,vini  vctcris fcxtanos  n'i,glcuci-  "  Mus  L 
ni  fcxtarios  iij.  C^fltuda  slr.locltacccptum.  Olci  decocti  pcrmultum.radicum  cucumcris  jgrcltis 
fcxtarios  in  ccraminam,tcrcbinthina  minam.mcdulhvccruinadcnarium  pondoxxv,adip  san- 
fcrinidcnarium  pondoxxv,cha!ban;  dcnarium  pondo  xij  s.fampluchi  fcxcarium,  ronfmarini 
fcxtanum.Hacpoftrcma  cum  vinoodorato  tum  Iauigan:ur,tum  mifcentur:rit  autcm  cY  maiag 
maceracopiotiorciniccta.  C ^fiiud^fcopon  ronjtcium~\t .Ayhrodas.  Aphronitridenarium  pon- 
do  trium.pipcrisgrana  quadraginta.SL  longi  tctidcm,thuns  dcnarium  pondoxvi.  His  tricis  vi- 
ni  odori  chij  vcl  rhodij  heminam  fuperfundico  mcllisdcnariosix:dcindcin  patclla  hquato  ccra» 
ryrrhcnica  denanum  pondo  xij,feui  taurini  denarium  pondo  xli  j.  (L^fiittdrfuod  trat  ^Afp.ihaiane- 
fi.  Crocomagmatis  dcnarium  pondo  quacuor.mcdulle  ceruina*  dcnariu  pondo  xij,eefypi  dena- 
riurn  pondo  vi,adipisanfenni  vclfuillidcnanum  pondoxii,tcrcbinth;na*  dcnarium  pondoxii, 
irinidenariosxviij:cyprini,gleucini,lingulorumdcnariosxviij,  Md  liquatur,dcindehccis  ad- 
mifcerur:acvbifimulcum  hisquain  mortario  funtjauigaucris.in  vfuscondes.    C ^fhud ~Aco* 

C pon  Barbancumjx  Ettphorbto.ad lfchiadicos,aiia  cj;  multa.  Opopanacis  pondo  vnciam,ryrrhcnica  pon 
do  vnciam,tcrcbintluna  podo^  n.chalbani  podo  vnaamjgutraammoniaci  pondo  5  u,  euphor- 
bij  pondo  5  li.caftorrj  podo  vnc.ij,pipcrisalbi  pondo  5  i|,mcdulla:ceruinx  pondo  5  inj,ccfypi  po- 
do5iii),limncftridisp6do  vnciadimid!um:ftyracini,!aurini,amaracini,fingulorum  vncias  trcs:  'Alitarj. 
olci  vetcris  fcxtanos  ii,hcdychroi  vnc.  vi :  praparato  vtitor.  Valct  ad  dcfpci  aros  ncruorum  affo 
Ctus.itcm  propnc  ad  lfchiadicos.    C  ^fltud ^fcopon,cjuo  ^frunttus  ^fcjuib  curaiti*  rA.Benefacit  Coxcn* 
dtcum  dolori,omni  cj;  Xeruorum dijtenfiom.  Opopanacis  podo  5  i),-{chalbani  podo  vnc.i,tcrcbinthine 
podo  5  ij :  pipcris  albi,caftori],vtnufq:  podo  5  ii  :}-cclypi  podo  5 nrj.calie  pondo  vnc.ini,  medullae 
ceruin^  pondo  vnc.iiij,ccrc  pcndo,fryracini  pondo  5  vi.irini  pondo  vnc.  vi,  Iaurini  pondo  vnc 
vi,olei  vctcns  pondo.euphorbij  podo  5  ij,gutte  ammoniaci  pondof  ij  Euphorbiumcum  pauco  'Al.pondoii. 
mcllemifceto.    C  ^///M«'G/jr/,Tr  Phiioxenus  cnammaiicM.  Ccrc  pondo  ltbras  duas.guttc  ammonia  "Alitct  L 
ci  pondo  hbram.clulbani  pondo  hbram  s,ityracis  pondo  hbram,  bdclhj  pondo hbram,  myrrhac 
pondo  vnc.ij,thuris  pondo  5  ix,ccfypi  attici  pondo  hbram,propolis  pondo  hbram,rcfine  tcrcbin 
thinepondohbram.olci  vetcrispondo  ii  :cyprini,irini  vngucnti.amygdalini,  fingulorum  pon- 
doij:fynacipondoui,opopanacispond6:prcpara.    C  ^uud ^tfcopon  V nude,~)t  Cicmens  Sertorms,  *  Al.pondo  1  s. 

D tjuo ~vtor.  /Eruginis  rafe  pondo 5  vi,refmc  frictc  pondo  vnc.quatuor.olei  myrtci  pondo,Icntiicini 

pondo,oleiveterispondo.launni  pondo  ij,fynaa  pondo.glcuani  pondotna,  adipisagnini  vn-  *%jd.'Wfm. 
cias  trcs,cere  potice  hbras  nj.chalbani  pondo  hbram :myrtci  tencrorumfoliorum,  rutc  foliorum 
viridium,Ton(marini  viridis,lauri  foliorum  tcnerorum,  hngulorum  5  vi:herbc  (aluic  iclibram  . 
Vindia  tunduntur,c^  olcis  pcr  noctcm  cV  dicm  maccrantur.dcindc  cum  liquabihbus  mcoquun- 
tur:aimab  igncdcpofueris,  crugo  lnditur,  pcrcolata  rcponuntur.  Facit  ad  omncm  ncruorum 
laborem.  C  ~di\ud^4copon calcjaciens,~\t  Cajiu-s^ad Diuturnos afjeclns,  C£*  Conuuifiones.  Pyllcla  lcxta- 
riu,fyriaci  vngucnti  tantundcm,indis  lllyrice  parcm  modum,terebinthinc  pondo  hbra,  axungic 
podo  hbram.raturc  naualis  pondo  vnciam.  lncoquito,ruta  vindi  moucns.  C^W  ^fcopon  Orio 
rus  Pexons bonv.m.  Cere  pondo  libras  vi.propoh s  podo  hbras  v,iridis lllyrica  podo  hbras  quatuor, 
tcrcbinthine  pondo libras  iirj,opopanacis  pondo  hbras  ir) olci vctcris pondo mi.chalbani  pondo 
librasduas,olciIcntifcinipondoiii,myrtcipondoiii,gutta  ammoniaa  pondo  hbram,medulla: 
ceruinapondolibrasiii.ccfypipondolibrasvi,  baccarum  laun  pondo  hbram.ftyracini  pondo 
tria.amygdahni  pondo  tria,feui  vitulini  pondo  hbras  ii|,6V  leonini  pondo  hbram  fcmis,opobaU 
fami  pondo  hbram  fcmis.Prcparato  diligcntcr.  C^/W  Myacopon  bonum.  Malabathn ,  hcdy- 
chroi,nardi  crocini,babylonij,fingulorum  fdtbra: iucic ,  opobalfam^ccrc,  comagcni , lingulcv 

rum 


DE    COMPOS.  MEDIC 


rum5  vi:aloes3  ri,mellis3  irj:conficito.  C  ^liudMyracopon^uoMor.  Cerae  candidae  pondof  rj,  E 
adipisanferini  odoramcntis  conditi  vnciam,fcui  taurini  odoramcntis  conditi  vnciam,adipis  lco^ 
niniodoramcntisconditifij  crocodili  odoramentisconditi  vnciam,mcdullar  ceruinae  vnciam, 
falis ammoniaci  5  ij  piperis albi  5  ij,tli uris  vnciam,  cinnamomi  3  ifj,aphronitri  vnciam,iridis illy- 
'^il.fextario;  ricx  fextarios  n,nardi  vnguenti  fcxtarium,malabathri  alcxandrini  fcxtarios  fyftadae  libras  rj,fyria 
dms.  ci  crocini  libras  fj,mellis  libras nij,  opoballami  fextarium,  comageni libras  ij.Parato,  vti  nouifti . 

C ^liud Myntcopon*  Ccrae  tyrrhcnicac  3  vi,amoniaci  3  iiij,  cuphorbij  libras iiij,pipcris  albi  5  iiij, 
limniftridis5iiij,magmatis  malabathris  vi, opobalfami  pondo,  malabathri  pondo,  ftacles  vnc. 
vi,foliati  vnc.vi3nardi  pondo  tria. 

Gleucmi  1,  Mujiei  Vn?ttenti  confecliones.  C#4P.  14. 

Leucini confcclio iuxta  ^indromachum.  Poft  prardida  acopa  Andromachus Gleucini  confectio 
nem  dcfcriplir,non  malc  ipfaacopis  vnguinibusadiungens:quippc  addolorcm  laliltudi- 
nemqj  tollcndam  Iongecft  accomodatilTimum.  Traditurautemabeolicad  vcrbum.  (EGleu* 
cini confetlio^ua^vtor.  Myri hx podo libras ij,nardi Indicae podo  libras ij,cofti podo libras iij,flyra 
cis  pondo  Iibram :  bdclhj.fampfuchi^xylobalfami.IcntifcijCardamomijfpathaf^ridis  illyrioe,  my- 
fyos,afari,lingulorum  pondo  hbras  lj :  meliloti  pondo  Iibram,nardi  gallica:  pondo  libram : afpala  F 
thi,calami,lingulorum  pondo  felibram:ariftolochiae  longae  pondo  libram  s,rorifmarini  feminis 
iisilfextdriTt  fcxtarios  rj,thuris  pondo  libras iij.calia:  pondo  libras irj,foenigraeci  T fcxtarios ij,fphagni  podo  li- 
iinnm.        brasij,amomipodotlibrasij,corticis  thuris  pondo  libram ,  rofarum  ficcarum  pondo  librasrj, 
t^/.  Wmw  brathyospondo  vncias  vi,focnicuIi  pondohbrasij,  balfamifruclus  pondolibrasij,croci  pondo 
~y»am.         vncias  tres,baccarum  lauri  pondo  libram;pipcris  albi  pondo  Iibram,opobalfami  vafcula  tria,  ma 
KCr  V1  sic   labathri foliorum  pondolibrasduas,nucleospineos  virides  rj,rutae  viridis  pondo  vncias  rj, falis 
ammoniaci  denarium  pondoquatuor,  nitridcnarium  pondo  quatuor,  vini  veteris  fcxtarios  ii, 
muili  boni  ficftilia  n  s, olci  vctcns  libras  v.  Pnrparato  diebus  quadraginta.  Haec  prefatus  Andro 
niachusnonadhucconfcclioiiismodum,licut  Crito,adiecit.Infuperquot  librisltalicisficuleaut 
fextarfjs  aeftimet,fiIcntio  practcrfjt,    C  Gleucimconfc£lio Cntonts m  fccundo de  Ornatu,  Crito  ad  libri 
calcem ,  Gleucini  confafruram  his  vcrbis  tradidit.  Gleucmum  ~\imhxbet  Calcfacioriam  ac  remitten* 
tem.Vulu&&  Nermsprtfidium  eii.  Huius  confcctioncs  multx  funt,  quae  verov limplex  dicitur,hunc 
in  modum  habct.  Mufti  rcccntis  vuae  maroncae metrctam  in  vas  ftanneum  conieclam,fupra  prir 
nas  mcoquito : ac  vbi  tcr  quatcrVc  cHcrbuerit,metrctam  in  fictilc  dcmilfam ,  Soli  cxponito :  olet 
omphacinicongios  fex  addito:  lcntifci  minas  fex,alrj  minae  dimidium:  nardi,calami,afpalathi,lin  G 
gulorum  tantundcm.palmae  elatae  minam,  cyperi  minam,  cardamomi  oclauam  minxpartem, 
amomi tantundem,mcIiIotivncias  v:(intautcm  omnia  laeuia.  Dcinde  diebus  virj  commouens, 
mufium  qj  rcpurgans  vtitor.    C  Gltucini  conjeclio fccundum  Diof  oridem  iibro  Primo  dt  matcrta. Scrtpfit 
autem tlle m hancfententiam,  Glcucinum  limplex componitur  ex  olco  omphacino,  lentifco,caIamo, 
nardo  galIica,(patha,afpalatho,fertuIacampanaxolto,&Vmulto:vinaceis  vafi,quodaromata  vinu 
cV  oleumcontinet,ciicuiidatisxxxdiebus:fingulisbismouctur:poftea  expreiTum  vnguentum 
rcponitur.  Vis  cius  eft calcfacerc,eniollire,cY  rcmittere.  Bcncfacit rigonbus,neruorum  vuluae  qj 
afte<ftibus:omni acopo  efncacius  cft,  vt  quod  cmolliat.    C  Gleucini  confecliol/t Heras.  Quoniam 
Heras  Gleucini  confcctioncm  luculcnnus  iplis  iuxta  finem  operis  medicamentanj  cdocuit,illius 
quoque  fcripturam  ad  verbum  ita  fubiunclurus  fum.    C  olei  Gleucmi  compofitio  adPerjrtcliones)& 
Neruorum  ~)>itia potijiimum. luuat  Opijihotonicos,td eii  cjutbus  c ei-utx  rcflexa  cji  in pojtcrtorem partem,  nec  in  an* 
f ^l.lana  ir-  teriorem  tncltnari potefljoleo tm<wo  locts  ajfeclis  miecio.-Olci  vencfrani  pondo  ducenta  oclo,vi'ni  falerni 
ngua.         fextarios  xxx,multi  aminci  lextarios  centumoclo,  helenij  pondo  duodecim, fpatha?  pondo  v,  af- 
*Aluei  ccL      palathipondo  v,hedyfaripondoi)  femis,artemilia;matcrnx  pondoijjfemis,-fcyperi  pondo ii:}- 
myrrhaepondo  tria,alij  pondo:piperisalbi  pondoij  femis,fplachnifeu  mufci  pondo  ijfemis,  xy  H 
lobalfami  pondo  ij  femis,ariftolochia!  longe  pondo  vnum  vncias  tres,myrti  ficca;  foliorii  -{pon' 
t  vlitcr  x.      do  vnc.i,rorifmarini  ficci  vnc.v,fo!ioru  lauri  liccx}-vnc.f  xrj,bdellij  pondo  ij  femis,  indis  illyricas 
pondo  ij  femis,ftyracis  pondo  vnum  vncias  tres,cafiarficcae  pondo  vnum  vncias  trcs,  ladani  pon 
do  vnum  vncias  tres,cardamomi  pondo  vnum  vncias  tres,croci  pondo  vnum  vncias  tres  femis, 
ballamifrucftuspondo  rj  femis,thurispondo  v,crocomagmatispondo  v,  panacis  pondo  vnum 
vncias  tres,calami  aromatici  pondo  v,afari  pondo  rj  femis,cafiae  nigrae  podo  ij  femis,amomi  vuae 
"AHtcrvnum.  pondo  vnu  vncias  tres,iuncifloris  pondo  v,cofti  pondoquinque  vncias  tres,  nardi  gallici  podo 
v :  fertula:  campanae,quae  melilotos  dicitur,pondo  vnum  5  in :  fampfuchi  pondo  vnum  5  iij,rofari3 
t  Al.librasii  s  ficcarum  pondo  vnum  5  irj,fcenigrafci  |  librae  dimidium,  opobalfami  vafcula  v,malabathri  vn- 
guenti  pondo,Andatunduntur,8c!  rariore  cribro  incernuntur,  vinoqj  macerantur:bdellium, 
etfi  aridum  non  fueri t,cV  i pfum  contundi tur :  fin  pi ngue  extiteri t ,  vino  ipfum  in  pila  contunden 
dofoluitur.  Haecin  vas  exiguum  vnguentarium  ftanneumcj^  coniecla,  fed  ita  vt  nihil  expiret 
opertum,diebus  duodecim  cVtoridem  noclibus  linuntur:muftum  verd  cum  his  permaneat, 
vua  purev  exprefta  vt  nihil  roris  Contineat.  Porrd  muftuminmagnum  ahenum  condiro,vt  etia 
feruoriiplius  locus  fit:omnia  in  vino  macerata  adijciuntur.  Oleum  vinumcj3  bisdie  fpatha 

vnguentaria 


PER    GENERALIB.  VII.  275 

Avnauentanaadhoramagi'tantur:fpathavcroaccuratc  detcrgatur,ncid  quodacidum  fuctum  ci 
adharct^mcdicamctum  oucndat,dum  nirfusimmittitur.Praparcturautcm  vas  opcrculo,  cVde- 
fu  pcrplufcuiisccntonilHisaccuratccircundctur:vaOfubfitrcfiis.  Cumiam  dicsquindecim  prae 
tcricrint,ammoniacum,&ipfumamomum  inditur^crafliuscocufinii.AttriginradicsdupIiciva' 
f^fupraprunasduasvcl  trcsfcruerevngucnrumpcrmutciuiacir3opoballamoadieao.  Vafcaut 
dcpolito  ac  modicc  rcfrigcrato  vnguentum  defundere,rcliqua  fportulis,  vt  fum  ca!ida,cxprimcrc 
oporret :  primu  manibus,dcindc  pra-lo  molicntcs  aliquid  vngucnti  gratia ,  tn  ipfum  malabathru 
conii'ccre,fi  vngucntum  in  calcntc  aqua  fufum  immittamus:  ltcm  fpatha  pcrmoucrc,  vt  mifcean- 
tur.Poftea  dicm  vnum  fi  ncntes,vitrc;s  vafis  aut  tcftaccis  gummi  illi  tis  reponcmus . 

Q^x  fcripfint  Herds 

^Acopa.  C*Al\  15. 

ACopon  dd Pdralyticosjumrndtim  ad omncm  Dolorem.  Rutae  viridis  pondo,puIcgij  ficci  pondo,cy- 
pcri  pondo,nitri  denarium  pondo  quinquaginta,fccnigraci  pondo,linozofh's  iicca*  pon- 
do,marrubrj  pondo,rofmarini  pondo,ariitolochixpondo,amygdalaru  amararum  dcfquamata- 
B  rum  modij  dimidium,iridis  pododuo,tcrcbinthine  pondo  duo,baccaru  lauri  podo  duo,cucume 
risagreftisradicispondoduOjguttaeammoniaci  pondoduo,brathyos  Iibrasduas,veratri  albi  Ii- 
bras  fex,myrri  viridislibras  tres,lauri  folioru  ficcorCi  Iibras  tres,ccra  pondo  quatuor,  bdcllij  pon- 
do  quatuor,vini  hcminas duas,albi  vini  congios  duodecim,olci congios  quatuor.  Contuiis  craf 
fius  rjs,quc  tundi  debent,aquam  aftundito : ac rurfus  tunfis  vinum  oleum  6,3  adiugi  to,  cV noclem 
fic  cflc  iinito. Sequcnti  dic incoquito,dum  hec innatantia  dccoch  fuerint,5C olcum  a  coclis  qua^ 
litatcmaccepcrit.Hgcomniafiuntpedctcnum.DcinfubIatis,expreiTisq3rccrcmentis,  ceram,rc- 
finam,cV  bdellium  adrjcito.  (£  ^tluidV ind&  ^Acopon  dd lfchutd.u,&'  Nernorttm  refolutionem.  Hoc  ~\fus 
fum in Phlrte.  Rcfina  tercbinthina* pondo,mane  vncias quatuor,cha!bani  vncias quatuor,  aphro  « ALFrontiao. 
nitri  vncias  quatuor,gutta  ammoniaci  vncias  quatuor,opopanacis  vncias  quatuor ,  fcui  caprini 
vncias  fex,aruginis  vncias  quinqj^cy  prini  hcminam,irini  heminam  fcmiltcm,melini  5  iirj,fyria 
ci  vnciastres:pipcris  vncias  tres,quida  vcro  vncias  quatuor:  olei  vetcris  fefquifextarium,adarces 
vnciam,accti  quod  abunde  fufficiat./Erugine,opopanacem,cY  aphronitru  cum  aceto  terito,reli- 
qua  liquefacla  fuperfundito.  <F  ^liud ^Acopon  dd  Coxendicum  dolores  diutinos,<Articulorum Itgdttonem, 
&Pdrdlyfim}ddmodumeslefficdx.  Olei  veteris  3C  irini  pondo  fex,laurini  pondofex:pyracini  pon- 
C  do  icx,cera'  pondo  fex,terebinthine  vncias  duas,piperis  vncias  duas,euphorbrj  vncias  duas,-fgut 
ta* ammoniaci  vncias tres,caftori j  vncias duas,> opopanacis  vnciasduas,chalbani  vncias  duas, 
medulla*  ceruina  vnc.  duas.Liquabilia  vbi  liqucfeceri  s.ficcis  aftudito,ac  vnitis  vtitor.  C  ^liud 
^Acopon  ddCoxdrum dolores,& 1  in~vmuerfiim ddOmntd,  Myrrhepartcm vnam,pyrethri partem  acdi- 
midiam:lauigatisgleucinumartunditur,  vt  medicamentum  ftrigmenti  fpiiTitudinem  accipiat. 
Vbi  opportuni  tas  accidit,rhodino  admifto  vtitor. 

Ddmocrdtis  ^Acoporum  compofitiones,  C  *AP.  ic5» 

TT^Lurima  medicina  cum  ftudiofi  diclitcnt 
X    Acoporum  de  vfu  myracoporum  qj  omnium, 
Hac,qua  fient,dicam,c\:  quo  conferant  modo, 

Qua'uc  ratione  facias  quodq3  pharmacum. 
Ergo  cV  dolores  neruorum  hac  omnia  leuant, 

Carnis  0,3  totius  cY  mufculum,quibus 

Molcfta  laffirudo  cft,aut  perfricho, 
D  Authisdoloresfimilesfinepatcntibus 

Caufis  oborientes.Quin  laffitudini 

Obnoxios,cV  frigori,haud  facilcs  parant, 

Siqui  vfi  prius  ita  prodcant  ad  munia  * 

Vitaeneceflariaobeunda.Corporis 

Et  carne  partcs  pabulo  indigas  fuo 

Explent,pcrunctis  aflumpto  a  cibo  locis. 

Qui  conualcfcunt  agrc,hos,cY  fcnes  iuuant, 

Ipfis  per  hyemem  ad  vefpcram  linentibus. 

Que  porrd  acopa  faciunt,alio  vobis  loco 

Exponam :  Sc  horum  fcripta  fubiungam  ordine, 

In  quem  vcl  vfum  quoq^  veniant,mox  traniigam, 
Nunc  referam,quo  primum  liceat  facere  modo. 

Nanq^  ammoniaci  bis  quinas  quidem  vncias, 

Sine  vncias  mauult  quis,feu  pondus  aliud, 

Idcm  q3  thuris,at  quaternas  chalbani, 

Quinta  ClalTis.  m  m  m  m  m  Ccrui 


D  E   COMPOS.  MEDIC. 


Ccnri  mcdullar  tantundcm:parem  modum 
Simul  attici  c]3  dcindc  mittunt  ccfypi, 
Tcrcbinihina-perlucidarcentum  eVbisduas, 
Mellisrecentisoprimi  rurlusdcccm, 
/Equalem  tribuunr  pon  tica?  cerar  modum, 
Adipisrcccntisanfcrismollisdcccm, 
Vini  falcrni  quinq;  plurcs'uc  hcminas 
Aut  pauciores  paulo  conrjciunt  quoquc, 
Jtidcm  olci  veteris  bis  viginn  boni. 
Jd  autem  graucolcns  haudquaquam  commiferis, 
Sic  nancp  fict,gratum  vt  fit  hoc  vtentibus. 
Paratur  fic.  Maiulculo  in  mortario 

Simulatq}  thus  in  grumulos  confregcris 
Etammoniacum,vinum  aftundens  protinus, 
Atquc  hsecdtmittens  maccrari  mcdiocritcr, 
Terecochleari:in  mcllis  fpiffitudincm 
Coganturradditomcl  vna\atqueoefypum, 
Ccrui  nicdullam,qua:  in  pila  counics. 
Ac  deindc  ccra  in  ollula  hqucfcito, 
Olcum  qj  totum  iuncla  St  adipc  &Y  chalbano: 
Tcrcbinthinamcj3Colliqucftcics,limul 
Supcrfundenscocuntibusin  mortario: 
Sed  fpatula  parua,vtrcfrigcfcant,pcrmoue. 
Tum  fubigito  tantifper  ha?comnia  manu, 
Vnitabcncdum  appareant,cV  humidi 
JVlclIis  boni  qj  crafTnudincm  habucrinr. 
Jn  (lanneum  vas  condito,  vcl  buxcum, 
Hoc  lcdulo  vfus  optimo  ccu  pharmaco. 
Eft  com modi  (limum  SC  m  ul  i  eribus  q  u  o  q  u  e, 
Quis  cft  oborta  phlegmonc  intus:  vtcn 
Durittam  abigit  indc,limul  cY  fcirrhi  mctum, 
Vbipcuulo  vfurparcpharmacum  iubct 
Litum  vtcro,quod  inderc  hoc  folcnt  modo. 
Bcncfacit  hocidcm  ad  dolorcs  aurium 
Expertium  vfccriSjlincqjHuxugraues. 
Scrgcticiautcm  mittisirini  vnguinis 
Aut  portioncm  quartam,aut  trinam  pharmaco, 
Calidoq^lanam  intinctamaddisforamint. 

Et  Viridacopon  hoc  efficax  fupra  modum, 
Vndc  cV  laborum  cxordijs  facit  magis 
Arthriticis.podagricis  quoquccfficax. 
Hocantcbalncasmcdicamcntohtis 
Et  pcdibus  cv  ncruis  lncrafiatis  fimul, 
Plurcsfuitlcfanatosconfpcximus. 

Habct  boni  thuris  pondo  hbram  vnicam, 
Ammoniaci  guttaz  pondo  libras  duas, 
Aphronitii  c]uaxm  albiffimi  folum  hbram, 
Tantundcm  punufculi  attici  ccfypi, 
JMyrrhaf  c|3  Iecfce,cY  non  lignoli  chalbani, 
Opopanacisq3puri,fingulum  omnium 
Oclo  vncias  cxaclc  perpendens  libra: 
Quatuor  cuphorbrj  recentis  vncias. 
His  afpcri  pares  dato  hmnefij, 
Hocnominantadarcen  vnguentarrj 
In  Italia  in(t.itorcs,qui'uecoemunt: 
Ccra?admodum  bonaeduopondo  ponticae: 
Terebinthinrc  tot  pura^femilTem  infuper: 
OJei  laurini,cypriniq3,  &C  gleucini, 
Scrgerici,irini  q^fingulam  libram: 
Olci  veteris,recentis  quoque  lenrifcini, 


F 


H 

0         .  -  -  • 


Cuiufqj 


PER    GENERA   LIB.    VII.  27^ 

A    Cuiusq^  rurfum  horum  immittes  pondo  duo: 
Accti  modicum,quo  mifturas  fimplices 
Siccas  abunde  contritas  contemperes 
Liquidis  vnguinibus,cV  cerx,tcrebinthinae, 
Ac  chalbano,liquori  panacis,cV  alrjs. 
Vbi  calida  atq3  adhuc  feruentia  in  pilam 
Conieceris,cochleari  dC  manibuscontere 
Valcnter.  Vnita  omnia  fic  reponi  to 
In  pyxidcm ,  qualem  paulo  prius. 
Audacler  inueteratis  cjj  omnibus  vtitor. 

Et  hoc  parabile  pafilm  Acopon,item  bonum» 

Potiffimum  per  hyemem,fi  eft  profeclio 

Vfquam,malo  oppor  tunis  facile  fubuenit. 
Qiiod  puri  recipit  chalbani  tres  vncias, 
B    Sed  vnam  opopanacis  recentis  vnciam, 

Floris  falis  tres,cV  quaternas  cefypi, 

Ammoniaci  guttat  bona?  pondo  libras 

Oclo,atq3  cerae  vnam,  pityina;  torridae 

Non  fcetida?  quaternas  bis  pone  vncias, 

Olei  fabini  bis  quatcrnas  cV  libras, 

PIus  hycme  ceu  Iibram  oportebit  indere, 

Vini  falcrni  nigri  denis  vncrjs. 
Sic  pra-parato.  Ammoniacum  in  mortario 

Contundi  to,atqj  deinde  vinum  aflundito, 

Paulifper  maccra,curiofe  conterens 

Florcm  falis:tuncetiam  adrjcias  cefypum, 

Tcrens  tum,acfaciensmellis  fpiffitudincm. 

LiquatiscolliquandiSjindechalbanum, 

Tum  opopanacem  adiunclum,rurfusIiquefadto« 
C    Leuigatis    prius  in  pila,vnitis  probe 

Super  qj  fundito,cV  manibus  mifcens  ita 

Pharmacum  adhuc  feruens  vitreo  vafe  condito» 

Et  hoc  Myracopon  optimor  um  ineft  gregi. 

Nam  fuauitatis  plenum  eft.  Iuuatinfigniter 

Quos  nominaui  paulo  affeclus  antea. 
Staclajbona;  receptatternas  vncias, 

Opobalfami  tres,£V  mellis  tres  attici, 

Cera*  0,3  pura  pontica*  tres,  vnguinis 

Crocini  fyriaci  quoque  quaternas  vncias: 

Ammoniaci  quam  albifTimi,S£  leuis  falis, 

Sextantem :  candida*  dC  pura  terebinthina; 
^       Vnam  vnciam,atq3partem  ipfius  vnicam: 

Etcinnamomi,necnon  malabathri  quoque, 
D    Libram  adde,£V  partem  libra  tertiam  infuper. 

Sin  abfit  autem  malabathrum  forfan  tibi, 

Adiunge  nardi  tantundem  gangitidi  s : 

Iftud  bonis  mediocriter  vnguentum  additur, 

Abunde  medicamentofum  vt  nullum  inuenis 

Aliud:  vel  irini  tantum  fergetici 

Vel  cyziceni  pondo,idem  amaracini. 

His  vteris,vbi  non  adfit  quod  diximus 

Malabath  rum :  arbitror  moderatum  myracopon 

Nihil  minus  fane  auxiliari  vtentibus. 
Sicconfit.  Accuratemelfadumleue 

Adiunge,&:  ftaclen  tritam  modice  mifceas, 

Opobalfamum  qj,ac  rurfum  exacle  contere, 

Cera,crocino,terebinthina  pura  duplo 

Iniectis  vafi,pradieta  liquefcant  aqua 

In  aliaolla:liquefa<flis  inde  malabathrum. 

Quinta  Claflls.  mmmmm    rj  Ec 


DE  COMPOS. 

Et  cundtis  vnitis  modicc,vt  non  fcrucat, 
Duplcx  dcponc  vas  protinus  cx  caccabo. 
Exacle  frigcrato,SC  rafo  pharmaco, 
Et  addito  i]s,qua;  iam  prius  rccenfui, 
Mortario  Iceuigato  rurfus,dum  probe 
Totum  vniatur,fiat  cjs  vnum  pharmacum» 
Voles  at  0  ipfum  rcddcre  efficacius 
Ad  vitia  neruorum,iimuI  ad  diutina, 
Aflecflioncs  Iongas,tcnfos  mufculos, 
Euphorbfj  rccentisctiamnumcV  boni 
Toti  vncias  duas  admifceas  ponderi, 
Cum  falc  cj3 ,  melle  cn ,  infuper  opobalfamo 
Eleuigatum  antc,quo  fatis  erit  tempore. 
Ita  Q3  omnia  ditfta  in  vnum  cum  redegeris, 
In  pyxidcm,vel  vas  vitrcum,rcponito. 
A  balncis  in  vfum  potius  ducito. 
Cum  Regi  facics  Principi' ve  myracopon, 
Perfacilc  vcl  para  ignis  line  commercio, 
Opobalfami  collcdis  tcrnis  vncrjs, 

Et  optimi  malabathri  quindccim  vncias, 

Et  cinnamomi  tantundem  boni  capc, 

Ccrreqj  non  olcntis  candidiifimac 

Denarios dccem.  Sic ipfum  prepara. 
Partem  malabathri  tcrtiam,cVceram  quoque 

Concifam  multa  fri  frufta  minutifllme, 

Argcntea  in  tcnui  rccondc  phiala. 

Aqua  calente  plurimum,vt  liquaucris, 

Ipfum  refrigerato,dcindc  radito. 

Tum  Icuia  lungcns  rurfiis  in  opobalfamo 

Etcmnamomo  totumcontcrevnicns, 

Qiiod  refht  iplis  fuprafundens  malabathrum. 

Tcrcns  adumto  manibus,Oc  condito 

Argcntcum  in  vas  aut  vitreum,fcd  craffius: 

Sicnanqj  tuto  habebis  fcmpcr  pharmacum* 
At  ii  trientcm  Iibra:  addas  gangitidis 

Nardi,med;camcn  reddcs  longc  fuauius 

Pnrftantius  cjj  ad  vitta  adhucrecentia 

Synchrifma,cinnamomon  tibi  ni  fuppctat, 

Msnimo  quidem  peius  habebis,vcrc  at  bonum, 

Alio  omni  5C  multo  myracopo  praeftantius, 
Atliproponisidfacereefncacius 

Ad  quos  retuli  modo  aftcdus.atlantici 

Euphorbfj  iunges  quaternas  vncias. 

Nam  fic  erit  fuauc,nec  inefficax, 

Mifturis  licet  confcclum  paucioribus. 

Cognouimus  quofdam  vti  multis  pinguibus, 
Medulla  multa,cV  non  nullis  aromatis, 
Liquoribus,vngucntis,cY  oleis  aliquibus, 
Quibus  contra  vfus,cognoui  efle  talia 
Expcrtium  boni,qui  non  probauerint 
Mifluras,necp  naturas  horum  fimplices. 


MEDIC 

E 


F 


G 


Galeno 


GALENO  FALSO  ASCRIPTVS  LIBER 

DE   PONDERIBVS   ET  MENSVRIS 

Auguftino  Gadaldino  Miitincnfi  interpreto 

A  R  G  V  M  E  N  T  V  M     L  I  B  R  I 

Ponderum  ac  Mcnfurarum  doctrina  ex  vari;s  auc.foribus 
collecta  uaditur . 

Qud-srcs  Pomere  ,cju.u  Menfurdmetidmur,  C^4P.  I. 

Ondus  gtauitate  mcnfum  i  udicatur :  menfura  vafculi  concauitate :  va^ 
fculum  quatitatis ficca:  vcl  humidar  cft  menfura: Ita  vt  trcs eius ,  quam 
menmur ,  quanti tatis  difiercntia*  fint :  vna  pondens :  altera  fubftantiae 
ficca;,qua:in  cumulum  pofilt  aggrcgari:teitiahumida\  Cum  vero 
gplura  acpenc  infinitafinttum  pondera  tum  menfurae  pro  rcgioni- 
bus  ac  conluctudinibus  vtentium,  nos  fane  de  eis,  qua:  maxime  famt- 
liaria  apud  omnes  funt,fermoncm  habebimus. 

Dc  Notvs  Pondcrumdc  Menfurdrum.  C^4P.  i. 

Sed  quoniam  non  nulli  non  intcgris  literis,  fed  per  notas  feu  characle 
res,  haecipfa  pondcra  ac  menfuras  fignificant ,  fatius  vtique  fucrit  nos 
vetcres  feclando,primum  ipfas  notas  declarare. 
Primumigitur  %  littera,vbifupcradditum  ct  elementumhabuerit.Chalcum  ideft  aTeum(grcce 
^aAxotj/)vtvidcs,fignih'cat,^.  Si  vcrofuprapolitu  o  habucrit^Choa^grece^o^fignincar,;^. 
Si  |  o/,  Chccniccn(gra?cc  %01v1x.it)  f%.  Si  n,  Chemcn(grece  xhuxv)  jy, 
K  vcro  litcra,fi  quidem  t  elementum  fibi  fuprapofitum  habeat ,  lmeam  qj  rc<ftam,qua:  pcr  obli- 
quum  inferiuscornuipliusfccct,Ceratium  ideft filiquam(grarce  xipctTiov)Hgmticai,tk.  Si  ve 
ro  v,  Cyathum(gra?cc  xvaQov)i£.  Sivero  o,Cotylanidcliheminam  (grarce  zoTt/AmO  h&. 
1"  Linea  vcro  aperiltictos  (ideft  qua  nihil  aliud  circulignat)  recta ,  oblique  omnino  pofita,Obolu 
(graece  oQoXov)  lignificat  v .  Duaeveroapenfticle.duosobolos  \,qui Grammaideftfcrupu 
lumfeufcriptulum^gra-ce  ypctuixa)  faciunt:quodquidem  a  fcui  propelit  p  alineaquadam 
rectafcctum  mdicatur,  t$ . 
Duae  autcm  linca^quar  fe  in  altcra  extremitatc  contingant,ita  vt  angulum  ad  fimilitudincm  duo- 
rumcornuumiplius  K  adrectamfcu  perpendicularemlincamfpeclatiumfaciant^Drachma, 
D    quae  SC  Holca  etiam  cognominatur,lignificant,  <  .  Propric  tamen  Holca  (grarce  pAawj )  ab  an- 
tiquis  per  A,  quod  in  mcdio  habeat  0,  notabatur,  A . 
Nam  fi  id  ipfum  Afin  mcdio  habeat  / ,  Libram  (grarce  Xirpav)  fignificat,  A .  y  Quidam  etia  alfj 

alteram  iplius  A  lineamperobliquumalteralineafccantes,Libramindicant, 
f  verointrafuumipfiusangulum  0  habens,  Vnciam  (graece  ovyytav)  fignificat,  fo, 
/j.  vero,  fi  in  mcdio  habeat  v ,  Mina  (grarce  ,uvav)  fignificat,  il .  Si  v,  MyftrCi  (grarce  /uC<rpQv)'  /u, 

,Si  i ,  Mcdimnum  (graecc  uiSiuvov)  /2,  Si  0 ,  Modium  (grxce  ^oStov)  tt , 
r  autem,quodpoftfehabeat  p,  ci  qjincumbens  v,  Tryblion  (graece  rpv/2Xiov)  dcnotat,  rp  . 
£  autem  fi  fupra  (e  t  habuerit ,  Xeften  ideft  fextarium  (grxce  %t<»w)  fignificat ,  g ',  Si  0 ,  Oxy- 
baphum,ideft  Acetabulum  (gra:cc  ojZvficttpov)  £f , Quidam  vero  pcr  £  a  hnca  recta  fcctum, 
Xeftennotant,  |. 
u  vero  fuprapofitum  ix  habens,Heminam  (grarce  rixivav)  fignificat, 

K  autcm&  p  quibus  u  incumbat,Ccramiumideftamphoram  (graece  xipa/utov)  fignificat,  Kp, 

De  Pondmbuf.  L\AP.  3. 

Mina  AtticacV/Egyptiahabetvncias  16,  Mina  Romana  vncias  %o, 
Libravncias  ii. 

Quinta  ClafTis.  mmmmm    ifj  Vncia 


tAIitcr,  K> 
t  Aliccr,^. 


t  Alio  m5  hic 
locus  vcrtitur. 
Linea  vero  cir 
cutleia,  quam 
nihilaliudcir- 
cuirat,  &quz 
oino  per  oblt- 
quum  ponif, 
obolum  /igui- 
ficat  </} .  Uuae 
vero  circumfle 
iz&cxt  . 
Tu  tame  cofcr 
CU  f^rzciicodi 
cibus,in  c-;:b* 
verba  ,  vt  nos 
vcttim' ,  iacct, 
quauis :  aliqui 
b'  hoc  mo  v> 
K  charaCieres 
notentur. 
f  AP.  adiundfi 
habcat,hbtam 
Ognihcat.  Kl. 


*  A£  Cotylat, 


tAl'.j. 


*Al'.Mina, 


*  AF.  adiacens. 
*Aliter.  hi. 


duascj?  tertiasalterius  partes. 

C^P.  4. 


DE  PONDERIBVS 

Vncia  drachmas  3,  quxSvlHolcxdicuntur. 
Drachmahabctfiiiquas  1S.  Alrj  vcrodicuntfcrupulos  3. 
Scrupulushabctobolos  z. 
Obolus  filiquas  3. 

Siliquahabctfitariaideftgranula  4.  Alrj  verodicuntaereos 

Nam  obolus  aereos  S  habet. 

De  Menfum  Humidorum, 
Amphora  Italica  habct  choas  S  ♦ 
Chusideftcongius,fextarios  6 . 
Sextariuscochlearia  z:  Quaj cV  Tryblia dicuntur.    Alrj  dicunt  Sextarium  habereponduslt- 

bra;  1  cYfemiffis. 
Tryblium  habet  vncias  5? . 
Cochlcarium  idcm  pondus  habet. 

CotylafiueTryblium  (namidcmfunt)habctmyftramagna  3,  acetabula  4. 
NammagnumMyftrum  habctacetabulum  1  &i  tertiam  lplius partem. 

Acetabulum  habet  fefq  uicyathum.  F 
Cyathus habct  chcmas  paruas,vel  myftra  parua  z  ♦ 

Si  vcro  ctiam  pondus  mcnfurarum  humidorum  fcirc  velis ,  permulta  fanc  funt  fubftantiarum 
humidarum  iuxta  mclinationem  difrcrentiae ,  vt  in  olei  8C  vini  cY  mcllis  excmplo  dicemus.  Mel 
igi  tur  vino  grauius  cft  quar  ta  partc  amplius  qj  etiam  decima :  quod  in  vniuerfum ,  proximum  efi 
ter  tiae:  habet  enim  cadcm  mcllis  ad  vinum  quantitas  feu  moles,  totum  vini  pondus  ac  tertiam  in^ 
fuper  ipfius  partcm.  OIco  mcl  dimidia  parte  grauius  eft :  habet  enim  totum  olei  podus,  ac  dimi^ 
diam  infupcr ipfius  partem.  Vinum  oleo  nona  partc cxcedit : nam  totum  olei  podus,  8C  nonam 
infupcr  iplius  par  tcm,continct.  Maioris  autcm  declarationis  caufa,in  tabula,menfurarum  pon^ 
dera  lingillatim  fubijcicmus ,  cum  pro  compertoconftitutum  fit  Oleum  Vinum  8C  Mcl  de  om- 
nibus  fibi  ordine  fubiecftis  cnunciari. 


So. 
1  o. 
zo. 
10. 

6 
z. 
1  z. 


fcrup. 
fcrup. 
fcrup. 
fcrup. 


S. 
z. 

IZ. 


MeUu 
Libras 
Libras 
Vncias 
Vncias 
Vncias 
Drach. 
Vncias 
Vncias 


10S. 
13.  etfemifse. 

X7. 

1 3.  et  femifse.  G 
4.  etfemifse. 

3.  fcrup.  9. 
z.  drach.z. 


Olri  Vmi 
Amphoraltalica  habct  Libras       7Z.  Libras 
Chushabet  Libras         9.  Libras 

Sextariushabct  Vncias       iS.  Vncias 

Cotylahabct  Vncias        9.  Vncias 

Myfirumagnu  habet  Vncias  3.  Vncias 
Myftru  paruum  habct  J  Irachmas  6.  Drach. 
Acetabulum  habct  Drachmas  iS.  Vncias 
Cyathushabet  Drachmas  \z.  Drach. 

Oribasivs  vcroex  Adamantij  ientetiaait  Scxtariu  Iralicu  Viniquidemefura  vncias  14, 
ponderelibram  1  acvncias  S  habcre:MelIisvcromenfuralibrasduascVdimidiampendere. 

DeMenfum  ^indorum.  CuiP,  5, 

Artaba/Egyptiahabctmodios  "f  5. 
Modius /Egyptius  cV  Italicus habet  Chcenicas  S. 
Chccnixfextarios  z, 

Sextarius  femifextarios  z,  qu  as  cY  Heminas  appellant. 
Hcmina  habct  cyathos  S . 

Medimnus  Atticus  continet  hemiecla  idcft  fcmifexta  1  z . 

Semifcxtum  habct  chccnicas  4.    Ita  vtMcdimnuspendat  modios  6,  chcenicas  4S,  fexta^ 

rios  y6.  H 
Harum  menfurarum  pondus  exponcre  haud  facile  eft,^  infinita? fere  iuxta inclinatione fint  ma^ 
teriarum  diucrfita  tcs  iecundum  artis  medicx  doctrinam :  qucadmodum  ante  nos,prarftantes  me^ 
dici  praeceptores  q^mirum  in  modum  dcclararunt. 

De  Signis  et  Notis  Pondervm  et  Mensvrarvm        C^4P.  /. 

Slgnorumacnotarumdodrinacum  maxime  neceftaria  fit ,  haud  obiterfane  defcribendaeft: 
vt  fiqua  in  medicamentorum  confectionibus  fymbolice  pofita  inuenerimus,  pondus  ab  ipfis 
lignificatumftatim  cognofcamus. 
ix  igitur  elementum,  cui  v  fupraponatur,  /uvav  ideft  Minam  fignificat,  (I* 
A  fubiedum  habens      Atrpctv  ideft  Libram  denotat,  *A» 
f  fubiedum  0  habens,  ovyytav  ideft  Vnciam,fignificat,  fo. 

Apudaliquosauteminueni  v  fupra  fe  habens  0  Vnciam  fignificare,  V. 
f/,  fupra  pofitum  habens  i ,  f/tpog  idcft  Fartem  fignificat,  fl . 

A  tranfuerfecoIIocatum,ficornuaaddexteramvergentiahabeat,Drachmamfigmficat,  <  :  fiad 

finiftram,Drachmaedimidium,  > . 
S  Romanumapud  non  nullos  quidem  Tn'obolum:apudnos  verocuiufqjponderisdimidium 

fignificat, 


ET    MENSVRIS.  276 

A    Ggnificat,S:Ti5(tier(evfcropofi^  cr.:fiduofint,duosobolos 
C  grxcumelcmcntumintiiscomierfumjScmioboIumdcnotat,  3  * 
£  iuprapoluum  €  habens,  £«OfM'dcft  Scxtarium,fignihcat ,  g  ♦- 
K  fuprapofuum  habcns  v,  Cyathum(gra?ce  kCclQov)  fignificat,  Ku. 

A  tbfi  0  fuprapofitum3Holcam  (graece oAanV)  quae cV  drachma  ct  cognominatur,  fignificat,  A . 

I)ePonderibtis&  Menfnm.  C  *AP>  z. 

Minaltalicahabetdrachmas  144.  Minaatticadrachmas  fzz.    Vt  Minaltalis  fitlibra  cVfc-  » Vcll)|cl ,.r 
mis:  Atticislibra  1,  vnciae3,drachmae4»  d  U  H4,vcl 

Vncia  apud  Atticos continet  drachmas 7: apud  Italos  drachmas  S*  f«ius drach 

_~      t        <    1      r        i  vbidracii.  < 

Drachmahabeticupulos  3*  gjwr< 
Vncia  autem  continet  fcrupulos  Z4 . 

Libracontinetvnciasiz,f  holcasz.  Holcam  verdetiamDrachmam  cognominant*  fALleginn: 

Scrupulushabetobolum  i,aereos  4.  drachma  1 

Obolushabetzreos  6.  5"£*J 
/EreusautcmcV  Siliquaomniumponderumfuntminima,  ad  £quandam  trutinam  impofita. 
B  Medimnus  habet  f emifexta  iz  . 
Semifextum  habctchoas  z,chcenicas4. 
Chus  habet  ch  cenicas  a,  fextarios  S . 

VcMedimnuscontincatchcenicas4S,  fextarios  ic;z. 
Chccntxhabetcotylas  S,  fextarios  4. 
Sextariuscotylas  z,  cyathos  iz. 

Ethoc  modo  Graecorum  plurimi  rcs  met  iuntur. 
ApudItalosautcChusinuenitur,quimcfuraquidcfextariosfj,cotyIasizhabeat :  pondere  vero 

aquae  pluuialis,quae  minime  fallax  cft,  drachmas  7Z.  Chcenix  item  Italis  habet  fextarios  3  ,coty 

las  6.  Et  hoc  pondus  Atticis  Tryblium  nominatur. 
Acetabulum  eft  quarta  pars  cotylae. 
Habet  autem  fextarius  pondere  drachmas  izo. 

ProprieveroGrafcaCotylaoleipendetlibram  1.  Sextanuslibrasz.Cotylaltalica  penditolei  vn 
ciasS,  vinivncias  9, 

Scire  autem  oportet  menfuras  iuxta  pondus  pro  materiaediuerfitatehaud  mediocriter  variari. 

C  '   'Ex  LIBRIS   ClEOPATRAE    DE  MvNDICIIS 

De pondcrtbas  &  Menjum. 
~jl  ft  Ina  pondcris  efl:  nomen :  habet  autem  vncias  16,  drachmas  izS,fcrupulos  3S4,  obolos  76"S, 
/VI  thermoSjidcitlupinos  115Z,  filiquas  z304,_a?rcos  6144.  Atticaminahabet  vnciasizcVfe 

mifse,  drachmas  ioo,fcrupuIos  300,obolos 600,  lupinos  ^oo,filiquas i8oo,ereos 4S00.  Pto^ 

lcmaicaminahabct  vnciasiS,drachmas  144,  fcrupulos  43Z,  obolos  S64,  lupinos  IZ51C5,  fili^ 

quas  Z59Z,  arreos  cj-piz. 
Librahabctvncias  iz,  drachmas  96,  fcrupulos  zSS,oboIos  576,  lupinos  SC34,  filiquas  17ZS, 

ereos4fjoS. 

Vnciahabct  drachmas  S,fcrupulos24,  obolos4S,lupinos7i,filiquasi443aercos  384.  Voca^ 

turctiam  alio  nomine  Tetraflaron  Italicon,ideft  Quatrufiis  Italicus* 
Drachmahabet  fcrupulos  3,  obolos<f>,  lupinos  5>,filiquas  iS,  aereos^S. 
Denarius  Italicus  habct  drachmam  i. 

Drachmaetiam  aliacquiuocc  vocaturipfa/Egyptiaca.qu^eftfexta  pars  drachmae  Atticc,oboIu 
1  pendens. 

D  Scrupulus  habet  obolos  z,  Iupinos  3,filiquas cj,3?reos  icj. 
Obolus  habet  lupinum  8C  femiiTem,{iIiquas  3,  a?reos  S. 
Semiobolus  habct  filiquam  8C  fcmiffem^reos  4 . 
Lupinus  habet  filiquas  z,cercos  5  dC  tertiam  altcrius  partcm. 
Semiobolus  vero  Atticusaltcrius  fcmioboli  quatuor  quintas  habet. 
Siliqua  habetatticos  creos  z,  d>C  duas  tertias  partesalterius  aerci. 
/fcreus  habet fcmiobortquartam  partcm.  «[Ita  vt  femiobolus  4  ^reos  pendat.}- 
Statcr  pendit  drachmas  4.  Appellant  qj  ipfum  Tetradrachmon. 
Dupondium  etiam  fimiliter  pendit drachmas  4 . 
Nux  etiam  regia  pendit  drachmas  4 . 
Chcme  magna  habet  drachmas  3.  Parua  drachmas  z» 
Aifariumideft  As,habctdrachmas  z. 
Cochleariumhabctdrachmam  1. 

Cyathushabetdrachmas io, fiuc  vnciam  1 SC quartam eius partem,fcrupuIos 30,  obolos  60,  Iu- 

pinos  90,  filiquas  iSo,ercos  4S0.    Efi  autcm  Cyathus  fcxta  pars  cotyles. 
Cotykimenfuraquidem  habct  cyathos  6:pondere  vero  drachmascjo,  vncias  7  cVfemificm, 

fcrupulos 


D  E    PONDERIB  VS 


t  Alias  90, 


tSi  hic  rjnq.e 
legedu,  Itcrius 
paulo  poft,du- 
os&  femis,  le- 
gcreoportebit: 
li  ibi ,  duos  & 
duas  cjuintas, 
hic  quatuor,& 
quatuor  quar- 
tas  alterius,e  le 
gendum.Forte 
tn ,  fi  fuperiora 
confiderentur, 
hic  legendum 
ellet,  qumque 
&  tertia  altert9 
vjte,infeiius  ve 
roduos&duas 
altenustertias. 
■j"Al.7&femis, 


t  AI.  vncia  i.& 
femiflem. 


•Al.Tribana 


fcrupulos  1S0,  obolos  360,  lupinos  540,  filiquas  10S0,  aereos  x88o.  E 
Trybliueandcmcapirmcnfura^quacotylejnamenfuracapit  cyathos  6  ,pondcredrachmas  60. 
Sextarius  menfura  habet  cotylas  z,  pondere  drachmas  izo.  Vocatur  autcm  fcxtarius  apud  /E- 

gyptios  Inion. 

AcctabuIum:nenfurahabctcotylesquartampartem,cyathum  jcV  fcmis:ponderedrachmas  15. 
Conchamagna  eedem  fcruat  mcnfuram,quam  Acctabulum:nam  menfura  habetfefquicyathu, 

pondcredrachmas  15,  Conchammor,menfurahabetfemicyathum,  pondere  drachmas  5. 
Myftrum magnum  habctfexramdccimamcotylespartem,qua;  funt  drachmae^cumdimidiacV 

quarta.    Myflrumminushabctcotyles  vigelimamfecundampartem:quaefuntdrachmae  z, 

fcrupuli  z,  cV  filiqua  1,  cVvndecimafere  lplkispars» 
Chushctmenfuraquidemcotylasatticas  iz,  fextarios  6,  chcenicas  4:pondcre  drach.7zo. 
Chcenixhabetmenfuraquidemcotylas  3  pondere  verodrachmas  180, 

In  Gcorgicis  inueni  Cotylam  trium  effc  quartarum  fcxtertrj» 
Choa  vero  fextariorum  c;,  cotylarum  iz. 
Amphorea  fextariorum  36,  cotylarum  48. 

Metrctenfcxtariorum  71,  cotylarum  96.  F 
Medimnum  fcxtariorum  108,  cotylarum  144 ♦ 

Mctrctcs  vcroapud  Syroshabetfcxtarios  f  6,  apud Italos  vero  izo» 
Trybhum  cV  Acctabulum  fimilitcr  habent  cotyles  quartam  parterrw 
Cyathus  cotylcsfextam  partcm. 

DE  ElSD  E  M 

Alia  mina  habet  vncias  15,  Ptolemaica  vncias  iS, 


Aliter 
Mina  Attica  habet  vncias 
Libra  habct  vncias  iz » 
Vnciahabetdrachmas  8. 
Drachma  habet  fcrupulos  3  * 
Scrupulushabctobolos  z. 
Obolushabetlupinum  1  cVfcmnTcm. 
Lupinushabetfiliquas  z  aereos  |  5. 

Semiobolus  Atticusalrcrius  fcmioboli  quatuor  quintashabet» 
Siliquahabctiercosatticos  z  cVduasalteriusquintas. 
/Ercus  habct  fcmioboli  quartam  partcm.  Vt  4  obolos  pendat  femiobolus» 
Statcrpcnditdrachmas  4.    Vocantautem  cVipfum  Tctradrachmon» 
Dupondiumhabetdrachmas  4. 
Nux regia limilitcr  pendit drachmas  4 . 
Chememagnahabetdrachmas  3.    Chemeparuadrachmas  z, 
Ashabetdrachmas  z. 
Cochleariumhabetdrachmam  1. 

De  Mensvris  et  Ponderisvs  Veterinariorvm 

VNcia  habctdrachmas  "f  S. 
Drachmahabetfcrupulos  3,  oboloscj. 
Cotyle  habct  vncias  iz,  acetabula  z . 
Acctabulum  facit  vncias  6, 
Acetabulumhabctcyathos  3» 
Cyathushabetmyftra  4. 
Myftrum  facit  vncise  dimidium . 
Myftrum  habet  cochlearia  z . 
Cochlearium  eft  myftri  dimidium  ♦ 
Cochlearium  facit  fcrupulos  6 . 
Scrupulus  facit  obolum ♦ 
Siclium  ( u  Sicilicus )  f  vncisedimidium . 
-fCyathus  myftra  4*    Vtfitmyftrum  vncia?  dimidium.} 
•{Myftrum  faci t  cochlearia  z  ♦    Vt  cochlearium  fit  vntiae  quarta  pars.}« 
Minahabetvncias  15,  holcas  nz  cVfemnTeiru 
Librahabetholcas  cpo. 
Denariushabetfcrupulos  4» 

De  Menfurk  Humidorum. 
Amphoraltalicahabetchoas  S, 
Chushabetfextarios  6  + 

Sextarius  habct  cotylas  z ,  que  cV  Trybliadicuntur. 
Cotyle  eandem  menfuram  continet,quam  tryblion  ♦ 
Trybhumhabetmyftramagna  3 ,  acetabula  vero  4» 


H 


Myftrum 


BT  MENSVRIS. 

A  Myftrum  magnum  habctacetabulum  i,  cV  tertiam  partem. 
Acetabulum  habet  fcfquicyathum. 
Cyathus  habet  chemas  paruas  vcl  myftra  parua  z* 


Amphora  Italica  habct 

Chus. 

Sextarius 

Cotyle 

Myftrum  magnum 
Myftrum  paruum 
Acctabulum 
Cyathus 


olei 
Libr. 
Libr. 
Vnc. 
Vnc. 
Vnc. 
Drach. 
Drach. 
Vnc. 


7%. 

9* 
iS. 

9* 

3- 
6. 

lS. 

l.cVfemiflem. 


Vini 
Libr. 
Ltbr. 
Vnc. 
Vnc. 
Vnc. 
Drach 
Drach.  zo. 
Drach.  13. 


So. 
10. 
zo. 

10. 

3.  firrup.S. 
6.  fcrup.z. 


fcrup.i. 


277 


Mellts 

Libr.  10S. 

Libr.  l^.cVfemiflenn 
Vnc.  Z7 . 

Vnc.    13.  cV  femifleiru 
Vnc.    4.  cVfemidem» 
Drach.  9. 
Vnc.    3,drach.  3. 
Drach.  iS» 


DlOSCORIDAE    De   MenSV  RIS    Et  PoNDERIBVS. 

T"1  Go  chariflimc dc ponderibus cV  mefuris ita perfcrutatusfum,quippea  minimis lnitium  fum 
pli,8£  ad  Minam  vfqj  multi plicando  afcendi . 
J}  DePonderibm.  C^iP.  I. 

Siliquaidem  pondus  habet,  quod  /Ereus. 

Obolus  habct  xrcos  3.  Vnde  fcmiobolus  habet pondere  filiquam  cV  (emiflem* 
Scrupuluspenditobolos  z,  ideftaercos  6. 

Drachma.cVquxHoIcedicitur.penditfcrupuIos  3,  ideftobolos  6. 
Vnciamhabcrdrackmas  S,  fcrupulos  Z4. 
Librahabet  vncias  12,  drachmas  96. 

Mina  fecundum  mcdendi  vfum  pendit  vncias  16%  ideft  holcas  izS.  Mina  Italica  pendit  vn^ 
cias  18.  ideft  fefquilibram,drachmasautem  i44vMina  Alexandrina  pendit  vnrias  zo,id^ 
eftholcas  \6o. 

Dc  Menfem  Hwmdomm . 
Vinu  Cv4P.  zt 

Amphorahabetlibras  So. 
Vrnalibras  40. 
Chusideftcongiuslibras  10. 
Semieongius  libras  5. 
Sextariushabetlibram  1,  vncias  S* 
Hemina^id  eft  cotyla,vncias  io. 
Quartariushabetvncias  5. 

Acetabulum,ideft  quarta  pars  cotyles,aequat  vncias  z  cV  femiflem. 
Cyatlnis,ideftfextaparscotyles3xquatvnciam  1  cV  femiflem,S£  fcrupulos  4. 
Chemeeftcyathiquartapars,aequatdrachmas  3,  fcrupulum  u 

Idem  cft  pondusaquarcV  aceti  ♦       Aiuntautem,fiaqua  pluuiali  vasrepleatur,minimefak 

lax,fed  iuftiifimum  pondus  efle. 
Amphorahabetlibras  7Z» 
Vrnahabetlibras  3<5* 
Congiushabetlibras  9. 
Semicongiushabetlibras  4  cVfemiflem. 
Sextariushabetvncias  1S. 
Hemina,quc  cV  cotyle  cft,habet  vncias  9. 
Quartariushabetvncias  4  cVfemiflem. 

Acetabulum.quodeftcotylesquartaparsjhabetvncias  z  cVdrachmas  z» 

9  Cyathus,  quieftfextaparscotyleSjhabet  vnciam  1  cVfemiflem» 

10  Cheme,cyathiquartapars,habetdrachmas  3. 

Melk. 

Amphora  habetlibras  1 10S . 
Vrna  habet  libras "["  54. 
Congius  habet  libras  f  13  cV  femiflcm.  > 
Semicongiushabetlibrasf  cjcVvncias  9«. 
Sextariushabetlibras  .z  cV.fvntias  3  . 
Hcminahabetlibram  1  cVvnciam  1  cVfemuTcm» 
Quartarius  habet  vncias  6  cV  drachmas  6 ♦ 
Acctabulumhabetvnc/as  3  drachmascjjf  3. 
Cyathushabet  vncias  z  cVdrachmas  f  z. 


1 

z 

3 

C4 

5 
6 

7 
S 

9 

j.o 


1 

z 
3 
4 

5 

V>6 

7 
8 


1 

z 

3 

4 

5 

<> 

7 
S 


10  Chemc,quaecftcyarhiquartapars,habett  drachmas  4  cV  obolos  3.} 


Df  Menfuris. 


tAlitcr  iio. 

t  Alitcrfio. 

t  Alitcr  15 . 

tAl.7&fcmif- 
fem. 

t  Al.femifllm. 


t  Alitcn. 

t  Al.fcmilsc. 
t  Alncr  drac  5 . 


DE    PONDERIB.    ET  MENSVRIS. 


De  MeNsvris,  et  Ponderibvs  E 
Medimnus  habcr  fcmifcxta  iz  . 
Scmifextum  habcr  choas  z . 
Chushabctchccnicas  4* 

Chcenixhabctcotylasarricas  3:  pondereautem,hoIcas  iSo. 

Chusmenfuraquidem  cftcotylarumarricarum  iz:  pondere  vero  pcndit  drachmas  710. 
Sexrariusmenfuraquidemeftcorylarum  z:  ponderevero  drachmas  izo  pcndir. 
Corylehabercyarhos  6:  pondere verodrachmas  6.  Cotylam  Arricieriam  Trybliuappellant, 
Accrabulum,mcnfura  cft  coryles  quarta  pars,quod  eft  fefquicyarhus :  pondere  vero  hct  drach.15. 
Cyathuscftdrachmarum  10  ♦ 
Chemeeftcyathi  quartapars,drachmae  x  cYfemis, 

Myftrummagnumeftcotylesdecimaoclaua  pars:pendit  drachmas  3  cY  fcrupulum  1.  My- 
ftrumparuumcftcorylcs  vigefimaquartapars:penditdrachmas  x  dC  femiifem.  Myftrum 
luftilTimum  habctfcrupulos  S. 

Cochlcariumhabcrfcrupulos  3. 

Nucisbalihcxfcurcgixmagnirudopcndirdrachmas  7.  F 

N  ucis  ponric£  magnirudo  pcndir  drach  mam  1 . 

Balani  idcft  glandis  magnirudo  pendir  drachma?  dimidium . 

Fabae aegypriae magnirudo  pendir  obolum  cV  femillcm. 

Orobimagnirudopendiraercos  z. 

De  Signis  Pondervm  ac  MensvRARVM 
Cum  expofirio  ftgnorum  pondcra  ac  mcnfuras  indicanrium  necelfaria  fir,  eam  hic  defcripfi,vtfi- 

quando  ea  ipfa  ligna  in  mcdicamcnris  norara  mucneris^haudquaquam  errarc  poffis. 
v  iraq^quodfupra  (wfirpofirum,  ^i/a^ideftminam/ignificat-  jj.. 
A  quandofubieclumhabeat  1,  Airpctvid  eft  libram,ligmh'car, 
r  quodofupra vcl  infra  fchabeat,  ovyyidv  idcfivnciam,fignificat,r*  JT. 

Apudnonnullosaurcminucni^jquodfuprafe  0  habcat,vnciam  fignificare,  v. 
fjt  quod  fuprafchabcat  t  .^5/3oc,  idcftparrem,  fignificar,  IX. 

a  obliquum, fi  ad  dcxteram  cornua  vcrgenria  habear,drachmam fignificat  <  : fi ad finiftram, 

drachmcdimidium ,  >  , 
S  Romanum,apuda!iquosquidcmtriobolum:apudnos  vero  cuiufqj  pondcns  dimidium  fi-«  G 

gnincat,  S.  Siautcmtranfuerfeponatur,oboIum  1  lignificat,  c/3  . 

F  IN  I  S      Cry  I  N  T  A  E  CLASSIS 

AAAAA  BBBBB  CCCCC  DDDDD  EEEEE  FFFFF  GGGGG  HHHHH  JIIII 
KKKKK  LLLLL  MMMMM  NNNNN  OOOOO  PPPPP  QQQQQ.  RRRRR 
SSSS  S  TTTTT  VVVVV  XXXXX  YYY  YY  ZZZZZ 
aaaaa  bbbbb  ccccc  ddddd  ceeee  fffff  ggggg  hhhhh  iiiii  kkkkk  111 II  mmmmm 
Omnes  funt  quaterniones  praeter    mmmmm  ternionem. 


VENETIIS     APVD  HAEREDES 
LVCAEANTONI  IVNCTAE. 


•  .'.  AESCVLAPIVS 


)  PATRIS  INS O MNIVAA 


GALENVS 


■mta 

mmSSi 


GA.LENI  DOCTORES  C 


H    '  tfi  ■ 


K 


3HEPAT1CI  COGNTTIO  C 


G  A  L  E  N  I 

LIBRORVM 

SEXTA  CLASSIS 

DE  CVCVRBITVLIS,  SC AR  I FICATIO- 
nibus ,  Hirudinibus,  &C  Phlebotomix. 
precipuo  artis  remedio  cradiL. 

QVARTA  HAC  NOSTRA  EDITIONE, 
non  parum  ornatior  prodiens3pluribus  casli- 
gatiombm  ad  anttquorum  exemplarium 
Gr&corum  jidem  locupletata .  . 

Locis  etiam  Hippocratls  nunc  primum^ 
tn  marcrine^j  fivnatis . 

o  J  o 

Librorum  index  verfa  pagina  continetur, 
O  pyava  elr  }l?jvixy\v  + 


) CRISI S  PPAECOGNITTO 


V  ENET 1 1  S    >AT  Jr  D    I  V  NU  S    M    D    L  X  V. 


\)W\ 


IVSTVJ  GAIENVJ 


■ 


9AMANTI: 


JPALfSTRn  E,  CVRATIO  ( 


QV&   SEXTA    CLASSE  HABENTVR 


GALENI  Dc  Hirudinibus,  Reuulfionc,  Cucurbitula, cutis  Conci- 
fionefiucScarificatione,Fcrdinando  BalamioSiculo  intcrprctc.  z 

O R I B  A  S 1 1  De Cucurbitulis,Scarifkationc,Hirudinibus,Dcriuatione, 
&Reuulfioncfcrmocx  feprimo  Scodtauo  Mcdicinaiium collccuonu 
ad  Iulianum  lmperatorem  libro. Auguilino  Gadaldino  Mutinenfi  in- 
terprete .  3 

De  Vcnx  fecticneaducrfus  Erafiftratum  libcr,Iolcpho  Te&andro  Craco 
uicnfi  inrerprctc.  5 

De  Vcnx  fcdioneaducrfus  I:rafiftratxos,qui  Romxdegebant,codcm  Io 
lephoTeclrandro  interprctc.  9 

DeCurandirationcperfanguinis  miilionem  libcr,  Thcodonco  Gauda- 
no  mtcrprete.  19 


Hoslibros  omncsmultisinlocisemendauit  Auguftinus  Gadaldinusad  vctuitif- 
fimorum  cxemplarium  graecorum  vcntatcm . 


G  A  L  E  N  I 

DE  HIRVDTNIBVS  REVVLSIONE 

CVCVRBITVLA     CVTIS  CONCISIONE 
SIVE  SCARIFICATIONE 

Ferdinando  Balamio  Siculo  incerpreto  * 

Dc  Hmidinibus,  C*4P.  i. 

On  ntilli  capfas  hirudines  includunt,easCj3  ad  mulnpliccm  vfum  acco^ 
modant.  Vbi  enim  mitefcunt,carni  facile  admoucntur.  Qirae  vcro  mo 
do  captae  fuen'nt,per  diem  adferuande,exiguoq3  fanguinc  aledar  funt : 
atqj  ita  fit,vt  quicquid  virulentum  in  fe  contincnt,cxprimarur.Quan^ 
do  autcm  ijs  vti  opus  eft.ea  pars,cui  hirudines  admouenda:  funt,  nitro 
prius  fricanda,inungendac|3,vnguibus'uc  ipfis  fcalpcda  cft ,  hocenim 
pacftoauidiusadha'refcut.Oportetetiameasipfasin  tcpidam  aquam, 
qua?  vafe  lato  cV  mundo  contincatur,  infundere,mox  fpongia  coprc- 
henfas  mucore  8C  fordibus  manu  purgare,atq3  ita  admoucre.  Vbi  ve^ 
ro  admota?  fuerint,ne  ea  pars,cui  inhaeferint,frigefcat,  olcum  tcpidum 
iupermfundes.  Si  autem  manibus  aut  pedibus  affigendse  funt,  in  aquam,in  quam  hirudines  in- 
iccffoc  fint,manus  aut  pedes  immcrgantur.  Si  vero  non  firmiter  hatferint,earum  caud:e  forcipe  in^ 
cidendae  funt :  nanque  ita,  vbi  fanguis  efnuxcrit,ab  attrahendo  non  defiftunt,donec  dnere  aut  la^ 
lc  os  earum  afpcrgatur.  Poftquam  autcmexciderint,  quod  relinqui  ab  eis  vcncnofum  foIct,cucur 
bitulaexhauriendumcft:velfiidminimefict,fotuperfpongiamadhibito  vtcndum  cft.Qudd  fi 
indccruentaelachrymuteadhuc  efnuxerint,farinam  cyminumqjadmouctOjlanamqjfubindcmo 
dicomadcntemolcoallieato.Carterum  fi manarc fanguis  nondefinat,Iinteolumaccto  madcfa- 
clum ,  galLarruie combuftam ,  vel  fpongiam  in liquidam  antea  picem  immiflam  mox  crcmatam, 
imponito.  Illud  quoque  compertum  habere  oportct,hirudincs  ipfas  fanguincm  illum  attrahere, 
qui  carni  adiunclus  eft ,  non  qui  in  imo  corpore  continetur.Earum  vcro  vfus  pro  cucurbi tulis  cf 
fe  folet.  Pra?terearcmoucnd±  tunc  funt,  cum  dimidiam  fanguinis  partem  cxtraxci  int.  Quin  etia 
prohibendum,ncc permittendum eft,vt fanguis eoufq^cfrluat^quoufq^ fit  fatis:fiquidcm  pars  ip 
D  fafrigcfcit,tum  ob  ipfas  hirudines,quae  natura  frigidc  liint,tum  etiam  ob  acrcm  ambicntcm. 

De  Reuulfwne.  C^4P.  z. 

VEhcmcnteshumorum  fluxioncs  reuulfione  cohibenda!  funt,ne  nimium  confcrrxalioquin 
prorumpant.Suntautcm  remedia,qu£  per  reuulfionem  adhibctur,huiufmodi.In  pccftus  vi 
delicct,aut  venncm,fiquid  dcfiuxcrit.ad  manus  retrahendum  eft :  vomitus  vero  ad  partcs  inferiO' 
rcs :  vcluti  qua?  cx  acribus  clyftcribus  fluxiones  proueniunt,vomitus  contra  praefidio  aucrtuntur. 
His  vcro  ambabus  fluxionibus,cum  fuperior  atquc  vna  infcrior  ventcr  vrgctur,cas  ad  vrinam  fu 
doremq^rcuocabimus:  vrine  autem  fluxum  ad  liidorcmaluiqjdciccftiones.Eft  quoqucauxilium 
quod  cx  diuerfis  contrarijsq3  partibus  reuellit  cucurbitula,  fi  mammis  proxima  apponatur.Itcm 
adiumcnto  eft,fi  vbi  nimium  (angirinis fluit c  naribus,aut per loca  muliebria  immodici  cffluxus 
Iabuntur,pra:cordrjs  (  hypochondria  Gvxci  dicunt)  affigatur. Acria  quoq^  mcdicamcnta  linibus  •  X)'AT4(f  p 
admota,casfluxionesretrahunt,quibuscaputautvifccra  vexanf.  Atqjvtfummaremcoplector,  mW  fcdlt  i 
ita  reuulfio  cfficit :  In  humoribus  vidclicct  partcs  fupcnores  pctcntibus  ad  infcriorcs:  cV  contra,(i  dn  tfl  x  -j  >.s?f 
infcriorcs  petant  partes,ad  fupcriorcs:cVcontra,addextcramlimiliterparrcmautIa:uam,item  in  '•  &t»\»*. 
anteriorem  aut  poftcriorem,fiquid  defluxerit,ad  oppolitas  par  tcs  rcuulfio  facienda  cft. 

SextaClaiTu.  aaaaaa    rj  De 


DE   CVCVRB.    ET  SCARIF. 


VeCucurbituld.  C*4P,  fi  E 

CVcurbitulae  purgatis  prius  corporibus  vtiles  quidem,  fed  in  repletis(quae  plethorica  Graeci 
vocant)  prxtermitteda:  funt.  Idemqj  initio  phlcgmones  fi  vcl  cercbrum  ea,vel  ccrebri  mcm 
branulas,  vel  alias  corporis  partes  occupauerit,  feruandum  eft ,  cisqj  abmnendum :  fcd  cum  nihil 
amplius  adfiuxerit,totumq3  exinanierimus  corpus,2c*  vfus  rci  inHammatis  vcl  mouendae  vel  amo 
Iicnda',vel  cxtrorfum  abftrahendxtulerit,illasadhibcbimus.  Inhis  quoqs  aff edionibus  dumgw- 
gnuntur,  non  quidem  membris  ipfis  quae  ccepcrintlaborare,fed  eis  quae  laborantibus  coniuncla 
riucrint,  rcuulfionis  gratia  cucurbitulae  funt  imponendac. Initio  vero  quae repcrcutiendi  vim  ha^ 
bcanr,  funtadhibcda.  Cucurbitulaexhauriremateriam,dolorcsfoluere,  phlegmonem  minuere, 
inHationcs  difcutcrc ,  appctetiam  cibi  excitare,  imbccillo  vctriculo  vircs  reftitucre,animi  dcliquia 
lcuarc ,  ii  qua;  profundas  partcs  Huxioncs  infeftent  eas  transfcrrecV  ficcare,  fanguinis  crupuoncs 
prohibcrc,cV  quicquid  mcnftrua  vitiaucrit  attrahcre ,  rjscj3  allcuiationcm  prarttarc  poteft , 

De  ScArifjcJtionCjfiuCumConciftone .       |  C~4P.  4. 

F 

COrporis  partcs  fcarificandar  funt,qux  phlcgmonc  vcl  duritie  vrgenrur3que  vcl  tcfcc  fucrint, 
vcl  dolorc  aliquo  afHigumur :  qux-q3  Htixionibus  vcxantur,vbi  car  lpfe  Huxioncs  defierint: 
autcum  acrcm  matcriarn  fubcllc  viderimus,(cu  vis  aliqua  vcncnofa  cxtnnfccus  illuta  hicrit:  pra> 
terca  fi  abaltcra  ud  altcram  partcm  dcducerc  matcriam  volumus,licuti  fcar.ficatis  cruribus,afrccto 
capitimcdcmur:  Siq3Cxubcransmatcriaincorporcminucndacft,atq3ob  id  potiffimu  cxubcran 
tia  illa  oriatur,qj  materia  lpfa  quc  cmitti  folct  fupprimatur,fcarificarionc  vtimur :  qucmad.nodum 
iahguinisprofufionibusiupprcflis  (quas  harmorihoidasGrcci  appellant)cruraipfa  lotaquidem 
prius,  vcl  fpongia culido fomcnto adhibito, fcariHcantui .  Eodem  nanquc anno  vcnam  tre' 
quentcr  incidcrc.minimequidem  rationiconlentancum  arbitramur:qirandoquidem 
cum  largafanguiniscopia  vitaUs  quoquc  fpirituscmittitur:quo  fanc  abfumpto, 
crcbnus  quiricm  molcs  vnuicrfa  fngcfcn,  tum  animalcs  lunclioncs  omnes 
dctcnorcs  rcdduntur.  Quamobrem  ab  lgnobihoribus  mcmbris  vtpo 
tea.  cruribusfanguiseduccnduseft.Viilisquoqueoculisfcarifi 
catiOcft,quosdiuunaeHuxioncsinfcftant :  tum  capitis  vi- 
tijsatcmparticulisquae  peclori  dorfoueadiun 
clae  funt.  Prodeft  praeterea  compaclg 
materiae ,  anginaeqj, 

Pofthexquatuor  capita,Onbafium  decifdem  rebus  cx  Galeno  etalijs  prxftan- 
tisfimismedicistrac1:antemimpreslimus,utpleniorem  Irt  primisde 
hac  re  cognitioncm  habeas:  poftea  ut  confideres,an  fupra  fcri- 
pta  capita  priuatim  fcnplerit  Galenus  an  magis  ab  ali- 
quo  ex  Galcni  &  aliorum  libris,vel  ex  iplo  po- 
tius  Oribafio  excerpta  fint. 

Oribafii 

/ 


ORIBASII 

DE    CVCVRBITVLIS  SC  A  RIFIC  ATIONE 

Htrudinibus ,  T)  eriuatione ,  &  i\euulfione fcrmo ,  in  feptimo  &  oclauo 
JMedicinalium  colieclionum  ad  Iulianum 
Imperatorem  libro . 

Auguftmo  Gadaldino  Mutinenft  interpreto 

KX  LIEROSEPTIMO 

De  Cucurbttulaex  bbrts  Galent.  C^fP.  15. 

Vcurbitulae euacuatis  prius corporibus  vtfles funt: nam  vbi ea  pletho 
ricafunt,cucurbitulis  no  vtimur.  Eadem  eriam  ratione  vbi  cerebrum 
eiusqj  mcmbranae  phlegmone  vexantur ,  cucurbi  tulis  in  affcctuu  prin 
cjprjs  non  vtimur ,  quemadmodu  fane'  ncc  in  vlla  alia  particula  phleg' 
monelaborante:fed  vbitumnihilampliusinfluxerit,tumtotum  cor^ 
pus  ante  vacuauerimus,  vfusq^  pofi:ularit,vt  aliquid  eorum  qu;e  ln  par 
tephlegmone  laboranteconrinentur,moueamus,cruamusq3,  vel  ad 
exterioraextrahamus.Dum  vero  affecfhis  etiamnum  ftunt,cucurbi' 
tula  minime  membris  laborare  incipientibus,fed  rjsqua:  his  conti- 
nuata  funt^rcuuliionis  caufaimponendaefi:inprincipio  verorepel^ 
lenubus  eft  vtendum . 

De  Cu(^rbnulaexltbrU^rayUt}ex  SecundofcrmonedeZuacuanttbusrcmedtjs.  C^fP.  16. 

*  C  T  N  mediocri  dolore  cV  in  fimilibus,leuibus  vtimur  cucurbitulis,  quae  fcilicet  fine  incifione  apra- 
|_  tur.  At  in  quibus  roborare  volumus,vehementibus  efl  vtendum.  In  opplctis  vero  particulis , 
quemadmodumcVinrjsquacacorrupta  vexanfmateria,cumincihoneadmoucmus.Oportetau«- 
tem ,  antequam  eas  adhibcamus,ventrem  iam  cmollitum  fuilTc:aut  omnino  nullam  infefrantium 
cxcremcntorum  adeife  fufpitionem :  ac  prius  comedilTe  omnino,vel  aquam  prius  bibilTc  a  lcui  nu 
trimento  &.  iam  fubduclo.  Maxime  vero  oportet ,  ii  fanguinem  dctrahcrc  volumus,  vtprimo 
pars  parum  fricctur:Poftea  fi  ruborem  fuffictentem  tumorcmqja  cucurbitula  acquificrit,  icarifi- 
cetur :  finminus,tertio  cucurbitula affigi  debet,  quoufcp  pars  tum  tumcfacta  tum  rubefacfrafucrir. 
Qudd  fi  nc  tunc  quidcm  tumor  nccrubor  effecftus  fuerir,fpongrjs  partes  foucnde  funt,quoufque 
coloris  euadant  phoenicei,cV  ita  dcinceps  fcanfkandar.  At  fi  quis  prarcognouent  corpora  non  ru- 
befactu  iri,veKiri  in  rjs  qui  pingue  habcnt  abdomcn,vel  in  rcfrigcraris,cV  ih  mulicribus  qux  pepe 
rerint:ante  cucurbitularum  applicationem  cataplafmaillis  partibus  imponcndum  cft.  Aliquan^ 
dovero  tumor  validus  alcuibuscucurbitulisfu ,  cV  coloreliuidior:ac  poftquam  fcanHcatus  fue^ 
nt,parum  vel  nihil  cffluit :  cum  fanguis  craffior  exiftat,cV  quod  anteftat,fit  carnoHus.Itaqj  in  his, 
fpongrjs  praecipuelouenduseftIocus,ac  tenuisbcneq^fluxilis  reddenduscft  fanguis.  Caucdum 
D  porrd  elt  ne  prope  mammas  cucurbitule  ponantur :  incidentes  emm  mtcrdum  in  lpfas  mammar, 
cV admodum  tumefcentes,difficilem  reddunt auuliionem.  Sane  applicada:  funt cucurbirulc cum 
modico  igne:  nam  fi  vchcmentes  apponantur,vapore  inflammantcs  contendcntcsqj  corpora,  ni 
hil  eftatu  dignum  attrahunt.  Notum  autcm  cft  ita  figurandas  efle  partes,vt  fanguis  in  lplis  no  lm 
moretur , cralkfcensq^  impedimcnto  fit  cffluxioni :  fcd  vt  pronus  ad  inferiora  cfHuat.  Poft abla^ 
tioncm  vcro  cucurbitularum,li  quod  cxtractum  fuei  it,fatis  fit,partcs  poftca  curabimus :  fi  non  fa- 
tis,cucurbitulas denuo apponemus. In capitc cum  multo  lgnc  haud  funt  infigcndae:  vclicmcntcr 
cnim  a;trahunt,difficultctq;aucllunrur:  Qiiar  vcro  cum  mediocri  igncaffiguntur,id  quod  opus 
eft ,  pcrhciunt.  Qn  autcin  non  poiTunt  nili  dirncultcr  auclli,  fpongrjscxcalidaeas  circumpledi 
opcrtet:  hc  crum  rcmittuntur :  qudd  li  nc  ita  quoquc  remittantur,perforarc  ipfas  oportct. 

De  Cucurbttularum  Diffcrcnttxa  Materta  &  a  Figura  ftmpta. 

CVcurbirularum diftercntia: a  materiafumptc  trcsfunt,  Vitrea:,Corncae,/Encc.  Nam  Arge- 
teas,  qura  vchcmcnuusigniuntur ,  rcijamus.  /Encarum  ircqucntior  elt  vlus.  Vu  etiaoi  v£- 
traspoflemus,in  qiubus  fanguuuv  aruauoncm  coniiderarcopuseft,  Corncisitcni  mcapite  vti 

Scxta  Claffis.  aaaaaa    irj  poilcmus, 


ORIBASII    DE  CVCVRB. 

pOiTcmus ,  vbia?ncas  difficultcrauulfum  iri  cxiftimarcmus:cVin  timidis  quoq?,  qui  ob  flammam  E 
pcrtcrrcfiut.  Quod  ad  figuram  fpeclatjdiflerentia  prxcipuc in  arncis  cft.  Sanc  clatiorcs,  himiilio 
nbus  magis  attrahunt.  Humiliores  in  capite  magis  accommodancur :  proptcrcaqudd  haud  vche 
mentcr  trahunt.Qua:  plana  liabent  labra,  corporibus  latitudinciri  habcntibus.-qua?  rciima,cijruis 
cVgracihbuscommodiusaffiguntur.Qiiajacutum  oshabent,iiliscompctunt,  in  qmbusicarifica 
tioncquidemnon  vtimur,fcd  perleuium  cucurbitularum  applicationcm  vehcmentcr  attrahcre 
volumus,labrorum  acuitate  ad  attratfionis  violentiam  confcrcnte.Qua:  obtufa  habcnt  labra,tum 
tn alijs  membris  tum  pra:cipuc in capite  vtiliter applicantur.  /Enearum  cucurbitularum  tra  lus, 
qucmadmodum etiam  vitrearum,  per  fgncm  fit:  Corncarum,  linc ignc:quippc  in cxtrcmo  funt 
perfoiata:,cumq3aptantur,vehementer  per  foramen  exuclar,  attrahunt:fiatim  vcro  foramen  digi 
toceraucdauditur* 

De  Cucurbitulis  ex  hbris  Her&doti,  ex  Setmombus  de  Euacuantibus  remedijs.  C  ^iP.  17 . 

GVcurbiiuIa  vcropotcft  capitis  matcriam  vacuarc,dolorem  folucrc,  phlcgmonem  minuere, 
mflationcs  difcutcrc,appctetias  reuocare,imbccillum  cxolutumq^  ftomachum  roborarc,  ani  F 
mi  dcfcclioncs  rcmoucrc,qua?in  profundo  funt  ad  fupcrficicm  tansfcrrc,fluxioncs  cxiccarc,fan- 
guiniscrupuoncscohiberc,menfiumcircuitus  fuggcrcre,  <pQopo7roiovc  Svva^c  ideft  facultates 
torruptioncm  inducentcs(feu  medicamcnta  morcifera)attrahere,rigoribus  fincm  imponcrc,  cir^ 
cuitusfoIuerc,acataphora  ideftinclinationcin fomnum  cxcitarc,lomnosconciliare,  grauitates 
allcuare.  Ha:  3C  his  limilcsfuntcucurbitularum  facultates. 

De  Scanfcationc  cx  ^4ntyllo,  ex  Sermonibus  dc  Euacuantibus  remedijs.  C^4  P.  18 . 

SCarificamus  partcs  corporis  aut  phlegmonc  Iaborantcs,aut  induratas,aut  diftcntas,aut  dolore 
affeclas,  aut  fluxionibus  vexaras  nimirum  vbi  iam  fluxio  coltitcrit,aut  acri  materia  imbutas, 
aut  vbi  virulenta  facul  tas  cxtrinfccus  inciderit :  aut  cum  ex  ahjs  partibus  in  aliam,  traducere  mate-- 
riam  ftudemus,iicuti  crura  affccfto  capitc  fcarificamus :  aut  vbi  matcnam  in  corpore  rcdundantcrn 
minuere  volumus,pra:cipucc|3  cum  rcdundantia  fiat  ob  matcriae,qua*  dc  morc  cxpclli  1  i  t  folita,fup 
preffionem,iicuti  fuppreffis  ha:morrhoidibus,crura  fcarificamus.  Sane  pars  quc  fcarificari  debet, 
prius,ii  fieri  poteft,lauandaeft:fin  minus,aqua  tepidaquoufqjrubefiatjcft  perhindcnda,autfpon 
grjs  loucnda,  aut  Soli  ignfue  exponcnda,ac poftea fcarificanda.  Jnfigcndar  vcro  funt incii  ioncs,  G 1 
in  cruribus  quidem  Sc  abdomine,  x.a,r  iv8va>piav  -{id  cft  pcr  rcclitudincm  feu  longitudinem : }•  in 
thoracc  item  cVdorfo  ac  ccruicc,eodcm  modo :  in  capitc  vcro  fccundum  capillorum  pofitionem: 
in  fronte  autem  pcr  ti  anfuerfum.  Magnitudinc  porrd  inter  fcfc  lint  arquales  incii  iones :  dC  que  in 
tcr  eas  funtintcrualla,intcr  fcfcarqualia  linr:  Scarificationisqj  initium  abinfcrnispartibus  fuma^ 
rur :  ita  cnim  fanguis  ad  fupcrficianas  partes  dccurrcns,cam  qua:  fcarifican  deinccps  debcbit,  non 
obfcurabit.  Inciiionum  iuuspera:qualesinterfeordinesfiat.Scarificatioautemnon  nctra  7rM' 
jm  ideftper  pcrcuffioncm,  fcd  y.ar  acrvpfjt.ov  ideftper  trac1rum,cft  facienda:hoccnimpaclo  Ctt 
tradolorcm  fiet* 

De  Scarifcationc  ex  LibrU  ^4pollonij.  C  ^4P.  icj, 

CVm  ad  corroborationcm  6Y  ad  quacunquc  corporis  confcruationem,plurimam  etiam  habc 
ri  vtilitatem  ex  fanguine  compererim,qui faepilfimc  quidem  quanti tate  abundat,aliquando 
vcro  fccundum  qualitatem  in  deterius  vertitur :  opinatus  fum,vbi  lpfe  abundat,imminutionem : 
vbi  corruptus  eft,  alterationem  conuenire.  Ac  venas  quidem  fa:pius  codem  anno  fccare,  non  efle 
idoneum  arbitratus  fum :  coniiderans  qudd  vna  cum  languine  multus  ctiam  fpiritus  vitalis  cxcer  fj 
nitur:dum  autem  hic  abfumitur  frequentius,vniuerfa  corporis  molcs  rcfrigeratur,eV  omnianatu 
ralia  opera  deteriora  euaduntJudicaui  ergo  ab  ignobiliffimis  particuhs,ficuti  a  cruribus ,  fangui^ 
nis  extraclionem  per  fcarificatione  fieri  dcbere :  quanti  tate  habitu  hominis  vfuqj  menfurata:  Op< 
timum  vero  prajfidium  eft  tum  ad  conferuationem  fanitatis,tum  ad  eiufdcm  recupcrationcm,vbi 
ipfa  ab  aliquibus  ciufcemodi  caufis  euerfafuerit.Nemotamenme  phlcbotomiam  explodere  fu- 
fpicetur.Ego  enim  illam  inmaximispericulofiffimiscu  affe(ftibus  non  omitto:in  quibuslane 
abunde  afliatimLjj  fanguinem  effundere  eft  opus :  na  proinde  vt aftcc" :us  funt  vehementes,ita  quo 
queaffatimvacuationesfaciendaifunt.  Plethoram  autem  commodcratam ,  quac  aliquid  malifa^ 
(fiura  iit,ac  iam  euerfionem  in  morbofum  ftatum  attingat ,  tibia  qua:  fcarificationibus  vexata  fuo 
rit,  innoxiamcj3  totam  quam  volumus  fanguinis  illigationem  reddiderit,citra  validam  totius  mo 
liscommotioncm,foluit:fa:piusenimplusquampar  lit,congregatur. Quare  tardandum  non 
eft,  vt, quotiefcunquc plenitudinis  figna  inciderint,ipfamcoquo  oftcndimus  paclo,  tollamus. 
Praeftat  cnim  tum  vifcera ,  tum  quae  in  toto  corporc  funt  vafa,intcmperate  non  repleri,  neque  di- 
ftendi,fed  potiusinterminataquadamrelaxationeefle,  vt  naturalis  fpiritusexpeditcpermeare 
poffit  «. 

Scanf- 


SC  ARIFIC  ATIONE    ETC  4 

A       Sc.trihcAtionem Muheribus cjux probe non pur?.intur, .A!uscj;mu!t^^ffeclibwprodtjJe.     C*AP,  zo. 

MVIicribus,  quibus  purgatio  profpcre  nc  n  luccedit ,  fcanficatio  mircauxiliatur :  nam  quod 
lllicaddcbitam  purgauoncm  dccrat,idhac  via  vacuatur.  Statutum  autc  purgacionis  ccm- 
puscxpccrarcoporcctituncqjcumniliil  vel  parumfpontc  Huxerit,catcnusdctrahcntchocauxi- 
lio  vti  dcbcmus,  quatcnus  vius  poftulari t.  Qmbufda  ct  mulicribus,  vt  de  morc  menftruar  purga- 
tioncsitcrum  rcdirent,hocauxiliummaximccontulit:nam  contmuaininferiorespartcs  fangui 
niseducnoanclinationem  viamqdpli  prebcc.  Egofonceriam  valdeartatcprouccras.quibusiam 
pndc  nihil  mcnftrui  fcrebatur,  vbi  aliqua  corporea  molcfria  confhccarcntur,  haccurationc  fublc- 
uo.Ha:ccnimmulierum  propriaeft;nHiItumqjhabetcfficacia::quippcqucnaturaliscxcrctionis 
modum  imitetur.  Porro  vacuarc  interdum  foleo  fcalpello,  idcft  fmilio :  interdum  autcm  pcr  hi- 
rudinum  applicarioncm.  Oculos  ctiamcum  quidam  exlongo  tempore  abinceffabilifluxione 
infedos  habcret,  hoc  pfidio  fanatus  eft  i  ciim  nos  alrjs  ctiam  locahbus  circa  oculos  auxilrjs  vfi  fuif- 
femus^totiusq?  corporis  curam  gefTilTemus.  Sencx  ctia quidam,cum  prius  quidcm  longis.poftca 
vcro  breuionbus  lntcricctis  interuallis,  a  ftrangulofa  circa  pulmonem  anguftia  vcxarecur,  fimili 
modo  curacus  cft.  Ea  autcm  quaritas,qua:  conucnicns  ciTe  videbitur, vacuanda  cfr,rcfrigcratioq3 
B  cft  vitanda :  ac  nutnmetum  dcinccps  commoderatum,  tribus  quatuor  ue  diebus  eft  exhibcndum. 
Et  fane  dum  pcftilcntia  vehcmcns  Aham  dcprehcndiifet ,  multosqj  pcrdidrlTet ,  mcqj  etia  mor- 
bus  attigilkt : fccunda morbi  die,  rciniffionc fcbris facta,  crus fcarificaui ,  duasqj fcrc  fanguinis  IT 
brasdcti  axi :  hacq;  dc  caufa  periailum  vitaui.  Pleriqj  lgitur  ctiam  alrj  hoc  praefidio  vfi,  fuperftites 
euafcrc,cran  t  cnim  plenitudinis  figna.  Ilfiq;  prxcipue  feruabantur.quiTanguincm  copiofum  cx- 
hauricbant.  Igimrcapitis  etiam  dolores  moderatos,tonfillarum  phlegmonas,acdolores  drca  late 
ra  rccentcs  tollit:nam  diuturniora emfcemodi  fymptomatalocahbus fcanncationibusdiiTolui- 
mus.  Quin cV qui  a  morbo  refumuntur,di fficultcrqj  in  naturalem  fibi  ipfis  habicudinem  redcuc, 
nihil  arque  fane  ad  conuenientem  bonamq;  rcnutritioncm  ducit,vt  fanguinis  pcr  fcanhcationem 
cxhauntio, 

T>e  Hirvdmtbus  cx  lilrrts  ^4ntiUi.cx  Sermonibus  dt  Eu.tcu.mt:bus  remcdus.        C*AP.  1 1 . 
/^\  Vidam captas  hirudincs diu  lncludunt.ciscp ad multa  vtuntur.  Ipfse.n.fi mitcfcunt,carnem 
\  /  facile apprchcndunt : cum abee non  nunqua  pci cgrinc  fefc  gerant.Oportct  autcm  has  qui- 
dcm,  cum  primum  cas  cxpcrti  fuenmus ,  apphcarc :  quae  vcro  nupcr  capta?  funt,  pcr  dies 
fcruare .  cxiguum  languinis  pro  nutrimcnto  infjcientes: ita cnim  earum  virulcntia  cxprimctur. 

C  Sane  cum  cis  vti  volumus,locus  cui  hirudmes  applicade  iunt,  nitro  prius  fricandus,ac  fanguinc 
alicuius  animalis,vel  argilla  liquida  inungendus,  vel  foucndus  ,vel  vnguibus  fcalpcndus :  prom- 
prius enim  apprehendent.  Oportct  autcm  lpfas  in  aquam  tcpidam  cV pura.in  vafe  lato  magnoq3 
contcnta,ini)cerc,vt  commotae  virus  abrjciant:  mox  vbi  eas  fpongia  comprchcndcrirnus ,  ac  mu- 
corem  lentoremq^  purgaucrimus,manu  admouebimus.  Atq;  vbi  omnesinhadennt.olcum  tepi- 
dum  particula?,ne  rcfngefcat,infundcmus.  At  li  manibus  pedibus  ucaffigencbe  funt;p3rs  ipfa  in 
aquam ,  vbi  hirudines  funt,  inrjcienda  eft.  Quo d  ii cria eis  vbi  rcplctc fucnnt ,  vti  oportucrit  ,vcl 
quia  paucc  hirudines  prcfto  adfuerint,vcl  quia  pauceapprehcderint,caru  caudas  forpicc  indderc 
oportet :  nam  efflucnte  fanguine  traherc  nung  definunt.  quoufcp  nos  faJcm  vel  nitrum  vcl  dne- 
rem,  earum  ofculis  infpcrgamus.  Vbi  vero  cxciderint,fi  locus  cucurbitulam  capcrc  potucrit.  pcr 
eius  appolitionem,virus  extrahcrc  dcbemus :  vahde  nimirum  ipfam  apponcntcs.cclcritcrq;  aucl- 
lcntes :  ii  vcro  cucurbitular  capax  non  fucnt.fpongns  foucndus  is  cft.  Carteru  h  corpora  vcl  ofcu- 
la fublachryment, mannam.  vcl  cuminum.vcl  farinam  mfpergito.ac poftea  lanam  pauco  maden- 
tem  oleo  conuoluito :  fin  fanguis  ctiam  mdc  crumpat,linteola,vcl  arancarum  tclas  cx  aceto  lnrjd- 
to : aut  gallam  vftam,aut  fpongiam  noua  picc  liquida intincunvac  vfcam,  imponi co :  deinde  char 

D  tula aceto  irrigata lmponcnda ac  llliganda  cft.  Ha:c  aucem  in  partibus  qua:  m  mcdio  corporc  ha^ 
bcntur,  funtpcragcnda.  Naminartubus  (  quae  graece  z^Aa.i.  mcmbra  longa  hoc  cftbrachia  cV 
crura appcllantur)folum  etiam  vinculum  pro cofubendo  fanguinc  latis  cft : quod  poftcro dic foU 
ucdum  cftTiq;  fmguis  conftitcrit,  abrjcicndum:fi  vcro  no  confti tcnt,  cifdcm  vtcndum  cft.  Scirc 
autcm  oportct  hirudincs non  ex  profundo  fanguinem  trahcrc,  fcd  cum  qui  carnibus  adiacet. cxu 
gerc.  Eas autem m lllis  vfurpamus  hominibus ,  qui  fcarihcationum  mciiioncs  pcrtimefcunt:  vcl 
m  lllis  parnbus,  in  quibus cucurbitula  ob  carum  paruitatcm,velgibbohtatcm  Cx  inxqualitatcm, 
aptari  non  potdf.  Hirudincs  auellimus,  quando  cius  fanguinis  qucm  arbitramur  cxhauriri  opor 
tere,dim:diam  partcm  attractam  fuiircconicccnmus:cV  poftea  tadiu  cfrlucre  pcrmimmus,  quoad 
qui  iatis  lit,excictus  fucrit.  Curn  vcro  particula  tum  ab  hirudinibus,  qua:  natura  fngidc  funr.tum 
ab  aerc  rcfngcratur :  fouenda  ipfa  cft;ac  rccalfacicnda :  fanguinisqj  fluxus  non  pcr  rcrrigcratia ,  fcd 
pcr  aftringcntiacVcmplafticajVtdiximus^clf  cohibcndus. 

.Di  Hirudimbiu  ex  Mentmaclx).  C.AP.  zz. 

Hlrudincslocis  aMcctis  applicacur,  vel  cis  qui  proximi  no  pinguibus  funt:na  olcu  carum  ap- 
pctctia  fubucrtit.  Porro  m  anguftia  ftncii  calami  ab  vcraqj  parte  haud  pciTorati.\  cl  opcrcu- 
lum  parui  calami,  vcl  quidpia  limilc,cu  aptadx  funt,demuti  debcnt.  Earu  numcrus  a  duabus  ma 

gnitudini- 


ORIB.    DE    CVCVR.    SCAR.  ETC 


gnitudinibus  loci  nimirum  &affecptionis,fumendus  eft.  Aufcrantur,oleo  calido  earum  Iabrjs  fn^  E 
fufo.  Mordacitas  autcm  fatis  in  partibus  vlceratis  exoluenda  eft.  Qiiod  poft  carum  ablationem 
efHuit,dleitus  impofitus  cohibet.  Excretionis  quantitas  ab  hirudinum  crecftione  confpicitur :  fed 
euidcntitRea  etiam  apparct,fi  congrcgata  fuerit,quando  hirudincs  a  corponbus  diuulf^  fangui' 
ncm  euomucrint.  Sane  ii  hirudinesa?greadhcrcfcant,  loci,  quibusaptandafunt,  fuperncietenus 
funt  fcanHcandi:  vbi  enim  ilke  fanguinem  guftaucrinr,  auidius  ipfum  appetunt. 

£  X      L  I  B  R  O      O  C  T  A  V  O 

DeDiriutttioneex libruGcdeni .  C^4P.  lS« 

DEriuatio  (graecc  parochcteufis)  eiufdem  cft  generis  cum  euacuatione  facfla  pcr  particulam, 
quae rluxionem  fufcipit.  Ht autcm  per  aliquam  vicinarum  partium : exempli  caufa:  Quan* 
do  pcr  gurgulioncm  vcl  palatum  fcrtur  ftuxio ,  pcr  nares  ccrte ipfius dcriuatio  congruentcr fiec, 
iri  tatione  a  nobis  facfta  vel  prouocatione  pcr  acria medicamenta.  Quando  vero  ad  oculos  vel  au* 
rcs  fncci  vergunt.  dcriuare  lpfos  non  in  narcs  tantum,  fcd  cV  in  ipfum  etiam  os  debemus,  medica^ 
mentum  id  quod  ex  origano  SC  fapa  confeclum  cftjidqj etiam  quod  cx  iinapi conftat,dilueda  gar  F 
garizandnq; cxhibcntes.  Scimus  etiam  q>  ftaphifagria,ideft  pcdicularis  herba,commaducata,py^ 
rc;hrum,omniaq3  id  gcnus  acria,fuccorum  abundantiam,qu£  in  oculos  vel  aures  cx  capitcfcrtur, 
ad  os  traducunt.  Dcriuatio  ctiam  fit  ii  id  quod  per  afperam  arteriam  in  pulmonem  dcrluit,  ad  fto^ 
machum  diucrtamus,  hoc  cnim  magis  eligendum :  Ncc  fecus  etiam  li  mulicri  per  fedis  venas  fan^ 
guis  irrumpat,eum  quocpad  vtcri  vcnastraducamus.  Riuare  igitur(gr£ce  o^Tsi/fitOeft  per  riuos 
duccre:Deriuare  vcro(id  cft  7rcipo%iTiveiv)  eft  a  riuis  ad latera diuertere» 

De Reuulfioneex  libmGalenu  '  C*sfP.  ip. 

VEhementiiTimos  fuccorum  influxus  reuulforijs  praefidrjs  confertim  ingruere  prohibcmus, 
Rcuulforia autem  prxlidia  funt,vincula  quidem  artuum, vbi  fucci  in  thoracem  cV  ventrem 
inclinant:  Vomitus  autcm ,  vbi  ad  infcriora  dcclinat:  Qucmadmodum  ctiam  acres  clyfteres ,  vbi 
ad  vomitum  vergunt.  Has  vero ambas  fuccorum  lnclinationcs ,  cam  lnquam, quae  per  fuperio^ 
rcm,  cV  cam  qux  per  lnfcnorem  ventrem  ftt,  ad  vrinas  ac  fudorcs  rctrahcs.  Quin  S>C  vrinas  quoqj 
tum  ad  fudores,tum  ad  alui  quoquc  deie(ftiones,rcuelles.  Reuulforium  ctiam  prefidium  eft, 
quxiuxta  mammas  apponitur  cucurbitula.  Quar  vero  hypochondrfjs  affiguntur,  fae^  G 
penumcrofanguinis  adnaresimpctum  potenter  rcuulfiile  confpcxiftis:quenv 
admodum  etiam  fane  immodicas  per  vterum  irruptiones.  Acria  ctiam  me 
dicamenta  artubus  impofita,fuccos  ad  caput  vifceraqj  vergentes.reuel 
lunt.  In fumma,reuuIfio  facienda  eft,deorfum  quidcm,vbi  fucci  ad 
fupcriora :  furfum,vbi  ad  infcriora  vcrgunt :  Et  vhi  lntrorfum, 
ad  cxteriora:  vbi  extrorfum,ad  intcriora :  Ita  quoq3 ii  dex 
trorfum  inclinat,in  finiftra:fi  finiftrorfum,ad  dextra 
reuulfio  facicda  cft:  Sic  fanc  fluxioncs  qua;  re 
tro  inclinant,in  priora  rcuclleda;:  quc  in 
priora,inpofteriorcm  rcgio» 
nem  abducenda: 
funt» 


GALENI  DE  VENAE  SECTIONE 

ADVERSVS    E  RA  SISTRATVM 

L    I    B    E  R 

Iofepho  Tectandro  Cracouicnfi  intcrprero 

TDcnuo  ab  dAugufYmo  Cjadaldhw  a-d GrMorum  exemplariumm fidcm  emer.datus 

A  R  C  V  M  l  fel  T  V  M  LIVKI 

Incvcpat  Evafiitratum ,  qui  poflhabito  Vcnarfcctionis  auxilio,Ncque 
cfficacibus,Neq-,  tutis  Remedijs  vtcretur. 

sAcLtrfv.  £r.tfftr.iUim,qui  cumm  MinvmU pfmfa;  Curiofus  cffct ,  Semdunutm 

idij;  ubttcr,  de  V  cnx  ft  Sltone  mentionemfccit.  C \AP.  i . 

Ihi  cquide  illud  inquifrtione  no  parua  dignum  vf,  cur  nam  Erafiftra- 
tus,cum  cctcra  quar  ad  arte  fpeclant,  abundc  fatis  pcrrradarer,  ac  circa 
minimaquarqp raropcrc cunfous  elfet,  vt cY quorunda  holcrum cara- 
plafmatuq^dccoqucndi  rdnem  c6fcripferir(fquorufaculrarcs  vfumq; 
ii  vnquam  aliquis  alius  dcclaraffcr,  non  iniuria  corunde  conficiedi  ra- 
rionc  omittere  poruii!er,}-qhquidem  id  millius  prctrj  fit,  taleqj  quod  a 
quouiscx  vulganbus  inucniri  pofTit)  de  veng  fcctionc  interim,  ta  po- 
tenti ac magno  auxilio,  quodqj  vcl  veteru fnla  non  minus  efl lcaciffi- 
mis  rcmedrjs  cxtollcretur,  ipfe  nulla  menrionc  fccerit.  In  illius.n.ope- 
ribus  fermc  nc  nomcn  quidcm  vnqua  vcnx  fcclionis ,  praf  tcrtj  fcmel, 
reperiri  pot:  vbi  ipfemct,qucmadmodu  vnicuiq;  coniidcrare  facileeft,obitcr  potiuspra-rerqj  in- 
ftirutu,qua  ftudio infigni,de  fanguinis rcieclioe agcs,  illius  meminit: id  qu*  ex  ftris  fcri  ptis  intclli 
gcs,qu£ fic  habet :  Deligatur^  vero,qucecirca  alas  6V  inguina  hut,non  funt facicdc  morc quorun 
dam,qui  vulgatam  curandi  ronem  imirarcs,nihil  aliud  confequunf,cj  q>  fanguinc  v  inculis  abun- 
de  cxprimant.  QuoMn.in  dcligatis  corporis  partibus  fanguis  plunmus  rccipiatur,cx  vcnarum 
tenlione,  earuqjieclioneconicdtandum  cihcxincifafiquidecorporis  partc,cum  ea  dcligata  fuc- 
rit,copiofior  is  efrluit.Du  vero  fanguinis  rcicciio  coringir  cx  dchgatura  in  tibrjs  ac  brachrjs  farfta, 
plurimu  eius  ibide recipief.Poftq  etcnim  cj circa  thoracis  partcs  adeft ,  diminutusfuenr  fanguis, 
tuipfaquoq3rcic<ftiomultominor  pauciorq^fiet.  Hocauripfumfacerevolunrij,qui(angmncm 
D rerjcieribus  vena fecat.  Sedin hacre Chrylippus multo confultius agit,  quippc qui  non  (olu  prad 
fcnriainfpiciat,fcdcr  uninenris  pcriculicura  gcrar.f  Huic.n.periculo  quod  in  rciectionc  accidir, 
aliud  ex  inftamarionc  adha*rer,in  quo  quide  orrcrrc  aliquid  perqua  difncilc  cfr :  rurfum  aur  ci  qui 
a  ven£  feclionc  fame  longo  rpe  tolcrarc  dcbeat,nc  diiToluaf  vcrcdum  eft.  Cercrum  Cryftppus  I  i- 
mulatcp  nutrimenru  in  corporc  la  claboratu  ln  Ioca  foluru  difficilia  tranftulcrit,  q>  co  tpc  quo  dif- 
folurionis  pcriculu  imminct,hoc  paclo  cibu  diftcrre  poffir,in  pr5pru  cft.  Er  hac  quidc  i  llc  mcdc- 
di  rone  vfusnunq  ofterre  coactus  cft,  ob  idq^  fumma  quxq^  ingcnlo  fupauit,  ac  q>  hbi  ipli  vndc- 
quaqjconftetjfrcquetiffimas  meruit  laudes.  Qirodautnullius  momcti  hcc  hnt  cVindigna  oibus 
modis,  qu£  vel  ad  Erafiftrati  folertiijquam  dleftbi  m  hac  arre  vcdicar,vcl  ad  auxihj  vircs  rcfcranf, 
cuilibcrconftat.Qnquidemli  neqjapud  Hippocrarc,-fneq^apud  Dioclc,}-ncq5apud  Euriphon 
tc5ncq3pcnitusapud  qucquaalium  qui  artarcEraiiirrari  prarcellcrur,  ralc  gcnusauxilrj  m  fcriptis 
rcpcrircf,forte  (ufpicari  quis  poilct  illu,tancj  dc  co  cuius  vfus  non  du  fuillct  inuetus,  aut  apud  cc- 
lcbrcs  mcdicos  approbatus,iure  optimo  vcrba  no  fccillc:  Vcrum  cu  pcrmulti  alij  fucrint-quibus 
non in  vno tm codcmqj  Icui arteclu, fed cr in  plurimisacuu(rimisq;,trequcns huius auxiirj  vfus 
Kun  conftitcrat :  ac  co  paclo  tum  Hippocratcs  omnium  bonorum  arns  medice  authoraum  vctu- 
itiulmi  quicgillo  vfi  elTc  animaducrtuntur :  qua  quarfo  re  Eraliftrarus  commorus  id  adco  fprcuir, 

vtnc 


Vid:  ii];.tcre 
liL.  f.  ..,e:tjodi 


f  cLtrtm .  m 
ejiul?i*s,faru  fi- 
bi  ee  dtbel/*tr 
nbi  .td  cjmd  ca 
ferret  t.tntU  dt 
xifftt,alteri  c» 
fec/i»nts  modit 
reUnqnerc. 


\clariM.  hh 
ic  erit  pencuU 
ejnod  ex  reie  - 
clitnc  c,ptrscit 
luinfljm.ittti- 
rus proximu  e: 
m  csn»  offerrt 
amdcno  ftci- 
le :  ei  uero  qus. 
pcfl  nentefciit* 
ni  lo?o  tepore. 

O  I 

Ji/ie  ctbo  per- 
manferst,  pert 


culi  enc  exel- 
uatur.  Huc  lo— 
cutnfcrixs  dc- 
ciAr.it  Gal.pu. 
15.4 


DE    VENiE  SECTIONE 


vtncrationcm  quidcm  vllam  illiusin  enarrando  habuerit  f  Etcnim  &C  quod  illud  non  improba-  E 
ucrit  ad  ccrtos  aftcclus  reliquorum  pratidioru  more,  ipfum  rcfcrendo  indicare,  SC  caufam  ob  qua 
id  probaucnt  prafcribere  eum  oportebat.  Atqui  hk  in  huius  prafidij  viribus  cnarrandis  tanto- 
pcremopsfuit,vtncq3  fignificaueritrecipiendus'nefitan  pofthabendus  vfus  illius^necpvnquam 
quid  dc  1II0  fcntirct  profcrre  aufusfuerit,nifi  in  vno  tantum,  vt  fuperius  dicftum  cft,anccftu.Qua- 
quam  vcl  cx rjs que lpfe  rcticet,  opinionis  fua fummam  manifeftam  faccre  videtur : ncquaquam 
enim,li  vfum  llhus  probatTet,l  ilcntio  praterijflet.Ncq3  etiam  cum  minima  quauis  qua  ad  lcuan- 
dos  atfcclusaccommoda  crant ,  dcfcribenda  putaret ,  hac  vtpote  tam  magna,  aliquem  ctiam  fi  ab 
eo  non  didiciffet,propria  opcra  confcqui  poflc  pcrfuafum  habcbat. 

Qmbws  Jiatiombu-s  Erafislrati  Seclatores  dogma  dc  Non  Secanda  ~\ena  tucrentur.      C ~4P.  z . 

("^  Aufa  vcro,  ob  quam  vena*  fecftionc  ipfc  non  fit  vfus ,  fortaffis  diuinationc opus  habcrc  cui- 
_^quam  videbitur.  Quienim  quisrefcircpoffitq>ca  ipfaErafiftraruscognita  habuerit,  quo- 
rum  nullam  diffufa  orarioac  lllc  mcntioncm  fcccrit  f  Nihilo  minusfucrc  no  nulli  qui  in  cxplican 
da  lllius  fcntcntia  quauis  vaticinari  conati  funt :  vcrum  hi  dum  intcr  (c ipfos,  difcrepant ,  tn  ma- 
ximis crronbus  vcrfsri , mamf  cftc funt dcprchcnli . Nam  ncmini cx illis  cadem  ftat  lcntcntia : dC 
quod  multo  grauifTimum eft , ncquc ab  iphs  Erafiftrati commilitonibus,  difcipulisqj  Chryfippi  F 
Criidij,quo  primum  auctorc  dc  cxplodedo  vcne  fecftionis  vfu  dogma  fufcitatum  cft,dc  illius  fcn- 
tcntia  quicquam  ccrti conftitutum  cft.  Hac  autcm  quc  Apccmantcs  Stratoq3  protulcrunt  plane 
ridicula  funt:  vterqj  cnim  dicit  pcrdifficilc  efle  venam  fecare,  vcl  ob  intcrnotione  valis,  vel  ob  ar- 
tcria  lncifioncm :  nocumcntum  quippe  illico  ingcns  immincrc,  fiquando  loco  vene  artcria  diui- 
datur,  His  addunt  q>  quadocp  aliquis  pra  timorc  mortuus  fit :  cV  altcr  ctiam  antc  valis  fcclioncm, 
alter  vero  eo  iam  feclo  rcfcrri  nunq  potucrit :  tum  q?  quidam  irreparabili  fanguinis  fluxu  dcfccc- 
rit.  iScd  praterco  illa  quoq^,  qua  a  reliquis  dicuntur,nam  alrj  quidem  corum  aflerunt  vacuaaonis 
mcfuram  coniectura  alTcqui  multo  cflc  difficillimum,idcoq3  ncccflc  cfTc,vt  aut  diminutc  cuacuan 
tinihil  pIuscontingat:aut  mcdiocritatcmcxccdcnti  maximaimpendcatnoxa:quidcnim(aiunc 
illi)  vcna fccftio  modum  cxupcrans,  a  cadc diftert f  Alrj  vcro  dicunt,q? cum  tranfultus  fpintuum 
(grace  parcmptofis)  cx  arterijs  in  venas  nat,ncceflario  inaninonem  fanguinis  pcr  ofculorum  re- 
ierationcm  ipfc  fpiritus  fcquatur.  Sunt  cV  alrj  qui  affirmant  venarum  euacuationcm  inflamma- 
tionis  aflecftu  in  artcrijs  iam  conftituto,plane  fupcruacaneam  cfte.  Atqui  vniucrfa  talia  quanqua 
crcdibilia  alicui  appareant,  funt  tamcn  rc  vcra falfa ,  indignacjj  quibus  adhibcri  fidcs  debeat :  quac 
his  omnibus  longc  facilius  habcnda fuiflet,fi  hac  in  mcdium  protuiiiTcnt,qua dicla  fucrant  a  cae  G 
teris quibufdam,qui  cx  fuccorum  natura  difputandi  initium  dcprompfcrunt.  Et  quanquam  vel 
aduerfus  hos  longiore fcrmonc alicui  conuenirct  inftare,  huius  ramen  rci  imprefcntiaru  ca  pro- 
ptcrnullacft  occafio,  quia  orationcm  ficinimmenfam  prolixitatem  excrcfcerc  oporteret:  pratc- 
rca  nihil  obftat  quo  minus  ca  quc  tum  ab  Erafiftrato,t.um  a  quouis  alio  cx  Chryfippi  difcipul;s  di 
<fta  funt,rcprchcndcrc  aggrcdiamur. 

Qu£jutnt  Erafifirati  Optmo  de  Ortu  Echru  &  Inflammationt/^  ac  de ipfarum Medela.      C^4P.  3 . 

COmmodiffime  igitur  fcrmone  mihi  inftruxifle  videbor,ti  pratcrmiffis  alijs  ab  ipfius  ErafU 
ftrati  placitis  initiu  fecero,orationemq3  ipfam  quantu  eius  neri  poteft  breuiffimc  abfoluero. 
Catei  um  llie  artcriam  fpus,  venam  aut  fanguinis,receptaculu  eflc  aflcrit :  Deinde  vero  vbi  gran' 
diora  rcccptacula  diuifa  fucrint,magnitudinc  quide  llla  diminui,numcro  aut  effici  plura:  ac  cum 
nullus  Iocus  dctur  vbi  circa  terminum  vnius,vas  aliud  non  exiftat,illa  vndequaq3  per corpus  de- 
lata  in  tam  minutos  Hnes  defincre,  vt  contentus  in  illis  fanguis  pra*  extremoru  olculorum  conni- 
uentia  intus  rctineat :  ob  idqj ,  etfi  ofcula  venarum  arteriarumqj  inter  fe  vicina  fint,fanguinem  tn 
proprijs  termi  nis  circufeptum ,  ac  nullibi  in  vafa  fpiritalia  infilientcm  permanere:  6C  eoufq3  fane" 
animal  legibus  naturedirigi :  Simulatq^  vero  ca  qucdam  violcnta  irrucrit,tum  fanguinc  ipium  in  H 
arterias  transferri,cV  animaliam  neceflario  agrotare:  Caufas  itcm  huius  rei  aliquas^precipuamqj 
illarum  fanguinis  multitujiinc  eflc,a  quo  5C  vene  tunica  diftendi,  referariq3  fines  q  prius  claufi  fue 
rat,trasfundi  ct in  arteriasianguinc : qui  poftea  fpum  a  corde  delatum  perturbas,  eiq^ motu  fuum 
alterati  refiftcns,fi  quidce  diredo  atqj  ppe  principe  parte  coftiterit,  ia  id  febrim  efle:fi  aut  ab  ipfo 
retrd  repellaf  ac  in  finibus  arteriaru  condenfef ,  mflamationem  tum  exiftere.  Et  talibus  ille  roni- 
bus  intlammationem  ex  plenitudineadftruit.  Verum  quaex  vulnenbus  contingit,eam  quoque 
fanguinisexvenis  inarterias  tranfultu  cauiariait,cuiusrurfumtranfultus  caufamillam  quaad 
euacuationem  fit,fucceffionem  efle putat:  Cum  enim  fciffis  arterijs,  poft  inflicftum  vulnus  fpiri- 
tus  vniuerfus  ex  lafa  parte  eff ufus  fuerit,cV  periculum  inftet  ne  vacuus  fiat  locus ,  ianguincm  illo 
temporc,  fpiritus  euacuati ,  quiq^  locum  illum  prius  replebat,  grelTum  per  ofculorum  referatio- 
nes confcqui  folere:  Si  crgo  fpiritus foras  emiflus fuerit,huc  quoque ctfundi: occlufo  autcm  1II0 
atqj  obfcrato,etiam  hunc  vi  fpiritus  aN  corde  demandati  impulfum,in  locis  vulneri  vicini  s  cunctu 
coaccruari,cV ea  ratione inflammationem  efficere.  Scd  concedamus age ipfi  qua?cunq3  hoc tem- 
poiedefebribuscVinflammationibus  dixit,vera  omniaeflTe:nam  alibi  demonftrauimus  ca  nihil 
in  feveri  continere:Doceat  igitur  ipfe  nos  iam  medicaminum  fericm.  Aitenimcuminmulds 

alqs 


I 

ADVERSVS    ERASISTRATVM  6 

«  A alrjs  !ocis,tum  m primis  in  tcrtio dc fcbribus  tracftatu  fic  verbatim : Circa  a-gritudinum  igitur  mi- 
«  tia  ac  infiamationum  gcncrationes  omncm  forbitionum  oblutioncm  aufcrre  oportct :  inriamma- 
«  tiones  enim,que  fcbrcs  faciunt,vt  plurimum  ex  rcplctionc  Hunt.  Si  lraque  hoc  lpfo  temporc  obla 
«  tionesconccl]cfucrim,cVconcoclionediftributioncq3fuasaclioncsperHcicntibus,vaia  aLmcnro 
«    rcplctafucrint,inHammationcsmulto  vehcmcntiorespcrf^pcHcricontingit.Harcquidcmillcde 

inflammationibus  protulit,quae  citra  vulnus  ex  plcni tudine eucniunr.  De  lllis  vcro,  qua*  cx  vuU 
«  nere  fubonuntur,in  primo  dc  febribus  libro  denuo  in  hanc  fcntentiam  rccenfet : Jiiis  auicm  fubie 
«  quuntur  mcdendi  rationcs,quo  vulnera  omnia  ab  inHammationc libcra  efficiant.  Mcdicamcnta 
«  cnim^cumfanispartibusillinunturjclaudcndoatqj  obturando  prohibcnt^ncfanguis  deiuperfu- 
«  fus  in  loca  dilTecfta  irruat :  quandoquidem  in  illa,quae  afiecftu  carent,eo  qudd  mult.c  arrcria-  lllic  ve- 
«  narcj3recludantur,fanguis,quiinarteriastranfilierat,facilein  vcnasquoque  tranfumctur.Quam- 
«  obrcm  confequensruifuselt,vt  vulneratisnihil  prorfusinHammationis  tempore  oficratur:  ve- 
«  nae nanquc,cum  altmento  vacua: exiltuntjonge facilius  fanguinem  qui  in  arterias infilierit,  fufci- 
.«    pient: quod  vbi contigerit,inflamationes  nnnus contingent.  Proindc,qudd  multitudo  euacuan 

da  fit,quod  q?  vena: diitenta? ac  repleta?,in  feipfasiterato  fanguincm  rccipere  non  polfint.affcntire 
B  ipfiErafiitrato  nos  fatemur :  verti,quo'nam  pado  hx  euacuanda:  fint,  tn  dubium  a  nobis  vocatur. 

Prxjlantiorem  ex  ~\enx fechoneycjuam  ex  inediafore  yucuationem^quodq;  Erapjlrat&s  negl^ensfuc- 

rit  m  imitanda  natura}ac fc  riptts  Hippocratis  legcndii.  C  ^iP.  4. 

POftquam  itaque  cuacuationem  faciendam  elTeconfclTumiamfemelfitjegoeamomniumfa 
cillimaatqjexpcditirfimam^venaefectione  pcrficiarbitror,vtpotc  per  qua  ipfas  etiam  iriflam 
mationesfoIascclcrrimceuacuarepoiTimus^cumediuerfoinedix.pranerquam  q?  longu  tempus 
requirant,ctiam  vniucrfum  habitum  aequaliter  euacuanr.  Atqui  lliud  ncquaquam  conuenit.cur 
enimquisideuacuct.quodeuacuatione  opusno  habetr"  Autcur  eliquet  carnes,cum  fanguinern 
fubrrahcreliccatr'  Vt  intcrim  noxas  reticcam,quae  exlongisinedrjsnccciIariocL:cnacijicnt,ac 
virtutem  dcfatigatam,cV  fuccosbiliofiorcsamarulentiorcs  qj  rcdditos.frcqucntcs  ttem  cordis  moc 
fus  atquc  inquietudincm,rum  deiedionum  alui  recencione ,  cV  omnia  denique  excreincnra  acrio- 
ramalignioraqjeffcaa.  QuorumErafiftratusnihilanimaducrrens,ca:corum  more,qm  ampiam 
compendiofam  quc  5c"  planam  viam  in  propinquo  habcntes/atpenumero  angufcam  ac  aiperam 
prolixam'cperrabundi  incunr,cVipfc  tam  propinquam  famquecxpeditam  cV  amcmam  femitam 
Cipernens,ad  impcdium lllam  aclongam  fefe  contuiit :  quippe  qui  hoctantumconlUeiauerit, 
num,qud  ipfccontcndit,  viaed  vergat,non aurcm an compendiofe,  cV  finc  noxa  ducat.  Nam, 
qudd  vclinediaad  plcnitudinis  euacuationcm  conferat,  ego  quoque  confentio,  vcrum  longo 
tcmpore,magno  quc  cum  nocumentocamefficereiddico.  Attamenfapientcm  Erafiliratum, 
qui  quorundam  iudicio  Hippocrati  par  cfle  videtur,non  puduit,qudd  neglecto  tam  infigni  pra> 
fidio,nihilcredibile  aut  rationi  confentaneum  attulerit,quin  porius,vclutdcreabiediiTima  pe- 
nitus^que nullius  precfj,  vcrba  fecerit.  At  Hippocrates  llle  medicus  te,  d  Erafiitratc,nulla  ex  par- 
teinferior,nonficdc  venarfcctionepronunciauit,fed,quce  tu  verbisfaltcm  admirans,  ea  llle  ope- 
rrpalameft  executus .  Admiraris  tufiquidemnaturam  ipfam,vtartiHciofam  fimulque  proui- 
damanimalis  gubcrnatriccm, nullibi  tamen  eam  imitaris.  Aut^cumillamplurimisinorbisfan- 
guinis  cuacuatione  medentem  frequenter  animaduerteris,cur  nc  in  vno  quidcm  vnquam  hoc 
«  idem  tu  ipfe  fecifti  i  Cur  etiam  natura?,quam  laudas,  opera  filcntio  fupprimis  f  Cur  praeterea,qua 
«  do  apud  Hippocratcm  repcrifti  multa  huiufmodifcripta:||  Mulieri  fanguinem  vomenti  men-  '•^1, 
«  ftruis  erumpcntibus  foIutio:cV,  I  Ab  atrabilehabiusfimilemefteclumhxmorrhoidcspraeftant.  "4 
Sanguinis  item  Huxus  copiofi,pernaresfoluuntur:apudtenihiltaIc,fed  vnicofolum  verbolau-  ^jj^1'' 
Ddatanatura,  opus  autemillius  nullibi  fcriptumrepentur. Porrd  mihi  fufficiebat, vtopcra  lllius 
antea  ad  perfedum  addiiccrem,  a  quibus  poftea  initio  fumpto  ad  inucfrigandum  rcpericndunfqj 
id,quod  aequum  putabam,idoncuseuafi.Liceat  ergo  mihi  venia  eorum,qui  te  admirantur,diccre, 
quodinconfpicuoelt,quodfcilicctmihiautmodisomnibus  demens,autinnatura*opcribusqua 
minimeverfatuseflc  videaris.  Alterienimexhis  duobus,  velquiailla  nunquam  cognouilh,  vcl 
quiacognitaiamdudumnonfisimitatuSjObnoxiuscxiftis.  Auifortaffisincubiculo  aliquo  pcr- 
pctuo delitefcens,nequeaIiquando argrotum aliquem contemplatus, haec fcnbcbas : hincqj  adeo 
noniniuria  naturae  opera  ignoras,  quae  alioqui  procxtremadcmcntia  tua  lcmpcrcs  prarpoftere 
admiratuscximitatus:necnon,pofiq;fcnbendi  prouinciamintjfti,  lcgcm  fcribcndocs  tranfgref- 
fus.  Oporccbat  cnim  primu  te  opera  naturae  mihi  dcfcribere,  deindc  dcclararc:  cV  qu;e  illa  uuegrc 
ac  pcrfcde  proprijsconatibus  incitata,cV  quae  morbofis caulis  prarpcdita  dimmuie  agat:  nam  hu- 
iuimodi  ratio  viam  ad  lnucnienda  mcdicamina  nobis  iuppcditat.  Cum  ctcnini  didiccro^qua:  pro- 
bc ab  llla  pci Hciuntur,  fupcraddito  co,  in  quo  llla dcHcit,  facilc ci  adiumcnto  clle  potcro : rurfum , 
fi ipla  mhil  pcnitus  mouct,id  quod  quandoq;  morbofarum  caufai um  vchcmcntia  fupcrata  pati- 
tur,tum  cgo  Hlud  omnc  fuggcrcrc  cnitar.  Tu  vcro  nihil  horum  indicans,domi  cp  tccontmcns,  vt 
quifortc  agrocorum  viiitationc,vt  fcrtur,paruipcndas,  quod  tibi  vidcbatur,  faipiiici.Ca:tcrum 

fi  tu  ipfe 


DE   VENiE  SECTIONE 


i.Apho.io.Ex. 
oid.^.g 


j.  Apb  n.Ext. 
oid.io.a 


de  Vicl.  lat.  in 
moiacu.com. 

1.L10.&II.73. 


A||  <?.Epid.co. 
i.t.6.3a.'5  5-g 

£  t  L<gen~ 

yapx.ii  unpv  1* 
k*.t"i£iv  «  td 
efl  ftuporfemo 
ris  e  dtreclo  po 
fm.uide.G.Ept 
de.fict.i\t.G. 

C  ||  i.  Epide. 
fed  4. 

J>  \  ai  co- 
jcam,  &  crus. 


t  putrpertf. 


fi  tu  ipfe  non  perfpcxeras,  Hippocratis  monumenta  relegenti  tibi  addifcere  integrum  erat,&  qug  E 
perfccfte,integre  q3,ac  vt  ille  loqui  confueuit,  dprtcDc;,  i.  abiolute  natura  mouente  iudicetur,  8C  qua 
rationeillam quis iudicium nonaggredientem, pulchernmeimitari  poffit:  quoetiam  pactoag^ 
gredientem  quidem  eam,  verum  debiliter  mouentem  adiuuare  oporteat.  Si  enim  in  his  exercita^ 
tusfuilfes,tahateconfulentcaudirem,qualiaapudHippocratem  quoqj  inaudio:  |  Quaeiudican' 
tur,cV  iudicata  funt,  dpriojc;,  t.  integre,neq3 mouere,nccp  nouarc,fiuc  medicamentis,  fiue  alns irri^ 
tationibus,fed  linerc.  litud  quidem  habes  proprium  nature  integre  mouentis  preceptum.  Quod 
vero  huic  fuccedit,naturae,cV  ipfum,verum  diminute  ad  iudicium  mouenti  congruit,eam  6,3  ob  re 
illi  auxilioeiTeiubens,dicit.  |  Quaeducere  oportet,harc,quo  maximenatura  vcrgit,perlocaconfe 
rentia  ducenda.  Natura  iiquidem  tunc  temporis  cxpellercconatur  id,  quod  eam  infeftat:cum  au^ 
tem  pre  imbecillitate  finem  operi  imponere  non  poffit^noltris auxilrjs  mdiget.  Propterca  etiam 
latens  inrlammatione Iaborantes curas,  iuxta humorum  vergentia inanire eos  confueuit»  Quid 
enim  ait  ?  ||  Cum  ergo  dolor  ad  iugulum  extenditur,  aut  grauitas  in  brachio,  vel  circa  mammam, 
aut  fupra  prsecordia  exiftit,interna cubiti  vena  fecanda  eft.Neq^  dubites  copiofum  detrahere fan- 
guinem,donec  rubicundior  multo,aut  pro  puro,rubido  qj  liuidus  efHuxerit,vtrunqj  enim  contin 
git.  At,  fi  dolor  fub  fepto  tranfuerfo  fuerit,neq3  ad  iugulum  afcenden'r,tum  aluus, vel  nigro  vera-  F 
tro,vel  pcplio  fubducenda  eft.  Rurfus  vero  in  quopiam  renalium  afiectionum  cocurfu  prarfatus: 
a  ||  Et  iri  rene  dolor  grauis  b  t  per  iIiavfq?adcoxastcndensevdireclo}-infertpoplitemfccare,hoc 
elt,venam,  qua;  in  poplite  cft,incidcre. 

De  ~\fu fettwnvs  ~\cn£  injrigidn ,  ac  relicjuis  ex  multitudine  affefkibm  medicorum  rationalium, 

Empiricorum,ipfius  cj;  natur£  teflimonio,  C*AP.  5. 

ILIud  veroquomododicfiumeuVEx  Margeifamulancfanguisquidem  prodnt,nam, c  ||  vtiv 
liolahaec  pepcnt,ilico  osd  f  ad  vertcbrascoxaru}-dctortueft.  Porrddolorcx;venapropetaIu 
fecla  cefTauit,  quauis  trcmorescorpus iam  occupaflent.  Atqui  nunc  ad  occafionem  ipfam,eius  q3 
fomitem  tranfeudum  cft.  Hippocratcs  liquidem  te,cV  occafione  morbi,  3C  generationem  occafio- 
nis  pcrpcndereiubct,  id  quodtumea  quidcm  fententia  multitudine  fanguinis  pra:fcrtim  mole^ 
ftiam  infercte,non  dc  alio  quoqua,praeterq  de  venae  feclioncdiclum  affirmare  poffis.  Ergo  pra> 
fatae  mulicrijicet ia  tremoi e  correpta cflct,illc  fccare  venam  non diltuli t,cum  c  diuerfo  nemo  alter 
in  tremoribus  aeque^atq^  hydropiii,alio'uc  frigido  aftecftu  vllo,fanguine  detraherc  vnq  aufus  fuit. 
Intalibus.n.cxcalidifuccieuacuatione  adhucmultomagiscorpusneccflario  refrigeratur,  d£  in^ 
natus  caIor,q  pcr  affeclum  antca  quoq?  frigcfactus  fuerar,cxtinguif.Hippocratcs  vero,vt  i  pfemet  G 
fatetur,  mulutudincTanguinisantcipfumaftecftu  accumulatac6fiderauit:mulicrcula.n.a  purga- 
mentis,  tquas  fecundas  vocat}-  non  fuerat expurgata.  Pomcs aut.feu  nutrimentu  occafionis,hoc 
eit  generatio,prima  q^  caufa,ob  quam  non  fit  probe expurgata,  eft  ipfa  contorlio  vteri,qui  ad  ov 
xam  contortus  fuerat.  Proinde,cum  retctio euacuationem,fitus  vero  vteri  locum,  per  que euacua 
tioinftituendaefi,  illi  indicarct,  vcnataloproximamincidit:  talemc^Hippocrates  fefeincunctis 
praeftitit.  Sed ne laudibus virum  huncextoIlentesErafiitrataeostriltitiaafficiamus,  vt,qui  ipti, 
ante  eos  cjj  Erafifiratus,  aduerfus  illu  inimico  animo  efle  mihi  vifi  fint,  mifla  faciamus  nunc  Hip^ 
pocratis  monumcta :  alio  enim  tempore  totam  illius  de  cuacuatione  arte  declarare  conitituimus : 
quin  potius  transferamus  nos  ad  illos,quorum  aliqui  empiricam,rationalem  q^  fecla  vna  funt  am 

EIexi,quandoquidem  ex  his  a  vene  fedione  abltinere  inuenio  neminem.Nam  inter  dogmaticos, 
)ioclem,ac  Pliftonicum3Dieuchen  q3,cV  Praxagoram,  vna  cum  Philotimo,  atque  Herophilo,8i 
Afclepiade,  venae  fecftione  vfosfuiflccompertum  habeo:  quancp  Afclepiades  contentionisadeo 
ftudiofus  fuit,vt  oia  ferme  priora  dogmata  laceffiuerit^neqj  alicui  prioris  feculi  homini,  immo  ne 
Hippocrati  quide  pepercerit,hinc  qj  adeo  veteru  mededi  rauone,  mortis  meditationem  nomina' 
re  non  fit  veritus.  Atqui neq? hic eo  impudentiae  venerat,  vt  venae  fecftione e  medicinalium  auxi- H 
liorum  numero  explodere  auderet.  Quin  etiam,neq3  inter  recentiores,aut  vetuftiores  a!iquis,no 
Athenaeus,non  Archigenes,neq3  Agathinus,tum  deniq^.neq^ex  empiricorum  ccetu  quifquam: 
hi  enim  cum  nihil  eorum  obferuent,quae  rationi  confentanea  funt,  omnia  CJ3  experientia  fola  de- 
cernant,tn  ex  his  neminem  mihi  proferre  poteris.  Quando  autem  ifti  in  omnibus  alfjs  rebus  fere 
diffentientes,  in  hac  fola  conueniant,mihi  plane  concordia  fufpicione  vacante  nihil  magis  fide  di 
gnum  efte  videtur.  Sed,ne  prae  teftium  multitudine  opera  naturae,qua  tu,f.laudas,obfcunora  red 
damus,mittamus hos,  fi lubet.  Nonne ipfa  mulieres cundas fingulo  menfe euacuat, fanguinefu 
perfluo  foras  effufo  C  Muliebre  enim  genus ,  vt  quod  domi  ageret,  neq^  vehementibus  laboribus 
exerceretur,aut  fub  daro  fole  viueret,  ac  ob  vtraque  haec  multi  tudinem  humorum  coaceruaret,  ip 
fam  euacuationem  plenitudinis,tang  remedium  naturale,obtinere  opus  habebat.Et  vnu  qutdem 
iftud  naturae  opuseft:alterum  vero  purgatio  poft  partum  contingens  exiftit:  licet  cVfcetura  ipfa, 
fpecies  fit  euacuationis.  Nam  ex  fanguine  vteri  conceptus  nutriri  folet.  Tum  vero,  poftc^  editus 
eft  fcetus,generatio  laclis  in  mamilIis,vacuatio  h^c  quoq^  eft  quatitate  fua  non  parua:  vna  fiquide, 
dC  Iadis,cV  menftruorum  fubftantia  eft,amborum  ty,  vt  quisqj  dixerit,  riuorufontes  communes, 
venae  funt.  Quamobrem,quibufcunq3  per  aetatem  menfes  fluere  ceflarunt,his  neqj  in  mamillis  lac 

amplius 


ADVERSVS   ER  ASISTR  ATVM  7 

A  amplnis  colligiiur  iqunecunqj  etiam  purgandi  tepora  adhuc  habent,ac  intcrca  la  .lant  hc  no  pur- 
gantur.  Pretereacum  mulieiilacftanti  fanguisperlocoscrupcrit,illico  lachuiccuancfcit.  Ad  htc 
quecunq^animantia  vtcro  non  gcrunt,his  nccp  lac  vncj  adeft:  rurfus  quibus  id  fuppctit,illa  cnam 
ad  condpiendum  a  natura  idonca funt.  A  t  ii  iam  addidicifti  quot commoda  cx  h moi  euacuatio- 
jiemuliebre  genusmancant^quotcpnocumcnta  ljfdemfupprcflisfequanturjiaud  vioeoquifuf- 
feras,quominusfanguinemfupcrabundantemodisomnibus  cuacuarc  accelcrcs.||Mulicr  enim,  ^Aph  ,o.ei 
Hippocratctciie,  podagranonlaborat^niiimcnlhuadcfccerint.  Scdcur  cgo  contra  hominem  ord-+9-b 
«  Hippocratiinimicum,vcrbis  Hippocratis  vtor  f  Vclimitacpaudias  ia  vcritateipfam  mc  precone 
;c  tibi  dcnunciantem,q> mulicr  fi  probe  expurgetur^neq, podagris,neq3 articulorum  doloribus,ne- 
quelaterisinHammationibus,neq3pcripneumonrjscapiatur:(cd  neqscpilcpfia^ncqppoplcxiae 
obnoxia  fit,aut  fpirationis  vel  vocis  ablatione  rite  purgata  vllo  teporc  infcftetur.Num  vcro  mcn 
ftrtiis  Huentibus,  aut  phrcnitide,  aut  Iethargis,  aut  conuulfionibus,  vel  trcmoribus ,  rigoribus'ue 
muher  aliqn  corrcpta  eft  C  Num  etiam  vel  melancholia  laborantcm,  aut  mania  vcxatam,au  t  qua* 
ex  thoracc  fpucrct,vel  vomeretex  ventre  fanguinem,aut  capitelaborantcm,aut  fynanchc  prefo-  *  cephaUa. 
catam,  aut  aliquibus  id  gcnus  magnis  cV  vehementibus  affeciibus  impetiia ,  cui  mcnfcs  rccie  ex- 
B  ccrnercntur, qhqj  confpeximr' Verumhis  retentiseamcuilibctmaloimplicarifacilccli,  huicq? 
rurfum  cuacuationcs  medcnt.  Sed  pofthabitis  mulicribus  te  ad  marcs  ia  confer  ,vt  difcas.f.quod 
quibufcunqj  pro  confuctudine ,  fupcrflua  pcr harnorrhoidcs euacuantur,  hi  omnes  vita  morbis 
rmininc  impcdira  agunt:quibus  itc  inanitioncs  fupprimunt,hi  in  pernicioiiflima  qua:cp  labunf. 
Vtrum  ig  tur neqj  horum,vbi  vel fynachcnvel  peripneumoniaincurrerint, fanguincm  cuacua' 
bis.aut  potius  nedcfcifccre  videaris  ab  rjs  quc  perpera  didicim',tot  hoium  intcritum  paruipedes  c* 
Tu  fortalTis  hocfacies:ego  autem  no  harc  folum,iedctiam  fpafmum  hydropcmq3  fanguinis  eua- 
cuarione farpius  fum  medicatus:m  hunc.n.modum crudiuit mc  tum  longa  cxpciicntia ,  tum  ra- 
tio  ipfa,qua'  mihi  fuggcfli  t  vt occalionem  ipfam,  eiusq* momcium  iic inueftigarcm.  Qirod  aute 
expenentia  quoqj  iftud  me  docucrit,  fi  cmpiricorum  commcntaria  lcgeris  fcirc  potens. 

Communt  Hominum  Naturx,  ac  Brutorum  quoq;  antmciium  Conftnfm,  ErcifiS\rcttum,ctc  omnes, 

aut  Ven&  feclwncm pdrmpendunt ,  ddncrftrt.  C  ^AL*.  6 . 

NE  igitur  in  pofterum  cum  Hippocrate  (olo  (q>  euacuationcm  fanguinis  Iaudauen't,cum  vel 
in  tremorem,  vcl  rn  hydropcm,  vcl  in  alium  quemuis  frigidum  anecium,  mas  quide  ob  he- 
mo<rhoidum,  mulier  vero  ob  mcnfium  retcntionem  inciderit)  tibi  controueriiam  futuram  rere, 
■C  fed  5d  cum  vniuerfis  medicis  qui  expericntiam  fcciatur,vel  potius  cum  vniuerfa  hominum  vita. 
Videris.n.tu  communem  oium  fubuertcre  fententia,pr^fertimcj3  fi  neges  quod  a  natura  cuicp  in- 
fitum  fit,vt  confiderare  poflit  fanguinem  ob  nimiam  multitudinem  euacuandu eife. || Quis  enim  in  Hbro  de  Fia 
conttaria contrariorum eiferemedia ignorat,vt q? fenteiia ha*c non  Hippocratis tm,fed omnium  ^'paulopoft 
hominum  communis  iit  r1  Tu  vero  pre  odi o  quod  aduerfus  Hippocratcm  cocepifti,mea  quidem  pnnc,p 
fententia  etiam  alijs  multo  es  dementior,  idqjcum  habeas  naturam  te  ad  ha*c  ipfa  quotidie  manu 
duceiem :  nam  hatcinediam  adiecftione,  ac  rcpletiones  euacuationibus,  cV  frigus  calefaciionibus, 
calorescj?  refrigerationibus  curat.  Qmd  enim  aliud  eft  offerrc  cibum ,  cj  plcnitudincm  fuppedtta- 
rcr  quid  rurfum  excernere  faeccs,cj  inteftina  repleta  exinamicf  quid  item  mcicrc,q  rcpletioni  ve- 
ficarmcderi^Pleraqjenimanimantiafrigorelaceflitajlatebrasac  cahdos  fpecus  iii  penctralibus 
tcrra:  fibi  inucftigant.  Aliqua  ctiam aeftatis temporecalore anhcla,  icfc  tii  aquam  frigidam  conij- 
ciunr,6V  in  vmbroiis  locis  ventoq^  peruijs  immorantur.  Ego  prcterca  frcqucntcr  vidi  cancm  vo- 
mitum  fibimetftudiofeprouocantem:auemquoq3  a*gyptiam  clyfterc  imiiatam:qua:omm'aab 
hominibus,vt  qui  ratione  compotes  fint,multo  faciliorc  conatu  perficiuntur.  Acccrie  ergo 
hominem  quempiam  rci  medica*  cxpertem,ad  aegrotum,  qui  bona  iit  habitudinc,iuucnis,multo 
D  abundans  fanguine ,  quiq^  pra*  fynanche  aut  pcripneumonia  fuffocetur,  poftca  homincm  mtcr- 
roga fiquid cognofcat quod huicaffecluifuccurrere  poflit.Quis  adco  demens  eft,vt  fanguinis 
euacuationem  non  pronunciet  C  Ca*terum  Eraiiftratus  ob  contcntioncm  quam  aduerfus  Hippo 
cratem  pra:  fe  fert,nc  id  quidcm,quod  communi  oium  holum  fuffragio  reccptum  cft,  probarc  vi- 
dctur,  cV  ea  propter  reperitur  vel  gruibus  ipilsinfipientior :  has  fiquidca*que  atq)  aquilas,  prclon 
go  vfqj  ad  vltimos  terrarum  terminos  volatu,partim  frigus,  partimq?  a*ftum  cuiiantcs,  quo  con- 
traria  contrarrjs  fcmper  propulfent,videre  licet.  A  tqui  ,vt  &C  antca  dicium  cft,  pcrfpcctum  habc- 
re  qp  ijs  cuacuandus  iit  fanguis,quibus  cx  cius  multinjdinc  pcriculum  imminct,id  prarftantiam  ar 
tisHippocratica*nonduma*quat:egoenim  tum  quarationc,tum  quo  tne,qua'uc  quatitateeua- 
cuatio  inftituenda  fit,  mihi  declarari  mallcm.  Scirc  nanqj qii  vcl  venam  quae  in  fronte  cft,  vcl  illas 
qua*  in  hirquis  oculorum,  feu  fub  lingua  exiftunt,  vcl  qua:  humcraria  vocatur,  vel  fubalarcm,vel 
quar  per  poplitem  penctrat ,  quneiie  propc  talum  adcft ,  incidcrc  oporteat  (prout  de  his  omnibus 
Hsppocrates  docuit)hoc  ipfum  cgo  ratiocinationcm  mcdicorum  arbitror  eifc.  Verum  quod  co- 
-traria  contrarijs  medicanda  iint ,  quodq;  cuacuatio  rcplctioni  opponatur,  tfh  abcft  vt  admirer,  vt 
.etiam  huiufmodi  cogi tationc  bruta animatia  participarc  dicam.  Si  aui  auribus  apertis  aut  anuno 
^otius,  ac  depoiita  erga  H-ppocratem  fimultate,  vcram  rauonem  am  plecii  volucns,  ahquid  iam 

ScxtaCiaflis.  Lbbbbb  quod 


DE    VENiE  SECTIONE 


■quodilliusarredignum  cifct,diccrc  tibi  poflTcm.  Eoufq3.n.DiocIcs  Pliftonicuscjjac  Hcrophilus,  E 
ct  Praxagorasatqj  Philoamus,nec  non  alrj  medici  pcrmulti  mtcr  fc  cofcntiunt.qj  ipfi  quidcm  no 
pcr  leic,vcrum  diuinum  Hippocra"tcm  fccuti  rcpcrcrint,quo  tpe  quclibct  vcne,quas  fupra  come 
morauUncidcnda^cifcnt.  Cancrumcjjabatrabilchabitislimiliicr  ii;vmorrhoidcsconfcrat,etiam 
fi  iftud  Hippocratcs  pci  fpicuc  docucrit,non  tamc  omncs  fciunt,fed  quicunq^  fyncere  in  lllius  fcri 
ptis  vcriatiiunt:hi  foli.n.quomodohamorrhoidcsdyfcntenaac  vanccs  fiant,abipio  perdidicC' 
runt.  Itcm  q> non  icmpcr  horum  vnumquodq3 li  cxiliat ,  prohibcndum  eft,  fcd  q>  quadoqj coad- 
iuuandum :  vcl  natura  quiefccntc(qii  iic  conferr)ci  totum  committcndum :  adco  lgnorant  ll !  i  qui 
dyfcntcriam  vaticcsfy  rVhamcrrhoidcs  immaturc  pracpropcrcqj  mcdicari  difcunt ,vt  cV  ca  mo- 
liantur  qugfecere  ncquacj  dcbebant.  Porroego  quocp  vidi  non  paucos  ob  huiufmodi  cuacuatio- 
ncs,qua  mcdicorum  mi  pcritia  cohibita*  fuerant,aut  atra  bile,aut  infania  vexatos :  ipforum  quocp 
aliqui  tum  intcrcoltah  lnrlammStionCjtum  rcnah  morbo  correpti  funt:  non  nulli  vcro  cx  ventri- 
" ' fardfltgns.  culo  (anguinem  vomcbant ,  aut cundcm  tuITicndo  ex  thoracc  lpuebant,  aut *■{  attonito  morbo}- 
aqua  ueintercutanea intcnbant.  Ha*c llla  funt,qu£mca  quidem  fcntcntia  mcdicus  vna  cum  prc> 
clara  cuacuationis  artc  cognoiccrc  debct. 

San^ujnis  Mtfttonem  Ncn modo non  Prohtbirt,(juia  Vacuanch  Sangumts  Quanttt.is  t<tnoretur,fcd  F 
Csteris  V  acuattombtis  omntbm  Ccrttorem  Mcnfuram,ac  Tuttus  ^4uxtltum prxoere.    C  ~>4P.  7. 

QVantum  autem  de  fanguine  cxupcrante  euacuandum,  idc]3  cum  non  fit  magni  momenti, 
cur  Eraliftratus  tancj  ex magnis quoddam  contempiit  f  Aut cur  homincs  1II1  aduerfus  om 
*r  nes obftrcpcre paratilfimi  nugantur,cu lllii incufent,dicantq;cuacuationis perinde atcp 
aliorum  auxiliorum  rationcm  ignpraflc  t  Aut  cuius'nam,pcr  dcos  immorralcsullu  adco  cxquifi- 
te  tencrc  menfuram  arbitrantur,vt  ncqj  cxccdat  in  quantitatc,ncq:dchciat  vnquam  t  num  clyfte- 
ris,aut  purgantium  mcdi  :amctorum  alicuius,aut  vrinam  cicntium  ,vcl  cibi  vllius  potus'uc  f  Te- 
pus  ltaqj  ciict iplis,vtpotc  oia  fufpicionc  lnfefb  reddcubus  quiclccrc  omnino. Au t  cur crgo  Era 
liltratu^purgantibuiincdicamcntis  vtitur:ac  vinum  aquafrigida  dilutum,rum  alrjsquibufdam, 
tum  maxime  chclcricis  cxhibct :  Chrylippumej)  pracqnorcm  fuum  ,vt  qui  lnucncrit  prahdium 
nulii  vctcrum  cogmtum,quodcj3CV  lolum  cholcricosia  morti  pi"Oximosrcihtucrepoihr,his  ver- 
bis  fatis  inuidioic  laudat  ?  Non  ctcnim  quouis  tcmpore  ld  prebct,fcd  vfum  auxilrj  huius  ad  occa- 
fionem  vehementer  pracipircm  traduxit.  Ego  vero  hac  in  rc  ipfum  non  accufo ,  praferrim  cum 
tam  abfolute  oia  qua* ad  occafioncm  ipcctant,difqu.rat.  lllud  tri  m  co  quis  demiran  poiTit,  quo\d 
ii  quando  Chrylippicum  quiccj  doceat,tum,vt cx  verbis  cius  colligcrc licct,  vchcmetcr  fit  audax,  G 
nihilqjipfum  proriusncq;momcntum  occafionis,ncq3mcfurgdiificilisconieclura,ncq3affc(ftus 
pcriculum  pcrtcrrctacit :  fcd  putct  adco  cxquiiite  limul  clarcq^  illum  cV  menfura  6V  occalionis  ra- 
tioncm  docuiifc,  vt dccrcta iua  non  medicis  folum,  vcrum  cV  popularibus  vfui  futura arbitretur: 
at  rurium  cum  ex  vctcribusmcdicis  aliqucmobreruminucntalaudarcopushabcat,  illicvnde- 
quaqj  tcrguicrlctur.  Agc  crgo  dcclarcmus ilhs,q?  mcnlura  in  vcnc  fcclionc  multo  lacilius  dcpre 
hendatur  cj in  cateiis  quibufuis  auxilrjs.Nam  cV  colons  mutationem  fepcnumero  difpicere  licct, 
hoccpduobusmodis  heri  potclt,interdum  quidem  fanguincm  ipfum  nucntcm,  intcrdum  autcm 
agrotum  conudcrando.  Ad  ha*c  animi  quoqj  dcreclio  in  plunmis  aftcciibus  vacuationis  tcrmi> 
num  obunct :  Saguwus ;  tcm  Hucntis  vigor  labcicens,cV  pulfus  mutati.  Adde  cp  cV  mcdicus  huius 
iolius  euacuationis  libcram  habcat  facuitatcm  liltendi  quandocunq^  1II1  placucrit,  aliorum  autem 
nuihus.  Nam  vbi  dandum  titaliquodmcdicamcntum  iiuedeiectorium,lcu  vomitorium.fcu  vri- 
narum  euacuatiuum,  aut  thoracis  vel capitis  purgatorium ,  horum  fcilicct  omnium  primaexhi- 
bitio  in  tua poteitate  iita  clt,cetera  autem  fortuna  adminiltratrice  obtingunt.  Ingcns  praterea in 
propinationibus  pharmacorum  purgatium  periculum  elt,cum  vclnon  commouetur  purgatio: 
vcl  quod  in  aluum  attraclum  cft,n6  facilc  excernitur :  vel  cum  dolore,moriibus,torminibus,refri-  H 
gcrationc,pulfuu  cuaneiccntia,ac  animi  defectu  expnmitur,vcl  cum  corpus  vehementer  pertur- 
batur,interimcj3paululumadmodum  euacuatur:auteuacuatiomodum  excedit,  hoc  enim  ipfum 
tancj  olummaiorumextrcmuminhacpartefrequcnter  contingere  folet:nccj3.n.vt  venaihcifa: 
iiuxum,  qucm  fuperimpofito  digito  mox  fiftes,  iic  profluuiu  alui  tibi  fiiterc  licebit.  Vcruntamen 
ncmo  cx  lncdicisfupcruenientium  fymptomatum  metu  perculfus  a  propinatione  pharmacoru 
abftinct,fcd  poltg  crrorcmcommiferit  tum  demum  caucdum  fibi ab  lllorum  vfu  proponit.  Sed 
quid  ego  purgatoria  1  cfero,ac  in  enarrationC  fortmm  mcdicamentorum  tempus  tero,cum  cV  cibi 
cuiufq-,  in  mciura  crratii  maxima  atierat  nocumeta  f  quorum  magnitudinem  in  extenuatis  cV  im 
becillibus  hoibus,quiq3  ccleri  nutritione  egent,  cofidcrare  facilc  pollumus.  In  his  enim  fiquid  mi 
nus  ^ecjuo  nutriat,virtutcm  tabidam  reddet :  contra  vbi  quid  modum  exuperans  naturae  oneri  po 
rius  cj  nutrimcnto  fuent,iiiam penitus  fuiibcabit,extinguctq3.  An  igitur  a cibi  exhibitione abiti- 
ncbii»,  cv> quod  menfuramiilius  no  fine  negocio aflequi  poiiis  f  Atqui  ca  quoq^ ratione  a  meden 
di  prouincia  pcnitus  abiunebis,  nihil.n.in  medica  arte  reperias,quod  nifi  certa  mcnfura  vfurpatu 
prodc.ic  poiiit.  Caterum  in  fola  vena  feclione  ne  hoc  quidem  culpare  queas.  Proinde  errata, 
quae  vtrincp  circa  mediocritatcm  contingunt,non  par ux noxa  fequutur,maximecj3  quia  exceifus 

pcrni- 


A  D  V  E  R  S  V  S    E  R  A  S  I  S  T  R  A  T  V  M 


S 


Apcrrucciofifiimos  cflc  ncmo  neget:  verum  m  qup  miniis  pcriculumeft ,  m  co  excedere  modum 
nonfueritnccelTe.Sit.n.ii  itaforsferat.mcdiocrisdcuactio  trium  hcminarum:vbt  fiquatuorde~ 
traxcris,  noxam  maximam  mtcres :  duas  rurfum  fi  euacuauens,  comodabit  quide  ld  iatis,Ia?iionis 
vero  nihil  afteret:  liccbit  nancp  tibi  vnam  llla  hemmam  vel  cly  ftenbus,  vcl  media.vel  fnc  tionibus, 
vdfudonbusexhaurire.prctcrquam  q>  cVdenuo  dctrahcrc  u  volesjion  vctabcns.  Sed  qua  ratio 
ne cgo  tam  multa rn medium  anero,  contcnderecupicns  cum  hcibus lnfuliis,  qui  ad  hoc cj>  nihil 
rauoni  confonum  loquantur ,  ctiam  ea  lpfa  non  agnofcunr,  qua?  ipiimet  laudibus  crlcrrefolentC 
Admirannir.n^diaa  £raiiftrati,ac  nomen  fibi  ab  lilo  vendicant.Eraliitrata;os  fcfc  appcllatcs :  ve- 
rum  documentorum  llhus  adeo  lgnan  fun  t ,  vt  quiduis  poaus  y  fentenuam  lllor  um  cnodare  va- 
leant.  Dc  vcnae  ergo  fectione  tam  prolixa  tamq;abfurdanuganrjr,vt  iure  optimo  quis  non  folu 
imperiuam  illorum,verum  etiam  lmpudenuam  dcteiian  poiiit :  quippecum  Erafiftratus  in  libro 
defanguuiisraeccionc,inquofolo  venaefeaionismeminit.apertedixerit,q<  Chryfippus  ob  id 
non  vtaror  dcrjactione  fanguinis.quo  a?ger  qui  propter  inflamationes  neceilario  m  mcdrjs  con- 
tinerur.  pcrd  urare  poiTit:ipiitnnihilminusghocdicunt.  Aut  visncea  grauavt  homincs  hos 
Eraiutrato  obtrectantcs  tn  poftcrum  quoq;  audiamus,  idq$  cum  vcrbaEraliftrari  m  prompru  no 
B  bis  adiint  f  arquj  hoc  nequaq  aequum  chV  Audiamus  crgo  dicta  ipfius ,  vbi  ait:.MuIto  confulaus 
«  ?.gcbat  Clirvhppus,non:cium q?prasfcnseratinfpiciens,fedcV  lmpendenuspericulicuraages. 
«  f  Hatrctcnim  illuquodin  reicctioneconungitjCxinfiammationepcnculum,  mqjoorTcrrenon  t  riit  fmtns 
k  facile  eii : Ei  vero  qui  poft  vcnae  inculoncm  longo  tempore  line cibo  pcrmanfent ,  pcriculum  eft  f*g.  y  d.  ^ue- 
nc c.,i^;..arjr.Apmccnim[lIumapcricalo;quodexincdiaacadit,cauercdiCit.iiljdq3nccclTario  'K:i:  ■■■■ 
fecuturum  putat,q  Jia  a?gcr  ob  inflammanonem  fame  longo  tempore  fit  excruciarus. 

Per ptram  Erifij  irjiHTr.  m  Exdcuxiont ,  ac  Rtuuifiont,cjH£  Infamnut:on:!?us  medenxHr,' 

InedismV tns.fcclionipr£.tulif^e.  C^fP.  S. 

T__T  Ic  quoep  nihil  moror  Erafiftrata;os  blatterantes  cur  lllc  hominibus  inflammanone  laboran 
|^tibusnmiIoriCTreiulTcrn:verjmipfumEraiiftratum  per  verba:quorumantcamentionem 
rca.lcmet  lntcrpretantem  habco,  ex  tcruo  nimirum  de  febnbus,vbi de inflammauonibus  que  ex 
plenirudincnunt,  dilTcnr,  cV  cx  pnmo  de  vulnenbus.  In  vmfqj.n.comcntarrjs  non  fcmcl.  lcd  (x* 
pc,  vcnas  quae  mcdns  cxmanitae  funt,vt  fanguinem  affluentem  denuo  reapianr,  apuores  hen  di~ 
u    cit.Quid.n.ait :  His  vcro  confequens  cft.vt  vulncratis lnflammarionis  temporc  nihil  oricramus: 
u    vcnar.n.cum  a  nurnmcnto  exinaniratfuerint.fanguinem  quiinarterias  traiilrjt,  facihus  fufcipict. 
Clnediaergo  tanqcuacuatoriumauxiLiumquoddajninriarnmaaones  djfcuut,camq;ncq;  aliade 
caufa inriamn.au cnc laborannbus miugi dicit.  cj  q>  vcnae euacuatc fanguincm  tn  artcrias  lniiiicn 
tem  Gc  farilius  fufcipiant.  Dcinccps  vcro  cum  venas  euacuarc  veiit.polTitq;  id(ita  mc  dij  ament) 
fme  rr.olefua  vlla  ceicntcrq;  perhcere.longos  ilie  mfumit  laborcs.  Verum  ego  non  video  quo  pa 
do  fe  ipfum  quis  lmplicando  magis  prodcrc  poilit :  Non  fecabo,  mquit,  venam,  vt  argcr  ad  fufti' 
nendas  medias fuffiaat.  Porro  onus  rei  gratia  lnflammauone correptos  ramc  excruaas  :  vt ,  in- 
quit,  vcnas exinaniam.  Cur  crgo  cas a  pnncipio  non cuacuafu  f  Proinde  pudct  me  lam  hominis 
qui  m  tam  grauia  crrata  inadenr,qui  prartcr  hatc,  quibus rum  perfpicuis  lplius  artis  dccrcus  tum 
luis  proprns  rauombus  rcpugnat.etiam  hoc  lpfum  ignorare  deprehenl  us  lit-qua  de  caufa  mcdiac 
fufcipiatur :  quang  de  vfj  lllarum  multo  antea  Praxagoras  faus  copiofc  clarcqj  fcripfcru :  t  u  Hip^ 
pocratcs  cV  Diodcs.quantum  ad  hoc  fpectat ,  nihil  praetermiferint.  Hic  vcto  lra  rudib  eit,  vt  ine^ 
dias  iolas  ad  vcnarum  euacuauoncm  alTumcndas,  caqj  fola  ratione  laboranubus  fuccurrcdum  pu 
tet:  dandc.  pcr  Iouem,  cuacuatono  rcmedio  opus  habens,ncglec^tis  efficacibus  illis,quae'uc  quo^ 
cuncp  quis  veiir,  cciciTimc duccrc  poiTmt,  ad oium  lcuiiTimum  nanfcat.  Verum  age  conccdarur 
abi  cV  hoc,quod  inflammauones  cx  vulnenbus  medican  codcm  modo  pofl  int,quo  cV  lllc  quc  cx 
D  multirudinc  pcndcnr,  quid  tadcm  faacmus  cu  mulutudinc ipfa,quat  m  vcnis  caanum  mancs  cas 
extenditr atrt  etiam  cum  cadem  m  arterrjs  impac~tafucnt,quo  nam  pacto llli  luccurcndu crit."  Ego 
lane  in  huiufmodi  cibus  venc inanuioncm  fummc  ldoneam  effc  arbirror.  Incumbat crgo  m  tho 
i  accm  tanta  mulnrudo,  vt  pcricuJum  iit,nc  ahquod  %"as  in  eo  rumpatur.num  vel  iic  venam  no 
cidemus, aut membra pou us  laneis  vmoihs cxdpiem us :  Illfquidc lftud mcdiu^hdiUb futtccerit, 
qfiquidem  cumhislocoreuulliui prxiidrj  vtendum ccnfcrct, nonintcllcxit vcnx  (cctioncinrc- 
ueilcndo  multoeiTecfficaaorcm:plunmiscnim  lrrcftringibih  fanguimsprofluuiolaboraabus, 
vena  fecla  fluxum  ilfanius.  At  Eraiiftrarum  hoc  quocp  ignoraflc  cxil  hmo,nam  non  cuiufuis  ho> 
minis  cft  fare  quae  vcne,cum  cx  aliqua  corpons  partc  fanguis  profluirjnadendc  iint.  Poftquam 
igitur  vcnae  fcctio  cfficae quam  maxime ca  omnia  poteft,  quibus  hoc  tcmpore  lndigcmus.illum 
fanc  cuacuationem  vna  cumrcuul.ioncprartcrmililTe  ccrtum  cft.Quid  crgo  tu  ampIiuscelTas, 
tcmpusq;  inanucr  infumis.cx'  hommcm  conncis.cum  poiTis  lllum  vindicarc  cV  a  vaforum  rupni 
I     ra.cV  qua:  illam  lnfcquitur  lnflammauone.cV  a  famis  crudaubus-qui  inta  rcmcdia  lnrlamationis 
a  te  lniutuGnir  t  Si.n.multuudo  ruptura  cfhcir,tu  llla  cuacuata  ld  quod  rururnm  crat  prohibcbis: 
quodquidcm  lifcccris,ctiamcxruh  : m '.imriamaaonem  de  mediotoIIcs:hacrurfum  fublatanon 
ampliusinediaru  vfus  nobiscrit  amplcandus.  Tuauteoquodinediam  cuiq;cofulcrecupis.vi- 

Sexra  CiatTis.  b  b  b  b  b  b    rj  dens 


DE    ytWM  SECTIONE 

derismihi  ipfcmet  affecTuum  qui  famis  cruciatibus  opus  habeat  author  cxifterc.Quidgraue  erat,  E 
tfe  qua:  l.-rdcbat  cuacjata,nihil  ncgocij  deinccps  praftolari  f 

'    Inter  Remedici  qux  Multrtudi nem  emendant,  Nihil  V cnxfcEltone prxjlanttus :  Qua  omtfja  Erafislratttm 
necj;  Inedia  naj;  Reltcjuts  cuacuatorijs  prxftdtjs  *m  potmffe .  C     P.  y. 

SEdfruftracgofortetanttimlaborisinfumo^qudprarrcntcmhuncrcrmoncm  tibi  in  mcmo^ 
riam  rcdigam.  Sane  cnim  tu  ipfe  nos  docuifti  in  primo  dc  falutaribus  libro,vbi  de  multitudi- 
n;s  gcncrationc  qua*  in  vcnis  confiftit  prafatus,  illius  quoqj  remedia  ordinc  fcribis,  euacuatione 
fcopum  quidc  omnium  ipforum  ftatuens :  aliud  vero  illius  genus  ]  alij  affeiftui  conferre  inquiens, 
Praterea  quacxinaniant  pIcthoran.i.rcplctionem(fic  enim  alimcnti  multitudine  in  vcnis coge^ 
ftam  appellandam  cenfcs)  tum  cxercitia,tum  Iauacra  copiofa,'tum  ipfam  tenue  vicfhis  ratione eflTe 
rubcs.  Nccp  idem  euacuatorium  auxtlium  cunclis  conferrc  dicis,vt  quo J  ncqj  omnes  omnium  i! 
lorum  vfui  fimul  affuefa  <fri  fint:fcd  alrj  lauacra,  alrj  rurfum  cxcrcitia,  non  nulli  item  vomitiones 
aribo  magis  vfurpent.  Ad  haccpnonfjfdcmmorbisomnesobnoxtj  fint:vcrum  hic  cpilcpfia, 
flle  fanguinis  fputo,  alter  criam  vel  hcpatis  vcl  licnis  affcclibus,  facile corripi  poffit.  Nullo  igitur 
paclo  epilepticum  qucncj  balneis  euacuare  attentabimus ,  id  quod  tu  quoq3  cauendum  rccle  pu- 
tas. Etiam  vcro ncqjticui dc  vafis  in  thoracerupturatimorinftctjjhuiccxercitia iniungcmus:pe  F 
riculum  cnim  eft  nc lllorum  vchcmcntia,ctiam  ii  nonadfit multitudo,  ob  virium  tamcn imbeciU 
litatcm  ipfius  excrcentis  vena  aliqua  circa  thoracem  rupatur.  Qtia  crgo  ratione  illi  fuccurrcrc  dc- 
bcamus,qua*fo  nos  edoce:  fiquidcm  quod  euacuadum  fit  vel  tu  ipfc  fatcris,  hinccj3  adco  cuacuato- 
ria  illa  pra*fidia,hoc  cft  cxcrcitia,lauacracj3freqiicntia,cV  tcnuem  vicftus  rationcm  abs  tc  habcmus» 
Caterum cxcrcitijs  ne  tu ipfe  quidcm  vti  putaueris :  QuoM  auterri  ad  Iauacra  attinct,vtcndum'ne 
his  in  rebus  fic affecTis,  an  ncquaquam  vtcndum  fit,  tu  planc"  nfhfl  pronunciaft:.  Ego  vcro  illud 
quod  cuidcntcr  apparct  cxpencntia  corroboratum,apcrtc  dicam :  tum  fi  de  tc  quoquc  vatianart 
mihi Iicuerit,  quod tibi fortc  vifum fuit,apcriam.Tu cnim ipfc  in traclatu de fanguinis  rciccftio- 
nc,  dcligationibus,  fnedfjscjj  vtens,  tanq  quibus  folis  plenttudincm  rcucllcre ,  non  autcm  balncis 
cuacuare,oportcat,  Arbitror  nanquc  tc  vbi  vcna  iam  rupta fit,lauacra inhibiturum,  cum  intcrim 
rcticueris  fi,vbi  futura  ruptura*  fufpicio  adfit ,  vti  illo  vclis.  Porro"  vt  tu  alitcr  fentias,  mihi  nihilo 
minus  cuidcns  illud  fatisfacit,  quod  vniucrfis  fanguinis  fluxionibus  cx  balneo  maxima  noxa  con 
tingancV  caufa  huius  perfpicuacft:  Sanguis  fiquidcm  calido  lauacro  in  vapores  refoluitur,  acin 
fpintus  rcdigitur,  proptcrcacj3  ad  motum  incitatur  cVin  tumorc  attollitunad  hac  corpora  calidis 
lotionibus ,  mollia  dcbiliaq^  cfflciuntur.Qui  igitur  ficri  polTct ,  vt  cum  ipfa  lam  molliora  effecfta  G 
fint,  isqj  qui  ca  rupit,motum  fimul  tumorcmq^  nacftus  fit,non  facilc  afficerenturC  Proindc  haud- 
quag  per balnea  illos euacuare conabimur,  quibus  ne proptcr  multitudine  fanguinis  vene  runv 
patur,pcriculum  impcdct.  Reliquumitaqjcft^vtad  tertium  cuacuatiuorum  auxiliorum  genus, 
puta  tcnuem  diatam,confugiamus.  Age  fane  poftquam  hanc  quocp  tribus  modis  operatus  fue^ 
ris, nempe  tenucs  paucos'uc  aut  nihil  nutrientcs  cibos  offerens  ,vcl  nequaq  offercns ,  vel  a  ccena 
vomitum  iniungcns,  videamus  in  primis  qtiomodo  tenui ter cibabi mus : nunquid  fumpta coena 
vomitum  prouocantes  r^Atqui  fi  modo  quadantenus  ipfis  vomitionibus  intrcpide  vti  volcmus, 
fic  cxercitiorum  vehcmentiamnos  cuitareoportebit:hocenimnequc  plcbeium  quenquamla' 
tet.  Supercft  ergo  vt  vcl  inediam  pracipiamus,aut  pauca  nutritioniiq^  cxpertia  alimenta  exhibea 
mus.Verum  hac quamuis non infignitcr,  nutriunt tri  cV  ipfa : nos vcro  non  addcrc  aliquid ,  fcd 
auferrc  potius  cupimus.  Vltimoigiturlaboriofam  illam  ac  re  vcra  pcrniciofam,aque  atq^  iacram 
aliquam  anchoram,qugq3  oibus  auecflibus  opitulari  poftitjfamc  acccrfemus,ac  deinceps  cV  Apol 
lontumcVDexippumeagratiamalediclisinceiTemusc' Athicte  recordari  pcrcuperem  illorum 
qua  ipfe  de  hac  re  docucns :  na  tu  ipfe  de  inedia  fic  videris  fentire,  tantj  ca  ex  numcro  euacuatiuo- 
rum  auxiliorum  nequacj  fit.  Verum  fimulac  prius  quod  volo  dcmonitraucro,tum  et  teftimonio^  H 
rum  qua*  adducis,facia  mcntionem.  Na  inedia  inter  res  cxiftcntes  nullu  obtinct  locu,nihilocj3  ma 
gis  fubfiftit  g  vel  cacitas  vel  furdi tas/qua'  oia  rerum  exiftentiu  priuationcs  funt.  Ipfa.n.ciborum 
adiedio  ex  rcbus  confiftentibus  eft,vnde  cV  hanc  opusq^  eius,corporis  nutritione  effe  inuenies : 
rurfum  fubtracftio  eorudem,non  e'adem  cum  rebus  exiftetibus  eft.Ncq^  ctiam  proferre  poteris  ah- 
quodopusillius,  qualis.f.illaeft  quainfudoribus  vcna^fetflioneac  clyfteribuscontingit  etia- 
cuatio,nec  no  in  cdulrjs  nutritio.Mediaigitur  amboru,hoc  eft  euacuationis  cV  nutritionis,incdia 
eft,vt  qua  ncq3  nutriat,necp  euacuct.  Quaobrem  ergo  ille  multos  ob  inopia  ciborum  famis  tem- 
pore  interrjfle  dixit  t  Non  mehercule  ob  inopiam  ciborum  reipondcbimus ,  nam  ea'de  quoq^  ra^ 
tione  animantia  in  Iatcbris  degetia  fine  ciborum  copia  perdurare  nequacj  polfent.  Perdurat  vero 
hac,idc|3  ipfomct  Erafiftrato  a(ferente,qui  cV  caufam  huius  rei  affert:  Vniuerfa  nacp  alalia  per  ex- 
teriorem  cutis  fuperficiem ,  fecudum  quod  magis  vel  minus  de  raritate  pariicipant,  trafpirare  ait: 
quoNd  autem  vel  magis  vel  minus  rara  lliperficies  contingat,tum  multasalias  caufas  effc,tum  illas 
non  minimas,que  fecudum  caliditatem  cV  frigidi  tate,ac  quiete  motumcj3,corporum  permutatio- 
nes fiunt.Sienim  quinosambitaer calidusexiftit,cV  aians exercitijsvacauerit,plurimum  tucex 
co  defluere  contingit :  At  in  contrario  rerum  ftatu,  vbi  videlicet  ambiens  nos  frigidus,  infupcrcjj 

animal 


A  D  V  £  R  S  V  S    ERASISTRATVM  9 

A  animal  {inemotudcgat,dcfan  llhco  cxreriorem  fuperncicdcfluercq?  nihil  prorfusaur  vndcquaqj 
parum:&ebidtercqu£Cimc}5  latibuia  tncolunt,alimentisopus  nd  liabcnt.  Cum.n.hc  fubhyber 
num  fngus.quo  tcvnporc  m  cauernis  comorantur,  toro  corpore  frigida:  fegne-q;  ac  dcfc  ob  quie 
tcmredduxunr, cv  cacnorfupernaesiam  adlrriaafucrir,  nihil  runcderluerc  parclr,  neq;ctiam 
quodcuacuatumcft,rcpIctioncindigcrc:alioqui  nutnmcnroopus  habcrcnt:adquod  lnuciriga- 
dumcaproptcrincitaiur.quodefcctui  quemcxinanitionc  percepcrunt,opcm  fcranc.  Patcc  crgo 
hincqjoc  euacuatio.qi!:.  in  totafupcrhciccontingit,dctccluslitcaufa:cVindigccia  ciborumidco 
incumbat,quia  quod  inanirum  eft,repleri  denuo  dehderet.  Atqui  pofteaq  cauia  dcfcccnt,ob  qua 
foiamanimaliacibisindigebant,  nccclTanum  omninoeft,  vtcVindigentia  lpfa  vna  dehciacatq; 
ca  decaufa  animaha  latebras  mcolena  iinccibis  degcrc  polTunt,  liquidc  ncqjadicccionc  mdigcnt. 
Manifctce  itaq;  didicimus,qi  non  inedia,  fcd  potius  raritas  cutis  cuacucc,qua  fi  fngoreatq;  quicte 
dcntaueris.quidcomodi  ampliuscxfamiscruciatucxpectabisr  Praftcreacui  dc  fanguinisiputo 
pcnculum  imminet.ncceiTario  tum  excrciria.rum  ocs  fupcrcalfactioncs  cuitanda-  erunt :  ex  vehc- 
mentiaetcnim  horumvenx  rumpi  plcruqjpoiTunt.  Supercalfactiones  ltem  fjfdcm  modisqui- 
bus  Cx  lauacra  obfunr.Corpus  crgo  cirra  vliam  calfadione  cuacuabis:  ti.n.id  vel  lauacns.vcl  cxcr 

B  citrjs  calfecensapfas  venas  ad  rupnoncm  dudum  inclinatas  maiorcm  m  modum  ledes.  Quc  crgo 
fic atTecns  confulcndi  rano  nobis  lupcrcft  t  Jncdia?  naqj,  nili  homincm  excrcitari  aut  quouis  mo- 
do  calficn  conrigcrir  cuacuarc  no  poffunt:  vena?  vcro  iedione  vcluti  cV  alia  forrircr  purgatiame- 
dicamenra,qucmadmodum  manitcfte  apparct.fumme  arbitror  fugimus.  Harc  eft  llla  admirabilis 
fanc  euacuannum  prehdiorum  opulena:..qua  abundant  hi  qui  ad  media  confugcrunr.quaq;  fola 
fi  vrcmur,ia  nobis  nihil  reliqui  fecimus,vr  quod  lola  cuacuare  nullo  modo  poiTi  t :  rurfum  quibus 
adiuncta  euacuat,ca  lpia  maiores  longc  noxas  lr,  commoda  cx  cuacuationc  habent. 


GALENI  D£  VENAE  SECTIONE 

ADVERSVS  ERASISTRATiOS 

QV  I    ROMl    DEGEBANT    L  I  B  E  R 

Iofepho  Tectandro  Cracouienfi  interpretc 

osfb  zAuguf.ino  Cjadaldino  ad  fctujltfiimorum  cxemflarium  Grxcorum 
fidem  diiigenti  cura  emcndatus 


ARGVMEKTVM  LIBK.I 

Qftendit  NuncJ  vfum  fuilTe  Erafiftxatum  Venajiectionc:  cca^Cum  idnon  intclle- 

xillent  eius  Sectatores ,  Tum  inuicem  funt  aduerfati ,  Tum  in 

"ramisimos  errores  incidefunt. 
o 

Qitibiis  de  Cdufs  Gu!enn<  Er.ififbrJt£os  Roms.  coacIm  ejl  rcdss-gHcre.  C  ^fP.  l . 

Vm  Romam  inirio  venilTcm,incidi  in  medicos quofdam,  qui a  vcnac 
fctfdone.  tantopercabhorrebant,  vrcum  aliqh  acgjer  quifpiam  proprcr 
plenitudinem a  prartocaretur,  nc  tirm  quidcm  hocauxiho  vri  vcllenr. 

Pra?rcrea  muherculam  quanda,  quaeviginti  vniusq$annorum  .trarc 
agebar,acexmcnitruae  purgauonis  rctentioncfacicm  rubicudam  ob- 
tincbat,  rufTiebacqspaululum.cVdihHcuIcerfpirabar,  iihcuraic  adorri, 
primum  quide  mcmbra  lllius  lancis  vinculis  lcniter  excipicbant,  Qt  m 
mcdia  cxigcrc  iubcbanc,vcnam  aut  fccare  nolebanr,nosq;  ld  facerc  vo- 
lcntcs  prohibcbant.Quia  verodomefticisipiius  mulicns  faniiliantcr 
vtebantur,cV  ecarc  mccrar  multo  fupcnores,facilc  lplis  cft  habira  hdcs. 
Ego  quidcmillis  venefectionc  rum  rpis  fuadcrc  nonconaruslumdcdinrcrrogauinum  mihi  pcr 
eos licerct  fanguine ad  vias  vren,rcmedrjs  qua: hoc cfficcre  pollcnt,  prouocarc :  quod  cQ  lili  pro^ 
pte  conceiTilIentjadrj  familiare  lplius  egrote  obftetriccqua  CC"  cxhortatus,vt  vfum  lllorum  expcri 
retur. Verum  illa rcmcdns  hmoi,  tpe  quo factu  id  oportebat , vfam fuilTc  fc affirmabat,quando.f. 
mcru%uapuTgaaofutijraincxpec^anonccrat:recitabatcj;  rcmcdia  ordme,  quxmulicn  obruiif- 
fet:  SC  hxc  quidcm  commoda  aioqui  crant,  camqj  ob  rem  quo  minus  efficacia  fuilVcnt3ncquaqua 
.  Sexta Claifis.  bbbbbb    frj  iliorum 


Dchjcrcwdc 
$.mc:h.  ca.  if. 


DB   VEN^  SECTIOJNE 

tllorum  imbecillitate  facftu  clTc  vidcbaf.  Poftg  igi rur  cgo  ifta  pcrccpiftem,fimulq3  av  rctetione  fan-  E 
guinis  quartum  iarri  mcnlcm  pranerntlc  animaducrtcrc,denuo  cum  mcdicis  lilis  cogreftus,  vt  ad 
vene  iccftionc  fcic conucrtcrcnt  pcrfuadcrc eis  conabar.  Cum  aut  ld  faccre noluilfcnt,  lllorum  ani 
mum  dcmirabar,maximec|3  fi  enircrcnrur,vr  omni  conatu  apertis  circa  vtcru  venis  cj  plurimis  fan 
guincm  iupcrHuu  llhnc cuacuarent: ii vcro  alia  quarpiam  vcna  fecarct,  noxiam  cx co  euacuatio- 
* xAltAnti  nem  cucmura arbitrarcnc.  At  rjs  refpondentibus ,  q>  vcl  abfq3  talis  auxiln  praTcntia  fanguis  exu- 
pcrans  fola  tnedia  cuacuan  polTet,taciturnus  difcedcbam,nihil  bona*  fpci  cic  muherc  proptcr  tuT- 
iim  acfpiradidifficultatcconcipicns.  Aut.n.rupto  vafcipfamex  thoraccpulmoneue  fanguine 
ipuro  ciecfturam,aut  fynanche,vcl  laterah  iniIamatione,vcl  peripncumonia,correpta  lri  prcrnedi 
tabar:optabamcj3  votis  omnibus,vcluti  lndelectu  malorumfieri  contingit,vt  mulicr  latcrali  falte 
lnriamatione  corripcrctur.  Incutiebat  quippe  mihi  terrorcm  tu  acuitas  pcriculi,  quod  cx  fynache 
pcripncumoniaq^  lubitura  ciTct :  tu  cx  ruptione  vafis  in  pulmonc  lethale  nocumcntu,id  quod  po 
irca  rc  ipfa  eft  fublccutum.  Dum.n.illa  vchemerius  tuffirct,  fanguis  ct  vna  cxtrorfum  fcrebatur» 
Atqui  ia  vcl  vulgo  no  pauci  mcdicos  obiurgabat,q>  lili  mulierculje  vena  incidere  vetuilfcnt :  fpe- 
rabuntqs  oino  futuru,vt  et  ii  ld  pnus  non  fccennt,hoc  tri  rempore  verccundia  dutfti,  vfum  prefati 
auxihj conccdcrcnr.  Ceterum  cum  hi  neqj  tum  quicq  comoucrent,fed  potius  vincula  membroru  F 
fortius  aditringercnt :  lubcrctqj  vtcrum  remcdrjs  nitarc ,  ac  mulicrem  medias  fuftinere ,  ego  ct  ob 
etatcm  &V  cclcbrc  nomc  viroru,nihi!  mc  amplius  profccluril  crcdcnsalhnc  difcclTi.  Mulicr  qucqj 
ipfanon  itamulto  tpcinterieclo,  infanabili  fpirarionisdifficulratecoercitainrerrjr»  Synancluci 
prcrcrca  no  nulli  vbi  cis a  vcnae feclione interdicftu  efletptftorn  opera  pcricrunr y  celerrimc.  Fuit 
cV  alrer  quifpia ,  qui  vcris tpc,cum  pcr  tora  hyemem  magnopcre replcrus  finc exercinjs  degcrct, 
actoramracie  vnacum  ipfis  oculisadco  rubicundahaberer,  quemadmodii  ii  quis  pronuscapire 
in  tcrram  dchxo,cruribusc]3  in  alcum  prorcnfis  fub  hmoi  Hgura  pcrfeuerer,  quinro  randcm  die  re^ 
perc  prce  anhclirus  difficultare  iurlbcatuscft.  Hos  cr  infecuta  cft  mulicr,numero  quarta,  qua  illi 
vcnar  faftioms  hoftcs.rctentione menftrua?  purgationis  non  pauco  tpc grauatam,  codc  pacfto  ad 
interitumfcrevpcrrraxcrjnr.  Nam  primis  tnbusdiebusipfam  in  incdiaconfcruabar,fcbri.n.conri 
nua  laborabat.  Quarra  vero  lucc  pauxillum  quid  forbirionis  cxhibcnres,quinram  linecibis  rranii 
gcrciulTcrunt:in  quail!agrauiiTimc  cxaccrbaradefipicsproiilicbar,cVclamorciam  cxtraforcsab 
llla  fublato  ,vix  tandc ab  ljs  qui cd confluxerant rctincri  potuit.  Vcrum  hanc  natura  copiofo  fan^ 
guinccxnaribuseflufo  feruauit:cVdabaf  occafioquanon  finc  admiratione  difcere  potcramus, 
quatam  habcatfacultatcm  ad  hmoiaflccluumcdelam  ipfafanguhrisfubtradio^mox.n.poftfan-G 
guinis  c  naribus  proruptioncm  mulicr  ab  oibus  fymptomatis  hbcra  euaiit.  Ego  vcro,quancj  an^ 
tca  fcrmone  cum  mcdicis  inftitucrc  veritus  fueram,q?  ca  confidcrarc  quc illi  pro  non  admittcndo 
vena?  fectionis  vfu  dicfuiri  fuiiTcnt :  cum  tri  oes  aiaduertcrer mulicrem  manifefte  ex  fanguinis  eua 
cuanoneferuaram  eifc.falre  mqrruosillosad  memoria  eis  rcuocandosduxi',quibusliquis  vcnam 
* ajferebam^  fecuiilcriorrc  fuiftcnt  cV  lpii  fcruari^aftercbanrqjad  hccrarioncsquafdam.Hi  vero  verba  vlrroci 
troc]3  lnuolucnces  ic  ipfos  lmpLcabant,  nihilqj  prorfus  ccrri  ftarucbanr,  ac  poiiremo  ad  Eraiiftra- 
tum  confugicbanr,  qucm  vrpote  primo  de  reieiftione  fanguinis  hbro  dicebant  dedaratTe ,  q>  vin- 
cire  lpfa  membra ,  {j  venam  iecare longc  pra*ftaret.  Aicbant  pra^tcrca  illum  in  opcre quod de  fe- 
t ><  fti  effet  bnbus  lnicnpiit, vcna?  fcctionis  neqj a  pnncipio  mcminiiTc,t  cum alioqui  ca  oia  rcccnfuerit qua: 
eorn or.tm me-  de  fanguinis  reiccftionc indicaucrat.  Ridcndus.n.modis  omnibus eikr,fi  vcnc  fecftione in co afle 
r»or ,rt  in  libro  cqu  ^m  ca  muXinic  mdigcrc  vidcbatur  omiila,  dc alrjs  vcrba  facere non  deftititiet,  Aflercbat  quo^ 
(te Jangwms    Q uc ^  Erafiftra[US  ipfe  Uq  ,r0lum  in opcrc dc  febribus , verum  cV in  reliquis  tracftatibus  omnibus, 
vcn:c  lccuonem  rcticuerit:  ncqj  ctcnim  vcl  in  quo  dc  affectibus  alui  tracTat,  vcl  in  quo  dc  refolu^ 
tionibus,\  cl  vbi  dc  podagricis  morbis  diiTerit,aut  cum  dc  falutaribus  agit,vena:  fcdtionis  auxilio 
vfus  e(t  vnquam,  idcp cum  ille  in  de  falutaribus  tracfratu  multitudinem  fanguinis  prxcipua mor- H 
borumcaufameiTearbitratus  fit.  Poirdegoeaque  dicebatitcrum  dcmiratus,illosdehacfaltcm 
rcinterrogabam,num  prorfus  vcnc  (ectionc  non  vtcndum  cenferent,  vel  cum  quis  pulmonis  vl^ 
*  mjiamntione  cerationeiaborarct,vcl  fynanches  more  pradfocarctur,vel vbi  menftrua  purgatione,  harmorrhoi- 
dibus'ue  fuppreiTis,iangi:is  redundans  ad  partes  thoracis  propelleretur.Illi  autem  ad  hxcrefpon 
dcbant,  afgi  otos  qui  ab  Erafiftrato  in  commcntarfjs  de  diuiiionibus  dcfcripti  fucrat  nobis  in  me- 
duim  adducentcsnnter  quos  in  primis  Critonem  qucndam,ac  puellam  ex  Chio  oriundam,pro- 
ferebant.  Et  q?  illum  quidem  a  principio  fynanchicis  cruciatibus  corrcptum,atq3  vehementer  re- 
plctum,hanc  vero  menftruis retentis ianguiniscj3  mulritudine  verfus  pulmonem  impetu  delato, 
Eraliftratus(qucmadmodum  ipfemet  in  icriptis  teftatur)  per  venc  fectionem  nunquam  curaiTet, 
Catcrum  cum  illi  ha?c  adhuc  loquercntur,fuperueniens  Teuthras  quifpiam  ciuis  cV  commilito 
meus,vt  erat  monbus  plane  ingenuis,  Non Hedes iftos  vnquam,  inquit,vt  qui  eoufque ftolidita 
tis  proceiTerint,  vtcV  illos  inmemoriam  reuocent,  qui  Erafiftrari  operaintcriere.  Qtiid  enim,in- 
quir,  aliud  m  caufa  crie  poruit,q>  llli,  quos  nobis  ifti  proponunt,  periennt,  nifi  quod  in  eis  prseter- 
rnitrum  fit  venx  fcctionis  auxilium  f  Cur  itcm  alfj  permulti  intericrunt ,  qui  per  tempus  euacua-  • 
ri  ab  his  prohibiri  funt  r  Et  cos  deinceps  omnes  vna  cum  ipfis  afi ectibus ,  quos  perpeiTi;fueran{, 

quo- 


AbVERSVS    E'R  ASISTR  ATyEOS  10 

.  A  quorumiqj  cgo  nonmulro  antea  memmi,nominarim  ordineqj  rccenfuit:ibic]3  in  cachmnum  cffu 
fus manu me comprchcndit , attrahensq^ lnuitum a  mcdicis abduxit. Qiiin etiam  m  (eq uetui  dk 
.  Erafiftrari  dc  diuiiionibusconmientariainjpublicum  produdTacoram  vniucrfc  phiiofophorum 
ccetu  relcgcbat,partim  vt  indicaret  Erafiftrati  cuIpacV  Critoncm  cVpucIIuIam  lllam  Chienfem 
perrjffc,partim  vero  vt mcdicos  natu  grandiorcs ad  colloquium  prouocaret:  Vcrum  illi  quia  dc- 
certare  cum  adolcfcente  infradignitatem  llloru  putabant,tum  non  comparuerunt:  moscnim  1II0 
temporecrat,vt  aliquis  quoridie  palam  ad  publicas  quaeftiones  refponfa  daret.  Quelitum  ergo  a 
quopiamfuerat,nfi  Erafiftratus  redefeceritq?  venarfcdionenunqjfit  vfus.Hoc  problema  quan 
do  ita  vifum  crat  ijs  qui  eo  audicndi  caufa  conuenerant,ego  explicaui :  proptereaq^  Teuthras  hor 
cabaturmejVtcaquaeilhclocutusfuiifem^pueroquemfeadmcmiflrurumreceperat,  diclare  non 
grauarcr :  quia  breui  in  Ionia  abnauigaturus  erat,ardentioreq3  animo  velle  fe  ea  prorfus  Iuberc  di 
ccbat.Ego  itacp  amici  conlihjs  acquicfcens,fermonem  illum  fcriptis  mandaui.  Porro  accidit  vt  li- 
bcrpcrillumpaifim  duiulgatusper  multorummanus  prattcr  fcntcntiam  meam  vagarct.Atqui 
oratio a  f familiari  doclrina!>magis,cp b  f  publico  oriq  operi> quadrans,contcxta crat: amicus.n.  a  f  £*tu&*. 
ille,vt  praefatus  fum,ea  dicTari  tm  cupiebat.Quanq;  aut  libcr c  f  tam  humili  ftylo  cofcriptus  eflet,}-  P'V 
'B  multisq}  dcfcchbus  refpeau  pcrfecTaeorationis  fcaterct,tn  co  ipfoille  multo  maiora  efkcifte  vidc  3 1  nyypdp- 
batur,cp  fperare  quis  potuiflet.Omncsetenim  rj ,  qui  fcfc  hoc  temporc  Erafiftrataeos  vocant,con 
trariampriorirationcmincurites,iamindevenamfecareconfulunt,nonfolumcun<ftisrjs  quos  c  -  roi'rjTa{ 
paulo  antca  commemoraui,verum  ctiam  quauis fcbre  corrcptis.  Quapropter  iuxta  Stcfichori  di 
cTum  arbitror  meapud  illos palinodiam  aliqua emcruifTe,in  qua eos cum  primis  admoncndos  ce 
feo,vt  in  fcrmonum  commerdo  quatucuncp  velint  contentiofc  fe  gerant,depofita  tii  in  vtranquc 
partcm  propcnfionis  temeritate aegrotis  parccrc difcant.Ncqj enim  venae  fccTio  inhibeda  cft  per 
omnia,neq3  rurfusiIlos,quibus  Erafiftratus  incdia  iniungit.omnes  (id  quod  huius  teporis  Erafi- 
ffratari  vniucrfi  aflerunt)  venae  fecTione egere arbitrandum  eft.Huc accedit  q>  non  facile  cognitu 
fit  quibus  omnibus  huius  auxilij  vfus  conferat:  tum  vel  menfura,vel  verta  qua.*  fccari  debct,  vcl  fe 
dionis  tempus,non  fine  negocio  reperiatur :  proptereaq^  illam  in  quouis  morbo  Eraiiftratu  pu- 
to  adeo  neglexifle,vt  cVin  illis  qui  ea  magnopcre  requirerc  videbain,ille  ipfa  vti  vctuen  t.Et  hinc 
fane  per  inflammationis  tempus  in  incdia, vt  aiunt,aegrotos  dcgerc  iubens ,  haec  ad  verbum  fcri- 
«  bit:  Vcnaeenimpoitcaquameuacuatxfucrintjfanguinemquiinartcriasinfilrjtfacilefufcipicnt: 
«  quod  vbi conrigerinnflammariones minus accident.  Siergo  inediam,inquiuntilli,velut euacua 
C  torium  auxilium  praecipi  t,multo  fanc  commodius  ad  venae  fccTioncm  fefe  contulifTet.Ec  q>  quide 
ipfe,vbiceleritercuacuarccupit,multocommodiusad  venae  iecTionem  tranfiifiet ,  probe  llli  di- 
cunt :  nihi  lo  minus  tamen  hoc  loco  fcopos  qui  illius  vfum  aliquando  impediunt,prctcrmiferunt : 
quos  cgo  procefTu  fermonis  rccenfereconabcr . 

Quam  Diffentiant  Erafftrat&i in  ipfa  Erafijhaii  de  Venx. feflione  fententui percipenda.      C^4P.  z . 

QVaeritur  vcro  nunquid  abfolutc  facTu  picftantiusfit,vcru  an Eraiiftratus  prefidium  hoc  ali  *  tmc  nZqmd 
qn  vfurpaffe  repcriatur.Hoc  aut  cum  cgo  Romam  primum  appulifTem,omnes  qui  cx  Era 
-^fiftrari  diicipulis  erant,antea  ncgabant:  nunc  vcro  probariffimi  quos  ego  noui,ab  his  ta- 
ouam  in  rc  minima  difcrepare  manifcfte  animaduertuntur.  Vt  enim  caetcros  preterea,  Stratoncm 
ipfum  tibi  in  memorfam  rediga,qui  Eraiiitrato  crat  fumma  necelfitudinc  iun(ftus,ac  eam  ob  rcm 
«    cumin  patriam  fcribcrct,cVferuiuifTefeilli  haclcnusdicerct,intcraliaha*cfubiungit:Erafiitratus 
«    iurc  optimo  laudibus  cxtollcndus  eltpra;cipucc]3  q?  ea  omniaquae  vctercs  per  vcnae  fecTionc  cura 
«    re  conati  funt.illc  citra  i Ilius  vfum  medicatus  efr.a  Qiianquam  vel  Strato  ipfe,curandi  rationcs  b  fc      *  Et  fane 
abfcp venae  feCtionc  inftituifTc  in  commentarijs  fuis  apcrte c  fatctur.Ncque vero  mirum  eft q?  Era     cr c 
iiftratus  Chryfippu  Cmdiu  in  omnibus  fequat,qui  ppc  qui  ftatucrit  fe  vcnae  feclionc  (ld  quod  cV  n  *fimper 
D ille fccit)  non  viuru.Idcm  quoqj cV Ariftogenes cV Medius  caeteriq^ oes,qui  Chryfippi  fentcntia:  * 
fubfcribuntjfcciiTe  videntur.  Qiiantu ergo  ad argrotantium  lalutc  attinet,  multo  mchus eft fi crc- 
damus  q>Erafiftratus  vfus  iit  venae  fectione:  quantu  aut  ad  huius  feculi  Erafiftrataeos ,  ld  non  crc^ 
dere longe  praeftiterit.Extremc enim  dementiae  eilet,iiquis  Eraiiftratum  eapropter  in  afTecTibus 
paulo antecnumeratis  venae  fecTionem  filentio  prxtcrijiTc  putarct.quia ille  alioqui  vcnas  cuacufi 
das  palam  cenfeatjhucq^  totius  curationis  fcopum  ftatuitfe  alicui  vidcatur,eo  q?  lllum  in  quibufda 
afteclibus famem  confulere animaducrtcrit: naq^apcrtc conftat lftud  cuenire  ijs qui  vcnx  feciio- 
nis  auxilium,parcm  ipfisinedijs  facultatc  obtincre  dicunt.Quod  fi  tantundc  non  valeat,  cV  quaf- 
dam  diftincliones  neccifario  poftulet :  quas inuefrigare potcrit is  qui  exacle  perdidicerit,quando 
tpfam  cuacuationem  vel  per  vene  fcctioncm,vcl  per  inediam  folam,vel  per  vtraquc,  commodius 
facere  liccat :  iam  euidentcr  ratio  eos  conuincit.  ScripiiiTct  etenim  Erafiftrams  diftincTiones  has,fi 
mo,vt  lfti  volunt,vcnc  fccTioni  tribuendu  quicqua  putaffet.Eoq^  pacfio  oratio  iftorum  in  vtranqs 
parte  inclinando  fe  ipfam  prodit.  Si  nanquc  hxc  cadem  facultate  pollet,Erafiftratus  cV  in  tractatu 
de  febribus,  cV  in  alijs  plenfq^quorum  iupcrius  c6mcmini,de  vcnae  feclione  aliquid  icriberc  non 
tcmerepofthabuit.Si  vero  venaefeclionispraefidium  eandcmcum  inedia  dignitatem  non  obti- 
net,nonre6eillifcnriunt,quinosexrjs  quaedeinediafcriptafunt,de  vcnaefectionc  quoquc  con- 

iecturam 


DE    VENM  SECTIONH 


icituram  faccrc debcrc  aiunt.Quancf;  cV in  hac  partc  fermo ipforum  inedia  lnutilcm  cfTc  lridicas,  E 

prefiis  irifi-  feipfum  dcniio  aimphcat.Nam  fi  ob  id  inediasprobatnus,q;venis  pcrcascuacuatis  afiecftusmi- 
jfcret  legt-  nuicotingatjmultoherclecomodiusfucritjVtcuacuat^ancfemcIadhibitaabinedrjsabftineamus, 
tur.i  airtiMt  vJ. ^  gggfotos  ingenti molcllia afiicere foleant.cY  vigihas ac  mquictudinem,  onficijq.  vetris 
t.tittrttt"     afihctioncnvtum  fuccorumconupuone^necnonufjiatq.  lnterdu  vrinae  fupprefTioncinfcrant. 

H  1  reieclio. 

C  "\kALcX  4n  ^iy^ 

tiqw.s.  ifecuta:  &  \ 

autfuerantet  n)sdcdiuiiioriibusrcceniuitaiianircltecolIigcreIicet:in  rjs.n.cum  omniaea  explicetquar 

fthric.U nstp  »'nter  mcdicandum  vnqj  geiiniet,vcna: kciione  nullibi  reperit  comemoraffe.  Carterum 

fiditb  .s .  onv  pi  olixum  iu  omnes  per  tllum  rcoatos aegrotos nunc  proferre ,  fufricitcorum  tm  recordari, 
jo*  ^AlaHie-  qta  vcl  ix  i»rai » dioribui  aatu m cu.;cis,vt  aineu declaratum eft,adhuc in  mcmoria habentur ,  prseci- 
titrmt,  pue^jcuni  i  scxilhsinpriore^altcriicminpoiicriorediuiiionumlibro^defcriptusiit.Pr^terca 
£  f  in c  cu  &  OfiCaitO eft,vt iinprcfcnnarum  vciba ; pfa adfcribamus,quibus Erahftratus cuncta  que cir 

,i.   jitifl      CAci^ioiusac^afuntordineeiiumcratjinhuncniodumiivIibropriorcfcribes:  Pucllulc Chicnii  » 
-yjfjt  7>  vfttio ivi  ea  ucuderunt.  Pnnuim  qu»dcm  tlli  purgationcs  Iongo  tempore fupprclla fuerant.Dcindc  fubfc  F  » 
>  '  <jue  -  iunt  tuilicuU,vna  cu  rcicclionc  pituitie.Procellu vero  temporis cY  fanguinis b  vdmitus  fo>  » 
y  T3m    'f_  pe»  •  icnit.Tum  quod ad circuitum  purgationum attinct,interdum  llla*  in  quatuor,  interdum duo  » 
tiomliu  uteri  Uirs  mcnhbus,redibant. Eiia nfdcrn  ferme  diebus  quibus purgationcs ftcbat ,  ipfa rcicclio accide-  » 
tyJM  iipts.f  iC  ioicbat,diebusc|3  tnbus  aut  quacuorpcrdurabat.  Qirapropterindc  pcrfpicuu  erat  llla  idgenus  » 
fepsrehqtMa.  cxcretiones  loco  purgarionii  fortita  fuiffc  : c  "f  na  cY  fcbricula rjs  ipfis dicbus  infecuta fuerat: quae  » 
utchss  rZncme  pofthucacmedabatur.  Ha*c  Erahftrarus  prcfatus,dcuaccpsde  remedijs  hoc  pacco  fcribit:  Primis 
dtcan  _r  c.     au tcm  tcmporibus  ipfa  potionibus c  "f  caterisq^  caltac torrjs ,  dtindc  ctiam  pcr  extrorfum  applica-  » 
i-  ■Xnqu&uf  Ea,,reliquamcjj  adeo  quae  adhoc  quadrabatviclusrationcmmcdicariocccptaeft.Eratcnim  cir-  » 
ttiquts  cod.  ca  vteri  os 1  ndn intcnfa dui ltics.  Vcrum  cum  remedia nihil  omnino  promoucrent,ac  vno  perpe-  » 
.  ■:':ic»  tiiocircuitugrauitasinlumbosincumbcrctjhumiditasqjnullacomparcrct,  illico  febrcscotinuae  >» 
uj, non  lnteu{ icrcscj} prionbus cxorta' funt,quas 6C  tuifes  vchcmcntes,poftcp corpus iam mollius faclum  » 
haoetur .       cilct,infccutcC  funt.  8 1  Altcra igimr  die  periculofum  arbitrati duratibus adhuc  fcbribus  purgatio  » 
g  t    curoe  nci  faccre,a  medicamentis  penitus  abmiiuimus :  rcliquis  vcro  rcmcdijs  vii  fumus :  quemadmodu  » 


tgitwrcina u-     in  |JUiUfmodi  dc  in  alijs arfecftibus  confucuimus.Prarterea ad  medendi  rationem  ipfo  purgatio 


4 

/, ...  ajhucfe-  run1  ipiius arris pcnti norunt, principium  aux  liorumab  illa  fcciffe oporterct.Sed  fortaifcquis 
M   furgd-  exallorajn  numero,qui  ad  omnia non  grauanf promptc  refpondere,  dcfcnfurus Eraiiitratum  du 
ttones  f.tcoe.  cct,quod  rcmedia  huiufccmodi per  illum adminiftrata  non fint,verum  potius ab co  ca  gratia  nuc  * 
H+mG;£iis  proditaelle.quo  nosnihilcorumhtcrcpoifitjquxaclacffcnt.Atopinionem  iftorum  rcdarguit 
impreps.  ci/.-  ld  quod infcrtur,dum  ha'cait:  '|  Aiteraigiturdicpericulofum  arbitrati  dmantibus  adhucfebrf-  ,» 
>•  - ro'  »v~  has  purgationcs faccrc ,  a  mcdicamcntis  penitus  abitinuimus : reliquis  vero  remcdijs  vii  fumus: 
£iv  ,^?p*Tiv  qiicmadmoduin  cV in  huiufmodi  cVinali)saftcciibus  confucuimus.Pr.ctercaadmcdendi  ratio-  » 
«T/ievo»  iPn  nem  ipfo  purgationum circuitu  obferuato,cibariafubtrahcbamus.  In  his enim Erafiflratus aper  » 
•tt-j^ais  ivct  tc  indicac  fe  nonaliorum  medendi  rationcm  rccitare,fcd  fuam  ipiius  cnumcrarc,atquc  omnia  qu£ 
■yeoy».  M.wu  circaafgrotam fccifietpcrfcribax.Nam^Vabilinuimus/cV/arbitrati/ncc non/vfi fumus/ac/obfer 
fcrtptt  hubet .  uato/Seyfubtrahebamus cibaria/alterum  cx  duobus  manifcfte declarat,  aut  quo'd Eraiiftratus pro 
y  .    /^Jj"  priaicmcdiarccitaucrit,autcaquibusahj  viifunt,ipfcfueritamplexus.PorroTi  caamplcxus  eft, 

,  '^'  quorumalij authorcsfuerunt,iamnobiseuidenticonieduracolligereliccbit,quidilIedc venaefeH 
e.vt  rciyjv »-  cuone  fcnicrit.  Per  ipfam  enim  ciborum  fubtraciionem  rurfus  nobis  alterum duorum  infinua- 
hi  ttv ai  in  ci  tur,aut qudd  illa in  totum fubtrahi,aut diminui  dcbeant: id quod  Eraiiftratus  fe in muliercula  hac 
va.ycoy„.t.jc;{  aegrota^quo tcmporepurgationiscircuitusaduentabat,feciikfatctur.  Conueniuntergo hacc in 
cenemhii  po-  |lac  rc CU(n  Qm niDUS  rcr_pns iiliUs,quod llle folam  inediam aegrotts feruadam  confuluent,  vcnaecjj 
j  et  ^Ha  fectionc  nullo  in  loco  fit  vfus.Nili  rurfum  hic  aliqui dicant,mulieri  llli  vcnam  quidem  fecla  fuif- 
tatap'^1  fc>verwmidauxiliumincnarrafioneomiifumeffe,co  quoanosipii  ld  adhibitum  cffcautumare 
tareietho  '  P°^raus,quamuis  per  illum  noniit  declaratum.Curergo  de  incdia  quocpno  reticuit,cum  de  il^ 
/  +  4 curone  'a  ve^  ca^cm  ratione  nobis fufpican  liceret t Eadcm  autem ratio  eft ,  tum  de  potionibus , tu k  |  de 
imur c vrca u-  ^"psrcaifactioncjdccp fjs  qua? foris applicata  funt.>  Si.n.necpde  his  penitus Erafiftratus  quicqua 
terua  Ihtbeda  fcnpiiiiet,tamenomninoq>eaamedicisperada  fuiifent,cogitarcpotcramus:quippe  quianimo 
ahfiinmmus ,  coneep.erimus  vniueriis  auxilijs  illud  commune  cife,quod illa adminiftrata  fuerint ,  quamuis  de 
diffcilt  cr  c.  eis nihil  pndcribatur. At  Erafiftratus  exquiiita'  perfpicuitatis  gratia  omnia  ftmul  enarrare  confti 
k  -\defometa.  tuit,nc.f nada  inde  occaiione  aliquis  ha;c  quidem,tanquam  a^grotae  adhibita  fuiffent,adijcere  pof 
ttone et  fubdt-  fetalla  vero  veluti  iam  pratcrmiffa,fubtraheret.  Praterea  quoque  hac Erafiftrati enarratio,opi^ 
tts.f.peps.     nioniiftorumeuidenterrepugnat.Sienimmuliercula  venae  fetftionem  fubrjt,inedia  fruftra  efi 

vfurpata: 


ADVERSVS    ER  ASISTRATiEOS        1 1 

A  vfurpata :  quin  potius  fi  vcritas  fatenda  eft,non  fruftra  foIum,verCt  ctiam  non  finc  noxa.  Scd  i ftud 
paulo  poft  indicabimus:  Nunc  vero  illam  fruftra  accerlitam  cfle,vt  cxpIiccmus,oratio  ipfa  poftu 
lat.  Poftcp enim  per  tempus  purgationis,qua* circuitu  quodam  ficri  folcbat/anguinc  ad  i upcrna 
pcrlato  periculu  immincret,ne  mulier qnq^ fanguincm  cxpucrct,Erafiftratus  plenitudincm  mi- 
nucrecupiens,ad  incdiamfccontulit:atqui  hac  fupcruacanea  plane  eft,fi  modo  vcnafecftio  qua 
momento  temporis  fanguinem  fuperfluum  euacuarefadllimu  fuerat,  accerfatur.Proindc  illi  qui 
Roma'  mulicrcs  medebantur,rei  quce  contigerat  experientia  maxime  commoti,  tcpore  quo  eru- 
ptio  menftruorum  ftitura  expccTabatur,vena  fcftionz  vfurpabant.Neq?  vero  quiete  illis  impera 
■bant,neq3  iciunium,fed  melicratu  ofterebant,viducn  humecTantc aclauacris anatim  vti  conccde 
bant.  Ab  his  cnim  fi  vcl  mediocri  quatitate  fanguis  ruerit  fubtra<ftus,purgationes  confeftim  cxo- 
riri  folentjpra-fertimc^  fi  infra  poplitem  aut  prope  talum  vcna-  fcftio  fiat.  Sed  e  diucrfo  fiquis  ve 
na  fccfta  inediam  fuftinere  imperauerit,non  folum  menfes  prius  fluetes  cohibebit,veru  ctiam  pur- 
gationes  qucr  iam  inculpate  euacuabantur,reprimet.  Sanguis  nanqj  ciborum  inopia  arcfit,cV  den 
(ior  fe  ipfo  rcdditur,camq3  ob  rem  ad  fluendum  ineptus  euadit.Qtiae  igitur  tum  lota  fucrint,  meli 
cratumcj3  cV  cibos  idoneos  aflumpferi'nt,ac  vinum  necp  aufteru  ncq^  craflum  bibcrint ,  his  purga^ 
!B  tiones  proculdubio  contingent.Ob  idqj  ego  inedias  poft  vena*  fecfiionem  non  fruftra  tantum,  ve 
rum  etiam  non  ftfid  ncxaaifumi  dicebam.  Cfterum  vena*  fedionem  puellx  illi  Chienfi  non  adhi 
bitam  fuiffeet  cx  rjsqua  fuperuenerant,  patet.Sanguinis  enim  aliquantum  cxpuebat,  quem  ne- 
quaq;  expuiffet  fi  cuacuationem  experta  fuiflct:  demum  cum  prae  fpirandi  difflcultatc  mortua  fit, 
ne  hoc  quidem  fic  perpeflafuiflet.  Maximu  praterea  cxpenmentum  Romac  noftra  tcmpcftatc  a" 
vena*  feclioneeft  fumptum.Contigitenim  cum  vulgo  mulicres  aquafrigidiffimam  cx  niue  pota 
rent,vtaut  nullo  paclo,aut prorfus  diminutc  purgarcntur :  has  tn  mcdici  vena*  feclionc adeo  in- 
columesconferuarunt,vt  necp  fanguinem  fpucrent,neque  latcrali  inflammationc  aut  pulmonis, 
aut  fynanchecaperentur.  Non ergo  puellam  illam  Chicnfem  ab  Erafiftrato  pcr  vena fcctionem 
curatafuifle  fufpicentur  :neq3  cnimipfe  cu  alia  quauis  enarraret,auxiliu  vcnae  feclionis,  tanquam 
rem  parui  momenti  pratermififlet.Neq^et  ob  inediaille,hacautmultitudine  fanguinis  prafoca- 
tainterfjflTet.Seddehacimprxfcntiaruiibdixifle  fufficiat.  Traslato  veroad  Critonc  fermonc, 
orationi huicverbaEraliftrati adfcnbemus,qua!deilliusaffe(ftibusfecit:ficenim  habent:  Crito 
ni  quidem  repIctio,initium  agritudinisfuit. Acccffitad  hac  q>  in  plenitudinem  fynachicam  iam 
inciderat,quar(ane  nihil  aliud  eft  c£  parifthmiorumligula^inflamatio.Plerunqp  crgo  contingit, 
'<£  vt  qui  in  eam  inciderint,fuff  ocennir,ac  nifi  celerrimc  lllis  fuccurratur,  breui  intercat.  Cum  autcm 
Crito  quocpinhorumnumeroeffec,prima  quidemdieillummoreconfueto  fpongfjs  calfacietes 
medicati  fumus,edque  tempore  cataplafmata  illi  applicata  reliquimus ,  vt  in  curationc  pcrpctuo 
eflent.Exhibitact  ei  funt  catapotia  ex  caftoreo  ad  aluum  cicndam ,  qua  his  comodc  fubducta  eft.  ^  ^f1" 
Ncminem  no  animaduertere arbitror diligentia  narrationis omniumeorum  qua circa  Critone  t^t'ef^  H 
acla  funt.Nam  dC  calfa*c"honem  per  fpongias  faclam,&:  vfum  cataplafmatum  cV  catapotiorum  re-  mj-enl^  " 
tulit,adeo'quequddperfpongiascalfacluslit  manifeftedeclarauit,acrcliquavtordinegefta  erat 
ftudiofe enumerauit:de vena* autem  feSionc ex compofito  filuit,nempe  q> auxilium  iftud  cetcris  E  '^r4"- 
vtlius  putauerit. At  tcnuia  illa  qua  in  his  enarrationibus  continentur,commcmorare  mihi  nuc in  ^/^J-  ^ 
:    tegrum non  eft :quanquam  Erafiftratus ipfe  rurfum  paulo  poft ait,  Apparebat itaque  nobis  q>  af  J^^iu  ^ 
■    feclus  ipfi  ad  pulmonem  hcparqtie a  f  permutari  incepiflent, b  "f  cV  fynanche  iam  illuc  deflueret,  feytS  aut  .w, 
!    cdque  febres  augerentur.  Hoc  loco  aftecluum  permutationem c  fine  hypochondriorum  tenfio--  gerentur. 
nefacfiam  effearbitratuseft:  vbi  quaNmdiligentiffimeanimaduertendumcenfco,conlidcranduqj  _  *  '  an,t_ 
quale  illud  iit,quod  tibi  in  didione  hac  occurrat,qua  affeclus  permutari  incepiffc  ait :  num.f.id  ad       ^uet  Tj 
partes  qua?  inflammaniur  permutatas  pertineat,an  ad fanguinis  qui  inflammationcm  concitauit  ^  wVov»r- 
D  transttuxum.Mihi  fiquidem  primum  ex  prediclis  necogitari  quidem  pofle  vidctur  raltcrum  aut  S~piov  fi&T<& 
illorum  verum  efleconftat: nam dC ego  multitudinem  in  aliqua partem  dccumbcntc  farpius  cohi       /w^  *• 
bui,quaiilapropria  virtutedeincepsinaliamquauisrepellendo  trafponit.  Iftud  ergo  Critonico  hjptcnodm  te 
tigiflc  apparet,veruntamen  neqj  tum  temporis  Eraliftratus  vena;  fecftionis  vnc^  memini t.d  T  Sed  ^me ' 
curfetotumthoraccm  vnacum  hypochondrfjsipfis,cataplafmatis  fouilTe  ait  r  Qucmadmodum  d  t  seJqmd 
autcmexpartibusquacircaligulamcV(tonfilIasmnt,fanguiniscxupcrantispermutatioad  loca  Alt-  fe  ,otHm 
lnferiora  fiebat,ita  quoque  i!lo  ex  infcrioribus  ad  caput  furfum  pcrlato,  cotingcbat  partim  febrcs  t^<,racem  ">>a 
excitari,partim ag^encrari fymptoma,quo principium neruorum aficcTum encindicabatur. Au-  cJ"n  Jg* 
«    di  itaquc  cV  hanc Erafiftrati  fententiam :  Cum  autem  ab  agritudinis  principio  iam  dccimus dics  Yifmlt" f  fo^- 
1    adeflet,acabinftantia  fextus,quotumfcbrisvchementi  infultu  rcdijt,  tumobucrlioccruicis  aC' 
cidit,cVvna  hora  tranfaclatanta  infeniibihtashomineminuafit,  vtcV  lotium  pcrlccftumcmit- 
teret:  non  multo quoque  poftea inftantia  febris  aderat.Deinccps fnferens  ait:  Vidcbarur  itaquc  E  ^   r  c v 
nobis qudd afleclus rurfum  verfus caput  permutari  inccpilTcnt,ac circa  hanc pcrmuranonem  fe-  IV? 
bnsrcdtillc^quepoifcacunuam partescapiti  vicinarafnccrctur, nucnta  pcrmancbat.  Atquivcl  r(S  ^  t(,^ 
nosaducrfushominem  fcqucnti  fcrmoncinfurgamus.RcclilTimrtuquidcm  Erafiftratc  dicis,  ^PFffhm  Cu<- 
affccftuum  permutationcm  ad caput faclam  cltc  inqincns:multo  vcro  mclius  fucrat,' f  fi  no  quo-  fx> \m  tffvlt- 
rumuis alic(ftuu,vcrum  eorum  qui a  plcnitudinc caulabantur,  dixifles: vt enim corporis  afteclas  mtudims. 

partes 


DE    VENiE  SECTIONE 

partes  pcrmutari  inccpiffe  nemo  diccre  pofTit,ita  nequc  lpfos  affeclus.  Arbitror  enim  qudd]  mul-  E 
to  confultius  diccret,quieuifle  quidem  priorcs  affecftus,alios  vero  ca  pcrmutata  exortos  effe , a  "f  q 
iji  tFortele  in  principio  totius  narrationis  eade  rone  quacV  replctio  ipfa,aderat:bf  qua  fi  ipfe euacuaffet,neq3 
gedumm  gr&  vnqua  niorbus  earii  reru  qua: circa  ligulaimpacla:  crant,permutationcm  ad  infcrnas  partes  mo- 
ch  codiabm,  juus  fuillct,ncq^e  diuerfoilLxdcinceps  verfuscaput  fcrri  potuiiTcnt.Quaproptcr  Critone  hunc 
■  7,t\  "•  '  " f  tt>»l  pacTo,quo  dC ancillula  Chienfis intcrierat,quia  illi  vena  fecfra  non  fuilTet/inortuu efle coftat» 
v?  rSV  9**f  lltud  quoque Erafiftratus  ipfe perfenfiffe animaduertit : c | neq^n.ahaob  cam  ait,  q> huic  intc 
S-iriyno-tai  t-  ritus  ca fuerint ea  q  ad  pulmonem  delabebanf :  cVqjqjftatimabinitiohominc  plethorico  atiecTu 
9»3  TKnQap *.  implicitu elTe cognouiflet,th  maximo  duclus errorc  harc cuacuare non  praeucnit.Si igif  adltruere 
t.qfine  erat  qUjfqU5 Velit,Eraiil1ratu,qj cV  peritiiTimusmedicuseflreticVaflcclusilIos tu Critoni  ex  repletiO" 
(utipfe inprm  ne  rum  pVIcIIe  Chienli  ob  menftruorum  rctcntionc,contigiiTe  compertu  haberct :  fubtracuonem 

cipiotottmnar  „         .  K        fc      „  .r..r        .  .  ,r       r  ~  r  i  i      rr        -  j  - 

tioms  due-  *angu,ms  ncclua(^  pta:termiiilic,quin  potius vtriique  languine  iubduxilie,vcru  id  rn  cnarratione 
bat  repktio.  con(iiI to  pneterijllc : quid  vctat  cV mc dicere,qiralecunquc lllud ex cuacuatorrjs  remedijs  fit,  appli 
-  catuquidcmargrotisidclTejincnarrationcnihilominusnonclTercdtatum^Ecquis.n. fanarmen 
d  tr^Tt  u  ns  rncm'cus  ^cr:  c  mc  non  poiTct,li  dicerc  fymptomata  illa,qua:  vfq;  ad  morte  apparebant,  propter 
t  e  f-i*c  i  t  plcnitu^inc,T1  illis  accidifle,interitu  aut  ipfum  non  alia  de  ca  infecutum,nifi  q>  plenitudo  euacuata  F 
turft eitic'£f-  non  tuulctr' Qiti^ ct ferret lftos qui  dicunt,q> ex  fjs q  Erafiftratusegiffct,minuta  tfh  perfcripferit: 
fet,  id qttod.id  at  ^c  venae  fcclionc,eac|3 qua:  per  cllcboru  fcamoniamue fit  purgatione,quia ha:c auxilia  p  fe cla? 
li(ttdam  fluxe  ra  fmt,nulla  mcnnoncm  feccrit  $  Atqui  fiquis  fola  coi  fnia,quarepletionc  euacuandam  effc  indiT 
rat,nean.wnx  catur,vena: feclioncm iignihcariaiTerat,vtqua:etintcr  euacuatoria  rcmedia  annumeretur,quid 
ad Ifem.ts par  tnhihet cadcm  Icgc,alia  cuncfla  cuacuatoria prarfidia  intelligi  g  Nc  ergo  amplius  ab  Eraliftrato  fo- 
tes  permutd-  lam  venae  feclionem  a:grotisadhibitam  effedicant,verum  rcliqua  quoquccun<fta,puta  clyfteres* 
ume  feajfet,  Vomitiones,purgationcs,lauacra,exercitia,friclio^ 

nec rurfit)  tllu  pjafmata  c.ctcraq^ id  genus,quibus  omnibus  illealiquando  vti  potuerat.Si  vero  non  hocfolu  fuf 
'  a^ceS  ficit,q)  euacuandus  aegcr  iit,neq3  lftorum  auxiliorum  is  finis cxiftit :  fed  in  primis e modum  cuacua 
ubi  t  tpre&s  noms  adrjccre,poftcacj3  quibus  rebus  ha:c  adamuifim  indagctur  dcclarare,achis  occafione  cV  mc^ 
'ueitnr  tKHvo  fa™™  ^i  vtendi  rationem  addcre  opus  fit:  fequitur  fane  q>  qui  faltemde  fcopo  auxiliorum  comu^ 
tantiquif  effe  ni  vcrba  feccritis  no  dum  vlla ex  parte  particulariummeminilTcpotuerit.Sicnim  comunc  quid 
ex.«der .  protuliiie  fuffeccrit,fruftra  illc  cataplafmatum,  tnedia: ,  calfa"clionisq3  per  fpongias  facla:,  mentio^ 
c  t  cLrtui  ncni  na^ult- Siquidcm  neq^ cataptafmata^neqj  inediam,nifi  ab  eo  didicerimus,noftra  opera  inue' 
guid.n.aitfhu  mrc  poiiumus,vcna:  autem  feclio,Eraliftrato  quoquc  tacente,vnicuique  manifefta  eft»  G 
tc  uidetur  ca  1  £x  ijs  cju£  m  Sdnguinu  detrcttitone  Cunfiderari Jolent,  cum  ab  Erafijhrato  in  mimmti  aliocjuin 

teritm  fmjfe  ewwfoomujafint,Conuinatllumabeaprorfu6  ^biimutjje.  C*AP.  4* 

e.iffipnlmorie  Ed  ffuris illis  litud  quis conceflcrit,abfurdu cum fit,th  ei  qui auxilio  hoc commode  vfurus  cft, 
irrnerunt.  ^  multac  ctranu,ccdemq3  pergrandes  confiderationes  fupcrerut.lntcr  has  aut  Prima  eft,an,que- 
if^rf.i;r.p<u  admodualiqui  fcntiunt,q;iibetvcnafemper  fccarenihiIdiflerat,autpropricvena:in  fingulisaffe 
vovtcl  .  i-exic  ctis  partibus  contincanf,qua:  ipfaru  plenitudine  cp  celerrimecuacuare  poiTmt.  Secuda  vero,vtru 
canna.  fcmcl autfxpius iubtrahere  conueniat.Tcrtiaitem,quaroneinhisintentiones  inucftigada:  iint, 
E  * Tforov.i.  quas  vbi  quis  cxquiiitc  cofiderauerit,mcnfura  euacuationis  coicclura  altcqui  poiTit.QLiarta,i qua 
modlt.fedfor-  dc  occaiionc,ad  qua  in  pnmis  vena:  feclio  fienda  eft,num.f.ca  eligibilis  fit,pcr  demonftratione  do 
tt.  legendnrn  cetur.  Qui  igitur  a  venae  fedione  prorfus  abitinet,apud  hunc  harii  rcrum  omnium  conhderatio 
to ttov.i.Ioch,  perit.e  medioqj  tollitur : eam  autcm adhibenti,\'t  omnia ifta fequantur neceffe  eft.Quanqua dC  in 
ut  ipfect  mje-  reliqtzis  omnibus  prseiidijs  eadem  eft  ratio,vcluti  veratri,fcammonfj,  vi ni,  lauacroru,  cibiq^.  Si.n, 
d"  "h- if;  ina?grotis  curandis  aliquo  diclorum  nobis  vtt  nequaqua  concediturtu  ncq?  occafio  amplius,ne- 
eCii,a  1  '  quequantitas,necB  vtcndimodus,neq3quicquamaliudadinucftigadumreliquufiet:  At  llle  qui 
f  ^  tstnttqui  vfumiftorum  probat,ha:comniadifcutcreneceffehabet,idq3  nonloIumincfhcacibusauxilijs,inH 
codt.gr&ci  ha-  qUjDUS  Q  Vel  parui  momenti  quid  pra:termittatur,confcftim  maxima  noxa  a:grotis  imminet,  ve^ 
bent  ou  Hf  rumctiaminminimisquibufq3:faneq3itaquotidiceuenire  videmus.f  t  Proinde  fiquis  medicus 
yovv  hjuv  la.  nominj x„r0l0  gratificaturus auxilium  aliquod defcnbit,is neq^ omittit occaiionem  qua  nutrire 
•?rot  outos-  lpium  iubet,neque cibum  tacultatcsq^  ipiius  non  determinat: necp  vcl  quantitate,vei  paranai  mo 
T/)*(!iiTo ,  yx  dum,vel  vtendi  ordinem  reticet :  quin  potius  vnumquodque horum  illis  qui  tum  ibi adfunt,  quo 
piCjTax  cr  r.  pa<f£oidfieridebeat,fingulatimexplicat.stQuinetiapleriq3inlibrispaiT^  quaope 
ut  fc  uertat .  qUibus'ue  auxilijs  omnra  haec adminiftrari  foleant: quoru  non  nulli  quibus  alioqui  prolixitas  ier^ 
medi7J^'rUr  monum cor^i non  cff>fn huiufmodi  enarratione  orationem  protrahunt,i'dq3  genus difciplina: no 
/    ■  ,'-VH  multiloquium,vcrumdiIigentemfolcrriam,e{Teputant.iHbppocratesetcuminplunmisfuis  ope 

dixertt,ho  hic     ;,'..>  r     i  i     i  r  n  ■  ■  n  f  ■ 

numatnr  re  rmus  breuitati  iummopere  ituderct,tamen  quod  ad  vena:  lectionem  attinet,  non  eit  grauatus  lcn 
gratam  facit,  bere,tum  partem corporis in qua vas fecari oportcat,tumeuacuationis  menfuram,vna  cum  oc- 
'qut  occalione  caiionc  ipia.Eraiiftratus  aut,quem  aflecla:  nunc  fui  vena: fectione vfum fuilTe  praedicant}multilo- 
et  non  addat,  quus  fueritiicet,tamcn,vtcgopaulopoftindicaucro,principio  venaefeclionisnomenalfjs  pra> 

qua  niitriendu.  lidljs 
ejfe  Lal  orantem  tuhet :  neq^  cibum  tpfnm prxfiniatfneq^  quantttate/iet^parandi  modum,uel  tpfum  utendt  ordinem . 
C  t  clartui  ex  anttquis.  Proinde  et  omnes  tn  auxilifs  qtt*  adminiftrart  tubent,omniah<ec  ex  ordine  tn  lihru fcttbunt . 


ADVERSVS    ER  ASISTR  ATyEOS  12 

A fidijs  ne adfcnbcre  quidcm  dignatus  cft:  dcindc ctiam  omnia qua? iam  rccitata  fun t  vtpote  tcpus, 

mcnfuram,vafisfniim,vtcndiq;rationemprxtcrmifit.Econtra\  cio  quarationccY  ofta  mlper-  't^sy 

fa,cV  cataplafmata  agroto  oficrenda  iint.pcrfcribcrc  non  cft  vcritus :  lmmo  ncquc  olcrfi  dccoqu»> 

di  modum  filcnuo pra-tcrcundum  putauit.  Audiitaqucquaillc  m  opcreTdealuicurationelcri-  t-e;. 

bat:  Pnmaquidcadicctioncfannacrairiufcula3tofraac  probcqualTata,ohcredacft.Cum  aut  illa  *l*"-dt 

oflcrre  volucris,in  vafculo  aliquo  fiigido  infufam,ac  aquae  commifra  exhibero,  non  vna  vice  vni  htc  kjvcde 

ucrfum  ld  quod  daturus  es,vcrum  b:s  aut  ter  commifcens,ne offa  anda  cficcla  ac  folunoni inepra,  "u:  "  mem*m 

multumhumiditatisfulcipiat:null  jm  cnim  horum  confcrt.Adcdcndum  vcrodanda  funtafta-  "  6--^f,t,"-i- 

tim  cichoria  ln accto  non  acri  lnfufa.ac mtcr  cibos  confumcnda.lolidaq?  ca decoqucnda,  duas  ol-  nonmu^i*rn. 

las  prcparando :  cV  m  pnma  quidcm  lniecta  llla  decoquere  oportct :  poitquam  autcm  probe  admo 

dum  coclafuerint.ac  in  altera  olla  aqua  iam  bullierit,tranfponcre  ipla  m  cam  conucnit.  Verum  ci 

chona  rcumcta  iint,  vt facile quouis  transferri  poffint. At  vbi  ad  perfecuim  cocta  crunt ,  ru  aqua 

cftufa  falc  olcoqs  condienda  funt,exhibcndaq;  vt  offcranrur.  Nu  ergo  putas  quicqua  adhuc  fcri- 

bi  poifet  cunoliuSjab  hoc  praTcrtim  qui  adco  tcnuia  coniiderauit,vi  cV  admoncrc  opcrapreuum 

duxent,q> cichoria.qud  facilius  hinc  inde  transfcrn  potTint,vincire  oporteat  t-  Patet enim  cuiquc 

B  q>  ea  qua:  foluta  funt.non  facile  transfcrri  quouis  poiTint,ob  idq;  non  folum  nos  qui  mcdicam  ar- 
tcm  profttcmur.vcrum  &  coquos  olera  chxantes  cune  habcns ,  lpfos  quo  pacto  llla  liganda  Gnt, 
edocuit  Eodcmq:  animo  eft  pradirus,licubi  vcl  cataplafmatis  alicuius  conhcicndi  modum  tradit, 
vcl  tot itadia mambularc ,  vel  totizs  pertncari ,  aut ahud aliquid  huiufmodi  lubet.Ob  qua omnia 
plcriqueillius fuperfluam curioiitatem  non folum  t non laudanr ,  J  vcru cV  vituperijs incdiunr, 
tanquaquimodum  terminosqjconfuiucrit,  quantitatcininhnitum  (cfc  cxtcndentcs.  Qinscrgo  >■  -•---. ..-  »  ; 
credat  hunc ,  qui  tantopcre alioqui  curiofus  Gt,  vt alns  auxilrjs ,  iic  cV  vcnae  fcclione  vfum  fuilYe,  gw. 
cum  dc llla non alibi,niii  femel,  vbi  de  (angutnis  rciecuone agit,mcntionc  fccen t .'  Atqui  lllc nc^ 
quc  tu  ea  vfus  eft,fed  omnino econtra,Chryi ippu,eov  q>  vena  (edhbne  ncutiqua  vil.rpaucn t  (um> 
mopereIaudauit,tinfuperq3demonftrationcsquafdaattuIit,quibusChryfippidc  venar  fectione  j^l.  exunn 
dogmamodisoibusafierercconatur    *    .  Nahicillamagis  fanguinefpucntibus.q;  rjs  quibus  m*.  ■ 
aliqua corporis  pars inflamationi  obnoxiaeft.quadrare dktt»Caeterum  dc hac quoque rc aho loco  demorf.  , 
dicctur :  Nunc  vero  quod  antea  cloqui  exorfus  era,rcpetedu  cft,q>  Erafiftratus.f.quafi  ahoqui vni  f*4  clv)Wl 
uerfos  fuos  fcrmoncs  ln  lmmenium  extrahere  non  confucuiffct ,  cV  bis  tcrqs  mterdum  in  diuerfis  ^ yeMJecilt 
openbuscademfentennareplicaiTct.illistamcn  vcl  fcmel  quinquc  fyllabas  adfcribere  COtempfit,  lH  ";^>  "' 

Cquibusinterpofitumcaterisauxilrjsphlcbotomia.i.  vena  fectionis  nomen enunciarc  fibiintC'  ™e  m*etmri 
crum  crat.Tacco  hic,q>  cV  quanatatem  lllius.vt in  ahjs  fecit  cV  tempus,reliquaq3  ciufmodi,  nrout  -  r ™  "™ 
lupcnusiignihcatumeit,indicarc  omnino  debucnt.  Proindencnnullimcdiciruerc,  quiqiumra  ci 
tcm  cuacuationis,fignis  quibufdam  deftnicrunt,veluu  G  vcl  color,  vel  tcnor,  vel  fanguinis  fluxio  ciit,  <mim  1- 
mutetur,autpulfus  tempore fubtractioniscxdcbilitatccollabantur  ac  fudores  prorumpant, aut  \mu»mm/m 


^Al  .  CLUi- 


os  vcnms  infiuxennt,  perfarpe animi  dcfectionem  manifcitc ften  vidcmus.  Aliqui ircm  tum  co^  ■  c'*ie 
loris in  toto corpore pcrmutationc,tum  pulfuum alLerarionc,commoderaram  fuhtraclionem  con  c-  riie 
iecj^wr:camcj3obrcmmodtsomnibusillosimprobat,quiarbitraturmultoconfuItius  ttfuferMsf* 
fiderataexcerusmdicr)snoxijhumorisnatura,dcnuoredeaturadiiIiuscuacuationcm,q;  G  cadc  6'J'j7  \l 

,  fcmel  copiofa  fiat.  Ncc  dcfucrunt  quida,qui  ct confntuta  quanda mcnfura  ilhus  proponcrc  aude^ 
rent,pcrindc quaii  duabus  hcminis  atticis,aut paulo  plus minus  ucmodcrara fubtracrio  circufcri 
bcrctur :  quippe  cum  cx  commodcrata  proportione ,  adhibitis  ad  td  cV  attatc  hominum  cV  natura, 

D  5C  tempore anni  6V regione,nos  lpfi  maius  minus  ue cuicp  quadras  inucnirc  polfimus.  Qiiarc  cV 
Erafiftratus certum  noois  numerum  frictioius  tradit: quo  ct  ii ab cxquilita  lila mcdiocniace  abcr- 
rauerimus.nulla  tamen  notabilcm  noxam  incurramus.iNIcnfuram  autcm  de  vcna  fcctione  nulla 
planc  protulit:nam,  fat  fcio,de  venisquaincidi  folcnt.non  paucafcripfilfet,maximcq5 cQ  cx  Hip 
pocrates  tum eius,qua* infra poplitcm  propcqj  talos  cft : tum illius,qua*  vcl  in frontc rccta  cft :  vcl 
earum,  quae  fublinguaexiftunt,  frequcnter  mcmincrit.  Pnetcrca  hoc  Ioco  rcferre  non  cft  opus, 
quatum  ad  vcnas  arca cubitum  at:inet,qudd neqj  Eraiiftrarus  rcticuilfct,num  lllar  omncs  m  om- 
nibus morbis fccanda:  fint,  an  qucmadmodum  Hippocrati  placct,alia ln alrjs.Eius  cnim,qui  tam 
dihgcntcr  omnia  faibcrct , propnum  officium  hierat ,  iiquid in hoc praTidio  a  gcrmana  mcnfu- 
ra difcrcparct ,  ad  certos  terminos  redigere ,  acquam  fcntcntiam  tn  %'cnis  cxplicandis  haberct ,  ii 
quod  cV  ahj  medici  factitarunt ,  adfcriberc.Qindam  cnim  nilul  intcrclTc  diccbant  quancunquc  ve 
nam  quis  mcidcrc  vellet,vt qudd  cx  vnaquaquc aqualis  totius cuacuatio  rtcret.l^urfum  ah)  mge 
tcm  vcl  rn  hac  re  diucriitatcm  conungere  cenfebant:nam  aliquas  lplarum  ccicrius,aliquas  autcm 
longa  temporismoraaftccrampartemeuacuareaiTerebat.,Cumigitur  lllenihil  taIefci:Dicnt,ncc 
vena fectionis  fcopos dcclarauent ,  clare  vnicuique patct cum  vmuerfas  has  rationes  idco  nucr- 
mifilTc,quia  praiidio hocnunquam  iit  vfus.Pcnndeenimvtquinunquamin  argroto  aiiquo 

ca:a- 


DE    VEN^  SECTIONE 


c  ataplafmata  cxpcrtus  eft,is  &Y  diffcrentiasjipforum  5C  conficicndi  modum ,  cY  occafioncm  ratio-  E 
ncmcn  vtcndi  dcfcribcre  nequaquam  poteft  (folum  enim  rjs ,  qui  illa  qiicp  morcErafiftrati  admi- 
ni  Uiaucrunt,ncceffario incumbit  de  horum  fingulis  di(fercre)  eode  pacfto  quicunq^  vci\x  fectio- 
nc  pcnitus  non  funt  vfi,occafionem  illius,modumq3  vtendi,cY  meniurae  icopos,tradcre  ncqueut. 
Veru  qui  llla  vtuntur,cos  in  primis  cV  de  his  omnibus,cV  multo  magis  dc  vcnarum  diflcrcntia  di 
ftin<ftim  trarftarc opcrceprctium  eft,ac ad illa  vt  fi  nihil aliud ,  hoc  tn  commonefacerc ,  quod  nihil 
diflcrat  fi  haec  vel  llla  fccctur,quia  cuncftae  inrlammatas  partcs  ex  arquo  euacuarc  poffint. 

Erafijlratum  Jlac  ettam  rattone a  V e n& Jeclione ^4bjUnuife,ijuocl  injtbrium,at  tnfammationum  cura 
ttone,in  (juibiPS  conuenit  maxime,mentionem  de  tpja  nonjccerit.  C ^4  P,  5 . 

VErum  eiufmodi  rcrum  nihil  fcnbere,ac  vfum  omnem  auxilij  dc  medio  tollerc,  in  eo  praefer, 
umarTeclu,quiilludomniumconfenfupr£ecipuercquirebat, quisid manifefto  argumcnto 
cfle  non  diccret,q>  Eraliftratus  auxiho  lpfo  nuncp  fit  vfus  f  Quid  cnim  di  fficul  tatis  fucrat  cu  in  tra 
tfUru  dc  fcbribus  ha:c  vcrba  faceret :  Igitur  circa  argritudinum  principia  ac  inrlammarion  u  gene-  *» 
rationcs  ois  forbitionum  cib  orumqjadicctio  prorfus  fubtrahcnda  eft.fi  lllic  adfcripfiflet,  Vtendu  » 
vcro  venae  fecfhonc.  quo  totiusorationisfcricstalisefTet^Circainitiaargritudinumac  inflamma-  »> 
tionum  generationcs,omnis  forbitionum  ciborumqj  oblatio  aufcrcnda  elt,vtcndum  vcro  vcnae  F  t> 
fccftione;  lnHammationes  cnim  quc febrcs  faciunt,vtplurimum  cx  rcplctionc fiunr. S;  crgo  in  hu 
iufmodi  temporibusadiccftioncsotlcranrurjeascpconcoclioacdiftributio  pro  fuarumachonum 
lacultate  vicilfim  rcddant,cY  vafa  nutrimcnto  impleantur,adhuc multo  maiorcs  ac  vchcmcntio- 
rcsinriammationcs  fieritunc  continget.Commodiusitaq^fucritcibananon  exhibere,illicoq$vc 
na;  fcctionc  vti.Et  talis  quidem  didtio effet,fi  ille  vt  incdns,ira  cY  ven:c  (ctfHonc,  vti  voluiffct :  vc- 
rum  cum  id  non  adfcripferit,quomodo  quis  virum  crcdidcrit cius  rcmcdn  vfura  laudafle :  Cum 
vcro  nccjuc  in  alio  quopiam  opere  mcdicinali  hoc  fecilfc  illum  conftet,  aliquid  ctia  multo  hrir.ius 
dcilhus  fcntcntia  pronunciarcaudebit.Quisenimarbitrari  polfet,qjEraliltratiis,cuni:iIioqui  lo- 
quacitatc  quam  prolixiffima  gaudeat,grauatus  fucrit  vel  femel  fuis  commcntarijs  qux  cofcripfit, 
quatuor aut quinquc  (yllabas addcre  r  Ego  itaqj ct  li  nulla  Erafiftrati  monumcn ta  la  fupcrclicnt, 
omniaqjpcrrjlTcntadcjuodSc  Chrylippi  hbristcre  imminct,tamendi(cipulisillius  fcntetiam  fui 
magiftri  prohtcntihus  crcdcre  magis  adducercr,  &  his  qui  Erafiftratum  nc.p  aliquando  viderunt, 
ncqj  vllos  illiusdifcipuIos,alios'ue  qui  ad  lllos  difccndi  gratia  proficifcebantur,  aut  qui  rjs  rurfum 
ramiliaritcr  vtcreiitur,confpicati  funt :  fed  potius  ca  temere  poft  tot  annorum  faecula  afferunt,quae 
neque  ipfi  cognoucrunt,neque  ab  aliquo  qui  cognouerit,audiucrunt,  necpErafiftratum  quatuor  G 
faltcm  vel  quinque  fyllabas  de  hac  rc  fcripfiffeanimaduerterunt.N.uri  rt/uv&tv  tpXifia. ,  hoceii  ve- 
nam  fccare,quatuorfyllabisexprimitur:  <pAi{2oTo/u.'ia,  vcro  quinquc  fyllabas  vfurpat:promde  id 
quod  fuperius  verbis  Erafiftrati  per  me  adfcriptum  eft,puta,vtedum  vcro  vcna:  feoione,  noucm 
iyllabis  graece  effertur.  Quicfcant  crgo  illi  iam,qui  tum  ftudiofis,ttim  cgrotis  ip[is  arti  >  counnou.i 
eripcre  conantur,dicentcs  Eraliftratum  quidcm  vfum  vcnacfecftionc  eife,verum  eius  menuoner* 
obidnonfccilfc,quiailla,qua\TicatapIafmatumolcrumq3dccoqucndi  ratio,mjlrocuidcncior  cf- 
fct.  Si  enim  artis  ftudioli  cam  ob  rem  venas  fccare  in  animum  induccnt,quia  quemadmoduiw  vc- 
nae  per  incdias  cuacuatae  inflammationes  difcutiant,i ta  cY  vcna?  fccftio,  om  ncs  fanc  deinceps  ll !os 
quos  Erafifiratus  inediam  fuftinere  iubet,venx  kcTuonc  curabunt.  A  tqui  vel  hoc  vile  etiamnum, 
abieclumcp  eft. 

Errare  ettam  cjuam  maxtme  Eraftjlratxos,  ac  ipft  Erafijlrato  ^4d»erfart  cum 

Venx.  feEiionemfuftipiunt.  C^4P.  6. 

C/Eterum  fi  adoIefcentes,qui  neqj  de  venac  fedionis  mcnfura,necp  de  venarum  fccadarum  ra- 
uone,quicquam  audiuerint,ad  praifidium  hoc  fefe  accingat,id  ftatim,vt  dicftum  antca  cft,  ab 
iploquoqueinitiomaximumaflerrctnocumentum.Praeftiterit  lgiturillosnequc  pcnitus  venaeH 
fe(ftionemaggredi,quamcitrarefpeclumdi(fiorum  ,auxiIio  manus  admouere.Plurcs  cnim  hac 
ratione  pericrunt,  quam  quibus  non  fuerat  vena  ferfta.Nam  mcdici  natu  grandiores  vcnas  tunc 
tcmporis  nunquam  fecantes,alfjs  euacuatorrjs  auxilrjs  vtebantur,qua:  idem  quod  &C  venae  fecHo 
verumlongioretemporeefficerepotcrant:nifi  fiob  affeclae  partis  dominiumvcl  pleninidinis 
exceflum,  mors  segrotum  praeoccuparet.  Sed  qui  noftra  tempeftate  febrcs  cuncftas  111  princtpio 
venaefeclioneindigereputant,nonmediocriherclenoxaaegrotosafficiunt.Sicenim  libimet  de 
huiufmodi  auxilio  perfuaferunt,tanquam  fi  ab  Erafiflrato  ita  fcriptum  cffct^vc  cgo  non  multo  an 
tea  addius  ipfi  orationi  nouem  fyllabis  fignificaui,  quo  fententia  talis  fieret,nam  cius  denuo  me- 
miniffeconfultiusfuerit:  Igitur  circa  aegritudinumprincipiacVinflammationum  generationcs  »» 
ab  omni  prorfus  forbitionum  ciborumqj  adieclione  abftinendum  eft:vtendum  vero  venae  fe-  * 
clionc.Talem  enim  Erafiftrati  fententiam  noftri  temporis  medici  3egrotis  minimeconfulcntes 
cfle  volunt,  cum  alia  quidem  tempora  fcopicjj  ipfius  inediae ,  alia  item  venae  fedionis  habeanturi 
quaeegoomniain  praefenti  commentario  ordine  idoneoexplicabo.Nuncfiquidemveluri  cum 
ilii  av  fenioribus perfuafi  nouam  aufpicabantur  palinodiam ,  fic  mihi  quoque propof  tum  mcum 
omnino  immutandum  eft,  eacj3  rauone  inhibendumcenfeo  illis,qui  hadenusvenas  tcmcrcicf 

carunr, 


ADVERSVS    ERASISTRAT^OS  13 

A carunt,nc eas  in  pofterum  pcnitus  fcccnt.  Vt enim  Plato  ai t,  Minus  abcrrarc  eos  confcnrancum 

eft,qui  ca  non  aggrediuntur  quar non  norunt,quaYn  qui  llla  traclant  qua-  nunquam  didiccrunt: 

nam  hoc ldcm  cV  lfti  faciunt,fibi  iplis  pcrfuadcntcs,  quod  cV  quibus  vcnam  fccare ekpedii  cV cate 

ra  id  gcnus quar a"  me  recitata  funt ,  inucntu  facilia  cxiftant :  hincfy  adco  in  cuiufc  j  uc  m >m  bi  1  ni tio 

incdiam  vnacum  venarfcdioneexarquo  vfurpant:achocipfo,li  vcra  ratcri  liccr,  Eraftftratj  fcn- 

tentiam  modis  omnibus  inucrtunt.Nam  cV  vcnas  (ecanr,cV  cxtcmplo  a  vcnar  fcctionc  nutriunt, 

cum  llle  contra  vcnas  iecare  inhibcat ,  lincqj  nutrimcnto  dcgere  ftudiofc confulat.Qma  vcro  ifti 

a  f  vcritatem  multo  magis  quam  Erafiftratum  in  honore  haber,  oftcndcrc  cis  opcra-pi  ctium  cft,      t  »on 

quod  fermo  ille  quem  de  fanguinis  rcicclionc confcripfit ,  non  propric  ad  illum  folum  aflccfium  "veritatemfid 

«    pertinet,vt  qui  vnicuiqj  phlegmoni  litcommunis.  Verba  autem  fic  habcnt:b  | Adhcrcrcnim  ljs  ^.ifijiratum. 

«    tcmporereicdionisexinflammationepcriculumjinquooflcrrenofaciIcelt.A  vcnar  vcro  fccTio  ^  t  ndefit- 

(t    neinediamlongotcmporetolerati,ne  virtuseiusexoIuatur,pericuIumimminct.ct  Sic  lllcderjs  Pr*  Pu£-  5 

quifanguincm  vomunt,verbafacit,cVeadecaufaeisvenam  fecareprohibet.  Cctcrum  quoTdipfe  1M  *Km  ",e 

inflammationcm  fubfcqui  fufpicatus fit dum  ait :  /orTerre  non facile  eft , hoc eft,dare  cibaria : cV,  av     * ri#m'; 

venae fecftione incdiam  longo  temporc  tolcranti,nc virtus eius exoluatur,  periculu lmmincr/ vni  c ^ **hexf* 

B  cuique  in  confpicuo  cft.Ncque  enim  illic  ad  fanguinis  reiecftioncm  quicqua  propric  fpccftat,quo  "1,i:s' * lc '  L'r~ 

quis  a  venar  iecfhonc abftcrreri  poflfit :  verum  vtraquc hec,hoc  eft,ncque  propter  inflammationes  ' 

cibos dare, atcp id  d  f  tcmpore  venar fecftionis}- faditantibus periculum  dc refolutionc  virium  im  „-  imrce£0m 

mincre ,  cum  febribus  quoque  communia  funt.  Porro"  fi  diligcnrius  animum  aducrtcris,  rcperies  ^yet  HenA  /  (. 

Eraliftrati  fcrmonem  hunc venar CecTtionem in  febricitantibus  multo  magis  quam  fangume  fpue  y0ratibus  fera 

tibusdctre<ftarc:aprincipioenim  dum  fanguts  retjcitur  haudquaquam^vas  ruptum  inrlamma-  ri,fedatua  .7  - 

tione corripitur :at fcbrium initia  vel Erafiltrato  tefte,neceffario inflammationis  pnncipium  ha-  fe  m  ? ,t  w*ho- 

bent.  Proindefiadcorroborandamrcrum  incertarumfidcmrjsquxmanifeftcapparcnt  vtedum  nemf  jncatut 

cft,  vidi ego  plurima  vulnera,quar priusquam  argris vena fecarctur,coaIefcebant.Hcri ergo  nihu  flt ftwfeqmttH- 

lo  fecius  poteft,quod  vas  rttptum  nullo  pacfto  inflammetur,dummodo  nos  cartcra  rite  adminiftra  raejfe  tnqua 

uerimus,fanguinisq3 c  f  quantum  nobis  vifum  fuerit in  tempore euacuauerimus.  Pretcrca  fi  Era  ^''['Z  J" 

liftratus dicit,quo\i  neceflarium  fit  tcmporc quo  aftecTar  partes inflammatione corripiuntur , ine-  e '  "f  *~ 

dias fuftincre:ideocj3virtutem vena'feclioneantcadiflbIuerc va'etur:multo magis ab  ipfain  fe-  enrMl\e.elHe 

brieitantibus,  quam  in  fanguinem  refjcientibus ,  nobiscaucdum  eft.His  etenim ,  venam  ruptam  r0     ^ ue_ 

priusquaminflammcturcoalefcerepoflibileeftjCVmulto  magis  fi  euacuati  fucrint:  febricitanti-  fechoneUn 

CbusautempartemaliquamiaminflammarinecclTceft.  Caeterumquovdpoftibilefitvasfineinfla'  ^0  t^ore  fme 

mationeconglutinari,id  alicui  etiam  ex  reliquis  vulneribus  credibileapparebit.Frequcntcr  enim  abo  ferm.mfe 

vidimus,cum  quibufdam  fingulari  certaminepugnantibus  integrum  crus  brachium  ue  abfci-  rtt.penculum 

fum eflfet,  coaluifle tamen  vulnus antequam  inflammatio  oboriretur :quod quidem  mulro magis  eSl  ne  mres 

continget,fl,vt  Hippocrates  ait,fanguis  copiofus  illico  fluxcrit.  Sarpius  ctia  foramen  in  cauas  tho  extUatwr.  Ne 

racis  partesillatum,in  tribus  diebus  conglutinatum  confpeximus.  Qtiin  etiam  nuper  in  palaeftra  lufbocUco  ad 

aliquis  infigni  plagaaccepta,extemplo  vehementer  tuiTiendo,duasfcrme  fanguinis  cotylas  reie^  fa"g't,nh  et  c% 

cit : fed ille,quia ei  ftatim  vena lecfla  effet^aliaqj  quibus  opus  habebat,facta  fuiflent,ncquc  omni no  D  ^ f">ftfec7'~ 

dc'ncepstuffiuit,cV  nunc quoq^ fanus  incolumisCjjdcgit.Exhisitaqucdifpiccrclicct, q>  fiquis  nemiien*- 

veladhucErafiftratoobtemperare  velit,abftineremagtsa  vcnae  iectionc  in  ljsdebeat  qua:  lam  £tf«»J>At^ 

inflammari  inceperint,quam  qua:  non  dum  inflammationc  funt  ccrrcpta.  monefac  tm* 

r  1         n  r  crat,ftanttim 

Ex  eifdem  Erufijlrdti  ~\>crlwflti£  ab  eim  Seclcaonbtit  addticuntur,  Conmnti  quod ipfc  nobn  cr  c 

Vcn£  fcclionenonfit~vfus.  C^4P.  7. 

PRaetereane  illud  quidem  minus  clarum  cft,cp  Erafiftratus  vena'  fccftionem  ncqi  cum  inedijs» 
neq^ ante ipfas inedias,vnc]j  vfurpauit.  Veruntamen  non  nulli ed  contcntionis  dcmcntiarcij 
perueneruntjVtcum  fermoncs  hosaudiucn'nt,difcutiendorum  corum  nullam  fanc  roncm  inue^ 
niant :  tanc^  vero  nihil  illis  obiedum  elTct,  propriam  fermonum  farragincm  aufpicantur,vnam  ll 
«    lam  fentcntiam  in  ore  habcntes ,  quam  Erafiftratus  his  verbis  aflerit:  Confequcns  etia  cft  cp  circa 
«    inflammationis  tempora  vulneratis  nihil  fit  ofTercndum :  venar  cnim  cuacuatar,fanguincm  qui  m 
fc    arteriasinfilierir^faciliusfufcipient^quodvbicontigerit^inflammationesminiiscu  iicil 
h  pcrfuafi  qp  ipfe  veng  {cdionc  vfus  lit,hinc  apcrte  colligi  pofle  aiunt.Qiio.n.Ioco  ipfam  incdiam 
veluti  euacuatorium  pra*fidium  illeaccerfit,multo  lane  magiSjinquiunr^ad  vcna: fcclione  fc  ac- 
*    cingct.  Aduerfus  quos  fiquis  dicat,  qudd  pcr  ea  quar  allegant ,  Erafiftratum  quidcm  vcna*  feclio- 
neantc  incdiam  vfum  eflfc  non  dcmonftrcn  t :  ied  potius  confequens  cflc  oftcndant,qudd  ipfc  po 
ftea  lllam  vfurpaucrit:ifd  huncndcntes,Tutandcm,aiunt,  quidconlcqucnsfitcognofcis,Era 
liftratus  autcm  noncognouitfquali  vcro  illc  ingeniocxercitato  non  fucrit  prarditus,  tuq^  illo 
mukolisproinprior,  ac  rationibus  magis  pollcas.  Si  itaque  volueris,ilIi  vttedifcendicauia  ttt 
qucntct,  cor.fulcmus,  qud  fcilicct  quid  ad  quanque  rcm  vcl  confcqucns,  vel  pugnans  fit  cogno 
fcereaflucfcat.Atquc  his  v7crbishabitisiIlincdifcedunt:inpofterum  vero,  vtcollocutonbus  ali- 
>■  quaincontumeliaminurant,adiunguntiibi  hominum  peihictar  frontis catcruam  adco  copio^ 

bexta  Clafiis.  cccccc  fam, 


DE    VENi  SECTIONE 


fam,vt  pra:  illorum  clamoribus  ncmo  Ioqui  quicquam  pofTi  t,eiufmodic|3n'ncm  congrefluum  fta-  E. 
tuunt.  Sed  nos  impratfcntiarum  eum  non  quaerimus  qui  conuicia  fpargcnti  vices  refcrat,  vcrum 
in  primis  quidcm  num Erafiftratus  venae fecTione aliquando lit  vfus:  Sccundo autcm,quas'nam 
hoc  auxilium  vircs  habcat,indagamus.  Atqui  horum  vtriufquc  proprie  habentur  dcmonftratio- 
ncs.Qidcl  enim  Eraiiftratus  vcnaefectionc  non  fit  vfus,teftantur  cV  monimcnta  lllius ,  cV  difcipu 
li  fidc  digniffimi,Chryiippiq3  vniuerfum  auditorium :  Ccterum  dc  auxihj  huiu .  facultatibus  non 
eademcltratio:namdehiscnunciataquxdamquamucrifnma,necnon  cV  conclufioncs  fclccTae 
aftcruntur.Prarterea  fiquis  ifiis  quoquc  pofthabitis,folum  rerum  ordincm  fcqui  volucrit ,  vel  fic 
(criptaErafiftrati,quia  nihiltalcin  his  proditum  lit ,  modis  omnibus  pcriclitabuntur.Repula  igi 
tur  harc  in  animo,  prarfcrtim  exordio  illinc  fumpto,vbi  illc  in  dc  reiecTionc  fanguinis  Chryfippu 
laudibus  cxtollcns,qudd  Ioco  vcnae  fedtionis  membra  vinculis  cxciperc  confucuilTc,  t,harc  ad  ver^ 
bum  fcnpfit:  Hoc  ipfum  autcm  (^ccrc  volunt  rj ,  qui  fanguincm  rerjcientibus  venam  fecant.  At 
Chiyf:ppusmuItoconfultiusagit,vtquinonfolumidquodinftat  prxoculis  habeat,vcrum  cV 
t  Vt&t  fu{>r.i  impendenris  pcriculi  curam  gerat :  t  adharrct cnirn  his  temporc  rcicclionis cx  inHammatione  pe^ 
fAg.yd.etf*.  riculum  ,inquooffcrrenonracilceft:a  venae  autcm  fcctionc  incdiamlongotemporctoleranti, 
1^.4.  ijko  hu  neviriusilliusexoluatur, pcriculumimminct.  Atqui hiccaufam non  adiecit,obquam  temporeF 
Ucm  leg.itnr.  inriainmationis  incdiam  lniungat,  vtpotc  qua?  ab  lllo  declarata  cft ,  cum  in  hanc  fcntcntiam  fcri- 
bcrct :  Confequcns  eft  qudd  vulncratis  circa  inflammationis  tcmpora  nihil  fit  ofTercndum :  venas 
enim  cuacuata?,fanguincm  qui  in  arterias  infilierir,  facilius  fufcipient:  quod  vbi  contigcrit ,  infla- 
mationcsminuscontingcnt.  Qiiaproptcr  ille  incdias  tcmpore  inHammationiseacaufalaudat, 
cju!ailla.'vcnascuacuent:vcrumli  ambashasfentcntiasin  vnurcdcgeris,fermointeger  taliserit: 
Chrylippusfanc  recicfccit,quinon  fecuerit venam fjsqui  fanguinemrcijcicbant,co'  qudd  illi 
paulopolt  cuacuatorioauxiIio,putainedia,indigebant.Pra'tercaidem  iftc  iermo  fi  compendio- 
fius  quoque  dicatur,eiufmodi  crit:  Sanguinem  reijcientcs  ncquaquam  funteuacuandi,quia  pau- 
lo  poft  inriammatione  ingruente cuacuationc  opus  habcbunt.Etiam  vcro clarius  is  hoc  pacfro  cx 
plicarctur :  Antc  inflammationis  tempus  venas  euacuare  non  Iicct,ipfis  quippccuacuatis  mflanv 
mationes ccflant.  At  fcrmo  ifte euidcnter  fibi  ipfi  rcpugnat,  nifi  fiquis  fuppetias  llli  laturus , duo 
ha-c  temcrc  adijciat,  qudd  videhcct  fatius  fit  vt  corpus  pcr  inflammationis  tempus  euacuetur,non 
antc :  quodq3  incdia  iit  magis  quam  ipfa  vcnae  fecTio  vfurpanda.  Sed  fi  harc  dicat,  nos  hunc  neque 
quod  propoiitum  fucrat  demormVaflc ,  ncque  fibimct  confentanea  dixilTe,  rcfpondcbimus  :  in 
hoccj^haspartesdifcrcparc  diccmus,  quddordinemfermonum  non  obferuent.OmnibusenimQ 
hominibus,qui prarfertim  tantum  mcntis  poffident,vt  confideratione  etiam  pauxillum  quid 
confequi  polTint,perfpicuum cft,qudd  huic  qui  fanguincm  in  artcrias  tranfilientem  pcr  euacua-- 
tionem  venarumad  propriumlocum  rcduccrevelit,id  primoquoquc  tcmporc  lit facicndum. 
Manifeftum  etiam  eft ,  qudd  cuacuatorio  auxilio  quam  celerrime  vtendum  fit ,  vt  quo  cVbreuiT- 
limo  temporis  fpatio ,  cV  finc  vlla  corporis  perturbationc ,  cuacuationem  quamuis  pcrficerc  pof 
limus.  Quantum  enim  incdiae pcrfatpe lardant ,  fuperius demonftratum  cft.  Proindc  in huc  mo- 
dumalicuidicerc  integrum  erit:  ArbitrorequidemridendosefTceosqui  Erafiftratum  quando- 
que  fanguincm rerjcientibus venam  ficuifleputant,quandoquidemvbi  incdiam  tanquameua 
cuatorium prarfidium  laudat, multoherclemagis  ipfamvcna?  fectionem  laudaturusfuerit:vbi 
quoque  inflammationis  tempore  euacuatione  opus  efle  arbitratur,fub  illius  initium  magis  quam 
cum  futura  eft,ipfam  laudaturum  fuifle  in  confcflo  eft.Neque  etcnim  Erafiftratus  rcrum  adeo  im 
pcritus  erat ,  vt  non  multo  citius  fanguinem  ex  arterfjs  in  venas  reduci  putaret ,  cum  neque  circa 
*  Exttftut  infultus  initium  ille  vehementcr  eflet  denfatus ,  neque  a  calore  febrili  tantopere  eliquatus ,  vt  ob 
id crafTiufculus  efrlcererur.Namquihocipfuma{Tereret,femet  potius  deridcndum  quam  illos 
quos  accufat  exhiberct :  quandoquidem  cum  Eraiiftratus  ipfe  fcribat  vcnae  feclionis  vfumearf 
caufa  nonefTe  vfurpandum ,  quia  inflammationis  tempore  longe  mclius  fit  vt  affumptionem 
cuitemus. 

Defiderantur  hoc  loco  non  pauca. 

^AauerfuA  quendam  ErafiJ}ratxum,quod cum  Erafijiratus  multis  Ioch  Repletionem  curarit, 

aeVenx  tamen  fetlione  non fecerit  mentionem.  C*AP.  S . 

Ontinere immedicabile ,  aut  profecld  nonfacilefanabile,  qualia  ipfis  quoque  haemorrhoi- 
dibus  accidunt.Porrd  cum  nos  membrorum  deligaturascliceremus  multitudinem  abfque 
venae  fecliOne  atnahere  ad  fe  pofle,ille  hoc  ait  impoiTibilc  in  plethoris  efle  ,  ob  quas  ErafU 
**Sx*Midt  ^ratus  bradna  manusq?  ac  tibias  aduri  dixit,  fiericj^  id,  quia  vafa  propter  fanguinis  multitu- 
lYionehicetm  ^nem  intenderentur.  Qua  ratione  ergo  inilla  idquod  in  profundo  eft  delabi  amplius  pote- 
fra  mterpres  "t^cum  cV  fine  illo  neipfarumpantur  periclitari  iam  videntur^  Atqui  iamdeclarauimusqudd 
uertit  adnn.  Erafiftratus  Chryfippum  laudaucrit  non  appofita,vt  cgo  nunc  fcribendo  faciam,aliqua  fer- 
c*teri  aut'im  monis  diftinclione  ,  verum  abfolute  fententiam  fuam  prodens.  Orauo  nanque  fic  habet: 
plen  uertmt .  Dehgationcs  vero  lancis  vinculis  circa  alas  ipfas  ac  inguina  facienda? .  Deligationes  enim 

inquit, 


c: 


ADVERSVS    ER  ASISTR  ATiEOS  14 

A  inquit,facicnde,  neqjinterim  vtrum  hocauxilium  plcthoricis  Colis  nihil  ccmmodi  aflcrat,  alijsqj 
e diuerfo  emolumentofitfuturum,fcnnom'addidit, fcdlimplicitcr  pronunciauit,  quo  dc  omiu- 
bus  dictumiftudintclligamus. Atqui ,  aicbat  llie ,  li  de  ommbus  id  lntclligcndum  cltct,  ipfcmet 
iftuddcciarafict  inhunc  modum  lcnbcns:Dchgationes  in  omnibusfacicndae.  vcrum  iimplici- 
ter  protuli t,Dcligarionc'j  lancis  vincuiis  circa  alas  ingumacj3  facicndce.  eo"  quo  d  nos  ipli  fufpicari 
poifcmus  orationcm  hane dc  illis  tantum  habitam  eife,in  quibus  ad  mcmbra  fangutncm  transfer 
ri  poffibile  eft:  nam  in  quibusid  ficri  ncquit,nc  vinculaquidcm  eorum  mcmbns  funt  adijcicnda. 
Cur  ergo,aiebamus  nos.hoc  quod  nunc  dicis,Erafiftratus  non  fcripht  £  an  quia  rjs  qui  adco  rcple 
ti  funt,  vt  eis  braclria,ribia*cj3;ac  cubiti  adurantur ,  fanguinem  fubtraherc  ncccffarium  fit,  caueris 
vcro  fola  membrorum  dcligatio  fufflciat  ?  Quoniam,inquit,non  hominibus  vulgaribus  fcripfit, 
vcrum  rjsqui  eaqua?  res  ipiasnecciiano  confequuntur,cognofcereatqucopcrari  poifint,  impof- 
fibiliaq3  nequaquam  aggrcdi  in  animum  inducant.  Non'nc  ergo,inquiebamus,fi  aliquando  ple- 
thorica  difpofitio  corpus  occupaucrit,  ctiam  fi  Erafiftratus  iftud  no  fcripfcrit,vcn:e  feclione  opus 
elfedices^lnconfeifoenimefijquodhocomnibus  cognitum  fitjideocjjab  Erafiftrato  noneft 
dcfcriptum :  cartcros  nanqueafkctus  quicunque  fine  repletione  fiunt ,  Erafiftratus  feorfim  mcde 
BriiuiTit.VerumcumilJcadharcobftreperct, primumquidem  hortatus  cum  fum,vt  fcntentiam 
extertio  defebribusdefcriptam  audiret:deinde  vero  cVeam  quae  in  prioredefalutaribus  commc 
tario  habctur.  Nam  quae  in  tcrtio  de  febribus  rcperitur,haec  eft :  Jgitur  circa  aegritudinum  princi 
pia,ac  inrlammationum  generationes,omnis  ciborum  forbitionumqs  oblatio  fubtrahcnda  eft,plc 
runque  enim  inflammationes,  quae febres lufcitant,  cx repletione  fiunt.  Si  ergo  in  huiufmodi  te- 
poribus  oblationes  dentur,  5C  eas  cococtio  cu'iriiburioq3  pro  fuarum  acftionum  facultate  viciffim 
diftribuant,vcnaccj3  alimento  implcantur ,  adhuc  longe  maiorcs  ac  vehemcntiores  intiammario- 
nes  faepenumero  neri  actidit.  His  verbis  Erafiftratus  nomen  plethore.i.repletionis  aperte  dcfcri 
pfit,modumq3illiuscurandi  tradens  inediaecommeminit,  vcnae  verofedionefilentio  plane  pne 
cerrjr.QuaproptcradErafiftratanim  illum  meconuertens,  quater,  inquam,  o  amiciffimemeritus 
es,  quandoquidcm  Erafiftratum  repletionis  mcdicandae  rationem  feparatim  fcripfiife  patet.Idem 
nanque  vel  in  priore  falutarium  libro,  ipfaq^  illius  praefatione  reci  tat,quov  cuiquc  cognitu  elfe  pof 
fit,  illum  cum  repletionis  rcmedia  ordine  fcriberet,  quiduispotius  quam  venar  fechonis  memi- 
«    nille.  Diclio  aurem  fic  habet:  Summa  inquibuidamfanitariscuramrationemcj^  habere  opor- 
«    tet,  ideocj3  qua  via  quis  eum  qui  i n  rcpletione  flcri  confueuit  affcctum  cognofcere  atque  obferua  ^  -f-  H£C  ^ 
<c  C  re poffit,in  primis  colligendum  eft.  Incipicnte  enim  ca,asdiifolucnribus abftinendum  quam  ma-  denda  ex  anu 
«    xime  eft :  fi  autcm  illa  non  dum  adlit,  antequam  argritudinis  initium  fiat,  lllis  vtitor.  Atqui  plures  qms  exepLn- 
«    modi extant, quibus  huiufmodi  aftcctus diifolui  potcft,  neq^ rjdcm  cuncftis quadrant.  Sed  de  his  Imgracis .  ne 
«    iamordine  diccre  coftituimus.  Quiergocorpuslaboribusexercereconfueucrunt,hismultopre  fiq*4ndo%  UJ 
«    ftantiflimum  fuerit,  vtillos  paulo  plures  quaYn  pro  confuetudineineant,  ipfisqj  affectum  hunc  fitttcf-°  f*?**- 
«    difloluere  tcntent:ab  exercitrjs  vero  fudores  in  balneo  proritent.  Porro  fiquid  fupercalefadio-  fientt  afi'^i0 
«    ne  exiccatum  eft,tum  plunbus  lauacris  vti,  hiscj3  omnibus  peraclis  in  multa  quictc  longo  tempo-  "^^'"''j' 
«    re  nullas  oblariones  aflumentem  degere3confuctum  cft.Illo  enim  tcmpore  rcpletio  fummopere  fu  • '  "  " 
«    ftollitur,  praeiertimctt  fi  poft  cxcrciria  6V  lauacra  quis  longo  temporis  fpatio  nulla  oblatione  vta-  fia^fidjqtut 
«    tur,quiefcatcj3  poftea  aliquandiu.Prandium  vcro  fubtrahcndum  eft,  fed  cV  ccena  minor  folito  af-  potienes,&rU 
«    fumenda.  Tumquiofterunturcibinutrimentoferccarcan^velutifuntolerapleraquCjtamcruda  Uacra  ^lne- 
«    quavmcocla,cucurbitaec|3,accucumeres,pcponcscj3teneri,cVficusreccntcs:legumina  itemcum  dusoportet  m 
«    oleribus  cocla.Panis  quoque  omni  vitid  careat.Nam  fic  vniuerfa  talia  partim  aiuum  lubrica  red-  mngere. 
«    dent,  parrimnummentaquaeexiliisfiunt,  nequccopiofanequcforriaefficient.  Vcrum  acarni-  s* bxc emm, 
buspi(cibuscj3,  acomnibusrebuscumlaclechondrocj3C^amyloelixatis,cVca'teris  idgcnus  ali-  fro  m  plun- 
D  mentis  diclo  tempore  abftinendum,vcl  prorfus  paucis  vtendum.  Huic  autem  vitftus  rationi  dili-  m*     ,  n**- 
genter  ob  id  infiftendum,quoTcplerio  iam  confiftcns,fecure  fuftollatur,  Caetcrum  qui  corpus  la-  cujr'^- 1  tu- 
boribus  exercere non  funt aflueti,his plura  cxercitia  commodum  no  cft  iniungerc 1  "f :b  quanqua  tilsf-^f<*»t. 
hxcalioquijproutplurimaaliajeuacuarionestutasfaciant.Praeterca  veroquicunqucad  vomendu  c  tmmpran 
propenfi  funt,vt a  ccena  vomitiones  inftituant,  omnibus  communitcrvtile  eft.  Neautcm  ad  ali-  ^ttnmfidt 
quidaliudminusidoneifiant,vomitusaboblatione  nonmultum  tcmporis  intcrccdat,  lic  cnim  r"et  ^uacr* 
cibi  adhuc  in  fuperionbus  parribus  exiftentes  facilius  euomentur :  promdecj3  alimenra  quae  ex  ip  *acer'  °Porter^ 
fis cibis  generanrur,non  multo  ante  vomitioncm  diftributa iint. Ad  hec  poftero  die c t  lauacra,fu  D  *  *ir<»*«T«t 
dorescj3  prouocare  oportct.Quin  ctiameuacuato  ia  corpore,  atq3  rcpletionc  d  reftauritioncm  na  <rA*ty' 
da,  paulo  poft ad confucta redeudum»  His ergo  verbis Erafiifratus clare  per omnia  indfcauit,q>  *  M 
ad  repletionis  affcclum  medicandum  ahjs  omnibus  auxilrjs  vfus  fit,venae  autem  fecrioncm  nur.-  Xotnnih^ad 
quam  adhibucrit:iftudq3cVinfequcnteoperisparteinnuit,duminhucmodumloquirjr:  Hec  eaj-  ioca-ipc, 
vero  animo  reuoluenda  iunt,q;  non  omnes  homines  ad  quofuis  affofursaequah tcr  propenfi  fant,  tuftm  cijne- 
fed  vbi  aliquando  idem  fymptoma ,  veluti  rcplctio  cft ,  intra  plurimos  conringat, e  t  in  omnibus  uit ,  fed  alus 
ad  quae  confueuit  loea ,  impetu  fernir ,  &  in  alrjs  quidem  ad  hcpar ,  alfjs  rurfum  ad  aluum  :  nec  fdim  cr  c . 

Scxta  Claflls.  cccccc    rj  dcfunt 


I.  etnmbn4. 


DE    VEN^  SECTIONE 

dcfantqiiibusillavclcpilcpticosaffccflus,  vcl  articulorum  dolores  concilict.  Opus  cftcrgo,vtE 
vnufquifqucca  quxillicontingcrcconfucucruntconfiderans^curamaflcclibus  proucntcntibus 
idoncam  mfti  tuat.Non  cnim  eadem  rationc  ad  cpilcpfiam  inclinato,qua  fanguinem  fpucnti  cura 
tiocxcqucnda:vcrum  ilii|pcrpetuolaboredefatigan,huicautcalaboriofis  cxcrcitfjscaucrcopc- 
ra'pretiumefhvcrcndumnanq3cft:neexdcfatigationcinitiumruptionis  fuboriatur.  Scd  SC  qui 

*  isil  potiois.  cpilcpticis  aflcclibus  obnoxiu^  eft,in  -flabore  continuo  ac  >  inedia  cV  *cibi  paucitate  fc  cotincac, 
frcqucntia  autcm  lauacra^qua^uc  vehcmcntcm  permutationem  afFcrunt ,  modis  omnibus  ruttct. 
Quos  vcro  renalesafiecfius  plerunquc  infcliant,his  cibi  concocftu  faciles  offcrcndt,ac  Iauacra  afla- 

f potu  aTtt fnb  rim  iniungcnda : tpotus  autem  conitringendi facultatc careat,  ne Iotium  acrius  rcdditum  loca  per 

trabirc, m efl  qua cxcrctio ipfa fcrtur,arrodat:ad  hec  excrcittjs diu  infiftcrc ,  huiufmodi  hominibu<-  noxiu eft. 

anuemens.  Qiubus  autcm  vcl  ad  fplcncm  vcl  iccur  Huxio  ferri  cofueuit,his  a  laboribus  nimijs  frigidaqjablu- 
tionc  abftincndu,incdijsq3  cV  paucitatc  potationu,  ac  lauacris  curatio  in  vniuerfum  procuranda. 

Erafijlratum  Pcrperam  docuijje  Rcpletionu  Curationem phlebotomiant  omittendo :  ac  de  Noxatjuz  ex  Inedia 
euenirefolet : ^Aroumentum prxtcrca  Libndc  Curandtrationeper  Phlcbotomiam.  C^iP. 

'~h.iv  tflin  T  N  his  rurfum  Era(ifl:ratusfuamfcntcntiamclarcoftendir.Nameos,quibuscx  repletione vcl  F 
imprefiu.  fe(i  J  fanguinis  fputum,vcl  cpilepticus  morbus  imminct,ncq; fortitcr  purgantibus  mcdicamcntis 
/« .wttcjms  ic-  cuacuarc  vnquam^ncqjfrcquenti  frictionc  vti  voluit:  qua?  ipfa  ctli  dcbilior  lit ,  quam  qua  huiuf- 
guur  tao-iv.  lnodimorbisadamuffim  opitularipoIlit,praftantior  tamcn  non  paulo  vnainediaexiitit.Freque 
ti  cnim  friclionc  non  paucos  iftorum  cuacuauimus,cum  alias  pra  animi  ignauia  ncqj  purgas  me 
dicamcntum  aflumercaudcrent,  nccp  vcna-fccftionern  fuffcrrent.  Siqjauxilium  hoc  m  omnibus 
fufficerct,  fortcquisipfo  vcnafccftionisloco fcmpcr  vti  poffct.Conftat  autcmquodinterdum 
multo  minus dcbiliusqs rcpcriatur ,  quam  qualc corporis  replctio  exigat ,  maximeqj quia  llli  qui 
friclionibus non  aflucucrunt ,  fi  plus aquo  perfricii  fucrint ,  dolJrofis  aft  ccttonibus  lllico corri- 
'  •  Itfitttdtna-  .piantur.Non  nulli  ccontra  dcnfam  duramqj  cutim  cum  habcant,etiam  fi  plurimam  fubicrint  fri- 
Vs '  clionem ,  nihilo  minus  quam  pauciffimam  cuacuationem  cxperiuntur.  At,  fiquis  mcdicus  in  ar* 

ris  opcnbus diligcnter  vcriabitur,ipfa cxpericnna cdoctus,  quantopcre ftomachi  lnanmo ad  ac- 
ceriendum  paroxyfmum  cpiicpticum  faciat,finc  ncgocio  cognofcet.Difpiciet  etiam  lllos  qui  ob 
folatn  iioiuuchi  lalam  adioncm  cpilcpliis  cornpiantur ,  cx  incdia  vehcmentcr  ladi,vclut  cV  Dio 
doro  gvamniatico  vfu  vonit.  Iscnimiiquando  inquodam  ludolitcrariocxiftcnsfamcmdiutius 
fuftincrct^ii^ocpilcpfiacorreptuscGnudlcbatur.Huicitaqucprafentancoremcdio  fuccurrebaG 
mus,iubcnics  vtcirca  tcrtiam  aut  quai La.n d:o  horam,pancm  ex  vino tempcrato  affumcret: 
hoccjjprafidio  vfusannispcrmultis  ianusdegcbat,  quippcqui  huiusfolius  rci  curam gercbat, 
vtcibosin  cccnaaflumptosquam  optime  concoqucrct.AIiquando  autcm  cum  proptcr  ciuilia 
quadam  ncgocia  in  foro  ad  mcridicm  vfquc  finc  cibo  pcrdurare cogcrctur ,  humi  proftratus  de- 
nuo conuullus cit.iftc  ;gitur,vcluti indicaui ,  propterftomachi  vitium  epilcpfia vexabatur.  Ma- 
nitcftumcriamcft,qudd  ftomachusiafus,fimodoadhocidoncus  fucrit,aliaspartcs  nonpau-  « 
cas vna  fccum  cxaccrbct,ac ad  confcnfum  trahat.  Hoc loco  autem  aducrtcndum  eft ,  qudd  in  h u- 
iufmodiarlcclibus,osvcntris,ftomacliusamcdicisappcllctur. Catcrum  vclmuiti  antenosfue- 
runt  quihos  aftecftus  iam  pernoucrant,ideocj3  dc  his  plenius tractare  ahbi  praftiteritrimpra- 
fcntiarum  vcro  hucufque dictum  de  iplis  fit ,  quo  obitcr  dcclarcmus  multos  cpilcpticos  cx  folo 
ftomacho  longioribus medijs  pcrturbato,in  exaccrbationem  incidcrc.  Proponatur ergo  homo 
aliquis ,  qui  acico  replctus  iit,vt  brachia 6V cubitos,  coxas  tibiasq^ Gbi  exiirifentiat ,  tcmpus  vero 
annivcrincipiens  :  ncqueenimhoc  ipfumexemplumperraro  contingit,immo  nosperidtem 
poris  homines  fapiflimc  hoc  paclo  affici  confpeximus  :  Huicacccdat,  quod  is  exercitiorum  * 
ac  fri clionum  fit  penitus  expcrs ,  facile'que  ab  inedijs  ladatur  :  Nobis  porro"  inucftigandum  fue  H 
lit,  qua  rationehunc  euacuare  dcbeamus.  Nunquidcrgo  euacuationem  infhtuemus  lauacris 
frcqucnt;bus ,  aut  cxcrcitrjs ,  aut  inedijs ,  vomirionibus'ue  a  cccna  faclis f  nam  prater  hac  apud 
Erafiftratum  nullaaliarcplerionisremcdiarepcriuntur.  Atquiipfeexercitijs  vti  ijs,quiidnon 
confueucrunt,ncquaquam  conccdit:a  lauacris  ctiamiilos,  quia  epilcpticis  affeclibus  obnoxfj 
funt,arcct:arcebit  itcm,mea quidcm fententia,eofdemaVomitionibus,  vt  quaecaput  cuiden- 
terrcpierc  foJcant.  Caterum  incdia  inter  ca  quacaputreplcntadcoeminet,  vtexilla  tcnfiove 
hcmens  circa  brachia,  manuscj3  oriatur :  nequc  tamen  ea quoque ad  euacuandum  fatis  virium  ob 
tinet,  qiiin  potius  fjqui  flomachum  affici  aptum  habuerint ,  ljs  infignem  lafionem  infert.  Quo*- 
modo  igitur  lpfam  cuacuationem  adornabimus num  friclionibus  folis  ?  Verum  earum  Erafi- 
ftratus prorfus non  meminit:praetcrea  fieri non poteft ,  vtilla  in infuetis tot  tantaq3  fiant,quae 
fufficienter  cuacuent.  Aut  poitremoillum  Janeis  vinculis  excipicmus  C  AtErafiftratus  huius  rei 
nuliam  hoc  loco  mcntionem  fccit,id  rcmcdiumad  folam  fanguinis  reiecftionem cohibendam 
rcferens .  Concipiaturautem  in  animo ,  quod  etiam  de  hoc  ipfo  confiderariofatis  luculenta  fit 
farila: vcruntamcn  liiis  qui  cqx  replerionis venerunt, vtdC  membra  exteriorafibi  adiiri  puten?, 
"  .        •:    i  ■    .  i  auxilium 


ADVERSVS   ERASISTRAT^OS  ic 

A  aimlmm  hoc qua\n  moleftiffimum  ac nullius  momenti efie antea  dictum  cft.Neqj  ctiam  crcdibi 
lciIludeft,abErafiftratoinIibrodefangu^  rcm  t  ride  (upra 

porc  cx  inflammationc  periculum  immineat :  i n  quo  ille  caproptcr  aegros  fi nc  cibis  dcgcre  i ubct,  Pag-  5  ^  et  ' 
quoniam  eorum quos curandos  fufcepimus ,  virtutem  vena*  fedione  prius duToluerenon  liccat.       cr  f.  ejuo 
Haudquaquamcnimneceffeefivtinfiammatioreplcuoncminfcquatur^dumillameuacuareprc 
occupaucnmus.Et quanquam  id quoque,fiquis  eminus con(idcrct,in rebus falubribus  perfuau-  ' 
bile  magis  quam  verum  videatur,Erafiftratus  tamen  plenitudinem,qua*  aut  epilepliam  aut  reic- 
clionem ianguinis  efteclura eft,cuacuare  pcr  vena*  feclioncm  nunquam  cft  aufus.  Sic ctcnim  in 
obfcruandis  Chryfippi  placitis  pertinax  cft,  vt  nequc  venae  fectionc,  neque  fortiter  purgantibus 
mcdicamcntis  vnquam  vti  in  animum  induxerir.  Atqui  tum  venac  feclionc ,  tum  purgauone  ali- 
qua  plcnitudinem  commodifTime  euacuarc  poterat.Tamen  ille  de  his  nihil  fcripfit  ibidc ,  qucm- 
admodumnequccumdeparalyfi  veldepodagraagerct:illicenimetiamin  repletioncm  caufam 

*  rerjcit,ac  deinccps  nequc  vcnae  fecftionejnequealiquo  efTkacium  illorum  dC  purgantium  medica 
mentorum  vtitur.  Praetcrcaopinioncm  fuam  inlibrodefanguinisreieclionelongeclariuspro- 
didit,idcj3  in  illa  operis  parte,vbi  homines  quofdam  ex  confuete  excretionis  retentione,fanguinis 

Brcieclionispericulofubefie  auerit.Cum  nanque  interaliaretcntionumgenera,haemorrhoidum 
quoquecohibitionemannumcraret,nonfimpIiciterhas  euacuatione  indigere  att:verum  prout 
in  czteris  operibus  confucuit,fic  cV  ibi  omnes  quas  ipfe  compertas  habuerat,  medelarum  fpecies, 

*  folavxnxfeclionecxceptareccnfuit.Diclioautcmfichabet:  Pra*fentibusigitur  rjs,quibus  fan- 
1    guinisexupcrantiafrequenterflericonfueuitjfudorum  5C  lotrj  excrctionesquadrarcnt.Conucni 

*  ret  etiam  fubtraclio  eorum  qua*  ofteruntur,ac  deabulationes  in  Iocis  planis,non  cclcritcr  peract^. 
Vcrum  in  his  rurfum  plenitudinem,cV  fudonbus,cV  lotio,cY  incdrjs,inambulationibusq3  cuacua 
dam  ccnfcns,vfum  venae  feclionis  non  adhibuit.  Pr^terea  fi  neque  prius  quam  inflammatio  fie- 
ret,neque  cum  facla  iam  eflet,nequc  cum  futuram  fufpicaremur,vena:  fecfhoncm  vfurpandam  in 
hoc  libro  indicauit,fuperuacaneum  fane  fueratilluminalrjsoperibusdeeadem  mentionem  face 
re^praecipueqj  poftquam  curationem  inflammationis  aut  iam  facla*,veluti  primo  dc  febribus :  au t 
futura?,aut  de  qua  fufpicio  eflet,aut  incipientis, vt  cx  alrjs  patet :  longe  antea  dcfcripferit,  Vcrunta 
men  hoc  quidam  ex  Erafiftratans  non  antmaducrtentes,dicere  contendunt  illum  euacuatorio  au- 
xilio,puta  vena*  fe(ftione,vfum  fuifle,cum  tamen  ipfemetErafiftratus  manifefte  contrarium  afle- 
rat.Nam  fimulatquc  circa  inflammationis  tempus  offcrrecibos  perdifficile  efle  dixiflet,ea  de  cau- 

^  fa futura  iam  inflammationc  vena*  fe<ftionis  vfum  explofifle  fe indicauit.  Ifta ergo  oratioe  palam 
declaratur,q>  quibus  inediam  confulruri  fumus,eifdem  a  vcnae  fecflione  modis  omnibus  interdice 
re  debeamus.Non  ergo  confentancum  eft,vt  quis  circa  vnum  cundemqj  aegrotum,  vtraque  auxi 
lia ,  nempe  inediam  5C  venae  fecfhonem  vfurpet.  Hinc  quoq^  perfpicuc  patet  Erafiftratum ,  fiqn 
is  inediam  aegrotis  iniungit,eo  tcmporc  venae  feclione  no  elie  vfum,ac  propterca  illius  in  alrjs  ope 
ribus,vtcY  fuperius  fignificatum  eft,nullam  mentioncm  fccifle.In  omnibus  enim  illis,vcluti  decla 
rauimusjinediam  fuadens,venae  fecftionem  (perperam  quidem  iftud  ille  faciens)  e  mcdio  fane  tol 
Iit,vt  a  nobis  alio  quoque  prius  in  opere  demonftratum  eft :  minus  tamen  peccat  quam  illi,qui  ocs 
lllos  qui  inedia  vtuntur,ftatim  cY  venac  fe&ione  opus  habere  exiftimant.  Ego  enim  fequenti  co- 
mentario  oftendere  apertc  conabor,q>  non  folum  omnes  illi  vene  feclione  non  indigeant,verum 
ne  plethorici  quidem  ipfi,nifi  prius  qualem  illa  plenirudo  naturam  obtineat ,  difcernatur :  huicqj 
acceficrit  de  habitudine  xtatcque  aegrotantis,ac  de  tempore,cY  regione,atque  conftirutione  conli 
deratio:  tum  quaecunque  anteceflerunt,qux'ue  ipfum  aegrotum  ctiamnum  moleftant  fym- 
ptomata.Ob  fingulajenim  hxc  pcrmultos  venae  feclionem  non  nunquam  citra  noxa 
experiri  non  pofle  oftendam.  Praeterea  dC  alios  plerofq^  tibi  ob  oculos  pona,  qui 
^  abfque  repletione  cum  fint,  venae  fcclione  nihilo  minus  opus  habent.  Po- 

fteaquam  autem  de  his  fingillatim  difleruero ,  tu  8C  occafionem  dC 
menfuram  venae  fedionis  ordinc  cxplicabo.  Addam  etiam 
iftis  eam  qua*  in  fccandis  venis  diftercntia  eft.Declara 
bitur  quoque,femerne  an  pluries  fit  fubtrahcn- 
dum. Ad  haec  vcro  non  minorc  opcra  dif- 
quircturjquibus^namjCum  adhuc  co- 
moda  valetudinc  fruutur,  veris 
tempore ,  vcl  purgatio- 
ncm,  vcl  vcn^  fcclio 
nem,  vfurpare 
conferat* 


Sexta  Claflis, 


cccccc   irj  Galcni 


i.de  parte . 


GALENI  DE  CVRANDI  RATIONE 

PER    SANGVINIS  MISSIONEM 

L   I   B   E  11 

Theodorico  Gaudano  intcrprcto 

Dcnuo  adGrxcorum  cxcmplarium  fidcm  ab  zAugufiino  Cjadaldino 

diligcntius  rccognitus. 

ARGVMENTVM  LIlRl 

Explicatur  vniucrla  Mcthodus  Secandarum  Venarum,  Aifcdtus lcilicet,  Scopi,  Men- 
fura,'Locus,  Tcmpus,  ec  Rclicjua  qua:  ad vcnas  &  arterias  cum  ra- 
tionc  fccandasintclligercneceife  elt. 

DcQujefiion:bu-s,^uibttsomneVcnarumprobcSecand.'trumAJc^ociumcontinetur.        C^iP.  I. 

Vi  dc  fanguinis  cmifilonc  fpcculant,vnu  fibi  primumc]}  proponunt, 
nepe,vt  q  corporis  afletftiones  cuacuationc  indigcant,c6fidcrcnt :  Ac  G 
dcindc ahcru,qua?'na ca  q fanguinis  fit  dctractionc : na  mulri  funt afte 
cftus,qui  alia  quapia  cuacuatione  quide  indigcat,fcd  no  fanguinis  mif 
iione.Tcrtio  poll  ha:c  vt  dijudiccnt  qui  innoxic  hanc  fcrre  cuacuatio 
ncm  poiTint :  quippecu  faepe  hat  vtanccftio  vcnae  fcclioncm  defidcret,, 
cactcru  laborans  ca  ferrc  nequcat,fiuc  pp  aetatcm,  fiuc  pp  anni  tps,liue 
P£  rcgionis  natura,liue ob  os  ventricuh  viriatum ,  quod  perfepe  per 
abufumftomachumappcllitant:acnosfane  et,compcndij  nimiru  ca, 
hac  appcllatioc  toto  hoc  vtemur  libro.  Scd  cV  funt  qui  tametfi  vel  ma- 
ximc,quod  ad morbu  pertineaT,fectione  vcnar  indigeant,ob  totius  tn  corporis  habitum  fcrre  ne- 
qucant.  Qiia:  fiquis  ct  deHnire  aggrediat,particularis  excipict  contemplatiOjficuti  in  alio  quouis 
auxilio :  J\ lox aut dc vcnis  qua?  vcniunt fecand^:  na  de iftis  quefitum  eft  multum,n ihifne  referat 
quam  quis  fecarc  venam  volct,oes.n.omnibusaeque  aftecftibus  prodeireian^ficuti  Hippocrat^ac 
prope  medicorum  clariffimo  cuicp  vifum  eft,multum  interfit ,  hanc  an  ifiam  incideris.  Porro  hac 
quoqj  fpeculatione  abfoluta,fuccedit  de  fcopis  fiue  intetionibus  oratio,quibus  videlicet  quis  ani- 
mum  attendcns,vacuationis  mcnfuram  coniedura  queat  afTequi.  Ad  ha?c  omnia,in  quibus  femel  H 
aufcrre  pra;ltet,in  quibus  vero  repetitam  facere  ablauonem,  quam  l7ra<paipicriv  nomihant,  expe^ 
diat :  Tum  in  quibus  inanirc  ad  animi  conueniat  dcliqui  um,in  quibus  autcm  id  tanquam  fummu 
malum  vitandum.  Harc  igitur  profpiciat  necelfe  eft,qui  probe  hoc  vti  remedio  volet. 

Quibws  libm  Chryftppp.Er.tfijiratoq;  ,achorum  Seflatonbns  occurratur,cjm  Venx,  fccanddt  Vfum, 

l/elfujluleruntprorfws^elpcrperammtellcxcrunt,  cJfP.  z. 

O  Ane  de  oibus  iftis  in  medendi  methodo  traclauimus,ficut  cV  feorfum  aduerfus  Erafiftratu,  cp 
0> perperam  ab  hoc  abftinuit  remedio.Deinde  alium  etiam  librum  confcripfimus  ad  eos  Eraft> 
ftrataros  qui  vfum  effe  hoc  auxilio  viru aiTerunt.Iraq; odio  fanc  digniffima eft  fceleftoru  fophifta- 
rum  tum  verfutia,qui  cu  mentiri  fe  fciant,aftu  th  contraria  pnenouaru  reru  ftudio  adftruant:  tum 
fapientix  vane  aucupiu,qui  reru  vtiliffimarum  ignari,contraria  th  verbis  alTeuerant.Horum  alte 
rum  Chryfippo  Cnidio  accidit,qui  venaeincifionem  ex  omni  mcdicinalium  praefidioru  numero 
tollendam  cenfuit.  Secuti  hunc  funt  fui  difcipuli,cY  ipfi  apud  Grarcos  clari,  Medius ,  8C  Ariftoge- 
nes.HisetmagisErafiftratus^adfummoseuecftus honorcs,  Chryfippi  feruauit  fentennam.Polt 
cuicm  ipivas  di^ipuli,principio  quidem  pra?ceptoris  decrcto  infiftebant ,  fed  tpis  fucceffu  eoru  ex 
numero  quidam  ab  i)s  defecerunt,  pudore  afkcfti  impudetilfimo.Nam  quid  aliud  in  illos  dicam, 

qui 


PER    SANG.    MISSIONEM  16 

A  qui  aflcrere  fuftincnt  phlcbotomic  auxiliu  rcciperc  BraGftratu  ?  tamctfi  nusCj  m  comcntarrjs  vllo 
ih  morbo  hocconfulcrc  cofpiciatur.  Immo  conlcntancu  cft,inquiut,qui  incdia  tan<  j  cuacuatonu 
auxilium  adhibeat,multomagis  phlcbotomiaadmittcre.  Atqui  ha\:atTerur,ocsadca  tundedam 
cffe  venam  aiunt,  ad  que Eraiilf  ratus cibo  abftmcndu  prarcepir.  Cu  ergo  lllc  in  opcrc dc feblibus ' 
icribat  adhibcnda  morboru  principijs  mcdia,  fcquit  vticpoibus detrahedu cITe fanguincad  quod 
fane  lfn  ct  arbitrant,il!o  vtiqj  m  tpe.  Vcrum  maximCi  id  ma!u  tuerit,ii  ita  facicndu  adolcfccntibus 
artcmdifcctibusperfuadcaf:multoc|3Ctpcrniciotius,fi  non  ahaquoq;,  quajdiicerncre  conucnir, 
rcfpiriant.  Quocirca  alio  libro  ea  cxponcre  nccclfc  habui,quo'  vidclicet  adolefceubus  comonftra- 
rem  cV  Erafiitratum  vcnc  fcctione  haudquaq  vfum(id.npra;ftat  cos  crcdcrc,cj  oibus  vno  ordine 
venam inddere,quibus  lllc ciboru  vfu  intcrdicit)5c  maximu laborantibus inde  prouenire  como- 
dum,fiquis  rede  vtatur.  Itaqj  aliud  mihi  denuo,mea  quidem  fnia,dc  phlebotomia  fcribcndu  non 
fuitjCum  nimirum  remcdij  huius  vfus  quidem  in  mcdedi  fit  mcthodo  expofitus/imulqj  ln  opere 
dc  tueda  valetudine:  in  duobus  aut  libcllis,  quorum  alter  ad  ipfum  Erafiftratu  infcribitur  al  tcr  ad 
RomaeagcntesErafifi:rata!Os,prauasillius  opinionesindicarim.  Cum  tn  precibusmefuis  obtun 
dcre non cetTarcntcopltiresamicorum,  quos  piget,vt  mihi  vf,curandi  librum  perlcgcre,coadus 

B  tande  fum  ad  hatc  fcnbcnda  dcfccndcrcnc.f.inuidcrc  illis  vidcar :  mox  vero  fcrie  conucmcnti  oia 
quaede  hocauxilio  profcrri  pof!int,cnarrare.  Atqjadcoiamtempuseft  orationem  ordin. 
Qutd ^4jfeclu>s,^4jfeclio  ue  :  & Quibix  ex hbm Pctcndaprmctpia^  cjiis ad Secandx  Ven&  ~\iam 

ac  rattoncm  maxime  jaciunt.  C  .A  P.  3 . 

AFfcctaonis  vocabulum  ,velut  alibi  diximus,  ab  afficicndo  dictum,  a?quc  atq?  tllud,dc  mu!  tis 
eftcrtur  rebus.  SednuncrccciTusinftatiimprartcr  naturam,  qualcfcuncpij  iucnnr,atfcctio- 
ncs iiue aftedus  toto hoc libro nominabirnus. Quarremus autcm  omnium  pnmum  quot , qua^ 
ksqj  eac  fint  vacuarionem  pofcentes :  dcindc  qine  nam  ex  ljs  venam  incidi  poftulcnt.  Qm  au tcm 
omnia  qua?  in  queftioncm  veniunt,duo  inuenrionis  organa  obtinct,ncmpe  ronem  8C  cxpcricn- 
riamridqjcum  in  artibus  omnibus ,  tum  pcr  omnem  prope  vitam:necelTe  ctlc  arbitror,  dC  nunc 
quocpmeautrationc  fola,  aut  fola  cxpericntia,  aut  lunctis  ambobus,  c\ux  propofita  funt  fcrutan. 
Porrdqfh  ratioipfaparumcxcommunibus  tantumnotionibusprogredicnsinuenitcVdemon' 
itrat :  partim  vcro  etiam  quc  ex  lftis  intien  ta  funt,ad  dcmoitrauoncm  adhibet:  vtraq;  ranone  onv 
nes  vti  artcsdemonftrauimus:acnos  quocpin  prxfentia,  vtra  earum  vtilisreperietur ,  cam  rcbus 
noftrisaccommodabimus.  Sanc  prion  ratione  omnes  per  totam  vitam  homines  vti  alTo!cnt:al 
Ctera  vero  no  oes,  nam  propriead  artificcs  attinet.Eccnun  gxomctra  primum  arus  fua?  theorcma 
per  folam  priorem rdnem  demonftrat:  deinde  i  n  fecundo  non fola ca  vtitur,  fed ad a  cius  dcmon-  A  * m atiqnis 
ifrationem  quod  b exprima}-probatum  eft  ,vna  adhibet.  Quatum  vcro  dcinceps  a  primo  rcccdit  « ,J'~*  .i.iffiu 
theoremate,tantum et a  prima ratione abfcedit.  Dcniq?  vcro  cV  pauciffimis  vtitur, pcr  ca  qua:  de^'  'f-fitm 
monftrata  funt,a!ia  dcmonftrans,cV  pcr  illa  rurfum  aha,cV  lterum  per  llia  alia , vt  tandem  dcmon-  rematts- 
itratioadeaqua?plcbiincrcdibihaiunt,proccdat,ncmpcad  Solis,Lunx,cVterra?,non  folum  ma^  B  *  /'*  J'u 
gm'tudinum,fcd dC diftantiarum cognmonc,Ex quibus  tadem  mucntis horologia conftruunt dC  ~^i'jJ-l-fer 
depfydras,qui  hac  videlicet  via  incedunt,Luncq3  ac  Solis  dcliq uia  prcdicunt.  Sic  lgitur  cV  noftra  rww*7- 1  ,n~ 
arrhcialis  ratio,multis  vtetur  qua:m  alrjs  openbus  funt  demolfrata,puta  cp  coplures  funt  faculta^' 
tes  quac  aialia  gubernat,  quarualias  naturales,  alias  aiales  appcllamus.  Gcncrationis  aut  pfincipia 
in rebusoibuspro matcna quatuor  habent elcmcnta,qua.'  pcr feie mutuo  tota mifccn  inqj inuice 
agcre funt nata.  Quaproptcr  nuila hochbro  Aiclepiadis fiet mcntio,vt cuuis clcmcta fal ta  oftcn- 
dimuscV  in decimotcrtiO  de  demonftrationc  commctano,  SC  rn  opcrc  dc  Afclcpiadis  placius,  111 
quo  quintus  cV  fextus,clcmcntoru  eius  confutationc  continent.  Dcmonftratum  cft  ct  6C  in  com^ 
mentario  deelemcntiscx  Hippocratis  fentcntia  conicripto,de  qualitatibus  efiectriabus;quarum 
DnoIafunt,Caliditas,Frigiditas,Humiditas,cV  Siccitas,etdehumorum  tumdiflerctia,tum  gcncia- 
tione.  Porrd  de  medicamcntis  humorc  vnumqucq,  purganbus  paucula  quedam  in  libro  de  Ele- 
metis,  fed  fcpararim  in  alio  libro  tractauimus.  Vulis  quoq^  ui  rc  praffentcm  tractatio  dc  tempcra^ 
mentis  eft,  clemctorum  lequenstractationcm:verumoiummaximc  liber  dcplenitudinc,  inquo- 
oftenfacft  &  vt  ad  vires  plenitudo ,  OC  vt  ad  capacitatcm  m  qua  contmetur.  Atq?  haec  plenitudo  a 
medicis  ^tTct  to  iyyuu.d  nucupatur.Optimucrgofuent,vtqui  icicnter  volctcxpcdcrequchoc 
Volumine diccnda  vaiiunt ,  de Plcnitudine  hbrum  pnus  pcrlcgat: qua:  vcro  6c  lllc  ante  pcrlccTa 
requirct, ipfeindicabit. Nec  veromirum  cuiquamvidcridebct, fi  tantisiitopus  vt  probcdeve'  a  t  *Kf- 
na fecandacontemplari liccat:non.n.ad  huius  tantum auxilij  inuentioncm,tcd  cV aliorum  oium,         -  s  £ 
neccflaria cft corum.quar modo recuauimus,cognitio. Nam  ti citra lllorum notiuam recte curarc  l'Jt  U  ..  .  e(< , 
polTcmus,1 1  Iiaud  efTct  cur  ca  tanti  faceremus.  Scd  harc  pratan  nccciic  tuit.  Tcmpus  autem  nuc  bora,( ,  -  ^ 
cft  Orationem  ordiri,contidcrando  quotfintattcctiones  vacuationeindigentcs.  Ergo  fiquiseas  peil  C0^,Pl)fMr 
expenctia  collcCtas  exponat,fola opus  elt ad exphcationem  mcmoria:  At  1 1  via rarionali , commu  femw ^p. 
necVgcncralcbTinuentat  nccclTeeft:cxiIlius  deindc in  lpccies  diflcrennasq^  lcctionc  vfquead  sj^Uitur 
fpecics  vltimas, affectuum  numcrus  vacuationcm  indicanuum,inucitigandus cft.  Sic cnim  con-  ; 
ftare  vniuerfa,qua:per  rarionalcm  viam  lnucntionem  foruuntur,monltrabimus.  -ra.i.pr-.mo. 


DE    CVRANDI  RATIONE 


Qux,Corporum^4jfec~lionesVdcudtioneindtgcdnt\  C<AP.  4.  £ 

IGitur  cum  artis  medicae officium  fit  omnes  partium  corpons  fundiones  ,vbi  corrumpuntur 
quidem,recupcrare:  tucri  aut,vbi  falua:  fuerint :  haeq3  ad  conftitutionem  fequantur  naturalem : 
ncccfte  eft  hanc,du  preicns  cft,feruare,intcreuntcm  vcro  rccupcrarc.  Cum  crgo  primarias  aclio- 
ncs  a  fimilaribus  corponbus  perfici  oftenfum  fit,ab  inftrumentarrjs  vcro  fecundarias,  vidcndum 
cft  tibi ,  qui  in  corpore  continentur  humorcs ,  quam  aut  vtilitatem  aut  noxam  partibus  eius  affe- 
rant.  Poltcuquam  igitur  in  libro  de  plenitudine  demoftratum  eft  bifariam  cV  fieri  cV  dici  plenitu- 
dincm, nempe  vno  lignificato  vt  ad  vires : altero  vt  ad  continentium  humores  vaforum  laxitate, 
quodquidam  vocant^gtTct  ro  ly^yfxcL^ixiqi  vacuationeeftopus:fiue  in  homine  valetudinario, 
fiue  valcntc  cuenent.  Sane  queinadmodum  qui  onus  geftat,non  protinus  vbi  grauatur  acfatiga 
tur,  la  cccidit  cV  viclus  ab  co  cft :  ad  cudcm  modum  vbi  virtus  a  plenitudine  grauatur,  fieri  poteft 
vt  non  dum  homo  egrotet.  Siquidem  non  nulli  qui  confueta  etiamnum  munia  obeut,  fentire  fe- 
fe  graues,pigros,fegncs,atq3  argrc  mobiles  referut,atcp  ea  cft  vt  ad  virtutem  plenitudo :  Velut  vbi 
"  TeLp&Ti/j.-  pol t  cxercma  tcndi  vidcantur(qucmadmodum  Eraiiftratus  dixit,  Implentur  brachia  cV  cubitus) 
■7rfcLVT<u.  noncxiguacftcaaItcriuspIenitudinisnota:quam^tTttTo  tyyvLia,  vocariaquibufdapropofui, 
quandoquidem  kcltcl  txq  lyx.iyvfjtyouc.^d  cft  in  infufis  per  vafa  humoribus,  cofiftit  cV  intelligit.  F 
Didum  autcm  eft  in  Iibris  de  fanitatc  tueda,vbiin  toto  corpore  fenfus  prouenit  vlcerofus,ac  po- 
tiiTimum  dum  mouemur,talem  aftcdum  mali  fucci  cfle  fobolcm. Attamcn  id  non  paucis  cofue- 
tasctiamdum  resagentibus  vfu  venire  confpicitur.  QuadocpautemcVinpartibus  quibufdam 
corporis,non  in  tota  moIe,indicia  exiftunt  aftcclionum  illis  in  partibus  cofiftcntium  fimilium  rjs 
quas  in  toto  corpore  confifterc  diclum  nunc  eft.  Nam  caput  aliquando  folum  grauari  fenumus, 
aut  vlcerofam  quandamafteclioncm  habcrc,aut  mufculos  tcporis  quos  xporatipirctc  nuncupant, 
intendi,idc]3  aut  iimpliciter,aut  cum  maiorc  quadam  caliditate.  Sic  cV  in  iecinorc,lienc,  vcntre,co- 
ftis,fcpto  tranfuerfo,graui  tatem  faepcnumcro  pcrcipimus.  Similiter  in  ore  ventriculi  aut  grauita- 
tem,  aut  morfum,aut  naufeam,  aut  ciborum  faftidium,aut  abfurdum  appetitum,quandoq3  fcnti- 
fcimus.  Ad  hcc  autem  fixi  rn  parte  quapiam  dolores,idcj3  aut  ob  humorum  copiam  confertim  in- 
gruennum,aut  propter  fpiritum  ftatuofum,  vacuationem  indicant,  ficut  qui  ab  acri  humore  par- 
tem  excdcnte  rodeteq^  oroueniunt.Sunt  autcm  qui  ab  intempcrie  nafcantur,atepinter  eos  ipfos 
quidam  ab  ca  fola citra  humorcs,alrj  vero  cu  humoribus.  In omnibus itacp iftis  modo  propofitis, 
inicftantium  tum  humorum  tum  vaporum  cuacuationes  a  pathematis,id  eft  paffionibus,  homi- 
nem  liberant.  Non  tn  vena  fcda  prorfum  eft  opus,fed  fufficit  purgatio,fri(ftio>  baIneum,cV  inun  G 
cfho  cum  digcrente  medicamfne.  Ergo  qui  vena  incifa  iuuentur  afteclus,deinceps  dicamus. 

QuopdcloCor&  RelicjU£corpom  Partes  db  Humoribtn  alterentur.         C*AP*  5. 

NOn  folum  nutrimentum  animantis  partibus  ex  fanguine  eft,fed  calor  quoqj  naturalis  per- 
lcucranciaex  fanguineobtinct:qucadmoducxlignis  coburi  idoneis  quiinfoco  eftignis, 
a  quo  ardcs  totas  calcfccrc  confpicimus.  Itaq3  qucmadmodum  ignis  hic  offcnditur,interim  quidc 
congeftis  in  cum  confcrti m  lignis ,  interim  vero  tametfi  non  multis  tamcn  admodum  madenti- 
bus,non  nunquam  aut  omnino  no  impofitis,aut  valde  extguis:  Sic  qui  in  corde  eft  calor,interdu 
fe  ipfo  minor  efficitur  aut  propter  fanguinis  copiam,  aut  propter  ingctem  inopiam,  aut  propter 
quahtatcm  frigidam:  interim  vero  maior  aut  propter  calidam  fanguinis  qualitatem ,  aut  proptcr 
pauculam  inopiam.  Quicquid  aute  cor in  cahditate  frigiditatecj^  perpctitur,  eius  protinus  cValiae 
corporis  partcs  pai  ticipes  hunt.  Euenit  autem  cV  vna  in  parte  perf^pe  prgter  naturam  tum  calidi 
tas,tumfrigid:tas,licutifxpenumeroinalrjscommetanisdem6ftrauimus:Idcpduplici  ratione,p- 
uenit,intcnmobhumores  calidos  aut frigidos , interim  vero  ob  folam  intemperiem.  Caeterum 
quae  membratim  accidunt  caliditatcs  aut  frigiditates,cas  quae  parti  quide  affecle  vicinaefunt ,  vna 
al  terant,  at  in  totum  cxtendi  corpus  priufquam  cor  mutent,nequeunt.  Eundem  in  modu  cV  cor-  H 
dis  corpus duplici  modo  alterari  oftenfum  eft,aut  per  intemperiem,aut  propter  humores calidos 
vel  frigidos,aut  ob  alicuius  horum inopiam.  Porro"  humores  calidos  frigidoscj3  fieri  dcmonftra- 
^l.qua.Uute  uimus  pro  cibi potusq^ modo,cV  ob  pleniorem corporis  animicj^  tum  motum  tu  quietem.  Caete- 
rum  quemadmodum  in  ventre  frequenter  prauae  fiunt  codiones,rjs  quae  aftumpta  funt,  in  pitui- 
tam  autbilemconuerfis^aliam  ueprseternaturamcorruptionem  perpeftiSjautcrudis  cValtera- 
tionis  expertibus  plurimo  tempore  manentibus,  cV  in  flatum  verfis :  Ita  vbi  fanguinis  fraudamur 
^eneratione,humorum  inarterrjs  veniscp  afFecliones proportionercfpondebuntrjs,quaeafru- 
ltrata  in  ventre  conco(ftione  proueniebant.  Qm  autem  calida  fimulhumidaq3omniacelerrirne 
putrefcere  apparent,  cV  prarcipue  fi  in  locis  calidis  fint,  confequitur  neceftario,  quod  ex  ventre  di 
ftribuiturnutrimentum,  quandoanaturanonfuperatur,  inq^fanguinisboni  gencrationem  no 
conucrtitur,aliasaliamperpetiputredinem.  Atqui  cumquaeex  materia  calida  putrefcunt  cali- 
diora  et  euadant5calidior  quoq3  erit  proinde  fanguis  putrefcens.  Hic  aute  vbi  calidior  fuerit ,  cali- 
dior  quoq^  fenfibiliter  pars  in  qua  putrefcit,euadet.  Porrd  autem,quonia  a  notabiliter  calidis  vna 
quae  vicina  funt,incalefcunt,  vnav  quoq^  cum  fic  affedis  partibus,quae  circuquaq3  vlterius  funt,in^ 
calefcent ,  id^  calore  aai  ac  mordaci : eiufmodi  enim  eft  qui  a  putredine ^ricifcitur.  Ergo  fi  pars 

quae 


PER    SANG.    MISSIONEM  17 

Ji.  que  hoc  paclo  incaluiTinfignis  fit,cVcaIorcm  fuum  in  cor  protcnderc  valeat.Tiuc  o?  vicina  ipfj  fir, 
fiucq?  cx  principalibus.Uue  cp  calida,vna  ct  lpfum  accendet,vt  quod  natura  cahdi  fiiivui  iit.  Quod 
Ti  femelillud  accefum  fuerit,facilc  totum  lpfius iam  corpus  fknul  cxcalhct  qucmadmodum  ub  lru 
gentiinfocoHamaquxiIIamccntinctdomus.  Vocatautcmid  pathemaGracciquidcm  7rvpi7ovy 
■{Latini  vcro  fcbrcm.>Sed  cV  non  nuquam  pnufquam  putrcfcerc  mcipiat  fanguims  multitudo, 
in  partem  aliquam  confertim  dccumbcs,aut  prorfum  cam  cxtinxir,vt  actio  inrei  ircr,  aut  certc  no 
contcmncndam  noxam  lnflixit.  Nam  hoc  pacto  apoplcxiae  proucniur,mulro  niivurum  fanguine 
in  principium  animantis  conlertim  lncumbcntc.  Nam  vbi  m  aha  pai  tcm  praeccps  ruir,tumorcm 
inibi  praerer  naturam emcit : ex  hoc gcncrc cft  phlegmone.  At  vbi craiTior  cft,  mclanchoheqj  ma 
gis  naturamrefcrtquidecubuit  fanguis,fcirrhofustumorcfficitur:ficutiipifuitoliorfitriuxio,  la 
xus:  fin  biliofa,  erylipclas  cxiifir.  Difcrimmata  haec  ad  vngucm  habcs  ln  i)s  quae  modo  rcccnfuf- 
musopenbus.Nuncaut,vrdixi,qua!funrdcmonftrata,  hypothciiumloco,  h  oc  1  n  lcrmoncatTu- 
mensxonfequctcm  lllts cfie  icrmoncm  de  vcnc  fcctione dcmonftro.  Igitur cu  plcnuudo duplcx 
fit(optimum.n.fucnt  hinc  auipican)cV  ca,quc  ad  vircs  rcfcrtur,facilein  putrcdinc  perucniar,arq3 
etiam  irerdum  in  partcs  quafdam  ingiucs,  inibi  tumores  praeter  naturam  cxcitct :  OC  altcra  quoq;, 

Bqua:  yj.rd  totttftftfUL  appcLlatur,(a:pcinpai  tesdccumbat,actumorcscrcet,immo  cV  apoplcxias 
cV  ruptioncs  venarum  moliatur :  eam  ceientcr  cuacuare  tentandu.pnufquam  magnu  aliquod  ma 
lum  in  homineadmittat.  Porrd  fulilT:mcexpolitum  eft  in  tucnde  valetudinis  voluminc,quo  pa^ 
Cto  \  tranq3 aficcuonc cVagnolccrc oV fanarc  oporteat:ficut vbi  fjbns aut fanguinis  rcicctio  pra: 
plcnitudine  muafit,  autapoplccticarum  mhrmiratum  aliqua ,  quomodo  cVillas  curare  oportcar, 
m  curandi  methodo  diximus.  Quare  dc  his  nuccofcnbere  fuperuacancumccnfco.  Nam  G  pcrin 
dc  vt  rn  lllis  tractatibus  fcripfi,  ita cV  hic  fcnbam,  bis  cadcm  dc  rc  verba  faccrc  cogar, ac  proptcrca 
in  longum ctiam fermonem  extcndcre.  Sin m  compendium fcrmoncm  hunc  contraha,  duorum 
alterum  fubibo  periculum,aut  vtob  breuirarc  obfcurusfiam,aut  diftinccionem  ahquam  vtile  pre 
tcrcam.  Verum  quoniamhaud  meavolunrare  hunc  aggrcfius  fum  fcrmoncm,li  quoddidorum 
pcccatumeucniat.ipfi  culpam  fcrcnt,  quiauctorcsiucrunt  vthoconus  fuicipcrcm:iicurlirccte 
atq3  cx  fcntenua  accidat,  vtilisq;appareat  ,laudcm  lllis  omncm  ccdo. 

Qm  Scopi  m  mcr.te h.d)cndi,Qmbus  ue  wdtcijs  difcernendi,~\t  S.wguinem  mittamus.  C \A?.  6 . 

RVrfus  crgo  orationi  fumamr  pnncipium.  Qin  rcs  confucras  adhuc  faciitant ,  fed  princeps 
illis  pars  aliqua  aut  totum  cor  pus  grauatur  tenditur  ue,  rjs  neceiTaria  eft  euacuatio.Porro  fi 
"C actatencc  puenli  lint ,  nec  fcnili ,  de  fccanda  vena  coaiiiium  iaito ,  prx  oculis  habcns  principales 
Jiofce fcopos,  nempe  plcnitudinis tum  quantitarem  tum  qualitem,  cV  virium  robur atq:  lnhrmi^ 
tatcm :  deindc  naturalcm  rotius  corporis  habitum,  tempusq3,cV  rcgioncm,viraq3  antcactam :  tum 
an  cibi  porusqj  copia,cV  praxipue  affatim  nuniennum,qu  1  uc  affccius  cft,fit  vfus:  ad  ha-c  confuc 
tudi'ncm,cV  rcs  prxtcr  confuctudinem  actas,quosq3morus  cxcrcucrit,  quas  cxcrctiones  habuerit, 
autprxrcr  folitumcompcfcuerit:adomniaautemha!cnum  gracilioraut  crafTior  cuafent.  Sane" 
vtriufq3  plenitudinis  quantitas  ex  propriorum  iignorum  magnitud:ne  dchnictur.  Quanto  enim 
grauior  iibi  homo  videtur,tantum  cV  plenitudincm  quo  ad  vircs creuitTc conftat.  Ad eudem  mo 
dumquantumauctusfuerit  fcnfionisienfus,tantumcV  alrcram  inauctam  plcnirudinem,quam  a 
quibufdam  ya.rd to  s^^aat,vocan  diximus.  At  vtnufq;  plcnitudinis  quahtatc  partim  cx  colori- 
bus agnofces  (memor  colorcm  humorum  clTc,  ii  quidem  modice  a  calorc higorcq;  cxtcrno  arTe- 
cTum  totum  corpus  fiierit)  partim  ex  rjs  quce  humorum  naturarcomuncla  funt.  Eicnim  calidio- 
res,calidior  totius  corporis  fcnfus  fequitur,  frigidiorcs  vero  frigidior :  Tu  eos  qui  m  vems  quide 
aceruatur  humorcs,tumor,vaforumq3  difteniio :  qui  vcro  in  carnc,fcnfus  in  ca  aut  grauitatis ,  aut 
tenfionis , ficutcerte cV  caliditatis 1  f .  Porro  difpeniantium  nos  facultatum  lnhrmitatcm  ac  robur  A^-^JJit  m 
Dproprr)sindicarifunclionibusoftendimus:arbitrarijsqmdcni,caqua!mncruis,cV horum pnnci  »nLtju  hbro 
pio cerebro : pulfatiuis  aut.ea quae m artcrijs  cV corde : at  a  functionc  quat  in  bona cdi tur  nutntiO' 
nc,aut  nutririoncabolita,tum  colore bono  aut  malo,  tcrtia  facultas,  ncmpc  nutnx,  quam  a lccore  nH!n nfe^c'"f 
proHcifcidcmonftrauimus,agnitioncmfortitacft.Vbicrgocxtantibus  plcnitudinis  CgniSN  a^  a*'lte  Jr>6liU 
lctesfacultatesf\ierint,venamincidcs,vidclicctfitcniiuaquidcmlitaftcclio,btnulIodiicrimin^       '.\  , 
magisqsetiaminphlegmonode:  Sininfcftafitdcgrauansplenitudo,  haud  fcmpcrfanguinis{mo  .  *.  *rf** 
licndadetractioeft:fierienim  potcTt,vtcruduspercorpuscollectusfitfuccus.  inquo  aduenen-  |*  f$Virf/' 
dum  diligenter cft,quantum valcatrobuftaq^  iit virrus,cV  quantum £ htimor  iplclit rcfngeratus:  fis.ieTiU7»^t 
nam  cxoluta  ab id  genus affcctibus  virrus,adhibira fanguinis milTionc.m cxtremum m<ilum re-  iSir  tri i.-.-t 
cidercfolet,vtncquaquam  poftcarcftitui  pollrt.  Quod  vbicucnit.penculum  nonleueconfequi-  Z?P"<>{ •U,-HL 
tur,potiflimum  fi febns  acccdat  itatu  arftiuo,  itomachoq;  malc arlccto, aut  toto adco  corpore na-  (J  fmrltu  - 


tionem,  fymptomata.  Quoarca  qui  fic  arTccu  funt,  cos  fanguinisnuffionc  vacuarc  no  conucnit, 

fcd 


DE    CVRANDI  RATIONE 


fed fricftionibus,mediocritercj3  excalfacicntibus  vncftionibus^tum  potionibus  humorum  craflim  E 
dincm  lncidcntibus ,  ac  modice  calfacicnribus  :Nam  qua?  vaicnter  calfaciunt ,  nimis  fubito  vircs 
deuciuntjVt  in  reliquam  curationcm  non  furnciant :  fa?pe  ctiam  febrem  auxerc:  itacjj  8C  indc  viri- 
bus  noxa  obucnit.  Qiiapropter  humorum  incidentes  crafiitudincm  tum  cibi  tum  potus medio- 
cns  {vauo  in  excalfaciendo  facultatis. 

Quibm  Morbts  Prxcaucndts  Vern  tcmpore ~\el  Ven& fecito  ~\>clPurgatto 

conueniat,  C~4P.  7. 

Orro  qui  fanguine ex  peclore  rciecfto  in  pncfcns quidem  curati : caetcru eam  fortiti  funt  cor- 
porisnru(fturaminthoracispulmoniscj3  partibus,vtvelpaucuIo  pluscollccto  fanguine,p- 
tinus  aut  vafis  ahcuius  ofculum  rc(cretur,aut  ipfum  rumpatur:  rjs  etiam  li  nullum  in  corpore  etia 
dumfymptoma  cxtitcrit,ineunte tamen  vere  fanguinem mittere  oportct.Similitcr qui  prom- 
ptc  morbum  comitialcm, aut apoplexiam  incurrunt.  Ad  eudcm  modum,li  aliorum  morborum 
cuipiam  obnoxium  eife  hominem  cognorimus,puta  peripncumoniae,pleuritidi,anginc,  comit- 
tendum  non  cft,vt  expecfcemus  dum  aliquod  euidcns  plenitudinis  fymptoma  appareat/ed  antc- 
uertere  fanguinisdetracftione  praeftat.  Eodem  modo  quibus  ha:morrhoides  retcntae  funt,potilfi 
mum  fi  naturaiintatrabilaria.Quiq$  quotannis  aeftatc  plethoricis  morbis  corripi  alfolent,  BC  hos  F 
quoque  veris  initio  vacuare  expedit.  Eadem  ratione  cV  qui  ipfo  etiam  verc  illiufmodi  malis  vc- 
xantur.  Sut autem  quidam  oculis imbecilltonbus,aut fcotomaticis  quas  vocat  hoc  cft  vertigino- 
lis  obnoxij  paiTionibus,qui  dCipu  principio  vcris  inaniri  pofcunt. Scd illud  pnus  videndu,  quid 
iit  quod  in  lllis  accruetur.  Siquidcm  non  nullis  amarae  bihsfuccus  plus  cartcris  colligitur :  quibuf- 
dambihsatra?,autpituitc:alnscxa*quoomncs,inquibusfanguisabudaredicitur.  Hos  ergoom- 
nes  vacuabis,Sicuti  ctiam  podagricoset  arthriticos  veris  principio,exhibito  videlicet  aut  medica 
mento  purgantc ,  aut  languinis  diminutionc.  Equidcm  complures  lpfe fanaui ,  qui  tribus  qua- 
tuorue  annis  pcr  interualla  pcdum  laborallcnt  doloribus,exundante  humore  vens  initio  expur- 
gato,aut  fanguine  diminuto.  Caeterum  id  ncmincm  latcrc  puto,  illos  in  omnideinccps  viclus  vi 
ta?c|3  ratione  agcre  modcratos.  Nam  mtcmpcrantcs,vinofosq3,  ac  ventri  gularq?  dcditos,ncq3  pur 
gatione ,  nccp fanguinis mii  Iione magnopcrc adiuucris ,  nam  pcr  vitae  lntemperantiam ,  crudo- 
rum  humorumcopiamocyffimccolligunt:  vcrum  hisnemanum  quidcm  admouere  tentadum 
eft.  Eis  vcro  qui  prarccptis  falutaribus  obfcqucntur,fummopcrc  prorucris,  fi  principio  vcris  pri- 
mum  quidcmcuacuaris:dcindcautem  adcxcrcitia,vi(faisc(3  rationemfalubrcmdeincepsperdu- 
xcris.  Quae  de  iftis  dixi,haec  nbi  dicrta  putato  5C  dc  omnibus ,  qui  morbis  rjs  quos  modo  dicebam  G 
capifunt  apti,ncmpc  aut  comitiali,autapoplexia,aut  vcrtigine, aut fanguims rciccfHonc, aut 
mclancholicis. 

Non  nunq  uam  ^4bfj;  Plcnitudtnis  tndicm  Sanvuinem  mitti  oportere :  ac  dc  Ortu  eorum 

^Jfecittum  cjut  Rheumattci  ~\'Ocamur.  C  ^4P.  8 . 

POrrd  non  folum  vbi  adcft  plenitudo,fiue  ea  vt  ad  vircs  fi t,  fiuc  vt         to  ty^ujua ,  mirifice 
prodcit  vena:  fedtio,  verum  etiam  citra  plcnitudincm  mitio  phlcgmones ,  quae  aut  propter 
idum,  aut  piopter  doloicm,  aut  partium  dcbilitatem  prouenit:  quippc  cum  dolor  fangumem  ad 
fc  trahat,cV  fxpe  partium  debilitas  phIcgmone,abfq3  vt  rn  corpore  pienitudo  lit ,  procreet.Oftcn 
lum  cft  cnim  m  virtutum  naturalium  commcntarrjs,  inhrmam  natura  partem  prompte  grauari, 
fi  vclpauloplus  accructuraliqn  in  cacxcrcmentcquinctiam  cpparsquaelibetvim  poifideatfi- 
cut  familiarium  attracfmccm,ita  quoqj  alicnorum  excretricem :  tum  quod  duplex  lit  alienum,alte 
rum  quantitatc,  altcrum  qualitate :  Itacp  partcm  quamuis,  quae  licet  ab  humoribus  in  fe  contentis 
non  grauetur,tamen  excrcmeta  quaedam  habeatin  qualitate  preter  naturam,  ad  eorum  excretio- 
ncm  per  venas  inibi  iitas  tanquam  per  canales  infurgere.Porrd  ii  quod  propellitur,prauus  fit  fan 
guis,  iiue  ali  us  quiuis  fuccus ,  ad  propinquam  primum  veniat  par  te  neceife  eft :  Vbi  rurfum  duo-  H 
*/« gu.  tprefi  rum  alterum eueniet,aut enim  cococftus aut  corniptus  in aliam  tertiam  haud  trasfluet:  aut,ii neu- 
Jis  Ugitnr  £1*  trum  aiTequatur,denuo  ex  parte  fecunda  in  aliam  labetur,atque  iterum  ex  illa  in  aliam : necp  cefia- 
<t'st,f.ivru.  ut  bit quoad in talem quampiam illabatur,quae amplius ex fe propellere quod in  ipfa redundat, ne- 
«ertit  int erps  qUear<  Accidit  autem  id  iilis  partibus,  quae  vim  excretricem  vicinis  omnibus  imbecilliorem  obti- 
htc.m  antifiis  Vi(-rxv{i0picicn\  haud  etiam  in  illas  quae  prae  virium  roborenon  admittant,  repellere  quod  mole- 
0k *  J^hXe-  ^um  e^  va^ent<  Nam  dC  hoc  quoq?  nobis  inillis  monftratum  eft  commentarrjs,  quddnon  folum 
tur.i.  digeHfit  Pars  quxlibet  recrementum  in  vicinam  protrudat,  verum  q>  cV  recipiat  quidem,  fed  contra  faepe 
per  halitu.  tt  i  cmittat, dd  contra  repellat, in  fefe haud admittes:quo in certamine  vicloria potit  validior.Qua-» 
ttautdeturle-  propter  partes  inn'rmioresomniumprima?excrementitrjs  morbiscorripiunf.Huiufmodi  qua- 
gijfe  caldker.  piam  ratione  rlieumaticos  vocatos  affeclus prouenire fcito,  toto  videlicet corpore inftrmo ,  quae 
vna  cft  mali  habitus  fpecies: principibus  vero  illius  partibus,paulu licet infitipfis fanguinis,  gra 
uari  tamen  folitis,eumq3  ad  carnofas  cutis  partes  protrudentibus,potiiTimucj3  ad  adenas  excipien 
di^  recremcntis  idoncos  tum  ob  fubftantiae  laxitatem,  tum  quia  omnium  partium  minime  robu- 
ftas  habcant  naturales  virtutes , ficut  S>C pinguedo.  Nam cum  quatuoreae  fint,vt  oftenftimeft, 
prima  attratftrix,  fecunda  retentrix ,  tertia  excretrix ,  dC  quarta  alteratrix,  alias  quidem  tres  imbe- 

cillimas, 


PER    SANG.   MISSIONEM  i$ 

A  cillimas,adencs  carnescjj  obtincnt:at  vnam  altcratricem  haud  ita  multo  caeteris  partibusminorc. 
Poft  adenes  fequitur  pulmo,ttuxioni  recipiendae  promptiffimus.  Nam  cV  liic  tres  facultaccs  snfio 
maspofTider,  cV  corpus  ipfum  laxum.  Deindc  cft  lien.  Porrovcerebrum  aut  pcrindc  vt     ,  aut  ec 
pIus,cxcipiendo fluxuicfthabilc:ca;tcrum hocillis potiuscft, cpconftruclioncm  habcateijcicn- 
dis  i js qua;accepit  prompnlTimam : habet enim  ingentes  vcntnculos , qui  pronis  meaubus  eua- 
cuantur.  Qmbus  ergo  ornofo  genere  puImo,lien,  accerebrum ,  natura  robuftiora  funt,in  rjs  ad 
adenas  cV  carnes  fluxiones  perueniunt,  vbi  totus  nimirum  habitus  inhrmus  fuerit,  vclut  in  rheu- 
maticis  afteclibus  accidere  folct.  Mento  ergo  his  curandis  fcopus  eft,non  euactutio,  fed  corporis 
totius  roboratio: quanquam  tamen curationis initium illis  a  mifTo  oriatur fanguine: tac fi  cxcrci  •f^Uqm 
menta  prauamctiam  qualitatcm  habucrint, vnaadhibeatur  purgatio:In  quibus  maximecor-  tZt.siyero  tx 
poribus  ncutrius  proprium  expcdadum  plenitudims  fymptoma  cft,  puta grauitas  quidem  eius,  cnmcnt*  <]u* 
qu£  vt  ad  vires  eft,tcnlio  vero  cius  qu£  vt  ^tra  iro  ty^ufxct,  Eadcm  rationc  in  ljs  q uibus  pars  que-  titaie  proMJ 
piam  grauiter  lda  eft,aut  vtcunq?  aliter  lncipientem  habetphlegmoncn,eam  li  magnam  forc  fu-  f^riat^ttrga 
fpicamur,  curarioncm  ab  inanitione  aufpicamur,aut  purgatono  mcdicaminc  cxhibito,  aut  vcna  Uoncm  *dbibc 
mcifa,prout  nimirum  altcrum  altero  magis  conuenire  iudicamus.  mHi< 

B  Inter  Scopos  Sanguinpi  detrahendi  auinam  ipfam  Detra£lionem,qui  ipfiws  Quan- 

titatemdicantur  mdicare.  C^4P.  <j. 

REclecrgoadmoncmur  in  ijs quaclladieclafuntlibrodeviclusrationeacutorumXanguinc  deVifl.  ronei 
mitterc,timagnus  litmorbus,cV:egerflorenti  fit£tatc,  roburc^adfit.  Perperamqj  Mcnodo  rr,or  ^ucS 
tus in  fola  fyndrome plcthorica feruari  vcnae feclioncm inquit.  Contra.n.prorfum  fanguinis  mit  11  ?'7  ' 1 5  "e ' 
tcndi  (copi,  primum  in  fe  plenitudinem  non  comprehendunt/ed  fientis,  -{y  t  lic  dicam,}-  paifio- 
ris  fufpicionem.  Nam  fi  cam  magnam  fore  apparet,oino  fanguinem  mittemus,ctiam  fi  nulla  ext 
ftatplenitudinis  nota,tantum  infpeda  a!tate,viribus,cV  rcgione,quae  fola  in  ijs  qine  adiccla  funt  li 
bro  de  ratione  viclus  reccnferi  confpiciuntur.  Vigentcs  enim  aetate,propter  pucros  cV  fencs  in  di 
ftinclionem  affumplit.  Caetcrum  primi  principesqj  mittendi  fanguinis  kopi  funt,morbi  magni- 
tudo,cVlaborantisrobur:cV  hancefle  primam  dicendum  eft  fyndromen,no  plethorica,in  quafer 
uata  fit  fanguinis  milTio :  in  illa  enim  cV  hxc  comprehenditur ,  vt  quae  morbi  magni  tudine  adau- 
geat.  Qiiippe  non  folum  vbi  iam  adfit  morbus  grauis,  fanguims  detrahendi  tempus  eft ,  fed  vbt 
fucuru  fufpicamur.  Anteucrtit.n.Hippocratis  dodrina,  qua  nos  docet  quaecunq?  morbis  la  prae- 
fentibus  recle  perageremus,melius  efle  vt  ipfa  morbis  incipietibus,aut  immi  netibus,anteuerten- 
C  do  faciamus.  Quare  cV  propofitos  fcopos  ad  fanos  trasferre  liceat.  Siquidcm  cV  his  fanguine  mit- 
tcrccxpedit,vbi  nimirum  magni  alicuius  morbi  metus  imminet,rone  habita  cV  ctatis,  cV  virium,, 
Nam  fiquis  vt  magnuincurrat  morbu  fit  habilis ,  licet  nullum  et  in  corpore  fymptoma  accidcrit, 
venam  tamen  fecandam  ccnfemus:  Satis  eft  enim  artatem  cV  vires  infpexilTe.  Itaqj  tria  funt  q  agni 
tionem  c6tincnt,morbi  magnitudo  aut  prefens,aut  i mminens :  £tas  florcns :  cV  viriu  robur.  For- 
te  vero  negligcntius  in  rjs  quae  adiecla  (unt  libro  de  viclus  ratione  acutorum,cxpolita  videri  pof- 
fit  vna  aetatis  particula.  Ncc.n.florentem  duntaxat  dixifle  recfte  habet,  fed  addenda  cft  cV  quae  illa, 
praecedit,cV  quae  fequitur,vd  videlicet  due  tantum  diftincftioni  eximant,  nempe  pucroru,cV  fenu. 
Vcrum  fenum  ^tas  in  virium  verbo  comprchendi  potcft :  nulli  enim  qui  ca  a?tatc  eft.robur  ineft. 
Qinbufdam  vero  mcdicis  ne pueris quidcm  robur  inefle  vifum  eft,  fed  pcrperam  rc  intelligentt- 
bus,licut altbt nosoftendimus. Itaqjfi  magnum fore morbum expectamus,  autiam  prxfente  in- 
fpicimusautincipicntem,venam  tundemus,  viriumhabitaratione,  tantumcj^exorationecxem- 
ptis  pucris:  diccmusq^  minus  perfecle  politam  aetatis  dignotionem  ab  eo,  qui  confcnplit  ea  quac 
adiectafuntlibrodeviclusrationeacutorum:  Satis.n.funt  adincidcndam  vcnahi  duntaxatfco- 
pi.Neqj  cnim  vbi  tanta  crudorum  humorum  copia  accumulataeft,vt  lecadam  vcnam  prohibcat, 
D  ratio  redarguitur : nam  iftis  virium  robur  no  adeft.  Eftq^  hoc  indicium  eos  haud  polTe  fanguinis 
miffionem  perferre,  quando  vnavcum  dolore  corporis  totius,  qui  excidentab  indicando  fangui- 
nem  abundare, pulfus adeft  in  vehementia cV magnitudinc  inaequalis ,  exuperantibus pcr  iplius 
inaqualitatcm, imbecillibus cVparuis.  Dcfinitis itaquc  tribus  mittendi  fanguinis  fcopis,  ncmpe 
morbi  magnitudinc  aut  praefentc,  aut  imminente ,  aut  incipientc:  arta te  florcntc:  virium  robore, 
extra  puerorum  aetatem:ad  alia  antcdicla  mittendi  fanguinis  indiciz,  quaenon  pauci  mcdici  adij- 
cienda  cenfuerunt,  nuncaccedamus.  Coindicantautcm  haecdetraclionis  quatitatem ,  non  lpfam 
(anguinis dctraclioncm.  Itaq3 ex morbo,  aetate,  cV  viribus,  minucndus  cfle  fanguis cognofa tur : 
At  vacuationis  quantitas  non  ex  iftis  modo,  fcd  ex  alijs  deprehcnditur.Ea  funt,  plcthorica  voca- 
ta  fynnromc:acrisncsambicntistemperies,in  tcmpus  cV  locumdiuifa^eaqj  quar  rn  anteaclaacci- 
dcrunc  vita  circa  comeforum  tum  quantitatcm,tum  qualitatcm:excretion<sq3  ac  mocioncs,aut 
c3as,aut  non  f aclas. Scd  quae  nam  lit in his  diuerlitas,paulo  poft  viderimus, 

De Raxione  V acuandi eos^cjut  Cum plenitudims  indicijs Sanxs  obtura .Achones.         C^fP.  I  o. 

IN  prarfcnti  autcm  dc  vtriufqueplcnitudmis  notis  contemplabimur,an  vbi  eac  ia  hommc  folita 
negociaobcuntcappaructint, mittendusilli omnino  fanguisht.an  idncceiTirium  non  fit,\  bi 
nulla  magni  aftucricmorbiexpeclatio,  Porm  quidhacdere  fcntiam ,  nemmcm  vcihum  ambi-. 

gere 


DE    CVRANDI  RATIONE 

gerc  arbitror,vt  qui  farpe affucritis  fanguinis  mifffioncm  fuadcnti , tum  podagricis ,  tum  arthrnv  E 
cis,  tum  cpilcpticiS;  ad  ha*c  mclancholicis,  quiqs  ianguincm  antca  cxpuilTcnt,  aut  tn  thorace  ftrU' 
cluram  fortiti ctlent  ad id  malum  idoneam,prartcrca  vcrriginoiis,quiq? alfiduc corripi  iblcnt  an^ 
gina,pcripncumonia,pIcuritidilnis,hcpatidibus,ophthalmijs  vchcmentibus,aut,vt  in  fummadi 
cam,magno  quopiam  morbo.Nam  in  llliufmodi  omnibus  nccclTarium  clTc remcdium  minutio^ 
ncm  ianguinisarbitror  confeihm  adhibitapofthabitam  viriumarcpartatisronem.  Harcenimfi 
fortcahquando  nodxantur,  iubintclligcreoportct.  Atquinihilciuhnodi  vnquaantca  pcrpelTi 
fucnnt,onmiumq;corporis  partium  inculpatam  fortiticonftructionem,gcminam  mc  vacuatiO" 
nis  viam  proponcrc  noftis,pcr  vcne  iccftioncm  quidem,fi  in  victu  lint  lntempcrantes :  citra  hanc, 
ii  tempcrantcs.  Licet.n.frictionibus  multis,  balneisq^,  QC  ambulationibus,[ahj.sq3  motionibus,  ad 
hccvnclionibusdigcrcntibus,  cclcriter  plcnitudincmexhaurirc,ii  vtiqjvidcbitur  noncflc  craffi 
ianguinis  abundanna.Talis  cit  vt  plurimum  maximc  mclacholica,!  aro  vcrocrudorum  quos  vo-i 
cant  hurnorum.  Cartcrum  in  rcdundantia  humoris  mclancholici  ianguincm  mirterc  prarftat ,  aut 
certc  ommno mcdicamcnto  vti  atram  bilcm  cxpurgantc.  At  vbi crudi  fucci  cxupcrat,ante  quam 
niorbusinuafcritjCautc  vacuabis:fed  vbiiamicbriscorripucritjVtiante  monui,ncquaquam.  Ha^ 
bcbis  vcro  corum  indicium  tum colorcm  velllri  plumbcum,aut  cx  pallido  album,  oiaq^  potius  cjj  F 
rubrum,  tum  pulfuum  inarqualitatcm.  Si  vcro ctiam  admodum  crcucrit  talis  plcnitudo ,  tumcV 
corpcris  tllts  grauitas  incft,  atqj  ad  motus  pigritia,tum  metis  tarditas ,  5C  fenfus  hebctudo.  Cotra 
veroh quibus  cx comprclfis harmorrhoidibuscumulatusincorporc fanguis cxtitcrit,  audacfter 
venam  incidcs,ctiam  h  antca  graucm  expcrti  morbum  non  iucrint.  i-icri  cnim  poteft,vtaptiqui' 
dcm  ad  eiufmod;  ahqucm  f  ucrint,  cartcrum  ob  inanitioncm  qua:  cx  hxmorrhoidibus  fit,nd  dum 
pcrpcili.  Porro'  ii quar iUis  partcs  prauam  fortitae Ifruduram apparcant, acpotuTimum in  thora^ 
cc,  omninocis  ocyilimcianguincm  detrahcs. 

De  Ratwne  Luacv.andarum  Muticrum,  cjuibta  Menflrua ftipfwcfj.t funt,  dc  cjuod  Sanguints  ' 

inijiio  Rcuclicndi  gratia  manitu  etiam  corporibm  adir.uctttr.  C  ^4P.     1 1 . 

"T  Dem  mc  fcntirc nouiihs  cx  de  mulienbus,  quibus mefrrua reftitit purgatio.  Ncqj cnim  profc^ 
\  clo  proroganda  in  his  cuacuatio  cft,  non  th  neccifc  eit  lllis  venam  icindcrc: quippe  cum  mal^ 
Icolorum  fcarihcationcs  fu pcrHui tati  quandoqj  cuacuandar  fatis  cik  queat  i  quac  cV  ali oqui  hoc  et 
habcnt,q?  mcnlium  vacuationcm  cicrc  pollunt,ficut  etiam  m  mallcolis  ac  poplitibus  incife  vene» 
Nam  plenitudincsafuppreffismcnfibusortas,  omninopercruraeuacuabis,liuevcnam  fecare 
oportcatjliuefcarificare.  Sedacenimincubitovenaemulierum  reuellcre  purgationcm  affolent.G 
Porrd quar cx  mulieribus  albidiores  funt,fanguinem  aceruare  tcnucm  folent: quocirca  adhibitis 
mallcolorum  fcanficationibus maximc  iuuantur;  At quar nigriores  funt,  fccla vena  curato: craf 
fiorem  enim  fanguinem,  ac magis mclanchohcum  colhgunt,  magis  vcro  etiam  fi  magnas  habe> 
re  venas  appareant,quodil!is  acddit  qua?  graciliorcs  funt  ac  nignorcs.  Carnoiis  vero  6C  candidis 
paruar  iniunt  vcna*,quibus  mallcolos  fcarihcare,q;  vcnam  fecare  prarititcrit ,  quippc  cum  hsc  par- 
uas  m  crunbus  vcnas  habcant :  ltaq?  etiam  h  probc  fecentur,quod  iuffum  tamen  iit,non  proHuat. 
Cartcrum  non  contcmncnda  vcnar  feclio  eft,tanquam  non  iit  auxihum  reuulforium  cum  me  fc^ 
penumcro  confpcxcritis  in  valida  fanguinis  e  nanbus  cruptionc  co  vium  repente  Huxioncm  fe^ 
daflc.  Expcdit  autem,vti  vidiftis,non  co  vfqjfanguincm  educere,dum  ad  cxtremum  vires  ducan 
tur,fed  quoad  quod  fymmetrum  modcratumq?  fit,  cductum  vidcatur,prorumpcntisq3  fanguinis 
impetus  no  dum  Hacccfcat,fcd  validus  permaneat:  fccare  in  cubito  vcnam,  fi  cx  dextra  nare  pro^ 
rumpat  fanguis,  inbrachio  dextro:fin  ex  altera,in  iiniftro.  Simul  autccum  hoc  agis,arnibus  vin 
cula  mijcito  aut  ex  Iana,aut  ex  canabe:  tum  hypochondrio  dircctc  fuppofito  cucurbitam  admitti^ 
to.  Nam harc nosfaciendo  ,vt  fcitis,  femper  erumpentem  ex nanbus ianguinem compcfcuimus, 
cum  antea  experiundo  quae  fcribunt  in  nares  lnferenda  medicamcnta,  atq?  in  frontem  lllinenda,  H 
infirma omnia  compercnm.  Itaqj ad  ea  quar  fupra  de  fanguinis  miiiione  dicfta  funt,cV  hoc  quoq^ 
Menodoti  opinioncm  conuincit,qui  putarit  plethoricam  vocatam  fyndrome  remedij  nos  admo 
nere.Nam  qua?  dicla  eft  affeclio ,  plethoricae  plane  contraria  eft.  Adhibemus autem  ad eam fan^ 
guinis  miiTionem,non  vt  euacuaton'um,fed  vt  reuulforium  remedium» 

Quando  Melittsfuccedat  Partita  Sangttinis  Detraclio :  cjuancio  Scmclconfcjltm,  "W ad 

^nimideliquium^yfcj^dcuandum,  C~AP.  IX. 

Nlhil  arque artem  medicamin agendo  coniecluralem efHcit,vti cuiufque  remedij  quantitas. 
Etcnim  cum  frequcnter  compcrtum  habeamus  tempus  inftare  exhibendt  aut  cibi,  aut  po- 
tus,  eiusqj  aut  calidi,  aut  frigid* :  quantum  tamcn  dadum  fit,  certo  haud  nouimus.  Idem  vfuuenit 
in  purgantibusmedicinis. Namqudd  laboranti  prcbcndumlit  mcdicamen,autbi'Iemtumfla-- 
>k  |_  uamtum  atram,aut  pituitam,autferofum cxcrementum  euacuans, exade  nouimus:ceterum 
r*'*e9*  CtCal  quatum  prxberi  debeat,  nefcimus.  Atqui  talis  cxhibitio  corrigi  poftea  nequit.  Nam  quod  fcmel 
c/.i.no fcimus  in ventrem  dcuoratum eft mcdicamentum,  quo  minus omne dcuoratum  lit, heri no potefl: neqj 
firmttcr.       pofTibile  eft,vbi  plus  quam  conucniat,iam  purgetur  homo,  partcm  oblati  auferre.  At  in  fangui- 
nis  mifTionc  fummum  id  bonum  eft,euacuanonem  dum  volcs  poffe  fift  ere,  ac  rurfum  quo  videat 

tempore, 


Q 


PER  SANG-  MISSIONEM  19 

A  tcmporc,fluerc Onere,  quoadufqj recle habere apparcat.  Qiiaproptcr praftat >  nifi  quid vrgcat, 
priori  mililonc  minus  dctraherc ,  itcrum  qj ca  rcpctcrc , immo  li lubct,cV  tertio.  Vbi  crgo  multa 
cuacuatione  eft  opus,  veru  vircs  funt  imbecilliores,in  his  cuacuationcm  partiri  cxpcdit,  vti  nimi' 
rum  cV  me  fecilfe  vidiftis  in  ijs ,  quibuscrudiorum  mcrat  humorum  copia.  Na  pauculo  fanguine 
detracfto,protinus  melicratum  cxhibco  probc coctum  cu  lncidcntium  mcdicaminum  quopiam , 
velut  hyifopo,origano,cV  interim  etia  nepita,aut  pulcgio,aut  ccrtc  cu  melicrato  oxymcl,aut  oxy- 
glycy:acficrurfumfanguinem  minuo,velipfoeodcmnon  nunq  die:interdudicpoftero,inquo 
rurfum  exhibico  propolitorum  mcdicamcntorum  quopiam ,  itcrum  dc  fanguinc  quid  aufcro :  ac 
rurfum  tcrtio die fimiliter bis.  Caeterum  vbi feruefcentisineft languinis  plcnitudo, acutiffimam 
acccdensfcbrem,fubitoaclimuleuacuare  expedit:cam  qj  inamrc  tcntandum ,  vcladanimi  deli^ 
quium  vfq3,virium  modo  infpccfto robore.  Itacp  mcmini  quibufdam  fexdetractas  protinuscoty 
las  aut poftridic,aut tertio  quarto  ue : quibufdam  primo etiam  die ,  cu  febris  principio  noctis ca> 
piffet,aut  mcdio,ac  quae  pridic  comederant,probe fuiflent concocla.  Non  nullis aute  pridic  inx- 
qualitatem,aut  fudorem ,  aut  dolorem  capitis  altenus  'ue  alicuius  partis  fe  fentirc  qucrcntibus ,  ac 
proinde  parcc cfitantibus,vbi  febris  praecedente  inualiffet noctc ,  pnmo  etiam  dic  mc fanguinem  rrw.cr  /m  h 

B  detraxiffememini.  Naminquibustibifanguinisferuentiscopiaapparct,  quam  ocylTimeeum  legitonla- 
vacuarcconator,priusc£ in  principem  aliqua  partcm  ingruat.  Qiiamobrem  necpcr noctem  fan^  fi*- 
guinem  aliquando  mittere  vcrearis.  Siquidem  ridiculum  eft,quod  quidam  facti  tant,a  fccuda  diei 
horaadquintam  autfextam  folummodo  fanguinem  miccentes,  haudalio  quouistempore:quos 
fi  non  clyltcres,cibum,alia  qj  exhiberc  rcmcdia  quocunqj  tcmporc  noctis  vidilkm,  grauitcr  pro^ 
fecT6millosinuchcrcr:Quoniam  vero  omniaagunthaud  praifinico  vno  horarum  numcro  om- 
nibusmorbiscommuni,led  vtaffcc?tusmoneat,infolaautem  mifhonefanguinisdidum  modo  . 
tempus  fempcr  obferuant,tolcrabilis eft  illorum  error.  Sic  itacp affcctis  aegrotis,vt diximus ,  cx- 
pedit  cV  ad  vfq;  animi  defecftum  fanguine  educere.  Noui  enim  cx  rjs  quofdam  nccelTario  ex  ani^ 
mi  deliquio  rcfrigcratos,ac  toto  corpore  afrlucntibus  madonbus  cV  aluo  rupta ,  cclerrimc  morbo 
liberatos.  Vtile  cft  autem  pulfuum  diminutionibus  animum  aducrtere,  tangendo  eos  fanguine 
etiamnum  flucntc,licut in  alijs  omnibus  dum  fanguis  mittitur ,  facere confueui ,  ne  videlicet no^ 
bis  nec  opinantibus ,  pro  animi  deliquio  mors  occupet :  quod  fane  tribus  cuenilTe  medicis  noui. 
Venam  lecabat  eorum  vnus  mulieri  febricitanti,aliorum  vter  qj  viro,fed  ad  tantum  animi  duxe- 
re  deliquium ,  vt  vires  recuperari  non  poffent.  Proindc  fatius  elt  tam  copiofis  vacuationibus  ab- 

C  ftinere,nifi  magna  incumbat  necelTitas.  Qiiin  cV  reuulfionem,non  leuc  cV  ipfam  auxiliu,  quod  qj 
faepe  fecTa  adhibctur  vcna,quanto  maiorem  in  numcrum  particularcs  auxeris  detracftioncs,tanto 
efficaciorem  effeccris»  Haecitaqj  pramouiffe  pra-ftabat. 

Qh&  PrxutdencUante  Venxfeclionem^t  Tnto  Sa.ngmnemmitta.mu4.  C  ^4  P.  13. 

EVrfumautemaprincipioadpropofitam  reucrfi  fpeculanoiicm ,  exponamus  quar  fummc 
neceffaria  cffe  compertum  habemus  rjs ,  qui  innoxie  vcnac  fcctioncs  obirc  fcmper  volent . 
um  omnium  fcire  conuenit,dum  propofiti  fcopi  huius  praefidrj  augcntur ,  maiorcm  indica- 
ri  euacuationcm:dum  vcro  exoluuntur,tantumdctrahcndumde  fanguinis  miffione,  quanto  illi 
minores  euafcrint.  Morbi  ltacp  magnitudo  cum  virium  robore  primi  crant  mittcncli  fanguinis 
fcopi,ilIe quidcm  qua: facienda funt  indicans ,  hic  tanq uam lllum  haud  prohibens ,  id  quod  con- 
traindicareiuniorummedicorum  quidam  appellant.  Non  nunquam  cnim  aftcclio  mittcndum 
fanguincm  commonct,cattcrum  vinum  contra  robur  prohibet.  Quibus  ambobus  fcopis  prcfen 
tibus,conftat,vt  ante  diximus,nullam  effe  crudorum  humorum  tantam  talem  q;  plcnitudinc,que 
hocinhibereauxiliumpoffit.  Deindeconfiderandum  qua;  fitnaturalishoministcmperies.Na 
D  quibus  amplar  funt  venar,qui  qs  modice  gracilcs  fun  t,nec  candidi,ncque  tenera  carne  pratdmTCO- 
piofius  euacuabis:  contrarios  autem  parcius,  quippe  qui  exiguum  habeat  fanguiniSjCarnenVque 
racilctranfpirabilem.Hacrationcncc  pueris  venam  tundes  vfque  ad  quartumdccimumaetatis 
annum : poft  qucm  fi  multus  congeffus  fanguis appareat,  tempus  que anni  vernum  fucnt,  regu 
o'que  natura  tcmperata,cV  pucri natura bcnc fanguinea ,  fanguincm  minues:multo'quc  magis 
li  aut  peripneumonia?,aut  angina-,aut  pleuritidis;aut  altcrius  acuti  grauisqs  morbi-periculum  m> 
cumbat.Detrahcs  autcm  pnmum,vt  fummum ,  ad  cotylam  vfq^.  Quod  fi  poftca  pcrpcdcnti  vi' 
res,pcrmancrc  validxvideantur,dimidiumciusadijcics,rcitcratamilT:one.Didiciftiautem\-chc^ 
menti  pulfui  cum  aequabilitatc,tanquam  minime  fallaci  virium  robuitarum  figno ,  fidcm  fempcr 
habcndam  effc,cx  abundanti  autcm  magno.  ltaqj  3C  fcptuagcnarrjs,  modo  dicti  adlint  pulfus , 
fi  affecftus  iubcat, vcnam  fecabis.  Sunt enim  quidam  cV  m  hac artate  multi  fanguinis ,  vircs  q:  ha^ 
bcnt  robuffas :  licut  ahj  licci ,  cx  paua  fanguinis,cV  facile  arcfccntes  quauis  percuffa  parte.  Itaqj  no  ■  ar.nicrcfcen- 
numero  annorum  folummodo  animum  aduertcs,quod  quidam  faciunt ,  fcd  cVcorporis  habitui.  -m  0n* 
Nam  funt  qui  fcxagefimo  a?tatis  anno  vcna;  feclionem  non  ferant,  cum  quidam  qui  feptuaginta 
nati  funt  annos,pcrfcrant.  Verutamcn  minus  his  vticp  dctrahcs,ctiam  fi  candem  habcre  affectio-' 
ncm,quam  tiorens  corpus,apparcant. 

Scxta  Claffis.  dddddd  Quihwt 


DE    CVRANDI  RATIONE 


o: 


Quibus  Indtcijs~\>dcHdndi  Sanguims  Menf.ramdtfernamus.  C^IP.  14.  E 

iPtimum  autem  fucrit3priufquam  apcriatur  vena.hcec  omnia  confidcrarc,cV  maximc  h^mor 
'rhoidibus  iuppreffis,aut  muliebri  purgatione.  Vbi vero  incifa vena  fanguis effluit,  muta^ 
tiom  ciusetmaximccum  adcftiamphlcgmone^abafcenuqjfluxionisroborijpotiiTimumautem 
pulfuum  mutationi  tanquam  indicio  haudquaquam  mcndaci,  animus  diligcntcr  attcndcdus  cft: 
continuo  cj?  quicfccndum  pulfu  altcraiccntc aut  in  magnitudine,aut  rn  quauis  inequabilitatc.Na 
de  mutatione  in  imbeciilitatem ,  quid  attinct  dicere:"  didicifti  enim  in  hac  qualitatc  ccrtam  ficri  di- 
fcretionem  firmarum ,  infirmarum  qj  virium.  In  quibus  autcm  iuxta  fcdam  vcnam  phlcgmonc 
eft  ingens,optimum  efl  fanguinis  &  in  colore  cV  in  coniiftcntia  mutationcm  cxpccftarc.ficut  indi 
cauit  JHippocrates  in  libro  de  acutorum  victu,quando  de  pleuritide  verba  farit:  aliiis  cnim  eft  qui 
in  phlegmonc  cft  fanguis.ab  co  qui  fccundum  naturam,  vt  pote  plus  cxcalfacfnfcj.Na  fi  antca  cru>- 
dior  crat,rubrior  modo  5l  flauior  efHri  tur :  fin  ciufmodi  prius  fuerat,ad  atredincm  vergit  aduftio- 
devia.Acu.co.  nc.  Proinde Hippocratcs  dcpleuriticis  huncin  modumfcriplit:  |j  Secandavero  incubitovcna 
z.r.io.73.» i7.b  interna: nec  vcrcaris  multum  detraherc,doncc rubrior  Hauior  cp multo  fluat ,  aut  pro  puro  cV ru^ 
bro  liuidus ,  vtruq,  cnim  eucnit.  Siquidcm  fignum  conftituit  alfumpti  alicuius  in  fcclam  venam 
exphlcgmonc  fanguinis,mutationcm  in  co  apparcre.Non  tamen  omni  ex  parte  hec  cxpecftanda  F 
ci  t :  icd  cft  quando  antcq  uam  fiat  mu  tati  o,  ceifare  conueniat,  id  cq^  duplici  nominc,ob  infirmas  vi- 
dclicet  vircs ,  aut  phlegmones  maligni  tatcm :  interdum  cnim  nihil  ab  ca  emittitur ,  fed  inibi  forti^ 
tcr  conftricuis  cft.  Si  camen  vircs  cxclui  cuacuationc  non  dum  vidcantur  (id  quod  cx  pulfu  fcies, 
cV  fi  cui  fanguis  mittitur,a:tatc fit  Horcnti)  cxpcclanda  cft  mutatio,potifiTimum  fi  ambicns  fit  tem 
t  oribajtm  pcratus.  f  Duocnim  ha-ciunt,  ob  quaemaximcconiecluraliscfficitur  cuacuationisinhocauxi- 
Ugit  JVo  y&p  lio  quantitas,laborantis  natura  qualis  fit,  quam  vticpad  amuffim  nouiflc  non  liceat : cV ambicntis 
er/  t*u t*    tempcrics  qualis  fit  a  miflo  fmguinc futura.Nam  cu  fcbrilis calor  multum  fanguinis  digcrit ,  atqj 
^'*M*A,0T*  abftincntcr  laborans  viclitar,  nece&rio  brcui  illum  nutrimctum  exfanguine  dcfiituit,  intcrim  qj 
arear'»  c  1  duo  virtlIS  exoluitur.  Abfumirur  autcm  ob  laborantis  quidcm  temperiem  fi cahda  humida'quc  fit,  cu 
tntm  h<£c sUt,  iufmodi  eft  puerorum : ob  ambicntcm  vcro  ii  regio  iit  calida,  cV  tempus  aThuum.Proinde  minus 
cb qiu  m.ixi-  detrahimus ,  cfj pleiuiuco  commonct.quod ad artates quidem  attinet,in  pueris : quod ad corporis 
me  tgnoratur  habitus,in  canaidis,cV  quibus  molhs  ceitera  q}  cft  caro,quales  Galli  funt : quod  ad  tcmpus,  fub  Ca 
t]H4ntit.is  eiu  nciimilitcrctiatn  in  rcgionibuscVcofntunombus.  Aliavcrorationc,vtcVantepropofitumcft, 
cuationis  7hoc  m  contrarijs ,  hoc  cft  in  fi  icTiciis  tum  teporibus ,  tum  locis ,  Iargam  euacuationem  fugimus ,  pro^ 
auxiao,  Ubo-  p,xr  infcquentcm  nimirum  rcfrigcrationem.  Quaproptcr  vnumdefinire  in  quoqj didorum  va  G 
rantts  tutura,  tuatiorus  modum  fcripto  non  licct.  Mcmini  enim  quibufdam  ad  fcx  vfq^  Iibras  fanguinem  detra 
f' /T/  d»  tr  ^iUm  fUIl^e  > lta  v t  fcbris  protinus  extingueretur ,  nec  vlla  fcqucrctur  virium  afrliclio :  quibufdam 
ftm£<rnoQere  ver0  fefquilibram  haud  ci tra  lcuc  faltem  virium  detrimcntum:quibus  fiquis  duas  vacuaflet,  ex- 
nttjuenmus  et  fcmc lxfilTct.Qiiapropter  vtiliterquibufdam  vnamquoq?  detraxialiquando,immo  vcronon 
ambietis cr  c.  nunquam  hac  quoque  minus,  id'que  cx  vena  aut  cubiti ,  aut  poplitis,  aut tali.  Nam  cx  venis  quac 
Qumquam  no  ^d  magnos  ocuiorum  angulos  confpiciuntur,aut  fub  lingua;quod  certe  mentionc  dignum  fit,  ef- 
uiuenlhidua.  flucrenonfoIct:ficutncciiquis fummainmanu aut  pcdc venam  fccet, quemadmodum putant, 
Jenptur*  ad  qui  Iiencm  curariaiuntavcna:  qua:adfccundumpaiuumdigitumfitacit,fc<ftionc,dcquafufiu8 
modum  tr.ter  demceps  diffcretur. 

fedifferre.  Qucd  Ndtura  Enacuationee  Direclofoleat  ^lfftSlmomnesperfanare.  C^4P.  15. 

*\pot  tfi  /-^v  Vafcmiq3igiturdchocfccmatcfiucfpeculatione,axmedicisdidtafun 
m  coduibnrt  \  J  diar,opus  crit  Iibro  rjs  fingillatim  dicato,  eo  q?  ingenti.  Cxterum  quemadmodum  m  aifjs , 
Ci~'?r%it  '^™    ^^"^       nac^cnus ^eruilta funt,cifeci,vt  f.cV mentem  meam  vobis  exponerem,  qui  cam  are 
T'' ipafiH>J"  ^lTS  !'P^S  ProDa11  vidiiiis,idcm nunc  quoq^ faciam,fumpto  initio  ab  fjs  qua;  quotidie in  laboranti^ 
v3'        '     bus  vidcntur:qua;quidemHippocratesdiligenterobferuata,mcmoriaeprodidit.  EftveioeoruH 
vnum  primarium cj? caput,hoc fcilicet:  Quibufcucp  x.a.r  t%iv  eruptio  fanguinis accidit,  fummum 
idcommodum  laboranubus  affert:hocautem  zari^v  quod  in  rectum  intclIigatur,omnibus 
confeffum  cft ,  cu  clariiTime  fa?penumcro  hac  voce  xar  1%tt  in  hoc  vtatur  fignificato :  Quibus  ve- 
ro  contra  euenit ,  nihil  iuuat ,  aut  etiam  interdum  nocet ,  q>  vires  fcilicet  citra  morbi  leuamen  defj^ 
ciat  atq?  exohiat.Non  enim  in  liene  turgente  ex  dextra  nare  erumpens  fanguis,nec  in  iecorcex  fi^ 
niftra,  vllam  fert  vtilitatem :  fed  reuulfio  quibus  in  direclum  adhibetur,euidentcm  vtili  tatem  cele- 
riter  oftendit:  quibus  contra,haud  euam.Dextra  igitur  nare  fanguis  erumpens,ad  dextrum  hypo 
chondrium  fixa  cucurbitula,clare  celeriter  qj  fiftitur:  ficut  ad  finiftrum,  ex  finiftra  erumpens.  Por 
rd  reuulfionis  caufa,fi  venam  fcces,in  direcle  quidem  oppofitis  fanguinis  eruptionibus,citifiime 
confpicuam  videbis  vtilitatem :  at  fi  contra  feces,nihil  profiieri  u 
Veme  Secltonem  e  DtreHo  patientts  Partisjiert  oportere:  ^4c  de  Venis  (ju£  in  Cubtto  fecantur.    C  ^iP.  16 . 
ingracU  cod.  O  Ic  aftecto  lf cne  haud  aeque  adiuuerit  circa  anularem  digitum  finiftrae  manus  incifa  vena ,  at' 
100  habttur    O que fi interna  cubiti  fecucris : multum  enim  iuuat afflictum  licnern  fanguinis ex finiftro  bra- 


bac  parttcnla  chio  detraclio.Praeftat autem  non  femel  quantum  conueniat  extraxifle ,  fed  in  duos  diesid  partiri 
ntgatiua.      fatius  eft.Inuenirctamcnequeo,  quam  ob  rem  medici  lienofisfanguinemdetrahercneglexerint: 

fiquidcm 


PER   SANG.  MISSIONEM 


20 


Afiquidem  egoingentem  perpetuo  vtilitatcm  proucnireconfpcxi,  fi  vellibraduntaxatvnaclctra- 
(ftaforct.Vacuanonistamenmcnruraexdiclisfcopisconijcicndacft.  Quin&  pleuriticis,  qu2fc  c 
dirc(fiolaborantislatensadhibitaiuitfanguinisminrio,cIanirirnam  fcepc  vtilitatem  attulit:quae 
verocxbrachio  oppolito,automnino  obfcuram,autccrtepofttemporisinteruallum.  Ad  lu.-c, 
oculorum  perfaepcdoIoresgrauilTimosc^ireifto  vcnae,quam  humcralem  nominant,  fcdio  in> 
trahorae  vnius  fpatium  compefcuir.  Conari  autem  m  omnibusaffeclibus  preftat ,  poft  modici 
fanguinis  miffioncm  iterato  mitterc: intcrim codcm  die ,  fi ita  cxpcdire  vidcatur :  lnterim  poftri- 
die:  nili  quando,vt ante didum  eft,ad  animi  deliquium  cuacuationcm  duccre  conucniat.  Itaque 
dolentibus  oculis  humeralis  vocata  vcna,quaecj3  cx  ca  dcnuata  eft,incubuo  incifa\luculcntum  ce 
leriter commodum  afferunt :  Affcdo  vero  laterc,aut  pulmonc,aut  fepto  tranfuerfo,aut  Iicne,aut 
iecore,aut  ventriculo,  ea  quae  pcr  alas  ad  cubiti  iuncturam  pertingit.  Hoc  autcm  cafu  maximc  inr 
terior  fecanda  venit :  qudd  fi  non,certe  ea  quae  ab  ipfa  diducla  in  luncfturae  apparct  flexui  a.  iNoui- 
ftisfane  paulo ante ab  humerali  vena  praedidam  diduci,ipfam connecfkntem.  Nam  hi  tres  funt 
loci  mittendi  ex  cubito  fanguinis,interior,  exterior,  medius.  Igitur  interior  vtilis  eft  in  rjs,quibus 
inferiores  collo  partes  patiuntur:  Extcrior  vero  inns,quibusquaehisfuperiorcsfunt,  vtiacies, 

B  autcaput.Mediuslocusinterdum  vtrafque  habet  diduclasvenas  in  vlteriorem  brachijpartem 
tendentes,acdeindc  hiccocuntes:interim  vero  celeriter  in  vnum  mutuo  congredicntes ,  in  ipfo 
videlicet  iuncflura;  Hexu:  ac  non  nunquam  obfcuram  earum  alteram,claram  vero  alteram.  Itaque 
vbi  vcna  quae  parti  affecftae  propria  eft,obfcunor  fuerit,cV  ad  mediarum  aliquam  acccdas,  conarc , 
quaea propriadiducitur,potiusincidere. Eft  vero  vbi cV quae  inferiores funt cubiti iunctura , cas 
quae  in  vlna  exiftunt  fcilicet,nihil  fecare  prohibeat,  vbi  nimirum  quae  in  cubito  funt ,  non  appa- 
reant,fed  eas  certe  quaein  recftum  funt  afteciis.  Porrd  tam  perfpicuum  faepecelere  q^remedium , 
quae  e  direclo  affedis  partibus  venae  fecantur  afferunt,vt  dC  qui  patiuntur,  §C  familiares  ipforum, 
faepenumero  obftupeicanu 

Hijlorid  Oeconomi  Romani  diuitis,  Quifuitab  Oculorum  inflammatione^ac  c&citatts pe^ 

riculo,per  Sdnouims  mifionem  e  Direc~loJ.ibcrd.tiis.  C  ^41*.  1 7 . 

ITaq^  cgo  olim  rogatus  fum  a  diuite  quopiam  in  fuburbrjs  Romanae  vrbis ,  vt  rcrum  fuarum 
Oeconomuminuilerem,cuicaecitatisimminebatpericulum  ,namitaille  dicebat:ccrtemagno 
dolore  vexabatur,id  6,3  diebus  iam  viginti.  Diuitis  autem  illius  famitix  praefeclus  erat  med;cus  fc- 
C  cftaeErafiftrataeae,anxiefemper venae  fecftioncm  refugiens.  Vbi  ergo  laboranteinfpecco,  iuuene 
eum  multi  fanguinis  cognouiflem:  ac  oculos  quidem  non  dum  vlccratos  habcre,  carterum  phleg 
rnonen  maximam  fluxionem  cjj,tum  in ambabus  palpebris  denfitatem,  atque  in  altera  quafdam 
etiamafperitates:aquibusoborta  caligine  aegrotus  magis  magisq^dolebat^acphlegmoneflu-' 
xioqj acerbabantur : his inquam  confpeclis,cognita'quc  omni  ratione  curationis,  qua  medicus  il 
le  vfusfuerat:me  quidem  affidue  in  fuburbium  venire  polfc  negabam,caetcrum  ex  vfu  cfle  vt  tri^ 
duum  vt  minimum  hominem  paruis  temporum  interuallis  infpicerem.  Permitte  igitur  illum  in 
quam  mihi,fi  videtur,tres  hofce  dics.Immo  vero,  inquit,  vt  facias  obfecro ,  gratiamque  habcbo: 
quiniamhominem  tecumad  aedes  tuas  in  urbcm  abduc.  Venit  autem  circiter  horam  quintam: 
ac  prima  protinus  detracfhone  tres  fanguinis  Iibras  exhaufi ,  deinde  hora  nona  aliam.  A  quibus 
mirifice  refectus,  inundus  eft  poftero  die  mollium  collyriorum  quopiam,  cui  admiftu  erat  quod 
vinum  habet,ficuti  in  eiufmodi  facere  confucuimus,  illi tu  fub  palpebris  fado ,  fpecilli  cufpide  in 
fummo  medicamen  impofitum  ferentc.Id  primum  quidcm  mane  faciebam,  demde ad  horam  ter 
tiam,poftea  ad  nonam.Poft  quas lnuntftiones  fub  occafum  Solis in  balneum  ductus  cft.  Poftero 
dcinde  die,palpebris  extra  verfis  bis  inuncftus  cft,maiore  copia  collyrrj  illius  quod  vinum  rccipit, 
D  molli  illi  collyrio  admifta:  dein  ad  vefperam  lotus  eft.  Poftridie  vero  mane  obuius  diuiti  illi  cgrcf 
fus,ed  loci  vbi  ex  vehiculis  dcfcendere  folent/alutauit  illum  oculis  apertis ,  phlegmone  6,3  ac  flu^ 
xione  planeliberis,  qui  ante  biduum  illos  ne aperirc  quidem  pre  fluxione atquc  dolorc  potucrat. 
Itacp res incantatiom  fimilis  vifa  eft,adeo  vt  &C  ipfe  ille  curationis ccleritatem  admiratus,  exclama 
ret,vna  CJ3  qui  cum  eo  erant  omnes  in  clamorem  prorumperent :  cum  nos  interim  haud  magnum 
quippiam  teciflemusmili  tantum  ex  medici  illius comparatione,  qui  fummum  malum  attulcrat 
venae  feclionis  mctu.  Porro  cx  palpcbris  reftabant extergenda: laboranti  tum  dcnlua tcs  ille,tum 
afperitates,caetcrum  id  fieri  nonpotcratcitra  mcdicamcntum  mordax.  Atqui  ferie  lllud  ncuriqj 
potuilfet,nifi  pnus  vacuatus forct : dictum  enim  faepe  a nobis  demonftratu  que  cft,  Acria  omnia 
medicamenta  parti  cuiuis admota,nifi  vacuum  corpus omnc  fuerit , atcp ad  amufiim  excremcnti 
expers,fluxionemattrahere,phlegmonen'quecrrlcere.  Percontarusitaq3tuncdiues,qtiae'namca 
fuitTet  incantatio ,  re'que  omni  intellecfta  ,exinde  Erafiftrataeum  illum  mcdicum  aqio<p60of}  quafi 
dicasfanguifugum,nominabat.  Haecitaq^  narratio  vtriufq^  indicationem  continet.tum  quod  in 
affediontbus  eiufmodi  venam  fecare  oporteat,quod  in  praefenti  oratione  propofi  tu  nobis  baud 
crat:tumquode  diredo  laborantium  partium:praetereahumerales  venas  fecandas,vbi  fupeno- 
res  peclore  partes  laborant. 

Sexta  Claffis*  dddddd    rj  Qtkt 


DE    CVRANDI  RATIONE 


0«£  ~\enx,  Quihtts ajfeSlibm  fecandx:  ^4c  de  Ratione  Euocandorum  menflruorum.       C     P.  i  8  .  E 

J"*| Orrd  qucmadmodum  pradicfta'  oes  partcs  i'n cubito  fcda  vcna  luuantur ,  vti  diclum cft:  fic 
qua  his  infcriores  funtallis  quae  pcr  poplites  cV  mallcolosdccui  runt.  Sunt  autcm  diclis in- 
fcriorcscoxcndix,vccrus,vchca.  Atrcncs cui parti adfcnbi debcant,ambigunt:fiquidcm infcrio 
rcs  funt  ijs,quas  pnus  rccenfuimus:  fuperiorcs  vcro  cp ca  quas  fccundo  loco.  Itaqj  miilo cx cubi- 
to  fanguini  mtci  dum  aufatltant,vbi  videlicct  rcccns  fucnt  phlegmonc,copia  qj  ianguinis  affue- 
rit:Quibus  vcroarte(fiio*incR;quampropricncphritin  noiant,  cam  quain  poplitcclifccarecx- 
•pcdit,aur  ccrtc  qua  in  mallcolis  funt.  Porrd  vteri  inrlammationes  magis  ctiam  qj  rcnum,a  vcnis 
lncrurcfccusiuuannir.Nam  quacxcubitohuntcuacuationcs,aliudctiam  habcntadiuncftu  ma 
lum,ncmpc  Cb  purgationcs  mcntiruas  comprimant/ianguincm  ad  fupcriores  corporis  partesre- 
trahcndo:  Qua  vcro  hunt  cx  ci  unbus,tantum  abcft  vt  rctrahant ,  vt  ctiam  mcnics  promoueant: 
Ac  vbi  id  faccre  volucris,tcmpus  confucti  mulicri  circuitus  tnbus  quatuorue  dicbus  anteucrtcs, 
aut  vcna  incifa,autfcanhcatis  mallcoliscruris  vnius,pauculum  cuacuato:dcindcpoftcrodie  fimi 
liccr  Ucito  in  crurc  al  tcio :  vt  th  ct  liiis  diebus  in  quibus  vacuas,2c'  ante  cos  quatuor  aui  quinq3,cx- 
tcmuntcin  victum  procurcs.Confcriptus  clt  autcm  a  nobis  fcorfum  libcr  de  Vicftu  cxtcnuante. 
^  Scd  mulicnbus  Qne  huiufmodi  viclus  rationc  mcnfcs  abundc  prouocant  SC  nepitaA'  pulcgiu.  F 
Exhihcbisca  in  mclicrato  cocia,  fcd  antcacontufa,  arida,  cribro  q^fubtili  difcrcta ,  acrutfum  trita 
vftjjdum  pollincm  tcnu:tatcrcrerant:ttadcniq3  mclicrato  infperge.  Porroconucnicntiirimum 
.poiui  tpscftabalnco,inuoIutisadhuclintco.  Atqjhac  quidcm  mcdicamcnta mitia funt.  Valen- 
tioraiunt,fauina,cVdiaaninum,aetcruni  vfusantcdictislimihs.  Daturautcm  &C  hoc  tcmpore 
mcdicumeiitum,quod  propric  Amarum  appcllatur,  centum  habcns  drachmas  alocsmifiisalio- 
rum  mcdicaminum  cuiufqj fcx.  Optimum clt, vbi cinnamomum acccpciir.  Scd ha-cobiterlint 
jcUwts ,fu-  dicla,quanquam  non  a  rc  ipfa  alicna ,  quandoquidem  fanguiniscx  vtcro  f  fluxui  auxiliantur,  cu 
xticowuii*1,  cuacuatioccxcruribuSjquahataurmallcolisfcarihcaris^aut  lncifain  taloaut  pophtc  vcna.  Mc- 
Tii  9crx  7-jv-  niim  me  jfchiadas  nuc coxcndiccs,vno dic  facfta  cx crurc cuacuationc  curalfc ,  nimii  a  vbi  non  ex 
*niu  frigorc,fcd  implctis  (ariguine qua lri coxa funt  vcnis ,  prouenilTcnt. Quare fecta  in  poplite  vena 

commodior  ita  affedis  cfr  qua  rn  mallcolo:fcarificacio  autcm  nihil  pcifpicuo  illis  prodcit. 
De  Rauone  V  acuandi  pcr  Scchonem~\enarum  Intmtus acftnibtvs  jluxtonum:  ^4c  eocjuocj;  tcmpore 
utm  Pr.tfouarc ab  Imn.tnentibtttmtrbvi^oluerimws. .  C*AP.  l  y. 

;Orrd,vcfummatim  drcam.incipicntcs  phlcgmonas  rcuulfueuacuarc.oportct:qua  vcro  in- 
uctcrata  iam  funt,cx'ipli's,ti  hcri  potclt,artcCtis  partibus: qudd  fi  ncqueat ,  faltcm  cx  vicinis.  G 
EtcniminincipicntibuSjaucrtcrcquodinriuitcxpcditMn  inuctcratisautcm  ,ipfum  tatum  quod 
artccta*  parti  inhxum  cft ,  cuacuare.  izaiacuabirur  porro  ld  optimc  pcr  vcnas  coniunctas  cum  ljs 
qua in  partibus iplis funt lira\  I-Juic rationi  cxpcricntia quoq;fubfcnbit. Quocirca quae ingut- 
turc S>C artcria ,  graui  torqucntur  inHammarionc ,  fn  principio  quidcm  fccia  in  cubito  vcna ,  poft 
principiumautcfubipfalingua,magnihce  prodcft,  incilis vidclicct  vcnisquafubca  funtamba- 
bus.  Sicindurata"phlcgmonaiuminocuIisrcIiquia,fc(fta  quaad  magnum  dccurrit  angulum 
vcna,minhcciuuantur:  Sicutcapicis grauitates,cx.' muctcratosin co  cx plcnitudinedolorcslcua 
tc  manifcftc  iblct  tufa  in  frontc vcna:  Atincipicntcs ,  aut  ctiam  vigentcs,pcr cucurbitam  inccr^ 
uicc  procurata  rctracftio.intcrim  quidcm  folam,  intcnm  cum  fcarihcatione.  Cartcrum  prauacua- 
tum  ctlc corpus  vniucrium  opoi  tct.  Eadc  rationc incipientes  in  occipitio  dolorcs ,  aut  ctiam  vi 
jgcntes,  inciiafrontis  vcnaiuuat.Qiiippcrcuullioncs  cum  cuacuationeadhibcri  magisdcbcnt  in 
iluxionibusincipicntibus:quavcrohuntex  iplispartibusaffc(ftis,autilhs  vicmis,  m  phlcgmo- 
nis  qua  vclut  fcirrhi  naturam  rcfcrut.  In  quibus  autcm  corporibus  nulla  dum  particula  aficcla 
cft,ca>tcru  vacuationcm  vcrc incuntc antcucrtimus,in  rjs  li  quidcm  talis  fit  homo  qui  quotannis 
^ftiuo  tcmporc  fcbnlibus  morbis  obnoxius  clleaflolct,  atque  eorum  fuppcditationcm  cuacuare H 
ftudemus ,  aquc  pars  qua*uis in fanguinis detractioncm  accommoda efi: iicut fanc ct li arthriti- 
cus  fit,omnibus  articuhs  laborans:  Quibus  autem  eximic  pars  quapiam,  vbi  prius  cuacuati  non 
fucnnt,infeitetur,haud  cqueliceatex  quauis  parte  euacuationem  moliri,vcrumljcutinijsquipa 
ti iam occipiunt.  Qiiamobrem podagricos  excubitocuacuato:comitialibus  veromorbis  verti- 
ginibusqjobnoxiosjpotiusexcrunbus.  Caeterumliretentaeharmorrhoidcs  mittendi  fanguinis 
occafio  fint,fi  quidc cohibcre eas  voles,qua in  brachio  funt : fin  prouocarc,  qua'  in  cruribus funt, 
vcnasfccarcconuenit:  Atinrjsquibus  reprelTi  funtmenfes,  femper  incruribus.No  enim,vtin 
hamorrhoidibus  quidam  eiufmodi  libcrari  euacuatione  volunt,  quidam  habcreetiam  gaudent, 
-ita quoqj  fe  res  habctin  mcnfium  purgatione.  Quippe  cum  hamorrhoidum  cuacuationcm  ve- 
rcamui,nc  intamameuadarimmodcrationem,  vt  hominem  vel  protinus  interimat,vel  hydropi- 
cum,aut  cachecticum  hoc  eft  habitus  mali,reddat:  At  vteri  purgationibus,  vt  qux  fecundum  na^ 
turam  funt,tale  nihiLcucnit.  Accidit  tamen  aliquando,vt  ex  vtero  per  erofionem  fanguis crum- 
pat,inquibusnonidemeft  curationis  fcopus:iiquidcm  haud  effluere  fanguinem  volumus  vti 
cx  mcntibus,fed  planc  iiiicic  confilium  eft.  Communis  ergo  in  his  omnibus,rjs  qui  vere  ineute 
ad  fanguiiiis  mifiioncm  acccdunt,  hac  ratio  eft,  Si  quidem  infigniterinfirmam  parte  aliqua  ha- 
;  beant 


P 


PER    SANG.  MlSSiONHM 


A  bcant, in  quam quae colligitur  plcnirudo  dccumbat  pcr  rcuulfioncm  cuacuarc:  A  t  fi  talc nihil  fir, 
qua  cuiqs  magis  placcbit,except3  tamcn  aut  hacmorrhoidisaut  menhum  rcicntionc,vt  paulo  an- 
tc  definiuimus. 

^ducrfus  eos  cjui  Prtms  txntnm  Atorln  diebiis  SJngMBtet*  mittebxnt.  C  ~A  P.  20.  * 

DEhocfancpotcftatccViupradtctum  cft:  vcruntamcn  fatiusfucrit  cxhicquocpomnia  pcr- 
currcrc,ommbus  qua?  antc  dicfta  funt-in  vnum  collcctis,cV  iiqua  non  diftincta  iunt,  vni  cLU 
icretis.  Igitur  vniueriim  hoc  icicndum,  in  fanguinis  mifllone dicrum  numero  pnmum  haud  cf- 
fcattendcndumdicutquidam fciiplerc:  Acnon nulIi,admodumrid:cule.poft  tertiedici  paroxyf 
mum,quando  videlicct,vt  aiunt,dignotio  quxdam  habetur,qualis  lit  in  forma  cV  moribus  atque 
adeo  tota  natura fua  morbus.  Aln  cxtremum  terminum  mi ttendi  fangumis dcnmunt  dicm  quar 
tum:intraqucm  miffioncm  fanguinisconceduntin  paroxyfmorum  intcruallisadhibendam,  clc 
Cto  quohbcat  dic.  Ahj  dctraherc  rcitinant.  quibus  fanguinis dctractioncm  cx  vfu  clTc  itatucnnt, 
transrlucntcctiamnum  co,acvbinccdum  hrmiter  m  partcaliquafuperrkiitatcm  rccipienteinha: 
ferir,vnum  modo  coniiderantcs;num  corruptio  aliqua  cibi  ln  vcntrc  concoquedi  fit  facla;aut  tar^ 
da concocho ,  aut  ctiam  cibi  ln co contincantur.  Ergo  q>  maturandum  iir,  in quibus  vacuatio  ex 
B  vfu  eft,  ntG  prius  concoqui  aut  cibos ,  aut  m  primis  vcnis  contentos  femicoctos  fuccos,oportcat , 
rectiflimcpr.xcipiuntjhabendacphdcs.  Verum  quoniam  quintum  iarpedicm,aut  fextum  ab  ini- 
tioexpcciant.priufquam  nosadcurandumacccriant,cxpcdietnihiIofcc!Usquoq-,fanguincm  dc^ 
traherc,ctiam  ii  huius auxihj  primum  tempus  fit  omiiium.Quocunqjenim  dic  mitccndi  iangui- 
nis  fcopos  m  laborantcinuencris.in  eo  auxilium  illudadhibeto,ctiam  li  vel  vigclimus  is  ab  limro 
cxtitcrir.  At  qui  nam  fucnnt  hi  fcopi  t  Morbusingens ,  Robur  qj  vinum ,  cxcepta  a:tare  pucrili,- 
ctacrenosambicntc  valdccalido.  Porroautcm  qrh  pnusexoluitur  teporis  tractuin  plcnf^mor 
bis  virtus,  idcirco  cV  mtttendi  fanguinis  occafio  dierum  numero  depcrditur :  non  tancp  prnnario 
ad  dics  efficiant,fed rc  aliqua  lnterccdentc ,  ncmpe  virium  diiToIutione.  Itacp  fiquando  vcl  fec un- 
do  a  principio  dic  vires  exolui  videantur,aL  vcna  fecanda  abitinebimus. 

De  Horxin  DctrxElione  Sxnvumis  ehzendx.  C \AP.  21. 

SEdenim  quod  in  ipfo  rurfum  die  in  quo  fanguincm  mittimus ,  obferuanda  fi t  febris  decli na- 
tio,clarcre  fatis arbitror :  quanquam  quibufdam  td  non  fatis  fit  norum,qui-mane  tantum  tun- 
dendamclTe  venam.autad  fummum  mhoram  vfq;quintamautfextam3cxiftimat.  Vcrum  iiquis 
memoriatcneat  quaftotofupra  hbrofuntdicta,  nihil  taIecommitter,fanguincm  mittensquauis 
.C  diei nocftis  qj hora,modo rcfpieiat  In febricntibus  quidcm' particulanum  paroxyfmorum  declina 
tionem :  In  quibus  aut  aut  ob  oculor u  lippitudine,aut  aliud  iimilc.citra  febre,hoc  opus  cft  auxJio, 
non  dcclinationem  omninoxum  oino  febris  non  adfit,fcd  magnitudincm  aut  doloris.au  t  phleg- 
mones,aut  totius  arTcccuvn  quofecta  opus  cft  vcna,infpicerc  conuenit.Cum  autem  nihil  eiufmo 
diaut  vrgcat,aut  prohibcat,pra'ftatmane  venam  incidere,  haud  protinus  cx  fomnocxcitis,  vcru 
circitcrhoram  vnam  iamantea  vigilantibus.DiCTumcitautem,  quodcVlauacro  vtiquibufdam 
cxpedit : quodii  verum  efr.cV praeuntc  quoq;  ambulationc non  nullis.  Cxterum  in  quibus  vcre 
ineunte  venam  incidere  aggrcdimur ,  aut  propter  febris  mctum  >  aut  altcnus  cuiufpiam  affeclus , 
fcio  mc  fanguinem  miiitie  quibufdam  ctiam ,  poftcaquam  rerum  folitarum  quippiam  obiilTent, 
fiuc  in ludo  literario,fiue  ln  officinis,tiue  m  foro,  iiue  m  ^dibus.  Itcrata:  tamcn  decractionis  tem- 
pus,in  quibus  fimpliciter  quidcm  vacuare  conamur,eodem  dic cito :  A t  m  quibus  rcucllcrc.fi  vcl 
duobus deinceps diebus  fiar,mclius fuerit.  Porro  lntento  femper animo  in  omnibus  id  gcnus  rn 
laborantisvircscito,manuiugitcr  arterusillius  admota:funt  emm  quidam  tamad  paticndum 
aptt,vt  confertam  inanitionem  non  ferant :  quo  cafu,rcfc<fto  primo  dic  egroto,iterarc  fecundo  de^ 
tractioncm  cxpcdit. 

D  De^fjjeclibtH,cju:^irterijsin  Cxptte  dtjj~ecti<  iuuxntur.  C \AP.  22. 

QVod  autcm  artcrias  antiqui  vcnas  appellabant ,  8C  a  nobis  alibi  dcmonftratum  cii ,  cV  ante 
nos  aliis  confcflum  cxtitit.  Ob  ld  ipfum  crgo,ac  praucrca  ob  difciplinarum  affinitatcm,cO' 
—  pcndi;  gratia  fatius  mihi  viium  cft,haud  alium  confcribcrehbrum  dc  arteria  fccanda,  fcd 
orationidefecada  vcnaanncctcrCjatqjid  lpium  inhacpartc.inquaccnfidcramusquasvcnas  ob 
quas  partcsafiectas  fecare  oportcat.  bicut cnim  alias  vcnas  ob  alias  aftcctas  partcs  oiicn Jimus  fc- 
candas.licquoquc  cV  qua:  rn  tcmporibus  funt  artcrias,cV  que  poft  aurcs,inciderc  mcdicis  mos  cft : 
In  temponbus  quidcm,infeftacibus  oculos  fluxionibus  tum  calidis.tum  fpirituoiis:  Poft aurcs  vc 
ro,in  vcrtfginciismaxime,  cV  ijs  quidiuturnis  doloribuscapitiscahdisac  fpii  uuofisafnvguntur. 
lam  vero  cV  ob  dios  quoquc aficclus  ln capitc confiftentcs  diutinos,  funt  qui artci  lai  um  pofl  au 
res  vtuntur  fcctionc.Non  th  lnvllaalia  particula  paticntc  camadhibucrunt,tamet:i  muha-fint , 
quibus  hoc  potius  atixilio,  qua  m  vcnar  ieciione,iit  opus :  Vbi  enim  cahdus  fpin  tuofus  q?  1  nlcftus 
eft  fanguis  m  ancriisaccruatus,illic  communibus  parti  afTectx  fectis  artcrus  c(i  opus :  VO  um  pn> 
pter difficilem  ciuptionisfingmms  compreiTionem.arteriasmcdici  nkfcklt  mctuunt:quippc 
cum,  fiquis  in  fccanda  fortc  vcna  arteriam  \  ulncrarit ,  argre  ftatim  ianguinis  cruptionem  ccmpc- 
fcat:ac  vbircs  optime  cadac  ad  c  cacr.ccm  pcrducla  d.uiiione,tamen  aneunima  hat. 

D: 


DE  CVRAN.  RAT.  PER  SANG.  MISS. 


T>e  Periculotmpendemeijs^cjuibm  NonreEle  Dijjeiltjuut  ^irterit, :  et  Quo  pdEloGdlenns 
Somnijmonitu  Edi  (tufus  ejl  dijjecdrc.  C^4P, 
Vin  &C interrjik  quoldam  noui  ab  arteria  interiori  in  cubito  vcnaj  fubiccla,  no  nullos  qui- 
\J  dem  protinus  ob  vinculum  circumpolitum,  vclcntibus  medicis  liftere  fanguinis  eruptiO' 
nem,  in  gangrarnam  incidcntcs :  alios  poftea  tn  aneurifmate  manu  curando  defunctos , 
necclTc  enim  hic  cit  laqueo  vafculum  conftringere.ltaqj  maiufculas  proinde  artenas  medici  renj> 
giunt,paruas  autem  tanquam  haud  ita  multum  profuturas :  quanquam  &C  ipfae  quocp  non  nuncjj 
haud  paruum  attuhlfe  commodum  viiae  funt ,  cum  hoc  q>  cV  citra  aneurilma  cicatnce  claudantur. 
QuincV  li  maior  fit  arteria,cV  ipfa  quocp  citra  aneurifma  cicatriceincludi  poteft,tota  nimirum  dif 
fe<fra:id qj ipfum  fepcnumcro immincns cx  fanguinis  profluuio  difcrime  fuftulit :  clare  enim  ap 
paret,cum  tota  traniueriim  pcr  fe  totam  difcinditur,reuullis  vtrinqj  partibus  ambabus,  vnam  fur 
ium,alteram  deorfum  concedere.  Atq;  ld  quidem  5C  venis  verum  moderate  vfuuenit ,  fed  arterrjs 
fcmper  plus  qj  venis.  Sane  vcro  que  mihi  occafio  extitent  fecandae arteriac ,  nunc  iam  nbi  ediife- 
ram,  Monitus  per quedam  infomnia,quorum  duo  perfpicuo  mihi  vifa funt,accelTi  ad  dextre^  ma 
nus  arteriam,inter  indicem  5C  pollicem  litam :  fiui  £3  fluere,  donec  fponte  languis  relifteret ,  na  ita 
fomnium  prarccpcrat :  effluxi t  autcm  non  tota  Iibra.  Subito  i tacp  diuturnus  extindus  dolor  eft  in 
illa  maximc  parte  fixus ,  qua  iecur  fcpto  tranfucrfo  committitur.Mihi  quidem  hoc  aetate  iuuenili 
euenit.  At  miniftcr  dei  Pergami,diutino  lateris cruciatu  laborans,  liberatus  eft  arteria  in  fumma 
manu  incifa,  aggrcllus  5C  ipfe  illud  infomnij  monitu.  Porro  alten  cui  ex  vulncre  in  malleolo  in- 
fiicfto  diueaa  arteria  fucrat,fanguinis  quidem  curfus  haud  quieuit,donec  ego  vocatus  totam  difle 
cui : ac medicamento ex aloe et manna  ouorum albuminc,pilis leporuru  molliufculis irr ipolito, 
vfus  fui : citra  que ancuafma  curatum  eft  vulnus ,  obducla  videlicet  arterix  ofculo  carnc.  Vir au- 
ccmillequartum  iamannum  haudcxiguis  tcmporum  interualliscoxx  dolorc  vexatus ,  exinde 
prorium  fanus  cxtitit.  Harc  itaqj  mihi  pcrfuaferunt,vt  fubinde  in  fummis  artubus,immo  6C  in  ca 
pite,ar terias  fecarem  1  n  omnibus  doloribus,  qui  a  calida  fpirituofa  qi  fubftantia  nafci  videbantur , 
ct  maxime  in  mebrams :  quarum  dolor  puncftioni  fimilis  eft,ac  fenfim  cxpanditur,  pungente  qui- 
dcm  fenfu  vna  in  part^,  tanquam  in  aticcrti  loci  centro ,  infixo :  tenfionis  vero  fenfum  percipiente 
omni  circumcirca  ad  centrum  parucula. 

S  E  X  T  £    CLASSIS  FINIS 

aaaaaa    bbbbbb    cccccc  dddddd 
Omnesfuntterniones,pra?ter  dddddd  duernionem. 


VENETIIS    APVD  HAEREDES 
LVCAEANTONII  IVNCTAE. 


G  A  L  E  N  I 

LIBRORVM 

SEPTIMA  CLASSIS 

C  V  R  A  T  I  V  A  M     M  E  T  H  O  D  V  M 
tum  diiiufe  cuni  brcuitcr  delciipcam,victus  racioncm 
in  morbis acutis, finrrulorum  morborum  hicile 

o 

paranda  rcmedia,  priuata  ouorundam  mor- 
borum  curatkmcm,cnirurine^on{Ututi6- 
ncm,  fracturarumac  luxacionum  iana- 
tionem,  falciarum  dcmq^  &  laquco- 
rum  &  machinamentorum 
cra&atum  continet. 

OVARTA   HAC  NOSTRA  EDITIONE, 
non  mitumum  tplenetorh  confequutd ,  (ptam  plurhnis  locis  ad 
Grxcorum  codicum  antiquorum  'veritatcm  rcftitutis . 
Locif  etiam  H;fpocrat;<  ntmc pnmnm  m  mar*me  notatts. 
Librorum  fridex  fequer.ri  fblio  cor.tinccur. 
To  Qica.-arVjTiY.6v-* 


Wml 


/'  £  KE  T  I  I  S    ,A  T  Ir  D     IV  \  T  .A  S 


M 


X  Vi 


PALtsTRil  fc  C\  p.  \  l  LO  «, 


3  fOH 


OJLHLTiT/J 


L" 


lO    CVM.      ALEXANDRO  HAblTA 


LIBRI    SEPTIM^  CLASSIS. 


G  A  L  E  N I  De Mcclcndi  Methodo  libri  xiiij,  Thoma  Linacro  intcrprctc, 
dcnuo  ab  Augufhno  Gadaldino  non  nullis  in  locis  ad  grxcorum  cxcmpla- 
rium  ndem  nupcr  cmendati.  fol.  z 

De  Arte  Curatiua  ad  Glauconcm  libri  duo,NicoLio  Leoniceno  intcrpretc:  ab 
AugufhnoGadaldinoad  fidcmantiquorumgrxcorum  codicum  aliquot 
in  locis  caftigati. 

Poft  hunc  Hbrum  collocari  debuerat  libellus  cui  titulus  cft,  Quos,&  Quando,&  Quibusmcdi 
camentis  purgareconucniat.  qui  eftin  QuintaClaffe,pagina  lxxxviij.  cjui  liber  cft 
cap.  xxiij.  libri  feptimi  Oribaiij  ad  Iulianum  Impcratorem. 
In libr.Hippocratis dc  Victus  rationein  morbh  acutis commcntarij  quatuor, 

Ioanne  Vafifeo  Mcldcnh  intcrprctc,ab  Augu(tino  Gadaldino  plcriiqj  in  lo 

cis  ad  grxcam  vcritatem  emcndari.  108 
DE   DlyETA  Hippocratis  inmorbisacutis,nuncprimumab  Auguftino 

Gadaldino  tranilatus.  Hiclibcrin  tribus,quos  habuimus  codicibus  grxcis 

manufcriptis,  (ncq^  cnim  adhuc  impreflus  grxcc  e(t )  admodum  corruptLis 

legitunita  vt  quandoq;  vel  nullo  modo^vcl  vix  fcnfus  clici  pofsit.Eius  autc 

mentiofit(fi  tamenisillceit)aGalcnoinlibro  dc  proprijs  Hbris  quarto&; 

fexto  capite.  cliij 
De  Remedijs  paratu  facilibus  libcr,ab  Hubcrto  Barlado  Philiatrio  olim  tranf- 

latus,  &mulnsinlocispofteaemendatus.  153 
De  Remedijs  paratu  facilibusad  Soloncm,  Spurius,alun.Paulo  Craffocon- 

uerlus,  &nupcrnmeab  eodem  recognitus.  161 
Liber  tertius  de  Rcmedijs  paratu  facilibus,  Spunusjun. CralTo  interprcrc,  re- 

cognitus.  169 
Documentu  de  Puero  Epileptico,Nicolao  Leonico  Thomep  interprctc.  175 
In  Libruin  fecundu  de  Natura  humana,  Vi&orc  Trincauellio  interprete.  181 
Delncantatione,  Adiuratione,&  Sufpenfionc  liber,Galeno  falfo  afcriptus.gr?- 

cenon  habetur.  181 
De  Oculis,  Spurius,Demetrio  Grxco  interprete, a  van js  mendis  expurgatus. 

grxcum  exemplardefideratur.  181 
DeRenum  affec"tuum  dignotione  atque  medela,Chn(tophoroHeyl  mter- 

prete,  Spurius,  rccognitus.  191 
In  librum  Hippocratis,de Officina medici,  feu  deijs,qux in  medicatrina fiut, 

commentari  j  tres,  Vido  Vidio  Florentino  interpretc.  1 97 

In  librum  Hippocratis  de  Fradturis  commentarij  tres,eodcm  interprete  115 
In  librum  Hippocratis  de  Articulis  comentarij  quatuor,codem  mterprete.  2.51 
De  Faicijs,  eodem  interprete.  293 
Oribafius  deLaqueis  exHeracle,eodeminterprete.  306 
Oribafius  exHeliodoro  de  Machinamentis,eodem  intcrprctc.  309 


Hos  fcxhbroscjuos  Vidius  olim  conuerterat,  nuncidem  etiam  diligenter  recognouit. 


2 


G  A  L  E  N  I 


METHODI    MEDENDI    ID  EST 

D  E    M  O  R  B  I  S    C  V  R  A  N  D  I  S 
L  I  B  RI    Qjr*  A  T  V  O  R  D  E  C  I  M 

Thoma  Linacro  Anglo  interprcto 

Denuo  ad  Grxcorum  codicumfidcm  ab  csfuguflino  (jadaldino  aliquot  in  locii  emendati. 

AR.GYMENTVM      PR.IUI  LIBRI 

Thcifaiumacreliquos  Mcthodicos  reprehendit,quiin  Sanitarc  ac  Morbo  dignolcende 
plurimum  abcrrai  unt :  docetquc  Pnncipia  methodi,  quaMorbus 
tum  dignofci,tum  curan , debct. 

Jtctardatam  c*  de  caufd  fttiffc  Ijorum  hbrarum  editume  n ,  cjuod  ivndnifiimi  ad bonxs  artes  excohncixs, 

mxiorum  cjue  s ludui  xmplexxndx/Jxlcni  u mport  !)omints  extiterint.  P.  i. 

Vanquam  cV  tu fcpealias,charifTimc Hicro,  cValrj  quidam  amici  mc 
nunc  hortantur ,  vt  iibi  mcdcndi  mcthodum  cofcnbam :  cV  cgo  fane, 
tum  vobis  in  pnmis  gratihcari,tum  vcro  pofteros  pro  viribus  uiuare 
cupio:fempcr  tnfum  cunctatus,acdiftuli,  idq^multisdc  cauiis:quas 
nfic  quoqj fatius  (opinor'  fuerit  pnus.q,'  opus ipfum  aggrediar,cxpo 
nere,funt enim  ad  ea.qux  poft diccntur ,  fanc  no  lnutilcs.  Earum  igi 
rur omnium  llla  prccipua  fuit,qudd  fruftra  me fcripturum  timcbam, 
cu  ncmo  propex  dixenm ,  hacnoftra  ctate  veritatis  inquifititmi  fitde- 
ditus,fed  pecuniam,cV  ciuilcm  potcntia,  cV  lnexplebiles  voluptatum 
dcliciaSjOmneseoufq^  lufpiciat,  vt,  fiquis  fapientif  quoduisltudium 
fettetur,pro infano  hunc habeant:quippe qui  pnmam ipfam cV  verc fapietiam, quar diuinarura 
humanarum  q?  rcrum  cft  fcicntia,ne  eiTc  cjuidcm  oino  exiftiment:  Mcdicinam  vci  o,Rhctoricc, 
Geometriam.  Arithmeticen,Muiicen,  acreliquas  id  gerws  artcs  clfc  quidcm  autumct,  cetcrum 
finem  earu  ftudio(e  perfequendum  minimc  ccnfeant.  Me  vero  cx  iis ,  qui  me  vnice  dihgcrc  funt 
vifi,non  nulli fxpc  increpant ,  qudd  plus  iufto  veritatis  ftudio  fim  addictus ,  quafi  ncc  nuhi  ipli 
vfui  nec  ipfis  in  tora  vita  lim  futurus,nifi  cV  ab  hoc  ranto  veritatis  mdaganda:  ftudio  clcfiftam,  cV 
^mane  falutando  circumeam,cV  vefperi  apud  porentcs  cccnem:  His  cnim  artibus  rum  amari,tum 

amiciuascociIiari,tuveroproartihcibushaberi:ncquagtexiis,queinpropria  profclfionelint  tUnt  ' 
cofequuti:Neq3  enimelfe,  quideeaiudicentjvbiomnestorumdicnidiucrfisftudiiscraniigant,  c: 
manc quidem  omnes  fimulfilutationibusoccupati.poftautemdiftracti,  ad  forumquidcmcVIi  " 
tes  non  cxigua  turba:  ad  faltationcs  aute  SC  aurigas  alia  maior:  iam  vcl  alear,  vel  amonbus,  vel  bal 
neis,vel cbrietati,vel  comciTationi,  vel dcmu  alicui  corporis  volupta ti  dcditus  fane  non  cxiguus 
numcrus:  vefperi  vero  rurfum  omnes  ad  fympoiia  i  lmul  collecti :  vbi  poft,qua  -fvino}-  fc  nn plc 
uerejnonlyracitharauejautahud  muficum  inftrumcntum in orbcm  circunfcrtur,  (quod  iicut 
olim  in  ciufmodi  cogreffu  tctigillc  honcftum,  iic  contra  non  tctigilfe  admodum  crat  turpc)  fcd 
necfermonesvllihabentur,qualcsinfympoiiis  agitarifolcre  vetercsprodidcrut,  nccaliud  honc 
ftum quicquam:immo inuicem fibipropinant,  cVdcmagnitudine  poculorum certant,  vrpote 
inter  quos  optimus  cenfctur,non  qui  plurimis  inftrumcnris  muiicis,aut  etiam  fcrmonc  ph  llofo' 
phico  vti  nouit,fcd  qui  multos,eos  q$maximos  caliccs  exiccauit ,  adco,  vt  mihi  mane  ctiamnum 
cbrrjcxhisplcriq3videantur:nonnullivero  etiam  euidcntcr  adcovinumoIcrc,quam  fimodo 
haufilfent.  Eo  q?  iure  fit,vt,cum  egrotare cccperint,  mcdicos  aduoccnt,  no  quidcm  optimos,vt' 
pote  quos  per  fanitatem  nofcerc  nunquam  ftuducrunt,  fed  eos,  quos  maxime  familiares  habcnt, 

SeptimaClafhs.  aaaaaaa    ij  quiqj 


M E  T  H O  D I  MEDENDI 


qtri  cj?  jpfisrnaxfmc  aduiantur:  qui  QC  frigidam  dabunt,fi  hanc  popofccrint,  6V  Iauabunt,  cum  rof  E 
ferint,cV  niuem  vinum  qj  porriget:  poftremo  quicquid  tubebitur,  mancipioru  ritu  facient,  con- 
rra,q:  vcteicsilli  mcdiciab  /fcfculapio  oriudi,qui,tanquaDuccs  militibus,cV  Rcj^es  fubduis,  ini 
perarecgris  volucrut,ncquaquam  vcro  Gctarum,  cVTibiorum3cVPhrygum;cV  Thracucmpti' 
tiorum  ntu parcrc,atq3  obfcqui.  Itaque,non qui  mclius artcm  ca!!ct,ied  qui  adulan  aptius  nouit, 
apud  iftos  magis  m  prctio  cft:huicq$omnia  plana  pcruia  qj  funt:huic  ediu  forcs  patct:  hic  brcui 
*  At  KA\tvf .  ct}kiturdiues,plunnux q3  poteii:  huic difcipuli  miilti a  cubiculis3vbi  um  fucrint cxolcti,traduiv 
tur.QiiodTiicilalusiIleintclhgcus,nonfolumcjcteraRomiediuitibus  alTcntabatur,  fcd  ctiam 
arrcm  fcx  mcniibus  tradituru  fe  profcifus,quam  plurimos  difcipulos  facilc  comparauit.  Si enim 
ncq^  Gcomctria-3neq3  Aftronomixmeqj  Dia!c<5tices,neq3  Muliccs,ncc  vllius  dcniq3  bonarudi^ 
fciplinatum  indigct,  qui  mcdici  funt  tuturi,  quemadmodum  Theilalus  ifte  gcncroiiifimus  pro 
mittcbat:nccenam  longamcxpcricntiam,cVopcrum  artis  vfumdchdcrat:cui  non  promptum 
iit  ancm  aggredi,ceu  facilc  medico  futuro  C  Atq^  iiinc  adco  h't,vt  nucetiam  futorcs3cV  tincTorcs, 
QC  fabri  tum  matcriarij  tum  fcrrarij,proprio  magiltcrio  relicto,  in  medicinaeartis  opcra  lniiliant» 
Nam,qui  picToribus  cV  vnguetarhs  mixturas  fuas  pra?parant ,  etiam  dc  primo  loco  certant.  Atqj 
obhxcipfemcdcndimcthodumfcribcrefumcunclatus:quam  vtiq3  cV  virivetcrcs  incepcrunt,  F 
cV  pofterieoruin  pcrhccrcfuntconati.Atqjolim  quidcm  no  parualiseratcorum,quiin  Coatqj 
Cnidohabitabant,  vtrividclicet  inuentorum  muhitudincrchquosfuperareT:quippegcminum 
hoc  genus  Afclcpiadarum  adhuc  in  Afia  fupererat,  deiicicntc  nimirum,  quod  m  Rhodo  viguc- 
rat.Certabantautccum  his  honeftumilludcertamen,quod  Hefiodusprardicabat,etiam  mcdici, 
qui Itaham  incolcbant,  Philiitron,  Empedoclcs,  Paufanias,cV  horum  iccTatorcs: crant  q^  trcs hx 
ccrtatium  intcr  fc nobihuni  mcdicorum  icholar.  Plurimos quidem  atqj  optimcs difcipulos  Coa: 
fortunacontuht:ab  hocCnidia.Nnec  tamcnin  paruo  habendapretiocrat,cV  quaem  Itahanofcc^ 
baturf  At  horum  ncmo  ncc  manc  potentium  fores  lpfos  falutaturus,nec  vefpcn  cccnaturus,f rc^ 
qucntabat,fed  fku|  l-ieiioduscccinit, 

NanqueaIiuniditcmarncns,cuidccft,quodagatur,  » 
Ipfc  folum  vcrtit  tauris,  cV  iemin  i  ponit.  »> 
Ita  cV  illi  intcr  fc  pcrpctuo  ccrtabant,non  vfiqj  dc  aranda  fcrcnda'uc  tcrra3(quippe  qure,vt  Afcle- 
piadarum  gcucreinicriora,  fic  Afcraro  poctarcrantnon  indccora)  fcdde  Apollinis/Efculaptj  qj 
arte  tum  excrcenda3tum  vcro  fempcr  augcnda,ac  pro  viribus  pcrhcicnda.  Nunc  vcro  honcitum 
illudcertamcn  intercidit, autcertcminimumciusmter  homines  adhuc  fupcrcft:rcgnat  autemG 


inhoneftum,neccft,qui  hocauertat,aut  malo  mcdeatur,vt  Hefiodus, 

Lis  nc  tcinducatmaladcuitarelaborem,  »» 

Dulcemalumalteriuscui  iit.  •  » 

Haccenim  lis,vt  Hciiodo  ctiam  diuinior  pocta  cccinit, 

Armatur  primum  tenuis,moximprobaccelo  »> 

Infcritaltacaput,  tcrris  vcftigiahgens.  » 


ln  Thef\alumjummx,  atrovantix  atipte  mfitix  hommern,cjHi  fe  Htppocratem,  a  cjuo  ^icadernicx  Pert 
patetici  ac  Stoxi  ral '.ocinationcs  de  natura  tnutuati jttnt^  ojonatus  cjifupe-rajffe.  L\A P.  x. 

HVtuslitis ftimulis  agitatusilleTheftalusHippocratem acreliquos  Afclcpiadas malcdicTis 
inccfTit,ac  totius  terrarum  orbis  theatru  in  luis  ipiius  librisconitituens,inibi  iudicatur,yin^ 
Citq3,  cVcontraomncantiquitatemcoronatur,  ipfectt  a  fc  vicTordeclaratur.  Harcfacit  tum  ineo 
libro3quede  CommunitatibusfcripiitjtuminSyncriucisiquininreliquisquoqjoIbuscotume- 
liofus  eife  non  dehftit,veluti  in  epiftola,quam  ad  Nerone  mittit,  his  ipiis  inter  initia  vcrbis  vfus: 
Cum  nouam  fecla  condidcrim,cV  quae  fola  vera  iit,propterea,q>,qui  ante  mc  mcdici  fucrunt,  oes  » 
ni h  il  vtile  prodidcr unt  vcl  ad  fani tatem  tucndam,  vel  morbos  propulfandos.  Pergcns  autem  in  H  » 
cpiflola,Hs'ppocrates3inquit,  noxia  prgcepta  tradidit.  Aufus  eft  cV  Aphorifmis  eius  cu  fummo  >» 
dedecore contradicere. Et,  cum  oifendat fe  in  Hippocratica difciplina  ncc  a  quoquam  inftitutu, 
nec  eius  opcra  fub  prarceptore  legifTe,tamen  non  veretur  etiam,  talis  cum  fit,palmam  fibi  ipfi  tri- 
buere.Q.uo  magis  aliquie  cffe  mee  partes  viden tur  (quang  alias  parum  affueui  improbos  acerbe 
taxare)  aliquid  contra  hunc ob  veterum  contumeliam  dicere.  Quid improbe,  qu^  bona funt,ca 
lumniari  fentas,  vt  multitudini  placcas,cum  Iiceret  tibi  in  veritatis  conteplatione  excellere,  fl  dili 
genseffes^icveritatisamatorf  Quidita  ruditatisauditoru  patrocinioabuterisad  veterum  blaf- 
phcmiam  C  Num  paterna?  artis  foctos,  impudentiiTime  Theffale,  iudices  medicoru  ftatues  C  Iftis 
fcilicet  iudicibus  vinces  proculdubio,iiue  contra  Hippocratem,iiue  contra  Dioclcm,  fiue  contra 
Praxagoram,  fiue  contra  rcliquos  ocs  veteres  dixeris.  Qiiin  potius  viros  antiquos,  Dialeclicos, 
fcientes,qui  verum  falfum  cj3  difcerncre  funt  periti,  qui  cofequens  ac  repugnans  diftinguere,  qut 
(kmonftrandimethodum  a  puerisfuntmeditati,lios,  inquam,  iudices  in  cofeffum  introducito. 
His  fedentibus  aude  quippia  Hippocratem  accufare.His  pronunciaturisaggredere  fcelefta  illa 
tuabarbara  qs  vocecotra  Hippocratem,primum  illuddiffererc,  Non  oportere  dehominis  naui' 
ra curiofum  cffe: deinde,  fiquis  hoc donet,  male illu de ea inquifiuiffe,  ac falfd omnia praecepiffe. 


LIBER    PRIMVS  3 

AErgoquisiudexcritfnumPlatofquando  huic  faltcminiurius  eflc  minimccsaufus.Lc;o  vcro 
nedifcipulosquidem  cius  rcfugiam,non  Spcuiippum}non  Xenocratcm.  Ariftotelis  vcro.vcl  ro 
gem,iudicium  fubcas,cVcum  co  Thcophraiii.  Optcm  vtiquc  cV  Zcnoncm,  cV  Chi  yiippum;cx 
corum,qui  hos  fecTatur,qucmlibct  iudicem  cligas.  Horum ncmo,  vir  audacilTime,  Hippocratis 
de  naturahominisfcitadamnauit.-quaetumihi  ncc  lcgifrcvnqurividcrisn-icCjliIcgilti^intcllcxif- 
fe:  cV,fi  intellexifti,rudicare  ccrte  dc  iis  minime  gentium  potuifti,vt  qui  fub  patrc  malc  lanas  caiv 
pente,  in  gynarcio  fis  altus.Nec  enim  putcs  nos,  vel  cgregium  genus  tuum,  vcl  daram  doctnna, 
laterc:nec  teHippocrati  cV  reliquis  vetenbus  in  furdo  theatro  malcdiccre:fed,qui  lis,cVvndc  ve 
nias,quo  genere  ortus,qua  cducatione  vfus,qua  difciplina  imbutus,  prius  oftcnde,  atqj  ita  dem  ii 
dicito,Illudipfum  prius  vir  audaciffime  monitus,no  elTc  cuiuis  in  vlla  bcne  inftituta  ciuitate  con 
celTum,publicedicere:fcd,fi  quis  vir  clarus  cft,qui  genus  poffit,cV  cducationcm,  tum  vcro  eruJi 
tioncm  concionatorc  dignam  oftcndcre,huic  dicere  permittunt  lcgcs.  Tu,cum  nihil  horu  oftcn 
dere habcas,audes  tame,homo  generofiifime,Hippocratc  accufarc: facis  cj3  in  nugacibus libelhs 
tuis  Gracos  fedcrc  ludiccs:  fcrs  autcm  lpfe  fententiam ,  nec  illorum  cxpectas:  et  palmam  tibi  ipfi 
das  modo  de  omnibus  mcdicis,modo  de  omnibus  in  vniuerfum  Grxcis.Haec  cnim  infignis  au- 
B  dacia  fapicn  tilTimi  fcilicct  Theflali  eft,  omnes  fe  mcdicos  viciffe,fed  fe  ipfo  Iitigatore,fe  lpfo  ago- 
nothcta,fe  iploiudice:poft  hosetiam  rcliquos  Gra*cos  in  certamcn  prouocaflc,  Rhctoras,Gco^ 
metraSjGrammaticos,  Aftronomos,Plnlofophos:  inter  quos  coftitutum ,  ac  lanihcis  clocutione 
vfum,ccnfcre  fc  omnium  primum  cfle:  quippe  medicinam  reliquas  omnes  artcs  prxcellere,fe  ve 
ro  medicos  omnes fupcraife: quod  vnu  forte  for tuna  recle collegit.  Si enim  medicina  eft  omniii 
artium  pra'ftantifTima,in  ea  vero  ThefTalus  primas  partes obtinet ,  vtiqj  omnium  hominum  lta 
fitprimus,ac  Socratem  cV  Lycurgum  pra;ccIlat,ca*tcros  q3  onmes,  quos  Pythius  vel  vt  viros  bo^ 
nos,vcl  vt fapientes ,  vel  vt mufarum  miniftros ,  vcl  vt Iouis  tamulos ,  vel  deniqj  vt alio  quolibet 
munere diis  gratos  laudauit. Agcdu  igitur  Theflalo  hymnos  decetero  omnes  cantcnt,  fcribat  qj 
vicftoria:carmina:cVpublicumorbis  theatrumconftituatur:acccditoc]3aIiquis,quicanatcu,qui 
in  textrina  fit  altus,vicilTeDcmofthcnem,Lyiiam,cV  reliquos  Rhetoras.-fuperatie  I  'Luoncm,So 
cratem,cVc^tcrosPhiIofophos:paIma  eripuilTeLycurgo,  Soloni,cVaIiislegislatonbus:victore 
denique  totius  hominum  generis coronatum  efle ,  Rhetorum,  Philofophorum,  Lcgislatorum. 
Nam,fi  Geometras,etiam  cV  Grammaticos,ac  Muficos  nominatim  poft  tantos  tnulos  comme^ 
morcm ,  contumeliofus  rnhomincm  videar:  vbi  enim  Lycurgus,  Solon,  Plato,  Socrates,cV  Py- 
C  thagorasdantmanus,num  pulchrumetiam  litHippaichi,  Archimcdis,Ariftoxeni,Anftarchi 
cV  aiiorum  quorundam  id  gcnus  meminifle ,  hommum (vt  ThclTalus dicat)  nullius  prccfj  r Scd 
quis  tam  magniloquus  poeta  nobis  exiftet,qui  ha*c  canatr  Quis  nuc  dabitur  Homerus,  qui  hcxa 
metro  tono  hanc  Theflali  victoriam  celebretr  aut  quisLyricus,  qui  veluti  Pindarus  altc  m  dithy 
rambis  canat,qui'que,ficut  olim  Bacchi,ita  nunc  Thcflali  praeconium  cfferatr  An  horum  potius 
nullum  requirimus,fed  eorum,quiiambos  fcribunt,  Archilochum  ahqucm,  autHipponacftem, 
autex  Tragica  fccna  qucmpiam,qui  fic  hominem  compcllct  f 
«       Quiefcc  dum  mifcrrime  in  ftratis  tuis, 
«       Nanque  haud  vides,quae  te  putas  nofle  probe. 

Ortftis  mihi  fomnium  narras  Thcffale.Qualena  id  thcatru  eft,in  quo  tu  vinccs  Hippocratem  r1 
Qui  ludices  eruntf  Qui  nam  pra'mia  proponentr  Vis  ne,  primu Platonis fuftragium  lcgamus? 
«    fortafle  enim  hunc  iudice  non  rciicics.  Atqui  llle  ha:c ad  verbum  ait:  Anima: igitur  natura apte 
«    putas  intelhgi  pofle,n6  cognita  totius  naturaf  Immo,fiquidem  Hippocrati  vni  ex  Afclcpiadaru 
«    gcncrefidcsefthabenda,ne  corporisquidcnaturamabfqjhacmcthodo.Recfre  aisamicc:opor- 
«    tet  tamen  cum  Hippocrate  fermone  confcretes,num  cum  co  cocordet,  eftimcmus.  Sanc  quidc. 
«  D  Igitur  de  natura  confidcrarc,quid  eft,quod  Hippocratcs  rccfta  qj  ratio  dicit:  Num  ad  huncmodu 
«    de  cuiufq?  rei  natura  primum  lllud  perpedi  oportct ,  iitnc ,  dc  quo  volumus  vcl  ipfi  fcientes  eilc, 
«    velalios  racere  fcientcs  pofle,  iimplex,  an  varias  fpccies  habeatr  Mox,  fi  limplcx  iit ,  facultas  cius 
«    tota eftimada eft,qua videlicct ad  quid  agendu  obtineat,  aut  qua  ad  patiendu  ab  aho  lit  fortitum. 
«    Sin  plures  habeat  fpecics,his  enumeratis,quod  in  vna  fcccris,  id  in  vnaquaq;  exigerc  oportcbit : 
«    nempe quid illa faccrc  per  fuam  naturam  iit  apta ,  vel  quid  ab  alio  pati.  Audiftin  vir  bonc  Plato- 
nem  fimili  mcthodo  animac  naturam  inuenicndam  cife  ccnfere ,  qua  corporis  naturam  Hippo- 
cratesfAn  adhuc  vis,multas  honiinisdictiones  ex  multis  Iibrorum  ciuslocisdeligam,in  quibus 
ille  Hippocrateomniu,qui  antc  fe  fucrunt,maxime  adnuratur  fAn  potius,  cum  id  ahbi  fccerim 
(nempe  in  eo  opcrc.in  quo  de  Hippocratis  cV  Platonis  placitis diflcrui)  illuc,qui  id  fcirc  volet,rc 
mitta,  vbi,vt  arbitror,clariffimc oftendimus,in  plurimis  maximis  cj3 rcbus horu  hominum  inter 
fe  confenfum  :atq3  aho  mc  conferens,alium  tibi  lam  aduocc  in  tcftcm,  ccctum  ncmpc  Pcripatca^ 
cum,qui  cV  iplc  Hippocratis  phyfiologia!  principia  confirmat  f  Qiun  dc  hoc  quoq3proditum  d 
meinahiscomcntariiscft:quori>m  vnusdcelcmcntisfecundum  Ihppocratcm  inlcnbitur:poft 
hunc  alrj  tres  de  tepcramctis:  mox  alij  duo,altcr  dc  ina'quali  intcmpcnc,  qui  ctiam  ad  trada  tionc 
dc  teperameuspcrtinct,alter  deoprimacorporiscoftitutione.deindcctia  tres  dc  naturalibus  fa^ 

Scptima  Claliis.  aaaaaaa    irj  cultatibus. 


METHODI  MEDENDI 


tultatibus:hos  igitur  iiquislcgct,  clarc  perfpiciet  rationum  Hippocratisdcnatura  Ariftotclcm  F, 
intcrprcte  ciTc.Quin  etl'3  de  morboru  difcrimine,quot  hi,qui  qj  iinr,  ac  dc  fymptomatis  pari  mo 
do,prartercade  horum  vtroruqj  caufis,primus  omnium,  quos  nouimus,Hippocrates  rede  priu 
cipia  dcdifle  vidctur :  poft  eum  vero  Ariftotelcs  fufiffimc  ca  eft  in  terpretatus.Hcec  ita  eflc  intelli' 
get,qui  commcntarios  noftros,quos  dc  iingulis  horum  fcripfimus ,  icgere  non  grauabitur.Qua 
re,ii  Peripatetici  iudicium  exerccbunt,Hippocrates  (arbitror)  vincct:Theflalus,  vt  impudens  et 
nequam,eiicietur.Sin  Stoicis  philofophis  in  cofcflum  admiffis  iudicium  permittctur,  cx  iis  pla^ 
i.dc  Nat.hu.  citis,que ipiimet ftatuunt,Hippocrati  palmam dabunt.quippe  ||  calidum,frigidum,ficcu,cV  hu^ 
t.i4.ia.i9.i»    niidum  primusHippocratesinuexit.pofteum  Ariftotelcsdemonftrationeafleruit.  EadeChry 
i  ippi  feciatores  parata  cum  accepi(Tent,minimc  funt  oblurtati,fed  omnia  ex  horu  miftura  confta 
re  coftrmat,atq3  hcc  intcr  fc  mutuo  agere  ac  pati,artift'ccm  qj  natura  clTe.Omnia  deniqj  alia  Hip- 
pocratis dogmata de natura rccipiunt,  niii  q>  in re  tenui  cit  lllis  cum  Ariftotcle  diflcnlio : quippc 
Iib_de  AlimJf-  cu  rccle  Hippocrates affirmct  totum  ||corpus  effc  (vt grxce  dicitur)  <rvu7rvnv  yj^  auppnv,  quaii  co  »> 
» ci«a  medjfi  fpfrabilc  SC  confluxilc  dicas,omncs  6,3  animalis  par ticulas  mutuo  a  fc  afflci ,  recipiut  quidcm  hoc  » 
vtriq3,diffidcnt  tamcn  in  co,q>  Ariftotelcs  qualitates  tantum  in  fe  mutuo  tranfire,  omnino  q3  mt 
fceri:  Stoici  non  has  modo,fcd  ctiam  fubftantias  ipfas  cxiftimet.Quod aute hocdcfinirc  medico  F 
fupcruacuum  iit:quod  q3ad  mcdicina:  opusabundc  fit,fi  tantumconcedanturca,quarab  vtrifq3 
funt demonftrata,item  q> qualitatcs  virtutcs q^ in  miftis  totar  iint  totis  permifte:  hcc dC ante a me 
funt  demonftrata,cV,ii  res  pofcet,nunc  demonftrabuntur.  Qtiare  dC  Platonis,cV  Peripatcticoru, 
SC  Stoicoru  iudicio,Hippocratis  phyfiologix  victoria  dabitur.  Immo  vero  cx  phyiiologia  om^ 
ncs  antc  di<fh'  fapicntiar  profeiTorcs  oftcndunt  nemincm  poffc  morbos  commode  curarc,  qui  cor 
poris  vniuerii  naturam  non  pcrfpexcrit.  Nunquid  igitur,ii de  palma fub  horum  fapicntiar pro^ 
icfiorum  iudicio  certaiTct  ThcfTalus,  viciffct ,  qui  omnis  fux  phyfiologiac  Hippocratcm  autftore 
habcntf  Quid  autcm,ii  Geomctris,Aftronomis,Muiicis,autRhctoribusiudiciumcocedct,  pu 
tcmus'nc  hos  Hippocratc  prartcrmiiTo  alrj  vlli  palmam  daturosr  Ego  fane  nec  alium  queuis  pri^ 
mas  cffc  laturimi  arbitror,omnium  CJ3  minimc  impudetiffimum  Theflalum,vt  quo  nemo  Geo^ 
mctriam, Aftronomiam,Muiiccn,ac Rhctorice magis dchoncftarit.  Itaq^  hac falte ratione apud 
hos  in  parum  amico thcatroccrtaucrit.Vcru  hos  fortaffisin  theatrumminimeinducct, vtpote 
quos  ipfc  prior  inimicos  rcddidcrit,fcd  iis  fapicntiae  profcfloribus  dutaxat,  qui  in  Dialccfticc  funt 
periti,vt qui  vcre falfx q3  orationis  iudicandae  facultatcm  excrcucrint ,  iudicum  partes  concedct. 
Atquijii  Platoncm,  AnftotcIcm,cV  Chryfippum,  ccu  parum  in  hacfacultatcexcrcitatos  traniibi  G 
mus,quos'nam,qucfo,aIios  inucnicmusf  Quarc  fi  nccaliarum  artium  profeflbrcs  iudiccs admit 
tct:  ncc,qui  in  Dialecfticccctcris  omnibus  fapicntiae  profcflbribus  prarftiterunt,  llli  fuflragabmv- 
tur:  qui  tandem  crunt,qui  cum  viciflc  iudicabuntf  Qiii  illi  frequens  theatrum  conftitucntr'  Qui 
viclorcm  rcnunciabunt:  Qui  dcniq3  coronabut  :  Ipfe  videlicct  fe  ipfum :  id  quod  in  illis  egregrjs 
iibris  fuis  fccit,in  quibus  fe  ipfum  iudicauit,coronauit,vicTorcm'quc  dcclarauit. 

lAduerfa  TheJJalum,  qtti  nulla  metlyodo  ditos  m  totum  morbos^  Fluxum Jcilicet 

&Claufum  ajjeucrauit.  C^4P.  5» 

T  fortaffis  illud  fibi  gloria!  mcmoriae  CJ3  inter  homines  occafionc  forc  cft  arbitratus,  fi  opti^ 
_mis  viris  laceffitis,nos  fibi  refpodere  cogeret.  Verum  ita  6V  Zoilus  celeber  clarus  q3  fit ,  quf 
Homcri  ftatuam flagcllautt: 6C  Salmoncus,qui Iouem eft imitatus: rcliqua  flagitioforu homi" 
num  non  exigua  turba,qui  vcl  meliorcsnon  funtreucriti,vcl  in  dcos  ipfos  iueruntcotumejiofi. 
Vcru  hi  non  bonam  dc  fe  opinionem  reliquerunt :  nec  xmulatur  quifqua,  qui  compos  fit  metis, 
ncc  Homeromaftiga  ZoiIum,necdemcnte  Salmoneum,  quauis  maledicis  Zoilus  in  admiratio 
ne  fit,cV  Salmoncus  facrilcgis.  Scd  quid  hos  memoro  f  cum  dC  qui  loculos  prarcidut,fimilia  pcr^ 
ditorum  ftudia,cV  proditores  proditorum  fufpiciat:nec  eft  prorfus  quifpiam,qui  proprium  cce^H 
tum,in  quo  palmam  mereatur,no  dciideret.  Adeo  fi  Thcflalus  inter  coquos,  tinclores,  lanificos, 
futorcs,textores,ac  fullones,  de  yidoria  ccrtans  fcripiiflet,vtiq3  dC  retuhflet  dc  Hippocrate  viclo 
riam,cV  nemo  noftru ei repugnaffet.  Nunc,cum  omnes  homines iudices  facit: cx  horum  autem 
numero  funt  &C  Plato,  5C  Anftoteles,cV  Thcophraftus,cV  Chryfippus:  ncquaq  omne  punclum 
folusferet,fedalicuifortaffisprouocarcadaliu  iudice  liccbit.  QuanQ  cnimHippocratescertare 
eum  Theflalo,vtpotc  indigno  fe,noIet,at  forte  Erafiftratus  non  ncgligetjmulto^  minus  Hero 
philus,atquc  his  et  iam  minus  Afclepiadcs :  alfj  q^  multi  iuniorum  mcdicorum,quibus  eft  ad  con 
tcntioncm  natura  propcnfior,minimeimpuneabirecontumcliamlinent,  qua  pariter  omnes 
Grarcos  Theflalus  afpergit,fed  produclo  in  medium  hominc  omnes  eius  libros  craffiffima  igno 
rantia  refertos  Grgcis  oftendent:  Qui  tot  ac  tantis  libris  fcriptis,cV  to  t  nugaciffimorum  verfuum 
millibus  effufis ,  nufquam  in  vllo  operum  fuorum  demonftrationem  vllam  affcrre  tentauit ,  fed 
tyranni  ritu  duos  tantum  efle  in  omni  vicftus  ratione  morbos  iubet,  nempc fiuxum ,  dC  claufum, 
non  intelligcns  fe  diffcrentiam  quandam  morborum  dixiflc,quam  vtiq^  prifci  (vt oftcndemus) 
probc  norunt.Cctcrum  nemo  tam  rudis  fuit,  vtdiffercntias  morborum  ipfos cflc  morbos  puta- 
ret:  ac  rcmcdiorum  indicationem  ab  iis  fumeret  fubftantia  ipfa  prx tcrmiifa.  Atqui  hic Theflali 

paruus 


a; 


;•;  ^>:r.  .-.  ■ 
a;:e. 


L  I  B  E  R    P  R  I  M  V  S  4 

A  pmrus  falicet  errcr,qucm  vcl  pucrin  liberahbus  difciplinis  alrus  fntim  aduariiTcr:hic,inquam, 
paruus  error  cd  infolenux  hommem  euexit,vt  magnum  cV  pnBchnnn  ahquid  lnucnilie  lc  pura 
ret:perindcaciiquis,cum  cmncanimal  rarionalcc.ie.aurirrauonaledixcru,  ncn  ammahumdit 
ferenrias,fed  aliud  quipp:adixnTefe  purcr;cum.l.huiciIludquoq;limihrer  htdicTum.Omneani 
mal  mortale  eft.vel  lmniorralc.Quippe  oppoiitio.que  rn  finguhs  dinercnnis  noratur.coniuncra 
de  ommbus  fpccicbus  dicirur.  Omnc  cnim  animal.auc  manluetu  eit.au  t  fcru.  Omnc  animal,  aut 
pedanim  cft.au  r  apcs.Omne  animal.aut  cornurum  eft,aut  cornuu  cxpcrs.  Nec  cfr  mrer  dirlercn' 
tias  mucnirc  oppolitionem  vllam.qux  lir  alrera  prdunor.aur  pouor,nccque  magis  Qinnihusin 
fir  parucularibus.  Verum  non  conucnit,cum  dc  animah  3  numcro  qua;nrur,vnam  diricrcnuaru 
oppouuonem  refponderc.Hocenim  pactoduocninranimaliavniueria,necvUummag:srario- 
nalc%'cl  lrrauenale.  c|  morralc  vcl  lmmortale.  aur  fcrum  vcl  manfuerum,  aurrehquarum  oppoli 
tionum  quathber.Quod  fiquis  dincrcnrns  omiilis  ;iicut  planc  ratio  cxigtt)  cquum,  bouc,  canc, 
hominc,aquiIam.apim.formica.lconem,cV  oucm  rcfpondeat ,  rchqua q;  omnia pcr  i pccicsani^ 
maliaconnumcTer,confrarhuncquerenn,quorlinrinrorum  animaha,  rectercfpodillc.  Quin,fi 
mulra  quidem  fcrmone  animalia  memorcr.rcfrerur  aur  enumcrarc  fc  omnia  non  pofle,  fic  quoq; 

B  commodiiumcrclpodcrir.Similisagiraraquefrio  de  morborum  numcro ,  cV  omnib:  santiquis 
medicisefr.ahis  fepccm  cosin  rorum  clTeatrirmanribusrahis  plurcs  his  pauciores 'ucdicc:;:.ous: 
omnibus  ramcn  ad  fpeaes.qua:  in  iubfraria.non  quac  m  dirTerenna  eflent ,  refpectum  haberibus. 
Ncmo  cnimitaerarindodusautLogicae  fpecularionis  trudis.vt  dirTerennasfpccicrum  pro  lub  ~  ?*.•=.■::'.-  ■ 
ftanua  loqucndo  vfurparcr:qucmadmodu  Thcilalus  ifre,qui  c  gynarao  exihens,  ranris vins ma  *<■  «■ 
ledicir.ipfe  ncc  gcnus  habens,quod  referat ,  ncc educationem,  ncc cruditioncm,qualem  lllorum  £mi- «'»*■' 
quifq;:quorum  ahus  Arifrotehs.aliusPiaronis.aliusTheophraiti.aurdemq;  ahenus  cu.uiqua 
eoru.qui  m  Logica  coccmplauone  ruere  exercitati ,  familiaris  fuir.  Veluri  igitur rogatus  quifpia, 
quot  lmt  in  vmuerfum  vocis  demeta.li  duo  ca  eiTc  refponderit.quippc  aut  vocalem  omnino.aut 
confonanrem  efie,quicquidvocis  lirelemenrum.  is  vcrum  quidem  dixcrir.cartcr  .  coeffaxv 
ncm  non  rcfpondcrit:  Adeundem  modu.arbiuor.nquis  omnu":  morboru  numerum  ooprehen 
derefrudensJpecie  quidcm  vllammorborum,veluri  phlegmonen.larrhum.vcl  oerteraa,refe  i  c 
noncuret.fohs  auccmdirlcrenciasmcmoret.i:uecaulum  cV  rTuidumdiuerarum  cV  de  iK 
duru  cV  molle.frue  tcnfum  cV  hxum.verum  hic  quoq; dixenr.mimme  rn  ad  quarfnonc"  -  .  on 
derir.Pnmum  nanq;  m  eo  crror  eir.  q^noommsdirterenuageneriaddira.  ad  Ipeda  roftinirione 

C  ahquid  coducir.fed  qua:  ex  gencns  propna  druilione  nafcirur :  quippc  hc  dcmu  dirTcrcnria:  funr, 
quat  fpcaes  confriruanr:rehqua?  ocs.ahenae.Ercnim  animahs  propnar  dirTcrcriat  funrunorralc  er 
immortale.rauonale cV  lrrarionalc.maiueaim  cV  ferum.aha  q;  ld  gcnus.  Molle  vcro  acduru.  gra 
ue  cx  leue,rarum  cV  denium.magnu  cV  paruu.animahsdiricrcnric  non  funr.lcd  lublranrix.iraq;, 
eaa  G  cum  animah,vel  mollc  vel  duru,vel  denfum  vel  rarum,vcl  magnum  vcl  paruum  coponas, 
ad  fpcciem  coftituendam  nihil  fane  plus  conrulermr:  Gn  vel  rationale  cV  immortalc,vel  rariona- 
le  cV  morraleanimali  adieccris.efficirur  la  llhc  Dcus.hic  homo.  Ira  vero,  cV  li  ronah  animaliduas 
illasdiftercuaspecuharesaddideris.qua:  lunrgrelTile  cV  bipes ,  licquoq;fpeciemquampiam  cric 
ccris.ncmpc  hommcA'  ndc  ncri  non  poteft.vt  vlhus  rei  fpecihcas  u.ncrenaasinucniat,  quieam 
f  dcnnificnemue  fubfranar  lpiius  oranone,ad  vnguem  no  circfr.criplcrir.  Ahus  deinde  crror  mci  f  m  c*d.  fu- 
dere  foler  hs.quibus  parum  exercirara  rario  cft ,  q>  cum  vnam  ahqua dmerenriarum  oppolinonc  <&gr*ct utjf 
inuencnnr,fpccicahquapropolin  generis  fepurenrinueniiTe.ceupaulo  antede  vodsclcmenas  n_  h^ 
eftdiCTiLSiquidcm,  qui  vocalcmcVconfonanrcmdixir;  nondumcmniahumancvocisclcmcra  ™ »*»ttwr, c 
dixir,fcd duas ranrum  pnmas cV generales dirlcrcnrias.Quod G vocalcs rurfus m longas , brcucs, 
ancipues  q; diducat : rum  confonanres  m fcmiuocalcs,cV mutas: ltcm  q;  tum  longas,  uim  brcucs  ^  / 

D vocales bitanam.ancipites vcro  aifariam: ied cc muras primu m aipiratas ,  tcnues, ac medias: dc-  &  .. 

m rurfus  tnparuto  harum  hngulas:mox femiuocalcs  propna (nc  frufaa  mulris morcr)  fcctione  ^^^„,1,, 
fccet,ita  quaruor  cV  viginti  clcmcnra  vocis,qua  Gratci  vrunrur,inucniar:quippc  ld  rfh  dixilTe,  q> 
elemenroru  %-ocis  quatdam  vocalcs  fint.quardam  confonanrcs ,  no  dum  omnium  clcmenrorum 
aruncem.aur  plane  faenrem  auduorem  rcddidir:  fed,fi  quis,vbi  m  longas.breucs.cV  ancipues  di 
duxerir,adiiaatduasciTcbreues,ncpe  i  0C0,  duasprcrcalongas  r  cV  a>,  aes  vcroancipircs  a  ta, 
fic fane aroncc auditorc de  omnibus  vocahbus  crlcccnt:  uem  q;  dc  cofonis  ad  cundcm  modum. 
Indemdiquis  traderc  de  morborum  numero  mftiruat.quot  hi  m  vmucrfum  lint,  non  dcber,arbi 
nor.isin  primafmrimdittactiafubliftere.fcddiuifaca  proccderc .  donecadahquam  lnnmarum 
fpccicrum.cV  quacamphus  m aliam difoahi  non  poiTit,pcrucmar.ld  vero,u^  haud  cuiq;  iir  ptom 
prumTcd  ci  duntaxat,qui  in  diuidendi  methodo  magnopcre  fir  excratatus,inrelhgere  quifq;  po 
tenr.pnmu  fi  omnia  legcrit,  qusc  de  eo  gencrc  mcthodi  m  pnncipio  Philebi  a  Plaronc  lunr  pro- 
dira.dan  G  Sophiitam  etiam  cV  Poluicu  legcnt.  Iam  vcro  diffiahor  adhuc  rcs  vidcbitur .  liquis 
pnmum  Anltorchs  hbrum  departibus  ammahum  legcnr.  Conarur  enim  m  co  hbro  omncs  ani 
inahum  diftcrcnnas  enumerare:  ar,vbi  mulras  dubiranones  mouir ,  vix  tande  iuipectc  ac  timide 
pronuciarequippiamaudet.Er,cum  Anfroreles  cV  Plaro  ranram  ram  q;  diffialcm  rcm  tflecm* 

Scnuma  ClaiTis.  ^aaaaaa    nij  fuaint 


METHODI  MEDENDI 

fiieriflt gencra  in  proprias  differentias  exaclc  diuidcrc ,  ac  poft  hos  Thcophrafhis ,  cValrj  philo-  E 
foph  1  rationcm  abiblucre  tcntaucnnt,vtpotc  ne  apud  lllos  quidcm  iatis  adhuc  conftantc ,  homo 
audacifiimusThclTalusabiblute,citraq3vllam  rationcm  adhibitam  pronuncians  ,crcdcnduiibi 
cenict  duos  in  totum  ciTc  in  vuftus  rationc  morbos,cV  cos  quidcm  hmphces,  ac  primos,cV  vcluti 
clcmetarcs:nam  tcrtium  ab  his  rationc  gignit,ex  ambobus  cbpolitum.  At  fi  vlla  mcthodo  hasc, 
ficut iacTas,inucitigafti,cur  hanc  nobis  non  dixiili  f  Scd  contra  planc ,  cjj  pro  grauitatc  nominis, 
quod  tibiarrogas  homo  tcmcraric^atq^amethodo  alicnilTimc,  rcm  pronunciafti:qui  nc  princi- 
pium  quide  ipium  vnq  attigens,a  quo  ccepiileneceiTe  fiteum,qui  rcctccuiuslibctrci  fpccies,  cV 
difterentias  pecuharcs  fit  inucnturus.Dc  rc  enim  quahbct ,  b  puer,vnum  principium  optimum,  > 
noflc  id  oportet ,  dequo  propoiita  quaeftio  eft ,  aut  prorfus  cft  aberrandum,  Plato  quodam  loco  » 
ait,nonaddiuidcndummodoquiduis,abipfaqua?iita:rci  ciTcntia  nobiscffc  inchoandum cen- 
fens,fedetiam  in  cmni  difquirendareeiuimodi  lcmpcr  principio  vtcndum.Ergo  hicquocn  (ar- 
bitror)  par  erat,vbi,quid  morbus  lit,  quid  fymptoma,  cV  quid  paffio,  diligentcr  prius  dixiiicsrac 
dcin  qua  conucniant,dificrant  qj  ipforum  lingula,dcfiniuil]es:  iic  dcmum  tentare  in  proprias  ca 
diflcrentiasdiduccre,fccundum  cam,  quam  iapientiarprofeflores  tradidcrunt ,  mcthodum:aut, 
fiquam  potiore ea,qua:  ab  iis  prodita ci i,  cxploralfes ,  hanc ipfam  prius  aftrucrc:  tum  illud  oftcii'  F 
derc,acGra:cosdoccre?hunc,quiin  textrina  fttaltus,  fuperalic  Ariftotclcm  cV  Piatoncm  inmc^ 
thodis  logicis,humo  afihxilTc  Thcophraftum  cV  Stoicos  in  Dialccuce ,  clariffimc  oftcndifle oes 
eorum  fecTatorcs ,  nc primos quidcm  morbos,  qui eflcnt,vny  nouiifc:dico  cV  Hcrophilum  lllu 
Dialccticum,cV  cbdiicipulum  cius  Philotimum,cV  praeccptorcm  cius  Praxagoram,qui  ab  /fcfcu 
lapio  origincm  traxit,cV  qui  cum  his  cV  antc  hos  fucrunt,Erafiftratum,  Dioclcm,  JNlncinhcum, 
Dicuchcn,Plnhitioncm,Pliftonicum ,  ipfum  dcniq?  Hippocrate.  Porrb  iimplici  vcrbo  diccre 
oes  in  vicTu  morbosclfc  duos,  non  mcthodo ,  non  demonitrationc ,  non  rationc  vlla  probabili, 
non  Ienimcnto  aliquo,non  aha  rc  prorfus  -{orationi}-  adhibita,pra?terq  ciulmodi  in  vctcrcs  bla- 
fphemia,id  faccre ,  lmpcratis  hominis  cft,non  docctis.Efto  vero  taccas ,  qua  logica  mcthodo  in^ 
fiftens,hec  inucneris:  at  ccrtc,vndc  faltcm  de  ventatc  fcrmonis  iudicafti,adhibitum  aliquid  opor 
fuit.Nam  inucnicndi cius,quod  quarritur ,  logica:  mcthodi  facultatcm  praritant:  At,  qux  fidcm 
iis  faciant,que;  recte  funt  inucn  ta,duo  funt  apud  ocs  homincs  inftrumcnta,ncmpe  ratio,cV  cxpc- 
ricntia.Qiiippe ad  cum,qui  intcnogaucrit,Cur  huic fcbricitanti  frigida:  bibcnda:  potcftatcm  fc 
ceris,duplcx  rcfponi io  cit:  Altcra,qua: ortum  naturam  q3  icbris  docct,ac dc morborum  tcmpori 
bus  diflcnt,tum  ad  cunde  modum  aqu:e  frigida:  natura  cxplanat:  vbi  hcc  propofuit,conaiur  do-  G 
cere  in  hocmorbo,aiq3  hoc  rcmpoic  aqua  f  rigidam  congruu  rcmcdiu  clie:  Altcra  dc  nulhus  ho^ 
rum  naturafolhcita,ad  cxpcricntiam  confugit,  ncmpc  q>  in  tali  morbo  atq^  temporc  fcpc  frigida 
proiccillc  vidit.Dcbcbat  igitur  (opinor)  cV  Tiieifalus  vel  cxpcrimcntu,  vcl  ronem  aflcrtioni  fua: 
probationcm  adhibuiflc,no,licuti  tyrannus,  impcrarc,  ac  fibi  citra dcmonftrationcm  crcdedum 
cxigcre.Atquam  (inquiunt)audircdcmonftrationcm  poftulasfita  cnimcontranosintcrrogat 
eius  fecTatorcs:  neq^  id  iniuria,vt  qui  nec  cb  vncj  pcruenerint,vt notioncm  dcmoftrationis  tcnc- 
rent,cum  nccGeomctriam,ncc  Arithmcticc,nccDialecTiccn,nec  Refolutoriam^necdcniq^lo- 
gicam  vllam  fpcculationcm  attigcrint.Quocirca  refpondcndum  his  ita  eft:Nimis  ferb,quid  de^ 
monftratio  fit,difccre  poftulatis:  ncc  heri  poteft,vt  brcui  tempore  fpeculationem,qua?  fubtilitate 
mcntis  defidcrat,aifcquamini,pra!icrtim  qui  ncc  fubtiles  rationes  audirc  fitis  aifueti ,  cV  peruerfi 
in  diuturno  errore  vcrfati.Scd  lftos  mittamus,vt  qui  ne  lntclligerc  quidem,quae  verae  difciplinac 
^j£tur  m  fintjvalcantf  ncdum  ipfas  difccrc,aut  rectc  iudicare. 
dttitmis,  fjLiT  QH£  flt  ^,era  Methodm  muenwndx.  in  y»d(juacjuefacultaTe  ~\critatts:  &  cpia;n  ab  ect 

^ortLi  a.r-au  Thcjjaltjy&plmijueyeterummedicoritmaberrarint.  C^iP.  4. 

ttv.idejl neque  TOs vero  vna cum  iis,qui  cxercitati  funt,cV  demonftrationem  intelligunt,cV  natura  funt  fa-  H 
fctant  audirt.  gaces,  (ncq^  cnim  Theifalios  afinos  doccre  profitemur)  ad id ,  quod  propoiitum  nobis  ab 

lnitio  eil,accmgamur :  ac  ftatim  vna  cu  ipfa  medcndi  mcthodo  tradcnda,etia  caufas  ipfas,vnde  er 
rarintmedicoru  plurimi,qui  tradcre  ea  funtconati,cxponamus:quippe  ad  firmiore  vcritatis  fide 
id  quoq^ non  parum  conduccre  videtur.  Ac  primum  quide  illud cauebimus,  nc  fimul dc ambo- 
bus  tum  methodo,quaf  rone  nititur,tum  expcrientia,quc  ratione  no  vtitur ,  agamus.  Non  cnim 
de  omni  remediorum  inuentione  nunc  loqui  ftatuimus,  fcd  tm  de  ea,  quae  haec  methodo  explo- 
rat,ita  vtiq3,vtdc  Empirice  ipfa  cV  a  nobis  in  alio  opere  eft  proditum,  cV  ab  ipfis  Empiricis  medi 
cis,quos  vocantjplurimu  elaboratum. Atq?  vtinam  Rationalcs  ocs  medici  propofltu  ita  prcme- 
rent,nec  experientiam  cV  rationem  mifccrent,atq3  in  vnum  confiiiiderent ,  fed  quam  utraq^  vim 
habeat,quantum  6)3  ad  propoiitum  artis  finem  conducat,feorfum  tracTarent ,  atq^  pcrpenderent. 

Ergo  methodo  quippia  inquirere  inuenire  qj,  ex  aduerfo  opponitur  ci,  quod  eft  fortuito  temc 
req3rcpcrire. Eft  autemid  cumviaquadam  cVordine  ita,  vtindifquifitione  aliquid  primum 
fir,ahquid  fecundum,cV  tcrtium,6V  quartum,  atque  ita  de  reliquis  omnibus  deinceps,  quoad  de^ 
mum  ad  ipfum,quod  ab  initio  eft  propofitum,fit peruentum.  Ac Empirici  quide  rationabiliter 
fatcntur  nec  inuenicndi,ncc doccndi,apud  ipfos eiTe  neceiTarium  ordinem :  nam  nec  arte  vlla  ra- 

tione'ue 


LIBER  PRIMVS 


A  tioaccc  eMpu&entixBl  flitmmmo  VOtUS  foftune  feuoBem  adea.quxqu.Yrit^imrcnicndarcquirc- 
rc.Qui  vero  raaonem  muentionrifua:  auctorcra  ir.:tucrunt,acordmcm:vnam  q:  viam,  qu.ead 
ftnem  ducat,  propofucrut :  ns  fucrat  quidcm  ncccitarium  a  primo  ahquo  aufpicatis,de  quo  mter 
omncshomincs  couemrct,  iicrralircad  rchquj.  C.ctcrum  hancrationem  non  fequitur  pleraqj 
mcdicorum  pars,  immo  pnncipia quoqj  ipla controucrfa  fumit,  nec  llla demonftrationc  conhr^ 
rnat: tum  ad rcliqua i lmili modo  tranlit,lcgislatorum ntu ianciens  verius.q; dcmonitrans.  Qux 
omniaindeadco his  accidun  t,q>  nihil  pnusdedcmonftrationefuntmeditati.icd  limul  SCinqwV 
fitisinfifrurit,cVad  eorumhdcmdcmoltrationc  vtiaudcnt,  limilc  prolccto  quiddani  rjs molicn" 
tes,quifpha:ram,autcubum;autconum,autcylindrum,  aliud'ueidgenus  metiri  aggrcdiuntur, 
cum  th  omnisGeomctricc  acLogiiticafrationisfintignari,imo  vcro  ncccubin  paimi  vc,  autpc 
dismcnfuram  pratparatam  habcant:acdcinde  f)s,qut  vcldemonitrationeab  lplis  cxigunr.  vcl  ta 
cerc  cenientirafcuntur.  Veluti  cnim  rn  lllo  ridiculus  crit  is,qui  rccranguli  trigoni,cuius  altcrum 
(excmplicaufa)  latus  circarectum  angulum  quinque  Gt  pcdum,  altcrum  duodecim,dicatarcam 
non eiTe  triginta pcdum,  fcd  quadraginta,  ncc  cius  rci  demoitranoncm  vlla affcrat: lta hic quoqj 
ridiculus  eit,qui  quicquam  affirmat,quod  dcmonftrarc  non  poil  lt.Ergo,  iicuti  in  demonftrano 
B  ncdc  trianguio  (neq^enimreccdendum  nobisab  cxemplo  cft,  qurindoctos  lltos  methodicosa 
difputationc  noitra  iam  abegfmus)  ipfum,  quod  propolitum  clt.  cx  duabushis  propohtionibus 
colhgcbatur,vna,que  fpatium  id,  quod  latcnbus  pcdum  quinquc  cV  pedum  duodccim  continc- 
tur,iexaginta  pcdu  crficidicit:altera,que  triangulum  dimidiuciuscllefpatrj  proponit,atqj  oftcn 
dit:  harum  vtraq?  rurfus  vt  dcmonftrationis  hdem  recipa-et.alns  propoimonibus  cgcbat:  m  ox  ll 
le  alrjs,quoad  pcrucntum  ad  primas  eliet:  hce  vero  ncc  cx  alns,ncc  pcr  dcmoltrationem ,  fed  cx  fe 
fidem  taciui:  iicarbitror  ct in  rjs  oibus,que  in  medirina  demonftrant,ad  pnmas  cV  lndemonftra- 
biles  propofitiones,  cV  quxcx  fe hdem  taciant,  omniacfTe  perduccnda.  Acii  omncs  dc mcdcdi 
methodoficdiccrealiquidinitituillent,  prorfus.iicunintcr  Anthmeticos,  Gcomctras,  cVLogi- 
fticos,itainteripfosquoq5Conucniliet:qu]ppeapudquosdifccreabipfoftatim  lnmo  hcec,  quid 
quoqj nomine,quo  vfuri lunt,iignthcetur:quas prcererca propohtiones  lndcmonlaabiles  (quac 
axiomata  vocai)  addilceptauonem  iintfumpturi:vclutihncam  cllc  longtrudinem  citra  latuudi 
ncm:fupcrncicm,quc  longitudincm  latitudincm  qjtantum  habcat:ettnangulum  euViioc,qua' 
dragulumillud:ac  rchquaadcundemodum.  Ab  his,vbiaxiomata  huiufmodi  viurpada  libief 
fe  praedixerint,  qudd  fcilicct,  qux  cidem  funt  equalia,  intcr  fc  ctiam  eiTc  arqualia:cV,  iixquahbus 
C  gqualiaiintadiccta,tota  forc  cqualia:  pofteademonftrarc  thcorcmata  iam  tcntant,  nihil  exrra  ea, 
quc a pnncipio  prxfumpferunt,  adncicnres.  Plcriqj  umen medicorum.ficur  ipfe fcis  Hiero  cha^ 
rifiimeinterrogati.vnde  nam  principium  lnucnnonis  fua:  fumpfcrint,tantum  abeft,vt  lndemo 
ftrabiha  principia,cV  quce  oibus  hominibus  m  cofclTo  fint  protcrant,vt  ncc,qud  tibi  lpiis  confo- 
na  refpondeant,  inucniai:  fcd  iurium  ac  deorfum  Eunpi  morc  agantur ,  contrana  quifq;  in  pro^ 
grelTufernionisiis,qucabinitioftatucrut;aftcrcntcs.  Siquidcm  lapiciiffimus  lftc  Thclialus,  cu 
apparenteseiTecomuniratcsdixilicc.pauiopofrnon  folum  non  alium  qucnquam  priorum  medi 
coru  vidilTe  eas  aiTeucrat;fed  nec  ipiumqui  pnmuscas  pcpcnr,Thcmiloncm.  Huius  naq?  vnius 
etTe  monftrofas  lllas  comunitatcs  iaten:r,ccu  patns  lcgitimos  hhos.Poft  hos  vcro,  qui  fccuti  funt 
ocj,cVintcrfe,6Vab  ipfo  TheiTalodniaitiunt;ncccatdcm communitatcstradcntcs,  nccomnino 
intcr  fe  vel  m  vno  concordan tes.  Id  quod  faepen umero  tibi,  ipiis ctiam  ^Nlethodicis  prefcntibus, 
oftendi:fortalTeq3aliqhmaiusociumnacius, dcinconftatiaeorum  fcnbam.  Atnunc  tmfaltcm  *t$*fm 
ad  rcm  propoiita  fumiexpedit,  oportunlc  cos.prarfcrnm  fccic  auciorcs,  cxpoiuillc  prius,  de  qua 
rc  fingulanomfna  dici  vcllcntiicut  Empirici  faaunt,qiu  apparerc  cadiaint,  que  fub  fenfum  ca^ 
dunt:nofcivero,que  mcmoria  tcncntur:apparcrciimulcVnofa,qua:cVantcaliquando  lub  fcn^ 
D  fum  venerunt,  6V  nunc  fimilimodo  vcniunt.  Num  lgitur  itaipu  quoqs  apparerc  communitatcs 
dicunt,  ceu fcnfu cognitas  t  an,  cV  qure  rationc  comprchcndimus,  apparcntia  nominant  r  Em- 
ptrici  nanqj non  admodum  conccdunt quicquam  ex  ijs ,  qua:  iola ratione  nolci  vidcntur,  appa- 
rcns dici.  Rurfus vetcres  philofophi duplcx  eiie gcnus  apparctium  dccanunt,  Vnum,  quod ip 
fiEmpirici  comprobant,nanpecorum;  quc  fcnlualiquo  nofcuntur,  velutialbi  nigri,  duri  mol- 
lis,  calidi  frigidi,cV  iimihum:  Alterum  indanonftrabilc,corum  nimirum,qua:  lntclhgcntia:  pri 
tno  occurfu  patent:  veluti,quc  cidcm  funt  xquaha,  ca  ctiaru  mtcr  fccffc  xquaha:  cV,  li  xquahbus 
equalia  addantur,  tota  etiam  cquaha  hai :  cV,  fi  ab  cqualibus^cqualia  dcmas,que  rcl  tant,cua  equa 
£ia  forc.  Huius ellc gcncris  aiunt,  cV  q>  nihil citra caufam  hat,  cV  cf  omnia cx cntc  quopiam,  oV q> 
exco,quod ommno non fit, mhil fiat: Gmfli modo,nihilcorrumpi m  id, quod antc pcnitus  non 
fit: item,qudd affirmarc  vcl  negarc  de  quoq^  iit  neccfTe: alia  q? id  gcnus  non  pauca,  dc  quibus  in 
logicis  rractaribus  agitur,cV  lpte  in  commcntarns  dc  dcmonltrationc,  quam  potui,  dixi  clanffi- 
mc. Dc  his  intaciulmodi principia,huiufmodi  logica nucupamus,  quidam  Philofophorum  co 
tendunt,atq5 ambigunt: hi  tamcn  hadenus  faltcm  lunt  modciii,  9  omni dcmonftrationi  hdcm 
fuam  abrogantjintelligcntcs  (arbitror)  tamctfi  ld  nondicant,  illud faltcm  fccato  farc  nihil  ony 
tiinodemonftraripoile,tilogicispnncipi]shdcsnon  fitadhibita.  At,quicoufquc  rudcs  amav 

tcsq^ 


METHODI  MEDENDI 


tesqi funt,vt  nc  id  quidcm  intdhgcrc qucant,  hi dcmonftrare quidem  conantur,  caetcrum  quae,  E 
qualiave,-{cY  quoi}-demonftrationis  principia  fint,ncc  nofccre,necqucrcrc  volunt,nccahiido 
ccntcmaudirefultinentricd  abfolutc  pronunciant,cY  verba  loquuntur,que  ncc  quid  lignihccnt, 
ipG clare cxplicarc valcant.  Alcrito  igitur corum  aemulis centum  voluminum  opcra  fcnbun tur, 
partim  inucftigantibus,de  quo  quodq^  dici  nomc  Thellalus  volucrir,partim  nihil  talc  inucnicri 
tibus,cui  onmia  ab  co  particulatim  dicta  confcntiant.  Nam,qu£  demum  apparcntcs  lllc  comuni 
tatcs  lint, aut  quo modo  apparentcs,  dicerc  non  poftunt,  ne  li  itcrum  atq^  lterum  totidcm  hbros 
fcriplerint:quippequodapparct,aut  fub  fcnfum  omnino  cadat,  oportct,  aut  fub  intclligcntiam, 
vno  lemel  occurlu  vtrunqj  linc  vlla dcmonftrationis ope:  quod  vero  intcllcctui  fe  vno  occurfu 
noncxhibet,protinus  idcontroucrfum  cft,acdcmonftrationccget,  nccartcm  vllam  a  tali  princi 
pio  inccpille  conuenit.  Harcliinlo^icis  mcthodisexcrcuiirent,  cYiplica  intelligcret,  cV  tempus 
noftrum  fruftra  non  contcrercnt.Nunc,qfh  incxercitati  rudcsqj,  pcramcntiam  audentdcmon- 
ftrarionc  vtiprius,  quam,quidcalit,didicerint,  ncccfle  cft  cum  limihbusfui,  ocsabcrrcnt,pror- 
fus  cj3  nugetunac  cos,qui  reftc  dcmonltrant,  minimc  intelligant,fcd  tempus  inanitcr  confumat. 
Ergo  cum  his  ncquaquam,vt  cum  rationahbus  animalibus,  vel  difputandum  amplius  eft,  vcl  rjf 
dcmimpcnfccontradiccnduprius,  quam  didicilfe,quae'nam  resdemonftratio  lit,velint:cY  qua-  F 
tcnus  cxercitatum  clfc  oportct,  qui  ea  probc  lit  vfur  us. 

Dedcjcnptione  Nommu  Morbi^dc  de  Methodo  Nommumrecle  imponendornm.        C^4P.  5. 

TEcum  vcro  omncm  dcinceps  fermonem  confcram,iplis  vfus  methodis,  quas  in  commenta 
rrjs dc dcmonftrationc tradidi.  Quippc non folu principia omnis dcmonftrationis cfle ca^ 
qua: tum  fcnfui,tum  intclligcntiae  manifcltc  fccxhibcnt,  fcd  criam  m  omni rc  quarrenda  nomcn 
ipfumalTumi  indifputationcm  oportere,in  lllis  docuimus.Nuncncutrum  prnrcipcrciratui,  nec 
quemadmodum  inucnirc ,  nec  qucadmodum  dcmonftrare  conucniat:  fcd  ijs,  qui  lam  didicerut, 
cY  exercitati  funt,  limul  aliqucm  laboris  opportunum  f  ructum  redderc,  inucnta  nimirum  no  tc- 
nui  re,quam  nunc  inftituimus:  limul,liqui  iunt,  quibus  artiu  maximacordi  clt,  quar  circa  animu 
hominis  vcrfatur,ipfos quoq3 in  minonbus  prius excrcitarc conucnit.  Quippe id  tenaciter  fcr-> 
uare in omni methodo  oportct ,  vt in ca  tc multis faepc leuionbus  problcmatis  prius cxerccas;  rfj 
maioribus  manum  admoueas.  Hoc  lgitur  nobis  vcrae  difciplinae  principium  cfto:  quod  vtiqj  1  ta 
tim  mtcr  initia  facfturi  fucramus,  tum  artcm  ipfi  inquircntes,  tum  alijs  precuntcs,qui  adhuc  pcr- 
uerfi non cflcnt.  Quonia omnis morbi curationcm  inucnirc propo'itum  cn,ncccile cft morbo- 
rum  numcrum  prius  fciri.  At,qm  hcri  ncquit,vt autdirlercntias  gcneris vllius,  aut fpccics  inuc^  G 
nias,ipfo,quod  diuiditur,non  planc  explorato,oportet  profccto  nunc  eiia,quid  morbus  fir,nar-' 
remus,qud  licdiuiiionccius  ritc  adcamus.Qua  lgitur  rationcid  methcdo  inueniamus  f  Qiia"na 
aha,niii  ca,quam  111  libris  dc  demonftrationc  praeccpimus  f  nempc  vt  dc  nonone  lpfa  pnus  con- 
ucniat,  cum  linc hac,  propolitae rci  fubftantiam  inuenirc  non  liccat. Ipfam  vcro  notioncm,  quae 
omnibus  in confello  lit,fumcndam  diximus,vt quae  ahas  principium  mrc non dicatur.  Quae  igi 
tur  cft  de  egrotando  omnibus  homimbus  confelfa  notio ,  cV  dc  qua  maximc  fubiccta  re  vcrbum 
hoc  cgro tare  enunciant  f N unquid,  vbi  citra  offenfam  olum  corporis  par rium  actioncs  obcunt, 
cY  valcrc  fc  tunc  dicunt ,  cY  minime  mcdicis  cgerc  putant:  vbi  vcro  naturaliu  corporis  acfiionum 
fenfcnntquapiam  vcl  malegcri,vel  prorfus  no  gcri,  cY  £grotarc  fe  illa  parte  corporis  exiftimant, 
cuius  aclioncm  larfam  vidcnt,cY  mcdicum  dc  rcmcdio  confulunt  f  Ego  fanc  omncs  homines  ita 
vidco  tum  morbi,tum  fanitatis,nomen  vfurpare.Quin eriam cam,quam dixi,notionem  ocs  ob^ 
fcruant,non  in  his  modo  nominibus,fed  etiam  nihilo  minus  in  omnibus,quaecum  his  coniuga^ 
tafuntjtumnominibus,  tum  verbis.QuippecucVvalereillumcxiftimet,  cuinullius  partis  actio 
fit  vitiata: cV  a^grotare ,  cui  lit  vitiata: QC  valentem  eum nominent ,  cuius omnes  corporis  partcs 
acftioncs fuas  lccundum  naturam  cdant: cV  cgrotantem,cui  malc aftec^a pars aliqua  lit. Nec  quif-  H 
quamomnino  Grccorum  aut  alrjs  nominibus  vtitur,  aut  de  alia  re  enunciat  lam  dictorum  nomi 
numquoduisrid  quoddiffufeinmedicinalium  nominum  interpretationeoltcndimus.  Atque 
hocfaltemmihiperomnem  difceptationcm  mcmoria  tenerimaximcvelim  ,nominum  quidem 
inrerpretationemcxGrecorum  me  confuetudine  facturum  (licut  in  commentarrjsdcdcmon- 
ftrationedixi)  lpfiusautem  rcrum  eflcntia?  tum  inuentionem,tum  inquilitionem,  tum  dcmon- 
ftrationem,no  ex  ijs,qug  multitudini  videntur,immo  ex  fumprionibus  fcientiHcis,  que  lemmata 
grecevocant:de  quoruinueniendirationeinilliseft  proditum.  Ergo  accep toeo,  quodomnes 
confitentur,  principio,  ncmpe  illud  in  medendi  methodo  propofi  tum  efle,vt  aegrota  corpora  in 
fanitatem  vindices:  id  vero  eft,vt  naturales  partium  acftiones,fiqug  vitiatae  fint,  corrigas:  ia,quod 
deincepseft,  inquiramus,  quot  numero  m  totum  res  fint,  quae  loco  inter  fe  libi  funt  propinquae: 
necubi  aliqua,procedente  fermone,  vel  pro  morbis  accipiamus,  cum  fint  his  fimilia:  vel  ,p  fanita- 
te,cum  ad  huius  natura  prope  accedat.  Proponamus  aut  claritatis  caufa  particulas  aliquas,in  qui- 
bus  confirmetur,quod  dicimus,ac  primum  quidc  an te  ceteras  oculum.  De  hoc  igitur  olbus  ho- 
minibus  non  mcdicis  modo ,  fed  etiam  ahjs  quibuslibet  conuenit ,  eius  opus  effe ,  vt  videat.  Seu 
vero  opus,feu  atfiione  inter  loquendum  dicam,in  praefentia  faltem  non  refert.  Ad  eundem  mo- 

dum, 


LIBER    PRIMVS  6 

A  dum,  ncc,  fi  quis afpiccrc,  oculorum  cfTc  opus  di'xcn't:ncc,iiquis  afpccTum,  aur  vifum,  aur  vifk» 
nem,autquomodocunq5aIiter  nomincr;quicquam  refcrr:quado  etiam,fiquis  lokxrcihmim  coni 
mittcns  nominet,ad  rci  ipiiusfcicntiam  flthil  Kiar;ciatincommodi,modo,dcqua  re  nomen  pro 
nunciet,clarccxplicct,inhocenim  praccipuadortrmcviscft.Nominctur  igirur  ocukis  pars  cor 
poris:ncq3  hicrcteratjpartem^nc,  anparriculam  quis  dixcrir.  Quicquid  cnim  totum  complctat-- 
que  intcgrat,id  totiusvidelicetcorporis,quodcomplet,particuIafiueparsnominatur.  Eftenirti 
pars  ex  rjs,  qux  ad  aliquid  dicuntur,  quippe  pars  totuis  inregri  q3  pars  dicirur:  xquc  prof ccTo,  vt 
totum  8C  integrum  per  relationem  ad  partes  cV  particulas  proprias  nominarur:  cft  q3  ficuti  dcx- 
trum  ad  finiftrum,  8C  finiftrum  ad  dexrrum,  ita  cV  totum  ad  partem ,  8C  pars  fehabens  ad  rotum. 
Ergo,fiquis  hac feruara norione malir parrem  diccrc,cf$  parriculam:aur fiquis  conrra,parricuIam 
porius ,  c^  parrem: is mihi ad rcrum  inuenrionem  impedimenro  non  iir,  cxrcrum  imperitum  fe 
linguac  Iitinae  prodit:quemadmodum  certe,  fiquis  integrum  a  toto  feccrnat,  is  quoq^  linguae  Ia- 
tinae  eft  ignarus.  DicTum  vero  alibi  (vt  fcis)  diflufe  dc  nominum  vfu  eft.  Ac  nunc,  quantum  faris 
ad  rem  fir  propofiram,adijciam,iIIud  dunraxar  indicas,non  oporrcrc  nominibus  feduci,  nec,  qui 
in ijs dilTenriunr,  hos  ftarim  m  rebus quoq^ ipfis  dilfenrire  purare.  In  quo  gencrc omncs  (vt  vno 

B  verbo  dicam)  non  mcdicos  modo  noftre^  tempcftatis,  fed  etiam  philofophorum  plcrofq^  parum 
exercitatos  vides:vtquorum  pauciiriminominum  diuerfitatcm  a  rcrum  diucrfiratediitingucre  "^i^^vi. 
norint.  Verum  huius  quoq^rei  methodum  in  Logicisfpeculationibus  tradidi'mus:cuius  oppor 
tuniras,fi  quando  alias,vriq3  nunc  quoq^  ad  vfum  venir.  Qii^na  igirur  fuir  ca  mcrhodus  r  Nem 
pe  vt  a  rerum  incipias  ditTerenria,  non  aurcm  nominum:  rum  oftcndas  quaruor,  excmpli  graria, 
efTe  res,quae  in  vicino  funr  pofite:  poft  dcinde,vr  dcmonftrarionc  conhrmes  neq^  plura  cftc,ncqj 
pauciora,  quae  in  propofira  difceprarione  conrineanrur:  poftremo  vt  accommodato  rerum  cuiq3 
fuo  nomine  ficrcliquum  fcrmonem  abfoluas,  ncc  mutas  dehinc,  nec  transferens  nomcn  vllum, 
fed,cui rei ipfe ab  inirio  impofueris,  de eadem  perpetuo  vfurpans.  Quippe  ita  8C  dilucida  docTri- 
na  efficitur,arq3  a  cauillarionibus,  quas  homonymia  parir,libera  :cV,quod  fruftra  cft  addirum,fa^ 
cile  deprehendi  rur,cV,quod  deficir,  ci  ro  inueni  tur:  cV,  qua*  confonant  difTonant  quc.maxime  in 
ciufmodi  explicarionibus,  exacTe  difccrnunrur. 

Quidmon  lAclio  & Pajlio  exemplo  ~\>ifws,  &  ocult:  quidL dtio,  <&  ^lteratio, 

Pars,<&  Inflrumentum.  C^AP.  6. 

ERgo  illudrepetamus  dcnuo.Vifus,oculorumacTioeft:locurio,lingug:inccfrus,cruru.  Ipfa 
rurfusacTio,  moruscftacfl:iuus.Iahoruipforumotus,priorishabiruseft  imurario:  AcTiuus, 
qui  a  feeditunPaffiuus,  q  ab  alio  quopiaextrinfecus  pofito  excitaf:  veluti  volatio,  acTio  eft  aialis 
volatilis:  8C  inceiTus,aIalis  greiTilis:quod  aiir  ab  alio  iic  agitur,vt  locu  mutet,id  vtiq^  non  agit,  fed 
patirur.Egit  naq3,qui  exPiraeo  Suniu  comcauir,  quippe  motus  actiue  eft,id  eft  cx  ie  ipfo,cV  pnv 
pria  narura:conrra,pafTus  eft,qui  ex  Pireo  Sunium  nauigauir,vrpore  qui  naui  vecTus  eft.  Ar,qm 
morum  prioris  elTe  habirus  murarioncm  diximus:ea  vero  immurario  duplicirer  fir,ncmpc  aur  in 
qualirate,aut  loco:  vtiq^  mutatio,qu£  in  Ioco  agitur,latio  dicirur,quae  in  qualirare,alrerauo,ira  vi- 
delicet  vt  latio  fitimmutatio,  veldemutatio ,  vel  mutatio  prioris  loci  (de  induftria.n.multis  fum 
vfusnoibus,maxime.f.infinuareftudens,q)licetvnius  rei  multas  dennitiones  efficere,quar  voci- 
bu:  tm,non  et  norionibus  differat)  alrerario  vero,  vel  murario  in  qualitate,  vcl  dcmutatio  cius,  q 
prius  fuit,  qualitaris,vel  immurario  in  qualitare,vcl  rrafmurario  qualiraris,vel  qviocunqj  ahrcr  au 
dirori,quod  dicitur,clarum  fore  fperaueris,  quippc  huc  tibi  varictas  intcrpretationis  fit  vtilis.  Er 
go  vifio  (nam  redeundu  ad  oculu  eft)  acTio  parris  cft:  oculus  vero  ipfe  alalis  eft  parricula,  na  par^ 
ticulam,an  partem  dicas  (vt prediximus)  nihil  referr.Inftrumerum  vero  appello  animalis  parre, 
quae  perfecTaedere  acTione  poffir:  veluri  oculus  viuonc,  8C  lingua  loquela,  cV  crura  irioncm.  Ad 
D  eunde  modu  cV  arteria,cV  vena,6V  neruus,  tu  inftf a,  rum  partcs  aialis  funt.  Pro  hoc  nanq^  noium 
vfu  non  a  nobis  modo,fed  etiam  vetcribus  dcHnito,oculus  quidcm  cV  pars  aialis,cV  particula,cV 
inftrumentum  vocabitur:cornea  vero  tunica,particula  quidcm,cV  pars,  non  aut  inftrumcntum. 
Simili modo  cV que rhago«des,cV  quac  arachno«des,cV  quat  amphiblcftroeides grccc  dicunrur, 
quippe  quarum  fingula!  primu  quideacmaximc  oculi  parricul^  funr:cV,  quia  is  er  facici  pars  cft, 
itidem  cV  illac  faciei  funt  partes ,  fcd  fecunda  quada  ratione:  ita  vero  8C  totius  corporis  partcs  funt 
propterea,q>  facics  ipfa  totius  corporis  cft  particula.  Homceomcrcs  vcro,  id  cft  iimilaris  pars,cft, 
iicutipfumelareindicatnome,quoe  vndiq^in  iimilesdiuiditur  particuIas:velutiinoculo  virrcus 
humor,cV  cryftalIinus,cV  runicaru  propria  cuiufq3fubftaria.Porro  hcc  larius  indicara  iimr  lii  dif- 
fecTionu  comerarfjs.  Hic  vero  ea  rm  dixific  far  eft,quorum  ad  id,quod  inftar,mcminiifc  cft  opus^ 
Eft  airt  opus  oftendcrc  in  fingulis  parriculis  plura  inefTe,  qua:  inrcr  fc  diffidcanr,  nec  rn  a  mcdicis 
fint  perccpta:  hoc  aurcm  vrilc  eiTc  praediximus  ad  nomina  nobis  rccTc  vrcnda,  vriquc  cuius  caufa 
nuncidtracftandumfufcepimus:  indicabiturauremcVadipfam  nobispropoiitam  mcthoduma 
xime  neceflarium.Eftenim  inftrumcntum  oculus,acftio  vero  vifio:  vna  ex  particuhs  cius  fimila-' 
ris,acprimum  vifionis  inftrumctum,cryftallinus  humor:fiaiti  in  libris,vbi  dcijscgimus,  mon> 
ftratum  cft:  id  nanq3eft,quod  alterari  debet  ab  aliquo  cxtrinfccus  occurrcntium  colorum,vr  ani^- 

mal 


METHODI  MEDENDI 


mal  vfdeat:altcrari  vcro  no  potuit,nffi  purum  omnino  pcrfpicuumq^  cffet,At  purum  ita  pcrlu-  E 
cidum  tyeffe  no  poflct  iinc  co,  quod  nuncobtinet,  tempcramento:quippccitcnfum  cft  vnam^ 
quaqj reru  talem  cife,qualis cft,pp  calidi,frigidi,humidi,  cV  iicci  tcmperamctum.  ideo  qj,  iiquid 
horum  magnopere  immutatu  iit,aut  plane  non  vidcbit,aut  nule  videbit  alal.  Verum  hoc  nobis 
parum  adhuc  conftat,modo  artc  querere  orfis:  nec  oportct  aliquid  cx  ijs,qua?  poft  fun  t  inquiren 
da,vc!ut  fcitu  pra?fumcre:  nec  ipfe  huius  gratia,eor  u,  qua:  de  cryftaliino  ahbi  dcmoitraui,  nietiO' 
ncmfeci,fed  claritatiscaufacorum,qujcnunciuntdicenda.Vidctes.n.ocuIum  probemunusfuu 
obire,ac  rurfus  nequaqua  vidcrc  atq^  illud  fanitatem  eius,hoc  morbii,  vcl  vitium,vel  quicquid  li* 
bet,vocates,  nihil.n.ad  rem  propofua  refert :  querimus  deinceps,quae demu  ii t cius  noxg caufa, 
*Adnerfm  Tbejjalum,  Inli4num}Olympicum,& relujuos  Methodicos,  de  SanitMis 

ac  Morbi  dcfinnione.  C  ^4 1\  7. 

VNdejfnquics^adhocmoti^Certccxindemonftrabiliaxiomatc,  dequo  tninteroes  conue* 
nit  proptcrca,q>  in  telhgcnti^  euidens  eft.  Qiiod  crgo  eft  id  axioma  C  Nihil  abiq^  caufa  fieri, 
quippchocnonconceflojnondaturautLefajviiioniSjautprorfusamilT^caufamrccju.rerc.  Sed, 
cjm  id  ex ijs  eit,qua:  intclligcntiae  lunt  manifeita,pra;fumentes  iam  aliquam  fubciTe  kefionis  cau^- 
fam,  ad eius  inquiiitione  venimus.  Ergo  hac caufam  fcu affecftu alique  corporis,  fcu  corpus  cer-  E 
to  modo  affecTum ,appcllare  vclis,nihil  ianc  ad  rcm  propofitam  intercfl .Illud  olno  fatebcris,aut 
morbumipfum  haceiTe:aut,fi  quidemorbus  cftipfaacTionis  lciio,aflecTu,  quihuicofficit,mor- 
bi  caufam  elTe.Exiftir.q3  hoc  loco  rurfus  dc  noie  controuerfia^ipfuufnc  oculorfi  af  ecTu,a  quo  vi 
fus  Iarditur,  morbu  voccmus,an  ipfum  acftionis  vitium.  Vcrum,  liue  quis  acftioncm  vitiata  mor^ 
bum  dici  vclit,vtiq3  multo  prius  ftatuat,neccifecft,  fanitateefle  naturahter  fe  habcnte  actioncm: 
fiue  aflcctum^qui  acTioni  incommodat,multo  quoq3  ante,  qui  £m  naturam  cit,  iiue  hunc  affeo  3. 
fiue  confiitutione dici  vcht,  fanitatis  vocabulo appeilct,  Qyippe committcrc, vt  cum  in  acTionv 
bus  pofueris  fanitate,in  aficCtibus  cxiftimes  ftatucndu  morbu:aut cotra,  cu  in  prutiu  coi htutioe 
fanitatc,ina(ftionis  virio  morbu:  turehquis  methodicis,  tu  vero  principchuius  infanic  Thcflalo 
digna  fententtacft.Etcnim  oes  ferc,qui  funt  indocti  huius  infani  cpdogmans  feffotQj  v^fanitate. 
efle  naturaliu  acTionu  firmi  tate  ac  robur  aiunt:  morbu  vcro  ncquay  acTionis  keiione  cV  infirmita, 
tcm,fcd  alij  corporis  qucnda  aflect u,alrj  corpus  certo  modo  aftccTu.  Qua  qux'nam,obfccro,ma' 
ior  dcmcntia  fit  f  Hoc.n.  vcl  quiuis  deprehedauio  oportere  111  altero  fanitate,in  altcro  morbum, 
fcdincodeomninogcncrcaniboconititui:{iquidcm  contrariafunt,qu£  ineodcm  generc  pluri- 
mum  intcrfcdiilidcnt,vcluiicandidu;ctnigruni:ctcnim  vnumcft  horumgcnus,cclOr.  Ideo  tj3,  G 
fi contraria intcr  fe  iunt  fanitas,cVmorbus,m  quocunq^gcnerecorum,  quar  naturahter  fc  habet, 
ftatuetur  fanitas,  in  eode,cum  prcctcr  natura  fc  habct,ponetur  morbus.Quare,fi  fanitas  acTio  eft, 
qua  f  m  naturam  fe  habcat,  01110  morbus  prxtcr  naturam  acTio  fucrit.  Sin  aut  affcctio  qiuvpiam, 
aut  conft ltutio  naturalitcr  fc  habcns,  fanitas eft,  cV  morbus  affectio  coftitutioVc  prauer  naturam 
neceflano  fucrit.AcThcflalusquidefinircmorbumneaggrelTusquidcm  vfquaefhquin  potius 
hariolandum  nobis  reliquit,  dc  qua  re  vocabulum  id  enuncict.  Qiidd  enim  nihil  intcrcfle  cefcat 
inter  morbum  Sc  pathos,iam  tibi  cx  tpfius  hominis  commcntarijs  oftedimus,  in  quibus  traslati> 
tic  ambo  ponit,transicrt  q?  vti  Qq^  111  altcrius  Iocum,ceu  nihil  interfit,  hoc  an  1II0  modo  loquaris, 
Eius  vcro  fecTatores  vniucrii  furfumdcorfum  q3aguntur,ratiocinantcs,acfe  tegentcs,  Qmniaqj 
facientes,vt  vclobfcureloquantur,vcloino  nihil,vtTheflalusipfeatq3ante  huncThcmifb,  qui 
fundamentuillis  huius  inhnix  icciu  Quddfi  tibica,quaeProclus,cV  Rheginus,cV  Antipatcr.ad 
ha!cquatEudemus,Mnafaeus,  PhiIo,cV  Dionyfiusinhocgcnereprodiderut,  diccre  velim,vtiq3 
av  propofita  tradatione,qug  cV  fcientifica  eft,cV  ipfum,  quod  vtilc  fit,  doccre  conatur,  lmpvudens 
excidam.Verum  dchorum  diffidentia  liccbitahquando,  fortaflc  ctiam  in  fcqucntibus ,  mentio- 
nem  facere:  vna  ^3  cum  his  Mencmaclii,qui  oes  eorum  res  aftutius  turbauit,atq3  confudit:  cV  nu  H 
gacis OIympici,cum  CJ3 hoc ctiam  Apollonidc: cV  Sorani,cV,qui adhuc  viuit,Iuliani,quem  vtiq^ 
cV  nos  conuenimus,vt  viua  vidclicct  hominis  voce  mcras  nugas  condifccrcm :  fed  nec  is  explica" 
re  potuit,qd  pathos  cV  morbus  eflet.  Cuius  rei  vel  maximu  lignum  cft,  q?,  cum  viginti  plus  anni 
iam  iint,  ex quo  illu  Alcxandriae couenimus,  fcripferit qj iterum  atq^  iterum  inftitutiones,  (nam 
has  affidue  tranfponit,transformat  cj3,nuncp  fjs,quas  fcripfit,  contetus)  nufquam  tn  carum  eft  au 
fus,quid  morbus  fit,proderc,tametfi  certc  adeo  ea,quae  nihil  ad  rem  pertinent,in  fjs  agitct,vt  etia 
illud  inquiratjSiYne piclura medicis ex  vfu.  Et  tn,  tam  multa  talia'q3 cum  fcribat,  nec diffimula' 
re  queat,  (ficut  ncc  Menemachus)  quin  methodicar  fcctx  abfurditatem  clare  norit,  ne  in  hodier" 
num  quidem  die  in  inftitutionibus  fuis  vfquam  fcripfit,  quid  morbum  pathosVe  nominet.  Mi^ 
hi  cer  te  ipfum  interroganti,adeo  multa  obfcura  q3  refpondit,vt  nihil  eorum,qua!  dixit,plane  in^ 
telligcrem,  cogerer'que  illud  tantum  homini  dicere,  q>  mihi  defcifcere  ab  Olympico  vidcretur, 
quanquam  is  auus  dodrina'  ipfius fuerat.  Nam  Iulianus  hic Appollonida?  Cyprfj,ille Olympi^ 
•pa-hosque.  cidifcipulusfuerat.  ErgoOlympicus^vtdixOfanitatemmdbumquefinireaufus^illamefleaf' 
•paihos.  fecTum  dixit ,  qui  abfentia  fit  morbi:  Rurfus  mdrbum  mutationcm  a  naturali  in  id,  quod  pra> 
ter naturam  ftr,ftabilem.  Quorum fanes  vtrique  permulta infunt a ratione aliena,qug cV  tunc Iu 

liano 


LIBER    PRIMVS  7 

Alianocxpofui,cV  nunc  fummarim  dica.Quod.n.  (inquam)  confulione  fackM  efr,q>  Olympicus 
non  lllud  tm  abfolutcdicit,  iunitate  atkctum  clle  pohtum  cxtra  morbum,  fcd  et  illud  dchnitioni 
adijcit,quemaftccrumdchnimusnaturahumactionum  cofcantiam?cthimuudincm:haudcnmx 
conrjcere  valco.infola  ncaclionum  conftantia,anin  corporisaftccTai,aninambobus,ianitaceni 
ftaruat:fedforte,vtvtiq5Cum  reliquismctliodicisalToIctconfuIcalicncqjabutiGrccorum  voci^ 
bus,ita  nuncquoq:aricctum  non  ad  corpus,  fed  ad  actiones  rcfcrt:  vt  nimirum  ad  hunc  modum 
dehnirione intelligas:  Sanitas aftcctio  elt  actionis  in abfentia morbi.Porrd  iufcum.arbitror,fue- 
rat  ahcrum  duorum  dchnmoni  adiecilfe,  aut  actionum,  auccorporis,  vt  videlicctaut  ita  fc  habe- 
ret  hnitio:  Sanitas  dt  afloftus  adionii  m  abfenria  morbi:  aut  ccrte  talis:  Sani  tas  eft  aflcctio  corpo 
ris  in  abfenria  morbi.Quin  ctiam,ii  ambo  iungere  voluiffet.ica  quoq;  IicuitTei  vt  dilucide,  lic  bre 
uiterdicere:  Sanitascftancctio  tuactionu,tumcorpons  inabfcntiamorbi.Quidaur,cum  fubrj- 
cir,  Qucaffeclum  dchnimus  conftariam,  acrobur  actionuni  naturam  fuam  tucntium,vtrum'ne 
parsha:cputadaeftcius,quod  pracdictueft,iungendaq5tocadchnitiocftadhuncmodur  Saniras  > 
eftaffcduscorporisinablenriamorbi,cV  confranriaactionum.quefm  naturam  fc  habcnt,ac  ro- 
bur:an lfta ipfa per  fe ipfam  pcrfcctadehnmo  cft,ac.quid fannas  iit,  doccs;,rut  iane  no  nulhs  me 

B  thodicorum  placuit,  qui  ianitatc elTe dixerunt conitatiam  f m  nacuram  lc  habcn tium  actionum  C 
Vcru,ti  harc  abfoluca  eit.haud  fcio,quid  doccat  ca,qux  ante  dicta  cft.que  ahectum  etTc  fanitatem 
precipit.Quippe illud,quod dixit,in abicntia morbi.eiufmodi  planc  cft.quod  vcl  puer ndeat:cu, 
ii  lta  dcrinirc  permittct.manifcitu  iit  dC  morbum  tore  affectu  corporis  in  abientia  fanicacis:  ua  vi- 
delicctjVt  vtraq?  dchni  tio,non  quid  iit  ld,  quod  qucntur,  fcd  quid  non  lit,  doccat.  Sed  mittamus 
(inquam)  ii  placct cV  hec,cum  lint ad  rcm  non admodu  nccelTaria.  Jllud  ccrtc  prxtcnrc diffimu 
lare  q?  non  licet,cp  in  fanicacis  explicationc  oia  actionibus  tribuantur,vcl  folis,  vel  ct  confundcdo 
lnuoluendo  q?,  ac  obfcure  quoda  modo  miiccndo  lpfum  aftectionis  vocabulum,  quemadmodu 
£eat Olvmpicus: m  lpfius  vcro  morbi  dchnitione,  nulla  tit actionu  mctio : na  illud  dicere  faus  ha  *  pach k. 
buir.mdrbumelTc  murationecorponsanacuraliftatu  ad  eu,qui  preccr  natura  fic,  conftante  cV  fta  ■  pj:ho,. 
bile.Atdebucrat,inqua\autinactionibus.auc  in  artcctibuSjVtruqjcoftituere.  Quid  vcro  mihi  rc- 
fponderit,cV  fatpe  tibi  la  mi  Hicro  narraui,  cV  nuc  rcpetcre non cnt  ahcnum.  Nihil  (mquit)  miri 
eft  m  actionu  quidcm  confranna  cu  roborc  fanicate  poni:in  ariectu  aut  corporis  prcter  nacuram, 
morbum.Neq5.n.contranafunt,:vc  turcns,  inquit:eft.n.eorum  aliquid  mcdium.quod  nccfani- 
tas  fit,necmorbus.  Quo  cgo  fermonc  audito,  abij  ltupcfactus  fimul  ac  dolens:  farcdum  cnim  cft, 

C  quod  accidit.  Antea.n.ncmincm  vnquam  eorum,qui  in  ea  opinione  prorfus  funt  ftupidi,conue 
nera:  tum  aut  primu  conucnicns  mcrito  obftupui.no  q>  is  folus  adco  iinc  (cniu  clTct,  fcd  q>  multo 
feeriam  agrcftiores  tot haberet difcipulos,qui,  cum  ftatim  m  initio  doctrinae  fuae  mctho  dicos  ita 
errarcvidcrent,thafccta  nondefcifcerent:aut,ii  oino  non  viderent,prorfuselTentacconiri.Nam 
quid,qua:fo,adrcm,morbum  fanitatinoetTecontranu  proptcr  ca,  qjaliquideorum  Q|  medium  C 
Patct enim  hac  f.rarione  non  fore  album  nigro  contranum  proptcrea.q?  corum  fmt  media  flauu, 

„  cV fufcum,cV  rubrum,Cx  palhdu,  cx  reliquoru colorum  iinguli: ncc calidum  fngido,  quippe  ho- 
rum  quoqj  funt  mcdia,tcpidum,cV  tcmpcratum.  Ac  fapicccs  lftos  mcthodicos,  cum  ncc  icui  ncc 
fpernendo  lapfu  Gc  Gni mter  mitia  ftatim  Iapti,  fpcremus  nc  vcntatc  vllam  corum,  quae  fcquant, 
potTe intclhgere r  minime  profecto:qppc,  q m  arte medica fpectant,  ola ex  his  pendcrc  doccbi- 
mus,id  q;  mcrito:  fiqdc  m  rjs  arribus,q  mcthodo  aliqua  tradunf,  caru  conftitucdaru  pnncipiu  elt 
finisipfiusnotio.  Acinhuiusqdcnotitia,  alijsquoqjpmultisvane  cfterratu,  ahjs  medictnae  hnc 
elTeaffirmatibus,vt  plurimufanare.alrjs.ca  taccrc.quc  iintadianitatcm  coducibilia:aIns,morbo- 
rum  caufas  adimere:alrjs,pro  fc  quenqj  oia  pcragere:  ahjs,  prout  cuiq;  fuccurrit:  ac  de  his  dcfinii  e 
fcorfum  coucniet.  Ncmo  tn  adeo  fuit  itupidus,  vt  in  alio  genere  poncrcc  fanicatc,  in  alio  morbu: 

D  fcd  vcl  actionibus  naturaliter  fe  habcntibus  tnbuit,vel  partium  coftitucionibus,quos  aliqui  affe- 
tftus  vocant.  Siuc  aucc  m  actionibus  naturalitcr  editis  iit  fanitas,in  rjs,  qua:  praetcr  naturam  funt, 
critmorbus:iiueinconftitutionibusnacuraliccrfchabencibus,inrjfdcm  prartcr  nacura  fc  habcn- 
tibus  erit  morbus:  fiue  in  aftcctibus,  in  his  iplis  ent  Cx'  inualctudo.  Ncq;  cnim  profunda  vlla  fpc- 
ctationead  hoceft  opus:  tm  fufficit  non  elTc  pcruerfum.  Nam  quis,obfccro,  dubitet,  fi  vidcrc  fa- 
nitas  tit,morbum  etTe  vel  cecutire,vcl  oino  non  videre  :  Quis  non  lntcllegit,  ii  audire  fanitas  fit, 
effe  morbu  vel  argre  audire,vel  prorfus  non  audire  :  Pari  modo,  i i  cocoquere,  bona  valetudo  ci t, 
male  cocoquere,vel  plane  no  c5coquere  lualctudo  eft.Et  fi  fuo  ahquc  arbitno  moucri  fanitas  eft, 
vriqj  morbus  fuent cV  conuulfio,cx'  palpitatio  quem  palmon  vocant,cx'  ncruoru  refolutio,  SC  tre 
mor:  ct  deniqj  quicquid  voluntariu  motu  vel  penitus  deftruit,  vcl  ct  ccrto  mo  impcdi  t.  Ad  harc, 
fi  narurahter fentire  fanitatisopus  fit,infcnfibihtas,ctdifncilis  fenfus.cV  ftupor,cx  dolor  cgritudi 
nescruc  lxurfus,fi  ordinacc  refpirare  fanuas  cft,vciq3  fpiradi  defcctus,  vcl  difhcultaSjmorbus  ciL 
Atqui.fi  hi  morbi  funt,dubiu  non  eft  particularu  aficctus,ex  qbus  harc  .edunf,morboru  clTe  cau- 
fas,nec  oportere  aut  phlegmonen,  aut  fcirrhu,aut  eryiipclas,aut  abfcelTum,aut  vlcus,aut  ccdema 
morbos  dicerc.Quod  fi  hac  aegritudines  funt,  manifeftu  cft  nullu  llloru  cflc  morbu.  Qiiippc  duo 
rcrum  generafunt  nusc|  mtcr  fe  fimiliu,fed  omnifariam  dilTidcnuu,cV  tota  naturadificrcntium: 

altcrum 


METHODI  MEDENDI 


altcrum  horum  generum  corpus  vocant,  altcrum  acKonem.  Ergo  oculus,  6V  lingua,  cVauris ,  cV  E 
crus,arqs  id  genus  iingula,corpora  lunrccrro  modo  aftccla:  vifus,auditus,fcrmo,incctTus,  actio^ 
nes  prcdicftorum  funt  corporum.  Si  itaqj  in  ccrto  quodam  corporum  habitu  cgritudo  conftitui- 
tur,ccticinccrtoquodam  actionum  habitunonftaructui:qfi,  ii  lnhocmorbuscoiiftar,  planum 
rurfuscftincorporuaficcui  noneffc.Vcru,c^ahcctusipfccauia  i  lt^acftio  vcroid,quodabaffectu 
corpons  cfticitur,  id  vcro  eft,  quod  oium  maximc  cV  fatendum  mcdico  fit,  cV  tcncndum.  Adeo, 
quifquis  lioc  ignorat,is  in  rc  labitur,que  planc  eltex  nccctTaifjs.  Ar,qui  vcl  acftionis  Idionem  vcl 
corporis  afrectum,morbum,vcl  quoquo  nonunc  appelIar,quaiK*j  parum  coucnicnter  nominat, 
poteft  tn  de  rebus  ipiis  rcctam  Irabcre  fentcnriam.  Contingit  afit  nonex  nolum,  fcd  rerum  recfta 
opinione,rccftamorborumcuratio.Iam  hocipfum  multosmedicorum  ignorantcsinuenias,pu^ 
tantcs  q?  in  rcbus  dilTidcrc  cos,qui  corporum  atTccTus  morbos  effe  ccnfenr,  ab  rjs,  qui  in  aclionis 
virio  eoldcm  coftituunt.  Atq3  horum  omnium  crrorum  (quod  8C  fcpciam  dictum  cft,cV  poftdi 
cerur)  vnica caufa cft,qi,qui  inucnire  quiduis  logice  funr  aggrctTi ,  non  fuere in  logica  methodo 
excrcitati:fed  limul,vclutirarionccogitationcq5cxcrcitatiiuiilcnt,abcxpcrientiadcrciucrut:ii^ 
mufcum  m  illis  inexcrcitati  fuitfent,magnopcre  funt  lapli,  liquidcm  mtllics  cos  de  noibus  tancp 
dc  rebus  liciganr.cs  inucnio.  Rurfum,  vbi  rcm  quapiam  maximam  ignorarinr,  notne  (e  lgnorarc  F 
putanrcs,  vciuritnco,quod  nunceftpropoiitum,difcerncrc  ncqucuntcorporis  quidcm  ftatum 
caufa*ranoncm  fuftincrc:a(ftioncm  cius,quod  ab  co  perhcirur:fcd  ncc,quod  (anatUr ,  fd  ciTccor^ 
poris  aficcTum.  Qmppecomitarur  ncccflario  hucnaruralucr  fchabercm  naruralisacTio^contra, 
fi  i  natura  recclTerit,aclio  ftatim  prartcr  natura  (c  habeat,ncccflc  cft.l3orrov  in  hoc  torum  vcrtirur: 
eft q^hoc  principium  ac vcluti  primum  quoddam  clemcnrum  omnismerhodi,  quredcmedcdo 
infrimitur.Ca:tcrum,an  hoc  iplum  appcllarc  morbum  oporrcar,an  acftionis  vitium,  id  cft  de  no^ 
mincdubitarc.Dicemusautcm  aliquid  cV  de  noium  vfu,  licut  inalijs  prius  iam  fccimus.Verum 
nunc  dc  iplis  non  dum  diftinguo,qud  vidchcet  hoc  ipfum,rcrum  hdc  magis  comprobcm:  o  ftcn 
dam  613,  quod'nam  fithuius  de  mcdcndo  methodi  principium  cV  radix.  In  quo  cum  ahj  muiri  cx 
rjs^quirationalcsfcdogmaticosqjappellatjtum  vero  probi  ifti  methodici,funt  falli.  Atcp  ilkid  cj- 
dem  ijs,qui  prudenres  lunr,  iam  quodam  modo  apparcr,nihil  clfc  aliud,  quod  a  mcdicis  cumur, 
q3  corporum  affcclum,  \'cluri  proxtmo  libro  monftrabitur. 

Vc  Cdujurum^ jjctimmi,  ^4t~iionum^u  Sympromurum  ?cncribtii,ex  cjuibw  ~\mucrfa  dt* 

jrnofrendorum  ac  cttrandorttm  morborum  mcrhodut  pendtt,  C \AP,  S . 

NVnc  illud  nobis  propolitum  erat,vt  lgnoratiam  eorum  corrigcrcmus,qui,  quot  in  vniucr  G 
fum  rcs  fint,qua:  in  piwfcnti  difpurarione  proxime  intcr  fc  habeanrur,ignorat.  Viderur.n. 
vnum  genusclTc  ipforum  corporum,  alrcrum  aclionum.  Ac  corporum  quidcm  gcnus  precede- 
rc  acTioncs^cas  qj  gigncre:  has  vcro  fequi,  id  qj,  fi  corpora  naturah  ter  fc  habcanr ,  mculpabilcs  ac 
naruralcs:lin  prxrcr  naruram  hnt affecra ,  aut  nullas  prorfus ,  aut  omnino ccrtc  impcditas.  Ter^ 
tium  praftcr  hxcgcnus  cft cauiacum,quz hosaffectus  crcat.Nam.quam  rationcm  habctaffccftus 
adactioncm,  hanc altcrum  cjuippiam  ad  ipfum  affccftum  omnino  liabcat,  oportet,  illo  duntaxac 
euarians,qi  aftcctus  cum  acTionc  vna  conhftir,ncc  potcft  vfquam  aut  proba  actio  clfe  finc  corpo^ 
risnaturali  aftectu:  aut  vitiofa,nifi  cum  corpus  lit  vitio  affccTum.  Eius  aut  affecftus,  qui  acTioncm 
i'mpcdir,caufx  pollunt  quidcm  non  etiam  cftc:  poffunr  aut  cV  adhuc  nunc  mancre.  Hrgo  diticrf^ 
om  nino  ab  affeclibus  cauf;e  funr.  Ac  rcrrium  hoc  iam  inuenrum  genus  diucrfum  cft,cV  ab  acTio- 
nc,cVco,c]ui  hacgignit,afTc(ftu.  Abhocquartualiud  gcnuscft"{affccTus}.corum,q,cum  corpo- 
ribus  cV  naruralirer  cV  prer  narura  fc  habcntibus  infinr,  aclioni ncc  comodanr,  nec incomodanr: • 
iicut,cxepli  caufa3color  corporis  cx  diuturna  in  Sole  mora  nigcr  cx  candido  facftus:  aut  cotra,  vbi 
verfatus  in  vmbraquisiit;exnigrocandidus:autrurxr,lotis:autpallidus,cxpaucfacl:is.Quippe 
haec  nec aclioncs  funt,  ncc corporis  affcctus,  qui  fint  actionis  caufar: multo  63  minus  ipfa:  caufa:,  H 
quae  afteclus,  qui  prartcr naturam  funt,  creant: fed  funt  fymptomata,  qux  diucrfas  corporum  al^ 
terationcs  neccftario  fequuntur,iiue  hx  fecundum  naturam,i  iue  practer  naturam,  fe  habeant.  Er 
go,  cum  quatuor  dcimita  gencra  iam  fint,  ex  quibus  vel  nofcendis,veI  non  nofccndis,  probe  fe^ 
cus'ue  incipiendam  ciTe  mcdendi  artem  monftrabimus,liceat  de  cartero  cuiuis,prout  volet,ijs  no 
mina  imponere:  veluti  affectum  corporum  pnvter  naturam  fe  habctem,  cum  acTioncm  aliquam 
vitiat,morbum,fi  placet,  appellato:ipfum  vero  funcfuonis  vitium,  infigne  quoddam  morbi  fym 
•  ptoma.Qua:  alia  ratione  accidunt,ceu  colorcs,ea  quoq3,fi  volet,appellato  fymptomata,  carterum 
ca  diftinguat  a  funclionum  vitio:  cV,fi  illa  iniignia,morbi  fymptomata  vocet,hec,familiaria  pro 
pria  cj3  nominet.Quardam  etiam  praetcr  hcc,fi  voler,nec  familiaria,nec  propria,fed  forte  quadam 
incidentia.  Quartum  vcro  ab  ijs  genus  ftaruiro,quod  fit  infalubrium,fiue  (vt  ita  dicam)  morbifi^ 
* *7i,»>ot//aS-  carum  caufarum. A tqj harum,  quac quidcm  in  ipfo  animalis  corpore  confiftunt,  inrcrnas  nomi^ 
*  TrpwtTjp ,  net:qua:  exrrinfecus,extcrnas:-{nifi  malir(vt  nunc  vulgus  medicorum  infueuit)  illasanteceden^ 
%ovT<t .  tes,  has  primiriuas  vocare.}-  Poliris autem  pro  arbitrio  vel  hoc  vel alio  modo  nominibus ,  dum>- 
modo  clare,et  ex  vfu  lcgenrium,nec  muter  poftca,nec  tranfponat  eorum  vfum,fed  pcrpctuo  per 
omnem  difputationem  obferuet,qud,cV  quae  dicat,  facile  intclligamus,  cV  rcfutationcs  rcdargu- 

tioncs  q3 


LIBER    PRIMVS  S 

A  uones  cj3  omnes  ad  aliquid  clarum  diftincftum  qj  referamus.Qualitcr,inquis,cV  ad  quc  modum  C 
(nam  idipfumquoqsindicanduadhucarbitrorpropterftupidos  iftos  mcthodicos)  ncmpeefto, 
dicataliquiSjphlegnionenaffectumeflepracternaturamMpfam  verolefam  phlegmonclaboran- 
tis  particuUe  runclionem  morbi  infigne  fymptoma,vcIuti  pcdu  quidem-{le;fum}-ingrcflum,ocu 
lorum  vifum,aurium  auditum.-ruborem  autem,tenlioncm,cV  renixum,cV  tumorem,  qui  prejter 
naturam  fit,ac  phlegmonis  fuccedat,  diuerfum  quoddam  genus  liuc  fymptomatu,  fiue  acciden- 
tium,liue  quo alio  nominc appellare malit: illud  modo  fciat,clarc'q3  definiat,  no  elfe  idcm  genus 
cum  vitio  a(ftionis.Rurfus  fanguinis redundantia  (fi  fortc  haec  fuit)  intcrnam  phlcgmoncs  cau- 
fam:extcrnam  vero,cV  quae  hanc  praeceflit,ciborum  abundantiam.  Ergo,ficuti  ipfeexempla  fer- 
monishabendiclarapofui,  cVquatuorgeneradiftinxi,ac  notidneseorumdixi,ita  cVTheffalo,  *  Al.  «ud*. 
arbitror  faciendum  fuit,  praefertim  poft  tot  cV  tantos  viros,  quos  fc  vicifle  praedicauit,nouam  fe- 
tftamcondituro.Nuncveronec  ipfeapertumquicquam  attulit,  ncc  feclatorum  eius  quifquam. 
Rejelluntur ,  (ju£  Olympicus,  ac  Thejjalus  de  ea ,  qu£  cji  mttr  patlws  & 

Jymptoma}dijJerentiaprodiderunt*  C^4P*  9. 

OLympicus  enim, cum  aulus  fitdefinire,'(quid  pathos  fit,  non  eius,  fed  fymptomatis retulit 
notionem.In  fumma  igitur,nec  quid  pathos  fit,necquatenus  av  morbo  differat,intelligunt. 
Vcru  hoc  nos  in  fcqucnti  bus  docebimus,Iimul  enim  omnia  dici  non  polTunt.  Veru  conceffo  iis 

*  idem  effe  morbum,ac  pathos,infpiciamusea,qu3e  dicit  Olympicus.  Pathos(inquit)eft  conuerfio 

*  corporis  a  naturah  habitu  in  cu,qui  praeter  natura  eft,permanens.  Poft  paululum  progrelTus  air, 
:<  Sciedum  eft  differre  a  fymptomate  pathos,q>  pathos,  vt  pauloante  dixi,  afiectus  corpons  cft  prae- 
»  tcr  naturam  permanens :  fymptoma,quod  huic  accidit,quod  q^  in  iis,quae  praeter  natura  fun  t,fpe 
«    cialem,acmagisetiamparticularcm  figurationem  habet.  Haeceft  cgregiainterpretatiofapietis 

01ympici,quipathosacfymptomafinireeftaufus.  Quae  fanc  totvitiis  fcatet,  vtmihiinmentc 
veniat  lllud  ftulti  ad cribru,negantis  inuenire fe, quid eius ob turet,  au t  non obturct.  Quid cnim 
primum  cx  ipfis  dicas,aut  quid  omittas^  quippe  oia  refutare,quae  perpcram  funt  dffta,  longu  lit. 
Num  ois  mutatio  ab  eo,quod  fccundum  natura fe habet,  ad  id,  quod  praeter  natura  cft,  morbum 
cenfetis,fi  modo  pcrmanentia illi adfit  t  At vos  tum  coloris  vitiu ,  tum  atrophiam.i.afteclum,  in 
quo  corpus  non  nutrif,fymptomatis,nequaq  moVbis  annumeratis.  Quid  aut  cacochymia.i.vitio 
ius  fuccusr  quid  cachexia.i.malus  corporis  habitusr"  quid  fucci  defedus  t  quid  vero  lpfa  redudan 
tiarnon'nepraeternaturam  funtc'  Siergo  permanentiahisacccdat,  interlmorbosnumerabutur» 
C  Atqui  nec  ipfi  id  vultis,cV  merito  fanc.  Etenim  fupra  id,quod  praeter  naturam  fit  affe<ftus,adiici 
oportetetiam  aIiquaabeoI^diaclione:nam,quoadiUefaehacoesferuantur,etia  fi  millicscorpus 
fit  alteratu  mutatum  q^nullus  tn eoruaffectuuadhuc  morbus cft.  Quod  enim  curatione dcfide- 
rat,aliud  plane  noneft,c^  affeclus,qui  vitiataclionem.  Siquidem  quod  primu  maxime  qj  olum 
defideramus,id  naturalis  eft  acftio :  prop  ter  hanc,cV  naturalem  fiue  affeclum,  fiuc  conftitutionem 
nominare  velis.  Videre  nanq$,cV  audire,cV  loqui,cV  ingredi  indigemus,non  aut  oculis,  auribus, 
lingua,aut cruribus: na,fi videre alia  particula liceret,quis oculorum eflet  vfus  rEt,  ft  alio  quouis 
inftrumeto  audire  licerct,quae  auriu  effet  vtilitas  i  Pari  modo  cV  lingua,cV  cruribus  minime  pro- 
feclo  eflet  opus,fi  loqui  atqj  ingrcdi  fine  his  poflemus.  Ac  vidcre  quidem,noftra  ipforu  caufa  in- 
dig?mus:oculisnon  noftra,fedidco,vt  videamus.  Iam  lingua,aures,  crura  non  propterearequi 
rimus,  vt  inftrumentis  cV  multis  affluamus  partibus,  fed  loquelaegratia,  cVauditus ,  cV  inceffus.  *  «dofii. 
quippe  demortua  quauis  particula,quae  abicindi  potcft,veluti  digito,  pede,  aut  fumma  manu  n5 
patimur  hanc  ociofam  geftare,ac  veluti  pondus  alienum  circunferre,illud  clare  hoc  ipfo  declaran 
tes,haudquaquam  nos  particulis  illis ,  fed  funclionibus  egcre.  Veluti  igitur  totam  particulam 
aclionis  caufa  requirimus,codem  (arbitror)  modo  naturalem  quoq^  cius  conftitutionem  a(ftio- 
D  nis  gratia defideramus.Sicuti enim  fupra  diximus,caufa£  vicem ad  adionem  conflitutio  pracftat. 
Quac  vcro  conftitutionem,  vnde  aclio  nafcitur,neceflario  fequuntur,  fanis  quide  nobis  acciden- 
tia,aegrotantibus  fymptomata  nuncupanf.  Atqj  hacc  quatuor  gencra  funt  oium ,  quac  in  corpore 
noftro  habentur,feu  fecundum  naturanos,  feu  praeter  naiuram  habeamus,a<ftiones,conftitutio- 
nes,qu«e  has  praccedunt,qu^  fequunf:  his  dehinc  nomina,qui  volet,imponito,fingulis  fcorfum : 
cV,fi  Dionem,aut  Theonem  appellare  velit  eorum  quodlibet,  mca  nihil  rcfert :  illud  modo  intel- 
ligat  feruet  qj  vbique,quatuor  in  vniuerfum  res  eflc,  quac  litae  inter  fe  proxime  fint.  Et,  quoniam 
huc  fermonis  veni,  vidcor  mihi  hoc  iufte  exigere,  vt  ficuti  nos  illis  permittimus,  quac  vclint,no- 
mina  indere,ita  illi  inuiccm  nos  vf itatis  cV  antiquis vti  finant.  Alioquifane  grauc atqj  adeo  iniu 
rium  Gt,(i  illis  foloecifmum  committere  tyrannorum  ritu  licebit,nobis  vel  OT£cc,-{vcl  latine}-  lo- 
quinonconccdetur.Vocanto,fipIacet,fanitatc,ipfarumfuncftionum  conltantiam:quang  often 
fum  a  nobis  cft  affedum  conftitutionem  t\i  partium,cuius  ope  functiones  fecundu  naturam  ccb> 
mus,hygian,i.fanitatcm  ab  omnibus  Graecis  appellari.  At^j,id  cum  ftatuerint  fanitatcm,  morbu 
4,rsienccnfcntonona(ftionisvitium,fed  qui  practer naturam fitaffeclum. Tanquam  ergonos 
lilos  nccgra:ce  -{Iatine've}-nccdialecliccnominantcs,  non impedimus,  ita  illi  nobis  pcrmittant 
&  giaccc  ■<; ^la ^iic  uc}-  cVdiaiecucenonomncm,  qui  praeter  naturam  fit,  aftcctum,  fcd  qui  aiftioni 

incommodat, 


METHODI    MED.    LIB.  I. 


incommodat,  morbum  nominarc:qui  prater  naturam  lit ,  ncc  tamen  acftionem  obturbct  ,  non  E 
niorbum,fcd  morbi  fymptoma.Rurfus,ficut  illi  permancntiam  adiiciunt,  nec  indicant,quot  ho 
ras  eiufmodi  aticclus  moratus,morbus  litcenfendusata  illi  nobis  conccdant  illud  permanentix 
nomen  fubtra!icrc.Nam,fi  quis  liuc  tribus  horis,Iiuc quatuor,  liue horg  tantu  dimidio,  toto  cor^ 
pore  vehemetcr  lit  arrcptus  iic,vt  ncqj  fentiat,  ncqj  moueatur,hunc  nos  apoplccfton,fiue  attoni^ 
tum  dicimus.  /£ique,liquis conuulfus  toto corporelitjiunc ctiani  comitiali  morbo  laborare,  nul 
lancchorarum,nccdicrum  rationehabita:quippe  nominaid  genus,  naturarei,  non  tcmporis 
modi  funt  indicia:  non  aliter  qj  album,5c'  nigrum,cVcalidum,cV  irigidum:alioqui  mirum  meher 
culc  fit?fi  aqua  calida,calida  non  fit,nifi  perpctuum  diem  talis  perdurct:  aut  qui  fex  horis  fcbricita 
uit,nonfcbncitaucrit:oportuiffeenim  vtfebricitauerit,durafIcmalu:quancj,quod  tempusidfit, 
quod  duratione  iHam,iuftanc  fuerit,an  fccus,  determinct,ncmo  eoru  tradidit:  vtrumne  dicrum 
aliquis  numerusfit,-{anmenlium,}-anhorarum:autcurdurabilcdicat,cum  licueritdiuturnum 
dicerc:autcur  hocquidcmmutantesnonnuIlicoru,difficilefolubilemdicant.  At  certchocnon 
generaliter  morbi,fcd  longi  morbi  proprium  eft:  pcrinde  ac  facilc  folubilc,brcuis.  Verum  cxifti^ 
mare  rcferre,a'grc  folubilcm,  an  durabilcm,  an  diutinum  dixeris,  nonne  extrcma  cft  1  u  Jiiatis  ? 
Iamillud  profecftomagismirum,  q»  ipfiveluti  a  grauifomno  cxpcrrccli,  diftinguere  pathos  a  F 
fymptomatc  aggrcdiuntur:cumau(ftor  ftupiditatiseorumin  fccundo  demcthodo,  lic  fcribat: 
Eadem  nanq3,cum  praccdunt,pathcdicuntur:cufucccdunt,  fymptomata.  Quauisetiam  longe 
mirabilius  hoc  ipfum  fit,cp  ea,quaf  ab  illis  dicutur,  vtiqj  iecinons  phlcgmone,  fi  pnmo  ftatim  die 
irruat,pathos  cllc  concedere: lin altcri cuipiam  fccundo,  aut  tcrtio  die  fucccdat,  abirc  in  fympto- 
ma:quancjquiddiem  fccundam  mcmoro ,  cum  mcliusfithorafecundamamorbiinuaiionedi' 
ccref  An  enim  in  lecundo dic phlegmone  iecinoris  in  fymptoma  migrabit,in  fecunda  ab  initio 
horano  migrabit.nccfymptomaentccumillud  faltem,quodeft,alicui,  quod  praccffit,  fuperuc- 
nireilliomninocompctet.  At.quod  tamccleritcr,inquiunt,  fuperuenit,  ab  co,  quod  vna  irruit, 
non  diftat.Rurfum  igitur  dicftu  ab  illo  clare  oportuif,quot  horis  determinct,diftinguat  fafa  quod 
fuperucnit,ab  co,quod  vna  inuadit.  Ac  Thcllalus  quidcm  ciufmodi  eft.  Olympicus  vcro,  ccu  in 
arccmipfamfapicntia-cucclus,  non  ita  pathosa  fymptomatedifccrnit,  fcd  pathosidcfle,quod 
*  Al.caufam.   dicftum  eft,fymptoma  vcro,quod  huicaccidit,mirifice  vidclicet,  ac dilucide eisentiam  eius  intcr^ 
pretatus:quippc,quidipiumfymptoma,quodpathoscomitatur,fit,adiicerc(vtarbitror)acdcH-- 
nire  oportuit,num  corporis  aliquis  affe(fms,num  leiio  quapiam  aclionis,num  pariter  vti  unquc 
cffet.  At  illc  quidcm  minimcid  dicit,fed  nobis  videlicet  diuinarceit  opus.  Illud  vero,quod  defi-  G 
nitioniappofuit,nempcfpccialcm,atq3Ctiam  magis  particularcm  in  iis,quepreter  naturam  funt, 
figurationcm  habcns,qua  non cxccllcnnam  claritatis  habct ,  atq^  etiam  nominum  gracam,per^ 
lepidam  CJ3  interprctationcm Si  magis  fpccialcm  quandam  figurationem,i'n  iis,  qua  prater  na^ 
tura  funt,fymp  toma  habet,quid  ergo  cft,quod  magis  gencralem  nota  habet  f  non  cnim  dixi  t,an 
line  collationc  ad  gcncralc,magis  fpcciale  hccat  inucnirc.  Sin  ad  nihil  omnino  referes,magis  fpe 
ciale  pronunciat,oppido  cjj  dihgenter,clarc  cjj  interpretatunquanq  dC  paucis ,  bC  dilucidis  verbis 
dicere  ci  licebatomnia,qua*circa  corpus  animalis  prater  naturam  funt:  vel  morbum  cffc,vel  cau 
fam,vel  fymptoma.Quibus  omnibus  cum  illud  practer  natura  fit  commune,  morbus  acftioni  offl 
cit,caufa  ipfum  prcccdit,fymptoma  cum  fcquitur,  ipfum  vidclicet  naturaduplex ,  alterum  aclio^ 
nislefio^altcrumaflcftioqua-dam  morbum  fequcns.  Verum  (vtdixi)  fiquis  omnescorumcrro 
res  excutere  velit,hncm  diccndi  non  inucniat:  ipfe'que  mi  Hiero  optime  fcis  eorum  nos  ne  mil- 
lefimam  quidem  ipforum  partem  rcfutarcconatos.Ergo,fi  illud  tantum  adiccero,primum  hunc 
librum  hoc  loco  claudam :  ncmpc  qp  in  ipfo  ftatim  methodi  principio  non  pauci  medicorum  fal^ 
Iuntur,vtiq?  qui  Thcilali,ac  Thcmifonis  funt  amuli,qui  6,3  methodicos  fe  appcllant,infignibus, 
ac maximis  erronbus: cum  his  vero  no  pauci corum,qui  fc  analogifticos,  dogmaticos,ac logicos H 
nominat.Siquidcm,nifi  quis  omnes  aftecT:us,a  quibus  acftio  leditur,  inucnent,numerum  ipfum 
morborum,quantus,qualis  cj3  fit,ad vngucm  definire  non  poteft.  Id  cum  quidam  eorum  facere 
nunquamveltentaucrint,tyrannorum  more,qua  ipfis  videntur,  citra  demonftrationepronun- 
ciant, Alrj  non  modo  ipfi  non  dcmonftrant,  fed  nec  a  demonftrantibus  difcunt.  Ac  plurima  (vt 
fcis)  medicorum  pars,qui  nunc  funt  in  pretio,ei'ufmodi  eft:nec  id  fortaifc  mirum.Nam,vbi  phi^ 
lofophorum  plcrique  citra  demonftrationem  credendum  fibi  poftulant,quid  de  medicis  mirere, 
quibus  nec  vacat  veritatis  inquifitioni  vacare  t  vt  qui  mane  in  falutationibus  (ita  enim  appellat) 
j*''  r  dM~        occupatijvefperi  cibo  diftenti,  ac  ebrfj.  Verum  ego  veteris  tibicinis  exemplo,  mi  Hiero, vel 
C°uimdl"me  CUm  mu^ls  'P^ls  certauero:  cum  alioqui  turpe  putem,  tibicinem,  qui  prafertim  haud  magna  rcm 
Tendtarte  "to  Pr0^Pere  moliebatur,adeo  repertum  fuiffe laudis cupidum:  me autem,  qui  medendi methodum 
ta  ordmeper-  aDantiquisinquifitam,nontamen  hadenus  exade  proditam,  inueftigare,abfoluere  CJ3  valeam, 
finbendihor-  P*'°pter  eam,qua  hac  tempcftateregnat,ignauiam,grauari,atq3Cunc^ari,acdifIerre.Quare  con- 
tatt  ejlis,  cjm-  tra  nunc  affecl us,q;  ante,mihi  videor.  \ Non  enim  proprium  vobis,qui  me  ad  medendi  artem  to 
hm  &  deduo,  tam  ordine  perfcribendam  hortati  eftis,hoc  munus  dedico.}-  Ac  primus  liber  hic  mihi  ftniatur: 
gratias  habeo.  totius,quod  fequitur,operis  fecundus  ad  hunc  modum  deinceps  incipitor. 

Galeni 


9 

GALENI    METHODI  MEDENDI 

I  D    EST    DE    MORBIS  CVRANDIS 
LIBER  SECVNDVS 

ARGVMENTVM     L  I  B  R  I 

QuidiitMorbus,  acqua:  prima  ipfius  genera:  &  cjuo  pacTo  ftatuenda?  fintlndicationes, 
quibusvniuerfa  morborum  curandorum  methodus, 
tanquam  fundamentisfubfiftit. 

^jjfeclum,  a  quo  immediate  aclioUdttur, proprie  dia  Morbum,  cjuando  &  ad ipfum 

rt  mouendum  '\nmerja  curatio  dirmiur.  C^4P.  I. 

Vae  corporibusnoftrisa  naturx  fue  modo  cgreffis,Hiero  optimc,accidut, 
eoruquatuor  traditc-  diffcrccire  funt: Vna  ipiius  fiinctionis  viciace:  Altcra 
eius,qui  hac  pcpcric,affcctus:Tcrcia  caufaru,qug  ipfum  pnccclferunt  afh> 
ctum:  Qiiartafymptomatum,qhuncneccirario  cofequuntur.  Quodita- 
que  vel  cucra  hec  eife  morbum  oportcac,vel  horu  quaedam,  vcl  ccrcc  cx  his 
vnu,id  promptum  colhgcrc  cuiuis  eft.  Cum.n.egrorancibus  pra-cer  hec  ni 
hil  iniic,vciq3  prerer  ha'cmorbus  non  fueric.  Quod  ergo  rchquum  cft"  aut 
oia  hec  collecta  morbus  cnc,auc  horum  quaeda,aut  vnum  faltem  oino.Sed 
cnim  oium  efTe  colleaione,pr£ter  id,q>  neminem  vfqua  habuit  authorcm,cc  dici  no  po  teft.Nai  ri 
qu3c,quefo,morbi  caufa,aut  quod  morbi  fympcoma  crit,fi  oium  pariter  collectio  morbus  cenfe^ 
bitur  r  Neutrum  profectd  eric.  Ergo  duo  pretcr  morbos  genera  rehnqui  nccelTum  cft:  al  tcru  cau 
farum,qua?  hos  creant:  altcrum  eoru,  qua?  neccfTario  fequutur,  non  th  homini  ofrlciunc.  Verum, 
fi  haec  abftuleris,  reliquu  eft,  vt  in  alcero  duoru  ftacuacur  morbus,  auc  lpfis  fundionibus  afrlicns : 
aut,qui  has  edunc,arTectibus.Fuic  cj?  5C  antiqua  fane  de  hoc  concrouerfia,cY  hodie  diifident  in  ter 
fe oes,no  modo  medici,fed  cc philolophi, alrj  ipfius  achonis  vitia, alij  affcctus  vndeacTio  prodir, 
morbos  noiantes.  Et  diifidere  viros  m  rebus  tam  obfcuris  minimc  cft  mirum: non intelhgere  tn 
C  eos,  q> de  noie  contendac,  fane  taxatione  eft dignum.  Qiiippe,fi  inter  ocs  conuenit.ad  affccTum, 
qui  functioni  obeft,curationis  coniilia  dirigi,quid  ad  artis  offlcia  conferat  dcriniuiiTe.affecmVne 
an  lefa  funcrio  morbus  fitappelladus  f  Vtrouis  cnim  modo  appcllantibus  eger  fanitati  rcft  ituct, 
modo  quis  affetfui  cnmmodis  prciidrjs  occurrat:  hic  nanqj  eft,quem  altcrarc  mutarc  qj,  cY  pror- 
fus  fubmouerc  oportet,non  vitium  functionis.  Ncmo  enim  ipfam  claudicatione  fanat,  (id cnim 
eflccridiculu)  fedancc"tum,quihancefficit,vcluti  phlegmonen,  fi  huius  vitio  claudicatur:atque 
hanc  &Y  pcrfundit,cY  cataplafma  fupcrimponit,cY  fcarincat,6V  per  hahtu  digerit,cY  omni  ratione 
difcutere  tcntat, vtpo te  cu m  hac  abolita,reddatur  recTus  incclTus :  nec  hac  fubmota  claud icatione 
corrigere  prorfus  fit  opus3cum  necremancat  quicquam  praue  funcTionis,fi,qui  huic  obfuit,pror 
fusfitamotusaftcctus:quoad  vero  huiusquicq  rclinquit',nccelTum  cftad  portioncm  cius,actio- 
nem  viriofccdi.Hucitaq3aftccuim,feu  morbum  appclla(Te,feupathos,-{vitium  ve,}-fcumoi'bi" 
caufam,feupathus-{vitn  vc}-caufamquis  vcht,id  nihiladcurationcmnccprofirnccobfit. Sed, 
neq;  fi  Theoncm  aut  Dionem  hunc  vocet  quis,modo  rice  fancc,ncc  hic  quidc  £  grocanti  offlciat. 
QuinimmOjfiquis  prorfus  innominato  co, camc  quatcx  vfua*grotantis  lunt,  adhibeat  remcdia,- 
nonfolumhicnihiloRcndet/edetiam  beiliifnnccurabit.Verum,  quialtcrumdoccrevolct,quac 
D-ipfe  tenet,  huic prorfus  nominibus proptcr rcs  vti cft  opus.  In  quoru  vfu claritas quafi  mcta  fpc- 
Ctandaerit.Nam,qui  fic  nominarcqucq?ftudct;vtquidifcit,clanfriincintcIligat,isoptimus  prc 
ceptor  fuerit.  Quoniam  igitur  cVnos  ram  doccndi  munus  lngrcdimur ,  neccife  eft alicubi  rebus 
nomina  imponamus:  an  vcro  dilucide,id  vos  a-ftimctis,licct.  Ergo  affccTus^qui  actioncm  vitiat, 
Morbusappelictur:hunciiquid  fequinir,Symptoma:quodilk:m  cxcitat,Caufa. 

Qua rationc  Vetcrts  msdici  Nomtna  Morb:<  impofutrint ,  &  cjw.bas  ex  Itbrn  Morbornm  * 
ac  Symptom.iriimnumerirs&CaufcdsclartntHr.  C^IP.  z. 

HIs ita diftinclis, infpicicnda  diligenter eft  nominum diueiiitas,  quar  a*grftudinibus impo^ 
fucrunt ipforum  primiauthorcs.  Subindccnim  a  lcfa  particuhfuntindica,vt  Grccis  PIcu 
ntiSjid cft  laterum compunctio:Pcripncumonia.id cft  pulmonum  phlcgmone: Ifchias,  id eft co 
xcdicum  morbus:Podagra,id  eft  pedum  vitium:Nephnris,id  cft  renum  vitium:  Arthritis,td  cft 
articulorum  vitium:Ophthalmia,  id  cft  oculorum  ph lcgmone: 6V  Ccphalalgia,id  eft  capitis  do- 
lor:6V Dyfentcria,idcftintcftinorum  tormina.  Subindcab ipfo fympcomacc:vtEiIcos,id cft ce 
nuiorisinccftinimorbus:Tincfmos,  ideft  delidcndi  afliduacupiditas:Spafmos,  id  cftc(5uu1fio: 
Palmos,ideftpa!pitatio:cV  Tromos,idefttrcmor:ParaIyfis, idcit  ncruorum  rcfolutio:c\.'  Ape- 
pfia,ideftcruditas:  Dyfpncea,  idcftdifficulras  fpirandi,  vcl  inordinat-fpirario:  Apncea,:d  eft 

ScptimaClaffis.  bbbbbbb  dcfcctus 


METHODI  MEDENDI 


dcfeclus  fpiradi:cV  Agrypnia,id  cft  vigilia:  cV  Paraphrofync,id  cft  dcliriu:cV  Coma,id  cft  fopor.  E 

Scpcabambobus  iimul,vt  CephaIalgia:cV  Otalgiajidcftauriudolor.-cV  Cardialgia,idcftcor^ 
dis dolor:Odonialgia,id cft  dentium dolor : Hyfteralgia,  id  eft  vtcri dolor.  Sepenumcro a caufa 
putata,vt  Mclancholia,  ab  omnibus  Choler^,  ljs  qui  lunt a  Cnido  mcdicis.  Hinc  ctiam  fortaffis 
cV  Lcucophlcgmatias  hydcros,quc  aquc  intcrcutis  eft  fpccics,  nomcn  acccpit .  Non  nuquam  a 
fimilitudineadaliquid  extra  poiitu,vtElcphas,fiucElephantiahs,  Cacer,  Polypus:StaphyIc,id 
eft  via:  Lcucc,  id  elt  vitiligo  alba:  Myrmecia,  id  cft  Formica,  fiuc  fclfilis  verruca:  Atheroma,  id 
eft  tubcr,cui  pulticula:  limilequid  ineft,qua  Greci  Atheran  dicunt: Steatoma,  quod  fcuo  umile 
quid  cotinct:  Staphyloma,id  eft  oculi  morbus,cum  m  lumma  tunica  quiddam  acino  fimilc  emf- 
net:  Mcliccris:  Anthrax,id  cft  carbo:  Alopecia,id  cft  arce  m  capitc:Ophiafis,id  cft  vitium  ferpe^ 
tis  formam  rcprefcntans:Sycofis,  id cit  ricus.-Satyrialmi,  cV  Priapifmi,  pudcndi  prattcr  naturant 
erccf  iones.  Ipforum  vcro  morborum,  qua?  ncc  locum  aftcclum  nominc  rcpradcntcnt,  ncccau^ 
*AT.in  oa/>*  fam,qua* eosefTecit,perpauca  funt nomina,PhIcgmonc,  Gangrama:  Scirrhus,  id  cft  durities  vix 
.i.uon pauta.  fentlcns:J5ryf,pCjas:/\poftcma,idcftabfcelUJs:Oedcma,qui  tumorcftlaxus  citradoIorcm:Em 
pyema,idelt  colleclu  in  thoracc  pus:  Vlcus:Exarthrcma,id  cft  luxatio:  Catagma,id  cft  olfis  fra- 
cTura:  Spafma,id cft conuulfum : Rhcgma,id  cft  rup tum :  Coloboma,  id  eft  mu tilu,fiuc curtum :  F. 
Dothicn,idcft  furunculus:lonthos,ictcltvarus:Phyma,  idcftlaxarfi  partiuphlegm6ne*Quang 
horum  quoq3  non  nulla  partim  locum  corporis  fiuc  particulam  afllictam  fubindiearc  videntur, 
partim  a  prcgrauantc  fymptomate  nommari.  Quovd  fiquid  citra  huiufmodi  inlinuatione  cft  no^ 
minatum,at  certcdifferentias  fuas  multiformcs  habet:  veluti  vlcus  tamctli  ipfo  nominc,  vnitatis 
folutionem  in  carnoia  parte  no  indicct,  atqj  ua  atH  ictam  partcm  vna  infinuet,at  particularcs  cius 
diffcrenti^  variefuntnominatc,Chironium,TcIephium,Canccr,Herpcs,Phageda?na,omniacjj 
id  gcnus,partim ab  rjs,qui  primum ca  fanarunt,vt  Chironium : partim  ab  iplis;qui  ijlde  funt  afrc 
<f^i,vtTelcphium:Cancerautem alimihtudincad  animantcm:Phagedcna  a lymptomate,]limi 
litcr  Hcrpcs.  Vcrum  Phagcdena  vlcus  omnino  cft,id  qj  depafccns,liuc  cxcdcns,  liuc  quomodo^. 
cunq3 appcllalfe libet: Herpcs  non  fempcr  vlcus  eft,  quotics  6,3  cum  cxulccratione  cft,  non  ytiqj 
fcruata  vctcri  fede,vicinas  partcs  dcpalcit,  fcd,llcuti  nomcn  ipfum  indicat,ritu  fcrpcntis  befti^re 
liclo  prioreloco  trafitad alrcrum.  Cauum  vcro  vIcus,cV  fordidum,cV  purum,cV  cqualc,  cV  quod 
hypcrfarcongrfccdicir,ideftcuiusfupcrcrcfcitcaro,hecmagis  proprias  fortitalunt  appcllatio- 
ncs,non  tii  limiliter  oes,fed  cquabilc  a  propna  nimirum  diftcrcntia,ficuti  cV  cauum,cV  fupcrcrc- 
fcens.Atcruetum,cV  purum,cVfordidum,  nonaproprrjs  diftcretrjs,  fcdab  cxtcrnis  fymptoma-G 
tis  funt  appcllata.  Ergo,  cum  tam  impar  noium  impolitio  vctcribus  fucrit,  multo  et  magis  cu 
Epinyctida,cV  Acrochordona,id  eft  pcnfilcm  vcrucam,cV  Nyctalopa  dicant:  primum,  quod  no 
clu  cft cnatum : altcrum,  quod  fummam  occupat cutcm :  tcrtiu,  quod  nocftu  vilum  aulert :  alia  qj 
eiufmodi  multa  faciant,  nam  fi  omnia  numerem,  (quod  ipfc  fugcre  iulfi)  fuperuacua  perfcqui  vi. 
dear:Id  omni  modo  agcndum  cftei,qucm  vcritatis  ftudium  tenct,vt  ab  ca,qua  nomina  lmagina 
tioncm  faciunt,  rcccdcns,  ad  ipfam  rcrum  fubftantiam  fe conferat,  atq?  hanc  in\picizt:  tum,  quot 
in  vniuerfum  lint  cV  morbi,cV  fymptomata,cV  proximc  liuc  internc  horum  caufc,  requirat.Nos 
igitur  id  alfjs  comctarijs  fccimus,quorum  vnus  de  egritudinum  numcro  cft,  infcnptus  aut  cft  de 
Morborum  diffcrcntia:altcr  dc  Symptomatum  cft  dificretia.  Adeo  vcro  mco  opcrc  caufas  horu 
vtriufqj  fcorfum  cxplorarc  ftuduimus  (dico  tu  morbi,  tum  fymptomatis  cuiufq3)  vt  ad  prcfcntc 
difputationcm  nihil amplius  delidcrctur,fed  preparataoia  lam  lint.  Itaq3  ne  legenda  quide,  qua; 
hic diccmus,vlli  fuaferim,prius,(j  in  illis  fit excrcitatus.  Quippe,ficjs  llhs  ta  numerolis  thcorcraa 
tis  neglecTis  huc  fc  cotulerit,  nec  lpfc  frudum  pcipiet,cV,qu£  rcctc  funt  tradita,  tcmere  incuiabit. 
Qutd dijjcrat  Morbits  &  Pathos,&  quod omnu Morbi di?notio  ex  ijs  pendeat ,  qt*£  corpo^ 

ri fecundumnaturaminfunt .  C.AP.  3.  H 

AC  in  illis  quidem  particulatim  omnia,tum  morbos,tum  fymptomata,  tum  caufas  inquiro. 
Hic  duobus  adhuc  additis,qug  necelTaria  erunt  fjs,qui  mcdendi  artcm  cxerccbun t,  tum  me 
ad  vlum  inuentorum  prodendum  conferam.  Que  nam  funt,inquies,duo  illa,  qux  diccre  paro  f 
Ccrte  vnum,quid  inter  morbum,cV  quod  Greci  pathos  vocant,interfi  t,indicabit:  Altcru,q>  line 
corporiselementis,cVquibusprimum  cofiftit,nofcendis,  non  poirintmorbiinucniri,  oftcndet, 
Hec igitur  nos  accuratiftime  tradcre  ftudebimus.  Qui ca  legent,  oro,  ne  prius  ad  ipfam  mcthO' 
dum  medendi  fe  confcrant,q  cV  ipfi,quot  in  totum  morbi  fint,per  fe  inquifierint:  6V,  que  prodita 
a  nobis  funt,  curiofc  infpexerint.  Ergo  ceu  hec fecerint,  incipiam,  qug  promifi.  Tres  clfe in  cor 
pore  aftecf us  pr^ter  naturam  oftenfum  iam  cft,  Caufas,  morbos,  fymptomata.  Caufas, veluti  re- 
dundatiam  vclcorruptelam:Morbos,vtphlegmoncn,  vlcus:  Symptomata,  vtmalum  colorcm, 
cV  gracilitatem.  Diucrfa  ab  his  funt,que  imm  odice  av  corpore  cxcernuntur,aut  quc  pretcr  natura 
retinentur,  cV  functionum  vitia,  omnia  fcilicet  coi  nominc  fymptomatadicTa,  ceterum  non  vni 
generi  fubiecla.Quippc  affecftus  quidam  corporis  eft  vitiofus  color:  quod  cxcernitur  aut  rctine^ 
tur,afFectus  non  eft,(cd  afFectum  (cquit.  Similiter  actio  vel  lefa,vel  in tegra,affecfus  fane  non  cft: 
paruculg  autem,  vnde  cditur,  afieclum  neceffario  comitaturtAc  cedcma  quidem  cV  phlegmone 


LIBER    SECVNDVS  10 

A  cx fjs funt,  quarabfolute cflc dicuntur:  Eode modo  cV rcdundantia  (fi ca fit)  fanguinis ,  cV corpo 
ris  pallor.  Acftio  vero  exeorum  numcro  non  cft,quecifeabfolutc  dicuntur,  aut  ccrtc  nonfimi> 
litcr,  iicut  iam  comprehcnia:hquidcm  nullo  tcmpons  ipatio  mancnteius  partes,  ikuti  profecto 
nec  iermonis,nec ctia  motus  vlhus,ied  horum  quihbct  in  ipfo  (vt  iic  dicam)  Hcri  clle  (iium  obd> 
net.Cum  vcroduplexiitmotus  genus,vnum  in  loco,ahudinqualitatc,priuslatio,fccundum  al> 
«eratio  dicitur,  Acomnisquidem  aclio,motus  cit  acfriuus:Omnisahcratio,  cius,  quod  ahcratur, 
motus  elt  pafliuus:  patitur  nanqj^quod  alteratur.Ergo  affcclus,  dum  altcratur ,  moucntur:cum 
a motu cclfauerintj iam ahcrah iunt, non autcm amplius altcrantur.  Quicquid  cnim  quocunqj 
modo  fe  habct,  aliquo  omnino  aftecftu  cft pra?ditum : quod  autcm  in  conftan ti zegre  qi auferibiii 
afteclu  eft ,  id  habitu iam  quodam  affeclu  eft.  Sane  alteratur  is,qui  nigrcfi t: ahcratus  eit,  cj ui  lam 
obnigruit,fiue  (vtfic  dicam)  nigrefacluscft.Itaqjaheratio  gencratiocft  quahtatis^autuffcclus, 
autquomodocuqjappellare  vchs.Ncc,  fi  alterationem  eifedepoiitioncm ,  vcl  mutationcm  eius, 
quod  prius  fuit,  dicas,  id  pugnct  cum  eo,  quod dixi,  ahcrationem  gcnerationcm  eife  quali tatis: 
cum  ambo  in  idcm recidant,  nam,  cV  que  prior in  corporc  quahtas  fuit,  mutatur,  cV  nunc noua 
gignitur.Quippccius,qui  in  Solc  verfatur,candor  mmatur,  nigritiagignitur:trur(us  eius,  qtri  ffn  quibufdS 

£  igni  fe calefacit,}-  frigus  mutatur,calor  fit.Qiioties  vero  cuiufpiam,quod  fubftantia  non  ht,genc  ^l1' hxe  Dw" 
rationcm  efle dicimus,non  ide co  fermone iignihcamus,iicut cum  abfolutc  gcncrationcm  pro^ 
feriinus.Nam,qua:  abfolute  gencratio  nominatur ,  via  cft  in  f  ubiiantiam :  qtise  vcro  huius,vel  ll- 
lius  gencratio  dicitur,  via cft in illius  (vt  fic loquar)  entiam,  fiuc  fubfiftctiam. Vcrum  hoc,  vcluti 
extrarcm,fitdictum.  Quodveropropoiitum  nobisindilputationemaximcfuitfcrmeiam  dc^ 
finitumeft,ncmpealiqua,in  generatione,cVmutationc,cValtcratione,cV,vtfcmcldicam,  in  mo^ 
tiijipfam  elfentiam  habere:aliqua  in  ipfius  fubftantieconftantia.  Ac  fanitas  quidem,cV  morbus, 
cV qua^cunq3 fymptomatum caufarum qj affedtus  vei  habitusfunt,expcrmanentium  conftan- 
tium  qj  numero  iunt  :a<ftiones  oes  altcrationes  qj ,  in  quacunq3  re  f uennt,  in  ipfo  ficri  effentiam 
fuam  poftident:cVcorpus,fecundumquodcunq3mouetur,fecunduidem  patitur,  motus  qjeius 
pathos,fiue  paffio  eft.  Sancv  prifcimotus  oes,  etiam  qui  naturalitcr  fe  habet,  nifi  atfhui  lint,  pathe 
gracc,  id  eft  paffiones,  nominant:  iicuti  etiam  ipfos  adiuos  motus,  acfhones.  Eo  pacflo  cV  Plato 
ienfuum  alterationcs,pathe,id  cftpaflionesappelIat:cumiunioribusaliter  (nefcioquomodo)iit 
vifum,vt  videlicct  de  folo  co,qui  preter  naturam  fit,motu  id  nome  vfurpent.  Ac  a  vetcribus  qui- 
dem  pathos  priuatim  deomni  cxtrinfecusmotudicebatur:nunc  pcrabufum  etiaaffeclus,qui  ex 

C  pafllone iam  prouencre,ncc amplius  in  motu  funt,pathe,  id cft pafllones,  appellat,  f  non  tamcn  t  Antiqui  ccd. 
diuturniores3autaegriusauferibiIes.Sedeiufmodinomcnclatur?ea  iunioribusfuntinucclat.Di-  quosvidieum 
ximus autcm  alibidiftufius dc medicinalium nominum  viu: ncc lllud nobis  ad conhderationem  P,rc  vI'^8UDt; 
propoiitum  nunc  eft,fed tantum,queadmodum  ipii vtemur,  clantatis gratia diftinguere neceila  3f  •„ # 
rium  eft  vifum.Nam  contrariu famtati affecT:um,av quo ledi actioncm  dicimus, morbum  tantum  S-u<t^vtut^ - 
appcllamuSjfiue diutinus  hic,fiuc breuis  fit,iiue  momcnto durct.Ex rcliquis affccfHbus,qui  prt>  f°* nya*tffle 
ter naturam funt,cos,qui hunc pra?ccdunt,caufe  q^ratione obtinct,caufas  tm  dicimus,no  pathe:  ™ ^Tj^', 
Qui  illum  fequuntur,ii  acftionum  offenfg  funt,  cV  fymptomata,  cV  pathe:eodem  modo  cV  lmmo  T<tU/t j.  „on «- 
dicas  vel inanitiones,  vel rctentiones.  Qui  vero aftecftus  funt,  vcluti  vitiofus  color,  fupra  paflio-  mc  diuturaioi 
nis cV  fymptomatis  appcllationem,etiam  affeclus  vel  affectioncs vocainus,  ita  nimirum,vt  funt.  r"^""^ 
Omnium igitur horum comune id eft,q> prarter naturam  funt,cV caula?,cV  morbi,cV  fymptoma-  feaio ,  5 habi 
tis.Proprium  aut morbi quidcm  eft actioni  incommodarc: fymptomatis  hunc  fequi : caufa;  pra?-  tus: qu6admo- 
cedere.Ergo  nec is,qui  morbum  eife  motum  prartcr  naturam  dixit,intellexit,  quid diceret: que-  riuua° Lioacci 
admodum  in  proximo  libro  docuimus  mcthodicorum  non  nullos  dehniuiffe,  adiccla  ex  iuper-  tfi  mehorcm  lc 
abundanti,  conftantia: nec is,  qui  mutationcm  efle  ab  eo,quod  fm  naturam,  ad  id ,  quod  prartcr  ^10?^ 

Dnaturam,  voluit:  quippequsenonmagismorbi,  cpcaufx  cVfymptomatis  definitio  cft,  quando 
omnia  eaaffccftus  funt  prater  naturam.  Verum,ii  breuis  fpatrj  funt,coftat  acuta  effc:  im  cgreauel 
luntur,  diuturna.Nofonautcm,an  Nofcmadicas,nihilintcreft:quemadmodumctiam  116  mtcr- 
eft,  Pathos,  an  Pathcma  dicas.  Atqui  pathus,id  eft  paflionis,appcllationcm  dc  morbo  dixiilc  vc- 
teres ,  quemadmodum  cV  Arrhoftian ,  id  eft  inhrmitatem,  cV  Afthcnian ,  id cft  imbecillitatcm, 
oftenfum  nobis  eft  in  ij s,  quce  de  medicinalibus  vocabulis  fcripfimus.  In  quibus  illud  quoq3  tra- 
ditumeft,  nihilrcferre,diceretvaletudineminfirma,aninhrmitatcvaletudinis:}-nam  cVipfos,  tArrhof»ii  aa 
qui  egrotant,appellant non  folum  Nofuntas,  id  clt  segre  habentcs,(cd  cV  Afthcnuntas,id  cit  pa- 
rum  valentcs,cV  Camnontas,  id  eft  laborantes.  Rcliquum  nunc  fucrit,vt,  cuius  caufa  hec  oia  di 
ximus,in  medium  adduCto,  ad  aliquid  eoru,  quae  proximc  tractanda  funt,  deinccps  tranleamus» 
Id  quid  fit,rogas  f  Certe  non  aliud,c^  quod  fepius  iam  ante  diclu  eii,  1  Vimuttl  ac  maxime  id  mc- 
dicos ftudere,  id'qj ferev proprium  eorum  munus  effe,  vt morbos  adimat: quippc  iimul  cum hoc 
non  modo  acfiionis  vitium  ftatim  euanefcit,  fcd  ctiam  rehqua omnia  (ymptomata  tolluntur.  Si- 
quidcm  primtim  ac  maxime  achonisipfius,qux  fecundumnaturamedatur,omncs  egemus, 
prcpter  lliamvcro  cV  fanitatis:fedcVfuncftionisincommodumamohriomncscupimus,ob ld 
V€ro  etiam  morbum  ipfum.Cctcrum  non  funclionis  vitio,fcd  morbo  ipfi,  id  eft  allcdui  practcr 

Scptima  Claflis.  bbbbbbb    rj  natura, 


ArrholUnu. 


METHODI  MEDENDI 


naturam>qma(fli'oni  incommodat,applicamus  rcmcdia.  Quifquis igitur cx ijs,qua?  particulis  na  E 
turalitcrinfunt.cYquar  tcmcre  accidunt,cV  quea(ftionisfuntcaufar,diitingucrc  non  potcft,  quo- 
modo  crcdibilecft^vtipfcarTccTumjexquo  pnmum  aCtioleditur,inucnire  poiFit  f  Nam,  que  te- 
mcre corponbus accidunt,etia ii  millics  lint  ahcrata,nocere  profeclo  actioni  non  poiiunt,quan- 
diu,a  quibus  fiebat,omnia  naturam  fuam  tucntur.  Horum  vero  ii  vcl  vnumquodiibet fit  altera- 
tum,  acrionem  quoq3  ipfam  ftatim  lardi intantum  cft  neccife,  inquantum  ab  co ,  cum  fccundum 
naturam  fehabcict,cftadiuta. 

Tribm  Exemphs  cjhnditur  Dignotioncm  Morbi  ac  curationem,  ex  intelleclione  *4jfecliMt 

cjutfccundnmndtnraminesljpcndtre.  C^4P.  4. 

AC  mihi  quide  rcs  tota  cxplicata  iam  cft,clare  6,3  oftcnium,  rjs  pra?fertim,qui  in  telhgere  vcra 
pollunt.hcri  non  poh*e,vt  omnium  morborum  numcru  methodo  quis  comprchendat,niii 
idcm  omnium  cauiarum  aCtionis  numerum,corporefecundum  naturam  fc  habetc,norit.  Nihil 
■  r«uhtpi.  tamcnex  iam  didis  lntelligcreadhuc  polfunt,  quicunq3  vel  rudidrcsfunt, SCingcnio  craiFiore, 
vel  methodicc  fectc  nugis  mnutriti.  Dcnuo  lgitur,  quod  nunc  gcncratim  dicTum  intclligctibus 
cft,iilis  quoq3  ipcciatim  cxponamus,vnum  ahquod  atq^altcrum  vcluti  cxcmplum  fcrmoni  pro^ 
poncntcs.Cur  iingua  iaporcs  pcrcipit,  ncc  vlla  pars aha  f  Num  proptcr  colorcm ,  aut iitum, aut  F 
magnitudincm,aut hgura  f  Quippc  ca  aftecta ,  nec commode  fapores  fcnticntc,  aut  colorc  eius 
ad  naturam  fuam  rcduccmus,li  videhcct  huicacTionem  debet.au  t  iam  dictorum  quoduis,li  ab  il 
lo agendi  vim  accipit.Qudd  ii  proptcr  aliud  ab his quippiam,conftat,ii  1H0  tm  tcnus ad  naturale 
habitum  fit  rciiituta,nuIlo  etiam  reliquorum  forc opus.  Nam  cfto,cxcmph  gratia, dcnhtas  ccrta 
pororum  caufa  iit,cur  fucci  faporcm  diiudicct:  nunquid  horum  lymmctnam,  quae  in  fmuatc  vvt 
iitur,tuebimur:ruriuscj3ametna,id  cfta  luito  modo  recclium,quotics  laboratjCorrigemusfEfto 
(fi  placet)  mcdiocris  calor  caufa  iit,cur  faporem  mtelligat: num  hic quoq^  maniieftum  cft  ca?teris 
negleclis  vnam  adhibcndam  curam,  vt lllud  ferucmus,  a quo  agendi iacultatcm  acccpit  f  lam,  li 
proptcrca,  q> na in  iicco  liumido  qjj  attcmpcrata  iit,  idcirco  fentiat,  quis  non  rcliquis  pofthabitis 
huc  tantum  intcndat,vt  ncq^  iufto  iiccior  lit,nec  ctiam  humidior  f  Qins  rurfus,fi  hoc  verum  cft, 
non  facile  promptc  c|3  colhgat  duos  clTc  vniucrfos  lingua?  morbos,altcru  iiccum,  altcrum  humi-r 
dum  f  Vcluti  rurfum,ii  per  moderatum  calorem  3C  frigus  habct,quod  fentiat,quis  no  hic  quoq^ 
duos  eife  morbos  cius  intclligat,  calons  f  rigoris  qj  a  modo  rcceiTum  f  N6  alitcr  quoqj,  fi  propter 
tenuium mcatuum  compctetiam  fcnfum  dt  nacra,  promptum  profecTd  hk  quoq3 colligere cft, 
omnino  camcxhorumcontiano  habitu  clfc  vitiandam:duplexq3  vitium  forc,denhtudinceiuf'G 
modi  mcatuum,cV  raritudincm.  Scd  num  ctiam  pluradicam,qud  ftupidos  iitos  induca,vt,  fini^ 
hil  aliud,illudfiltcm  intelligant,nopoflcqucnquam  nccinuenirc,nccdemonftrationcalTercre, 
morborum  numcrum,qui  non  exrjs,qu£  partiaulisinfunt,tum  que^aufa?actionisiint,tumque 
temcrcaccidant,nontf  Num  ctiam  alterum  adm^tcrtium  qjexemplwm  adijciam  f  iarpc  nanqj 
multitudinc  cxcmplorum,  ihipidorum  animi  vcluti  a  fomno  cxcitatur.  Agc  igitur  ita  homincs 
interrogemus:  Idcua/nc  corpus  calida,frigida,dura,mollia,lcnia,cV  afpcra,omnia  dcmq^  tagibi* 
lia fentit,Cf  candidu colore  cft,aut nigrum,au t  rufum,  aut vno  vcrbo,  q>  talis  coloris cft f  an  pro- 
pter  horum  nihil,fed  aliud  quippiam  f  Nemincm  cnim  arbi  tror  latere,quin,fi  quid  probc  fentic 
di  munere  vtctur,  id  tantum  illi  tucndum  cuftodicndum qj  iit,  ex quo  vno  probc fcnticndi  facul 
tatcm  accepit.  Nam,  ii  ex  eo  q>  candidum  fuit,  id  dotis  obtinuit,eius  nimirum  tucdi  maxima  erat 
habenda  cura,iicut  nigri  fugiendi.Sin  contra  cx  co,q>  nigrum  fuit,fcntiendi  vim  habuit,omncs, 
arbitror,alios  colores  tugcre  formidare  6,3  oportebat.  Ad  eundcm  modum,cV  fi  inde  adeo  fentit, 
cp  flauum,vel rufum  eft,tugiendi,  arbitror,  alrj  colorcs  funt,  ceu  fenfum  vcl  pcnitus  abolctes ,  vcl 
vitiantes.  Praeterea,  ii  eo,  q?  durum  fit,  fcnfu  eft  pra?ditum,ii  molle  fiat,detcrius  fentict:  /Eque  vt, 
fi  eo,q?  dcfum  iit,ii  ad  raritudinem  mutctur.  Iam,  fi  tcnuium  meatuum  fymmetriar  acccptam  fen  H 
tiendi  vim  refert,vbi  ab  hac  rcceiTerit,  vitiabitur.  Et  gencraliter,vt  fentiat,id  tantum  ipfum  adfit, 
oportctjViidefcnfum  obtinuit:atq3  id  tantum  corrigatur,vnde  fenfus  eft  lxfus,  cum  av  naturare^ 
ceiTit.Num  igitur  tertio  exemplo  cit  opus  f  an  hec  abude  fatisfaciunt  t  Sanc  prudentibus  vcl  ha*c 
*  rKeus  k  .  fuperuacua  puto,vt  qui  vniucrfale  intelligcrc  fine  exemplis  poiTint:  rudibus  autem,5C  auerfis,&T 
contentioiis,ne  ii  tcrtium  quidem  addam  exemplum,quicquam  fortaiTc  profccero.  Vcruntame, 
quando  duo  iam  dicta  funt,  8£  inaniter  tempus  noftrum  femper  terunt,  non  fuent  alienu,  vnum 
etianum  rjs  exemplum  adrjcerc.  Proponatur  itaq^  iam,  quemadmodum  ventriculus  male  con- 
coquens  nobis  fit  corrigendus.  Verba  autem  faciemus,  non  folum  contra  mcthodicos,fed  etiam 
contra  eos  rationalium,qui  non  cognita  ipfius  acT:ionis  prima  caufa,  quam  continentem  etia  110 
minare  funt  foliti,methodo  quadam  ac  ratione  conftitui  poiTe  artem  putant.  Efto  igitur,quifpia 
dicat  (ab  ijs  enim,qua;  obuiam  promptam  CJ3  abfurditatem  exhibent,co2piiTc  pra^ftar,  qud  eos,  fi 
fieri  poteli,ad  ea,quae  confuia  magis  I iunt  intelligenda  fenfim  perducamus, )  efto,  inqua,  aliquis 
dicat  hunc  qucmpiam,qui  nunc  cruditate  laborat,q>  multos  deinccps  dies  folo  lacTe  eft  altus,ven 
tris  colorem  mutaiTc,  aibum  c]3  cx  rubro  reddidiiTe ,  ldcirco^que  vcntris  fui  funclionem  vitiaiTe. 
FortalTeiamridcsjfic  iureprofeddridcs.Veru,fifcias,  quamfitfimilecVhuicde  coloribus  citra 

vllam 


LIBER  SECVNDVS 


A  vlhm  dcmonftrnrionem  adlnbiumquiduispronimciarc.cttibidcexigirorum  mcatuum  (Vcrbi 
gratia)  ffmuttuia,  antaKo  quolibctattcdu.non,arb:rror,iurcndebis:namautin  retenfum  ver- 
tes,aut  non  in  hunc.Nam  clto  impudens  iit.qui  caulam  minus  probc concoqucndi  colon  impu 
tet.dicat  q:,q*.qfh  cx  naturah  colorc  vcntncuius  rubcr  eft,  nunc  vcro  rcdduuselt  plane  albus,  id- 
circo  cruchratc laborct,  eft  ncceiie.  Libens  fane  audiam,  quid  tu contra  hunc  obncias. Ego cnim 
ahnm  rationem  noa  lnuenio.q:  vtiubeam.quiitadicer.priusoftendat.anoninino  propter  colo- 
rem .  iu!  :am  ac  naturalcm  adioncm  ventnculus  cdat.  Tu  fi  quam  aham  habes,  libes  audiam .  Sed 
ncc  habes .  nec  habere  aliam  contradicendi  rationem potcacontra  cum,qui  colorcm  crudna- 
tis  ventricuh caufam  elledicit,  cpexigere,vt  doccat,  quo  modo  ex  naturali  colore  coniccutus  fit, 
vt  concoqueret  ventnculus.  An  igi  tur  huicqui  colon  cruditaris  caufam  imputat;fidcs  non  adhi 
bebitur  ante,quam  doceat  ctiam  hoc  nomine  agere  vcntnculum :  tu.cum  vcl  tcnuium  meatuum 
fymmetria?  vitio.vel  alrj  cuipiam  hanc  afaibas.crcdi  tibi  poitulabis  prius,cj  doceas.quo  pado  ex 
fymmetriainillo  gcncrc  agatrAtnon  hocaio.inquit.  nccahud  quicq  cffe  concodioniscotincn 
tem  caufam,fed  prorfus  id  lgnoraremc  tatcor.  A tqui,fi ci,  qui colon  adionis  caufam  tnbuit,  nc- 
cctTeclrctiam,eidcmlclionem  actionis  imputet:qui  vero  tcnuium  mcatuum  fymmctriam  adio 

B  rris  caufamdicit,etiam  horum  lpforum  a  iufto  modo  recetTum,  candcm  viriarctatcatuntum,  qui 
tempcramento  quamorquaJitatu,caloris.frigoris.humoris.ctliccitatis,actionis  caufam  affignat, 
etiam  eorundcm  lpforum  lntcmpcriei  ottcnlam  eius  afcnbat :  vtiquc  cV  tibi  nccelle  crit  co,  quod 
fecundum  naturam  eft.priusprefumpto.ita.quod  preter  naturacft)inquirere:aut;fi  ipfum,quod 
fecundum  naniram  clt.non  ncfri.nccquod  cgreflum  a  natura  cft.  nofti. Etenim  vos  ctiam  lpfos 
audio  contra  Empiricos dicerc.rien non potTe,vt.qui  id,quod  fccundum  naturam  fit,non  norit, 
dignofccreid,quodprarter  naturamiit,poiTit.Atnofco,inquit.quodfecundum  natura  fc  habct. 
Quaero,  totum  ne,  an  parteciusaliquam :  atqjpars  ipfa,  quam  nofti,  cft  neadionis  iplius  caufa, 
an  vetriculo  ineft  ociofer  Nam  quiddemum  ciusnofti '■:  fitum  vidclicet,cV  magnitudine.cV  con 
textum,  cV  riguram  f*  A  t  nihil horu actionis  cft caufa.  Sed  ncc Em piricos  horum  quicqua  latct: 
quippc  qui  8C  fe  partium  difFcdionc,  cum  occalio  hanc  orTcrt,  vn  tatcntur.  8C  ex  llla  fc  ha?cintelli 
gcre,  non  tn actiones  vfus  q:particularum.Atnoui,  inquir  cV  actioncm:eft  enim  circumplexus 
&C  attritio.  At,nili  caufam  eius  noueris.nec  morbum  lntcllcxcris.  Nam,li  quatuor  quahtaru  me- 
diocns  temperies,  actionis  fit  caufa.carum  intempcries  oino  vitrj  caufa  cru.Tu  vcro  rens  phlcg- 
monen,cV  lcirrhum,cV  redema,eV  abfceffum.alia  q,;quar  oculis  viurpari  potlunt.folos  elTe  ventri 

C  cuh  i.-crboSjquamuisnc  ha?cipfaquidem,vclutiEmpirici,foIisoculis,manibus,  cVreliquisfen- 
fibus  apprchcndas:fed  ad  lpfam  clTentiam  corum  tentas  afcendcrc.atq;  hanc  dihgcnter  difquirc- 
re,videiicetnon contentus ljs fymptomatis,  quat  fcnfui apparcnt. Que tii  fymptomata  Empin- 
cisav"hiiiunt,accircunfcribuntfuafyndromcn:lic  cnimipliappeUadam  cenlentfvmptomatum 
congcricm.que in aftedo  funt loco.Sed nec curitionis  mdicationc ex  apparentibus  fymptoma- 
tis  accpis.Non  cnim.an  tumor  prreter  naturam:  ncc.an  renitcns:  ncc.an  cu  dolorc:  nec,an  rubcrc 
fed.an  litinhniDusartcriarumimpactiocxcoincidcnoa, contidcras:ac  curationem  (vt  lpfcfate.- 
riV  ad  hoc  rcfercns  exploras.  An  non  ea  eftErafiftrati  doccndi  ratio,  vbi  de  febribus  agit  r  licuri 
rurfus  alia Dioclis,  alia  Praxagorre,  aha  Afclepiadis  t Itaq:  non  a  fymptomatis,  qua?  m  phlcgmo- 
nes  apparent  loco,  mdicario  praefidn  his  fumi  tur,fcd  ab  lpfa  fubftan  tia.Neqj  cnim,an  tumor  a  n3 
tura  egreflus:  neq?,an  reni  tentia:  neq:,an  dolor  pulfatihs :  led.an  cV  coincidentia  ct  lmpactio  in  fi^ 
nibus  pulfatilium,  autobftructio  in  cxitu  venarum,  aut  purredo  aliqua  fuccorum ,  auccorpufcu-  'artcriaram. 
lorum  rarione conteplabilium.  in  laxitatibus  eque  rationc  fpcculabilibus  mtcntio  iit ,  a»ftimant. 
Quare  hi  omncs  ab  afiecru  phlegmone  laborantis  partis.non  a  fymptomatis,  qure  hanc  fcquun- 
tur,prefidiorum  indicationemfumunt.Adcundc.arbitror.moduni.cV  liquiscalidumjtrigidum, 

D  humidum ,  cV  ficcum  caufarur.  Vcrum  hic,  etiam  fi  ventriculus  ci  tra  phlegmoncn,  aut  vlcus,  aut 
abfcclTum,  aut  alia  id  genus,  eo  tanrum,q?  frigidior  cuafcrit,  non  rccte  cocoquat,  tamcn  rcmcdr)s 
non deftituitur.  Ar,qui  phlcgmonas,fcirrhos,ahaq5.que oculis  videre hcct.tantum cffe morbos 
putant,ridicule  plane  cruditates,quae  fine  rjs  hunr.  cx  lmbccilhtatc  vetricuh  lncidcrcdicunr,  ceu 
affeclum  aliqueni  priuarum  feiunctum  q:  lmbccillitatcm  ctTc  vchnt.non  autcm,  vclutm  luppu- 
ranribus,aut  fcirrho  graua  tis,aut  phlegmonc  ancdis.aut  aha  quauis  rarionc  iaboran  tibus,inelTe. 
Quippe omnia hrec  viria,  fiue  in  vcntnculo,  iiuc  m  iccinore ,  uuc  in  pcctorc ,  huc  m  aho  quouis 
acadant.  illico  partcm,  in  qua funt,  ad  propriam  functioncm  cdendam  lmbecilhorcm  reddunt. 
Scd  id  n5  faris illis  erat ad  indicanda remcdia: alioqui  kuAta  mqrunt artectus,  fruftra  q;  ad ip fam 
morbiclTcnriamfubeunt,  tanquam  nonahtcrdetur  idonei  conipotcs  citcrcmcdn.  Non  lgitur, 
qui  imbccilliratcm vinum  eflcdicunt,  vbinuIlocxrjs,qua?ipf!mdrbos  dcnniunt,aftedo vcn-  'rrxht. 
triculo  animalcruditatelaborat,rj,  dum  a  nobisrefellantjCxpedanf.fcd  iph  ie  ipfosredarguunt,  *  -r*5*. 
cum  no  proprium  aliquod,fed  commune  omnium  dicant.quod  q;  ncc  SUsipfic  ludiabuSjreme- 
diorum inuentionemindicarefaciTepolTit. Qj.!ippcillud,roborareiriirKaliitatem>nomen  nu- 
dum,ac  veluti  meta pc tius eft,qud  curans dingi t,  non curatio:nam  quid  faciendo  ns.qui  inuali- 
diad  adionem  funt ,  robur  vindices,  non  diamt.  At  in  hoc  cui  atiO  conlTftci>at,cV,ni!i  \'cntriculi 

Sepuma  ClafTis,  bbbbbbb    irj  affectu 


METHODI  MEDENDI 


affcifru  inucnto,vt rcmcdiorum  fis  compos,fieri  non  potcft.  Qiiippc,fi  refrixit,  calfacicn dus  cft:  C 
ii  humcntior cit cffec^us^iccandus cit: pari  modo,  ii  lmmodicc  mcaluit,  rcfrigcradus eft: li  ficca- 
tusJuimaftanduscft.Atq}  harquatuoriimpliccscurationis  rationes  funt.  Altcrarquatuorcom- 
poiita:  funt.Si  frigidiorc  ac  iicciore  tepci  amcnto  rcdditus  vcntriculus  cit,calfacicndus  fmiul  hu- 
mciftandus  cjjcft.Sin  humidior  QC  calidior  iufto  cuaiit,  iiccadus  ac  refrigerandus  cft.  Pan  modo, 
iicalidior  ac  iiccior  citeffccftus.tum  rcfrigcrandus,  tum  humcctandus  cft.  Sin  humidior  ac  frigi^ 
trnantiquislc  dior,  cjj  pro  natura eft,  iiccandus accalfacicndus  cft. t  Quare  oclo  tum  vcntriculi  ipfius  affcftus 
«r  vcnit.  Exi-  ^unt3  4uas     imbecillitates  dicunt:}-  tum  octo  medendi  rationcs. 
prclsis  tamc  ita  ^Adtterfm  eos  medic  os,  cjui  Naturalis  ^homs  caujam  negarunt  incjuircndam^t  Mctho^ 

veru  pot.  cjua-  Dignojccndi  &  curandi  morbi  conjjitucrctur.  C'\AP.  5 . 

ipfius  ventricu  "IV  TEc,ficutEmpiricis,fic  vlli  dogmatizan tiu diccrchcct,iint  ha?c,  an  non  fint,  nihii  effc opus 
h affedus,  qui  intclligcre.Funditus nanq^ logicam  iectam  iubuertcnt,  ii  ignorato aftectu,curationis  tn  fa 

fi  dT  cuuarcm  abundc fibi  fupcrcife dicant.Etcnim  ab  vfu  ipfo  omnes,quomodo curandum  fit,intcU 

cui.t)  lmbccil-  Iigcnt,  fi ah  ipfius  rci  natura  indicationcm  non  fument. Ac Empinci  quidcm,cV  q>  inuenire  pof^ 
luaus.  fc  non  putcntquicquam  eorum,  quc  abiirufa  funt:cV  q>idctiam,fi  inucntum  iit,non  dciidcrcnt, 

quippc  obfcruatas  a  fccftc  curationcs  in  apparcntibus  concuriibus  :  mcritonccfcircfc,ano(fto  F 
afteclusfint,  quibus  ventriculusimbecillusht,  aiunt,  cVcitraciuimodi  fuperuacuamoroiitatcm 
rcmcdijsfcabundarc.  Qjui  vcro  cV  rationcm  fehabercprofitentur,  cuius  opcctiam  abftrufa  in- 
quirant,cV  lpforum  inuentioncm  pradidioruni  praeftarc  indicationcm  dicunt,hos  quomodo  no 
pudeat  dicerc,  aut  116  noffe  fc,an  oclo  affeclus  iint,  aut eos  ad  mcdendum  fc  non  rcquircre  1  Ne- 
quc enim  id  tantum  diccrc  fatis  cft,  non  noife fc,  ied  reiellerc  par  cft  eos,  qui  fc  icirc affirmac,  ccu 
parum  vcra  proieffos.Quoad  vero  nec  ipli  id  faciunt,alij  qj  non  pauctdcmonftrationis  fide  con- 
firmantomnecorpus  pro  ccrto  quatuor qualitatum  tcmpcramcnto  opus  fuum  ederc,  rationabi 
lius  cft  illis  acccdcrc:  nifi  fortc,  qui  nuda  affcrunt  vcrba,plus  iibi  credi  poftulabunt,Cj;  qui  cum  de 
monftrationum  fidc  loquuntur.  Atqui  illi,fi  non  aliud,  faltem  fuadcre  acdocerc  auditorem  ftu- 
dcnt,non  cogcrc iubcrc  qj:  hi  totum  contra,  tyrannorum  ritu  iubent,  ne  qucramus  aclionis  cau- 
fam.Vcrum  nos  hoc  ncmincDionyiium,Phalarim,  cartcros  qj  tyrannos  odio  profequimur,  q> 
iubcnt  impcrat  ty,  non  fuadcnt,  acdoccnt,iicut  Solon,Draco,cV  Lycurgus.  At^inquit^cgo  intra 
limites  artis  manco:  vos  cV  ab  ljs cxccditis,cV  ad  naturalis  philofophiar  principia  nos  reduccre  co- 
namini.  An  igi  tur  homo  lepidiffimc,nc  hoc  quidcm  ipfum  dcmonftrabis,qut  nam  videlicct  me 
dicinarartis  iint  hmitcs:qua:  qjnouiiTccxpcdiatcf  qui  rationc,remcdiorum  inucntioncm  molieG 
tur:  fed  tcrnfico  vul  tu  tuo  nos  rcddcrc  attonitos  putas  rAudio  quidcm  ct  tc  lllud  diccre,no  opor 
terc a<ftionis  inquiri caufam.  Audio  cV  Empiricos dicere ,  nec actiones  ipfas  cffe  conhdetandas, 
Audio  noii  minus  illum,  cjui  dicit,  ncn  tantum  has  cffe  atftimadas,  fed  ctiam  caufas,  vndc  nafcan 
tur,  quarendas.  N um  igitur  cx eo  cffe me  lniquoru  iudicum  numero  iubes,qui  prius,  cfj  omncs, 
qui  intcr  ic  diifidcant,audicrint,  vni  ftatim  ferunt  fuffragium  f  An  primum,qu:e  vcftrurn  quifqj 
<Jicat,icorfum  audirc  vis,dcin  confcrrc,atqj  perpendcre,quis  tum  fibi,tum  apparcnubus  confen 
tiat:quis  rurfus  nec  fecum,ncc  cum  ljs.qux  apparct  fAtquijii  ita  faciam,Empiricos  audiam,etfi, 
•  qua:  dicunt,ftabiliter  non  demonftrcnt,  faltem  ea  lenire  conates. Vos  ne  id  quidcm  facitis.  Nam 

fanc  libenter audicrim,quis  veftrum  vcl  lenimcn  aliquod,  vcl  demonftrationem  aliquam  afferre 
fit  conatus,  cur  actionis  caufam  mquiri  no  expediat.  Quaj  enim  a  me  methodus  fupra  eft  poiita, 
inquirendam  eife  dcmonftraui  t :  Vos,q>  inquirenda  non  fit,nec  demonftrationcm  vllam,nec  ra- 
tionem  vlla  probabile  affcrre  conamini,  fed  tfh  elato  fupercilio  tctrice  nos  obiurgatis ,  abfcedere 
a fumma  phyiiologia iubcntcs,  nec iic  cjuaercre  hois  naturam  intelligcre ,  vt  philofophi  faciunt, 
qui  ad  pnma  vfq?  elemcnta  ratione  afcendunt.lllud  quoq^  vobis  veldixilfc  tantum  fatis  videtur, 
nempcarteriam,cV  venam,eV  neruu,principia  continentia,cV  vcluti  elcmentacius  phyfiologic,  H 
qux  dc  hominc mftituitur,  poneda clle.  In  quo  quidam  Heroph ilum  laudauit,  q? i ta ad  vcrbum 
dixerit: Efto  hxc  pnma clfc,  tamctfi  prima non  iint.Sed,qui  ad  demonftrationc  prouocat: ac hy 
pothefcs  iftorum,qui  fic  opinatur,pugnare  fecum  oftedit :  hunc  auerfamini  ac  fugitis,prorfus  cjj 
non  auditis,6V  contcmnere  fimulatis,ibi  q;  rationem  faftiditis,  ifdem  fcilicet,  qui  contra  Empiri 
cos  rationem  demonftrationem  qjextollitis.  Nam,  q>  fccum  diffideatrationes  omnium,  qui  vel 
cx  dimidio  dogmatizant,etiam  fjs,qui  tenuiter  in  demonftrandi  methodo  funt  excrci tati,facile 
perfpicere  licet.Cum  enim  phlegmone  ventriculus  laborat,atq?  inde  adeo  concoquere  no  valet, 
qudc  ham  phlegmones  caufa  fit,  quxrcndum  cenfenr,atqj  inde  pratfidiorum  copiam  coniectant 
fpreta  Empirkorum  inuentione.Cum  vero  citra  phlegmonen,  aliud  ue  id  genus vitium,  folius 
intemperantiae  culpa  cocoquere  non  valet,hic  rurfus  auxiliorum  facultatem  ab  experientia  pe^ 
tunt.  Atqui  harc  fecum  non  conueniunt,  cum  Empiricorum  opinio  fibi  conftet.-pr^terca  demo- 
ftret  efHciat  cj^,  quod  volunt,ex  fjs,qux  vos  ipfi  non  inficiamini,lematis.Quippe,  fi  fteri  vllo  mo 
do  poteft,vt  ex  ijs,  quae  apparent,  fymptomatis  curandi  ratio  conie<5tetur  ignorato  affectu,vtiq3 
non  hic  poifibilc  in  alio  fucr  it  parum  poffibile ,  fed  aeque  in  omnibus  poffibile  erit.  Ergo  ne  hoc 
quidcm  loco  rationcm  vllam  aftcrrepoterttis,quo  minus,vbiaftecfium  cxplorare  nequttis,ex- 

perientia 


LIBER    SECVNDVS  12 

A  perienria  ipfafatis  fitad  rcmcdiorum  inuentioncm.Omnia  igitur  ryranonrm  ritu  imperati^:  vtt 
vcro  dcmonftrationenecipli  vultis,  (preftarcnim  ita  fdrtaffe  dicerc,q  non  polfe  vos)  ncc  i)s,  qui 
vri  tum  volunt,  tum  poiTunt,  acceditis.  Itaq;  qirid  ahud  funt  dtfccptationes  vcltrar,  quam  litcs,5»T 
contcnuo,cV  prouocatio  ad  conuiria,er  pugaas  S  cuiulmodi  prcceprorum  vcitrorum  qutda  pct> 
petuo  cxcrcuit,  aut  lrndcns,  ii  quiscalidi  vd  trigtdi  jmcntioncm  facerer,  ranquam  balncatonbus 
rnagis  qj  mediciscanominaconucnircnt.autvchemcntcrincrcpans  quali  longilfimca  mcdcn- 
di  ar tc digrclTum : aut Eraliltran  graucm  lllam  au thoritatcm  obrjcicns.  Vcrum  h.vc,vt  primo  au- 
ditu  oblcaabant,  na,  cum  fecundo  cV  tcrtio  audiui,  molclta  fanc  fuerunt.  ccu  fcurns,  cp  mcdicis, 
magis congrua.Si enim  fcmcl autlioritas corum,  qui  vltra  non  clTc  proccdcndum  mbcnt,  lcgm- 
mus  tcltis  clTe  ad  dcmonftrationem  putabitur,omnia  lam  mcre  nug:r  crunt,  ncc  hnis  m  difpura- 
tione  vllus,niii,qui  nunc  vilitur,inimicitia,pugna,conuitium.  Quippcquia  logicis  demonltra 
oonibusdigrciTicrediquippiam  ccnfenrpropterea,q>  Herophilus,autErafiftratus  ltaiulht,  hos 
necciTeeftomnis  gcncnsconuitiapugnas  q;fcqui,admiranda  fcilicetdifpurarionum,  qux  nunc 
habcntur,prcmia.Fingamus  enmvalius  dicar,huic,qui  comodc  non  cocoquat,  ventnculum  fri- 
gidam  cV  ficcam  lntcmpcricm  contraxillc,  proindecp  humectanduaccalfaciendumelTe:  Ahus, 

B  q>  naturalis eius  habitus  mutatus  ad  frigidius  ct  humidius  hr.cahdum  hccum  q;  victum  adhibcn 
dum  fuadcat:Tertius  autcm  quifpiam  acccdcns,  q>,  qucccomprehenfa  lunt,  non  rccre  linr  dicra, 
id  nc  tentet  quidcm  oftendcrc.fed  rantum  cos,quidixcrinr,obiurgcr,  quah  fuperrlua  fcrutentur, 
cV  reftes  adhibeatErafiftratum,vel  Herophilum:non  nc(vrdixi)  dillidr)  hincmuruiq;conuirrj 
iniuum  excitabitur  r  Quippe  llios  contra  neceffc  eft  Arheneum.cV  Mncluhcum,cV  Dioclem,et 
Pliftonicum,  cV  Hippocratem,  cV  Phihftioncm,  cV  fexccntos  alios  talcs  opponcrc  tcftcs.  Si  cnim 
teftibusdecidcndaliserit,nonmodico  hi  vinccnt.Nam.cp  tum  lnialubris  lntemperamcti  plura  ' .  tn 
fint  fpcaes,tum  cuius  q; earum  diucrfa  curatio,  vbi  no  Hippocratis  modo,  cV  plunmorum  alio-  ^^^1'^ 
rummedicorum,fcdctia  Platonis,Anftotclis,Thcophrafti,Zcnonis,Chrylippi,cVomnium  lU  c  Yav 
luftrium  philofophorum  tcftimonio  comprobarint,  vriq;cVq>citranatura  corponscxactc  in- 
uenram  heri  nequcat,  vt  vel  de  morborum  difTerenria  quicquam  inuenias,vcl  auxihorum  conue 
nienrium  copie  iis  composujfdem  ipfis  tum  philofophis.tum  mcdicis  conhrmabunr.his  qj  non 
tyrannorum  ritu,iicut  lftiuubcnnbus.fed  euidenri  rarione  probatibus.  Contra  hec  igitur,quica- 
lidum,cV  frigidum,balneatorum,nonmcdicorumdicuntcffe  vocabula,  dictcrrjs  vidclicer  vten- 
tur,cV  nfus  moucbunt,moriones,  phrygas,aut  fcholafncos  narrates.  Qinppc  confcn  fibi  funt  no 

C  modo  nihil  demonftrationc  conhrmatu  fcire,  fed  ncc,  quid  demum  demonftrauo  Gt  intelligcrc 
Ergoexhis  dictcrijsnecclieeft,  oriatur  diffidi|initium.Vtenimprimumomnium  mcmorem, 
quse  nugantes  fine  demonftratione  dicere  non  dubiranr.cofidera,  quo  pacro  nccelTe  fir  ex  eo  pu- 
gnam  fubicqui.Nam,vbi  conrra  dida  eorum  nuda,  cV  dcnionfrrarionis  cxpcrtia,  ac  contra  tcfrcs 
ipfos,quibus  crcdcndum  ccnfenr,alr)  rum  cclcbnores,tum  longc  plures  tcftes  opponunt,  neccilc 
eft  vcl cedere,vinciq;  vtroq;  nominc,+  cV  q>  dcnioftrarc  recufarut,}-  cV  q?  numcro  tcfrium  fint  im  fir  re  t«  pui 
pares: vcl  perfricta fronte Erafiftratum  ommbus  llhs  tcftibus  dicere  maions  cik  hdci.  Siquidem 
hic  necclTum  cftaltcrum ncgareeile  maiorishdei  aut  Hippocratc  cV  Mncfirhxo  mcdicis,aut  ^^JSf  *" 
Anftotele  cV  Platone  Philoiophis: alterum  cffc maioris  hdci  inftarc: dcindc  varic  vlrro citro  tam 
im.nodcita  contcntiofa  q;  contradictionc lactata  altcrum  corum  impclli,vt dicatt  non  clTc,  altc-  fu^bn^e'^ 
rum  benefanedi  tuEraiiltratuminordinem  rcdigas.}-H.eccnim  quoridie fieri in medicoru  dt^  a  ErafiiiratQ* 
fputauonibus,  6  Hiero,  vides.Ea  vcro  femcl  data  porta,  omnia  lam  muliercularum  verba  ingc-  ^^g»*- 
runtur:cV,cum  mutuis  fe  maledicris  afpcricnnr,  lnuuhrcr  amiffo  rcmpore  difccdunr.  Arq;  hanc 
turpitudincm  mon  eft,q>  dicat  aliquis  non  clfe  ab  i]S,qui  dcmoitrarionem  fugiunr,incepram.Fu' 
giuntautemmultiiariam,vtfcis, aln cum grauitatc tantum incicpantes:ali) fcurnle  ahquidcom- 

D meti:alij in  rifum  fannas  q;difccptationc abrcpta.  Quod  hquis  lcrmoni  ftarc,  demoftrationcs  cjj 
audire audct.primum  quidcm  omnino  non lntclligit: ncq; cnim  poteiT,qui dcmonltratiux  me^ 
thodi lit imperitus,cos,  qui lpia  vrunturintclhgcre.  Qudd  fi  aliquatcnus inrclligit,at,  q? dogma 
fuum,in  quo  eft  innutrirus,propugnarc  omnino  decrcuit,contra  tcndcrcaggrctlus,  dcin  dcpre" 
hcnfus,  quae  nec  ritc  cludant,  nec  colligant,  fed  vana  nugacia  q;  fint,  diccre,  lrafcitur,  cV  deuouct 
DialecfticoSjCeu  malorum  authores,q>  vidchcct  pituitam  a  nanbus  ipforum  dctcrgct,iplis  q;  me^ 
deri  conanrur  adhibitis  fcilicet  non  mcllc  cV  placcntis,  fed  allijs  cV  ea*pis,quc  etiam  pituita  tena^ 
tos  gallinaceos  fanare  folcnt.  QLiippe  millics  artuifti  rjs.cu  a  diucrfc  cludcntibus  argumcnris  non 
aliter,  a  ab  ipfo  allio  cV  ca*pis  cogerentur  lachrymari.  Nec  te  profccro  larct  multos  fepe  nobis  pri 
uarim  faiToSjfenrire iam  fe fuam  lcctam,q  iit abiurda,ncc  th  hanc  polTc  pubhcc nuitare,cum  alio- 
qui necalia noiTent,vnde  haberentur  m  pretio,  cV  lam  vulgo  proptcr  heccV  noti  cV'  in  prctio  fo- 
rent.  Inqj  ob  hcc  ipfe  quoq;  facpius  diftuli  commcntanos  dc  mcdcndi  methodo  fcribere.pro  co- 
perto  planc  habcnspauciffimoshuius  tempcftatisabnsadiutum  iri.  Etcnim.nifi  magnaquep»5 
miraq?  mutatiohumanarumrerumhatjaCtumdcbonisftudijseftjVtpote  confufisaccorruptis  *^}tufi»u^. 
neminc veritate  ipfam,  fed  tfh  fcicntiaefama  quafrente.Optimcn  profcctd  fcis  nc  quinqjquidc 
vfcp  inuenrlTe  nos,qui  ciTc  potius,q  vidcri  docli  cupcrcnr.  A  tqm.nih  quis  fapicntia  ipfam  ^ptcr 

SeptimaClaffis.  bbbbbbb    inj  fcipfam 


METHODI  MEDENDI 


(e ipfam cxpetat,  netcmpus quidem  vllum  lnucmct,  quo  fc in logica  mcthodo  cxcrccit ,  immo  E 
*  dcrxitittv-   diuicijs,cV  tamae,cV  potentix  ciuili  inhians,  in  horum  ambitu  vitam  omncm  contumct. 

^iduerfis  eos,  (jui  Morbos  ajola  pleruncj;  Intemperiefen  negarunt:  &  cjuot  fint  Prima  Morborum 

Genera,  cjux  in  Simdaribns,  C?"  Instnimentalibus partibus  oriuntur.  C  ^AP.  6. 

~JT2  K-go  dimiffis  his,rurfus  ad  propoiitum  rcdcamus.Eft  autemab  mitio  propofitum  illud,qut 
omnem  morborum  numcrum  methodo  non  inucnerit,  hunc  maximc  in  iplis  mcdcndi  mc 
thodi foribus lapfurumicum  conftet totidcm  cife  medcndi rationes , quot flnt  morborum  ideae. 
Ergo  fic  in  cnumcrandis  morbis  cgiffe,vt  neqj  priuatis  proprietatibus  attcntus  inhnitos  ftatuat, 
ncc  in  primis  ftatim  generibus  fubiiftat,  id  in  promptu  cuiqj  non  cft,fed  ci  tan  tum,  iicut  antea  di 
^^ilinnetioii.  oixxm  eft\qui  tn  diuidedi  methodis  tit cxcrcitattffimus.  Principium  vcro  diuiiionis  corum  cft,  vt 
ctiam  aliubi  diximus,vt  effenti^  ratio  rei  diuidcndae  conitituatur.  Igitur  lllud  monftratum  nobis 
eft,morbum  omnino  vnum  cx  ijs  effe,  que  preter  naturam  iint.  Hec  aut  quatuor  cum  fint,  aclio 
offenfa:affectus,  vndeaftio  proucnit:ancctusipfius  caufa:cVqua*hunclubfcquuturfymptoma 
ta:fiue  funcTioncm  ipfam  vitiatam,fiue,vndehaec  proucnit,  afte<ftum,morbum  nominare  velis, 
nihil  id  medcndi  methodum  immutare  ofteium  eft,  modo  vnum  lllud  intelligatur,  prima  ipfam 
curatione,quam  ctiam  non  nulli  contincntem  appellant,affeetus  efTe,  qui  aclioni  incommodat.  F 
Porrd  oftenfum  a  nobis  diximus,  rationabilius  hunc  morbum  appcllari:  non  tamen  vetarc  nos, 
quin^ficuiidcordiiit^actionisnoxam  morbumnominct:affe(ftum,  ghanccreet,morbicaufam.  * 
Praefumpto  igitur,q>  morbus  vocctur  affccftus  is  pneter  naturam,  qui  funclioni  ofrlciat,  inquih> 
nimusdcinceps,  quotin  vniucrfum  morbi  eiTcnt.  Vbiclaruobitcr  fecimus,  iiquis  via  ordinc q3 
proceiTurusiit,ncc (iicutvulgusmcdicorum facit)  tyrannirituimpcraturus, huic  primum inue 
niendum  efTe aflcctum  lTlum,  qui  tuncftionis cftedrix fit  caufa.  Huc fanc  nos  cucraiian diximus 
ctTccalidi,frigidi,humidi,aciicci.  Proindc  qj  primu  morbum  in  iimilaribus  cffcex  horum  intcm 
perie oftendimus.  Ahus  quifpia  corpufculorum,  SC  mcatuu  fymmetriam  ftatuct,proptcr'ea  63 cx 
mdcbito  mcatuum  lpiorum  modo  ggrotare  animatcs.Ca:tcrum,fiquis  nec  ipfe  a<?tionis  caufam, 
in  quo  iiam  cntium  fit  gcncre,audcbit  ftatucre: ncc  n's,q  ftatuunt,contradicet,ac  nihilo  fecius  ta^ 
men  ratione  mcthodo  q;  fc  proccderc  arbitrabitur :  hunc  cgregic  improbum  eiTc  diximus,vt  qut 
ncc  tutum  fc  ab  Empiricorum  accufationc  facerc  poffit,  cV  fccil  planex pugnet: quippe  ciufmodi 
homines  cx  dimidio  logicos  cllc,  qui,  qua  ratione  phlegmone,fcirrhus,  cedema,cV  alia  id  genus 
fiant,multo  laboredifquirunt,  lacdiautcmetiacitraharcomniaexfolaintempericacffionemnon 
intclligut,  fed empiricc  talia  curant.  Quifquis  igitur,quantum  hi abcrrcnt,  fcirc  volct:  tum  quot  G 
morbos  traniiliant^quanto  CJ3  plures  ignorcnt,tj  norint:  librum  de  morborum  diffcrcntijs  perlc- 
gat.lntclligctcnim  Hippocratcm  piimumomniurccfta  inftitifTc  via:quaecumapoftens  abfol^ 
uenda  f  uerat,non  modo  nemo  corum  abfo!uit,fed  plenq;  ctiam,quae  probc  fuere  inucnta,  corru 
pcrunt.Proximeautcm,vtviam,quaeinchoataeftabeo,  pcrhccrciabfoluerentq3,Ariftoteles  Sc" 
Theophraftus  accciTerunt:cV,  fi  fateri  vcru  oportct,potcftarcabfolucrunt,  cu  conftituerint  aliud 
efTe  in  corporibus  iimilanbus  morbi  genus,aliud  in  rjs,quc  inftrumentalia  dicarur :  Quippc  a  i  i- 
;ar-  milaribusfunclioncscdi,coq3ctTecuiufq3inftrumcti  vnam  tantumfimilare:rcliquas  vcro,  quae 
cum  hac  quoduis  inftrumetum  pcrficiunt,  eas  vfus  ahcuius  gratia,illius,  qua*  prima  crat  aciionis 
caufa,  factas  eile:  fed  dC  horum  tamcn  rurfus  cuiufq^  eiTe  per  fe  acTionem,  veiuti  in  oculis.  Satius 
enim  fortaff  is  iit,qua*  in  alrjs  diffufc  oftcndimus,  ftricftim  hic  comemoremus.  Ipfum  vifus  inftru 
mcntum  eft  cryftallinus  humor:  rcliquae  oculi  partes,eius  caufa  funt  facffae:  quarum  omniu  vfus 
narrauimus  in  decimo  operis  de  partium  vtilitate  libro.C^tcrum,quanquam  cryftallini  maxime 
cauia  omnes  funt  facfte,iingula*  tame  earum  aliquam  fcoritim  aclionem  funt  nacl:ae:ac  vena  qui^ 
dem,&  arteria,  cV  neruus  toti  animanti  communem:  mcmbranulae  oculi  omnes,cum  i  int  nutri" 
mcnti  participes,omnino  naturalibus  facultatibus  funt  pradita;,  ac  perinde  etiam  funclionibus,  H 
quae  ab  his  proftcifcuntur.Qiio  tics  igitur  cryftallinus  humor  ex  intemperie  laborat,omnino  lae-- 
dituroculorum  fun<5io:ca:terumnonefteorum,  vt  organa  funt,  morbus:at,  quodhypochyma 
vocant,nullius  iimilarium  eft  morbus,fed  oculi  totius,vt  inftrumenti.  Ad  eundem  modum,  fi  in 
finibus  venarum,quae  in  cauoiecinoris  habentur^obftruftio  exlentis,  autcraflls  fuccis  fubhaefit, 
digcftio  quidem  in  corpus  per  has  morabitur,  aegritudo  tamen  totius  iecinoris,  ceu  inftrumenti 
cenfebitur  nulla  fimilarium  eius  partium  aegrotante:quovd  fi  intemperies  venas  eius  infeftaue" 
rit,ipfarum  quidem  illarum  morbus  primum  erit,ex  accidente  vero  etiam  iecinoris.  Ac  Erafiftra 
.  tus  quidem  in  phlegmones  fubftantia  tradenda  eft  lapfus,cum  nec  in  particulis,quae  phlegmone 
artaiarum.  laborant,in  finibus  pulfatilium  tmpaclio  neceffario  cernatunnecarteriae  fpiritum  tantum,  cum 
in  naturali  habitu  fun  t,contineant:  veluti  in  tracftatione  de  his  oftendimus.  Si  igttur  phlegmone 
eius  generismorbus  fit,  cuius  autumat:  cV  fcirrhuseius  generis,  cuius  ille  opinatur:  cVreliquorir 
finguli,ticut  ipte  obfcure,et  multi  fequaces  eius  clarius  explicare  conantur:  vtiq?  folidas  ipfas  par 
tes  liberas  propemodum  a  morbis  relinquit,  nifi  quatenus  vlcerari,  co!lidi,incidi  cjj  valeant,  atqj 
jd  genus  aliud  quidpiam  pati.Laborare  vero  eas  fe  totis  eiufmodi  morbis,quales  nos  odlo  intem 
perantias  oftcndimus,id  nufquam  dicit.  Atqui  corpora  vniuerfa,etiam  que  dtfficillime  afficiun^ 

tur, 


LIBER    SECVNDVS  15 

A  tur,velutia's,lapis,ferrum,faltcm  calficrijfrigcftcrijiccarijhumcfcerc  qjccrnuntur,  vt  vtiquc  mU 
rum  Gt,fi  tantum  arteria,cV  vcna,  cV neruus,  nihil  eiufmodi  fcntiet.  Atq?  hocetiam  magis  miru, 
fi  paticntur  quidcm,  funtfionem  tame  legitimam  edent:  VcIutiVii  ita  fors  tulit)  m  cordc  facultas 
quedam eft,  (vt ipfc quoq^Eraiiftratus  conhrmat^  qua  laxatur ,  cV contrahitur: hanc autcm  ladi 
profeadoportct,ii  vnientianimalicor  litexcmptum,  qucmadmodum  fapefacluminfacnhciis 
vidcmus:quippc ,  fi  non  laeditur,perpetuo  mouebitur,nec tantumad  tempusahquod,  vtnunc 
cemitur.Manifeftum  eft  igitur  Iaiam  clfe ,  proindc  qj  mouere  defmerc.  lllud  igitur  confidcratu 
non  inutilc  crat,cum  potclt  faltem  facultas  ca  la*di,etiam  ante,quam  cor  lit  exemptum,qu<e'nani 
iitcius  lafio:qua*  namalia,pra*terintempcricm :  namncq3hguraciusmutataapparct,ncccaui- 
tas,necligamentum,nccofculum,necahavllapars  pcrdita,icd  tantum  naturalis  tempcries  muta 
ta.Ergoomnes  hifimilarium  partiummorbiomninOjVtdicruclt^abillo  funtomilfi.Siquidcm, 
vbi  fanguis  in  finibus  artcriarum  impaclus  acftionem  vitiat,id  artcrias  ipfas,quatcnus  inftr  umcn 
ta  funt,  malc  habct: vt  vero  fimilarcs  particula* funt ,  ocfto  quidcm  fecudum  nudas qualitatcs  in- 
tcmperies  habcnt,ocfro  qj  rurfus  cum  fluxione.  Oportet  igitur,  quifquis  horum  cum  ccrta  fcietia 
demonftrationes  ccepiflc  velit,a  Iibro  de clcmentis incipiat:  poft  dcinde  rchquos  fingillatim  (vt 

B  diclum  eft)  legat.  Sunt  vero  proximi huiccommcntarij  de  tcmpcramcntis.  Ab iis  proximus elt, 
qui de  inaquali  mtemperie  lnfcnbitur : mox ,  qui dc naturalibus  facul tatibus : alrj  qi ,  qui  dc  am- 
mae  affecTibus  funt  proditi,id  qj  de  vnoquoq3  deinccps,cV  fcorfum.  Hos  excipi  Cit,  qui  de  par  ticu 
larum  vfufuntinfcripti:quosiequuntur,quidemorborum,fymptomatum  qjdiffcrcntiis  titulu 
liabent.  Plerique  vcro  medicorum,nec  tantum  cxpcricntia*  applicatcs  animum  (cum  tamcn  li 
ceret ex Empiricoru  inftitutione  bonis  cflc medicis)  cV  perfccTioris  rationis  cupidi,  cum  aut  lis, 
quaecitra  dcmonftrationem funt  cnunciata, crcdant,aut vitioiis  dcmonftrationibusfallantur, 
non  folum  nihil  excogitant  boni,fed  etiam,qua*  pcr  cxpcricntiam  funt  cognita,  corrumpunt.  Si 
quidcm  ratio non  leue momcntum  obtinct ad  experictiam  vcl ornandam,  vel corrumpcndam: 
fed,quantum  recla  ratio  ornando  adiicit,tantum,vel  etiam  amplius ,  vitioia  dctrahit.  Atquc  hac 
mc  fa*pe  medicorum  vulgo  pra*dicantem  audis,qui  prius,quam  in  mcthodis  logicis  fe  cxcrcue- 
rint,vel,cum  dcmonftrare  aliquid  tentant,fe  ipfos  fallunt:  vcl,cum  diuiderc  quiduis  in  fpccics  ac 
difterentiasjhicquoque  imperitorum  coquorum  ritu  non  per  membra  incidunt,  fed  contcrunt, 
collidunt,ac  dilaniant,ueluti  in  eo,quod  nuc  cft  propofitum.  Confulo  igitur  (vt  fcis)  talibus  om 
nibus,experienti£  animum  intendant:cum  non  leue  inftet  periculum  iis,qui  fupra  vires  aliquid 

C  moliuntur,nc  cV  id  non  confequantur,cV,qua*  intclligere,ahas  poflent,omnino  amittant.  Ergo 
cum  iis,qui  tum  recfto  funt  ingenio,  tum  difccre  parati,  ipfi  rurfus  fermoncm  confcramus,  lllud 
tantum  cx  iis,qua  inter  initia  diximus,commoncntes ,  non  efte  committendum,  vt  vtraq^  iimul 
confundantur  mifceantur  q3,cV  qua»  per  expericntiam  funt  mucnta,  SC  qua  folaratione  iuntin- 
ueftigata:  fcd  cum  vtrunqj  (corfum  fit  tractatu,  poft  ambo  coniungantur.  Ergo,  cum  ipii  de  cx- 
perimcntali inuentione ahbi cgerimus,de logica in  his commentariis  diflercrc propofuimus. At  *  Al. fccla. 
mihivideor  iispra*fertim,quic6mentarios  noitrosdcmorborum  fymptomatum  qj  diftcrcntiis 
perlegerunt,cum  quibus  fcilicet  mihi  deinccps  fermo  erit,iam  clare  oftediflc  maximc  in  iplis  fta- 
tim  foribus  lapfum  Theflalum  efleXapfus  cnim  non  Ieui  lapfu  cV  Afclepiadcs  crat,vbi  inter  ini- 
tia  ieelcmcntis  corporis  malefenfinCaterummuItocVmaiorecV  grauioreThcflaIus,quippe 
qui  omnes  m  vicTus  ratione  morbos  in  duos,fimilitcr  llli,  cotulit  aftcclus:  multos  vcro  mcdicina 
lium  fcoporumademit,  quibus  ille eft  vfus.  Peffimum  autcm  grauifTimu  q*  lllud  admilit,  quod 
necipfas  acftionumnoxas^necaffecftuSjquicarucauiiefunt,  morbos  cenfct,  fedfolisvacuationi- 
bus,vel  ftatis  vel  pracipitatis  intentos  eflc  vult,cum  ncc,quid  lit  plus  iufto  fifti  pra*cipitari'uc  va 
cuationem,clare nos  doccat.  Quippe  vel  ad  vircs,vcl ad  caufam,  ucl  ad  aftcclum,  uel  ad  ld,  quod 

Dper  fanitatcm  fempcrcft  obferuatum ,  refcrri  iudicium  oportet.  Ex  quo  factum  arbitror ,  ut  pu- 
gna mter  cius  iequaces  non  parua  fit orta,  ut  qui  tum  de reliquis  omnibus  inter  fc diffideat,  tum 
deeorum,qua*  pathe  uocant,  cV  notionc,cV  fubfiftcntia.Vcium,li  nuncde  pugnaeorumhifto- 
riam moueam,deflecftam  ad mutilia  fermoncm.Omnem  igitur  deinccps fcrmonem  faciam,  ceu 
cum  illisagam,qui  commcntarios  de  morborum  ac  fymptomatum  diftcrentiis,  prancrca  dc  cau- 
fiscorumlegerint:adhac,quieaomnia,quorum  paulo'antcmcmini,reuoluerint.  Atq*  hincor- 
char.  Quonia  acTiones omnes a  limilaribus  corporibus  proficifci  oltedfmus ,  rcliquas  uero  om 
nes  fingulorum  inftrumctorum  particulas  ufum  qucmpiam  ipfis  prarbcre,  duplcx  fanc  morbo- 
rum genuserit,altcrum  in partibus  fimilanbus,altcrum  in  totis organis*  In  iimilanbus mtempe 
rantia*:in  totis  organis  unum  in  hgura  fpccftatur,aliud  in  particularum  numero,  aliud  in  cuiufqj 
quanutate  obferuatur,quartum  in  pofitura.Vtrarunquc  ucro  partium ,  idcft  fimilarium  inftru- 
mentalium  q3,communis eft ipfa  unitatis diuifio. Ergo  fcx m  uniuerfum  morboru  funt  genera» 
Vnum  ipforum  fimilarium  propnum,ncmpe  intcmperies:quatuor,ut  modo  dictum  elt,inftru 
mentorumcuiufqj^cVcumhisfcxtumquod  tum {imilaribus  tum  mltrumcntalibuscftcommu- 
ne,ipfius  unitatis  foIutio.Horum  cuiufquc  diftcrcntia*  ad  ultimas  uique  fpecies  m  hbro  dc  mor- 
borum  differentia  funt  traditae» 


METHODI  MEDENDI 


Qmd fit  Indicatio,&  quo paflo  ex  intclleflione  eorum ,  cju£  multitudme  differunt,  ac fpecte  l>num  E 
funt}Methcdt*f  commums  induatioms  oriatur  dc  affcflibws  papionibus  tjue 

ac  fymptomatis  amouendis.  C^4P.  7. 

T  T  Is  fic fe habcntibus,ia de mcdcndi  indicationibus cft dicendu,fcd hoc  ipfo  indicationis vo^ 
trnvjydp  ofov  Jfj^cabulo  priusexpofito.tQuippeipiamfcqucntis  fiueagediinfinuationem,  J-indicationc 
ttx.za.7iv ■  t»(  dicimus.Nam inucnitur quidecV ab ipfa cxpcrietia id,quod confequens faciendum'ue fit,C£rerfi 
ukoaov  ia.(.  ^Qj-Qqy^fijnpj-gce^n-^ijquQdcfignatumiproindeqj  nemoEmpiricoru  dicitid  ifto  indicari: 
quanq  certe  hoc  fcqui  lllud  dicunt,cV  hoc  prccedcre  illud,cV  conliftcrc  hoc  cu  1II0.  Deniqj  omne 
artcm  horum  obferuationcm  mcmoriam  qj  elfc  dicunt ,  nempe  quid  cum  quo,  cV  quid  a  quo,6V 
quid  poft  quid  identide  fit  vifum.Ergo  ex  lpfa  rci  natura  ordiri,atq3  ab  ipfa,quod  fcques  fit,citra 
cxperientiam  inuenire,id  eft  indicatione  inuenire.  Definito  iam  hoc  quoq$,ac  rurfus,  quod  ante 
diximus,ad  memoriam  reuocato,omnem  mcdendi  methodum  feiuncftam  ab  cxpcncntia  proce^ 
dcre:  ncc  rcfte  facere  eos,qui  ambas  docftrinas  Empincam  Logicam  qj  in  vnum  cogun  t^atqj  co- 
iundut:qua:  reliqua  funt,  profequamur.  Fuerit  autem  omniu,  qua:  reliqua funt,  ordinc  primu, 
quod  cV  propofita  iam  proxime  fequitur.Scquttur  aute  primum,ac  maxime  illud,  q>  omnis  me^ 
acndimcthodus,per  indicationemfit:quippe,  quicquidab  experientiafciuniftum  eft,  id  totum  F 
indicatio  nominatur.Quare,quifquiscondercmcdcndi  methodum  ad  vnguem  parat,huica  pri 
mis  crt  indicationibus  aufpicadum :  atqj  hinc  ad  cas,  qux  deinceps  funt,traieundum,  rurfus  qj  ab 
his  ad  proximas: lta  qi  pergenti,no  pnus deliftendum,  quam  ipfius compos fit finis.  Porrd hnis 
propofitae nunc nobis  tracftationis eit,inucnire cuiufque morbi remedia.  Quod  nam  igitur  viar, 
quae  huc  pcrducit,ftatuetur  principium  f  Ncmpc  morbi  ipiius cognitio ,  qualis  fcilicct  is  nanira 
lit,vt  prius  crt  oftcnfum :  quippc,  ii  id,  quod  curatur,  is  eft,  ratio  profecftd  cft  ab  ipfo  quoqj  indica 
tiones  efle  incipiedas.Ergo  primum,qu£gcneraliscommunis  qjmorborum  omnium  indicatio 
fit,inueftigandum clt: ab  hac deinde ad  alias  fpcciatim  defcedendum.  Quippe  nccefle  eft  omncs 
morbos  vnius  eiufdcm  qj  participatione  morbos  appellari,  veluti,  arbitror,  cV  homine,cV  boue, 
cV  cancm,5i  rcliquoru  lingula.  Vnum  nanq;  idem  q;  in  omnibus  hominibus  habetur,cuius  gra- 
tiaomncseandemappellationc  hominisfortimur.  Pari  modo  canibusvnumidcmqj  omnibus 
incrt,cui  cogitatione  lnnitimur,  cum  cancm  intclligere  volumus.  Similiter  qj  in  omnibus  equis 
vnum  idcm  6,3 ineft,propter  quod omncs  cqui dicutur.In homonymis  autem  hoc clarius  pcrfpi 
cere  licct.Nam  omnibus  quadrupedibus  animalibus,qua?  latrat,vnum  idem  qj  incft ,  vtiq3  qudd 
cV  quadrupcdia  fun  t,cV  latrabilia.  At  marinis  lllis  rapacibus  belluis,  quas  ipfas  quoqj  canes  appel  G 
lamus,vnum  rurfus  ldem  q?  lncrt ,  quod  terrcftribus  non  eft,  ita,  vt  his  cum  illis  in  canum  natura 
nullaiit,nifitantumnominis,conuenicntia.Athominiscum  hominc,  veluti  Socratiscum  Alci 
biade,non  nominis  modo,veru  etiam  eorum,quariis  infunt,  focietas  eft:nam  cVanimalia ,  cV  bi- 
pcdes,cV  pedeftrcSjCV  rationales,cV  mortalcs  funt:deniq3  nihil  vlli  fingulariu  hominum,qua  ho^ 
moeft,ineflcdeprchendas,quodnoncVrchquis  hominibusinfir.Cgterum  terreftribuscanibus, 
ab  us,qui  funt  marini,multa  infunt  diuerfa,(eu  corporis  ipecles  formam,  fcu  animi  mores.Quip 
pe il!e cicur  cft hominis  cjj  amans,  hic  lnfidiator cV  ferus:ille  terrcftris ,  hic marinus: ille quadru^ 
* a-i-ovvcR in  pes,hic ndn:rurfus ,  illc latrabilis ,  hic ad latrandum  minimehabilis.  Atnon terreftrium  canum 
a""bUsS '  nicratrabms  cftjille  non:  nec  rurfus  hic  quadrupes,alter  no  quadrupcs,  fcd  omnibus  ipfis vna  for 
ma  ineft,  qua  canes  nominantur.  Nec  vero  fubftantiis  modo  id  inefle  vidctur,vcrum  etiam  ipfis 
accidetibus,vel  vt  affecftus  funt,  vel  vt  acftiones,vcl  vt  paffioncs.  Vcrbi  gratia,homo  inambulans 
ab  homine  inambulatc  nihil  diftert  fccundum  ipfam  inambulationcm ,  fed  nec  vftus  ab  vfto,nec 
ce/us av  cefo,nec albus ab  albo,nec niger  a  nigro: verum  in  maioris minoris qj ratione finguli  ho 
rumnon  paruam  obtincnt  diffcrentiam ,  vclutimagisminus^ue  albus:verum  quatenus  albus, 
vnu  idcm  qj  cum  altcro  albo  poflidet,ita  nimirum,vt,  qua  homo  eft,  vnu  idcque  cum  alio  quoli  H 
betefthoie.Etinfingulisdeniq?  fignificatoruvnu  idemoibusincft.Itaigif  cVipfumaegrotare, 
&C  valcre  fe  habct:  illud  enim  segrotantibus  oibus  incft,hoc  valentibus,vtiq3  vnu  idem'qj  vtriiqj. 
Et,veluti  nomine  hominis  vnu,ita  etia  nomine  fani  tatis  vnum  fignificatur.DecIarat  aut  et  quo^- 
tidianus  inter  nos  fermo,q?,in  quibus  homonymia  non  eft,in  his  vnum  eft,quod  fignificatur.  Si 
enim  dicat  quifpia  vulncratum  fibi  efle  lapide  caput,  nemini ,  qui  audiat ,  fermo  eft  obfcurus,  aut 
ambiguuSjficut  eft,cum  dicitur  deuoratum  efle  a  cane  Corifcum.Siquidem  a  quo  cane,ftatim  ro 
gabit  auditor,propterea  videlicet,q>  duo  funt  canum  genera ,  terreftre  alterum,alteru  mannum. 
At  non,quo  lapide,aut  quod  caput,rogabit:  cum  cV  omnis  !apidis,qua  lapis  eft,vna  fpecies  fit,et 
omnis  capitis,qua  caput:  canis  vero,vt  canis,fane  non  vna,ficut  nec  lingue,  qua  lingua ,  quando 
cV  tibiae,cV  calceamenti,cV  animantis  pars  linguaeft.  Ac,fiquem  audias  miniftro  iuDente,  vt  lin^ 
guamafferatjincertu  eft,quam  linguam  dicat:lin  ventrem,  aut  veficam ,  aut  iecur afferre  iubeat, 
non  item.Ergo  fingulis  fignificatis  vna  certa  fubiecfta  res  eit,non  tamen  cuiq?  voci  vna  res  fubii^ 
citur:interdum  enim  tantummodo  fignificatur  per  vocem,nec  quicquam  fubiicitur.  Verum  de 
his,quae  ita  dicutur,diflerere,  praefentis  propofiti  no  eft.  Quibus  autem  non  tantum  fignificatur 
aliquid,fed  etia  res  aliqua  fubiecta  cft,his  quotquot  fignihcaia  fuerint,  totidem  funt  cV  reru  ideae. 

Ac 


LIBE  R    SECVND.VS  14 

A  Ac  vocis  qiridem  vnum  fignificantis  vna  nccelTario  cnt  cV rei  fpecies:  numcro  tamcn  plurcs  lus 
cffclicet/icuua.Eoq^fcptcmclTcvocalcsdicimus^cIcmcnraGra-coru  ldiomatc  quatuorcV  vi 
ginti,ad  communcm  vidclicct  omnium  (poricm,qii3e  vna  eft,refercntcs,  no  ad  parucular'cs,quac 
chartis,lignis,mcmbranis,cV  lapidibuslunticnptvC.quarumaximus  numcrusclt,  nccpousnu- 
merarfpeneq^  in  i  n  h  n  i  r  u  m escten/us : n  a  m  potumt  m  toto  temporis  fpatio  mlinita  fcribi  tum 
tum  fii  tum  y  :  codcm  modo  cV  rchquarum  litcrarum  iingulae.  Vcrum  ca  in  vniucrfum  quatuor 
effecV  viginti  numerodicimus,non  particulares  intciligentes,fcd  tantu  fpccies,  quibus  (vt arbi^ 
tror)  ipfa  nomina  indimus.Quippe  no  hoc,quod  in  charta  fcnbitur,  a.  dicit :  ilIud,quod  in  ligno 
pingitur,no  adicirur: immo  tu  hoc,tum  illud:id  qj  iiue dcfcnbas  tn  tcrra,fiuc  in  lapide:  liuc ! caU 
pas,Yiue coloribus pingas.Scd ncc pucros  docet quifpia  multa  a,cV /2,cV~  ,cV  rcliquorum  Gngu> 
la^immoquodqjhorum  vnum ,  fimulauteomnia  vigintiquatuor.  Sirnih  gcncre ,  liequum  vnu 
pucro  indices,aut  camelum,vbi  aliumrurfusequum,autcamelum  a4pexit>non  rogat,  quod  ani- 
malidfit,fcd  illum  equum,hunccamelum  nominat,atq?illum,qucm  prius,  cum  hoc,  qucm  niic 
cernit,cundcm  cflcdicit ,  quauis  fortalTisaltcr  mortuus  la  lit,altcr  (hic  vidclicct  qucm  ccrnit)  fu- 
pcrfit.  Iam  vinu  homincs  hcri  hodic  qj  ldcm  bibilTc  fe  dicunt,ncmpc  fpccic  ldcm :  lntenm  tria  fc 

B  vina hodiebibiffc  narranr,aut  etiam  vnum,ad  fpcciem  vbiq?  rcfpicictcs:  Pnvterca  quindcnas  fo 
res  vno  figillo  obiignatas ,  ad  fpecicm  fcilicct m  omnibus  his  fcrmoncm  rcfcrcntcs.  Adco  eft 
euidcns,acomnibusnaturainlitum  tum  hominibus,  tum  brutis,  vtaliudquid  ccu  m  fubftanua 
fubiecfrumjaliudccufpecievnuniintclliga^vtvcl  aiinorum  (qui  tamcnomnium  brutorum  (tu 
pidilTimi  videntur)  aliudcfTefpecievnum,aliudnumcro,noutiam  non  fugiat.Confpeaa  nanq$ 
camelo,afinus  fe  rctrahit,cV  fugit,ac  timet,fi  nunquam  antca  camclum  colpcxir.Sin  autem  vidcr 
re  iam  afTueuit,quauis  aliam  aliam  q3  llli  dcmonftres,tamcn  proptcr  confuctudincm  no  amplius 
timctjfed  veluti  vnam  fpeciem  intuctur  cV  illam,cui  lnlucui  t,cV  hanc,  quar  nuc  prim  um  apparet. 
Adeundcmmodumncc  homincs  timctpropterconfuctudincm,fcd  hosquoq^vclut  vnamfpo 
cicm  vidct.Verum,ficuratorcminfpexit,nonfolum  vthomincm,fcdetiam  vt  hunchominem 
agnofcit,cV  micatauribus,cVcaudam  quaut,cV  rudit,cV  lafciuit.cumcum  afpcxit,vtiq3indicas  fe 
familiarem  agnofccrc.Hunc  itaq^  tum  vt  hominem ,  tum  vt  familiarcm  nofcit:  eum  autem ,  que 
primum  iam  vidct,vt homincm  fimiliter,vt  familiarcm  non  limili ter.  Quarc  non  nos  modo, ve 
rum  afini  quoq^  iam  aliud  vt  numcro  idem  tum  vidcnt,uim  etiam  nofcut,  ac  mcminerunt:  aliud 
vtfpecie.AcDioncm  curatorcm  (efto  enimitavocctuiOalitcrvthominCjalitcrplanejVtcuratO' 

C  rem  fuum  agnofcut  vcrnaculi  afini ,  vtiq3  communcm  eius  cum  alhs  hominibus  fpcciem,  vt  ho" 
minis,capientes:priuatam  vero  acfecrctam,vt  Dionis  tantum.  Ergo  tantil abcft,vt  veteres  phi- 
lofophos  laudcm,tanquam  amplum  ahquid  magnar  6,3  fubulitahs  lnuencrint ,  quod  idem  ac di^ 
uerfum,vnumacnon  vnum,nonfolum  numcro,fcdetiam  fpecie,litinaudiedum ,  vtctiam  ipfis 
afinis hoc inefTe naturadicam.Sane  adiiciunt  veteres  philoiophi  non  tantum  numero  ac  fpeci c 
aliquididemdici,  verumeriam  genere.  Vcrum id  iamadrem  propofitam nondcfidcio. Mihi 
enim  vnicum illud  fatisfacit,qudd  ipfis  afinis  ftupidiores oftendi ,  qui  non  coccdunt aliud  lpccie 
vnum,aliud  numero  dici:magis  CJ3  hisetiam,  qui  vnum  efie  phrcniticum,  cV  vnum  Empiricum 
dicunt,vnum  tamen ciTe hominem  non  concedunt:aut  qui  nonintclligunt  fpccie  quide  vnum 
efTt  hominem,numcro  non  vnum,ncc  Socratcm  vnumciTc,tum  fpccie,  tum  numcro.phrcniti- 
cum  autem  fpecic  efle  vnu,multitudinc  no  vnum:  cu  ficri  non  pollit  vt  Dion,  Socrates,  Theon, 
cV  Coriicus,pariter,fi  itafors  tulit^phreniu  Iaborantcs,  cum  quatuor  fint,  vnus  multitudine  fint, 
fedfpecic  vnus,multitudine  non  vnus.Abiurdius  autem  mulro  cit,quodEmpiricidicunt,  cum 
vnumciTcEmpiricumdicunt^deinderogati^quomodo  vnum  dicanteum,qui  viuit,cum  co,qui 
mortuus  eft,cVcum,  qui  eft  in  Graecia,  cum  eo,  qui  cft  m  /Egypto,  mirificu  rciponfuni  attcrunt: 

D  Quatcnus,inquiunt,Empiricus  eft,hactenusctiam  vnus  clt.Hoccnim  extrcmxfrupiditaus  clt, 
fi  adiccus  illis  /quatenus  cV  hactenus/  nec  qua:  lpfimct  loquuntur,intelIigunt.  Si  enim  hacienus 
SerapioncVMenodotus vnusfunt,quaEmpiricifunt,  profccto'  inaliisvnus  no  erunt:quado, 
fi  omnifaria  vnus  eiTent,  fupcruacue,  arbitror,  ac  fruitra  addita  cficn  t  illa  /quatcnus  cV  hactcnus/ 
cumpromptu  ctTetfimplicitcrdiccre  vnumcftcSerapioncm  cViMcnodotum:ita  nimirum,  vt, 
fi  de  ipfo  tantum  Menodoto  loquens,adicctione  non  cgcrcs,fcd  abfoluto  fcrmone  diccrcs,  Mc« 
nodotuseft  vnus.Ergo,fi  vnus  abfoluto  fermonc  cit  iNlenodotus,Serapion  autcm  cV  Mcnodo- 
tus  nonabfoluto  fermonc  vnus,fed  quatcnus  Empinci,omnino  profcctd  iplis  aha  qua?piam  in- 
erut,quibus  duo  funt,cV  no  vnus  ambo.  EfTkitur  q?  hoc  lllud,  quod  antiqui  philofophi  dixcrut, 
aliud  numcrocVidemcV  vnum  efle,aliud  fpccie:Nccclkmirum,li  Mcnodotus  Scrapionun  ali 
quo idc  lit atq^  vnus,in aliquo  no ide,ncq3  vnus:quatcnus  cmm  Empiricus ,  idem : quatcnus  aut 
hic  rclimuSjillc  nafo  adunco,aut  candidus,aut  nigcr,aut  magnus.aut  paruus.no  ldcm.Nunquid 
igit  fic clt  vtcrq?  coru  homo,vt  vel  nafo  eft  adunco,vcl  rcfimus,  an  iic,  vt  Empiricus eft  t  An  hoc 
quoq3  pucr  intclligat,qj  qua  !iomo,vnus  funt:quu  hic  refimus,:llc  grypus ,  non  vnus  r  Num  igjt 
extrcmi  ftuporis  cft,aut  pcrtinacix,aut,ncfcio,  quo  nomine  mcrito  appcllc ,  fatcn  vnueifc  phrc^ 
niu'cum,qua  phrenui':us,fimilimodolediargicum,cV  plcuriucii,  homincm  vcro,qu.ihomocir, 

Qon 


METHODI  MEDENDI 


non  vnum  ? Prercrca Empmcum  vnum  diccrc,qua eft  Empiricus: cquum  vcro,  vt cquus eft,no  E 
vnum  t  Cum  audire  liccat  AriftoteIcm,cV  Thcophraftum  affirmanres,fpccic  quidcm  poflealre 
rum  altcri ldem cfle,numero  vcro non ldcm: atq^  ctiam  antc hos lllum , qui  iplos huiulmodi (1- 
gmHcatorum  diftinctioncm  docuit , audirc diccntcm  nihil  cflc  miri  vnum  cflc  multa ,  cV multa 
vruim,  Quippe  adco  dilucidc  omnem  hanc  difccptationcm  Plato  in  principio  Philcbi  abfoluit, 
vrimhivcliplisftupidis  videarurefledilucidus.Alini  nanque norunttum  homincm,  tumcamc 
.  i.rs,tumbouem:pra:rercahunchomincm  quendam,hunccamclum,huncboucm.Eodcmmo 
c;  )  viam  noruntjiion  tant um  abfolutc  vt  viam,fcd ctiam  vt  hanc aliquam  viam.  Nam  in  ingrclTu 
via?,quam  no  nouit.afinum  ftatue,atrcndcq3,vtillam  pcrambulet,ac  totampcragat,  in  ncutram 
partcm  declinans,ni(i  ficubi  tn  diuerfa  fcinditur,vtiquc  declarans  fefpccicm  ipfam  viae  mcminif' 
ie,cVclarcagnofccrc.Quippcinambulatcam,quajtritacft:quatcnusautcm  ignorar,  fallirur:ne- 
quc  cnim  cx  rccordatione  eius,que  infe(ftilis,vna  0,3  numcro  cft,hanc,quam  non  nouir.peragcre 
porcft.Manifcfrum  vcro  cft  cum  hanc  viam,  qua  nunc  primum  inhftit ,  quatcnus  via  cit,  vr lpc- 
cie  nofcentem  inambularc:quarcnus  vcro  numcro  vna  eft,carcnus  ignorarc,proptcrca,  qudd  cV 
nufquam  ad  non  tritam  diucrtat:  cV,qua  in  duas  fcinditur,ncfciat,  vtra  lir  eundum,  Qyod  tamcn 
omnino  non  ignoraret,li  kcunco,aut  tcrtio,  nunc  pcr  hanc  ingrcdcrctur.  Nam,  quoniam  alrcru  F 
nvHiit,alrerum  non  nouit,proptcrca  vidclicct,qudd  communcm  viae  fpcciem  cognofcit,propria 
autcm huius  veliIliusignorat,vtique,quatcnusnouit,  nofallitur, quippcqui trnre  infiftir:qua- 
tcnm  ignorarrallirur  fubinde  in  triuiis,ncfcius,quam  ehgat.  Dupliccm  crgo  cognirione  habent 
t  Koivtiv      cV adnijCommunium  fpccicrum  alteram,pnuatarum  alteram.  f  In  fumma,}-  fiuc  vnam  fpcciem 
appcllarc  commune  illud  velis,fiue  gcnus,fiue  communitatcm,li  illius  hanc,quam  ipfc  nunc  in- 
terprctor,notioncm  cuftodias,de  nominibus  contcndes,rcm  tamen  mutarc  no  potcris.  Et  de  no 
minum  quidcm  impolitionc  alius  fortalfc  quifpiam  tecum  contcndct ,  vtiq^  qui  aeque  inrerum 
con  tcmplatione,  vt  tu ,  parum  eft  exercirarus.Cancrum  nos  faltcm  non  contcndemus.  lllud  po^ 
tius  tc  moncbimus  mcminiflc,quod  Plato  ait:  Mulra  enim  vnum  cflfe,  cV  vnum  mulra.  Miriftcu 
f  uicdiCtum.Necfacileeftconrenderccum  co,qui  horum  vtrumlibet  ftatuar:crcnim  ,  lihocob> 
ferucs,noncrit,quddconrendas,vtnunccontcndis,partimignorantia,  partim  adduclus  pcrrina 
cia.Scd,fiuc  quis  vnum  clTe  phrcniricum  dicat,vnum  clTcconfcntics:fiucmulta,itaquoquc  con- 
fentiesiflmili  niodo  cV  Empiricum , cV  Dogmaricum,cV  Mcrhodicumtnon  alitcr  fanc  cV  mcd  - 
cum  vnum  cffcac  multosdiccs,vnum  quidcm,qua  medicum,  non  vnum  vero  particulari  multi 
tudine.Non  cnim  dc  Empirico  loquens,illud  /quatenus/  adhibcbis ,  dc  medico  loques  ld  tolles.  G 
Ncq3 rurfus dc  medico  loqucns adiicics ,  dc  hominc  loqucns auferes. Ncc  phreniricu  vnum  eflc 
diccs,qua  phrcniu'cus,a'grotantcm  vero  non  vnum:fiquidcm  hicquoqs^quaagrotanseft^vnus 
cft.Dedifcc  iginir  tandem  nugasillas,quibus  inaliis  libris  captiofe  vtenscenfesofteditibiipfum 
liomincm  folum,cV  feorfum  a  particularibushominibus:tanquamipfeoftcndere  polTisEmpi^ 
ricum  citra  Mcnodotum,  6V  Serapioncm,  cV  alios  particularcs Empiricos:aut etiam  phrcniticu 
fcorfum  a  particulanbus  phrcniticis.  Vbi  igitur  cft  crror,vndc  cn  hec  mutatio,vt  afinis  adco  ipfis 
fint  ftohdiorcs  f  ncmpc  vnde  in  aliis  quoque  infinitis  fallun tur.  Qiiippe  vbi  a  notionibus  ad  re> 
rum  fubftanrias  tranfire  tentant,dcindc  pcr  logica;  contemplationis  imperitiam  falluntur ,  vriqj 
fubucrrcnrcs  cum  rcrum  addubirarionc  eriam  ipfas  noriones.  Siquidcm  excipit  eos  hic  quarftio 
dc  gcnen'bus,cV  fpcciebus ,  quae  no  modo  homincs ,  qui  in  iogicis  mcrhodis  non  funt  exercitati, 
fctl  ctia,nili  acritcr  intendant,aliquoscx  iis,qui  funtcxercitati,poteftfalIere.  Ccteru  non  oportet 
proprcrca,q>dercrufubftantiadubitant,  a  manifcftis recedere  notionibus:necputarcc6fultum 
aliquid  inucnifle  vtrofuis,  vel  Empiricos  fi  vnudicant ,  nonadieclo ,  quo  fignihcato  vnu  (ir:  vel 
McthodicoSjfi  pro  gcnerc,vel  fpccic,vcl  comuni,communitate  vfurpent.Mihi  enim  melius  vi- 
fum  cft  notionc  ipfa  clare  iam  definita  (ncmpc  qua  phrenitici  funt,hac  eflc  omnes  vnum :  qua  ve  H 
ro  hic  iuuenis,ille  fcncx,aut  gracilis,aur  obefus,aut  vir,aur  mulicr,  hac  mulros)  vcteri  clocutione 
dc  cctero  vti,ac  cu  Ariftotile,Theophrafto,cV  Platone  loqucndo  pcriclitari,qui  omnia  id  gcnus 
fpecicefle  vnum  dicunt,multitudinc  vero  non  vnum,non  phreniticum  modo,aut  lethargicum, 
aut  Empiricu,fcd  ctia  Dogmaticum,cV  Merhodicu,cV  hominenvcV  equum,cV  viru,cV  mulicre, 
cV rehquorii fingula.Qtidd fi ad particulariadefcederis,veluti  hancmulicre,  quae  indicari digito 
poteft,hanc  fane  no  poffis  fpecie  quide  vnam  dicere,multitudine  vero  multas.  Qtiippe  hxc  mu 
lier,qua:  indicari  digito  poteft,  vna  cft  vtroq^  modo,  cV  fpecie ,  cV  multitudinc,quod  etiam  aliter 
numcro  diccrefolemus.Hi  vero  ita  non  faciunt,  fed  alrj  communitares  nominant ,  ccu  vero  non 
magis  dubirari dc  iis,quam  gcneribus  cV  fpecicbtis  poffit. Alrj,quatenus  hoc  quippiam  eft,  vnu 
efle  dicunt:  quatcnus  aute  non  vnuni,nequaquam  explicant.Etcn  im  par  erat  hos  quoq3 ,  quem- 
admodum  oftcndunt,qudd  Menodotus,cV  Serapio,2<:  Theodas,cV  Glaucias,cV  Apollcnius,cV 
Callicles ,  cV  Diodorus ,  6V  Hcraclides ,  cV Lycus ,  vnus  omnes  funt ,  qua Empiricinta  rurfus , 
qucmadmodum  non  vnus  omnes,fed  mulri  funt,  cxponere.  Siquidcm  in  hisexponendis  alicu- 
bi  planc  deprchendiflcnt  idcm  tum  vnum,  tum  multa,  non  modo  efle,  fcd  eriam  dici  pofic.  Me- 
nodotus  nanquc  &  Serapio,qua  Empirici  funt,vnus  funt,immo  vero  cV  qua  medid,cV  qua  ho- 

mines. 


LIBER  SECVNDVS 


A  mincs.Quid  vcro  qua  animalia."  Nam  id  qoaeri  ab  his  opcrrcprccium  cft.Num  hactcnus  quoquc 
Mcnodotus  cV  Serapio  vnus  funt."  Nam,  li  id  ncgcnc.ncc  nos  conccdcmus ,  quatcnus  Empinci 
func,eaccnus  duos  hommes  clfe  vnum.Sin  conecdant  hac  quoqj  duos  clTc  vnum ,  ncmpc  quarc^ 
nusamboruntanimaha, protinusiliudrubiicicmUb:Rccteigiturabantiquis  philofophisdiciu 
eft  aliud  numcro,aliud  ipecie,ahud  gencrc  cllc,quod  tum  idcm,tum  vnum  cft.Dchinc  rurfus  m- 
terrogabimus:  Phrcnmcus  i\lcnodotus,phrcniticus  Scrapio.idem  nc cit,an  ditierfus:  Si  rcipon 
dcnteatenus~vnum  phreniticumctlc,\'numq5C\.'cundcambos,}-quaplircnitici.rurfuspcrcon  t  Al.rnum  £,• 
tabimur:  Quid autcm,qua  egrotantes: num  hac  quoq? ambo  vnus  lunt."  Si negcnt,ncq;  nos  llhs  *^dem  ambo> 
concedemus,qua  phrenitici.Sin  annucnt,vtique  rcm  aliquam  poncmus,cuius  vna  lit  lpccics,dc 
qua  omncs  homines  morbi  nomen  enunciant.  Non  cnim  phrcnitis  rcs  ahqua  tucnt ,  cui  vna  fu 
idca,atqj catenus omnes,  qui ea funt  arlecti ,  vnum  crficicns: morbus  autcm  (inuikn  vnum  non 
facict  eos.quos  occupauent.  At  nulla  cfr,inquit,ita  diftincta  fpccics,aut  animahs.aut  moi bi,iicut 
hominis,cV  phrcnittdis.Quid  ais  lmprobc."  An  nihil  tibi  iigmhcare  vidctur  hae  voccs,animaI,Sc" 
morbus,fed  iimiliter efTerri,vt bIityn,cV fcindapfus '  An  iignihcat quidcm,vcrum  nulla  res lub- 
ftat,quae  vocibus  rcfpondeat,veluti  in  ScyHa,cV  Ccntaurus :  an  ctiam  iignihcant.atquc  id,  quod 
B  ijgnihcatur.vnumeit:  Quippe,linuIlalitres;quehisvocibusanimal  cV  morbus indicctur.no n 
rectc dicis  homtne clfe  animal,aut  phrenitim  morbum.Sin cit  rcs  aliqua,  8C  vcrc  dicis,  tum  huc, 
*  qui  aduenit,animalelTe:tumhunc,quidccumbit,egrotarc:citvtiq;Qmninoaliquidcorum.quac 

ipiis  mlunt,  de quo  vocem  vtranq;  enuncias.  Vcrum ad  ha:c  rn  tcliigcnda,  parum  es  cxcrcitacus, 
tamctii  ea  ex  primis  fint ,  quae in  logicis  mftitutionibus  tradantur.  Caetcrum  quid  hocad  lpfani 
veritatem  r  Non  cnim  prorectd  cx  ns,quae  tu  non  lntclhgis,  mdicanda  veraas  elt,  icd  cx  ns ,  quae 
quifpiamintcihgic.quicV  naturaprudcns  iii.cV  eadidicerit.acexcicucric,  nccidcm  cenccntioius 
iit,fed  ventatem  amet:  quorum  nullum  m  tc  eft,quanquam  mcdius  hdius  haud  fcio^n  lita,  natu 
ra prudentem  deiiderenu  Quis  cnim  ncicitnonidem  lignihcare  Socratcm,ac  rciimum,  fcd  So- 
cratem  totiuseiTefubieCtaefubftantiaenomcn.rcliquorum  autcm  nominum  nuilum  dc  tocacor^ 
porisfubftantiadici,nonfimum,non  vcntrofum,  noncaluum ,  fcd  horumaliudhguracnafielfe 
nomen,ahud  defectus  capillorum  rn  capite,aliud  magnitudinis  elTe  ventns:  Atqj  harcfunt,  quae 
refpectu  partium  dicuntur.At,fi  candidu  aut  nigrum  Socr.ucm  dicam,de  omnibus,arbitror,cor 
poris  parubus  nomina  pronuncic,caetcrum  non  totam  fubitantiam,fed  vnum  cx  iis,  quae  llh  acci 
duntjindiccmjncmpc  colorcm.Quin  etiam,ii  obcfum  dica  aut  gracilem,durum  aut  moliem.hir 
C lum aut  glabrum ,  aut  caucra  id  genus ,  quae  Socrati  accidunt ,  nc  Gc quidcm  dc  omni  eius  fub^ 
ftantia appellationcs aflcro:fed  vnum  aliquid eorum,quae ipli  accidunt,oftcdo.  Ad eundem  mo 
dum  5C  fedcre  ipfum,cV  lnambularc  cV  moucn,cV  dormirc  cV  vigiIare,cV  iingula  ld  gcnus  nomi 
na  de  nulla  protcctd  1  ubltantia  dicimus :  lcd  ahquid  eorum.qua:  Socrati  mfun  t,his  fignificamus: 
quae  nimtrum  infuperioribusjvelactioncsciic  .  vcl  paflioncs,  vcl  airecrus  quoidam  diximus. 

Satius  ergo  fuerit,nuncquoquc  fub  hac  tc  formula  cxerccam,quemadmodum  cuam  rn  fupcrio 
ribus  oftendimus,non  a  nominibus,fcd  a  rcbus  orfum.  Incipe  vcro  a  te  ipfo  prim.um,  xitima  q^, 
iimplexne  res  Gs ,  an  compofita:  vtrum  ne  pes  Gs ,  an  nafus ,  an  oculus,  an  capu t.  Conitat  enim 
nullum  tehorum  ctTe,fcd  nec  linc  his:  verum  cV  ex  his  cV  cx  rchquis  partibus  vniueriis.quarum 
lingulaedebitamhabeantpofituram,totus  es  compoiitus.Efto  lguur  nomen  Themifo.At,cum 
Themifonaclaudum  elTe  aio,ed,quod  dico  claudum ,  pedum  artectum  lignihco:  Thcmifo  vcro 
lotius  eft  nomen.  Quinctiam  limus  caecusque  a  parce  dicitur  Thcmilo:ruius  vcro  cVcraffus 
non a  parte,fed ab  aflc<ftibus,qui  toti infunt,  non  ahtcr,  quam  mambulans,  fedens,  dilputans,5c* 
viuens.Num  igitur  intclhgis  non  elTc  ha:c  totius  fubfianriac  tuar  Ggna ,  fcd  alia  a  partc quapiam 
efle  nominata,alia  ab  vno  arlectu  t  Cum  vero  bonum  te  niftum  ue  quii piam  dicit,num  ctia  pro- 
D  fpicis  harc  eiTeaffectuum  nomina,qui  in  animo  tuo  confiftunc."  A  tqui,li  nons.quod  ha?c  ad  por- 
lionem  fe  habent  cum  albo  5C  nigro  (quippe  Gcuti  lita  corponsata  llla  animiattcctionu  lunt  no« 
mina)  intelliges,arbitror,  cVartihcem  cV  lncrtcm,  -{vel  iiquod  nomcarcihci  cftcontrarium,}-ab 
animi  arlecftibus  ciTe  impolita.  Iam,  fi  artiiex  vndc  nomcn  accepit ,  fciss ,  fcics,  arbitror,  mcdicus 
quoquc  vnde  fit  appellatus.  At,  h  unc  ii,vndc  dictus  fit,cognoris,non  eft,quod  magnopcre  labo 
res,vtinuenias,cuidcmuindnum  iitnomcEmpinci.Sane  ipfum,quod  avobisexigo,necadeo 
difricile,nec  magnum  eft.  Quippc  lpfa  praedicamcnta  diuidcrc  logicae  fpcculationis  cft  lniuum: 
cuius  eiTe  vos omnino  cxpertes lacile  declarant ca ,  quc  tcmcrc nuganuni. Vcl  nunc lgitur  rcfi- 
pifcentcs,pofthacincipite,quaecorporiaccidut,nomin.uc,  vclutiquodhicalbuscftcV  nigcr, aut 
l  cer  tc  vehementcr  calidus  adeo,vt  argrc  fcn  c  calorcm  poilit.Deinde  calorcm  ipfum,qui  adco  au- 

A  4.£i.m.  ctusfit,vtoccafioneeiuscorpuslaboret,necprobcperfungi  acticnc  pollit,  pernnttitc  volctiap 
c  *l  1  pcllarc  tcbrcm: fiquidem  omnes homines eum,qui na fit calidus,  tcbncinrc dicut.  Ncc fanc  rcm 

magnam  facictis  nomcn mutantes,nifi quckl  tcmpus  vcftrum  pcrdcns.  Illud  potius  vir boncfa^ 
cito:CumThcmifoncm  febricitarc  dices,cVDionem  febriatarc,cVmultos  dcinccps  ad  cum 
modumfebricitantcs  nominabis,pcrpendedihgcccr ,  nunquid  innsomnibus\'num  idcm  q;fit 
ipfum  (vt  fic dicam)  icbncitarc,an diuerfum : lnuenics  cnim  vnum  ctfe  ldcm  q-,  lpccic: multitudi 

neautcm 


METHODI  MEDENDI 


nc  aut,quod  et  numcro  dicimus,non  vnu.  Cum  aliter  tibi,  ncc  vt  rcfpodcas,fas  fit,ncc  intclligas.  E 
Ergo,q  fcbricirat,is,qua  fcbncitat,vnus  plane  eft:qii,cV  qui  delirat,quatenus  delirat ,  et  cit  vnus. 
Quid-vero  cV  qui  fimul  tcbricitat cV dcliratr  nunquid  cV  is  vnus clt,qua limul  cV  fcbricitat cV  dcli 
ratr  Sane  id  ncmincm  latcrcarbitror.Ponatur  igiturambobushs  vnum  nomcn,febricitati,dico, 
ac  dciirati:  vocctur  CJ3  phreneticus,qui  ita  laborat.  Qudd  li  no  lntclligis ,  qucmadmodum  ambo- 
bus  vnu  nomcn  lit  politum,admonebo  tc  for  tallc  nominum ,  quae  ipie  viurpas.  Quippe  equum 
aliquidappcllas,nempcanimal(vtitadicam)  hinnibilc ,  fiuequodad  hinnitu  fit  habilc.an  igit 
interefle  cenfes,equum  dicas,an  animal,  quod  ad  hinnicndum  ht  habilc  r  Ego  ianc  non  cenieo. 
Atqui,h  id  itaclt,ambobusillis  nominibus,cVanimali,cV  hinnibili,qud  vtiq^breuiorcctfermo, 
cquum  indidilh.  Ad  huncctiammodum,  fi,  quodpcdeftrccVbipesanimallir,  pro  tnbusnomi 
*  \iy»v  nibus  vno  intcrpretari  vclis,homine  vocabis.  Et  fanc  folutio  cuiufq^  nominis  in  fua  01  atidncm, 
adcum  modumabfoluitur.  Quinetiam,vtconiiciascomponascjj  oratidnem  m  vnum  nomcn, 
ncwi  alitcr,quam  iamdi(fto  htmodo:cum  videliccteV  limphcium  cuiufq^  notionc  lecudumip^ 
fius  nomen  tcnes,cV  hmul  cx  duobus  limplicibus  rurfus  altcram  notioncm  cfficcre  compofitam 
potcs:  mox  llli  nomcn  lmponere:  iubindc  rurfus  ipli  copoiitce  alio  fimplici  adicdo,vbi  ex  tribus 
iam  fimplicibus  vnam  notioncm  feccris ,  huicquoq?  nomcn aliquod  lmponcrc.  Quomodo,in^  F 
quies,cVquarattoneidrliquidcm  non grauaborexci cendo  cos , quirelipifccre  a  diuturnaifta 
ignoratia  non  recufant,longius  progrcdi.Calor,iimplicis  rci  nomcn  cf  t.  Ftaterea  achonis  lcfto, 
fimplcx  quardam  rcs  cft.  At  tantus  calor,  quantus  iam  actioni  officiat,  non  ctiam  fimplcx  rcs  eft. 
Qudd  11  ctia  totum  vcxct  corpus,multo  profcctd  minus  iam  fimplcx  cft.  Ergo,qud  minus  mul- 
tis  vtantur homincs,ad  compcndium  alioqui  natura  procliucs ,  eiufmodi  calorcm  fcbre  vocant. 
Quippccxpcditiusdictu  clt  fcbricitarcDionem,c{j  tantuin  toto  corporecaloris  habcrc ,  vtmuU 
tas  fundioncs  corrumpat.  Ergo,cu  aficctum  lpium  lignihcarc  volunt,  febrim:  cum  vcro  cu,  qui 
afiedu  laborat,ab  afledu  ipfo  nomcn  dcclinant,vocant  6,3  fcbricitantcm,  ad  cum  modum,  quo  a 
candore  cadidum,  cV  as  nigrore  n  igr  um .  I  taq  3  copofita:  rei  nomcn  fcbris  cft,atq}  hoc  ctiam  magis 
febricirans.Simplex  autcm  clt  dclirium:  vcrum,f  1  limplcx  hoc  cum  copolito  copulcs,  homo  lpie 
phrcniticuSjafteclus  phrcnitis  nominatur:  Qucadmodu  cV  homo  ipfc,ne  animal  rationalc  mor- 
talc  dicamus,brcuitaris  caufa  homo  clt  nominatus ,  ipfo  hominis  vocabulo  orarionis  vim  quan- 
dam  comprchcndentc.Atq3idclt,quodvctcrcs  philofophioratidncm  nominisdiccrcappcllar. 
Cctcru  nonducunt  m  mftnnu,  fcd viqjad  fimpliciafubcunt.Nam,  cum  homincm  in  animal  cV 
rationalccVmortalcfolucris,  poftcaipfum  antmalfolucs  in  fubftantiamlcn!ilcm:arnon  ipfam  G 
fubftanrianiamphusfolucrc  potcris,  ncccuam  icnlilc:quippe  limplcx  primuir/quccft  horum 
vtrunq3.Qiio  ht,vt  nuhi  mirari  lubcatdc  iis,  qui  phrcniticum  cV  homincm  cftcconcedunt:mor 
bum  vcro  cV  animal  elfc  non  conccdunt:  quippc  quod  pcrindc  cft ,  ac  li  copoi  ita  cftc  dcs,  dc  1  im- 
phcibus  dubitcs,quali  non  pnora  copohtis  natura  limplicia  iinr.Arnon  vidi(inquit)  ipfum  pcr 
ie  animal.Scd  ncc  homine  mfulfe  vidilri,cV  tamcn  te  lpium  ais  homincm  efte.  An  lllud  ratehcris, 
animalautcm  cftc  tcnon  fatcbcrisr  Nufquam  (inquit)  vidi  pcr  femorbum.  Scdncc  phrcnitim 
vnquam  folam  vidi(ti,led  111  Thconc.aut  Dione ,  aut  alio  quopia  hominc.  Quarc  hoc  planc  pue 
rilc  clt,co,qudd  nuiquam  morbum  lpfum  pcr  fc  lolum  videris ,  idcirco  putare  morbum  no  efle: 
quippe  ita  ncc  fcbrnn  ,  ncc  phrcnitim,  ncc  ahud  quippia  ld  gcnus  cfte dabis,  vt  quorum  nullum 
vfquam  lpium  pcr  fc  folum  vidcris.Sanc  cxpcdicbat  potius  non  ita,fed,vt dic"tum  fupra elt,a  re-- 
bus  lplis  ccepifie,cogitatione  qj  ipia  fpectaftc,quot  ellcn  t  in  totum  f  lmplicia:  mox  proprio  nomi 
nccuiq3impolito,cxipfisiamcompoljtanecfcrc.Ergofubiccfto  corpori  vnum  hocprimuinlit, 
quod  ientit.Num,cui  id  inclt,animal  n6appellabisrNon,inquies.  Atquidcnominchoc  paCio 
hcfitabis.Sed  ncc  ienhlecorpuscflecoccdesrlam  itaderebus  lpfis  falsd  opinaberis.At,h  cV  cor- 
pus  aliquid  fcnlilc  cflc,cV  nomcn  hoc  animal  dc  ciufmodi  corporc  dici  conccdes ,  audebis  poftea  H 
dicerc  animal  nilnl cflcr  Ergo  nec  album  aliquid  crit,nec  inambulans ,  nec  currcs:quippe  ab  iis, 
quxipfiaccidunt,diciturcorpusalbum,inambuIans,cVcurrens:ipforum  vero  accidcntiumhoc 
albedo,illud  inambulatio,tcrtium  curfus  dicitur.Eodem  modo  fenfus,vnum  quid  eft  ex  iis,quac 
corponbus  accidunt:  fenti  cs  vero  ipfum  cft  corpus :  hoc  vero  etiam  animal  noniinatur.Qitis  lgi^ 
tur,vbi  fentics  corpusafpexit,omilfo  hoc  nomine,animaI,aliud  qua:rat,  quod  de  co  dicatr  Num 
corpus  duntaxat  intelligitur,tanqua  Centaurus ,  an  rcs  quoqj  aliqua  huicappellationi  eft  fubie- 
ctar  Patet  proculdubio  cflc  fubie&a  aliquam.  Age  quid  fenfus  f  intelligitur^ne  tantu ,  an  aliquid 
eft  eorum,qua!  corpori  infunt  r  Mihi  vero  etiam  id  clarum  eflc  videtur,  nempe  fenfum  vnfi  efle 
ex  iis,qux  corpori  infunt.  Atqui,fi  neq?  corpus  tantummodo  intelligitur,  fed  etiam  fubfiftit:  nec 
etiam  fcnfus,immo  is  quoc^  fubfiftit:qui  fiet,vt  ambo  coniuncfh  compofttum  efficiant  no  cnsr 
Nam  id  iam  perridiculum  fit,corpus  quidem  eflc  ac  fenfum ,  nilnl  tamen  effe  fentiens  corpus:fi- 
cut  illud  magis  ridiculum,fcnticns  quidc  corpus  elle,animal  autem  nifail  efle,  ceu  aliud  quiddam 
animalfit,cV  non  hoc:autquicquam  interfit ,  oratidne,  an  nomineindicarealiquid  vclis./Eque 
abfurdum  fi  t  cV  morbum  ncgarc  aliquid  eflc.  Quippe ,  fi  arlcclus  nihi  l  fit,  morbus  quoque  nihil 
erit:  fin  aflecflus  aliquid  eflc  dctur,  vtiq3  cV  morbiu  aliquid  fuerit.  Quicunque  enim  aff  e«fi:us  fun- 

ctioni 


L I B  £  R  SECVNDVS 


16 


ActioniofTicit,iseftmorbus.  At  non  potcs  (inquiunt)  oftedercmihi.ipfum  pct  femorbu.  Immo 
necphrenium  vir  bone,ncc  tebnm:quc  tamcncV  iplacflefaterisdicutimultaalia.  Nam  microlo 
giamnonunum,quam  philofophi  quidamfcitc  tutucommcnti,  ledquaromnem  in  vtta  loqucn 
cii  confuctudinem  fubuerttt  hc,vt  nc  lplt  quidcm  ln  luis  tpforum  opcribus  ca  vti  polfint,impre- 
fcntiarum  omitto,vt  qui  cV  alibi  de  lplis  diffulius  cgerim :  cV  m  opere  dc  clcmcntis,  quccuq;  funt 
necetTaria  dtxerim  .Intclligo  autcm  mtcrologulqua dnndunt  in  gcncra.grarca  llla  ro  ov,  ts  t/Vctp- 
jmi  cV  to  opK"0?,  *{  latinc  cns,6V  fubltftcs ,  fiue fubftas  dixeris,}-  qutppc,que  translatiue  nobis  tu  ' '-  • 
hic,tum in  icqucntibus.-{latmc}-ponentur.Vtautemomncsinomnibusrctutcm,  fieri  omnino  LDu]loai- 
non  poteft.Scd  enim.quod  no  modo  propria  morbi  notio  Gt ,  fcd  ctiam  rcs  aliqua  fubiccta .  quc 
hanc  appellatione  lit  fornta.fattsfactant  ad  prarfens ,  qua:  hactcnus  funt  dtctaiclanus  aute  ldcm 
ipfum  rn  progre.Tu  fermonis  lntclligctur ,  vbi  de  prtmis  lndicationibus  abfoluta  dtfputatto  crit. 
Quaccunq;  vero  nuncdicta de  morbo  funt.ea  miht  cV  de  fymptomate  cV  pafTione eflc  dicta  cen^ 
£eo:pra:terea  ianttate,cV  paritate,cV robore,cV  potcntia,omntbus qj ahis.quorum  nomina  cV  no~  * *st«;t»t; t 
tiones  de  rebus  quibufdam  fubtcctis  funt  dicta.  Omnia  nanq$  harc  corponbus  infunt ,  partim  vt 
afie(ftus,partim  vt  aaiones:partim  vt  paiTiones:  prxtcrea  qua-da  ccu  naturalttcr  tnfint,  quardam 

Bceuprarternaturam.  Indicauo  quoque  cx  fmguhs  eorum  feorfum  prarbctur,a  plurimts  tamcn 
medicorum  prartermiffa. 

GALENI    METHODI    MEDENDI    ID  EST 

D  E    M  O  R  B  I  S    C  V  R  A  N  D  I  S 
LIBER  TERTIVS 


M   E   N   T  V   M      L   I   B   R  I 


A  R  G  V 

Docet,  qua  via,  ac ratione  Vlcera  curanda  fint,  qiutcunciue  maligna  non  funt. 

Prim.t funcUmcntdrnethodiy^udVnitatiffoluriocHr^iiej}.  C^4P.  L 

I  igitur Hiero,indicatio,quar ab  ipfa  rei  natura  primu oritur,  quod  agcndu 
fit,inuenit,necefTe  'eft  rcmedioru  inuenicndoru  inttium  ex  morboru  lpfo- 
rum  natura  fumi:  liqutde  abfurdum  ltt  aliud  efTe,quod  curandt  ratione  pre_ 
fcribat,aliud,quod  curet : etcnim  indicarc  de  fc  quidque  magis  po tcft,  q;  dc 
alio.Hccautcclanus  ftet  in  (equenubus.  Vcrum ,  qfh  omntbus  in  confclTo 
cit  primas  tndicahones  cx  artcctibus  eilc  fumcndas ,  ccrtc  laborandu  plun^ 
bus  fruftra  no  cft,vt  hinc  clTe  inctpiendu  docca.lllud  potius  monftrare  ten^ 
tcmus,neq5  totu  hoc  efTc,ncc  prorfus  magna  ahquam  parte,  vclutt  Mctho- 
dici  putant,fed  minima,cV  tantu  tnittu.  Igitur  udcm  tpli aiunt  calculum,qut  rn  vcfica  ltt.propte 
rea,quod  toto  genere  prartcr  natura  ftt,ablatione  lut  mdicarc.  Ad  cunde  modu  vcrrucas,cV  myr^ 
xnecias,cV  atheromata,cV  fteatomata,cV  mcliceridas,cV  alta  id  gcnus.  At  lntcfttnu,  quod  ta  in  fcro 
tum  dcciditjOmnta  qs.qua:  luxata  funt.op  vtdelicet  loco  tpfo  prartcr  natura  fe  habent,  rcponcda  fc 
in  fuum  locudoccnt.  Atqui  tantu  abcft.vt  horum  quipptam  artthcrj  cuiufqua  ht,  v  t  ettam  prtua- 
torii  cuiq$  patcrc  polTit:quippc  qui  membrum,quod  luxatfi  fcntiunt.rcduct  ln  artus  mbcnt:  pr^- 
terca  verrucam  tolli,cV  vlcus  ad cicatrtcem  duct.cV  aluum  rlucntc  liftt. Verum,  qutbus  hacc  ratio- 
nibus hant,id4anc nefciunt:atq: id cft,quod adiid a  medico dcbct.Itaq^ tndicatio,  quac  a  morbis 
fumitur,prindpiu  tantu  eft,6V  ( /t  ftc  dtcam)carccr,vndc  mcdcndt  ratto  promouct,nuIla  prorfus 
D ipfius medicina! artis  adhuc  portto,aut ccrtc  ncc  magna  ncc  propria,  fcd  qua:  cttam  plebt  Gt  coni 
munis.Ergo,cui  facultas  eft  tlla  tnucnicdi.cx  qutbu>  pcrhci  pofltt.quod  a  prima  tndicationc  fug 
geritur,is merito  morborum  cft  curator.  Qyt  lt  pcr  cxpericntiam  tnuenit ,  obfcruator  cV  cmpiri- 
cuscfl  nominandus:ftn  ratione  quadam  cV  methodo,logtcus,cV  mcthodtcus,cV  dogmaticus.  Er 
go  plebcius quidcm  'altius  cntm  tdem  rcpetcndum  cft)  medicum  adtt,  reponi fibi  mcmbrum  tu 
bens:aut os.quod  forte  fractum  cft,  formart  atq; componi: aut  mcltccrtda  Gbi  tollt:  vcrum ,  quo 
pacto horum quodq? peragatur ,  id  fane  tnuentrc  mcdicx  artts cft munus.  Ac EmpiriCi  qutdem 
percxpcrienuainueniriomniacontendunt:Nospartim  expcricntta ,  partim  rattonc .  cum  ncq; 
ill  t  .nuentrcomniaqueat,nequc  fola  rauo.Veruntamcnconfufammtftam  quc  tradcndam clTc 
doarinam  non cenfcmus,fed  fcorfum  empiricam,  SV  fcorfum  logtcam,  qud  factlcapparear,  qua 
habcat vrraq; vim.Nunc vero dc ca,quar rauonc parttur,  inuen ttonc dtccrc  ftatutmus.  Num  igi 
tureftnobfsmetliOdusaliquajquavusinucnirc  pracdictorum  lingulaliccatrdtco,quodfupcrua 
caneum  gcnrrc  i:t,adtmcre:cV,quod  motu  loco  fit,  td  proprto  loco  reddere:cV,quod  vnttatis  fo- 
lutum  ftt ,  vn:rc:an cmpiriccn  ad  ha?c requircmus: Ego  fane  mcthodum  elTc altquam,qua  qucfi 
ta  lnuen:.;-  pianc  mihi  pcrfuaft:ciusq3  principtum  elkid,quod  lingultmorbi  factendum  diaau 
Vnirahs  narqj  loiuuo  vnitioncm  polTuIat.Ea  tn  oiTc  fraclura  dicttur,graecc  Catagma:  tn  carno- 

fa  partc 


pcailcs. 


METHODl  MEDENDI 


h parte  vlcus: i lcuti  ctiam  vuInus,6V ruptio,quod  Rhcgma : cV conuuliio,  quod  Spafma  dicirur:  R, 
Vulnus  qtudcm  rolutio  quedam  ex  vulnerando  in  carnoia  partcreIicta:Ruptio,cV  conuuliio  ci 
tra vulncranoncm  facta.  Pnor  cnim  carnofa;  partis diuiiio  cit ,  poftcrior  ncruofar.  His omnibus, 
vnitio  mohcnda  lndicatur.Qua'  an  pradtari  vbiq3  poffit,an  in  multis  non  poffit,  hoc  vtiq3  intcr- 
noiccrc  primum  iam  artiftcis  cfi.Quippc  ncmo  plcbcitis  nouit  ncc  ncruoiam  tianfucrfi  fcpti  par 
tem,ncc  lntcftma  tenuia  non  potIc,quem  indicat,fincm  rccipcrc.Sed  cV  dc  preputio ,  cV  de  tcnui 
buccarum  partc,quod  i imili tcr  fc  habct,idcm  ignorat.  Prcctcrca  an  carics  in oile ,  q tice Tcrcdon 
grccc  dicitur,fanari  queat,iicut  croiio  in  carne,compcrtum  no  habct.  lam ,  an  coalciccrc  fracftura 
poiTitjveluti  vulnus,praetcrca  an  callo  agglutinari  poflit,non  intclligit.  Pari  modo  iti  capitis  fra^ 
c^turis  vtilgus  omnino  non  nouit;iitnc  cxpcctanda  calli  gcneratio,an  alitcr  curandu.Porrd  muU 
to;adhuc  magis  ignorat,an  cordc  vulncrato,atit  pulmone.aut  ventriculo,aut  lccinorc,  hducia  fuA 
*  ffxoTtv ,  &  nationis  fit. Nec m fumma qmcquam  vltra primam indicationcm  vulgatis quifqua  nouit.  Itaqj 
vUieu.1),  <j»aio-  hocipfum primum  artiseftopus,vtintclligas,  fpcrare  ne  tid,qud  tendis}-  dcbeas,an  fccus». 
ko nonfa vide  E1US  rci  duplcx  cognitio  cit,ncc potcft addi  tertia,  Altcra pcr cxpcrietia,  cui  longo vfu  cft  opus^ 
ris,  floposgr^-  Altcra  pcr  lpiius  rei  naturam : iiquidcm  harc tum  cuiusqj  particula:  fubftantiam  acftimabit ,  tum 
ceiegitur.      aelioncnv.tum  vfum,iitum     A  qtiibus  proccdcns,non iolum,quod  fanari  non  potcft,  prcuidc  H 
t  t«  n\o{.    j3jtjfcjctiamclcinucnicndiscircmcdiisdclibcrabit,quodrecipcrcfanitatem  potclL  . 

De  muentionc  Rcmec!iorum,(ju£C\tuum  V lcius  curne  implcnt.  C^4P,  z. 

Onflat  autcm;qudd  a  iimpliciflimis  liicipicr.Porrd  nihil  cit  iimpficius  vlccrc,  quod  in  ftitf» 
ma  carnofa  parte  fit.  Htiius  crgo ,  ii  quidcm  vlcus  tantum  lit ,  ctirationis  fcopus  vnitio  cft. 
Sinctiam  cumcauitatciif,duplcxcius  propolittiscftfinis,  ficuti  etiam  duplcxcfianecftus,  ncm- 
pe  vlcus,quod  cft  vni tatis  folutio  :cV  cauitas,  quag  cx amiila  ahqua  animalis  propria  fubltantia  cic 
contracla.Inquogcncrcfajpchcrinon  potclr ,  vtaltcriuspropofitorumhnium  liscompos:ve^ 
1  jti  fi  non  modo  caro  ipfa ,  lcd  ctiam  fubditum  llli  os  pcricrit:qtuppc  implcri  ad  vngucm  caut^ 
tas  eiufmodi  non  potclt,cicatriccinduci  certc  potcft:  icd  hxc  vlccris  lanatio  cfi,  cauitas  autein  in^ 
fanabilisrcmanebit.  Hoc  igituripfum  aut  pcrexpcncntiam,aut  rationisopc,dignoli:i'onmino 
oportcbit. At Thcifalus  ncc  his  vtitur ,  ncc  tcrtium  quicquam  adiicit: cV  tamcn  nugari  non  cru- 
bcfcit.Scd  id  mittamus.  Illud  potiusdoccatimuatorThclTaIimcdicus,quo  pacto  catiumm  car- 
riofapartcvlaisnullocxiis,qiijrfubiunt,lefo  ianabimus.Sarcotico  (tnquit)  mcdicamentojd  cffc 
quodcarncimplcatjimpoiito.Bcnefanc  ,magnafacilitas:fortaffcautem  itupiditas  potiuscratdi 
cendtim,fi,cum  farcoticum  dixit,  fatisfecilfc  fc quarftioni  putat:quippc ,  ii  farcoticiim  ta  lcimus, Q 
qtnd  amplius  rcqtiirimus  ?  Dic nobis,  quod  illud farcoticum  fit,quo  es  vfurus 5?  Thus3reor,in- 
quics,  aut  irim,  aut  anftolochiam ,  aut  crui  farinam ,  aut  panaccm: nam  dc  ficcis  mcdicamcntis 
principio  mcntioncm  faciam. Age  igitur,hccc  medicamcnta  quo  paCto  inucnifti."'  Expcricntia, 
inquis.Qtiid  igitur  eit,quod  pcr  te  amplius eft  adicctum  1  Siquidcm ,  quod  cauum  implcndum 
lit,id quidcm vcl priuatus nouinat , ex  quibus ld , cV pcr quac medicamcnta fiat, cxpericntia do^ 
cuit.Thcnaius vcro  nccvt  cmpincus,  ncc  vt  logicus,  mcdicamcntum  lllud  nouit: vt  cmpincusy 
qui'avidcliCctnonvuIt:vtlogicus,quia  nonpotclt:nam ego  cum  vt  empincumid  fcire  pland 
noui.Cum  enim  duo  iint  omnis  lnuentionis mitrumenta ,  nempc cxpcnetia  cV ratio,  qui,quod 
inucntumcft,  nouit,  fcd  tamcn rationcm  ciusdiccrc-tin  promptii}-nonhabct,is  proditlcper 
cxpcrientiam  id  inucniffe. Vt  lgitur.quanttim  crret ,  intelligat ,  aunum  nobis  operam  paulifper 
accommodct.  Volo  cnim  paucis  cum  fohus  cxperientia;  profelTore  agere.  Etenim  hunc  quoquc 
diccre  par  cft ,  quo  padto  iicctim  hoc,  quodcarncm  producat ,  mcdicamcntum  inuencnt:quod 
vtique  Ccphahcon  nominant.Porrdcomponitur  id  cx  inde,cV  ariftolochia,  cxeruo,  cV  thure,cV 
At  Addfdum  manna,-{id  cft  purgamento  thuns.}-Efi  autem  cV aliud ,  quod  praeteriamdiVtacorticem  pana- 
excodicib  gr^  cjsrcCjpit:{iCutlctiama|iUC| jCuiclotacadmiaadmifcctur.Dicatitaq^mihi,  hccquomodofintin-H 

cisimprellis&  r  >  p  >    .  i_ 

manuicriptis.  uenta.ttquici  (lnquit)  attmetdc  mucntione  corumquarrerc,  acnonrectepotiusinuentis  vti? 
in  cogteflu  ve  Atqtie haec quidc mitio ftatim  refpondent:  H  poft  vero interim ex  fomnijs inucnta  ciTepomif- 
ro(idcit  y.a.T£  tajia  cJicijf;^  intcrim  fortc  quapia aliud  fuifTc ffi  aliud  effufum: mox aliquem  vti  mifto  aufum, 
enim  lpfi  hoc  cxtcrum  audacix  eius  fpem  non dicun t.  Hec igi tur  manifeitac funt  nuga?.  Tertius  his  inucnicn^ 
vabo  vocat.m  di  modus  plane  cft b  ratidnalis.  Siquidem  fimphcium  illorum  priuatim  quifpiam  vnumquodqj 
/i  fomn!isd&T  vtfarcoticumcxpcrtus,moxcarnemaliquando  non  facere  cernens,ra-tione  deprehendit  non 
B, ,  omni natura; eorum  quodq3 competcre.Sienim,cut  ariftolochia  vlcus  carne non  impleuit,  huic 

^ihoyiTi  thuscontulit:cuiautem  thus nonprofuit, huiciris  admota,fuitvtilis:rationabileerat(arbitror) 
c  Wo.oyir  non  omn2s  ab  omnibus  fimiliter  affici.  Hoc  vbi  femel  in c  ratidcinaticnem  venit ,  optimu factu 
fior.  eft  vifum  quam  plurima  eiufdem  fpecici  in  ide  mifcere,  qtio  na\U  corporis  natura?  dceflct ,  quod 

D  r  inaliqbus  conucniat.  df  Atqtii  amice  in  commiftis  fpeciebus  nonferuatur  aclio  fuoecuiufq^  fubftantiae, 
1 11"^5  nr~c  no  fic,vt  in  vnaquaquc  corporis  fpecie  adiit,quod  morbo  curando  conueniat.}-  Nam ,  fi  aut  corpo^ 
„  n'snaturaminucnirepoiTcnt,autadhibiti  mcdicamentivim ,  non  cffet  fortafTe  iistalivarierate 
i.nomaie* Tin  op^^^i^^  vnumillud  mcdicamentum,quod  vni corpori  conuent'rct,inucnire in  promptu 
ai-t^, gbufda.  feniper cifct.Nunc,cu  ignorant vtrunq3,  'fparu rccfte}-  omniamifccnt:vnum  fciIicet,quod  onv- 

nibus 


I 


LIBER    TERTIVS  17 

A  nibtis naturis  quadrct ,  moliri mcdicamcntum  ftudcntcs.  Hanc cgo  componcndorum  mrdica- 
mentorumrationem  primisillismcdiciscxcoguacaarbicror ,atq3 vtantiquu  mueinum  tecipio, 
Cetcrum  tm  cam  a  vcra mcdicinali  mcthodo  abclle  reor ,  quanto ccrte  rationabihor  clt  tra  tuiis 
infemutuocribris.  Quippeniiiillud primum cogica,(oliusfccompoiitionis,quecx  Qmilibus 
fpccicmedicamcntisconriatur,noncius,quxcxcontrarrjsinitur,mcthodudixilsc:mox  ihtius  »AF.«**t*«r.i 
mifccllaemulritudinevnum  fortaiTeefle  mcdicamcntum  ,quod  taboranti  iit  vtile ,  fortaflc  vcro  iQUCn^e- 
nccvnum:contrafeptcm  o<flo'uc,queexvfu  ndlinc,ua  vc  pluiibusnumcrisobliteiulmodi  mc- 
dicamentum,cj$  profit:ha*c,inqua,nili  reputet,  plus  cum  lgnorare  dc  rcipfa ,  q;  nouifle  dixerini* 
Olcum  nanqjcauo uulneri infufum,aduerfiffimum omnium mcdicamcntum  eft,  cum  fi  ua mc-  •  rlccri. 
dcri  velis,vfu  iplbintelligcs  fordidtim  ac  maleolens  vlcus  fieri.  Qudd  ft  tcmpus  quoqjanni  calf- 
dius  fit,ac vitio  mali fucci  homo  laborct,aut  liuxionibus obnoxius  natura  lu ,  aut etiam  in  viclus 
rationc  deIinquat,timor  eft,ne  illi  pars  ca  computrefcat,  in  qtia  vlcus  cft  faclum.  Timor  vcro  eft, 
cV  fi  cera,fiuc  fola,fiuc  in  oleo  foluta  vtarc.  Atq3  haecquidem  putrelcere  vlcus  (acicnt.  At,  fi  a*ru- 
gincm  ad  lcuorcm  tunfam  infpergcs,ca  quidem  nullo  modo  putretaciet:doIorcm  tri  ac  mordica 
tioncm  infcrctnon  paruam:praeterea  exedet,ac  phlcgmoncn  cxcitabit.qubd  fi  largius  vtcre, 
.H.4.f.4.t.  j.  B  conuulfionem  quoqjacccrfet.Quoniam^igiturncq^oIcum,  ncqja-rugo,  ncq^ccracauum  vlcus 
•■♦7i  d  implcrc  carne  poteft,conftat,  9 ex iis,  qui  experientiam  profttcntur ,  ncmo  vlquam  ca mifcebit. 
•  At  cgo  fanc  haec  mifcebo,  immo  debita  menfura  non  hxc  modo.verum  ctiam  alia  millc  pharmu 

ca  exiis,que  cauo  vlceri  funt  inimica.Qtiippe  fi  non  iifdem  facultatibus  Iccdunt,fcd  quoda  modo 
contrariis,impanaquidcm  immodicaqjprofcctd  fucrint,vtad  cauutH  vlctis  impIcndum.Vcru, 
qucmadmodum  cxduobus  temperamentis  lmmodicis  vnum  clficiauir  modicum ,  ld  in  medica 
mcntorum  componendorum  rationibus  docuimus.Non  cft  lgittir  difficilc  cx  olco,  ccra,cV  aeru- 
ginc mcdicametum,quod  carnem  producat,conficcre.  Si  enim  noris ciulmodi  vlcus  mcdiocri- 
tcr  ficcandumclTcjno  liccareautem  necccram  necolcum ,  vtiqj  intelligcs  nec altcrum  fcorlum, 
necambo  fimul  cauum  vlcus  implerc  poife:  immo  vcro  ncc  arugincm  lolam ,  vt  qua*  lmmodicc 
ficcct,Ergo,fi  omniamifcucris,modice  liccum  efficere  mcdicamcntu  potcris.  Qins  vcro  cuiufqj 
cffe  mddus  dcbeat,id  mihi  in  libris,qui  de  medicametorum  compolitione  funt  infcripti,  lam  tra-  *  ^iTpev. 
ditum eft: nunc quoq3,ii res poftulct ,  indicabitur in  fcrmonis  progreffu.  Nam  primum  omniu 
abigendus  mihi  a  fequcntibus  libris  amethodus  ifte  Theffaltis  eft,  fed  indicato  prius  illi ,  quantu 
a recTo  aberret.  Nam  prudenti,vel  qua?  nunc dicla  funt,fatis  oftcnderint,  qualis  efle debcat  mc- 
Cdendimethodus.Vcrumnoncftcum  talibusfermo.Itaqjctiam  nccclTecft,cumiftisadliucdifpu 
temus,hinc  fumpto  initio.  Omnis,quaepra;ter  naturam  eft,cauitas  implcri  poftuIanquarccV 
quae  in  carnofa etiam  accidit  parte.  Ipfa  vero  impletio,  inucnicndorum  rcmcdiorum  Hnis ,  qud 
tendittir,cft.  Vt  vero,que  impleat,inuenias,cV  multa  ratione  opus  cft,  cV  multiplici  particulatim 
indicatione,cVmethodo  rationaliexacfta.Etenim  faepe  vidifti  difficilia  fanatu  vlcera  curarcnc- 
quiuifle nec  eos,qui  cxpcrientiam  profitetur,  lftos  mquam ,  qui  remcdus  lcatent:  nec  ctiam  cos, 
quiratidncmfibivindicat,omncs.QtiippeThciTalrj  i(ti,quos  Methodicos  nominant,  funtaute  "  *v&h*y,*- 
re;vera a mcthodo alieni ,  tanqua afini ad  lyram ,  nc ad audiendam  quidcm eiufmodi  lpeculatio- 
nem  funt idonci,ncdum,qtiod recoim  eft,ratione  inucniant.  Vidifti  autcm  fubindc  m eiufmo-  ■  K9yi*pS. 
divlceribusEmpiricos  quidcmalias  fcadaliud  mcdicamcntum  transferrc,cum  nulla  profccftd 
ratio  traniitum  lpfum  monftraret:  vcru ,  quonia  multa  funt  cxpcrti,  quae  cauum  vlcus  lmpleanr, 
ipiam  vero,vt  iidem  vocat,idiofyncraiian,id  cft,  corporum  proprietatcm,  in  qua  lingulaeorum 
pollerc  funt  vifa,  nccdignofccre  nccmcminifle  poflunt ,  idco  nunc  quoq?,  ad  quod  iransfcrant, 
non  intclligcntcs,fed  fperantcs  in  multis  particularibus  expencndis,obiter,quod  conucniat,om 
nino  inuentum  irfalias  ad  aliud  tranliIwnt,fortunae  p  otius,  quam  rationi  cius ,  quod conducat,  •  >,e* ir/y^ . 
D  inuctionc  permiffa.Similcs  his  funt,tamctli  id  nolun  t,cV  qui  ex  Dogmaticis  ad  naturalia  corpo- 
rum  principiafubircrationcnon  valuerunr.Quippehi  (vtanteo(tcdimus)cxdimidioDogma 
tici  funt f. Dc  iftis  vcro  amcthodis  The(Taliis,quid ctiam  loquare  :  Soli  igitur  n,qui  vera metho-  t imprcfli co.ii 
do  curant,tum  fingulisid  gcnus vlccnbus  idonea  mcdicamcnta  6V  vicftum  aptum  inucniut.tum  ^(f""^'^ 
liquidifrimerebusipfisoftcndunt,quantopcreconducat,quantum'quc  admedcndum  lumcn  rmm  quidcm 
preftetipfadenaturatrac^atio.Etenim  piancrmittincgligiqj  aliquado,quod  vtilcfir,  iis,  quiab  fl«nj« pomc- 
alio  pharmaco  ad  aliud allidue  tranfeunt ,  non  femcl  tibi  oftcndi,  vno  aliquo  cx  mcdicamcntis,  mLiawjiujnfi 
quibusillifuerantvfi  ,eiufmodi  vlccribus  fanatis.  Spretavcro  ciufmodi  mcdicamciui  iacultas  habctut,&fuj< 
ab  iis  mcrito eft,qudd uidclicct cV  propter  intcmpcftiuum  ufum  no  lolum  non  prodcllc,  (cd  ctia  flua"  ™^IUI- 
obcflecft  uifum,cVquddinprimo  ufu  nihilaliquando,  quodcflctcuidcns,  cflccit.  Vidilti  porrd 
non  minus  oculorum  nos  grauiffimos  dolores  fanare  aut  balnco,aut  uini  potione ,  aut  fomcntis, 
•  Lj.f  ).u  1.    autfanguinismiffione,autpurgationc,quibusnihilaliudadhibct  mcdicorum  uulgus.q;  mcdi- 
'  camcntaha'C,c]ua'exopiooVmandragoracVhyofcyamoHunt,niaximam  plancoculoi um  per- 

niciem: urpotc  qua'  nulla  rc alia  fublati  ad  prarfens doloris  (pccicm  pi wltant,  quam  q>  ipfum  len- 
fum  enccant.  MuitOs  qj nof ii ab ciufmodi  mcdicamentorum  uit:,cum  !ibci.J:usfuillcntadmo  '*el{A£fc'' 
ta,nunquam  poftca  naturalem  ftatum  rcccpifl'e,fcd  cxhis  principio  quidcm  obfcurc  atquca-grc  \.  c  iin°L 

Scpnma  Claffis,  ccccccc  uidilfc, 


METHODI  MEDENDI 


vidifrc,tcmporevcrofuffufione,quam  hypochyfin  vocant:vcIpupi'IIe  nimiadilatationc,quam  E 
myclriafinappcllant:vel  tabc:vclcorrugationc,quam  rhetidofin  vocant,occupatos.  Noftipro- 
iccta  non  muius  Sc"  illud,cum  ab  ephebis  vfq^  mccum  fis  verfatus,  ncc  fub  vllo  me  vfquam  prae- 
ccptorc  vidiffe  ciufmodi  opus,fed  ld  per  mc  rationccxcogiraflc,  cV  q?  Iongo  tcporc aphorifmum 
<  Aph.31.Ex.  ilIum,!jDolorcsocuIorum  mcri potio,  vel  balncum,  vcl  fomcntum,vcl  vcna  incifa,  vel  purgatio  » 
or  "49"c'  tolli  t,confidcrauerim:quam'q3  ex  reliqua  Hippocratis  diligcntia fpcrarim  ne  ui  hoc  quidem  vel  » 
falfum  quippiam,vel  quod  heri  non  pofTj  t,pra*cipi :  id  6,3  fuiffe,quod  me  ad  inquifitioncm  incita 
uit,quoad  ipfa  Hippocratis  infiftcns  via  inucni,quo  pacTo  difccrncrcm,  quando,quomodo  CJ3  di 
cTorum  quoqj  lit  vtcndum.Qua  ratione  multis,qui  talia  viderut,  manifcftum  feci,quanta  rncdi-* 
cinalis  methcdi vis  fit:quanti  q3  mali  occalio  fuerint,  qui  non  fcruata  vctcri mcdicina,  nouas  fe- 
ctascondiderint.  Itaq3cV  vos  praetereamc,quancj  a  principio  rccufantcm  ,  orando  tamcn  impu 
liftiSjVtomnehocopus  tracTadum  fufcipcrem:quod,  Dcos  precor,aIiisquoq3  hominibusalicui 
^ruvKAKoiv.  fitvfui.Certcminimafpcmhabeo  proptcrcum,quinuncrcgnat,  fbonaruartium}-contcmptu, 
diuitiarum  vero,cxiiiimationis,cVciuilrspotcti2e  admirationcm :  ad  quae  quifquisfcconuertit, 
is  nulla  in re  vcritate  inucnirc  potcrit.  Vcrum  ha?c,prout  Dco  placebit,ita finicntur.  At  nos  mc- 
dendi  mcthodum,quae  vctcnbus  quidcm  cxculta  cft,nunc  vcro  neglecta  iacet ,  pro  virilireftitue  F 
mus,repetitanimirum,quam  dccauo  vlcerc  lnchoauimus ,  difputationc.  Acde  primaquideiii 
ucntione  eorum,quae  ciulmodi  vlcus  carnc  impleant,fatisfaciant,  quae  paulo  antc  diximus:  con- 
ccdamus'q3,fi  hbct,Empiricis,quaedicuntomnia.  Atdeinuentorum  vfu  cVfaepc  ribi  in  ipfis  rc 
bus  oftcndi,cV  nunc  niluJo  minus  rationc  dcmonftrarc  conabor,  qucmadmodum  Empirici,  vbi 
folennccuiqjmcdicamcntum  nihil  profccit,aptcadaliud,certa  q^rationc  tranfire nefciunt.  Atq3 
id iurc accidit: fiquidcm,cum  caufam  improfpcri  fucccfTus  prioris  mcdicameti ignoret,  ncc,qud 
eam  in  fccundo  dcclinent,habcnt.Quippe,  cum  caufani  ignorent,  cur  muncrc  fuo  mcdicina  fun 
gatur,nec,cui  fallatjintclligerc  valcnt.  Hocvcro  ignorato,ncqueadaliud  tranfirc  ruuonabiliter. 
poiTunt,quando  ncc  in  lllo  vi  tarc  candcm  caufam  poftunt. 

Quit  Mcthodo  Vlats  Cauum  curan  dcbeat.  C  ^4  P.  5. 

AGedumigituripfiiamHippocraticamvcram^q^  cauivlccris  fanandi  mcthodu  tradamus» 
Porrd  hanc  ab  ipfa  rci  fubftantia  ordiri  oportct.Itaq3,quoniam  tn  cauo  vlcere  id  nobis  pro- 
ponitur,utcaro,quaepcriit,reftituatur,  fcirclicctgcncrandaecarnis  matcriam ,  fanguinembonjj 
ciTe:opificem  (vtitadicam)authorcm'q3,natura.Vcrumnon  fatiscft  natura  fimplicitcr  dixilTe, 
nifi  ctiam,quorum  natura,iitadicctum,cV  vbi.  Conftatautc,  q>  fubiccTorum  corporum ,  quibus  G  . 
fuperinduci caro  dcbct,natura  lpfa  gignede  carnis  opifcx  eft.  Porrd  cuiufq^  corpis  natura  mon- 
ftratacftcxcalidi^frigidi^huniidijacliccitcmpcraturaconfiflcrc.  Quarc  manifcfhim  cftiuftuni 
horum  tempcramcntum  infubicctis  particulis ,  quibus  reftituturidcficicnicm  carneui  fumus, 
opihcishabcrcrationcm.  Ac  primumquidcm  inomnicauo  ulcere  duoilla  confideranjdano- 
bis  funt,Et  quod  fubtecTum  cft,iuftanc  tcmpcric  lit,id  cft  an  fccundum  naturam  fe  habeat :  q  uip 
-  -  '  pc monftratum eft fanitatem in limilaribus corporibus,  ipfarum  quatuor qualitatum elfc iuitam 
tcmpcricm:Et  praetcrca  fanguis,qui afriui  t,  bonus'nc,  ac  mcdiocris  fit.  Si  igttur  horum  altcru- 
trum  uitiofum  iit,multi  fanc  affccTus  praetcr  naturam exiftunt.  Nobis  tamen una cauitas  m  car- 
nofa partc  proponitur.  Fingamus  igitur cV  fanam  elTe  partem,cV  fanguinis confiuxum  a tra  uU 
lum  uclinqualitateuelquantitatcuitium.Porrd  his  itafe  habenttbus,  nihilcft  praeterca,  quod 
obftct,qud  minus  prima  carnis  gcncratio  profpcre  contingat,  id'q3  nullius  cxtcrni  medicamcnti 
ope.Quippc  caufis  ambabus,undc  nafcit,praefentibus,  nuliVqj  extrinfecus ,  quod  impcdiat,ob- 
ftante,non  poteft  prohibcri  carnis  gencratio.  Verum  in  ipfa  primae  carnis  generationc  dupfcx 
•  Ktyiay.iit .  proucnirccxcremcntuneccfTeeft,uelutietianiincommentarijs  denaturadocuimus,  q>omncm 

qualitatis alimcnti  mutationcm  altcrum  crafTius ,  altcrum  tenuius,  excrcmcntum  fcquitur.  His H 
excrementis  etiam  per  uniucrf  um  corpus  fcm  per  proucnientibus ,  quod  tenuius  eft ,  ipfa  1 nuifi- 
bilis eft  perfpiratio.Quae "etiam  fubinde fit  uilibihs,quoties  ucl naturalis  calor languet: uel  nutri  A.iib. 
mento utitur,cp  iuftu lit,  ampliore:ucl motus  quifpiam  uchcmentior  animali contingit.  Alteru  C-I,+7 
cft  fordes,quae in  fummo  corpore noftro  colligitur.  Qiiin  etiam  in  ulceribus  tcnuius  excremen 
tum fanics,  (graeceichor) appellatunquod  cralTum eft ,  fordcs.  Ac  ex  tenui quidcm excremento 
ulcushumidumredditur,excrafTo  fordidumreo^qjduplicibus  medicametiseget,utiq3,  uthumi-' 
dum eft,ficcantibus: ut fordidum,quae ipfum expurgent. Ergo ,  cum  nullo  unq  tempore  natura 
ceffet,certe  nec  tempus  ullum  erit ,  in  quo  non  ambo  haec  in  cauo  ulcere  colligcntur.  Quarc  nec 
tempus  ullum  erit.in  quo  non  utrunq^  medicamentorum  genus  defidcrabit,uti'que  cVquod  fic- 
cet,cViquod  expurget.  Ac,  cuiufmodi  quidem  genere  efTe  mcdicamentu  debeat ,  inucntum  iam 
eft.  Verum  non  eft  id  fatis.  Siquidcm  fpecie  aliqua  inuenta  cft  opus ,  quae  fitulceriadmouenda» 
Haecigitur  quomodo  dC  qua  mcthodo  inuenietur  f1  Nempe  ca,quae  in  libris  de  fimplicium  mcdi 
camentorum  uinbuseft  tradita.Oftendimusnanquein  iisquaedam  medicamcntaficcare,  quae- 
dam  humecTarc,  quaedam  refrigcrare ,  quaedam  calfacerc:  non  nulla  pcr  coniugationem  uel  cal- 
facere  dC  ficcare ,  uel  frigefacere  &  humecTarc,  uel  calfacerc  dC  humccTare ,  uel  refrigerare  8C  fic- 

care: 


LTBER    TERTIVS  iS 

A  care:efTe  cjj  in  fingulis  corum  maioris  mmoris  qjrationcm  multitudinc  (anc  infmitam.caetcruru 
ad  vfum  mcdicinalem  limitibus,qui  facilc  comprchcndantur,ciicunfcriptam,primo  quodam  in 
4.  f  4.t  1.    his,cV  fecudo,cV  tcrtio,cV  quarto  ltatuto  ordinc  gra  duuc.Cuius '  lgitur  ordims  crit  mcdicamcn- 
f*4  tum,quod  carni  produccndae  lit aptum:quod  qj  modicc  tum  ficcarc  dcbcrc ,  tum  detergexc  pn> 

pofuimus  C  Certcprimi  ordinis.Quippe,quod  fuper  hunc  lucrit  ita,vt  non  moJ.o  humoris ,  qui 
influit,redundantiam  confumat,fcd  etiam  af  rluentem  fanguinem  ipfum  populctur ,  id  refici  car^ 
nem,ceu  materiam  eius  abfumcns,prohibcbit.  Porrd  talia  ellc  oftcnfum  cft  thus  cV  hordcaccam, 
cV  fabaceam,cVerui  farinam,cVinm,cVariftolochiam,  cV  cadmia,  cV  panaccm,  cV  pompholy^c. 
Omnia  vero  haec  tum  maioris  minoris  CJ3  difcriminc  intcr  fc difTidere ,  tum  alia  corum  Gmplices 
qualitates  vincentes habere,aliac6politas,  monltratumeft.  Siquidcm  ariftolochia  cV  panax  tum  ■  <JW'uh 
caetcris plus  ficcant,tum  naturamagis  calcnt.  Hordeacea  fabarum  CJ5  farinamulto  his  minus  Gc-r  kculma. 
cant ,  nec  vllum  calorem  obtinent. Thus  vero  modcrate calet ,  minus  tamcn  lllis  ficcat ,  adco,  vt 
quafdam  corporum  naturas  omnino  non  ficcet.  Erui  farina,cV  iris,  horum  atqueanftolochiae  cV 
panacismediumlocumtcncnt.  Vcrum,quod  fermonoftervtihtcrattigit,denuo  repetamus. 
Quippe  thus  in  humida  corporis  natura  carnem  producere  poteft,in  licca  no  poteft.Scire  nanqj 
B  licet  duasefle  primarum  indicationum  difterentias ,  quod  fccundum  naturam  fc  habct ,  cuftodia 
fuiindicantc,cV  propterea,quae  fimilia  fui  lint,poftulante:quod  prctcr  naturam  cft,fublationcm 
t  fui,eo'q3  contraria,requircnte.Perit  enim  quidqj  in  con  tranu,  cV  a  contrario.  Atqj  vlcus  quidcm 

qud  eft  humidius,eo  fane  medicameto,quod  magis  iiccet,indigct.Corporis  vcro  natura  quanto 
eft  humidior,tanto  quod  minus  ficcet,medicamerum  poftulat.  Qiiarc,li  qua  funt  vlcera ,  quibus 
par  cft  humiditas,quod  inficciorecorporis  tempcramento  confiftit,  vtiqjmagis  liccari  poftulat: 
quodinhumidiore,hocfaneminus,qud  natura  narurae  intcreft:fiquidcm  productam  carncm 
ci,quacanteerat,fimilcmelTeoportet.  Vbiigitur  priftina ficcior  fuit ,  nouellam  quoqs  ficciorem 
fieri  conucniet:quare  vberius  haec  liccari,  quanto  qs  magis  licca  fucrit ,  tanto,  quod  admoucrur 
mcdicamcntum,magis  ficcam  facultatem  habcrc  debebit.  At  in  humidiore  natura  tanto  rurfum 
iis,quae  minus  ficccnt,medicamentis  cft  opus,quanto  caro  lpfa  minus  eft  ficca.Thus  igitur,  vt  ad 
humani corporis  naturam,ciufmodi obtinet  tcmpcramcntum  ,  quod  cum  temperatis cV  mcdiis 
naturis  con(entit,humidiores  autc  paulo  liberalius  liccat:  ficuu  rurfum  iis,quae  ad  fummum  funt 
.4.  £4.  t. j.  ficc£,paulo  eft  humidius.Merito  itaqj  thus  in  quibufdam  tum  vlceribus,tum  naturis  pus  quide 
*7l'd  mouetjCarncm  non  producit:  in  quibufdam  etiam  carnem  producit.  Itaqj  fi  obferuaueris,  ratio- 
Cnircfpondcrccucntadcprchcndcs.  In  humidiorc  nanqj  natura  producerc  carnc  poteft,  in  fic^ 
ciore  no  poteft.Praeterea  in  modice  humidis  vlceribus  carnem  cfficcrc  potcft:  in  iis,  quac  praehu- 
midafunt,prorfus  non  poteft.  Vides  neigiturcIarilTime,  qui  rcctamethodo  curarevlcus  velir, 
quothuic  theorcmatis  litopus  ;vNam,  poftquam  muctum  cft  humorem  omnino  huic  vitio  in- 
e(Te,vtiq3  ficcans  parandum  mcdicametum  mdicauit.  At,  quoniam  ipforum  liccantium  quatda 
magis  ficcant ,  quaedam  minus ,  partim  ex  vlcerum  diuerfitatc ,  partim  cx  aegri  natura,  quod  cx- 
pedit,eft  defumptum.Itaq3  no  modo  de  corporis  natura  mcditatus  lit,oportet,  quifquis  commo 
dc  fanare  vlcus  debet,  verum  etiam  diligenter  fpeculationem  omnem  de  medicamentis  didiciflc, 
tum  ficci humidiq? corporum  temperamenti  notas  callcre.  Contemplare igitur,  quanta  (kMe 
thodicorum  iftorum  pronunciandi  tcmcntas ,  qui  vnum  id  libi  ad  cauum  vlcus  fanandum  fatif- 
faccre  putant,fi  fciant,q)  carne  eft  implendum.Non  cnim  in  hoc  curandi  ratio  conliftir,  immo  in 
eo  inueniedo,quod  carne  1  it impleturum. At,quod  implcbit,iam  (mquit)  cxpcrientia  eft  inucn- 
tum.Dic  proinde,cV  quod  fanabit,inucntum  cxpcricntia  efle:  ncc  fruftra  gloriare ,  ncc  mcthodu 
extollc.Quanquamapudipfosquoq3Empiricoscxpcricntia,qu3elinccertalimitationcfit,dam- 
natur.Scribuntnanq^  in  commentariisdemcdicamcntisad  huncmodum.Emplaftrum  adeos, 
D qui molli  funt  corpore,cV  pueros,cV mulieres.Norunt  q^  thus  m  naturis eiufmodi  carncm  m  ca- 
uisvlceribus(modoaliudnullufymptomafit)  produccrc,eadeq3  implcre:vtrum  tn  eiufmodt 
corpora humida fint,  atq3  idcirco  modicc  iiccantia  defidcrcnt ,  an  alia euentus caufa  lit,  fanc  non 
norunt.  Rurfus  enim  ad  fcnilia  corpora  aliud  fcriptum  medicamcntum  lnuenies ,  aliud  q;  ad  ea 
vlcera,quaeaegread  cicatriccm  veniunt,oras  q;  praetumidashabent,quasochthode  Graeci  vocat: 
multasq^alias  difcrctioncs  in  omnibus  fuis  mcdcndi  commetariis  fcribunt,  quibus,  quoad  licct, 
ad  curandae  naturae  proprictatem  appoiitum  pharmacum  lnucniunr.  Quippe  difcrctioncs  in 
quaq3arte proprium  a communi feccrncre conantur: quantd  q3  plura quis  ducreucrit  hmitaue- 
rit  cj3 ,  cd  propius  ad  proprietatcm  accedit.lpfum  vero  ad  vngucm  propnum  ncc  fcribi  omnino 
poteft,nec  dici.Eo  0.3  tum  Empirici  rj,qui  in  artc  fucrc  diligculTimi,  tum  Dogmatici  fcre  omnes, 
fatcntur  nullam  fcribi  pofle  curationcm  ad  vngucm  exactam.  Scd  td,  quod  ad  conicduram  de 
Iaborantis  naruradefideratur ,  alrj  ex  proprio  cuiufqj  medentium  vfu ,  alrj  ex  artificiofe  ratioci- 
nando,adiiciendum  cfle  affirmant.  Nemo  tamcn  eorum  adco  fuit  prxceps,  vt  omni  vlceri  cauo 
vnamfehaberemedicinam,quaecarnem  reftitucrit,proHterctur.  Non  cnim  apud  vlluminue- 
nieseiufmodipharmacum,quodomnevlcus  cauum  fanct, immo promodo humoris  fordis^q? 
atq^  ipfo  laborantis  tcperamento  immuradum  medicamcntum  cflc.  MilTa  ergo  hic  Mcdiodico-- 

Septima  Claffis.  ccccccc    n  rum 


METHODI  MEDENDI 


rum  impudetia,age  videamus,quid  Empirici  dicant,  qui  cx  proprio  cuiufq,  vfu  cxcrcitatione  cjj  E 
adiicicndum  aliquid  ccnfcnt  ad  propria  laboranti  inuenienda  remcdia.  Siquidcm  (vt  farpe  dixi^ 
mus)  nullaeftinartemedicanecrcsnecmedela,quxfpecicdicibilisnoniit:fed  ,quod  nccdici, 
nec  fcribi,nec  omnino  praecipi  potcifyd  quantitas  in  quoq^  cft,  Nam  in  vlcenbus  humor  cV  ior 
dcsdicipoffunt,  quantitas  rn  ncutro  dici  poteft:quancj  hicquoq,  acccdere  propius  ad  indican" 
dam  eam  ftudemus,exiguam  copiofam  qi  forde  dicentes,preterea  tcnucm  cV  craflamjCV  prorius 
multam  cV  admodum  paucam,  cV mcdiocrem  6V  competcntem  ,!alitcr  c$ ad  hunc modum  varic 
nominatcs,qud  videlicet,quam  proximc  licet,ad  quantitatem  indicadam  accedamus.  Diligcn^ 
ter  igitur  attedas  nunc,vclim,vt  lntclligas,  quantum  praeftet  mcthodo  quiduis ,  q;  fola  expcrien^ 
tia,faccre,Efto  '  nanq^ notum  fit  hoc  vcl  illud  pharmacum ad  cauum  vlcus  implcndum  facultate  A.H.4.  f  4. t 
habcre  ln  iiSjquijVt  nos  loquimur,humidiore  funt  temperamcto:  vt  autcm  obicruator  cV  Empi'  CM:  H 
ricus,iis,qui  molli  funt carne,ac  muheribus  cV  pucrisrdcindc  nunc  tali  admotu  ruhil  profit.  Nos 
jgitui-jCuius caufa  nihil  profuit,inucftigabimus,  atqj hanc rn  duo  cftimada  reduccmus.  Nam aut 
parcius  ficcauit  mcdicamcntu,aut  nimium:  horu  que  notas  habebimus  fordcm,ct  faniem.Nam, 
iipluiculum  fordisfitjtotu  que  vlcushumidius,intramodum  iiccauit:fin  puru,  cVabfqjhumo^ 
"  iroinv.  re cernitur,vltra.Statim  igitur  mcnfura  quoqj cxcelfus  dcfecftusque  cx  ipfo  notaru  mddo  intclli  F 
gemus:  tantoque  pharrnacu,quod  deinccps  applicabitur,vel  ficcius,vcl  non  talc  admouebimus. 
Empiricus autcm,fi  admotum  cuipiam  medicamcntum  carnem  non rcftituit ,  id  quidcm  vidct,  4 
c^terum  ignarus,parcius'ne,an  nimium  iiccando  id  cuencrir,tranfirc  ad  altcrum  non  potcft.  Ad 
cundeplanemodumcVErafiltratus  Herophilus'quecxdimidio  (vtdiducft)  Dogmatici,  male 
vlcusfanabunt:quippcquieatantum  vitiacurare  rationctentant,quae  inftrumcntaliu  partium 
funt  propria:  vlcus  vero  ( vt  iam  diclu  cft)  comunc  fimilariu  lnftrumcntaliuiTfquc  cft:  ideo'q^  id, 
quatenus in  fimilaribus  prouenit,catcnus  empirice curabunt.  Quin ctiam,  fi ea curare  tentcnt, 
quorum  fubftantia  omnino  perht,aut  etiam  manca  curtaquc  cft,in  his  quoqj  ncceffe  eft,a  logice 
curando  multifariam  aberrcnt.;Si  cnim',-quod  periit,fubftantia  quaepiam  fimilaris  fit,  neceflc cft 
cum,quiregignendje  huicconfulet,totiusefle  naturae  peritum.  Acdehisquidcm  poft  dicetur. 
Illud  intcrim  clariffimc  oftcfum  arbitror,no  efle  cuiufq^  probc  vlcus  curare ,  primam'que  omniu 
indicationem,quae  vcl  plebeis  patet,|nunimam  cffe  curationis  partem.  Nam  cVcalorem,  frigus, 
humiditatem,ac  ficcitatem,  a<ftiuas  qualitatcs  cifc ,  dcmonftratione  accepiiTe  ncceffe  eft : cV dein^ 
de,quae  nobis  tum  de  tcmpcramentis  feorfum  dicato  voluminc  funt  fcripta ,  tum  quae  huc  perti^ 
nentinaliis  voluminibus,omnianouiffe.  Atqjhacitcnusquidcmde  vlccrccauo  fcrmo  cft  habi  G 
tus,ipfam  tantum  cauitatcm  curantibus  nobis:  iiquidem,  quae  vlceris  propria  curatio  fit,  non  du 
iraditum  eft.Pcrhcitur  autcm  ca  quoque  iuxta  eandcm  methodum:quippe quae  tum  a  laboratis 
partis  temperamcnto,tum  a  mcdicametorum  facultate,accipitur.Porrd  ambo  haeca  tra<ftatione 
dc  clcmcntis  pendent.  Etenim,niii  lllud  in  mcthodo  conceftum  iit,quatuor  qualitatcs  geniturae 
cV  corruptelc  caufas  eiTc,ncc  methodu  inchoafle,nec  prouexiiTc,  nec  abfoluiiTe  fas  cft.  A  t  verc^vt 
tllas  agentcs mutuo  patien tcsqs oftcndas,id  ad  fpeculationem  dc  clemcntis  pertinet.  Quod  igi 
tur  in  prajcedentibusoftendimusjid  nunc  praefenti  fermoneconh'rmatur,Nempe  nihil  poffe  mc 
dicum  de  vlla  limilarium  partium  agitare  iine  naturali,quam  vocant ,  fpeculatione.  Verum  illic 
de iimilaribus  duntaxat id eft  oftenfum:  hic iam  fermo  nofter  quodam  modo -iniinuat ne in  ipiis 
quidem  inftrumentalibus  cuiquam  integram  inuenire  curationem  liccre,  qui  lllam  no  attigcrit. 
Porrd  idem  in  toto  opere  etiam  euidcntius  monftrabitur. 

De  Ratwne  curandi  StmplexVlcut&pLnum.  C~4P.  4. 

VErum ad  ipfam vlceris,quod  folum  confiftit,  curatione  tranfire  nunc tcmpcftiuu  vidctur. 
Fuerit autem  folum,fi ncc affc<ftus  vllus  iimul adfit nec fymptoma.  Efto  igitur,quae exulce 
rata  eft  par  ticula,nec  fluxione  vexata ,  nec  malo  fucco  vitiofa ,  nec  omnino  cxtra  naturalem  tcnv  H 
periem :  fed  nec  vlla  ei  cauitas  adfit,ncc  vlla  cutis  amiiTio.Nam  id  quoque  bona  pars  medicor  um 
praetcrit,no  intelliges  poft,cp  cauum  vlcus  carne  iam  impletu  ac  planum  effedum,  nihilo  minus 
tamen  hiat,duplicem  adhucparticulaeaffecftum  fuperefle,  alterum  fubftantiaecutis  amifTionem, 
alterum  continui  folutionem.  Ergo,quoties  vnum  id  habetur,  nempe  continui  folutio ,  fiuc ea 
fumma?  eft  cuticulae,  (quam  epidermida  vocant)  fiuecutistotiusjfiueetiampariterfubiecftaecar^ 
nis,vitiu  quod  vlcus  dicitur>ita  exiftit,  poftulat'que  tantit  agglutinari.  Quippe,  fi  comiflae  fimul 
fint  cutis  orae,nihil  erit  in  medio  cutis  generis  diuerfi,quemadmodum  in  eo,  quod  iam  replctum 
cft,planu  que  redditi5:in  hoc  enim  orae  vlceris  fe  no  contingunt ,  fed  totius  vlceratae  partis  cutis 
periit: quam  vtiqjreftituere oportet.  At  in co ,  quod  acuto  aliquo  eft  diuifum,  vna agglutinatio 
requiritur,non  etiam  cutis  generatio.  Quoties  ergo  vlceris  fimplicis  propofitum  fit  inuenire  cu 
rationem,praefumendum  in  fermone  eft  diuifam  efle  carnofam  particulam  citra  vllius  portionis 
amiiTioncm.  Nam  latum,quod  cicatrice  induci  poftulat,omnino  cuticulam ,  quam  cpidcrmida 
^raecc  vocaui'mus3defiderat.Hanc  igitur  tum  gignere,  tum  fibi  vnire  oportet:  duo'q?  nbi  hoc  \o> 
co  exiftunt,ad  quae,ficuti  in  cauo  vlcere ,  confilium  diriges ,  propterea ,  cj>  affeclus  tpfc  gcminus 
•m  ambobus  eft.Quo  igitur  (ipforum  inquiet  forte  aliquis)  planum  vlcus  a  cauo  difccrnitur,fi  cV 

gcminus 


LIBER   TERTIVS  19 

A  gemtnus  vtrobiq^ eft  affecTus^cV  geminus curanti  propofi  tus  finis  ? nem pe  mul tirudinc amilTi^ 
rum  partium.Quippe  in  cauo  vlcerc  non  lpia  modo  perrit  cuticula,  vcrumenam  reliqua  cuu>  na 
turavniuerfa,cVfubiectaecarnisportioaliquando  nonexigua:inrepleto  vlccrc  caro  nondceii, 
exterius  tamencooperimentumdeliderarur.Ac,quaecius  gcncris  vlcerumcurauo  lit ,  poftdice- 
mus.  Nunc eius,  quod  vlcus  tantum  fit ,  nec ahum  vllum  afletflum  adiunaum  habet ,  qu  aenam 
debita  curatio  lit,pr3ecipiamus.  Ergo,quoniam  hic  fola  diuiho  proponitur,diuiTorum  oras  vna 

li.4.  f^-t.  1.    coniunctas eiTe oporret. An  no id  folum ,  veru  etiam  coniunctas  mancrc  : Porro  biiariam  fimul 

"4<i'4  manent,qua:commiiTafunt,cunialiaperfe.aliaopealiorum  maneant.pcr  fcquidcm.quacunqj 
fecum  concrefcunt  ac  coalefcunt:aliorum  opc ,  cV  quae  colIigantur,cV  quae  glutino  aliquo  tcnen 
tur,  Ac,quae  cocrefcant.omnino  mollia  naturalirer  iint ,  oportet:  talis  fane  eit  tum  caro  lpfa ,  tum 
quaecunque  ex  carne  cdfiftunt.Quaecunque  vero  duraficca  q$funt,eorum  diuifae  partcs  coire  fi^ 
mul  nequeunt,fed  glutinum  aliquod  vinculumue ,  quo  commilTamanear,rcquirunr.  Et  talium 
quidem  corporum  fanatio  in  fequcnnbus  praecipietur.Nuncde  iis,quae  vniri  polTunt.inccptum 
(ermonem  peragamus,hic quoque  ipfam  coitioniscoalefcetie  q?  caufam  inueftigates.  Eit  vero, 
ficuti in  cauis  vlcenbus  vt  caro  producatur.ira rn  fimphci  vlcere  vt  orar  lpfae fecum  coalefcanr.  na 
U  tura  certe  caufa adeo,vt,ii,quae  diffident,in  ldem  ad  amuiTim  componas,  citra  omnem  rcliqu.im 
cxtrinfecus  molitione  coalefcant.  Ontur  q?  tibi  iam  alius  arrendendus  hnis,nempc  orarum  addu 
t  <ftio:  a  quo  orfus,quibus  id  efficias,inueftigabis.  Quippe  aut  vinculo  ex  duobus  lnitns  circunda^ 

lo,aut  futura,aut hbulis  (quas grecc  ancTeras  vocar)  impofiris,aur  horum  quibufdam,  aur  olbus, 
quae  diducTa  funt,in  idem  adduces.Expeclit  autcm.quod  circunncirur,neq;  molle  nimium  fir,cV 
algae  ritu  fragilc  (bryades  graece  vocant,)  qud  videlicet  tutd  couneanneq:  rurfus  itaduru,  vr  pr^ 
xncndo  offendat.Tum  vero  ipfa  circunductionec  italaxafit,vt  nihil  efficiat.necira  vehemes,  vt 

2ad£-c.j.g  premcndodoloreexcitet.Haec  fi  feceris^fueritcjjvlcusfolumcitra  vihofum  fuccum.  aurnuxio^ 
nem,aut  intempenem,aut  phlegmone,aut  aliud  quodlibet  vitium,proculdubio  coibir.  Ar,ii  vel 
prae  eius  magnitudine hcri  nequeat,  vt diliunotae  lpfae  partes  exacte  ad  lmum  vfqj  fibi  coiungan 

L  tur,videlicet  nec  futura, nec  hbulis,nec  dcligatura  pertingere  ad  cas  valente ,  vel  etiam  fanics  tam 

illic  fit  collecta,vel  dolor  quifpia  adiunctus,eiufmodi  vlcus  ex  fola  paruum  commiiTione  agglu- 
tinari  omnino  non  poteft:  Quando,quoddolct,plus  aliquid  afrluere  facit:  atqj  enam.fi,  quod  af- 
fluit,proiuftonaturaemodofehabeat,attamen  vircsipfae  partium.quaetum  propterdolore  tum 
ctiam ex  vulnere  funt imbecilla*,  nec,  quod  iuftum  eft,  ferent,  fed  veluti  ab  iniufto  grauabunrur. 
C  Atque  hinc  omnino  fuperuacua  fanies  proueniet:  mirum  eriam.nifi  cV  phlegmone.  Iam  vero,fl 
etiam  citradolorem  farues  in  medio  adductorum  labrorum  vlcens  interuenerit:aut  etiam  locus 
quifquam  medius lnrerfucnr.qui fanic  quidem  iir  vacuus ,  fed  aere  plenus:  non  poreft  eiufmodi 
vlcusfoladiffidenriumparriumcoiunctione  gluunari:quadocVfanies  iamvnionem  difpefcit, 
cV,quaeconiungendisintcrucniuntloca vacua,interiorumlarerum  fronres  prohibenr feconrin 

PercQuare illae falrem  vlcens  partes, vt coeant,etiam  carne  prius  implen  naturae  opera  pofrulau 
orrd  haeadeo  plane funt exiguae/i modo  diuifae  vlccns  partcs  rire  iint coniunctae ,  vt  vnius  diei 
fpanum  defiderent,aut  ad  fummum  bidui.Hoc  igitur  tcmpore  medicamento  opus  eiT,quod  par 
ticulam ficcet,vt,cV  fiqua  fanies iam  fubfit ,  hanc  confumat: cV,  liqua  rn  vacua  loca  influxura  cft, 
hanc prohibeat.  Nunc lgitur  medicamentum.quod  carncm  producat,  cV  mediocrirer  ficcct,rur 
fus  mihi ad memoriam  reuocabis,vt intclli£am us.ficcius  ne  eo  etTe  gTutinatonum  debeat,  an  fe-* 
cus.Sane,quod  carnem  producit,ii  totum,qui  conrl  uit.fanguinem  confumeret.ipfam  mareriam 
creandae carnis  fic adimeret: at  glutinatonum  aut omnino  carnis  gencratione  non  cgct ,  aut  pla^ 
nex exigua:quare plus ficcet,oportct, quam  quod carnem  producit. Ergo  tum hac ratione  tcnui 
quadam  difterentia  intcr  fe  diffident:  tum  vero  alteranon  parua.quatenus  fcilicet ,  quod  carnem 
D producit,ftarim etiam  detergendi  vim  obt meat,  oportet,  quo  no  modo  redundannam  humoris 
liccet,fed etiam  fordem  auferat: glutinatonum  vero  nec  derergear.nec  expurget,  fed  cotra  pror^ 
fus  fubftantiam  omnem  in  idcm  cogat.  Cuiufmodi  facultatem  habet  medicamenta  ca,  quae  aufre 
ra  cV  adftringcntia  vocantur : haec nanquc  in  ldcm  cogcdi,ac  ftipandi,non  detergendi.  ncq?  pur^ 
gandi  facultatem  habcnt.Quo  ht,vt,vbi  carni  producendae  ftudem  us,maxime  cauendu  lit  a  mc' 
dicameto3quodadiTringat,vtpotequodfordem  vlceribus  arcnus  affigat,cp  vt  faale  poiTit  abfoU 
ui.Vinumigituromnisvlceris,quavlcuseft,optimumeiT  medicamentum.Qudd  li  nec  lllud 
/qua vIcus/Termonifitadicctum,idem  tamen,arbitror,  intclliges:quippc  rccordarionis  tantum 
caufa  eft  additum,  (ne  quis  obaudiat)  no  ficut  necelTarium  aliquid  dchnicns.Adeo.fi  memorcm 
teeorumomnium,quaemproximo  librofunttradiratderebusfingulistum  nominandis,tusTc  t  ttt/l  rSt 
rofubicc"tis}.praefriteris,nihileiT,q>  taliatibidecnetero  definiam.  Illud  rantumabunde  mihicrit,  f*5* 
fijper fingula eorum  fimplices arTecTus a  compoiitis fecernam.  De  quibus mihi  n5  nihil  prius  cii  "^** n[ ' 
dictum;ac  nunc  nihilominus eft dicedum,non  adeo  mehercle  rci  ipiius  caufa ,  quaxm  q>  plerique  c^-khu-. 
medicorum  di^Tione lpfa  decepti ,  cauum  cV  aequabile,  rccens  cV  lnucterarum ,  fordidum  cV  pu^  t,--*-/,—  i 
rumdiberum  phlegmone  cV  phlegmone impedirum ,  puranr dirTerenrias  clTe  vlcerum.  NeceiTc 
igitur  eft  dilringuere,quae  propriae  vlcerum  difTerenriae  fint,  cV  quae  aliorum  affectuum  comple^ 

Scprima  ClaiTis.  ccccccc    lrj  xiones. 


yu&Tur . 


r 


METHODI  MEDENDI 


xiones.  Verum  hoc  pofterius  paulo.  Sanc  folcnnis  vcteribus  docftrina  (quae  vtinam  nuc  cffct  in  B 
vfu)  maxime  naturalis  cft.  Quippc  lj  limplicis  cuiufqs  aficcuis  propriam  curationem  dicut,pr2e- 
cipue  qj omnium  Hippocratcs.Mcdeni.il  naqj  methodus ad  hunc  modum  bellifTime  proccder, 
fi  de  fingulis  finiplicibus  feorfum  pra-cepcrimus:  poft  deinde  de  compolitis  omnibus  alteram  alt 
quam  methodum  indicauerimus.  Vcluti  cnim,fi  duo  vcre  effcnt  in  viclus  ratione  morbi,claufus 
cVrlucns,-£id  cft,qui  inretcntione,cV  fluorefpcdarentur,}-  cum  fcorfum  vtriufqjcurationem  di 
xilfemus,de  coniunclione  amborum  eftet  agendum,ficut  Theftalus  ipfc  cenfet:eodem,arbitror, 
modo,quonia  vlcerum,qua  vlccra  funt,vnaomnino  eft  fpecics:  tum  phIcgmonarum,qua  phleg 
monae  funt,altera  itc  fpecies  vna  eft :  oportet,vbi  fcorfum  vlceris,fcorlum  rurfus  phlegmones,  cu 
rationem  tradideris,poft deindc  ambas  in  idcm  coniungerc.  Id  igitur  fi  fcccrimus,  omnc  profe- 
cld  vlcus  tum  ficcari  dcbere,tum  ctiam  adftringi,pro  dicta  iam  mcthodo  inucnicmus,  non  tame 
detergeri:contra ,  cauitatem  in  carne  ficcari  quidcm  poftularc  6V  abftcrgeri ,  minimc  autem  ad- 
ftringi.  Quin  etiam  ad  eundcm  modum,  qucm  prius  diximus  in  cauis  vlccribus ,  nunc ad  por^ 

*  fcpvubnf.     tionemnaturamcorporisxftimabimuSjmolIis^ncac  lixa  lit,andura  liccacVcompacla.  Siqui-' 

*  evvTovQt.    dcm  prior,quantocfthumidior,  tanto  mcdicamcntisminusliccatibuscget:Poftcrior,quatcnus 

eft  liccior,eatenus  rurfum,quae  vehcmcntius  licccnt,  magis  qj  adftringant,defiderat.  Empiricus  F 
enim,arbitror,hic  quoque  pueros,6V  fccminas,  6V  qui  tenero  funt  corporc ,  memorabit,iuucnes, 
agricolas,cV  nautas  his  opponcns.Ceterum,  cum  non  intelligit ,  q>  in  pueris  cV  foeminis  proptcr  4 
humiditatcm  tcmpcramenti  ciufmodi  mcdicamenta  vifa  funt  coducere,  rurfus  altera  melforibus 
ac  nautis  prop  ter  liccitatem  conucnirc,ncc  cuiufq3  corporis  curatione  exadte  coniicict,  nec  erro^ 
ris  caufam  dcprehendet.Quo  fit,vt  nec  intclligat,quemadmodum  fe  ad  potius  transfcret,  vbi  pa^ 
rum  cclfit  iis ,  quae  pcr  cxpcricntiam  prius  nouir.  Haec  igitur  fummatim  dc  glutinatoriis  mcdica 
mcntis  diximus.Hinc  vcro  altcra  quaedam  mcthodus  fucccdit  ad  corum  pracparationcm  compo 
fitionem  q;  pertinens.  Siquidcm  cauo  vlceri,quicquid  volumus ,  ftatim  applicamus ,  liue  ficcu 
id,fiue  humidum  mcdicamcntum  lit:  licet  cnim  omni  parti  vlceris  ea  tum  infpcrgere,tum  illini- 
re.at  in  vulneribus,quorum  maior  cft  profunditas,id  non  licct :  quippc,  vbi  fcmel  oras  coniunxe 
ris,cotingerc,quae  in  imo  funtdiuifa,non  poffis.Confiderandum '  igitur  eftnomodo ,  anficcas  A.Lt.C+1 
adftringenscj3niodicemedicamentumfit,veructiamanperucnireadimumvaleat.  Nam  cVce- 
ruffa  cV  Iithargyrus  ficcant,adftringunt  qj  modice,fcd,li  ea  cincris  ritu  circa  vulnus  infpcrgas,ni^ 
hil  proficies ,  ncqj  enim  ad  fundum  pcrucnit  medicamcnti  vis,  quod  ita  fit  ficcum:  humiditatem 
igitur quandam  dcfiderat,qud  fimilc cmplaftici  fit ,  vel  etiam  humidioris  cuiufquam  mcdicamu G 
nis.  Vcrum  harc  opcris  eius,quod  dc  mcdicamentorum  compolitione  praecipit,  propria  fpecula 
tio  ef  t,non  ei  us,quod  de  medcndi  rationc  inititui  tur.Qudd  fiquid  ca  ad  rem  propofitam  indige- 
bimus,id  procedentc  opcreattingcmus. 

Qmddijfcrant  Glutmdtornt  medicamentd  db  iis}(ju£  Cicatricem  mducunt.  C^fP.  5. 

NVnc  ad  vlcus,quod  cicatricc  uiduci  poftulat ,  reuertar:de  quo  paulo  ante  dixi  cius  quoque 
pn'mum,qud  tcnditur,fine  cx  codcm  clle  gcnere,cuius  cft  6V  caui.  Qiiippe  regignere  ali- 
quid  opuscft,quod  pcriit,non  tantum  vnire,que  dilfident.c^terum  diuerfa  ratione  hic  gignere, 
quod  deht,quam  in  cauo: quando  lllic  fanguis ,  hic  caro  pro  materia  fit.  Siquidcm,  quod cauum 
eft,impleturexgigncdacarne,qua:exfanguineortumhabet:at  adcicatricem  pcrducitur,  quod 
iamcftimpletumjexgignendacute^quatexfubiec^tacreatur  carnc. Caeterum  caro  eadcmfpecie 
cum ca,qua? pcriir,gigni in cauo  vlccre  poteft:cutis  talis omnino ,  qualis erat,  quaeperiit,  pror-- 
fus  reltitui  non  potclt,fcd  fimilc  quiddam  cuti,6V  quod  eius  officium  fuppleat,  poteft,  non  tame 
plane  cutis.  Ac  caufa quidem ,  cur  ficuti  caro  adeps  que regignuntur ,  ita  cutis,  quae prorfus  pe^ 
rierit,  rcgigni  nequeat ,  cx  naturalibus  problematis  eft  petenda.-quemadmodum  autem  tum  na^H 
turam,tum  vfum  cutisimitemur,hinc  accipiedum:eius  qjrci  mcthodum  iam  tradamus.  Quo- 
niam  tegere  carncmnaturalialiquo  tegumento  propofitumeft  (quippeideftduccreadcicatri^ 
ccm  vlcus)  aut  cutis  nobis  generanda  eft,  aut  fumma  caro  cuti  fimilis  efncienda.  Verum,  vt  cutis 
regenerctur ,  fieri  omnino  nequit:quod  fupereft  igitur , efficere eft  tentandum.  At  quaeigitur 
huius  efficiendieltratioCNempe  alteratio:quippe,  vt  carnis  pars quaepiam  non amplius caro 
permaneat,fed  veluti  cutiseuadat,poftulamus.  Quo  pacfto  igitur  (inquies)  alterabiturr  Profedo» 
alicuius  alterantium  qualitatum  ope.  Incidit  enim  rurfus  hoc  loco ,  vel  nolentibus  nobis,deeIe- 
mentis  fermo :  fine  quo  nec,quod  cicatrice  inducat,inuenire  medicamentum  licet ,  nedum  quod 
carnis  producedae,aut  agglutinandi  facultatem  habeat.  Ergo ,  quoniam  cutis  carne  ipfa  tum  fic- 
cior  eft,tum  etiam  denlior,fi  carnem  ficcabimus  cV  adftringemus ,  cuti  etiam  perfimilem  redde^ 
mus.Habes  medicamenti.quod  cicatricem  induci t,fummam.  Verum  ea  non  fatisfacit:  nam  8C 
glutinatoria  tum  ficcabant,tum  etiam  adftringebant.Ergo,quo  hae  c  ab  illis  diftent,id,li  ipfam  re 
rum  fubftantiam  infpicias,inuenies,  Nam ,  quoniam  in  "glutinatione  vlcerum  ficcandum,quod  A  •'•  lM> c  • 
affluit,eft,qud  videlicct  affecia  pars  fupcruacuis vacet:in  cicatriceducendanon  modo,  quod  Sj,a 
affluit,vers5  etiam  humor,qui  in  ipfa  carne  continetur,  eft  confumendus:  multo  profecld  ficdus, 

quod 


mawt 
rnmi- 
mt  mtrdtns . 


LIBER    TERTIVS  20 

A  quod  cicatricem  inducatquam  quod  aggIutincr,e{Tc  conucniet:quando  glutmaturo  vnu  id  pro 
pofitum el^vtcius^quodkcundumnaturamcltjrcduiKiantiamconrLimat^quicicatiiccni  injju^ 
cet,nonhocmodo,vcrumctiam  vtcit,quod  fccundumnaturam  fehabet,aliquidderadat*Galla  fhumtdo.dd- 
igitur  lmmatura hoc  loco,cV  mali  corium,  t  cV  /fcgyptia*  fpinc  frucftus,modice  fkcatia  pharmaca  dnur  m  ann- 
funt:ChaIcitis,cVa'svftum,cVauisfq^  f*u- 
mify  quidcm  cV  chalcitis  praxipue,  niitior autcm  aeris  fquama ,  atq3  etiam  hoc  muius  as  vftum:  t  Antiqum  ad 
quodetiamfilauabis,vtiq3tminusmordcns}-mcdicaincntu  habcbis.  Porrdhocquoqucadfpe  <*it,  &  bjhu- 
culatione  de  componcndis  mcdicamcntis  pcrtinct,  qux  fanc^mcdcdi  mcthodum  ordine  (cquif.  » 
Nam medicamentorum  facultatcs nolTe,id quidcm  mcdendi methodum  praecedit ,  tracTatu^quc  "1"  *<J"»*T»T*- 
dehis  alibieft:compofitio  vero  mcdicamentorum,mcdcndimethodum fequitur. Quippc,  vbi  T'r.ten 
haec vniuerfalepraccpit,dicoautem  ficcandum,authumectandum ,  autcalfaciendum,  aut  rcfri- 
gerandum clTe:  tum  vcl  modice  id  faciendum elTc,  vel  valentcr,  vcl  lcuitcr:  intellcximus'que  cu- 
iufq? fimplicium  medicamcntorum  facultatem,hanc'que  pcr  fc  cV  fcorfum  perpcnfam :  tum  pro 
fecTd,quo  pacTo  quis  ca  commodc  ad  vfum  mifcucrit,coniidcrarc  conucniet.Exilt.it  igitur  co  pa 
cTo  duplex de  mcdicamcntis  pcritia,alterade eorum  viribus: altcra  dc  compofitionc  ac prcepara- 
B  tione. Verum  ad  id,quod  fupercft  methodi  dc  vlceribus,rcdcundum  cft. 

Dc  Methodo  Vkerum  Curandorum,  (juibns  caro fupcrcrefcit.  C^4  P.  6. 

Lb  ^ f.4. t.  3.  ^  Vpereft "autcm  (vtarbitror)  dc fupercrcfcente carne diccrc,  quam  hypcrfarcofin  Graecc  vo^ 
•  »*-475  »  tjcat plcraq^mcdicorum  pars.Eft porrd  is  quoq^ morbus cx co  gcncre,  quod  in  quantitatc  ma 
gnitudinc'uepartiumfpecTatur:licetcnim,pro  arbitrio  voccs.Ex  codcm  generecVcauitascrat, 
de  qua iam  cgimus.  Ergo,veluti,quod vlcus cauum  vocant,non  vnum  elt  vitium,fcd  paritcr cV 
tauitas,6V  vlcus:  ita  vlcus,quod  fupcrcrcfccntcm  carncm  habct,  non  vnus  eft  morbus ,  fcd  iimul 
caro  fupercrcfcenSjCV  vicus.Indicat  autem  magnitudo,  qua»  prartcr  naturam  cft ,  primam  indica' 
cionem,  (quam  ctiam  veluti  mctam  inueniedorum  rcmcdiorum  diximus,)  ipfius  fcilicct  exupe-- 
rantisablationem.  At  ha»c  fola  mcdicamcntorum  opc  pcrficitur ,  non  opcranatura-:vidcIicct 
L  contra,quavm  in  carne  rcftitucnda aut glutinatione fc habuit.  Hec  cnim  nature  ipiius  funt opera 

pharmacistantu',  quaacTioniciusobftant,fubmoucntibus:atfupcrcrcfccntis  carnisdctracTio, 
nullumquidem  natura:opuseft,fed  medicamcntis  perficitur,qua*vehcmcntcr  licccnt.  Porrd 
proxima  funt  eiufmodi  mcdicamenta  tum  us,quae  valcntcr  dctcrget,  tum  iis,  qux  cicatricem  in^ 
.Ii-4-f  4. 1 1.  ducunt,fic,vt non  pauci "interim  per  errorem  medicamentum,quod  carnem  minuit ,  vcl  pro  eo 
j-47i-g  Q quod  fordcm  dctcrget,  vel  pro  co  quod  cicatriccm  inducit,  accipiant:  vt  (nc  ab  cxcmplo  noftro 
recedamus,)  mify  cV  chalcitim,fi  humida?  natura?  applicabis,potius  carne  dcmerc ,  quam  cicatri- 
cem  inducere,deprchendcs.  Vnde,fi  quando  iis  vti  ad  cicatriccm  induccndam  in  aliorum  penu- 
riacoginiur,parciflime  iplis  vtemur ,  fummum  tatum  fpecillum  in  caad  exacTiffimum  leuorem 
tunfa demittentes,ac poft  vclut  tenuifTimum  quendam  pollincm  partibus ,  qux  cicatricc  induci 
poftulant ,  imponcntes.quod  fi  minuere ,  qux  fupcrcreucrc,  ftudcmus ,  liberalius  imponemus. 
Sanes  aerugo  magis  etiam,quam  hgc,minuerecarnem  poteft,ita,vtgenus  corum,que  cicatricc  in 
ducant,omnino  fit  egrcfta.  At,fi  illa  ctiam  aduras ,  vt  minus  acna,  iic  ad  cicatncem  induccndam 
reddes magis apta: fi  vcro  etia  laucs,  adhuc hent  mi tiora. Mcminifti  vcro,arbitror,  cV  tu  eius,qui 
celebri  illo  viridi  mcdicamcnto  fordidum  vlcuscitra  rationcm  curabat,  mcl  quidcm  ci  adniifces, 
multis  autem  dcinceps  diebus  arquefordidum  rcperiens:dcinde  inops  confilij ,  nec  habcns,  qud 
fevertcret,  (accidcbat  cnim, vtnonmodo nonpurgarcturfordcs,fcdctia  vtdeftjbiccTaquoqj 
carnenonnihil  vna  detrahcrctur  cV colliquaretur  proptcrea,qudd  medicamentum valentius, 
quavm  pro  laborantis  natura,erat,)  plusdcinde  (vt  cratcgrcgius  mcdicus)  nicllis  affiducmcdica 
mento adiiciebat,qud videlicctadhucvalcntiuspurgarct,ccunon fatisidmcdicanientum  prius 
Dadhibitum  fcciffet.Euenicbat  autcm  planc  contra:quippc,quantum  ille  intendebat  mcdica- 
mentiacrimoniam,tantumcarofubicctacolliqu:ibatur.  Quod  vcro  invlccre  ex  Iiquatacarne 
fordisapparuitjidmedico ,  ceumedicamcntumnihilcfficcret, impofuit.  Atque  huius  quidem 
ignorantia etiam  in difcernendi  pcritia erat,non folum  in  medcndi  mcthodo.  Etcnim,  fi  quam 
maximc  fimiliter  fordidum  -{cV  humidum}-  ex  vtroq?  medicamcn  to  vlcus  deprehenditur,  at  cer 
teouitasmaiorexvalenti,cV,quodcolliquat,medicamctoefficitur:quinctialabiis  praaltis,  ru- 
brumque,cV  phlegmonc  quodam  modo  aflectum,vlcus  cernitur.  Aliquando  vero  mordicatio- 
nem  quoque  manifeftam  ex  huiufmodi  mcdicamento  aeger  fcntit,  Quod  vcro  minus,quam  par 
cft,ficcat,nec mordet,nec quicquam  efficit  corum,qua:  retuli.  Patcrc aute  cV  in his arbitror  Em- 
piricum,etiam  fi  expcrientia  quam  maxime  diftincTa  difcreta'que  vtatur,  traiirc  tamcn,  vbi  quid 
no  ceffi  t,ad  id,quod  expedit,artificiofe  non  pofTe,immo  vni  llli  id  liccrc,  qui  vcra  methodo  (qua 
ipfe  nunc  inftituo)  mcdetur. 

Quid DiJJerat  rationc recla  curare  a  curatwne Methodicorumyac  Empmcorum.  P.  7- 

Vippc^quamTheiTalrjiftiamcthodi  methodum  profitentur,  nomcn  duntaxat  eflenu- 
dum  intelligis,omnis effecTus  vacuum.  Qui,cum  tanta,tam  que multiplex faltcm  mctho 
dus  fit  in  vlcere  fanando,neque  Empiricorum  difcrimine  ad  inuenicnda  rcmedia  funt 
Septima  Claffis.  ccccccc    iiij  vfi, 


o  v 


METHODI  MEDENDI 


vfi,neq3,ucut  Dogmatici,ab  ipfa  rcrum  natura  indicationcm  agcndorum  fumpfcrimt:fcd  folum  E 
id,quod  nec  vulgarcs  lateat.proponentes ,  ncmpe  cauum  vlcus  carnc  implen  poftulare ,  plenum 
■f  Codicesgi?-  cicatrice induci:quod  carne  lupcrcrcfccnte  luxuriat minui ,  fordidum  cxpurgari,  t  mundum  vcl 
dl ^catricein"  c^catncc mduci  vcl  agglutinari: y  vlccrum  curationis  mcthodum  quandam  explicalfe fc  putant: 
duci , rcces a<>-  tantum fcilicct abfunt ,  vt intelligant  humidioribus  naturis  minus ficcantes medicinas  conduce- 
giuunari.      rc,ficcioribus,qua magis  liccent.  Ergo,  quod  in  tota difputatione  noftra  manifeftc apparuit ,  id 
dcnuo  rcfumendum  elt,vt  SC  nos  illi  quum  maximc  hmus  attcnti: cV  rcliqui  omncs,qui  vctercm 
mcthodum  corrumpunt,quantum abcrrct,clarius  intelligat.  Incipiam  vero  ab  co  vlcerc ,  quod 
carnc impleri  poftulat,vnum id  pro cxcmplo  proponcns,quando  ctiam  proximc  dc co  fcrmonc 
fcci.  Ab  hoc,dc  omni  fimul  in  vniuerfum  curatione loquar.  Ergo  illud  non  ratione  modo,vc- 
rum  ctiam  cxpcricntia  conlidcrantibus  apparuit,non  omncm  naturam  cadcm  mcdicamcnta  re- 
quircrc,fcd  inhrmiorcs molliores  q? mitiora,validiores ficciores  qj  valetiora.  Ita vcro  tum  in  iis, 
quibus  cicatrix  induccbatur,fc  habcbat:  tum  ctia.qua  glutinationc  egcbant.Omnino  cnim  nul- 
lum  vchemcntium  pharmacorum  feruntmolles  nature.In  ciulmodi  vero  fermonis  noftri  decur 
fu  perfpicuum  planc  fit ,  tum  a*gri  naturam  effe confidcrandam:  tum  cuiufque  hominis  propria 
cf!ecurationcm:tum  fupra  hacillud  tcrtium,ncmpe,quoniam  cuiufqjnaturarproprictasineffa  F 
bilis  eft,necexac^iflimafcietiacomprehenfibilis,hunceffeoprimuin  cuiufquc  particularisagri- 
tudinis  mcdicum,qui  iam  mcthodum  quandam  comparauit ,  cx  qua  cV  dignofccic  naturas  pof- 
fity&coniccftura  conlcqui ,  qua*  lintcuiufquc  propria  remcdia.  Porrdexiftimarecommuncm 
quandam  cffcomniumhominum  curationcm,licuti  ftupidiirimi  mcthodiciputant,cxtrcmaceft 
demcntia.  AtquiilliobidftataclTcputantomniamcdicinaartts  thcoremata,  hoccftciufmodi 
•fltaleguc  an-  ejjc  qUX fcicntcs homincs faciant,ftrmam 65 fui notitiam  prarftent:fipforum  q?artcm,  notitiam 
tiquicod.vtLi  j        rr-i  >  ;         aP  1 1 

naccr.C  hvox  quandam  ellcj-  communitatum, non  propnctatum,  tanquamcommuncmoJgeneralcm  homi- 

-rirnvli-xymv  nem,non  particularcs  curaret.Ergo,hcuti  lnalrjsomnibus  ftatim  intcr initia  funt  lapfi,ficin  hoc 
A-jrav  yvu-  quoquc.Siquidcmcuraturnon  homocommuniscVgcneraIis,fcdnoftrumquifquc,aliusvidcli 
ipreifi  aatme  cctahud  tcmpcramaum  naturam  q*  obtinens.Hi  verovnamefTcomniumhominum  curatio- 
■yh.uvcj.  Tiir  nem  exiftimant.Ego  ccntra,ti  cuiulque  pnuatim  naturam  cxplorarcad vngucm  fcircm,vtiquc, 
yvarir  iu-  qualcm  fuiftc  /Efculapitim  mcntc cocipio, talem  me  clTe  putarcm : fcd ,  quoniam  id  fieri  non  po- 
Ta"  r*ffi*'.  tcft,ccrte vt,quoad  hominilicct,quamproximcacccdam,tum  ipfc  mccxcrccredecreui, tum 
forfi&^noriw,  aIios,vtidcm  iuciant,adhortor.  Acconanturquidcm,  quantum  polTuntcVEmpirici,  vtacom- 
artc ojuada  «.  rnunibus  fecederc,ita  propius  ad ca,qua*  propria  funt ,  acccdere:  vcrum ,  quantum  hi quoque ab  G 
ciusrci perfccftioncabltnt,  fupracftdictum.  Non  enim  harc  in  pucris,  vcl  mulicnbus,  velfcni- 
bus, vel  mollem  carncm  albam  q$ habcttbus,alia  qj  id  genus,  pro  certis difcretionibus  (ficuti  illis 
placet)  funt  poncnda,immo,qucmadmodum  in  humore  6V  liccitate  corpus  fc  habcat.  Ac  Empi 
ricos  quidem  medicos,tum  ob  alia  multa ,  tum  ob  id  probarc  maximc conucnit ,  qudd  accedcre, 
quantum  licct,ad egri  proprietatcm  conantur.  Poft  cnim  rcliquas  difcrctioncs  omncs,  quas  ad- 
hibcnt,etiam,quaa^onfuetudincfumitur,adiiciunt,tanquam  hinc  remediorum,qua*agroma 
gisfintpropria,compotesfuturi.  Diceturautcm  a  nobisinfequentibusde  cofuctudinefulius, 
vbi  pro cognofcenda proprictatc laborantis natura*,  etiam  difcrimen  a  confuetudine  prifcis in- 
uentum  efic  probabimus.  Hanc  itaque  cum  reliquis  Empinci  recipiunt:  cV  prartcr  hanc,  ipfum 
etiam  medicum,qui  fepe  £grum  inuifit,quam  eum,qui  non  viderit,commodius  curaturu  aiunt. 
Poftea  tamen,cum  hec omnia  adicccrint,ftabilem  fe atque  fcientificam  habere  notitiam  proprise 
curationis  £gri  adhucnondicunt.  At  vcro  impudentiiTimus  ThefTalusillud  modo  vnum  intel> 
Iigens,g;  cauum  vlcus  fit  implendum ,  coftantia  tamcn  cV  firma  dicit efie  medicina*  thcoremata: 
quanquam  hoc  faltcm  omnes  (vt  ante  iam  diclum  eft)  homines  fciunt,  non  ij  modo ,  qui  nunc 
funt,poftquam  ThcfTalus  ifte,alter  videlicet  /Efculapius,in  Iucem  hominum  venit,  fed  etiam,  ar  H 
bitror,quiantcDeucalionem,cVPhoroneumfuerunt,fi  modo  hirationales  erant.Immo  vero 
prater  hocqudd  carne  effe  implendum  cauum  vlcus  nouerunt,etiam  illud  non  ignorarunt,  qui 
medicamenta  nofTet,qua*  tale  vlcus  carne  implerent,  huncmedicum  efte.  Atqj  ha*cfi  per  expe- 
rientiam  funtinucnta,conrtat  empiriccnobisefle  curandum:finratione  inuenta funt, logice: 
non  enim  profecTd  aliud  inuenit ,  alio  autem  nunc  commode  vtetur.  Verum  de  eo  nobis  cum 
Empiricis  lis  eft.  Quod  autem  dicere  cceperam,  vera  ipfa  medicina  dc  laborantis  natura  conie^ 
cluram  fecit.  Nominat,  arbitror,  id  vulgus  medicorum  gra*ce  Idiofyncrafian:omnes  qj  id  inco- 
prehenfibilefatentur,ideo  qj  ipfam  veram  medicina*  artem  Aefculapio  Apollinic]?  concedunt. 
Pendet  porrd  omnis  hac  ratio  ex  duplici  principio,Emprricis  obferuatoribus  cj;  ab  iis,  qua*  ma- 
nifefte  apparent:  Logicis  aute  ab  ipfis  elementis.  Nam,q?  alfj  aliud  medicamentum  profit ,  etiam 
pueri  iam  fcrme  fciunt:  cV  ratio  pariter,qua*ab  elementis  ducitur,id  confirmat.Si  nanq^  quindc- 
cim  differetias  in  hominum  temperamentis  ex  minoris  in  iis  maioris  c\i  ratione ,  id  cjj  in  humida 
tantu  natura  ftatuas,necefTe  profecftd  eft,medicamentorum  etiam,  quibus  fis  vfurus,  quindecim 
differcntias  noucris :  quarum  alig  magis,alig  minus  ficcent,qud  ni'mirum,quod  cuiqj  natura  co- 
gruat,inuenias.Qiidd  li  ctiam  in  ficciore  natura  aliis  quindecim  politis,ad  has  quoquc  pari  mo- 

do  alia 


LIBER  TERTIVS 


A  do  alia  quindccim  mcdicamenta  rcquiras,  habebis  in  totum  triginta  medicamenta,  quae  iriginta 
naturisconuenict;quibus  vnisdemumfoluscommodc  potcrit,qui  in  corporum  temperamen> 
tisdiligeterfeexcrcuerit.Nunquidigitur,  fi  totumcorpus  tempcramentoiit  (icciore,  ubijs,  quae 
magis  iiccent,  medicinis  iuuabitunii  vero  pars  quxpiam  eius,  caetcris  partibus  natura  fit  liccior, 
que  minus  ficcent,  requiret  C  An  liquido  patet  hic  quoqj,  qua;  pars  iiccius  temperamen  tum  ob- 
tinuit,hanc ctiam,qua;  magis  licccnt,poftulare: quae  humidius  iit  fortita,  minus  liccantia  r  Atqj 
hoc  totum  pretermittuntamethodi ifti Theffalfj ,  qui  vnam  omni  particulae  congrucrc  mcdici-- 
nam  putant.  Empirici  autem,quantum  in  hocTheifalios  iftos  Mcthodicos  fupcrant,tantum  a 
veris  Methodicis  Logicis  cp  fuperantur.Habent  enim  profeCtd  iili  quoq3,ab  ipio  fcilicet  vfu  edo 
<fti,aliud  mcdicamcntum  ad  ea  vlcera,qua;  in  oculis  accidunt:aliud  ad  ea,quein  auribus,aut  arti- 
culis,aut  carnibus,aut  fola  cutcCeterum,qudd  nec  in  rjs  fe  transferre  ad  aliud  pofTint,ex  rjs,  quae 
fupra  diximus,facile  patet. 

Quopaclo in curandis  V It eribus , Corporum temperici >AerM  j; ,  ac Partium natur&j-atio fit  habenda.  C^AP.  S. 

QVoniam  autem  cV  de  his  fatis  iam  dicftum  eft,rurfus  ad.difputationis  initium  reuertamur: 
mifceamus  Cj?  vlccri  omnes,qui  fimul  cum  ipfo  incidun t,  affccfhis,  ab  intemperie  primum 
orli.  Si  enim  cxulcerata  caro ,  vel  prius  etiam  ex  quauis  occafione ,  vel  ipfo  vlcerationis 
tempore,iufto  calidior  frigidiWue  eft  efTe<fta,vtiq3  medelam  cxigi  t,  quae  no  modo  moderate  lic— 
I   p  cet,fed  etiam  intantum  calfaciat,  refrigeret'ue,  inquantum  fubiecfra  caro  av  naturali  fuo  habitu  re^ 

ceiTit:cum  herinon  polTit,vt  in  vlcere,vel  carnis  produ<ftio,vcl  finus  impletio,  vel  agglutinatio, 
vel  cicatricis  induCtio  recftc  vnquam  cedat,nifi  fubiecla  caro  pro  naturali  modo  fc  habcat:  nec  fru 
ftra  dictum  fupra  eft  hec  omnia  natur^  effe  opcra:  purgari  tii  fordida,  minui  'quc  fupercrefccntia 
etiam  carne  naturalem  ftatum  non  feruante  poftunt  propterca,  q>  tra  hoec  medicamentor  um  funt 
opcra.  Quocirca  lcgitimi  vlceratarum  partium  temperamenti,  quoties  eas  vel  carne  implcrc,vel 
glutinare,vel  cicatrice  inducere  ftudcs,  maior  tibi  iblicitudo  erit .  Seruari  nanqj  debebunt  natu^ 
t2z  motus  ,quos  comprehenforum  fingula  comitantur.  Atalias  non  feruabuntur,nili  prorfus  fe 
pro  nature^  fue  rationc  pars  habcat.  Veluti  igi  tur,fi  phlegmone  cum  vlcere  vna  eilct,prius,quam 
hec  difcuffa  fit,ncnio  id  vcl  carnc  implere,vel  glutinare,  vel  cicatricc  induccrc  tentari  c:  ad  etidcm, 
arbitror,modum  etiam,  fi  fine  phlegmone  fola  fubfitintemperics,  nullum  horum  forc  prius  fpe 
rabimusoq!  illa  fit  fanata.  Rurfus  igitur  hinc  indicatio  quaedam  ad  mcdicamcntorum,  qua:  fupe^ 
rius  comprehenfafuntjinuentionem  oritur.quippeomnia  ea  iiccantia  crant,  fed  diflidebant  in- 
C  ter  fe  pro  inteniionis  rcmiffionis  6,3  modo.  Cgterum  definitum  antea  non  eft,quatenus  in  calefa^ 
cicndo  frigefaciendo  qj  fehaberent:fed  methodus  hoc  quoqj  inueftigarc  quodammodo  cogit. 
1. 4.F.4.  tj.  Non  "enim  tantum,an  ficcet,  fed  an  et  non  valde  calefaciat,  aut  refrigcret ,  cxpendi  opor tet.  Er- 
< ,fbl.47»Ji  goaItcrcum,cVmandragoram,cVmeconium,ceufupramodumrefrigerantia,fugics, tametfifk>  "Aariquico.ii. 
canteaquoq?,quantumfitvlceriexvfu.Refinavero,cVpix,cV  afphaltus,quanquam  modicefic^  Ic2unc 
cant,tamen immodice funt calida:  ideo CJ3 cis nemo vtetur fo!is,ncc aliter, nili cum leuiter refrige  "^«wl^L* 
rantibus  admiftis  vnum  cx  omnibus  medicamentum  feccrit,quod  fit  temperatum.  Si  igiiur  hec  cam. 
ita  fe  habentjficuti  profecftd  habent,infpicictiamconuenictcVcircundantis  nosaeri*  tempc- 
riem.  Siquidem,veluti  medicamentum  quoddam,  is  quoquc  corporibus  noftris  forinfecus  inci- 
dens,  vbi  immodicus  calore  vel  frigore  eft,  fanationem  moratur.  Danda  igi  tur  opera  eft,  vt  medi 
camentaeiusexccffuioccurrant.Ideoqj  Hippocrates  in  calidionbusanni  temporibus,  rjs,  quir» 
bus  frigidior  facultas  fit,medicametis  vti tur,calidioribus  autem  per  frigidiora.  Non  ignoras  pro 
fecfto  hic  quoqs  ex  ftupidis  Methodicis  quendam  fateri,quo  pacfio  in  calore,  cV  frigore  fe  habeat, 
qui  aegrum  continet ,  aerem  fe  infpicere ,  non  tamen  anni  tempora  infpici  permittcre:  quafi  no- 
minaipfa  temporum  anni  profintobfintVe ,  non  eorum  tempcramenti  ratio:aut  non  huius  cau 
D  fa  veteres  medici  ad  ea  refpexerint,  Verum ,  qudd ,  qui  certa  mcthodo  curare  vlcus  dcbct ,  huic 
neceffe  fit,tum  ad  prima  elementa  vel  maxime  venire,tum  anni  tempora,cV  corporum  tempera- 
menta  no  in  toto  modo  verum  etiam  in  lingulis  partibus  conliderare,  abunde  moftratum  reor. 

Rurfus  vero  repctedum  hoc  etiam  loco  eft,quod  prius  diximus  in  indicationc,  qux  a  ficco  hu- 
mido  qs  fumitur.Nam,ficuti  in  illis  humidior  natura  humidiora,ficciot  licciora  medicameta  exi- 
gcbat:  itanunc  calidior  calidiora,frigidior  frigidiora  requiret,  contrariam  fcilicct  fempcr  ijs,quae 
preter  naturam,  et  ijs,qu^  fecundum  naturam  funt,  indicationem  prcftatibus:quippe,quc  fccun 
dum  naturam  funt,fimilium  fibi  indicatiua  funt:  qug  pr^ter  naturam,contrariorum,  ii  modo  tlla 
feruari,hgc  fubmoueri  neceffe  eft. 

De  curando  Vlcere  cur  mdicationes  contraridt  inuicem  extiterint,  ac  de  Tnpliafonte 

lndicationumcuratiuarum.  C^4P» 

AC,  qudd  tum  corporum  temperies,  tum  anni  tempora,  tum  partium  naturc,  confidcranda 
dli  fint,quiprobevlcusfitfanaturus,claremedocuiffeexiftimo:ad  hec,q>  prima  quidem 
medicationis  indicatio  a  folo  fumatur  affeclUjremedia  tamen  inde  inucniri  non  poffc ,  niii  prius 
ad  corporu  clcmenta  fit  afccnfum,  cV  ^gri  temperametum  perpefum,non  corporis  modo  vniuer 
fi,fed  euam  afmclf  particulae,cum  hoc  quoq3  antbietis  tempcric  a-itimata:  qua:  vtiq3  cum  ad  *prae  «ex/^wV/s v .- 

fcntcs 


METHODI  MEDENDI 

fentcs  fhtus,  tum  vero  regioncs  cxtcnditur.  Qudd  autcm  contnuiae  fubindc  in  vna  curatione  E 
mdicationesfinr^atqjhasqucmadmodum  tracftarc  conucniatjatiusquidemdiceturinfcqucnti' 
bus:non  tamcn  alienum  fit  nunc  quoqj  paucis  dc  ipiis  egilie.  Etcnim ,  quod  aegri  tcmperamen' 
tum  fit  humidius,particula  ipfa,que  laborat,ficcior:aut  contra,qudd  hcc  iit  humidior,totius  tcm 
peramcntum  iiccius,mirandum  non  arbitror:  pari  modo  in calore,cV  frigorc,  qudd  cotrario  tem 
pcramentofitparscumtoto..  Vclutiigitur,  fi  totumcorpus  mcdio  tcmpcramcnto  cifct,  (quod 
elleoptimum  docuimus)  nihil  plane,  quantum  ad  laborantis  naturam  attincrct,in  mcdicamctis 
nouaremus:  ita,  vbi  vel  ficcius,vcl  humidius,vel  calidius,vel  frigidius  iufto  ccrnitur,  catenus  in^ 
tcndercvircs  medicamentorumoportet,quatcnuscorpusad  naturalem  intcmperiem  eft  vcr^ 
fum.  Nonenim,arbitror,exciditnobis,qu:enaturalisintcmpericsiit,  cVquarpr^tcr  naturam: 
diclum  enim  dc  ipfis  cft  in  alrjs,ac  praecipue  in  libro,qui  de  inaequali  intempcramcnto  eft  mfcri~ 
ptus.  Poncigitur  totumlaborantiscorporis  tcmperametum  humidiuseiTe,  co  qj  mcdicamcnta 
dciiderare,quae minus  iicccnt: ipfam  vcro  aegram  particulam  cx  carum  numcro  cflc,  quae  iiccio^ 
res  fint,  (quaIiaclTediximus,quaeininus  iuntcarnofa,  cuius  gencris  funt,quccircadigitos,cVar- 
ticulos  habcntur:  prcterea  quc  circa  aures,cV  naium,cV  ocu!os,cV  dcntes,funt:ac,vt  fcmcl  dicam, 
vbi  crebrae  chartiiagines,cV  mcmbranulae,  cV  ligamcnta,  cV  oiTa,  cV  ncrui  funt,  adcps  vcro,  cV  ca^  F 
ro,vcl  omnino  nulla  cft,  vel  pcrquam  cxigua,)  diuerfa  in  his  eft  ca,  quae  a  paticntc  particula  acci- 
pitur  indicatio,ab  ca,  quae  cx  aegri  fumitur  natura.  Quare,  fi,quanto  aegri  tempcramcntum  iufto  « 
eft  humidius,tanto  particula  iulto  iit  iiccior,nec  adr)ciendum,nec  detrahendum  pharmaco  quic- 
quam cft,fed  tale adhibcndum,  qualc,  ii  vlcus  in  mcdij  tcmperamcnti  particula corporis  medio- 
critcr  tcmperati  confifteret,adhibcremus:  Sin  ficciordcbito  particulamagis  fuerit,quam  corpo- 
ris  tcmpcramentum  iufto  cft  humidius,vtiquc  rn  tantum  intcndi  iiccitatcm  medicamcnti  conue 
nict,quantum  particulaetempcramcntum  totius  tcmpcramcntumexccdit:vcluti,iiquatuornu- 
merisiitexulceratapars  mcdio  tcmpcramentoiiccior,a:gri  naturagradibus  tribus  humidior, 
manifcftum  eft  particulam ,  quae  nunccxulcerataeft ,  ficcius  vno  gradu;dcfideraturam  medica- 
mcntum,quam  qug  pars  iit  tcmpcrata.Qudd  autcm  haec  omnia  coniccftura  iint  accipicnda,  tum 
qudd  optimc conrjccre  potcrit,  qui in  ratiocinando  de his  iit exercitatus,  liquido  patct.  Ac  in  ta 
libus  quidem  omnibus  contrariae  fubindc  mdicationes  vno  tempore  fiunt:neqj  cnim  cft,  quod 
de  indicationibus,quae  a  calido  cV  trigido  fumutur,ctiamnum  dicam,vtpotc,  quae  ad  portioncm 
+AP.eu9i/V,id  diclorum  intclligi  polIunt:InaIijs  vcro,  ctiam  tcmporibustquibusperficiedaefunt,>indicatio^ 
cftltacim.      nes (eparantunoportct qjin  principio  pracfertim  curationis alteram  ccifarc,  alteram  officio  fun-  G 
gi:  Sicut,excmplicaufa,cum  vkuscauumfimullitjCVadmodumfordidum^quippcaffeclus  prae 
ter  naturam  in  hoc  triplexeft,vlcus,  cauitas,  cV  fordcs.  Ordo  "vcro  fanationis  a  fordc  cxpurgan-    a.!.  4.f. 
da ordietur,qudd  vidclicct  nec  glutinari  quicquam,nec  carne  impleri  poteft  prius,quam  purum    C1-  fo-4 
iuerit.  Secundum  locum  cxiget cauitatis  ianatto.Si  nanq^  vcl  glutinabimus.ucl  cicatricem  indu" 
cemus  ,vcl  (vt  fummatim  dicam)  curabimus  vlcus,cauitatcm  lmplere  no  potcrimus.  Pone  ergo 
non  folum  tria  haec  pai  ticulam  obiidere,  fcd  ctiam  phlegmoncn,vcl  eryfipclas,vel  gangraenam, 
vcl  intcmpcricm  aliquam  iimplicemcompoiitam  ue:numnam  hicmanifeftumeft,  qudd,  nifi 
qui»  illam  prius  fanaucrit,implcrc  carne  cauum  vlcus  non  poteritr'  Quippe  dictum  fupra  eft  car-* 
nis  generationcm  ex  lana,  qua:  fubiccla  iit,  ortum  haberc:  cx  ea  vero ,  quam  phlegmone  prcmit, 
cV  intcmperata,cV  vno  vcrbo  aegrota,caro  gigni  noua  non  potcft.  Ergo  in  oibus  ciufmodi  com 
plexionibus  triplex  tibi  propoiitus  finis  cnt,  vnus  veluti  a  caufis  fumptus cius ,  quod  poft  futu> 
rum  cft:altcr,  vt quod rationcm  obtinct eius,iine quo  non: tcrtius  eius,  quod  vcluti accelerantiu 
cV  vrgentium  nominatur.  Siquidem  iufta  fubiertae carnis  tcmpcries,  caufae rationcm  habct ,  vt 
quae  concrefccre  fecum,quod  vlccratum  cft,faciat,cV  cauitatcm  impleat:Puritas  vlccris  raticncm 
tAKexcod.  im  e^us^  fjjflg  qlIO  non:atque hanc  fordcs  inrcrpeIIans,curationem  moratur.tHabet  vcro  cV  ipfa ca- H 
vertrpo^Ha-  uitas ad  vlcus rationcm  cius,fine quo  non: quando,nifi cauitas prius implcta  fit ,  induci  cicatrice 
betautet  vicus  vlcus  non  pofTit.}-  Ergo,fi  ad  haec  refpcxeris,ordinem  fanationis  inuenics,vcluti,fi  phlegmone, 
tion^iuT "ne  ^  cauitas,cV  vlcus,  cV  fordes,  fimul  in  eadem  particula  conftiterint,primum  phlcgmonen,fecun 
quc  ncn.qn,  fi  do  Ioco  fordem,  tertio  cauitatem  efie fanandam,  cV  quarto  vlcus.  Ac in iam diftis quidem,  tum 
vicu>  mdutfu  ordo,tum  agendorum  inuentio  ex  his  fumitur,  Vrgentis  vero  indicatio  inter  ifta  non  habetur: 
nr"rnpimsca  m a^s autem habetur. Nam affe<ftus , vndeprimum  maxime'que  imminethomini  periculum, 
uitas  ipieii  cai  hic  primus  curari  debebit:Interim  vcro  non  primus  modo,  verum  etiam  folus ,  veluti  fi  pundo 
ue  poteiii.     niufculi  capite  conuulfio ,  quae  nulla  conuenientium  medicamentorum  vi  remittatur ,  fuperue- 
niat:  quippe  praecifo  per  tranfucrfum  toto  mufcuio  conuulfionem  quidem  fanaueris ,  aliquem 
tamcn  cx  particulae  motibus  vitiaueris.  Ad  eundem  modurn.cum  ex  vena,  vel  artcria  fanguis  im^ 
modicc  profluit ,  fi  totum  vas  per  tranfuerfum  praecideris ,  vlcus  quidem  eius  fanare  poftea  non 
potcn's,pcriculum  tamcn,quod  cx  profluuio  fanguinis  impedebat^fuftuleris,  Iam  neruum  pun 
<ftum  fa'pe  cogimur  tranfucrfum  praecidere,  quoties  vel  conuuliioncs,  vel  deliria,  vcl  ambo,  ma- 
gnaaegreq?  fanabiliafupcrucnirc  vulnerationicernimus.  Pari  modo,vbiluxatiocumvlcere  in 
aliquo  maiorum  articulorum  incidit,vlcus  fanamus,luxationem  autem  infanatam  relinquimus: 

quando 


LIBER    TERTIVS  22 

A  quando,fi  hanc  quoq;fmare  conemur,conuuIfioncsomnino  fequctur.Tertius  iraqspropofitus 
medcdi  finis  is eft,qui  ad  id,quod  vrget.dirigitur,  diucrfus  nimuum  a  duobus  fllis  modis  dictisv 
Neqj  cnim  idcm  eft,aliquid  vcl  vt  caufam  conliderare:  vel  vt  id,quod  rationcm  obtinet  cius,  iine 
quo  no:  vel  vt  ld.quod  vrget.Scd cV  quod  vrget,tum  ciufmodi  mtcrdum  cffcvt  ahum  mfanabi- 
lcm  affectum  relinquar,dictum  lam  elt:  tum  vero  aftectum  lpfum  non  nunq  a  nobis  ipfis  induci 
partim  ln  neruo  punao,vel  tedone,vel  vaforum  cuiiilq?  fanguinis  profulionc,partim  in  mufcu- 
lo,cuius  caput  clt  vulncratum.Nam,vbi  luxatio  cum  vlccrc  vna[  confiftit,non  lpii  aftectum  faci- 
mus,fed  tantum  eum,qui  factus  eft,non  fanamus.Dicctur  vero  de  his  accuratius  ln-iequentibus. 
De proprijs  V  lccrum  dijferentifs,  ac  <jii£  ex  ipfis  IndiCtUiones pr&bennt.  C  *A  P.  l  o . 

IN  pre/entia nanquc redire  ad  proprias  vlccrum  diffcrcntias  placct,  ac  propofitum  fermoncm 
breuitcr  complccti,qu6,iiqua  ex  his  cnam  indicatio  remediorum  iit  rcliqua,cam  non  praucr- 
mittamus.  Ergo  phlegmone  laborans,  8C  putrefcens  ulcus,  cV  quod  exeditur,cV  quod  gangre- 
na,cV  quod  erylipelate  afrhgirur,cV  cancerofum,cV  dolens,cV  indolcns,  queque  alia  id  gcnus  uc- 
lutiulcerumdifferentiasloquuntur,iiquisEmpincamcurationcmprodcns,+  necaIiudcogitas}-  tS.^»e,iuiU- 
pertractet, noncftcumcocontendendum,liulcerum  ea diflerantias  nominat:millics  enkadi-  t(r- 
B  C^tum  eft non  oportere de  nominibus  contedere:  Sin  tanquam  artificiofum  aliquid  de  indicatio- 
nibus hinc dicturus, docedus  eft omnes  iam  dictos  affectus  compoii tos cffc: alias  ucro  efic diffe- 
renuas  iimplicis  fohus  q^  ulcens,et  cui  nullus  alius  adiunctus  iit  affeclus.  Nam,fi  ab  acuto  ahquo 
facta  tantum  diuifionc,  lorma  eius,  quod  uulnerauit,  parti  diuifar  lmpreffa  eft ,  cxiftent  profcctd 
fic  multe  ulcerum  differentie,obhquorum,rectorum,  pampini  modo  rctortorum,  hami  ritu  un- 
corum,aut alitcr quocunqs  modo  fe  habetium.  Atqj  he  quidcm  differentig  omnes  av  figura  lunt. 
A  magnitudine  rurl us  pro  maioris  minoris  qjratione  millc  aliae:  nam  cV magnum  cV  pat uu ,  8C 
maiuscVminusuIajsulceretumdicitur,  tum  uero  eft:quin  ctiam  brcueet  longum,infummo 
refidens,eV  in  profundum  pcnetrans.  Atq3infingulishorum,tumquodmagis  tale,  minus  que 
eft,  fiue  m  fparrj,  fiuemagnitudinis,  fiue  quantitatis,  liue,  quccunq;  modo  appellaile  hbct,  diffe- 
renria.Quod  fi  hecita  fc  habent,  omnino  profecto  cV  ^qualc  ulcus,  cV  inequale,  pencs  diuilionis 
profunditatem,erit.Quippe  difriffo,fi  lta  fors  tulit,  per  longitud  inc  femore  poteft  fuperior  diui- 
fionis pars alte defcendere,infcrior  in fummo  corpore  li£rere:aut contra,  in  fummo  cffe,  quae fu- 
perior  eft,profunda,que  inferior.  Iamillaquoque,  nempediruptumaliqua  exparteaut  extoto  *  U-.ari^.  L 
fuifle: SC  mcifum  fuifle: cV  ubi,  quod uulnerauir,  oblique fub  cutem  fe  dedit,  alteram  ulceris  par- 
C  tem  in  confpcCtu efte,  alteram  fub  cute latcre,  id 6,3  uel  ex  fupcrnis  partibus  effe ,  uel  infernis ,  uel 
latcralibus:omniahcculccnsdifferenucfunt.  Abipfo  temporerurfusalig  ulcerum  difterentie 
fumunrur,  cruentum, recens:cxigui  temporis,cV diuturnum.  Atquein  omnibushisipfama-  *  Vzoiiajutr 
ioris  minorisque  ratio  numerofa  eft.  Atque  ab  ipfaulcerisnatura  he  differentig  fumuntur,  ma-  "«B™*^w 
xime  quidcm  propne,que  a  fubftantia  rei  capiuntur :  nempe,  qua;  z  hgura  ducuntur,cV  a  diuiiio  itQm.ut  paucis 
nis magnitudine,  id  6,3  uel ln  longitudinc,ucl  rn altitudine,uel  111  ambabus  dimeniionibus:  pre-  poftlmeis iadi 
tereaequalitateinhis,  cVincqualitate:Extnnfccusuero  accedcmcs,cV  que  fcihcet  rationcmob-  r" 
tinent  eius,fine  quo  non:  tum  a  tcmpore,in  quo  factum  ulcus  eft,  lta  cnim  aliud  rccens,ahud  uc- 
tus  uocaturtum:ex  eo,quod  totum  pars  ue  confpcctum  lugit,ucl  confpiciendum  fe  prebet:  Iam 
uero  3C a generationis  ratione,  eo,  quod  totum  lit  incilum,  ucl  totum  diruptum: uel  pars  incifa, 
pars  dir  upta.Quod  fi,que  a  loco  quoqj.in  quo  cft  ulcus,differentias,cenfeas,  ueluti  fi  hnis  mufcu 
L,uel  principium  mufculi,uel  medium mulculi.ucl  cutis  lit,quod  ulccratu cft,uel  iecur,uenter  ue 
lit,in  quo  ulcus  coniiftit:  fuennt  protccto  cV  lpfe  ulcerum  diffcrenrie,non  uuque  a  propria  ipfo-- 
rum  natura,  fed  a  locis,  in  quibus coniiftunt,  deiumpte.  At,cum  phlcgmone  quis  obfcffum  ul- 
cus  dicit,aut  fupercrefcente  carne  prellum ,  aut  cauum  :  deinde  iimiies  ulceris differentias  di- 
Dxiflefer)s,quas  modoretuli,  putat:  huncneceflecftin  medendi  mcthodofalli.  Quippe  grxce 
(phtyfxcuvGv  V&os  exformula  dicnonisiinulcmhabctinterprerarionishguramcum  paruoulcc- 
re:c^terum,quodfignihcatur,  iimilenonclt.  Sicjuidem  profundum,autfummotenus  factum, 
cum de  ulcere dicimus,propn'am  eius  differentiam  oftendimus: ^ As-  ualvov  uero  oino  ulceris  dif 
ferentia  non  eft:cum  polTit  phlcgmone  pars  afrlci,eriam  ubi  ulcus  non  fit.  Quo  heri  arbitror,  ut 
hic  immutare  dictionem  liceat.  Si  enim  accidiffe  alicui  ulcus  cum  phlegmone  dixeris ,  propius 
ad rei  naturam,cV clarius mterprctatus  iis: non autcm  fi  aln  cum  magnituduie,  alrj  cum  paruitate 
fatftum  dicas:quippe  cum  cV  magis  ex  natura  rei  et  clanus  loquare,li  huic  magnu  accidilfe  ulcus, 
flh'  paruum  dixeris.  Adeo,fi  ften  poffi  t,ut  mutata  dictio  8C  rei  nature  conuenienuor,cV  audituris 
darior  ftt,committendum  non  eft,quo  minus  id  hat.Qtiippe  caput  ad  effugicndam  in  rcbus  de- 
ceprionem  eft,ut deftnita  locutione  utare.  Quam  nam  lgitur  m  talibus  methodum  ftatuamus  f 
etenim  tradenda  qucpiampr^ceprioeft,acuclutifcopus,qu6femperintentisdifcerncTC  ftatim 
liceatjdifferentiam  ne alicuius affectus  dixerit quis,an  altenus  affectus  complexum.  Efto  lgitur 
tibi  difcrimen  hoc:  Quod  conlifterc  feorfum,cV  per  fe potcft,id  nullius  unqua  altcrius fuerit  dif- 
feretia.Ergo  magnitudo,paruitas,^quabilitas,incquabilitas,  tempus,  dC  hgura,  exeoru  numero 
funt,que  alijs  acadunt:  vlcus  uero ,  dC  phlegmone,gangrena,cVputrcdo,iingu!a  fcorfum,  cV  pcr 

fe 


citur. 


f 


METHODI  MEDENDI 


fe  confiftcre  poflunt.  Sunt  naq?  corporis  noftri  affeftus  quidam  prxter  naturam,  minime  ca,quc  E 
arTeertibusneccffarioaccidunt.QinppeomnibushisnecclIarioaccidit,vtvcl  parua  fintjvcl  nu' 
gna,vel  aequabilia  velinaequabilia,velrecentia  vclinueterata,  vcleuidenter  appareantvel  con~ 
danturnecvideantur:phlegmonevero  afhci,exrjs,quae  vlccriaccidunt,noncit,veIutinccputre 
fcere,necgangraenatentari:funtcnim  harcomniaexmorborum  genere,  liquidcmaffc<ftus  prae- 
ter naturam funt,  dC adionem  vitiant.  Alio rurfus modo vlcus  crucians,cV  vlcus fordidum,ccu 
quardam  vlceris  differentiaf^dicuntur^castcrumcompofitumquippiamhicquoqjindicatur,  fcd 
diuerfaratione,cpvtphlegmonetentatum,aut  putrefcens  vlcus  dicebatunquippe  hicaffcdus 
funt  phlegmone,  QC  putredo: illic dolor,  dC  fordes  ex  fymptomatum  funt  gencre.  Pari  modo,  dC 
cum  dicitur  cacochymo  vlcus,  id  eft  vitiofo  fucco  obfeflum,  aut  fluxione  vexatum,  aut  arrofum, 
caufacum  affeclucopulatur.  Manifeftum  qj  ex  talibus  eft  methodi  cius ,  quarde  medcndo  inftv 
tuitur,primosacfimplices,fincc;3  vllacompolitioncmoibos,vclutielcmentaqua:dam  efle.Quo 
magis  in commentarrjs ,  qui  de  morborum  diffcrentijs funt  fcripti ,  omncs eos  enumcrauimus. 
Sane  nihil referat,primos,an  1  lmplices dixcris: quando  quod  primu  cft,  fimplcx cft : &C quod  lim 
t  Muhi  codi .  plex,primum,fideo  c^etiam  elcmentare.  Indicatio  vcro  curationis}- ex  differentijs  fit,fed  no  om 
gnjci  legunt,vt  njDUS4  Nam  reccns  vctusVc  vlcusnihil  indicat:quanquam  indicare  videtur  non  nullis:fcd  hi  fc  F 
n6  nuiiitnsur,  ipfos fallunt non alitcr,quam  in  ijs,  quead viclusrationem  fpeclant,cumaliam  initij,aliam  incre 
c^habct  »<tti  menti,aliam  fummi  vigoris,  aliam  rcmiirionis,indicationcm  efle dicunt.  Dc  quibus  latius  in  fe^  « 

'  quentibusdi(fturus,noneft, cpnuncfim  vcrbo(ior:verum,  quodtantum  adrcm  pra?fentem fit 
nf.  i'*cjua're  &  ^tls^  *'d adrjciam.  Recens  vlcus,cum  omnino  ab  al tcro  quolibet aftcclu eft hbcrum,ncc iympto 
demctaris mdi  ma  vllum  habet  adiunctum,aham  pinant  indicarc curanonem,cp  vetus.  Id  vero  non  ita  fc habet» 
Mdiorumfd  Siquidem ,  quod  vlcus  tantum  cft,  -{nec  quicquam  aliud,}-  (eft  porrd  eiufmodi ,  cui  nec  cauitas 
detur  Lmaai  adeft,nec dolor,  nec  lordes,  quod  qj  cV omni  alio affcclu  cit  hbcrum)  ipiam  tan tum  vlccris  fana^ 
lc&».  ti'onemdclidcrat:cuius  vtiq3propolitusfinis,veI  vnitiOjVclagglutinatiOjVclcoitiOjVelcotinua-' 

tio  eft: quippe millies diximus  licere ,  appcllcs,  vt lubet,  modo  rei  nihil  mu tcs. Eiufmodi  igitur 
vlcus,fiue  reces,fiue  antit;uum  fit,  eadcm  fcmper  curationem  rcquint,  nihil  planes  proprium  iii> 
dicante difcrimine  eo,quod a  tcmpore  fumitur.  At,  li  cauitatem  alte rcconditam  fub cute  habct, 
coniiderare oportet,vtrum  ea  in  fuperiorc  partc fit  ita,vt  fmics ex  ca  prona  effluat: an  ln  inferio- 
re  fic ,  vt illic  fiftatur. Eius  igitur,  cui effluxus  patet,cadcm ,  qua?  aliorum,  curatio  eft: cui  non  eft, 
huic  ipfi  moliamur  cffluxuni  qucndam,oportct.  Eius  duplex  ratio  cft,  alias  tota  cauitate  dcfcrta, 
alias in fundo  tantum  aperta.Quando  vero  haruni  alterutra  fitincunda,  docebit  tum  Iocorum  ip  G 
fa  natura,  tum  vcro  vlccris magnitudo.  Si  nanque  dC  loca  ipfa  periculofam  fectionem  faciant ,  bC 
vlcus  magnum  fucrit,in  fundo  aperire  magis  cxpedit.lin  contra  fe  habeant,perfcindcrc  prcftat. 
Dcligatio  vero  cius  lncipiat  quidem  fupcrne,  fed  finiatur  infra,  vbi  fcilicct  patct  cffluxus.  Qudd 
autcm  differentia  ea  ulcerum,que  a  uulncratis  omnibus  particulis  fumitur,  ad  indicandam  cura* 
tionem fitmaximeopportuna,  id  in  fuperioribuseft  dicT:um:veruni  ea  quidem  ut  limilarium, 
hxc autem,  cuius  nunc  mcmini,ut  lnftrumentalium  eft  indicatio.  Sane  dicetur  de  ca,  qua?  ucl  ut 
fimilarium  corporum,uel  ut  inftrumentalium  indicatio  cft,in  fcquetibus  uberius.  Nunc  ad  pro- 
prias  ulcerum  differentias  eft  redeundum,ac  de  ipfo ,  feu  tranfuerfum  fit  feu  rccltum,  fcu  profun- 
dum  feufn  fummo corpore ,  feuparuumfcumagnum,definiendum.Tranfuerfa,vnanq3ulcera,  A.K.4.E4 
eo,q> labra  eorum  magis  diffident abfunt 0,3 a  fefc,coniungi diligcntius  poftulant: idco.^q^  tum  fu  *•! 
turis,tum flbulis  in  his cft utcndum.Que  uero  per  longitudinem  mufculorum  funt fada,  haec  li 
^meodtceue-  a duphci inhio deliges, nec futuris  nec fibulis egebis. Sin  aliter deligare placebit, t uel  hbulis uel 
tuplepturu  futuris  utere:fufrlcient  autcm  pauciffimcromnino  futur^.Etmagnaquidemulcera,  fi  recteea, 
tum.h  a.x.1»-  qUC priusdicTafunt,  meminifti,ijs,  qug ualentius  ficcent,medicamentis curabis:  parua  uero,  uel 
^ill^Jtu'       moc^erate ficcent,abunde fanauennt. Profunda uero ulcera,omnino etiam  magna funt,uO' H 
iriw ?d.tpcu.t.  lunt^qj  tum  a cfuobus initijs deligari,tu uero nec labra fua pr^propere glutinari. At,  qu£  profun- 
autfibuUfuf-  damultumlongaq^funt,  utduplicirationefuntmagna,  iicduplicem  quoq^indicationem  pra> 
fiaent,  Mitmt    ftant:  itaqg,  cV  qug  ualenter  ficcent,poftuIant,6V  ne  immature  labra  coniungas,cV  ut  a  duobus 
mm*  ommtu      initijs  deliges,cV  ut  altis  futuris  confuas. Ad  eundem  modum,  dC  fi  multae  fimul  differen- 
faw*'  tix  coierint,  quarum  fua  cuiqj  fi t  indicatio,  fi  quidem  inter  fe  minime  pugnent,  om- 

nibus  uti  maxime  expedit:  fin  aliquatenus  fecum  pugnent,  qucmadmodum  di- 
ftinguere  de  talibus  oportebit,  diclum  quidem  alicubi  in  precedetibus  eft, 
Iocupletius  tamcn  diceturin  fequentibus.  Nunc  enim  finiendus 
hoc  loco  tertius  hic  liber  uidctur.  In  quarto,qui  fequetur,de  ijs 
affe<ftibus,  qui  ulcera  comitari  plurimum  folent ,  di- 
fccptatio  erit.  Tradentur  autemcumhis 
etiam  internarum  caufarum 
curationes, 

Galeni 


GALENI    METHODI  MEDENDI 
ID    EST    DE    MORBIS  CVRANDIS 
L  I  B  E  R    QJV  A  R  T  V  S 

ARGVMENTVM  LIBRI 

MethodumtraditjquaMalignavlcerajCju.TgrzciCacocthcdicuntj  curcntur.  > 

i 

l^otfmtfpeciesJolut£Vnitatis,dC(jU£Dijferenti£  V lcerum  £orc fanabilium  ♦        C^P.  1. 

♦ 

Ntim  eflremorborum  genus,  ipfam  quoq?  continuitatcm  folutam  diximus 
Harc  in  omnibus  animahs  partibusincidit:  non  tamen  vntrm  nome  in  om 
nibus  fortitur.Quippe,qua:  in  carnofa  parte,  VIcus:  in  ofle,Fraciura  (Gras 
cis  Catagma)  dicitur:  in  neruo,Conuulfio,Greci  Spafma  vocant.Eiufdcm 
generis  funt,  8C  qux  Grarci  Apofpafma,cV  Rhegma,oc"  Thlafma  dicunt:  il 
lud  in  ligamcntis :  hxc  in  vai is  mufculis  q?  ex  violento  icftu ,  vcl  graui  cafu> 
vel  alio  quopiam  valcnte  motu  cxcitata.  Quae  vero  Ecchymofis  grccc  dici^ 
tur,  plurimum  vna  cu contufione ruptionc  qj  incidit.  Fitautem  aliquan^ 
do  8C  ex  oris  vaforum  apcrtione,  quam  Anaftomofin  vocant,  8C  cx  ea,  qua?  a  non  nullis  Diapc^ 
defis  dicitur,aliud  vtiqj  tunc foluta?  continuitatis genus.  lam  vero  cY ex crofionc,quam  Anabro  *  "^0* 
fmgrarce  vocant,foIuiturinteriminanimalis  partibus  continuitas :  verum  is  iam  miftus  affe- 
<ftus  cft,vtqui  aliud  quoddam  morbigenus  adfcifcat,quod  iti  quantitate  partium  confiftit:  velu^ 
ti  fupra,cum  de  cauis  vlceribus  egimus,eft  monftratum.Eft  enim  horum  ipforum  duplex  ortus, 
alias  ab  exrifione,f;epeab  erohoneproueniens.  Vcrum,excifio  quo  pacfto  eueniat,no  latct.Ero^ 
r  fio,  fi  intrinfccus  ab  ipfo  animali  prouenit,  vitiofi  fucci  fobolcs  eft:  fin  extrinfecus ,  aut  a  valcnti- 

bus  medicamentis  fit,  aut  ab  igni.  Et  fane  (vt  dicftum  fupra  eft)  diligenter  attendere  oportct ,  5C 
fimplices  affecftus  a  compofitisdilcernerc:  cum  fimplici  morbo  fimplex  adhibenda  curatio  fit,co 
pofito  non  fimplex.  At,  que  nam  in  compofitis  curandis  teneda  methodus  fit,  fupra  cft  dicftum. 
Caeterum  non  tantum  generalitatem  cius  didiciffc,  fed  etiam  in  fingulis  eius  partibus  exercitatu 
JC  eflc  oportet:  cum  in  his  quoq;,  alijs  non  paucis  mcthodis  (vt  ita  dixerim)  particularibus  fit  opus 
propterea,q>  cuiqj  morborum  ipccici  fua  fit  mcthodi  fpecics.  Ergo ,  quod  reliquum  eft  vlcerum 
curationis,in  hoc libro  exequamur,hinc fumpto  initio.  Omne vlcus  aut  folum  eft,  ipfum  cj3  pcr 
fe,nullo  neccum  co  fimul  inuadente,  ncc  ipfum  precedente,  aut  fcquente  alio  aftec^u:  aut  cu  alio 
quopiam  vno  mulnVue  confiftit:  quorum  alrj  non  modo  ftatim  ab  initio  vlcus  cxcitarunt ,  fed  et 
nunc  maius  efficiunt:  alfj  eius,  fine  quo  non,  vt  ad  curandi  opus,  rationem  obtincnt.  Vcrum  dc 
his  prius dicfum  eft.  At,qua: maius  vlcus  reddunt,de ijs  hoc voluminc agetur.  Ac duplex  in  his 
curanonisconfiliumeft,  vt  vel eiufmodi affechis  ex  corpore prorfus  eximas:vel  incommodum, 
cjuod  inferunt,  vincas.  Verum  hoc,vbi  cxiguus  plane  affeclus  eft,  Heri  licet:  vbi  magnus  cft,duci 
ad  ricatricem  vlcus  prius  non  poterit ,  quam  illi  afteclui remcdium  attuleris . Ergo ,  quinam  8C 
quot  numero  eiufmodi  affedhis  fint,diligentcr  nobis  confiderandum  eft,inde  nimirum  fumpto 
*  4. f.4.  n.  initio,vnde fupra eft cocptum.  Omne "vlcus,  fiuc folum lit,  fiuc  vna cum  cauitatc 8C fubiecia fi> 
carnem  naturaliter  habere  poftulat,cV  nequid  intcr  oras  conglutinandas  interfit:  quod  tamen 
farpc  fit,ita,vt  pilus^arena/ordes^oleum^aliudVc  id  genus  glutinationcm  prohibcat.Ceteru  harc 
ceu  fymptomata  qucdam  vlcerum  funt,cV  quae  morari  fanationem,fi  lint ,  poffunt:  efficere,ii  no 
D  fint,non  poffunr.Subicclc  vcro  carnis  affedtus  caufar  rationcm  obtinet  ad  ld,  quod  cfficit :  quip^ 
pcexhac,cV  perhanc,tum,qu^diffident,glutinantur:tum,quecauafunt,carneimplentur.Ea  er 
go  plane  pro  natura  fua  fe  habeat,  oportet,qud  harc  vtraquc  commodc  perficiantunatquc  ea  re^ 
cle  quidem  fe  habuerit,li,id  quod  reliquis  ctiam  omnibus  eft  commune,proprium  temperamen 
tum  tucatur.Itaque  temperatam  cflc  fubiectam  carnem  ad  vlcera  tum  glutinanda,  tum  carne  im^ 
plenda,prorfus  oportet.  Nunquidigitur  hoctantumfatiseftranetiam  fanguincm ,  qui  aftiuit* 
cV  bonum  efle  8c  mcdiocrcm  quantitate  oportet  1  Mihi  id  quoque  multo  maxime  vcrum  efle  vi 
detur.Nam,cV qui corruptus  fanguis eft,tantum abeft,  vt ad  glutinandum  8C  carnc  implcndum 
fit  vtilis,vt  etiamipfc  non  nunquam  corpus  erodat,atq3  exulccrct:  cY  multus  humor,cum  m  vlcc 
ribusexcrcmentacreet,fanationem  (ceu  prius  diximus)  moratur.  Atque  hi  tres  cgrefanabilium 
vlcerum  modi  videntur :  qui  ex  intemperic  fubicclxprouenitcarnis :  quicxvitioafilucntisfit 
fanguinis:cY  tertius,qui  exmenfuraconfluentis  nafcitur.  An  non  itafacicnda  diuiiio  cft,icd  fic 
potiusf  Nempeargre  fanabilium  rcbelliunfquc  vlccrumahapropter  vlceratarcarnis  ituempe^ 
riem,alia  ob  affluetcm  humorcm,talia  fieri :  tum  intcmpcricm  rurfus  ipfam  bifariam  diduci,cum 
alias  in  qualitate  fola  nature  modum  egrefla  fubdita  caro  lit:  alias  ctiam  cum  accelTorio  quopiam 
tumore:  Iam ipfum  confluxum  bipartito  ctiam fcindi, ncmpc  m  conflucntis  iucci,  tum  qualita^ 

tcm 


METHODI  MEDENDI 

tcm,  tum  quantitatcm :  Intcrim  vcro  mifccri  dictorum  affcctuum  aut  aliquos,  aut ctiam  paritcr  E 
omncs.  Porrd  tradcnda  cft  medcndi  mcthodus  non  omnium  fimul,fed  cuiufq3  fcorfum. 

Dc  Mcthodo  curandorum  Vlccrum,(]u&  ~\el  carnts  mtemperie^el fucci  afjlnentia  Mah>>na funt.     C  ^4  P.  1. 

AC  carms  quidem  tntcmperics  fi  fquallcns  ficca^quc  videtur,aqua  tcmperata  fouens  hume- 
ctansq?  corriges.  Quotics  autem  eo  remedio  vteris,cfto  tibi  pcrfufionis  humcclationis  qj 
nieta,vt,cum  primum  rubefcit  attollitufq^  particulae  molcs,tum  dclinas:  quippc  li  vltra  pcrfun- 
das,quod  attraxifti,id  cuocabis: itaque nihil  profeceris.  Qtiin ctiam  mcdicamctorum  humccTan 
di  facultas  plenior  efto,quam  vt  in  fanacarne  prarceptu  cft.  Si  vero  humidior,  quam  pro  natura- 
li  habiiu,caro  fucrir,contraria ratio  ineunda  eft,ac medicametorum  facultas  ad  1  lccius  transfcrcn 
da,aqua  vero  nullatenus  admoucnda:  immo,fi  Iauandum  vlcus  vidctur,vinum,aut  pofca,aut  de 
cocftum  auftcrxcuiufquam  herbepraeparandum.Eodcm  modocV  calidiorem,  quam  parcft,car 
nis  habitum  rcfrigcrabis,cV  frigidiorem  calefacies.  Agnofces  vcro  horum  vtrunquc  partim  co 
lore,partim  tacui,partim  laborantis fcnfu.  Quippe  ahas  vftioncm  fentire  fc  fatcntur,  alias  mani 
feftum  frigus  in  particula: gaudct  que  vel  frigidis  medicamentis,vel  calidis.  Et alijs  quidcm  ru- 
bor  lcuis  infidet,alrjs  color  magis  albicat.  Vcrum  haec  diftinguere  propofiti  operis  officium  non 
cft :  quippe  in  quo  non  dignofccdi,  fcd  medendi,mcthodum  inftituimus:  fed  confequentia  qua-  F 
dam  fermonis  inuitatc  digrcffi  in  hanc fumus.  Rurfus  igitur ad  ca,  quae  propofuimus ,  reucrta- 
mur.  Partium/quaccumaliquoprxternaturamtumore  cxulccratae  funt ,  carum  prius  fanadus  A.li.^.t,. 
tumoreft.  Qii£  vero  omnis  pr.Tter naturam  tumoriscurandiratiofit,  in  fequentibusdicetur.  cxM^ 
Nunc,  quantum  cius  rei  coniunclum  cum  vlcerum  curationc  cft,  traclabitur.  Cum  Iabra  tatum 
vlccris decolorata dura  ve  plufculum  fucrint,excideda ea  funt  ad  fanam  vfquc  carncm.Cum  vc- 
ro  amplius  progrclTus  eiufmodi  affedus  cft,dcliberatio  incidit,cxcidedtimne  omne  id  fit,  quod 
prceter  naturani  vifitur,  an  fpatio  potius  curadum.  Procufque  dubio  cft  aegri  animum  hoc  cafu 
confuledum  eflc.  Aliqui  enim  longiore  tcmpore  curari  citra  fcctionem  malunt:aliqui quiduis 
fubirc,dummodo  citius fancntur,funt parati.  /Eque  vero  dC  mali  fucci,  qui ad extilccratam  par- 
tcmconfluit,vtvIccransquidemcft,fanatiociushicdicctur:vtmalignusfuccuseft,aut  copiare- 
dundas,in  proprfjs  ipforum  locis  traiftabitur.  Cum  ergo,qui exulceratis partibus  influit fuccus, 
ncc  multo  plus  iufto,  ncc  multo  dctcrior  fit,  auerti  hunc  rcgeriqj  conucnict,adftricflis  fcilicet  re- 
frigcratis  q3  rjs  particulis,quae ante cxulccratam  funt.  Inchoanda quoquc dcligatio  eft  a  laboran- 
Lib. <k Fraftu.  te ipfa  par ticula,dcduccnda  q3  vcrfus  fanam :  vcluti  ||  in  fracfturis  ofllu  prccepit  Hippocrates.Scd 
* L  1J<  7  *  cVqua:  vlceribus  ipiis  admoucntur  pharmaca,  ficccnt  valcntius,  oportct,  quam  ea,  quae  fimplici  G 
admouetur  vlccri.Quod  li  fifti  compcfcique  medicamcntis  influxus  ncqucat,caufa  eius  inuefti- 
ganda  eft,  atque  hac  prius  adimeda.  Ac,(i  quidcm  ob  partis,qua?  fluxum  rccipit,  imbecillitatem 
aliquam  id  fiat ,  huic  ntmirum  medcndum  eft:  fuerit  autem  haec  vlceratc  quoque  partis  propria 
quaedam  curatio:  Sin  propter  fanguinis  copiam,vitiofum  vc  fuccum  vel  corporis  totius,vcl  ali- 
cuius  fuprapolitarum  partium,  illa  fcilicct  prius  funt  corrigenda.  Ac  imbccillitas  quidem  partis, 
propter  quam  plus iufto  fuccorum  illi  influit,omninoabintemperic  prouenit,nontamcnab 
omni.  Eo  qj  ftt, vt  exulccratacaro  no  nunquam  intcmpcrata  tantum  fit ,  non  autem  imbccilla: 
non  nunquam  vtruquc ,  cV  intemperata  cV  imbccilla :  Qtiippe  imbecillitatis  afteclae  partis  va- 
lcntior  intemperiescaufaeft.Hancautcm,  licut  prius  diclum  eft,curabis  vtique  calidam  refrige- 
rando,ficcam  hume(ftando,frigi'dam  calfaciendo,  humidam  ficcando.  Qudd  li  per  coniugatio- 
nem  frigidior  paritcr  humidiorq3  locus  fit,  calfaciendo  pariter  ac  ficcando:  cV  in  alijsad  eundem 
modum,vinccntem  videlicet qualitatcm  contraria  femper oppugnans.  Huius  rei  ratio  harceft: 
Quicquid  rccfhim  eft  no  in  animalibus  modo  platisVe^veru  etiam  alijs  quibusq3,id  fymmetron 
eft,  medium  q3,  cV  omnis  vitiofi  cxccITus  cxpers.  Cui  enim  nec  dcmere  quicquam,  ncc  adijccre 
non  partem  aliquam,no  qualitatem  poffis,  prorfus  id  recTe  fe  habct.  Contra,  quod  dcmi  fibi  ali-  H 
quid,adijci  ve  poftulat,id  iam  ab  optimo  ftatu receffit. Ad  quem  vtique  redire  aliter  non eft,nifi, 
8C  quod  fuperuacuum  eft,tollatur:et  quod  deficies  eft,adiungatur.  Ac  de  ijs  quidem,quibus  par 
tes  qinepiam  abundant,  deficiunt  uc,  alibi  fermo  erit.  Vbi  vero  qualitas  aiiqua  plus  iufto  inua- 
lui t,ibi  5C  continuo  vinci  contrariam  illi  necefie,  5>C  cotinuo  vitium  corrigi  ex  ea,  quae  vid>a  ante 
eft,reftituenda.  Quippe  refrigerans,  quod  immodice  incal.uit,vna,  &T  quod  dcficit,  rcftituesrcV, 
quod  fuperat,diminues.Quare,  quae  per  intemperiem  aliquam  a  naturali  habiturecelferunt,eo- 
rum  fanationem  per  ea,quae  contraria  viribus  funt,fteri  omnino  eft  necefle.  Atque  ad  hunc  mo- 
dum  caro^alia^ue  carnofa  quaepiam  pars,  quae  fluxione  humoris  ob  imbccillitatem  affligitur,  fa- 
nari  debebit. Vbi  mtemperiei  affedtum  iam  fanaueris,  deinde  etiam  exulcerationis  afleclum  fa- 
nabis,  no  aliter  plane  nunc  curataintcmperie,  quavm  fi  dtra  vlcus  incidiflet.jQuo  manifeftum  fit 
n5  efle  vlceris,fed  imtemperiei,  propriam  ocm  eiufmodi  curationem.  Ad  eudem  modum,  fi  aut 
alterius  cuiuslibet  particulg  occafione:  aut  etiam  totius  corporis,  cum  in  eo  fanguis  maliVe  fucci 
redundant:  vitiofum  aliquid  exulccratis  partibus  influxerit,  mededum  prius  cft  vcl  ei,  quod  flu- 
xionis  eft  caufa,vel  etiam  toti  corpori.  Ita  igitur  8C  varices,  qui  f^pc  fupra  cxulceramm  locu  funt, 
prius  fanabimus,  vt  deinde  mox  vlcus  fanemus.  Etia  qui  cx  liene,  aut  alia  quauis  notabili  partc 

laborant, 


LIBER    Q^V  A  R  T  V  S  :4 

Alaborantjipfapriuspartepcrcuratajrnoxad  vlccnscurauoacm  acccdcmus.  Ca?rcrum  QuOa  haru 
curationum  lpiius  eft  vlceris,fed  altcnus  cuiufqua  afiecthis,  qui  vlcus  vcl  gignir,vcl  certt  auget. 
Externam  Cauftm  adMorbt  ijutdcm  cogntttonem  >iueijjrum  }jed  tamen  nullxm  ex  tpft  lndt- 

aaionem  cur.tttums  prxber:.  C*AP.  3. 

NAm  illud  quoq;  iadenniri  tempefnuum  vf,nullam  extcrnaru.-fvcl  ^vt  nunc  loquunf)  pri  *  procauraica 
mitiuaru}-  cauiaru  curauoms  mdicatricc  ciTc.ied  huius  mdicationc ab  ipfb  affectu  mi  tium  r jm- 
habcre:qux  vcro  particulatim  funt  agcda.hec  tum  ab  co,quod  pnma  mdicatio  dictat,  tu  vcro  ab 
xapq partis  natura,tum  ambictis  tepene,que q;  alia iunt his  cognata,inucniri.  Na  vt  breuucr di 
carn)  anulIoeoru,queadhucno  permaneVndicatioiumicius.quodcx  vfu  iit.p~t.Scd  rprercj, 
q> ad eum  affectum nofcedum,  qui  oino  tum  ronan  tum  fenfum  tarcat,  frpc  cogimur  dc  exter- 
na  caufa  inquirere,opinarur  vulgus  hac  quoq;  fananonis  ronem  mdicarc.  Qudd  plane  fccns  clt. 
Apparetidliquido  mrjs.qbusnofaaffectus  exactepot.  Siue.n.ecchymohs.liue  vlcus,  GueeiyG 
pelasjfiue  putrcdo.feu  phlegmone  in  parte  aliqua  cdiiftat,fupuacuum  cft  cam.q  horu  quodubct 
effeciunquirere,  niG  lam  et  faciat.Sic.n.iimufquod  lam  tactu  cft.curabimus:  fimul.quod  adhuc 
facit,  faccre  inhibcbimus.  Si  vcto  fccit  llla  quidc,  cxteru  um  abnr.vtiq:.  quod  f.icrum  cfr.curabi- 
Bmus:quod  adhucnoneft,  nccii vchmus, fubmoucreidpollumus.  Qiuppcrcipra:fcnt;s:cftcu-' 
ratio:eius  aut,quod  futuru  eft,.puidentia:quod  vero  nec  nunc  lcdu.ncc  lcfuru  tmicf.id  ab  vtroqj 
artis  muncre,  rum  eo.quod  curat,tum  eo,q3  prouidet.exceflit.Quarc  nccindicatio  ab  hoc  ad  cu 
rauonc  vllajnec  rjuidcntierofuminfed^vtidictueft^ad  cos  cm  atTcccus.  gnoftranotitil  iugiunt, 
extcrne  caufe  cognmo  eft  vtilis.  Empiricis  tn  ccu  pars  totius  fyndromcs,i.cocurfus.in  quo  curav 
tione  obfcruarutjCxtcrna  caufa  intenm  fumitur :  veluti  m  ijs.cja  rabido  cane.ct  oibus.cj  a  veneno 
fis beftijs funt Ieii:  Quin  et cx Dogmaticorum  quoq; numcro  rjs,qui  Gne ronali  indicatione;foIa 
experictra  curare fe  ralia confirmant.  Qinppe his  quoq; cxtcma caufa fcu  pars  to tius  fyndromes, 
ideft co ncurfus,  qritur:  Iisvero,  quiexpriorcvfu vcncnoiaruaiantium  vim  norunt,  atqjab  hac 
indicationecuranonis  fumut,  no  fanead  curationis  lndicationc  conducitcxtcrna  cauia  cognira, 
fed  adpfentisaffectuscognitionc.Napone,fciafcorpionis  vcncnufrigida  vieiTc:il:ma  q:.  veluti 
a  frigido,  remedrj  indicatione,  nullo  tia  iigno  intelhga  talc  clTc  m  hoc  corpore  affectu:  maniieitu 
eft,  fi  fcorpiu  pacuiTilTe  didicero,  cp  calfacere  tu  corpus  totu,  tu  puncra ab  eo  particula  conabor, 
nulla  amplius  expectataexperietia,fed  ab  lpfa  rei  natura  mdicationc  fumpta.Moftratu.n.in  rjs  li 
bris  eft,q  de medicamctis  funt micripti,  rn  qbus  cxcrciranim  elTc  cenfui.gfquis  cx  his cometanis 
C fructu  percipier,  nullaeiufmodi  faculrate  iineexperienainueniri.  ElTet.n.^fectd  fcBtkftaris  cu- 
iufdamunus,fiquisinfpccto  lithargyro;autcaftoreo.autcathandc,,punuseoru\'ircsinteiligcrcc. 
Verum,licut  in oibus  peccara,  tum  ab  ns.qui  modum  exccdunr,  tum  qui citra  conliftunt,comit- 
tuntur,ita  nimirum  hic  quoqj,  ac Dis  dia  pafan  (vt  ln  proucrbio  Greco  cft  non  lemcl,  arbitror, 
intafedifcordant,  cY  qui  ncq;  in  hodicrnum  vfq^  dicm  affirmant  fciri  medicamcntorum  vircs, 
id'q;  px>ft  tanram  expenentiam : SC  qui  ex  vna  expcnentia  fciri  cas  cenfenL  Nam  cx  hoc  prxcipi- 
tanter  lnconfulte q;  dictum  cft,lT  vuq? inconfultum  elt.quod  hcri oino  non  poteft:  cV lllud  homi 
num  eft.aut  oino  attonitorum,aut  planc  liugioforum.  Vcru  dc  his  plura  expectare  nuc  no  opor 
tet,  vtpote  de  quibus  dictum  latius  elt  tum  m  tertio  de  temperamenns,  rum  m  rjs  libns,  quos  de 
med'camenu'sirucripiimus.Cetcrum,  (vtdixi)  adnofcendosarlcctusaliquaeexternarum  catnV 
rumconferunt+:vbi  vero  prefentisafTcctusnihiiIatet,nulla  iamcxtanecaufxeftvtihtas.  Acdi-  t* 
ximus  quidem  in  fupo-ionbus^non  effe  in  ldem  coniungcdas  vtrafq:  doctrinas,fed  feorfum  cnv     • ;    '  f*- 
piricen,  SC  feorfum  tradcndam  rationalem.  ^NIcmoria  autcm  tenendum  nunc  quoq?  eft,q>,  quo-  lufcfti-dditur 
niampropofitum  nobis  lnhiscomcntarns  cftfolam rationalcm  tracrarc,quaquamad quarpiam  mnon*~ 
horum,qu2 dicimus,non apponitur, cjj abiolute vcra non imt, icd iolis qs, qui mcthodo curant,  b't 
Daliquistameneorumidperferatiocinari  vltro  q^  apponeredebct.  Nuncenimipiiappofuinii:^ 
nullam  cxternarum  caufarumadcurationisindicationemconduccrc,  ledad  afTcctus  aliquando 
agnitionem,  fatentcs  videhcet  externam  caufam  \\s.  quicmpince  quiduis  curant.  vnam  ctfe  par^ 
tem  totius concurfus: id  q;  iiue  rj  ratione  rcliqua  curant,  liue  omnia  empincc.  In  i}s  autcm,  qua; 
dcinceps  faibentur ,  non  ent  necelTe  hoc  adfabere.  Rurfus  igitur  ad  propoiitum  rcdcamus,in- 
dubiratum  lllud  principium  prsfumentcs,  quo  etiam  m  prxccdcntibus  lumus  vli,  vbi  diximus 
primum  fcopum,quo  mcdicus  tendat,affectum  ipfum,qui  curari  deiidcrct.indicare:cx  hoc  vero 
cV  reliquaomniafumi.  Quodvero  cumhocfcoponulIaextcrna?caufa:focieasiit,  cxipfis  maxi 
me  vlccribus.a quibus fermo  eft orrus,intelIigas. Finge enim  +  ex co,quod  m  partcm  aliquapro  t ^  *T9a-jt»- 
cubuei  lt  >  narum  vlcus  cffe.  Qiiod  G  iit,  cx  vmofis  proucnire  Cuctis  manifcftum  cft.  Ita  cnim  in  _AT.,f'efl  1  a  3 

i-r  r  1  .        ■  r  i  j  ,  nqu«s,¥t— iani 

morbis  racefenaturalolet:cumcorpusexpurgat,omncexcremcnrum  adcutim  truau.-atq^hanc  vCmc  Linacer. 
quidcm  vlcerari,totum  vero  corpus  purgari  accidir.Que  nam  lgitur  cft  eiuimodi  vlcaum  fana-  K  inrwv*- 
tio  r  Nempe,qua;  rcliquorum  omnium,  quibus  nullus  affectus  malignus,  quem cacocthcgraece      "(f'^ m 
vocant.cft adiunctus. Verum,li  hoc fic fc habct,  manifefrum  eft  nullam elTe ad curatione a caufa,  aHorfl^? ' 
que  vlcus  exa tauir.  lndicationem.  Atqui,  fi  vitiofus  fuccus  rcmancrct ,  olno  aliqua ab  hoc quoqs 
indicatio  fumaujr.Vaum  alioquictabfurdueiTet,hcurationc  poftularet-quodamphus  no  fit: 

aut 


METHODI  MEDENDI 


aut  fi  curationem  indicarct,quod  nullius  indigeat.  Quarediccrc  indicationecurationis  ab  cxtcr  E 
na  caufa  fumi,omni  modo  clt  abfurdum.Quoniam  crgo  non ab hac,perfpicuu  eft ab ca,que  pre 
fenseit,indicationem  fore.Atqualis  tadcm  eaeft  indicatio  rNempeci,qui  cxacteloquctur,quae 
*^iftf7r^1tM).  ad  prouidentiam  pertinct (prophylacticen  Graeci vocant: )  qui abuti vocabulo volet,medicina- 
lis.Qnquidcm  iplorum  etiam  vlccrum,iiue  tantum  vlccra  iimplicircr  iint,fiucetiam  cu  cauitatc, 
fiquis  diligenter  a-ftimet,  cx  fugicndis  profpiciendis  qj  tjs,qua?  natura:  officicnt ,  fana  tio  pcrfici- 
tur.Et  in  lumma,in  quibus,quod efficitur,naturae  lpiius  opus  cft, vcluri  vlccns  glurinatio,  cV  ex 
carnc  implctio,in  rjs  ad  eam,qua?  prouidct,artis  partcm,ois  pcrtinetcura:ca;tcrum  fanatio  vulgo 
dicitur.  Ideoq^  ctiam  huius,qu£  prouidet,partis  artis,in  altcro  gencrc  coftitutum  cft,quod  mor- 
bofumaffccftum  iam  pra?fentem  lubmouer:  in  altcro,  quod  eum,  qui  non  dum  vrgct ,  prohibet. 
Itaqj hic quoq^  iuniorcsmcdicide nominibus contcdere  fe  non  intelligunt.  Par  autcm  erat,  fi de 
rebus  ftudiofi  cflent,illud  inucnifte,duas  ciTc  f  undionum  medici  primas  differentias.Aut.n.eos, 
qui  nunc  vrgcnt  affe(ftus,tjs,  quarmoliuntur  curanr:autcos,  qui  non  funt,hen  prohibcnt.  Ergo 
prarfentes  ia  affcctus  tollere,liuc  amouendis  rjs,qua!  nature  opus  impediunt,id  hat,liuc  pcr  mcdi 
camcntaquidipiinioliamur,omnes  profe<ftdhominescurarcdicunt:caucreautem,neaccidant, 
profpicere.  Et  ianc  ca,  qua*  fuccor um  vitio  funt  exulcerata,  curant ij,  qui  ratione  ac methodo  ar-  F 
tem  adminiftranr,  i  imul  lllos  purgatcs,iimul  ca,  quae  narura?  motus  impediunt,  auferentes:  qiuv 
rum  vtraque,  quiexacftcloquiiur,  prophylacTica  vocat:vetantnanq3  (vt  in  proximo  oftenfum 
eft hbro)  omnia  talia,  aut  fordem  vicen,aut  humiditatem  nimiam  vitiofamVe  innafcu 

FalfaMethodo  ac  Improprtjs  Kommibin  ~\fumfutfje  Thefjalum^cumdeCurandn  V lcertbus  dtuturnu 

locjucretur,  ac  dc  Morc  locjucndt  Htppocrattf  <&  ~\>ctcrum  medtcorum,  C*dP%  4. 

NOn  cft  igitur  de  ncminibus anxic conrcndendum ,  fcd mcrhodus  porius  aliqua  fanando- 
rum  vlccrum  rradcnda: qualem  (arbirror)ipfe  rum  in  proximo  libro,rum  in  hoc  prccipio. 
Ego  nanqj  vcl  ltupidirarcm  Theflali  dcmiror,  lra  dc  vlcerum,  qua?  cacocrhe  dicuntur,  curationc 
fcribenris:Suntautcm  pery  ncccllarue,  cV comunitates  vlccrum diuturnorum,  acnon  fancfcen-  " 
tium,aut  poft  cicatricem  inductam  rcdeuntium:  ad  hoc  vt  in  ijs,que  non  coalcfcunt  quidcm,£fti  " 
mctur,quid  fit,quod  prohibeat^idqj  tollaturan  ljs  vcro,quae  poltcicatriccm  inductam  rcnouan  " 
*Galenus  non  tur,vtcicatriccm  tcncrc  cogas,  roboras  lcilicct  (iicenim  to  uiTciauyx.ojivciv  vcrtimus)  vcl  paticn  " 
^tionem  de-  tem  particulam,vcl etiam  communiter  totum  corpus^atqjjnefacilepatiatuiyd  preparans  pcr  ca,  n 
darat  quc  haec  faciant,pra:fidia.  Atque  h^c  quidem  Thcifalus  cum  in  principio  ftatim  libri dc  Chirur- 

gia  propofuiiTet,poftcadeijsiphs  latius  ad  huncmodum  icripht:Diuturna vlc.~ra,cV  quae  110  fa-  G  " 
ncfcunt,autqua!  ad  cicatriccm  pcrducta  dcnuo  reuettuntur,h  arc  indican  t :  Qu:e  quidcm  ad  cica-  " 
tncem  nonpcrucniunt,vt,qua?coitionem  ficn  vetant,  auferas,  aclocum  aftectur.i  noucs:  pokqj  " 
fimilerccenti  vulncrifcccns,rurfus  vtcruentum  fancs:quod  fi  non  proceflerit,  vt  phlegmcmen  " 
mitigcs,cV  rcliquam  diligentiam  adhibcas:  Que  vcro  ad  cicatricem  veniunt.cV  rurius  fc  uj  •eriut,  " 
i'nacccinonibusquidc,cVexulccrationibus,vtiimilimodocurcs  rjs  quarrcccns  phlegmone  vr-  " 
*  *y«Lv<tx.Tn-  get,exijsquaemitigarcfolcnt,cataplafma  lnducenSjKfqjdonecdcferuearidLvbi  dcfcibuii,adiu  " 
'"'  uesadcicatriceminduccndam:  pofthccvtpartcscircupofitas  latccomplexusmalagmate,  quod  " 

ex  imapi  lit  compoiitum,  rubcrc  facias,aut  alio  quopiam,  quod  mutarc  pofTit:ac,vt  minus  malo  '* 
pateant,efficcre.  Qudd  ii  ita  non  ccffent,et  totius  coiter  corporis  curam  habeas,  ipfum  per  varias  " 
V«T«#w>xf«  cxercirarioneSjCYgcftarioncs,  cV  vocifcrariones,adhibirisfcilicetearum  rerum  pcrins,  roborans,  " 
vmr'  etiam  viclus  ratione  gradatim  tu  aucTa ,  tu  diminuta ,  principio  a  vomitione  pcr  radiculas  facfio.  " 

Vtcris ct albo  veratrOjalrjs^q^ omnibus,quibus vtimur  in  fjs,qui  diuturni aegre^q^ fubmoti  mor^  M 
bi  vicftus  rationi fubijciuntur.  A tqj  hec  quidem  eft Thcffali  diVtio.  Opercprecium  vero  cft  efti- 
marc  hominis  vel  ftuporem,vcl  audaciam:  vtiqj,fi  rectc  fe  dicere  fibi  perfualit,  ftuporcm:  iin  con 
fcius  fibi  nihil  dicere,imponere  omnibus  legentibus  fperat,audacia.Ex  diuturnis  vlccnbus,que'  H 
nam  eft,d  generoiiffimc  Thctfale,curationis  indicatio  r  Ego  fanev  neqj  ex  his ,  neq?  cx  recc  tibus, 
nec  olno  a  tempore,  in  vllo  morbo  curationem  vnquam  inueni,fed  ex  ipfo,qucm  fanandum  mt 
hi  propofui,  aftcctu.  Prorfus  enim,  fi  tempus  fpectabitur,  tancp  ab  co  lndicatio  fumatur,  altcram 
omnino  fecundus,alteram  tcrtius  dics,indicationem  dabit:ad  eundcm  modum ,  cV  quartus  alre- 
ram  a  quinto,et  ab  his  omnibus  fextus,cV  a  reliquis  finguli,qui  poft  iftos.Sic  afTcctus,quos  cura- 
mus,  non  vltra  nobisad  confiderationcm  proponentur,  necab  his  indicatio  fumctunquo  r.im: 
neccogitariquidemmagisalienuarationepoteft.  Quomodoergo  necefTaria;  funtdiuturnio- 
rum  vlcerum  communitates,vbi  nihil  indicare  tempus  ipfum  per  lc  potcft  ?  non  enim  f«rofecto\ 
vbi  a  malis  fuccis  vlcus  eroditur,diuerfam  cx  eo  poft  quatuor  menfes  indicationem  firmem  us  ab 
ea,quam  ftatim  ab  initio  fumpfimus.  Ego  fane"  nec  finerem  quidem  eiufmodi  vlcus  oiuturnum 
eftejfed  protinus  in  principio  caufam  cius  adimerem.  Nam  8d  noffe  affcctu  a  principio  plcrunqj 
licet,cV  indicationem  ab  affectu  fumi  eft  neceflc.Tempus  vero  quid  amplius,  quam  dicrum  nu- 
merum  docere  nos  poffit,non  hercle  poiTum  conijccre:  nifi  id  voluitThcftaIus,ad  eiufmodi  vlce 
ra  nofccnda  tempus  oino  efle  manendij.  Verum  fic  primum  idiota  prorfus  fit,  fi  videlicet  fatetur 
non  prius  agnoicere  fe  affectum,  quavm  vlcus  inueterauerit.  Deinde  illud  quoqj  apcrte  fateatur, 

opcrtct, 


LIBER    QVARTVS  2j 

A  oportet,ex  aho  fuggeri  fanationis  indicationcm,cx  alrjs  praebcri  aftecTus  notitiam  .Nam  cfto  con 
ferataliquid  tepus  ad  agnitionem,ccrteindicatio  curationis  &  tcmporc  non  fumitur.  Qtrid  enim 
ad  rem  pertineat,fiquod  vlcus  inuetcrauit,adimcre,quc  coitioacm  impcdiant,cV  nouarc  Jocum, 
qui  affligiturrNam,li  proptcr  fluxionem  malignam,quam  cacocthedicunt,vir  incptc,vlccris  ta 
bra  hoc  vel  illo  modo  funt  aftccla,quid  commodi  erit,li  ca  excidcris  antc,quam  fluxioni  fiftcnde 
confulueris  C  Videlicet  vlcus  Iatius  efficies,vcluti  non  nulli  faciunt  corum,qui  Gnulitcr,vf  tu,vl- 
cera  curant.  Siquidcm  caufa,  quae  ea  cV  dura  cV  callofa  prius  reddidit,adhuc  manete  nihil  aliud  cx 
his  excidendis  acccdet,  qj  vlceris  amplincatio:  quippe  illa  ipfa,qu£  excideris,  pcrindc  cV  dura,  cV 
callofa  rurfus  erunt,atq3  ca,quae  prius.Quancj  ne  id  ipfum  quidcm  adiecit  prudens  fci  licct  Thef" 
{alus,  callofa,  cV  dura,  cV  decolorata  exulceratae  partis  excidenda  effe,  fed  abfoluto  fermone  ablci- 
di,quaecoitionemmorantur,iubet,ac  nouari.Ac,fiquidemfubmouere  caufas,  queglutinatione 
morantur,  fuaderet,  cV  vetus  ea  ratio  effet,nec  ipfe  eum  accufarem :  praecipitur  enim  ab  omnibus 
fere  antiquis  mcdicis^quicunqj  ratione  quada,ac  methodo  de  vlcerum  curatione  fcripferunt,cau 
fes,  quae  illa  creant,abfcidendas  efTe,  aeque  profecTd,vt  caeterorum  oium  morborum.  Non  enim, 
arbitror,  in  vlceribus  manente  adhuc  caufa,qug  ea  excitaui  t,  hanc  prius  tolli  expedi  t,in  alfjs  mor 
B  bis  non  expedit:  fed  omnino  in  omnibus,in  quibus  effecTrix  caufa  adhuc  manet,ab  hac  inchoan^ 
da  curatio  eft.Qudd  fi,quae  coitionem  impediunt,non  dixit  de  omnibus  caulis,quae  ea  impedire 
polTunt,fed  de  labris  tantum,veluti  ex  rjs,que  fubiecit,oftendit,plus  certe  nefcire,  cp  fcirc  eorum, 
quae  ad vlceris  curationem  fpecTant,videtur.  Quippefieri  aliquando  poteft,  vtcV  haec  caufa  fola 
fit,qud  minus  fanefcat  vlcus.Poteft  etiam  (  vt  dictum  eft)  caufa  effc,cV  que  citra  tumorcm  praetcr 
naturam  fit  in  exulceratis  partibus  intcmperics:cV  quae  cum  tumore  quidealiquo  coniuncTa  lit, 
non tamen,qui omnino  fibi  labra  excidi defideret.  Potcft  cV  varix  fuperiacens,  vel  Iicnis auclior,  *  Antiqui  h  >- 
vel  in  iecinore  vitium  aliquod,preter  6,3  hec  omnia  imbecillitas  partis argrae,  que ipfa  quoq? inte-      K'f  "f' ' : 
fa quedam  eft  intemperies:quin etiam  vitiofus in  toto  corpore luccus  (cacochymian  vocat)  ma-  rMi  \ ' , , 
xima  lcilicetcaufarum,qu£  incomodare vlceribus  poffunt.  Vcxat  ianc  non  miiius  vlcera,eVfuc-  imprc/iis. 
corum  aequaliter  fehabentium  exuperantia,  qua  plethoran  vocat.Horum  quodqj  fi  adimi  Thcf 
falus  iubet,laudo  hominem,ceu  veteribus  fublcribentcm:  fin  labra  tantum,  vnum  nouitexmuU 
tis,fed  quodnec  opiliones  lateat.Quippe,li  opilio  vlceris  labra  dura,cV  callofa,cV  liuida,cV  nigra, 
cV  alio  quopiam  notabili  coloris  vitio  videat,  prorfus  ea  circucidcrc  non  dubitabit.  Eft  cnim  cir^ 
cuncidererespromptilTima:maius  vcro  quippiam,atq?  artisegens,medicametisfanare:Thefla' 
C  lus  autem  nec,quae  labra  molliri  medicametis  poflunt,vnquam  nouit.Quippe  fatentur  eum  pe< 
nitus  hanc  artis  partem  declinafle,ita  vtiq3,  vt  ipfe  quoqj  indicat:  ncc  omnino  experietiam  ratio^ 
nalem  ue  fcientiam  de  vllo  medicamento  vifus  eft  habere,  quod  ipfum  quoqj  ex  libro  cius  de  me 
dicamentisoftenditmvVerurn  defjs,qu£ibi  nonrecTeab  eo  funt  prodita,inprogrefluoperisdi^ 
cemus.  Nuc  de  diuturnorum  vlcerum  fanatione,  qua  in  prius  pofita  dicTione  tradidit,  paramus 
diflerere.  Sane  melius  fuerat  no  diuturna,  fed  cacoethe  ea  vocafle:  tum  naturam  eorum  narrafle, 
cV  caufas  generationis  corum  expofuifle:  curationemq3  cuiufq3,primum  quidcm  comuncm  om 
nium,quatenusvlcerafunt,  qualem  intertiolibrodefcripfi:deindepriuata  cuiufq^proefficien^ 
tis  caufae  fpecie,  veluti  in  hoc  libro  docui.Hic,cum  nihil  horum  feccrit,cV  nouandum  vlcerat  um 
locum  cenfet,  cV,  vbi  inftarrecentis  vulneris  fecerit,vtcruenta  fanandum.  Hoc  fanc  quis  tn  ope^ 
ribus  arris  exercitatus  non  cuidentiffime  lntclhgat  ab  eo  efle  fcriptum,qui  nunquam  vlcus  cura- 
uit  r  Sanarene  vlcus  diuturnum,  vt  crucntum,quifquam  poteft,vbi  id  limilc  rccen  ti  vulneri  fcce 
rit r vtrumne  Iabris  eius  fibula  adducTis,an  futura  coniuncTis,an potius  horum  nullo,  fcd  mcdt-' 
camento,quod  cruentis  fit  aptum,cV  cum  hoc  fola  deligatura  fretus  $  Quis  cft,  qui  non  norit  vl- 
cus  omne  cacoethes  ltatim  etiam  cauum  efle,  vtpote  ex  rofione  natum  C  Nunquid  igitur  infulfe 
DTheflale  fieri  poteft,vt  coalefcat  cauum  vlcus  prius,q  cauitas  carnc  fit  impleta  t  an  non  eft  hoc,  vt 
cruentOjfanarc  fErgo  ipfc  tu  fruftra  cauorum  vlcerum  curandorum  indicationem  non  efle  glu^ 
tinationem ,  fed  impletionem fcripfifti.  Qiioxd  fi etiam  non  cflct ex fe cauum  omne  vlcus  contu^ 
max,certe  dum  (vt  tu  praecipis)  excil  Is  videlicct  labris,vt  crucntu,efficitur,  ex  neccflltate  cauum 
fit,maximam  CJ3  conquirit  labrorum  diftantiam:adeo,  vt  non  videam,quo  id  glutines,cV  coirc,vt 
cruentum,facias.Nam,fi  adducere  violcnter  labra,quae  plurimum  diftant,tentabis,phlegmoncn 
neceflario  accerfent,  nec  coalefcent.ld,  quod  tantum  intclhgerc  mihi  Theflalus  videtur.  Subdit 
m    enim:  Si  non  fuerint  vicla,vt  phlegmonen  mitiges.Satius  vcro  fuerat  fcribere:  Cum  non  vincen 
tur,vt  phlegmonen  mitiges.  nam  necefle  eft  non  efle  vinccnda. Verum,  vt  hoc  quoq^  Theflalo 
donetur,  atq^  id  tranfeamus,  nec  valde  anxie  examinemus,  illud  cuiuis  apertum  eft,ci)  a  commu^ 
nitate,quam  ipfemct  tradidit,prorfus  receffit.Quippe  fi,quod  obftat,auferemus,nihil  amplius  dc 
communitate  diuturnorum  vlcerum,qua  diuturna  funt,fumemus.Sed  dctur  hoc  quoq^.  Videa- 
«    mus,  quae  fequuntur:  fcribitenim  ad  hunc  modum:  Quae  ad  cicatricem  vcniunt,cV  rurfus  fc  apc 
«    riunt,hec in acceffione  cV  vlcerationefimilitercurabisrjs,quaerccentervcxata  phlcgmone  funt. 
«    Poft  haec  fubdit :  Mala^mate,quod  cx  finapis  femine  fit,circupofitis  partibus  rubore  cxcitandu. 
Quid  ais  infane^tiam  li  acre  cV  calidum  fit,quod  influit,  rubreheri  parriculam  ex  finapis  fcminc 

Septima  Claffis.  d  d  d  d  d  d  d  oportet  t 


METHODI  MEDENDI 


oportct ,  vt, quod  in  multo  tcmporc  cotrahcrc  cx  fluxionc debcbar,id  ftatim  cx  tuo  mcdicamcn-  H 
£0  obtineat,tota  vidclicet  vlcerata^atqjcrofa  i  Nam  vctcrcs  cas  partium  imbecillitatcs,qu;e  vcl  cx 
frigorc,vcl  plunmo  humorc,  citra  manifeftum  calorcm  accidcrant,  rubcfaciedo  curabant.Tu  ru 
brchcationcin  omnibus  dcinceps  vicris:  primum  nullo  facto  diicriminc,pi  opternc  partis  lmbc 
cii'itatcm,an  proptcrfluxionismahtiain,nofanctur  vlcus.Dcindcordincminuertis.Nam,cum 
linapi  particulam  vflcris,  nec  quiccf;  profeceris,  tum  ad  corporis  to tius  curationcm  acccdis: cum 
contra,vt  arbitror,tum  rationc,tum  cxperimeto  dc  ijs  lit  ftatutum,vt  toto  prius  corporc  a  fupcr^ 
uacuis  Iibcrato,tum  calidum  aliquod  acrc  qj  medicamcntum  parti  admoucrc  iit  audcdum  :quip^ 
pc  eiufmodi  medicamcta oia  cucurbite  ritu  ad  fe  trahere a  toto  corporc  funt  habiha.  I  taq^ ,  niii  ld 
prius  vacuaucris,materiam  fluxionis  acri  medicamcnto  rchnques.Hoc  cnim  tum  Empirici  me^ 
dici  fatetur,tuni  Dogmatici:  hoc  philofophorum  optimi  lenferunt,nam,  cum  corum  quoqj  me- 
mincrit  ThelTalus ,  non  alienum  fit  cos  citarc  teftes:quod  oculum  rccfte fanarc antc  totum caput 
non  hcet,  neq^ hoc antc  to  tu corpus.  Sic  A riitotcles ac  Plato  dc  morborum  curationc  fcnfcrunt, 
fanc  cV  Hippocratcs,cVDioclcs,cV  Praxagoras,6V  PIiftonicus,cV  vctcrcs  vniucrli.Theflalus  ve- 
ro  folut  nd  iicjcd  pnmum  ad  mcdicamctum  cxlinapi  vcnit:  poft  de  toto  corporc  folicitus  cft,ne 
hic  quide  prudcnter  quicCj  docens.Nam,cum  Iiceat  corpore medicameto,quod  purgct,  fcmel  va  F 
cuato,mox  falubri  victu  ipfum  reh'cere,hic  vociferationum  mcminit,excrcitationum  CJ3,  cV  gcfta 
tionum,cV  vicftus  ccrto  ambitu  mutati,  tum  vomitionis  cx  radicula:  mox  fummam  his  imponir, 
lpfum  vcratru:  idcm  fcilicet,qui  hne  vHo  magno  ncgocio  oia  fanare  promiht.Ego  vero  nc  inx&t 
ligerc  quidcm  poiium,quo  quifquam  aut  dctcrius,  aut  maiorc  tgis  difpcdio,aut  inani  magis  ope 
ra,  vlcus  fanaucrit.  Age  igitur,licut  vfu  non  nuny  vidimus,lic  vcrbis  quoqj  homine  hngamus, 
cui  fanavi  vlcus  contumax  lit  opus.Efto  aliquis,  quicancra  quidcm  lit  fanus ,  fcd  cx  fcabenda  de-- 
rcpenic  quapiam  particula,vcluti  brachio,puftula  ftatim  cxcitarit:  mox  cadcm  ipfa  particula  ite^ 
rumatqjitcrupruritu  vcxctur,pullulacj3dirupta  vlcusdccolorinarqualitcrcrofum  gignaturrar- 
quehccm  tribusquatuor  ucdiebusa  pnncipio  incidcrint:dicatmihihoclocoquiipiaexmcdi-- 
cis,q  ThciTalum  imitantur,  quo  nam  pacto  ianarc  ciufmodi  vlcus  coucniat.Ego naqj  cacocthcs 
oino  ld  dico:  cV  ob  id,qualis  ht  totius  corporis  anectus,  ftatim  coniidcrabo.Inucniam  nanqj  tum 
ex  vlceris  iphus  fymptomatis,tum  cx notis,quas  totum  corpus  prarfc  fcrct,  cuius  maximc  gcne- 
risfitis,  qui  rcdundat  fuccus^atq^huncmcdicamcto protinus cducam,  ncc  protraham,dum  10-- 
tus hominis cubitus affcclum  qucndam  contumace  rebellcm  q^ curationi  contrahat, At  Thcfla- 
li  fe(5tatores,ipiius  videlicet  prarccpta  feruantcs,primum  cxpectabut,dum  vlcus  inucteratum  iit,  G 
qud  in mirihcam  lllam  lnuctcratorum  vlcerum  communitatcm  rccidat:  quaii  non longe  mclius 
cllct  contumacium  vlccrum,  no  aut  inucteratorum  communitatem,  qua:  curationem  lndicaret, 
tradcre.  Mox  duorum  altcrum,  aut  excidcnt,  cV  ceu  reces  vulnus  rcddent,  ac  veluti  ad  glutinan^ 
dum  partes  eius  adducent:aut  primum,quod  cx  linapi  conhcitur,medicameto  vtetur.Quo  non 
proficientc,ad  fublatas  voces,cV  geftationcs,cV  reliquas  exercitationes,  6V  viclu  per  circuitus  mu 
tandum confugicnt: ab  ijs  vomitionem  ex  radicula  moucbun  t.Qtidd  ii  his  vlcus  non fanabitur, 
vcratrum  dabunt.  Sin  ncc  ld  profeccrit,  hominem  in  Libyam  ablegabut: nam  id  quoq^  adrjcere 
debuit  Thcflalus,poft  cximia  illam  contumacium  vlcerum  curationem.  Qiiippe  in  vociferatio- 
nibus,gcitationibus,cV  alrjs  ciufmodi  immoratur,quafi  malu  habitum  corporis  (qua  chachexian 
Grarci  vncant)  non  vitium  humorum  (quam  cacochymiam  dicunt)  curent.Et  quid  miri,  fi  tum 
fatcntur  fe  vlcus  cacocthes  ftatim,vt  cft  natu,non  noffe:  tum  vero,dum  fit  inuetcratum,ac  fgpc  ci 
timprefsi coA.  catricem  ducat,fepc fe aperiat,manent \ ante,cjj,quid  facTo  opus  iit,intclligant: vbi etiam  eos,qui 
&  manufcnpti  qUOqUO  modo  iebricitent,accefiionem,  quae tertio  dic futura  non  futura'uc eft,tranfire ccnfent t 

quidam  lesuit    A  j  j  t-         j  i     •  i       -r-  r  -         i  •  • 

tt  Linaccr:  alij  Adeo  vidchcet ad  vngucm  contcmplationem  de cnii  pernouerunt,aut iummu  morbi  mcremen 
<af>os  to  yvS-  tum  uiturum  proipicere  poflunt.Quidigitur  fepe  accidit  t  Ncmpc  tabefcere  in  leclulis  horu  cul  H 
vcu-i.  «>ntt|"  pa  homines,qui ftatim  fecudo  die  explicari  potuiflent.  Qiiippc  non  fcmcl  nos,  aut  bis  tcr'ue,  fed 

gatquid  tacto  K  ™    .  r .        .        r  i     •  •  r •       i  •  nr     i  r  i 

&c.  lexccnties  tum  lpii  multos  tebncitantes  iimul,  vt  pnma  acceif  10  deiijt,Iauimus:  tum  preceptores 

noftros  id  ipfum  facere  vidimus:  intrepide  q?  de  ca?tero  vicTitare  permifimus,  ccu  poit  fcbri  cari-' 
turos:quos  fapiens  f.Thcflalus,  qui  primam  diatriton,  (ideft  tridui  inediam)  excogitauit,  pror- 
fus  arefeciflct ,  totis  (puto)  tnbus  diebus  fame  confecl:os:mox  dein,  arbitror,modice  f.in  quarto 
dic  nutriuiflct:ab  hoc  paulatim  reficicns,vix  fexto  aut  feptimo  ad  confueta  munia,  qui  femel  fe^ 
bricitaflent,  dimiiiflct.  Adeo  femper  homines  in  morbis  tabefaciunt,  a  quibus  vtiquc  facile  pof" 
fent  hberari.Nam,  cum  pauciffimis  diebus  fanari  vlcus  contumax  incipierts  poflet,ThcflaIus  id 
in  annum,aut  ctiam  longius  tempus  mcurrere  fmit.Manere  nanq^dum  id  cicatricem  farpc  indu 
cat,farpe  etiam  fe  refoluat,vt  fcias,an  contumax  fit:  mox,  vbi  curationem  inceperis,ne  tunc  quidc 
corpus  itatim  purgare,  fed  primum  medicamento  ex  iinapi,  dein  geftatione,cV  vociferatione,cV 
certo  viciu.poft  radicula,  ab  his  veratro  vti:ha!C  quid  aliud,  qj  annum  cxpcctantis,funt  t  An  per 
Dcum  immortalem-jCum  fex  diebus,aut  plurimum  fepte,  poflet  homo  curari,  multos  menfes  tra 
hcmus,  qud  videlicet  primum,  an  cacoethes  vlcus  fit,  fciamus ,  dein  curationem  inchoabimus  t  > 
Et.qucC-dcmum  ncceflltas  eratpropriam  inueteratorum  vlcerum  communiiatem  tradendi,pre^ 

fertim 


LIBER    QVARTVS  26 

A  fcrtim  cum  nihil  ad  curationcm  conducat,  licucrit  qj  non  inuetcratorum,  fcd  contumacium,  ncc 
horum  mchcrclecommunitatcindicatn'ccm,redcurationcmfcnbcrcr  Quippcacciditquibufda 
tum  vlcenbus  tum  morbis^vtcontumacesrebellcsq^adcurandum  lintrncctamcn  indc  curatio- 
nis  mdicatio  fumitur,fcd  affcctus ipfc  primam  curationis  indicationem  fuggcnt.  Ex  ea  vcro,  SC 
quajfunt  agcnda,inucniuntui  ,ad  eum  modu,qucm  ipfe  tradidi.  Quarc  hoc eft  mcthodo  curare, 
quod  nos  facimus,vetercs  imitantes:li  modo  mcthodum  elfe  oportct  vnam  quandam  vniuerfa- 
lem  viam,quc  ommum  particulanum  fit  communis.Hic  vero  ctia  m  hoc  fallitur.putat  q;,  quic- 
quid  omnino  in  rjs  habetur,  qui  methodo  aliquid  faciunt,  ipfam  methodum  ciTc.  Nam  notitiam 
ccrte  habcat,oportct,:tum  fimilis  tum  diffimilis,  qui  methodo  quiduis  molitur:  non  tame  ipfum 
hoc  methodus  eft,fimih's  fcilicct  dilfimilisqs  notitia:  neq$  hoc  Ariftoteles  Platouc  affirmat,quos 
falfo  Theffalus  ci  tarc  audct.  Vcrum  ha?c  ad  prefens  refellcre  non  attinet.  Quarc  rurfus  ad  mcdcn 
di mcthodum  rcucrtor,promitto  qj  oftefurum  me  tum  vnum  effeeius  in  omnibus  curationibus 
principium:  tum  viam,quae  ab  eo  principio  ad  fincm  vfqj  ducit,  in  oibus  particularibus  limilem 
eiTc.Quare,ctli  in  lingulis  morbis  priuata  quedam  methodus  fanandi  videtur,communc  tamen 
in  omnibus  genus  vnum  cft.  Aufpicari  nanq^  perpctuo  oportct  ab  indicationc,  quae  ab  affectu, 
i  i.4.  Ia- t-  5 •  B  cui mcderi paramus,  accipitur: /Eftimare  vero ac difccrnere,an  caufa,  quaeaffcctu cxci  tauit,  iam 
1  .foJ.471.6     dejicrit:an  nuc quoq^ ipfum  tum  augcat,tum faciat:dcin,li  ddijt,ad ea,  qu:e in  tertio  huius  opc- 
ris  libro  traditur,mcthodum  eft  veniendum :  lin  adh  uc  facit,ad  eam,quc  hie  docetur.  Quippc  ca- 
dem  hacmcthodo  tum  phlcgmones,tum  fcbris,tum  omnium  vno  verbo  morboru,rcmcdia  m- 
ucnias,vtiq3,li  nilnlctiamnum  fit,dc  prxcedentibus  caulis  non  laborans,  fed  ab  ipfo  tantum  affe 
ctu  ordicns:  Sin  nunc  quoqj  aliquid  ft  t,duos  tibi  curationis  fincs  prarponcns,  tum  aha  dcinccps, 
vt dictum  eft,faciens.Sed enim  mirari  ftupiditatem  eorum,qui  Thcllalum  fcquuntur,eft  opcrc- 
prctium:  non  vriqj  q>  in  tahbus  delinquunt,fed  q>  dyfpathias,cV  mctafyncnfes,  cV  imbccillitatcs, 
cV  firmitudines,cx  aliaid  genus  nomina  non  pauca  prolcrentcs,qux  pcr  ca  figniHccntur,  nc  nuc 
quidem,  fi  interroges,  refpondcrc  polTunt.  Nam,  quid  lit,  quod  in  omnibus  diuturms  vlceribus 
grccedicunt  u<tTa.<ruy*.ojLvtiv  ty,v  t\iv,  neclimilitcr  intcrleomncs,ncccIarenccprudcntcrrcfpo- 
dent.Atquijfi  vel  annquum  nomen  elfct,vcl  ab  vllo  Graecorum  vfurpatum,  ex  ns  forraffis,  quae 
illifcribcret,  intelhgi  polfet,  dequoidnegociodiccrent:nunc,  qm  ftupiditatis  lpforum  propriu 
cft,vriqjex  Afclepiadishypothefi natum,ficutcVreliquaeorum placita, arquum  profecrd cltip- 
fifuafomniainterprctentur:vndefcilicct,quodgrecedicitur  o-uyx&viZ^  ra.  a-ouaTctyj^  Jfezzi 
C  rs^quafi  mifccri  fecerni  q?  corpora  dicas,folis  rjs,qui  corpufcula  cV  meatus,  aut  indiuidua  cV  va 
cuum,aut  deniqj  lmpatibilia  cV  inalterabilia,  prima  clementa  ftatuunt,Iiccat  vfurparc,  ficut  certe 
ufurpant,cV  affidue  iplis  nominibus  utuntur.  Quin  ctiam  lpfc  Thclfalus  rn  canone,  cu  hcc  prin 
cipia  confirmat,nouat quidcm  aliquid ibi  quoq;  praeter ca.qua:  a  Thcmi fo nc  cV  A fclcpiadc  funt 
pofita:  ca:tcrum,quod  fcntit,docet  lane  non  obfcure.  Non  cnim  prorfus,  ficut  Afclepiadcs,  cum 
in  fymmetria  quada,  (id  eft  competentia)  exiguorum  meatuum  fanitatcm :  m  amctria;(id  cft  in- 
conuenientia)  morbum  conftitueret:  reditum  ad  priftinam  meatuum  iymmctriam,  fanationcm 
putauinitaTheffalus  quoq?  eft  arbitratus,fed  totum  exiguorum  mcatuum  ftatum  cenfct  lmmu- 
tandum.Atqjexhacopinione procelfit  metafyncrifeos  nomen,  ldcm  planc  mdicans  potcftate, 
quod grceee  metaporopceefewSjid  eft  cxiguorum  meatuum  ftatus  mutatio.  C.eterum  non  dece- 
batiplum,inquibusfugercabincertisobfcurisquubctcV rantum  rjs  comunitatibus, qua?  cui- 
dcntcr  apparent,animum  intendere.in  rjs  quoq^  Dogmaticorum  uti  noibus .  A t  noli  (mquiunt 
fcctatoreseius)  ciim  his  utitur,  dogmaticceuaudire,  led  dXtXac ,  id  eft  limplicitcr.  Nam  ita  lci  rc 
fuppctias  ex  fccftatoribus  cius  quida  folent,uidelicct  ad  aliud  rurfus  nomcn  nos  reuocantcs,  ncm 
pe  d$iAeictPy -{quam nos fimplicitatcm uemmus:}» quam ne lpfam  quidcm,quid fignihcet,  ipfe 
D  fanev  intelligcre  poffum.Si  enim,  ficuti  ipfi  hoc  quoq^  rurfus  exponut,  ad  aliud  f.  magis  friuolum 
nomen  nos  remittctes,nempe  graecc  ^icoTixJcq,  quod  ipfum  rurfus  exponcntes  fignihcari  per  id 
dicuntidem,quod  uulgo  hominum  fimiliter,utiq3 tantundem  fucrit  dttXcac  ei,  quod  non  dcfi- 
nitcncc  exa<fte,fedfineomni  tumartc  tumfcientia. Siquidemloquurlturhomines,qui  magis 
funt  ad  Ioqucndum  prxcipites,  artium  nomina  fub  fcnfibus  quibufdam,  qui  nullo  fundamento 
nirantur:rogaa  vero,quid  lignificent,oftendere  clare  non  polfunt.  Qiiod  li  hoc  Thcffaln  ifti  ac- 
cidere  fibi fatentur,loqui  fc quarpiam,nec intclligere  fc  cxacte,quc loquantur,  id  ipfum  prolccto' 
fatcntur,  quod nos lllis obrjcimus. Nam  metafyncrifis  llla,  fi quidcm  dc immutanda  poropocia, 
id  eft  cxiguorum  meatuum  ftatu,  dicatur,certc  intcllecftus  aliquid  habucrit,  fignihcauent  q;  rcm 
aliquam ,  caeterum  friuolam  mulus  modis. Nam  nec ex  corpufculis  cV  mcatibus  corpora  noltra 
conftant:  nec,fi  hoc  verum  clfet,poiTet  tamc  ahquis  doccre,  qua  rationc  finapi  mcatuum  illorum 
ftatumimmutarct.Nec,fiid  quoqjoltenderealiquis  poiTet,  confenticns  corum  fectac  cffct,  quifc 
apparenubus  comunitatibus  contcntosctTc  dicunt.  Ne  igitur  vnntur  hoc  nominc,  ncc  nobis  nc 
gocia  faccffant:  Iicct  enim  cVfincmctafyncrifeosnominc,  diuturnorum  vlccrumcurationem 
alrjs verbisdiccre,  licutEmpirici  faciunt,  Qudd  autem  cV  in  Atonias ,  id  cft  lmbccillitatis  voca- 
bu!o,limili  modo  nugcnt,monftratum  pnus  eft  m  fccundo  hbro.Si  cnim,ficut  Empirici,  nome 

Septima  ClaiTis,  ddddddd    n  vfurpat, 


■: 


METHODI  MEDENDI 


vfurpant.aliud  prorfus  non  fignificant,  q?  qp  aclio  non  fcruatur.  Sin  autcm  facultatcs  aliquas  gu  E 
bcrnareanimal  proponunt,qualcs  tum  nosalTcrimus,tum  oes  fcrc  vctcrcs,pr«Ttcr  ld.q?  Aiclcpia 
dis  dogmans  contradicuiu,etiam  inccrta,cYdcquibusparuintcrauthorcs  conucniat,atttngunt, 
-quauis  ca  fugcre  iubeant.Scd  dic  nobisTheflalc clare,quid  libi  vclit  iliud  fxncL7iry/.2jL\>£tv.  Si  nan 
queexiguos  mcatus  mutarc,cV  fallcris;cY,que  incerta  funt,vfurpas:  Si hrman  fanam  qj reddi cor 
poris  particulam,vcl  hoicm  totum,nihil  hic  pretcr  nomcn  plus,q  Empirici,doccs.Quippc  iciut 
hi quoq^  rcmcdijs  quibufdam  admotis rcddi  hoiem  fanum: cancrum,  qua ratione  rcmcdia id  fa>- 
ciantjVtiq?  ncfciunt.Ncq?  cnim,an  cxiguos  mcatus  mutct  mcdicamcnti  facultas,ncq;  an  fymme- 
triancfficiat,ncq3an  totam  patientis  particulequalitatcm  alteret,potcftEmpiricorum  quifpiam 
dicerc.  Atqjillilaltcm  funtmodcfti,  vt  qui  vnum  fcfolum  lciredicat,  huic  fcilicctmorbo  in  hoc 
temporclimcdicamentumcxhnapiadhibcatur,  faepe  notafle  fcvtilitatcm  fccutam:non  tamen 
methodosloquuntur,nccfupcrcilium  attolIunt,ncc  talihbi  notitiaplaccnt,nccantiquismaledi- 
cunt,nccHippocratcm  pro  nihilo  habcnt,immo  vcroipfumlaudant^fcrcqjoia  vcrcdixiffeaffir 
mant.Hic  vero  Thcffalus,qui  tum  hunc,tum  rcliquos ocs  medicos contemnit, Empirica  contu 
rnacis  vlccris  praeccpta  fc  fcnbere  non  intelhgit:  quanq,fi  vcl  hoc  commode  faccrct,vtiq3  aliquid 
operaepretium  faccre:atqui  ne  id  quidcm  fecifle  vidctur,  cumordinem  rcmediorum  inucrtat,  F 
cV  prius  partis  rcmcdijs  vtatur,c[j  totum  corpus  praeparaucrit.Na  hocinlignis  in(citic  argumen- 
tum  eft:cum  in  vno  co  fcrc  omnibus  medicis  coueniat,  quamuis  in  plurimis  diflcntiat,  q>  totum 
corpus  vacuum  purum  CJ3  ab  cxcrcmcn tis  antc  f it reddcndum,qj  vlla  pars  valcntibus rcmedijs  fit 
(ubijcicnda.Nam,hucexpcrietiaiudicarcquis  velit,  fiuectia  rationc  (tertiumcnim,  quo  iudiccr, 
ncq3in  aliaquapiamartc,ncq3in  vlla  vitar  partcquisc^  habct)  maximum  cflcincomodum  dcpre 
hcndet,  cum,toto  corporc  fuam  curam  rcquirentc,prius,qj  illi f it profpecftum,  af  fhcTae  parti acre 
aliquod  cV  calidu  mcdicamentum  fit  admotCLTrahit  enim  ad  fe,cucurbitar  more,ex  toto  corpore 
fuperuacua,atq3  ita  in  graui  partc  affigi  t,vt  argre  auelli  poffint.  Quo  magis  opercprctiu  cft  Thcf 
falios  iftos pcrcunctari,  vnde nam  Thcflalo  in  mcntcm  vcnerit de  contumacium  vlccrum  cura- 
tionc  talia  nugari,cu  nccEmpiricus  quiscjj  ante,ncc  Rationalis  ita  fcripfcrit:  fed  nec  ipfe  Thefla- 
Ius,ncc  eius  fequaciiim  quiscp  eiufmodi  remediorum  ordincm  aut  cum  expericntia  c6fcntirc,aut 
cum  rationc,  affirmarc  aulit.  Addc,q?  ncc  docere  poflunt,quomodo  tempus  indicct,non  aut  affe 
<5tus:  Scd  ncq^  (quod  hoc  maius  eft)  quomodo  Thcflalus,qui  eftimadum  cenfet,quid  lit,quod  d 
catriccm  vlcerum  moretur,atq3  id  tollcndum,non  prorfus  lit  ftupidus,fimul  cum  hoc  tantum  fa- 
tis clTcnon  vidcat,diuturnitatcm  autem  vlccrum  nihil  cflcad  rcm:hmulcu  non  in  vlccnbus mo  G 
do,vcru  etiam  rcliquis  morbis  omnibus,id  cfle  facicndum,vcluti  vctcrcs  monent,  non  aduertit* 
Verum  ad  harc  nobis  nihil  refpondcnt:  fed  fcmper  non  recTe  mtelligcre  nos  dictantcs,  tanquam 
videlicct ipfi  vcl  Hippocratis,  vel  veterum  cuiufquam  fentetiam ad  vnguem  intelhgcrent,  reclc 
Theflalum  dixiflc  affirmat,  diuturnorum  vlccrum  vnam  quandam  comunitatem  clfc:  Ita cnim 
No  lo^e  a  ptT-  Hippocratcm  quoq;  fenfifle  in  libro  de  vlceribus,  cum  ira  fcribat:  ||  Etia  ab  inuctcratis  vlccnbus  > 
taLc  faaecvcr-  idagcrc,vt  fanguis  crcbro  cfrluat,  coducit,  quomodocunq3  vidctur  opportunum  cflc.  Fortaflis  > 
ba grxci  codi.  crgo  ad  rem  pcrtincat,  tametfi  non  predixcrim  me dc  Hippocratis  mcnte  hoc  loco  diflerturum, 
buis  fc  vldaur  vc'  f11"1111311111  aliquid  de  ea  perftringcrc.Fucrit  vcro,quod  dicemus,non  minus  cY  prifcoru  fen- 
Vidi;cotextus.  fus  intcrpretatio.Hos  nanq;  viros,ceu  nullius  adhuc  dogmatum  fecTae  addictos,  fcd  pura  SC  fim- 
plici  mente  ftudentes  vtilc  quippiam  ad  fanitatcm  inuenire,credibile  fane  eft  quaedam  vfu,  quae-' 
dam  inucniflc  ratione:  tum  fcripf  ifTe,quac  inuenerant,fubindc  no  adhibita  inuentionis  fugratio- 
ne,aliqh  vero  &£  adhibita:atq3  id  fecifle  ipfius  legetium  vtilitatis  caufa.  Qiiippe,  vbi  ad  dextrum 
inuentorum  vfum  conducTurum  pofteris  fperabant,fi  rationcm  inucntioms  nouilTcnt,tum  cam 
diligenter  prodidcrunt:  vbi  fecus,cV  fuperuacua  relatu  putauerunt,cV  propterea  omifcrut.Nam, 
q> fermonis  compendium  prifci in  primis  colucrunt,id  oes  vel  me  tacente ia  noruntvatq^ ob  hacH 
maximc  caufam  non  Hippocrates  modo,veru  etiam  reliqui  prifcorum,  mcdio  intcrim  tranfgrcf 
fo,primo  tertium  adnccTunt.Si  enim  primum  fccundi  lit  fignum,atq3  hoc  tertium  ex  neccffitate 
fequitur,ita  tertium  primo  fubtjciunt,fecundum  pretereuntes.Oftedi  vero  pcrfepe  tum  reliquos 
antiquos,tum  vero  maxime  otum  Hippocratem,taha  fcripfifle:  dcbet  q^,  qui  callcre  prifcoru  in^ 
tcrpretandi  genus  vo!et,in  illis  exercitari.Nunc  vero  ipfum,quod  propohtum  eft,  tm  cxponam. 
Qmd fit  Vkw$>  quod ^£as appelLttur  Cacoethes: ac de Methodo  Vlcwum ommum 

curandorumex  Hippocrate.  C^4P.  5» 

'  Am,  quse  vlcera  omnibus  rite  decenter  CJ3  facTis  tamcn  non  fanantur,  ca  medici  gracce  ca- 
coethe,  nos  maligna,  contumacia^rebellia^ue  dicimus.  Diuturna  autem  prorfus  ftunt,cum 
duntaxat,vt  vlcera  funt,curantur.Qiig  vero  fit  vlcerum,vt  vlcera  funt,curatio,in  libro,  qui  hunc 
praecedit,definitum  eft.Haecigitur  vlcera  cYcacoethe,c^inueterata,  &  diuturna  vocant,  indiffe^ 
rentcr  his  nominibus  in  ipfis  vtentes.Quin  etiam  ad  nofcendum, q>  affecTus  ipfc,cacoethes  id  eft 
contumax  ad  fanandum,ftt,  vna  cum  alfjs  notis  etiam  id,q>  pcractis  ctiam,  quae  cleccnt,  omnibus 
diuturna  hant,aliquam  portionem  habet.Non  tamen  aut  ipfa  diuturnitas,aut  q?  diuturna  8C  vo- 
centur  8C  lint,  idoneam  curationem  indicat,  fed  cx hoc,q>  male  aftetfta  fi t  ulcerata  pars,licct  collu 

gere. 


N; 


LIBER    QJARTVS  27 

A  gerc.Hoc  vero  inucntOjcV  curationts  ratio  conftabit.Quo,inquics,modo  t  Nepc,vbi  tantum  cc 
partes,quibus vlcusmfidct,itafuntaffectc;,fi  hasfanaueris:vbi  totumcorpus  vitiofoaliquofilC' 
co  abundat,fi  hunc  vacuaueris.Ac fignum  quidem  vitiofi  fucci eft  ipfa  vlcens  diuturnitastinue* 
tio  autcm  cius,quod  expcdit,n6  ex  diuturnitate,fed  cx  fucci  vitio  fuggeritur.Qj.ure  tria  ha?c  de- 
inccps  le  habent,fignum,aftcaio,cV  curatio:  iignum  quidcm,ipfa  diuturnitas:affeaus,  iucci  vi^ 
tium:curatio,  eius  vacuatio.  Atqj  hac  ratione  fubinde  vetcres  muenias  medio  pretermiflo  tertiu 
i    ftatimprimofubrjcere:velutiHippocratestecit,cumdixit:  ||  Tumabinuetcratis  vlccribus,con-  ibidcm. 

fcrt,vt  affidue  fanguincm  efrluere  facias,  vtcunqj  id  opportunum  vidcbif.  non  vriqj  curationcm 
i    indicante  vetuftate,fcd  fanguinis  vitio:quippe  lpfc  mox  fubrjcit:Prohibet  nanqj  maxime  quide 
eiufmodi  vlccra  fanefcere.  poftveroeriam  reliquaoia,putredofanguim's,  cVfiquidex  fanguinis 
tranfmutatione  eft  ortum.Quin  et  poft  paulo,cum  de  vlceribus,quae  ad  cicatricem  non  veniunt, 
•    dilTcrit:Necfi  (inquit)  que  vlcusambiunt,nigriccnt,fanguine  putri,  autetiam  vanccrluxioneni 
t    fuppcditante,id  gcnus  vlccra  coirc  polfunt,  niii  quae  vlcus  ambiunt,fanareddas.  Poft  ctia  de  vari 
cum  fanauone fcribit.  Ad  hxc etiam  purgationis  meminit  totius  corporis,  tum  in  alijs  quibufda 
vulneribus,tum  rjs  gbus  caricm,quam  fphacelon  vocant,inftarccft  metus.  Praetereaherpetibus, 
B  cVefthiomenisomnibus,  (ideft,quae  cxeduntur,)  itacnimgraeccnominarefoletea,  quae  humor 
c    aliquis erodit. Iam  vcro  in  rjs,qu£ mox  fequuntur,rurfus  ad  hunc modu fubiungit:  jj  In  quocuqj  ibidem. 
c   vlcere  eryiipclas  fuperucncnt,  purgatio  totius  corporis  adhibenda  cft.  Et  in  fumma,  ii  curiofe uV 
brum  de  vlceribus  reuoluas,inuenies  femper  cum  ab  afteau  mdicationem  fumcrc: vti  vcro  inte 
rim  cV  tpe,fed  ad  affecTum  nofcendum.Qudd  vero  hcc ita  fe  habcant,ex  ipfo  libri  ingrelTu  agno- 
t    fcas,qui  talis  cft:  (j Vlcera madefacere^quecunq^ ea  fuerint,nili vino,  non  opor tet.Tu caufam  adrj  ibidem. 
t    cicns,ait:Nam  ikcum  fano  vicinius  eft,  humidum  vero  non  fano.  Et  mox:  Vlcus  cnim  humidu 
c   cft,  fanum  aut  ficcum.  Idco  q?,  per  totum  hbrum  cum  totius  vlcerum  curationis  fincm  ficcatione 
ftaruat,mox particularia inuenit,etiam finis  lpiius  fubinde  nos  commonefaciens.  Cum  enim  ita 
t    fcribit:  |  Quodcunq;  vlcus  acuto  tclo  celim  percuffimue  diuifum  cft,mcdicamcntu,  quod  cruen  ibidem.. 
t    tis ftatim  imponitur,Enemon  greci  vocant,ac ficcas,cV  quod  fuppurare  vct"et,admittit.Fit enim 
t    cfftucnte  fanguine  ficcius.  Et  rurfus:  Qua?cunq;  probe  cV  opportunc  purgata,  fempcr  ad  ficcius 
<    promouentur , t ljs caro magna cx parte non fupcrcrcfcit.}- nifi  fi contufa lint.  Et rurfus: Siquod  T ^rc r5 runt 
coire  nequit,humectacaro  in  caufaeft:  In  his  oibus  prima;  fanandoru  vlcerum  indicarionis  nos  p"»°uneCfo^T- 
admonet.Siquidem  vlceris,qua  vlcus  cft ,  fanatio,  mediocns  ficcatio  cft: cuius  rei demoftratio  in  w ,  loco  p»ui.> 
C  Iibro,qui  hunc  praeccdit,tradita eft. Vcrum  vlccris,  quod cum  alio  aftcctu  coniuncmm  eft,  cuius  j^*  ^^""J 
videlicet  precedere curationem  oportet,eius  curatio,vt  vlceris  folius,non  eft,fed  pnor  lllius afte-  cx»ce poliu. 
ctus,fecunda  vlceris.Nam,fiuc  phlcgmonequa?piam,fiue  nigritia,fiueccchymolis,fiuc  cryfipe-' 
las,fiue  cedcma,vlceratam  carnem  obfederit,primum  eius  molicnda  curatio  cft.  At  vero,cp  vlcus 
mterim  non  folum  no  comtnode  curatur,  fed  multo  ct  maius  rcdditur,id  neminem  Iateat.  Nam, 
fiue contufa  fuerint  circupofita  vlceri  Ioca,feu  phlegmone alius  ue  tumor  m  his  conftitcrit,  pro^ 
pria  eius  aftectus  fanatio  muenienda  nobis  eft,illud  pro  certo  habentibus,  fien  no  poflc,  vt  ulcus 
fanetur,nifi  locus,in  quo  confiftit,pn'us  fit  fanatus. Ac  proindc  Hippocratcs  lpfc  redigens  nobis 
in  memoriam  ea,  quae ftatim  in libri  initio  tradidcrat,  tum  quae rehqua paulo  ante  funt  compre- 
u   henfa,tum  uero  hecadfcripfit:  Quodcunqjulcus  caefim  percuffim  ue  acuto  telo  eft  diuifum,me- 
«    dicamcntuencmon,cVficcans,cVquodfuppu^  tum  contu 

«   fa;  tu  cefa  fit,huic  lta  mcdendu  eft,utqj  celerrimefuppuret:nam  cV  minus  phlegmonc  urgcbit,cV 
u    neceifecft  carncs,qc6tufaecefeq5fint,puucfa<ftascV  *  <r*-**7*-; 

Indicat  cnim  hoc  fermone  manifefte  folos  eos  ulcerataru  partium  aftectus  non  effeficcandos,  in 
cjbus  gigni  cp  celerrime  pus  cupimus,utiq3,q>  cu  aliqua  putrefcenria  pus  fiat,obitcr  doces .  Porrd 
*  4 •  f- 4- 1.  j .  D oia,quae  putrefiunt,ex calido  cV  humido  iic afficiutur.  Ideo  qj  ct ca  cataplafmata,  qux ex  hordct 
c  fo-47  i.t  farina  coponuntur,ceu  quae  calefaciant  humecTcnt  cj3,oibus  rjs  affectibus,quibus  moucri  pus  ex- 
pedit,  admoucmus.  Hordei  naque  farina  ex  aqua  cV  oleo,itcm  q;  panis  ex  aqua  cV  oleo,  pratterea 
fomentu  multae  calida:  aquar,cV  tctrapharmaci  uis ,  oia  deniqjquae  calefaciunt  cV  humeCtant,  cc- 
lerrime  pus  mouent.  Ideo  qj  ct  fjs  partibus,  qux  phlegmone  infeftatur,ubi  uehemen  tius  iam  pul 
fitant,fic,ut  iam  defpcretur  de  horum  citra  pus  curationc,uctcrcs  ocs  ciufmodi  applican  t  medica 
menta: antc ucro  nequag. Atqj  hoc  Hippocrates  ipfe aperte  nos docet  in  memorans  iam  uerbis, 
quibus  iubet,quae  fine contufione  uulncratne  partes  funt,qua  maxime  iiccare: q cum  contufionc 
quadafuntlae&,fjsqprimumpusmouere.Quineria,cumdixit: ;  Quxcunqj  ulccra no probe cV  Ibl<iein-' 
ut conuenit,  expurguta,  fempcr  prius  pullulare  incipiut,rjs  maxime  caro  fupcrcrefcit:quae  ucro 
probc  cV  ut  dccct,  expurgata,fcmper  ad  ficcius  promoucnf,rjs,  niii  lint  cotufa,  caro  ut  plurimum 
non  fupcrcrefcit.Quippe  hic  illud/nifi  fint  contufa/quod  adrjcit.rcdigit  nobis  in  mcmoriam,qd 
in  fuperius proditis  uerbis  eft  dictu,  nepe oporterc  oia  ficcari  prartcr ea ,  quae  contufa  funt. Ncq? 
enim,ficubi  cataplafmate.quod  calfaciat  humectct  qj,  illinunt,  q  phlcgmone  infelbnf,  ex  prima 
rone  idfit,hoccft,utrcmediuaffeaus,fedutfymptomarismitigatio:liquidcm  ipfius  phlcgmo- 
ncs  rcmcdia  ficcioru  funt  uiriu.  Audi  nanqj  loqucnte  Hippccratc:  Cataplafmata  ordanatum,5c* 

ScptimaClaifis.  ddddddd    trj  phlcr -noacs 


*  bidtci  h 


METHODI  MEDENDI 


phlegmones,qua:  in cirfca  pofitis  confiftit,vcrba(cum  co<ftum,cV  folia  trifolij  cruda,cV cpipctri  fo  E.  » 
i!acoaa,cVpolium:quippeoiah£cficcandi  vim  habet,  vclutiincomcntarfjs  deiimphcibusmc  » 
dicamentis  docuimus.Etcopendiaria  obfelfarum  plilegmoncpartium  curatio  perid  genus  prae 
fidia  obitur,quae  lanc  vcl  affeclum  prorfus  fubmoucnt :  vcl,fiquid  cxiguum,quod  fuppurct,  rcli^ 
querint,altcrum  mcdicamentu  acrc,quod educerc  pus  queat,requiritur: vcl,  li  tenuis circilpolita 
cutis  lit,vclis  c|3  cclcnus  cxphcatum  egrum,fcclio  pctcnda  cft.Cctcrum  curatio  phlcgmoncs  pcr 
hordci  farina  dolorc  lenfreftudcntis cft ,  non mcdentis  cV  contra malum  pugnantis.  Vcrum  de  •> 
talium  differentia  m  fcqucnnbus  plcnius  docet.  Illa  porrd  mihi  dcmoftrata  manifefte  puto,  Hip 
pocrate  tum  vlccraquaeq;ficcandaeileiuiriffc,tum  hunccffccurationis  fine  fanxiife,  ipfo  fcilicet  .■> 
aftectu  indicationcm  prebete,non  tpe.Qudd  liquis  hoc magis etiam  fibi  pcrfuafum  cupit,  hbru 
cius  de  vlccribus  totum  diligctius  euoluat.l  ntelliget  cnim  illud  ipfum  pcrlpicue,  tum  vna  clfe  vl 
cerum oium  gcneralem  curationcm, ncmpe quam  nos  proximo  hbro  docuimus:  tum  vcro  non  * 
minus  illud,nu!lam  ellc  a  tepore  ncc  in  vlccribus,nec  in  phIcgmonc,nccdcniq;  in  alio  quopiam  •> 
affedu  indicationem.  Qm  vcro  in  hunc  fcrmonis  locum  pcrucnimus,  aequum  eft  oftendere  non 
rnodo horum,que  iam  retulimus,fuiffe  inuentorcm  Hippocratem,  fed  et  rcliquorum  omnium, 
quaecunq;  hunc fcire,qui  comodc  vlcus  fn  fanaturus,cft  opus.  Vidctur cnim  is  no  folu  vlccrum,  F 
quae  citraalium  affeclu  confiftunt,fonandorum  rationem  inucnifle,vtqu£  in  iicc^do  cofiftat,fed  ^ 
etiam  priuatim  per fpecies  affecluu  cuiufq^.Nam  aut  vitiofus  fuccus  ad  partcm,cui  vlcus  infcdit, 
amplius  non  fluit,aut  et  fluit.  Ac  fi  non  amplius  fluit,ipfi  tm,quod  laborat,fuccurrcndu  cft,fi  qui 
dem  veniuidum,vcl  nigrum,uel  rubrum  confpicitur,fcarificando,ac  fanguinecmittcndo:mox    A.l.  *.f.  4. 
(ut  ipfius  ucrbis  utar)  fpongiaftatim  ficciorc  magis,  cp  hurrridiore,  fupenmponcndo  ncq^cnim,    £*• fo"471 
arbitror,ignorabitquiipiam  particulam  iIIa,d^,ncgationishocloco  uim  habcrc,  tancp  itadicerct,  .■> 
ficciorem,  non humidiorcm: poft  haec ucro et  ficcantia remedia applicando:ab  his,  ii  rcs  poftu^ 
let,rurfus  fanguincm  aufcrendo:  ac  mox  iterum  talia  pcragendo,donec  parta  omnino  fani  tas  fit: 
ibidem.    |qudd  fi labraulcens  duracallofaq;apparcant,ctiam  eaexcidendo.Etenim  dc  his  quoqjitaait:  » 
Circularia  ulcerum,fi  fubcaua  lint,circuIo  prarcidere,quaeabfceflerunt,  oportct,ucl  oia,ucl  ex  di-  » 
midio  circuli  fni  hominis  Iongitudincm.Scripfit  ucro  cV  dc  tumoribus,  qui  coniuCti  cum  ulcere 
funtjuniucrfis,  qucmadmodum  curandi  finguli  fint:fimili  modo  cV  dc  uaricibus,  quado  horum 
quoq;occafionccontumaxad  fanandum  ulcusrcdditur,qfh  aliquacxhishumiditasad  cxulccra 
tas  partes  defluat.  Ad  cundem  modCfcV  cum  cx  toto  corpore  humor  confluit,totum  purgarc  iu- 
bet,  nufquam  uidelicct  in  his indicationcm  a  temporc fumcns.  Nam  &'  ridiculum  planc  iit adco  G 
multasac uarias  (xpc et contrarias indicationcs ab  una  communitate Heri.  Nam,  fi  etiam  demus 
indicationcm  ahquam  a  tpe  fumi,quc  tandcm  ca  fit,dicere  par  eft,ac  fumma  quapia  una  ca  com^ 
pledi: ucluti  in reliquis  omnibus  ipfe quoq; Theffalus  facit,ncdu  nos.  Quippc  unum  llli  pcrpe- 
tuoindicataftricfticorporisaffcclus,  ncmpeutremittaturacrclaxctur:unum  rurfusfoluti,  utiq? 
ut  adftringatur.Quinetiam  in  iplis  ulccribus,quod  fordidum  eft,abftergcri  poftuIat:quodcaufi 
cft,  implcri:quodaequabiIeeft,cicatrice  induci:cuicarofupercreuit,hanc  libidetrahi,  ctiaeoipfo 
authore.Ergo,ficut  in  horum  lingulis,ita  in  diuturnis  quoq;alterum  aliquid  ad  portione  often^ 
dat,quodunum  fit:uerum  nonpoteft:nam  cVexcidendaea  pr^cipit.At,quae  nam,qu^fo,  fitifta 
rationabiIisatemporeindicatio:tumremcdioexfinapiuti, dequo  uanum  illudnomemetafyn  » 
crifeos  ufurpat:  ab  hoc  ex  radicula  uomitu :  cV  poftremo,cum  nihil  ultra  inueniat,ucratro  ♦  Veru 
haec  quidem  (qucmadmodum  dixi)  etiam  in  fequentibus  plenius  dicetur,  ubi  nihil  ufquam  ullo 
in  morbo  a  tempore  indicari,  fed  lignum  id  non  nunquam  affecftus  cffc  docebimus. 

Ve  lndicationibiis  Vcn& fec~lionis&  Humorum purvationn,  cfux  ab  V lceratarum partium 

temperdmemo,& {ubftanttafumuntur*  C*AP.  6. 

Erum  rurfus  ad  Hippocrate  reuertor:  Qiie  fane  diligetie  noieadmirorcuminah}'soibus,H 
tum  uero  q?  fcopu,qui  mcdico  ad  indicatione  non  in  uno  altero^ue^fed  prorfus  omni  mor^ 
t>o,fit  fpecftandus,no  omiferit.Eft  porrd  is,qui  ab  affeclus  magnitudine  fumitur,que  non  modo 
Methodici  praetermiicrunt,(non  enim  cft  id  mirum)  fed  et  rationalium  plurimi,atq3  etia  Empi'- 
fi»i  -rj tx«-  ri'cj  (quanq alio  modo)  ocs.Nam,  ubi  t  in redundantis fanguinis  (ut illi  loquunt)  concurfu,}»  ua 
*T*~  cuztioncm  a  fe obferuata dicunt,manifefte fatent  ob nullius alterius eorum,  quae  in aegro uifunt, 
^,*  V  ft  rcfpedum,  feaduacuationemaccedere.Neq3hocdicopropterea,cppurgatiouacuatiofit,quam 
redundantis  fanguinis  concurfus  non  indicet,fed  q?  et,  tametfi  redundantis  fanguinis  concurfus 
no  adiit,ad  ipfam  /;tn  fanguinis  miflTione  interdu  lit confugiedum :  qn,  fi  ualens  morbus  fi t  cu  ui^-    a.1.4-  f.  i 
rium  robore,nemo  cft,g  fanguine  non  mittat,  q  utiq^  in  artis  operibus  fit  exercitatus.  Quippc  ip    *•  i 
fos  Empiricos  uidemus,cu  lapfiis  ab  alto  quis  fit,aut  alias  plaga  aliqua  cotufas  uchemeter  corpo-  - 
ris  partes  habueri t,ad  fanguinis  miffione  confugere,  quanqua  idem  homp  paulo  ante  fanus  fue^  • 
rat>prorfus  6)3  redundantie.  fanguinis  expers.Ex  quo  patet  no  hoc  cffe,quod  mittendum  fanguiV 
nem  indicet,fedmagnitudinem  morbi,ac  uirium  robur,exceptis  tamen  a  fermone  pueris.NS  cV 
alia  ratione,  fiquis  etiamnum  fanus,nec  adhuc  quicqua  lefus,in  fanguinis  redundantis  coneurfu 
fit pofuus,non  ftatim  huic  mitti  fanguincm  eft  neceife:  imo  alfjs  fatisfacit  inedia,alrj  cibiparci tas,  « 

alrj 


LIBER    QVARTVS  2$ 

A alrj  foluta aluus,vcl purgatio,  vcl frcqucntius balncu:alrj  fola cxercriatio,  vel multa  fricho  abun- 
dc  fuit.  MiiTio  vcro  fangumrs  ne  ab  ipiis  quidcm  Hmpiricis,rjs,  qui  lta  fc  habent,neceilano  adhi 
bctiir.  Ad  cundcm  moOum  nccpurgatio  m  fola  vitioii  fucciabundantiacoucnicntcr  fufcipitur. 
Scd,iicut miiiio  fanguinis  vcl  propter ipiius abundantia,  vcl  proptcr  morbi  magnnudmem,  i  ta 
purgatio  dC  propter  abundanam  altcriuscuiufquam  fucci,  cV  propter  vim  morbi  adhibctur.  Ac 
de  fanguinis  milTione  tum  in  alio  libro  cgimus,  tu  vcro  in  fequcntibus  agcmus.  Dc  purgatione 
in  hoc  libro  diiTcram:  dclidcrant  cnim  egri  hanc,non  modo  vt  quod  noxium  fupcruacuum.quo 
vrgetur,cducat,fed  ctiam  vt  quod  tum  ad  diueri  um  trahat.tum  vacuct.  Atqj  ob  cam  rcm  Kippo 
cratcs  tum  in  reliquis  omnibus  operibus,tum  ln  eo,  quod  dc  vlccnbus  prodidi  t.ctiam  morbi  ma 
pt    gnitudinem  ad purgationis  lndicanoncm conliderat,|j  Purgatio,inquies,per  aluurr.  plurimis  vl  MJem. 
tt    cerum  prodeft:prajtercavulneribus,quac  rn  capitcfunt  accepta:item,  qua:  m  ventrecVarticulis: 
«    ad  hecrjs,in quibus  olH  canes  impendet.Prcterca,quc  fuuntur,  cV  que  exeduntur,cV  hcrpctibus, 
«    cVreliquis  quarvlcera  diuturnarcddunt,euamqu.ecunq3deligandafunt,pcraluum  purganda 
u    funt.His  vcrbisclarcdocuitvlceribusomnibus  cV  vulncribus,quoticsprxuahda  lunt,purgatio^ 
ncm  eiTe  vtilcm.Cum.n.trilariam  non  hxc  modo  vitia,verum  ctiam  reliqua  oia  grauia  magna  qj 
B  reddantur,nempe  vel  proptcr  afriicte  partis  preftantiam,vcl  proptcr  afiectus  magni  tudinem,vel 
propterea  q>  funt  cacoethe ,  cuiufq?  horum  feorfum  vidctur  Hippocrates  mcntionc  fccilfc,  vtiqj 
incapins  vcntris  qsvulneribusprariTantiam  laefaeindicanspartis.  Vcntrcautcm  hocloco  nonfo 
lum  infcnorcm  mtclligendum  elfc,fed  ct  fupcriorcm,patcre  cuiuis  arbitror.  Diuifo  nanq?,quod 
inter  collum  cV  crura  eit  trunco  in  duas  capacitates  maximas,  prior  fub  thorace.fccuda  fub  mcm^ 
brana.qua:  abdominifubtenditur  ^Peritonxon  Grarci  vocant)  continctur.Etfane  vulnus,quod 
intra  thoracem  intra  ue ctiam  pentonaeon  penetrauit.nd paruum  pcriculum  afTcrt,  potillimum 
fiquid intcnorum  vnaht  vulncratum.  Quin  ctiam  cacocthcitatim  heri,  qua?cuq3inarticulis  ac- 
cepta  vulncra  funt,idquoq3  oes  ferex  fciunt,Empirici  quide  ex  fola  lpfa  expericntia.cui  foli  attcn^ 
dunt:  qui  vero  corpons  naturae  fcientiam  compararc  ituducrun  t,cx  lpia  vulncratarum  partiu  na 
tura.Vbienim  tcdoncs,cVnerui,cVcarnc  vacua,atq;ol]calocaiunt,hicdoloris,vigiharu,  couul^ 
fionis,cVdclirrj  pcnculum  initat.Tum  ha:cigitur  vulnera,tum  qua:  fuuntur.id  cft  quaeadeo  funt 
magna,vt  futuns  indigeant,aut  ii non  his,certe dchgatura,  alui  purgationem dciiderat.  At  vero 
iam  dictum  in  proximo  libro  cft,quae  magna  vlccra  lunt  ,ca  vel  luturis  vd  dcligatuns  clle  coniu^ 
gcnda.  Quina,quibuscorrumpe\diofTispcncuIum  impendct.  ca  vtiqjcumagnitudinephlcg^ 
C  mones  funt.  Iam,  quaecunqj  exeduntur,  ca  tum  cacocthe  funt,  tum  malorum  fuccorum  foboles. 
Herpetcs  quoq^a  biliofo  excremento  ortu  habcnt:  rcliqua  q;,qua?  inueteratur  oia,cx  huiufmodi 
quapiam  caufa  proueniut.Qiiarein  oibus  his  non  line  rationc  purgare  per  aluum  lubet.  In  pro^ 
ft    grclfu  vero  hec  mfuper  adrjcit  :In  omni  vlcere,cui  cryiipelas  fuperucnit.purgari  corpus  oportct, 
tt    quapartevlecrimaximccoducitjfiueidper  fuperna,  fiucper  infcrnaiit.  Cuiusctipiiusrcidilcri 

men in libro  de  fuccis nos  edocuit,  auertere  J  nos  iubes ad  contrana,  dcriuare  vero  ad  latera: quin  Lfo.dc Huma. 
cu'am,cum maximc inriuit,tum  ad diucrfa  reuellere.Dictum  vero  cV  de  hoc  in eo libro  cft.Qiiare  * Pnnc,P10- 
nunc  quoq5,fietiamnum  fluxio  valetcr  irruat,reucllerc  ad  contraria  JTudebimuSjVriqsT1  in  lupe- 
rioribus  vlcus  confifiat,perinferna  purgantes:iinautininferioribus  iit,  fupcnorcm  ventrcm  va 
cuaiites.At.fi iam  Huxio reftitit,atq3  rn  mcmbro inhariit,deriuarc  pcr  vicina  magis  cxpedit: cum 
cV in propinquiora  translatio  iit ,  cV  purgati mcdicamcnto  promptior  tu accclTus ,  tum  attractus 
e  viano  detur.Hanc  vcro  ronem  ad  aliam  quoq;  artis  partcm  fpectare,  nempc  qua:  dc  iuccorum 
medicatione  prxcipit,  ncminem  latcre  arbitror.  Proinde  CJ3  in  fequcntibus  ctiam  repetcre  ea  erit 
nccefTe,ac totam  abfoluere.  Nunc illud  docere volo,  tum  lpfam  morbi  iiue  vim,  fiue  magnitudi 
nemappellare  vclis,pro  indicatrice  quadam  fanguinis  detrahcdi,vcl  purgationis  adhibcnda:  ita 
D  tuendam  efle: tum  vero  Hippocratem  hanc  oium,  quos nouimus,  primum  lndicationem  adin- 
ueniffe.  Ac  de  alrjs  quidem  morbis  m  fequentibus  libris  id  oftenda,  de  vlcenbus  vcro  in  hoc,  qui 
in  manibus  efu  Ac  de  purgationibus  quidem  mihi  explicatum  iam  cft.Nam,cum  triplici  gencre 
morbusquifq3fitgrauis,autproptcrprcCCclicntiapartis,autproptcrafTecTusmagnitudincm,aut 
propter  ipfius  cacoeth«an,omnium  horum  mcminit Hippocratcs,vbi  de purgan5e  cgit.  Qind 
igitur  (dicetaliquis)  nunquid etia fanguincm  detrahi  mterdum  fuadet  propter  has  lpfas  caufas  1 
j\liliiveroidquoq3iuberevidetur,ucrumbrcuiterneciTnedemonftratione:uelutitum  ipfi,tum 
c  o  V""'    rcMulsmosfultTditaefTeintclligcs.pnmuquidem,fih2^  Omni  rcccnsfa 

m  (fto  uulneri ,  nifi  in  uentre  fit ,  cxpcdit  cx  lpfo  ftatim  fanguinem  plus  minus  ue  cfHuerc:  quippe 
u   phlcgmoncminus  tentabirur  tum  ulcus  ipfum,tum  que  circupoiita  loca  funt.  Poft  haec  autcm,  fi 

uefba,quaeinlibrodeulccribusabeo  (  funtfcripta,  tum  quxinahisoibuslibrisfacpe  propofuit,  Kon  ionge  » 
recordcris,  dcbcrc fcilicetimitatorem etTe  mcdicum  non  tantum  natura:,  icd  ctiam  eorum,  quae,  PnacJP10, 
cum  fua  fpdte  ucniunt,  confenmt,  clarc  ia  fcnis  mcntcm  intelligcs  de  fanguinc,  aim  magna  lunt 
uulnera,detrahendo.  Si  naq^  expcdit  in  talibus  fanguinem  efflucrc,  non  aut  cffl  uxit,  quod  dccft, 
ipfc  adndaSjOportet.declarat  id  ea,quae  fubiugit,quippc  hcc  itatim  cuiQa  dictis  uerbit  copulat: 
«    Et  ab  rjs,qujc  inueterata  funt  ulcera,  ut  fanguis  crebrd  riuat  cfficci  c  prodcft,utcuq3  op  por  tunum 

Seprima  CiafTisv  ddddddd    irij  uidcbitur, 


METHODI  MEDENDI 


videbitur,  tum  ab  iplis  vlceribus,  tum  a  circupofitis  vlccri  partibus.  Nam,  qfh  praedixcratomni  E 
viceri  reccns  faclo  fanguinem  emitti  debere,cernens,nifi  etiam  de  inuetcratis  metionem  faceiet, 
fore  vt  ab  aliquo  putaretur  de  recentibus  tfh  ita  pronunciafic,idcirco  illud  rccle  adiecit,  cV  ab  ih> 
ueteratis  vlceribus  fanguincm  mittcndum  eife.  Ac,fi  perpctuum  eft,quod  ab  eo  didicimus,  inci- 
pientem  fluxioncm  ad  cotraria  trahedam  effc:fixam  vero  iam  in  laborante  particula  vacuandam 
effe  vel  ab  ipfa  par  ticula,que  afrligitur,vel  a  maxime  vicina :  in  promptu  nobis  et  de  fanguinis  de 
traclionc  colligerc  nunceft,  q>  in  principio  hec  e  longinquo,poftea  ab  ipfis  exulceratis  partibus, 
fit  emolicnda.Quin  etiam,fi  fjs,quoe  iam  dixi,illud  quoqj  adrjcias,ncmpc  q>  ipfum,qui  rcdundat, 
fuccum  vacuandum  eife  Hippocrates  fuadet,alias  fanguinis  detrarftionem  adhibebis,cum  videli 
cetis  vinci't:alias  pharmacum,quod  ad  bilcm  flauam,vel  atram,  vel  pituitam  educendam  vim  ha 
bet,dabis,Illius  intcrim  in  oibus  his  non  immemor,non  cffe  vlcen's,qua  vlcus  eft,  vflam  id  genus 
curatione,fed  vel  vitiofi,qui  coniuclus  cft,fucci,vel  redundantiae,  vel  phlegmones,  vcl  hcrpetis, 
vel  eius  generis  alterius:  Sed  nec  illius  oblitus,q>  aliquid  intcrim  ex  fjs,quae  vlceribus  accidunt,ia 
dicationem  propria  fuggerat, veluti  cV  magnitudo.  Diclum  aut  cV  de  ipfis  vlceribus  cft  in  libro, 
qui  hunc  precedit:  vbi  vlcerum  diffcrcntias  oes,cV  quot,  cV  quae  fint,  cV  qu£  fit vniufcuiufqj  indi 
catio,expofuimus.Pra?beri  tamcn  vacuandi  indicationcm  ab  ipfa  segritudinis  vi,  in  eo  libro  non  F 
•  dixi  propterea,q)  cV  longiorem  demonftrationcm  requircbat,cV  totius  corporis  curam  cum  vlcc  ^ 
ribus  in  eo  non  coniunxi:  hic  vero  cxequutus  fum,quantum  ad  rcm  propofitam  crat  vtile. 
De  relicjUH  lndtcattontbus  Vlcerum  curandorum^maxtme  l>cro  de  us^ux,  a  Pofttu,  & 

Ftgura  parttumortuntur.  C \AP.  7. 

NAm  abfolutus  fermo  dc  hoc  gencre  indicationis,qua  av  magnitudinc  morbi  fumi  diximus, 
et  in  fequen  tibus  habendus  rcftat:  pari  modo  de  indicatione,  quae  ab  aetatc  fumitur :  praete^ 
rea  de  ea,quae  ab  humoribus  fanandis  accipitur.  Ad  eundcm  modum,cV  quae  ab  afflidis  partibus 
indicatio  exhibetur,cofummatius  in  fequentibus  Iibris  tradetur.Nunc  cnim,quod  ab  earum  na> 
tura,id  cft  tcmperamento,cV  fubftantia  fumi  ad  curationem  potuit,tfh  diximus :  quac  vcro  tum  a 
pofitu,tu  a  forma,itcm  cjj  vfu,praeterea  fenfus  acumine  hebetudine'ue,indicauo  fuggen'tur,hanc 
noattigimus.Dicatur  itaq^cV  dehis,  quatum  fitad  vlccrum  curationcm  vtile.  Iginir/qu^acuti    A.L  4. £4.1 
*iymS~CruY.  fenfusparseft,eamqmaximccitradolorcrncurare  tentandum:  tradita  vero eiuimc>di remcdio-    c  l  fo'-47» 
rum  matcria  cft  in  fjs  libris,qui  funt  dc  fimplicibus  medicamcntis  infcripti.Quae  parum  acri  fen- 
fu  eft,harc,  fi  afleetus'  ita  fuadet,valcntiora  rcmedia  recipit.  Et  pnncipis  quidcm  mebri  robur  fer- 
uari  oportet:  vcluti  Iatius,vbi  de  phlcgmone  agcmus,docebitur:  Quod  tale non  eft,licct,huic  caG 
medendi  rationem  tutd  adhibeas,qua?  rclaxando  remittendo  6,3  mitiget,  Chalafticen  Graeci  vo- 
cant.  Atqj  ha*c  quidem  in  fequentibus  fufius  tractabimus.  In  hoc  libro  indicationcm,que  cV  a  po 
fitu,ctafigurapartium  fumitur,trademus,atq3itaquartohuicIibrofineimponcmus.  Hincigi- 
tur  cxcogitatum  cft  ci,  cui  exulccratus  ventriculus  fit,  medicamenta  cffe  bibenda:  Cui  gula,  non 
femeI,ncctotafimulaffumcnda,fedpaulatimcVairidue:quandocxtranfitu  cV  contadu  vulne- 
ribus,quae  hic  funt,vtilitas  accedit,non  excontinendo,cV  diutius  adherendo,ficutrjs,quae  in  ven 
triculo  funt.Qiiinimmo,  cV  q?  craffiora  haec  cV  magis  lenta  fint adhibenda,id  quoqj av  politu  figu 
ra  c]3  eft  indicatum.Nam,  qfh  gula  tranfitus  quidam  comeftorum  bibitorum  qj  eft,  idcirco  reme-' 
diorum  egct,  quaj  adhaerere,  cV  vndiq^  quafi  concrefcere,  cV  agglutinari  poffint:  non  autem  quae 
elui  ac  denuere  fint  prompta.  Ac  circa  partes  eius  veluti  concrefcunt,quae  crafia  funt:  agglutinan 
tur,  quae  lenta  funt.Quae  vero  vlcera  in  craffis  funt  inteftinis,fjs,  quae  per  fede  infjciunt,  remedfjs 
magis  egent,  quippe  cui  magis  funt  propinqua:  Que  in  tenuibus  habetur  (qfh  cV  longinquiora 
funt,cV  medio  fitu  pofita)  ambo  requirunt,cV  qug  fuperne  fumuntur,  cV  qug  per  fedem  infundu 
rur.Sane  cois  olum  intcrnarum  partium  indicatio  eft,vt  ea  eligantur,  quae  animalis  naturg  maxi 
me  fint  familiaria,  fiue ca cibi  lint,  fiue  medicamenta: fugianf  refpuant  qj  huic contraria: quanq^  H 
in  fjs,qug  foris  funt,vlceribus  innoxius  et  talium  medicamentorum  eft  vfus,^ruginis,eris  cj?  vfti, 
cV  gris  fquamg,cV  cadmi^,cV  pompholygis,lithargyri,  cV  ceruffe.Haecigitur,cV  iimilia  interiori^ 
bus  exhiberi  non  debebunt.Porm  proditum  de  natura  horum  eft  tum  in  tertio  de  temperametis 
volumine,tum  in  libris  de  fimplicibus  medicametis.  Eligenda  vero  alimeta  funt,  fi  quidem  ad  ci 
catrice  perducere,aut  glutinare  vlcus  ftudemus,tum  auftera,tum  glutinofa,tu  que  minime  mor-< 
deant:  Sin  emundare,qu^  modice  abftergeant:  quod  munus  mel  non  cocl:u  pr^ter  cetera  prg  ftaf* 
Aufterg  vero  potiones,cV  eiufde  rationis  alimeta  cuiqj  funt  nota.  Voco  auftcrum  id ,  qd  Stypho       .  i 
quoqj  grece,id  eft  adftringens,df :  Acerbum  vero,quod  intefum  aufterum  eft,gr^ce  Stryphnon. 
Qug  vero  medicamenta  ci tra  internarum  partium  moleftia  fumantur,ea  tradita  funt  in  fjs  Iibris, 
qui  de  medicametis  funt  fcripti:  dicetur  th  cV  nunc eorum  formula.  Ergo  internis  vlceribus  opi 
*  eiy.it{  «lr«>  tulatur  hypocyftis,cV  balauftium,cV  cy tini  punicorum,cV galla,cV  malicorium,  cV  terra  famia,  cV 
lemnium  figillfi,cV  rhois  rofarum  6)3  fuccus,6V  acacia,alia  q^  id  genus,  que  vlceribus  internis  prc^ 
fidium  affcrunt,  ncc  vllam  vifceribus  noxa  inferunt.  Danda  vero  hec  funt  ex  aliquo  adftringenw 
tium  decodo,  vel  mali  c^onei,  vel  lentifci,vel  fummoru  rubi  vi  tisue,vcl  myrtora,  vel  deniq3  ex 
vino  aliquo  auftero.  Non  latet  aut  cV  de  vini  vfu,  quod  cauedum  id  eft,  vbi  phlegmones  fufpicio 

adeft. 


LIBER    QJARTVS  29 

A  adeft:  alias  dari  nihil  vetat.Nec  illud  obfcurum  eft,ciufmodi  mcdicamina  praeparanda,  ac  iam  di- 
<ftis  humidis  excipienda  cflc:  tum  vero  tragacanthen  cV  gummi  ilhs  admifccnda,  potilfimum  h> 
quis  ca  iis,qu£  in  gula  funt,exhibebit.Sed  £C  gargarizare  quoq^  iubendum  eft  ci,  q  ui  ad  fauces  & 
parifthmia  his  vtctur.  At ad  vlcus,quod  in aipera  fit artcria, vt  lupinus  quasm  diutilTimc  m  crc  te 
neat,ac omnes,qui  lllic iunt,mufculos rclaxet remittat qs,praecipicndu: mfluit  cnim  iic  fcnfim  cV 
paulaum  de  medicamcnto  aliquid  fenfibiliter  cV  manifelte  m  lpfam  arteriam :  nam,cV  cum  natu- 
raliter  fe  habet,fcire  licet  potionis  non  nihil  huc  percolari.  Scd,vcluti  in  fecuda  valctudine,ita  ni- 
miruin  aduerfa  cauendum  eft,ne  largius  influat,vtpotcquod  tuffim  cxcirabit.Nam ,  quoad  hu- 
mor  vndiqj  iuxta  tunicas  arteriae,ceu  iuxta  muru  aqua,defcendit ,  tuffim  vtiq?  non  cit :  liquid  per 
media<fpiritus  viam  incidit,tufles  ftatim  excitat.  Tum  harc igitur  a  fitu  cV  forma  partium  omnia 
funt  delumpta:  tum  vero  no  minus  illud,q>  omnibus  medicamentis,que  thoracis  cV  pulmonum 
Aj.f.io.tj .    vlceribus funt deftinata,mel  fit admifcedum:quando,fi auftera iis duntaxat  mcdicamcnta cxhi' 
c  l74^        bebis,ea in  ventricuio  morabuntur.Ergo  digeftionis corum  in  corpus ,  inftrumcntum  mcl  crit, 
ac  celeris  traniitus  vcluti  vchiculum :  cum  co,cp  nec  vlceri  nocebit.  Ad  eundem  modum,quo  ties 
in  vcfica  cV  renibus  vitium  conliftit,non  folum  mel  ipfum,fed  etiam  eorum,  quae  vrinas  mouet, 
B  quippiam,vlcerum  medicamcntis  mifccri  oportebit.IIIud  quoq?  patcre,  vel  me  tacente,  cuiuis  ar 
^         bitror,cxulceratas  partes  tum  ex  earum  fubftantia,tum  fundtione,tum  vtilitate,tum  pofitu,  tum 
ngura  difcerni.Monftratum  autem  id  abunde  cft  in  libro  de  notis  affectorum  locorum.  Verum 
non  eft de illis  nunc locus.  Rurfus igitur ad  mededi  methodum  reuertor.  Aio  igitur no  hec  mo 
do,fedetiamalianonpaucaexfigurapartiumpolituraq5  indicari:quippequando  nec  dcligare 
commode  a?  gram  particulam  poffis ,  nili  prius  velexfigura,velpoiitura,vel  vtrifqj,  indicatione 
fumpferis: fed nec immittcre in fedem  clyiteris fiftulam commode qucas abfqj  eius  gencris  indi^ 
cationc.Iam  perpeneminiiceremedicamentain  veficam  faepc  ncceffum  eft.  Illud  de  catheterc 
apponere  opus  no  eft,q>  eo  probc  vti  omnino  ncqueas ,  nili  cV  pofitum  cV  figuram  to tius  veficae 
plane  perfpeclam  habeas. In  talibus ergo  omnibus  clare patet  non  parum  ad  totam  curationem 
aftectum  ipfum  locum  indicare.  In  ruptis  autem,  (quae  Rhegmata  Graeci  vocat,}  plures  indica 
nones  in idem  cocurrunt: fiquidem,cV  quae a  pofitura  capitur,reeTe ad  examcn  vcnit.  Nam  pro^ 
pterea,q>  cV  in  profundo  corporis  funt,cV  latet,idcirco  diucrfam  curationcm  ab  iis ,  quae  apparct, 
poftulabunt.Quoniam  vcro  cum  ecchymofi  quidcm  omnino ,  aliquado  vero  cV  cum  contuikv 
ne circum  ipfam  praerupta  carne  confiftunt,  idcirco  plurcs  curationcs  indicabunt: femper  cnim 
C  pro  affectuum  numero,etiam  mcdendi  indicationes  refpondent.  Ac  docebitur  quidcm ,  vbi  de 
phlegmone  difleremus,locupletius,qudd  valcntiora  medicamenta  requirant,  quaecunqs  in  pro- 
iundis  partibus  laborant,quam  quae in  fummo  corpore  funt affecfta.  Nunc id  fakem  arbitror  pa^ 
tere,q>  folui  neceflum  eft  praefidiorum,quae  foris  appIicStur,  vim,vbi,  quod  ab  his  muandum  cft, 
inprofundolatet:quareintenderehanceatenusoportebit,quatenus  per  tranfitumad  profun' 
dum  eftremftteda.Saneecchymofisomnis,  vacuationem  pro  rcmedio  curationis  indicat.quare 
calfacicntibus  huic  cV  modice  ficcantibus  medicamentis  eft  opus.  Quippe,  quae  vehcmcnter  fic- 
cant,digerunt  illa  quidem  in  principio  euidentius,quam  quae  funt  imbecilla,  cae  tcrum  non  nihil 
ipiius  vitrj  fcirrhofum difHcile  q^ curatu  relinquunt.  Ac diccmus  de  his  in  fequctibus  diligctius: 
fed  cV  nunc,quantum  ad  rem  pertinct,abunde  eft  diclu.Quae  cnim  humectant  calfaciunt  CJ3  phar 
maca:praetereahaec,quae  omnesiam  graece  vocare  Chalaftica,  id  cftrclaxantia ,  folcnt^atqjexhis 
quaecunque ad  iiccius  paulo  vergunt,  nec  tamen  adhuc clare manifcfte  qj  contrahentia  funt,quae 
Synratica  vocant :  haec  omnium  funt  ecchymomatum  remedia.  Curandum  vero  eft,vt  vna  cu  ru  ■  AR  *»?<tvTt- 
pUs,quaeinprofundohaerent  corpore,haec  tumvircs  magis  habeant  intentas:tumipfa  magis  **ABItaDi- 
acriamagis  qjdiflipantia  fint:tum  (vtfemel  dicam)tanto  efHcaciora,quato  magis  a  cutead  pro^  ■  T^„T/Xf<;T6 
c  467  a^tl  ^  fonda  ecchymofis  recefTit.  In  talibus '  fanex  nec  cucurbitae  vfus  fit  inutilis : id  etiam  eft  inftrumen^  p*i  maderia. 
mm  ad  violenru  attractum  a  medicis  excogitatum.Cgterum.cum  totum  ecchymoma  digcftum 
pcrhalitumeft^ficcarciam  vehemcntius  ruptumipfum  pcrmittitur,ac  dehgaturaconiungere, 
omnia  qj  in  fumma  facere,quae,vt  vlcus  coalefcat,etrlciant.  Ergo ,  fi  euocati5  celeriter  ecchymo- 
fna  fir,facilc  coalefcet  rupta  ipfa  caro:  fin  longiore  fpatio,  fordes  multa  fubnafccns  medium  inter 
vlceris  labra  fpatium  occupat  ita,vt  iam  coire  ruptio  non  poffi  t.  Atque  inde  adeo  fit,  vt  qualibet 
leui  de  caufa  nos  haec  fui  admoneant:  nam,  fiue  quis  obnguit,iiue  parum  concoxit ,  liuc  fcbri  la-» 
boraui t,liue  fe  vehementius  fatigauit,eiufmodi  particulis  ilico  dolet:  non  enim  in  lde  coicrc  ru- 
ptionis  labra,fed  tantum  prope  funt  admo  ta:  quo  fit ,  vt  leue  momcntum  ea  facile  fcparet,cV  mc/ 
dium  locu  fuperuacuo  humore  repleat.Etquid,quaefo,aliud,  quam  affiduc  nouum  ccchy^ 
moma  his  gignitur:cVprimoiIli,cum  videlicet  primum caro cft  rupta, iimilcr nifi 
qudd  nunc  ex  tenui  magis  fanie  conftat,  cum  in  principio  e  fanguine  ecchymo^ 
ma  efletrideo^que  iacilius  etiam  nunc ,  quam  intra  iniua ,  digeritur. 
Haec  itaque,quaehacTenusdiximus,difputationidevke' 
ribusfausfacient.Finem'que  iam  quarto  huic 

volumini  impono.  Galcni 


GALENI   METHODI   MEDENDI    ID  EST 

D  E    MORBIS  CVRANDIS 
LIBER  QVINTVS 

AR.CV   MENTVM     L   I  f   R  I 

SanguinisProfluuia,  cjuarcunquevenis  vel  artcriis  laefis  contingunt, 
fanantur,  ac  Vlcera  in  pcnc  vel  in  fede. 


» 


Epiloguf~\>niHerfc  Vlcernm  cnrdtioniijHperioribuilibrtitxplicdtx.  C~4P.  I. 


Vcmadmodiim  quis  vlccrum  curationem  optimc  moliatur ,  cum  duobus 
antc  hunc  libris  docuerimus,iIlud  obitcr  oftedimus,  rcliquos  oes  mcdicos, 
qui  fimpliciu  in  nobis  particularu  elementis  minime  inquifitis  arte  adcunt, 
non  pollc  quiccj  cma  rone  fanare,  minime  0,3  omniu,quiThcflalidogma  F 
profitctur.Reliqui  nanqj  ca  falte  vlcera,quae  in  diuerlis  fint  partibus,  diuer 
lis  ronibus  fananda  ccnfcnt,ipfa  nimiru  cxperietia  docli.Qui  vcro  Thcfla-  ' 
lum  authore  fequuntur,propter  exccllcnte  fcilicet  fapicntiam,omne  vlcus, 
quacuq^in  partcanimalis  fcderit,fimilis  cgcrccurationis  putant.  Qtiippe, 
fi  cauum  fit,impleri:  li  cqualc,cicatricc  induci:  fi  caro  fupcrcfcat,hanc  dctrahi:  fi  cruentu ,  reces  qj. 
fit,agglutinatione  poftulare  aiunt:ceu  vcro,  qui  hec  norit ,  cu  rc<fte  mederi  fit  necclfc :  nec  fit  haec 
ratio  ct  cuilibet  c  plcbe  comunis,cum  ncmo  lit,qui  horum  quiqj  ignoret.  C^teru  ncc ,  quemad- 
modu  carnc  implcndus  linus  fit :  ncc,queadmodum  ad  cicatriccm  perduci,  quod  implctu  eft,de' 
beat:autcoprimi,quodfuperau(ftum:autcoalcfccre,quodpurumcitra  q^finurneft,  lntclligunt: 
funt  enim  ciufmodi  opcra  tantu  mcdicoru,quae  vel  rationc,vcl  cxpcricnn'a,vel  vtriufqj  opc  funt 
inucnta.  Rurfus  igitur  rcpctetcs,fummatim  ca  pcrcurramus,qud  diccndoru  caputcum  dicftoru 
copuletur  calcc. Monftratu cft  omne  "vlcus  liccantia  medicamcnta requirerc:  Cgtcru,  quod  finu    A.li.3  £10. 
Iiabet,vt  minus  fanc,cf;  rcliqua,ficea,qua!,prctcrcj  q>  modice  ficcent ,  ctiaabftergendi  facultatem  Cl8-l7«-f 
obti  ncant,dcfidcrarc:  Qiiod  vcro  coiungi  libi  labra  poftulat  (cuiufmodi  fcilicet  funt,  quae  mcdi- 
cis latinc  Crucnta,gr£cc Enaema dicuntur)  huic  tum,  quae magis ctia ficcent,tum  vcro,quaecitra  G 
abftcrfione  Icuitcr  adfhingant,opus  cffe:  Iam,quae  vlcera  perduci  ad  cicatrice  poftuIant,haec  non 
folu  magis  adhuc  liccantibus,fcd  ctia  ftrenue  adftringcnnbus  rcmediis  cgere:  Quod  fi  caro  eoru 
pnttcr  naturae  modum  intumuit,acria  cV  demolientia  (quae  eadem  calida  ficca  CJ3  ncccffario  funt) 
deliderare.Si  quod  vcro  aliud  fymptoma  vlccri  adiunclu  erat,ab  eius  natura  curationis  indicatio 
fumebatur :  atq3  cx  hac  rurfus  remedioru  facultas  petebatur :  Si  nanqj  fordcs  innafcercf,quae  hanc 
tollcrent,opus  elle:  ca  qjomnia  abftcrgcndi  vim  habere  multo  fanc  maiore ,  cp  ea,  quae  carne  im-' 
plercnt:  Si  vcro  copiofior  in  his  humiditasccrneretur,etiam  quod  magis  ficcaret ,  mcdicamento 
opus  effe,c£teru  quod  propnam  fpeciem  non  egrederetur:  Ac,fi  agglutinaturu  mcdicamentum 
effct,ficcans  adftringcns  qi  id  eflc  dcbere:  fi  carne  impleturu,  ficcans  cV  abfterges:atq3  in  fingulis 
rcliquoru,vti  diclum  cft:  Si  vcro  intemperata  fubiecla  caro  eflet ,  primu  eius  intemperantia:  fuc-- 
currendum  efle,vtiq3,qug  ficcior  iufto  effct,hanc  humecl;antibus:qu3e  humidior ,  ficcantibus:  tu 
quxcaiidioreffet,reirigcrantibus:qu3e  frigidior,  hanccalefacietibus:cV,  figcmina  qualitate  eflei 
intcmperata,pharmacum  quoq^  ehgcntibus,quod  gcminaeflct  qualitate  cotrarium:  Quippeid 
oium,qu£  pretcr  naturam  funt,coe  clfe,non  pofle  ad  naturam  fuam  redirc  quicg  fine  iis,quae  ipfi 
facultatemhaberent  contrariam:  Confideradas  praetercacVintemperantiaecaufashoctemporepj 
effe,fiue  hae  totius  corporis  eflent  c5es,fiue  quarundam  partium  propriae ,  qug  videlicet  per  focie 
tatem(qua  Sympathwan  vocant )  exulceratum  membrum  infeftaret:Medendumveroprimu 
cffe  caufae,quae  intcmperantia  adhuc  foueret:poft  hanc  vero  ipfi,quae  iam  fecta  effet,intcmperan 
tiae:  quippe  hanc  coem  indicationem  effe  ommu,quae  ex  caufa  quapia oriantur.Oftendimus  aut 
tum  ab  vlcerum  differetrjs  diuerfas  praeberi  indicationes:  tum  eas,quae  a  laborantis  corporis  tepe 
rameto  fumunt,diuerfam  ab  his  habere  ratione.Siquidem  lllae,  cu  ex  iis ,  quae  pretcr  natura  funt, 
fumanf,ocs  contraria  eflc  adhibenda  diclant:hae,cum  ab  ipfa  natura  capianf,fimilia.  Nam,  fi  qua 
ficcior  parseft,eamagis  ficcaripoftulat:que_  minustaliseft,eaminuseft  ficcanda.  Ad  eundecer^ 
te  modu  6V  dc  calefaciendo  refrigcrando^  eft praeceptum.  Nec  illud  omifinuis ,  ex  praecellentia 
membri,aut  contrario  ftatu^iten-fq^  ex  fenfu  acri  hebete^ue  diuerfum  medicandi  confilium  peti. 

De  Vmtatis  foluttone  in  Vend^el ^irterid.  C^4  P.  z. 

Rgo,quodreliquumeft  huiusmorborum  generis  curadi,  id  nuncapponamus.  Nosgenus 
j  id,lucidioris  doc^rring caufa,  vnitatis  folutione appellauimus: nec refert,  fi  corinuitatis  foiu- 
tione  voces.Incidit  hec  no  in  fimilaribus  modo,cV  fimplicfbus  par  tibus,fed  et  in  copofitis,cV  in-- 
ftrumentalibus.  At  vero  rcmcdioru  indicationes  aliae  a  fimilaribus  fumunt,  aliae  ab  inftrurnetali- 

bus. 


LIBER    QJINTVS  5o 

Abus.Quaru  ambas  norunt,qui  mcthodu  Hippocratis  confcaanf ,  proptcrea ,  cy  vtrarunq;  partia 
natutam intelligunt:altcram aut duntaxat  nempc qux ab mftrumcntahbus prebctur)quiErali 
(iratum  JBC  Herophilum  fcquuntur.Quare  m  iis,qui  lequcntur,fcrmonibus,quecuq;  a  cahdo,f:i 
gido,humido,6V  ficcc,corpore morbo  uc  mdicationcs  (umuntur,  nulhusccrtc  mcthodum  hi  ha 
bebunt:  quac  vero  a  fornia.pofitu,pra:ccIlentia,acri  fenfu,aut  his  co  tranis  prebcntur,  has  no  igno 
rabut.lIluftnuscnt,quoddicimus,fipartes  ipiaspropofuenmus.  Q,ioniam  igiturdcnsmaxime 
vlccnbus,qua:  in  carnofis  accidunt  partibus,  hactenus  abundc  tractauimus ,  nunc  tcmpeftiuum 
videtur  de  us  agcrc.quae  to  artcria,vena,  QC  ncruo  cotmgun  t :  ncc  dc  us  abfolutc ,  led  vt  ui  quouis 
funt  vifccre,veldeniq;inftrumetalianimalis  parte.  Ergo,licuiartcria venauemagna vulncrata 
eft,cV copiofum  fanguinis  proHuuium  cotinuo  fupcruenit,  &  glutinari ld  vulnus difficile quide 
ctiam  in  vena  cft:  in  artena  vcro  no  folum  difficile,fed  etiam  quod  hen  (ilcut  non  nullis  medico- 
rum  cft  vifum)  omnino  fortalTc  non  poiTu.Dicedum  ergo  viciffim  dc  vtnfq;  cft,ac  pfius  dc  fan- 
guinisprofluuio.fccudo  locodeagglutinatione.QmautemcV  pcr  anaftomofin,  6V  perdiapede 
lin,vt  mox  doeebimus.produuia  huiulmodi  hunt,non  alicnu  lit  propterca,  q>  curanoncm  com- 
munem  habent,cna  hoc  loco  de  iis  mcminhTe,  tametli  ex  aho  eiTc  morborum  gcncre  vidcantur. 
44.C4.t-1.  B  Sane  "profiuit  cx  vena,vcl  arteria  fanguis,aut  referato  earum  ore,aut  tunicacaru  diuifa.aut^vt  fic 
£-•-*<>■«  dicam  traTcolatus,fiue fudons modo  trafmilTus. Porrd  diuiditur  lpfa  tunica  tum  ex  vulnerano- 
ne,tum  contufione,tum  ruptione,tum  eroiione.  Anaftomolis  accidit  propter  tum  vafis  imbccil 
litaie:tumfanguinis,quiad  oseiusimpeturuat,copiam:adha*cacrem  quapiam,qua:  1II1  extrin- 
fecusincidat.qualitatc. Diapcdchs  vcroextunicaquidem  ipfa  rarefacra,  fanguinevero  tcnuato 
critunaccidere  practcrea  mtcnm  potei  1 8C  cx  gracihum  vaforum  ore  adapcrto.  Dicendum  igi  tur 
eft  de  horum  aftectuum  vnoquoq;  fcorfum:  ac  primu  de  diuilionc,quam  vcl  ex  erofione,vel  vul 
nere,velconnjfione,velruptioncdiximusaccidere.  Qux  itaq;  vulnerat,cafuntacuta,arq;ad  fe- 
candumhabiha:qua:cotundcndo  foluunrcagrauiadura  q;  funt:qua:n:mput,  omniaid  tenfio- 
nis lnteruetu  faeiunt:idcm  6V  intenfior  actionis  vehemcntia  lacit,  tu  fucci abundantia,  non  vnqj 
virium  refpecru,fcd  cum  a  vafc  fuo  non  contineturetia  cafus  ab  alto,tu  grauc  quippiam  duru  q; 
incidens.Quippe eiufmodi ahquid  cum  vel  vaiis  vacuis,  vel  pulillam  omnino  rcm  cotinctibu^, 
in  ea  1ncidcr1t.fi  durum  ex  oppohto  obiectum  habet.cotufa  rcddit:  At.li  plenum  vas  fit,  prius  :d 
rumpir,c|;conrundat:cufic,quod  tuaccidirperlimile,  acfi  vtrem  vcticam  ucimplcas,  arq;  m  hac 
lapidem  lacftes:  vcl  corra  lapidi  vtrem  violenter  lllidas.Sane  huic  perlimilc  cfr,  quod  accidit  ln  ca 
C hbus ab alto:quam  nanq;  rationcm  vter  habet  ad lapidem , hac homo habet ad  folum.  Quifquis 
veroexmaximoacunflimo  q;clamore.inpulmonibus  vaspcrfregit,is  violctia:  actionisacceptu 
xnalum refcrct.Similirer  huic,  cV  qui cx  eo,  q>  praegraue onus  aut humeris  imponere  elt  conatus, 
aut  alias  manibus  attollcre,vas  frcgit.  Atq;  hoc  euam  mag^.cui  ex  cocitatiflimo  curfu,  aut  valen 
nfllmo  falru,aut aliter  particula  vlla  violcnter  extenfa id accidit: eft  cnim  id  quoq;  pcrfimile,  ac  li 
funiculum,autlorum  quam  maxime  diftcndas.  Porrd  pcrrumpi  quoq;  non  pauca  proptcrca ,  q? 
fanguinem,quem  in  fe  habent.non  cotinent.potiflimum  cum  flatulentus  is  nt,  lndicio  funt  curu 
doha,qua;facpe  mufto  rumpuntur:  tum  alia  multa  valcntiffimorum  corporum. 

Quibus  remedijs  Venarum  c7*  *Arttrurum  Vlceru agglutinari ,  &  Fluxus 

Gmamf$  dertuxri  ,acreue!Iicjueat.  C^fP.  5. 

AC,fi  ex  vulnerc,  vel  clamore,vel  cafu.vel  contufione  perruptu  vas  cft ,  vtiq;  in  his  caufa  ipfa 
defnr.  Si  vero  ex  abudanu'a,heri  poteft.vt  vas  et  amplius  rumpatur,  eflectnce  faltem  adhuc 
-manete  caufa.  Atq;  in  hoc  quide  afTcctu  vacuanda  qua  pnmu  abundantia  eft :  abhinc  fanguis  fup 
AX4S+X.1.    primendus:mox  vlcusipfumcurandum.VbiveroefTectrixcaufaiam  defnt.primum  liftcrcian- 
«■  -47**       guinem  expediet.  poft  vlcus fanare.  -{Quomodo  igitur  fiftemus  fanguine :  y  Obrurato  'quide, 
D  quod  perruptu  eft:auerfo  aut  atq;  ahorfum  traslato ,  quod  per  id  fercbatur:  qh,  li  ld  eo,  quo  mtcr 
initia,impctu  c6fluat,ofculu  q;  vafis  pari modo  pateat,citius  plane  monatur  animas,  qua?  proflu 
iiio  laboratjCp  fanguis  ceflct  efnuere.Porro  vlcus  ipfum  claudetur  vel  labris  cius ,  qua:  dilTidet,in 
idem  adductis:  vel  ofculo  cius  obfrructo.  Adducentur  in  idcm  labra  eius  tum  noftrarum  manuu 
opcra,vbi  fic  ad  manum  vlcus  fe  cxhibct:  tum  per  dehgaturam:  tum  vcro  pcr  ca  rcmcdia,quae  rc- 
frigeren^cVadftringanLNcq-jCnim  fucre fas eft artena:  vene  uevulnus:velundixcrint,quinulla 
avulneratac  parasfubftatianatura  qjfumi  indicationem  aiunt.Obftruetur  valis  ofculum  cVfan- 
guine  ipfo  concreto  (qui  Thrombos  graece  dicitur: )  6V  iis,  qua?  foris  1II1  lmponutur.  PolTunt  aQt 
iupcnmponi  tum  carnofat  ipfae,que  circa  vlcus  funt,partcs :  tum  m  non  nullis  vulneribus  ipfa  cu 
tis :  ad  ha?c  quaecuq^  ipfi  commimfcimur.Ea  funt  cV  hnamenta,quos  Alotus  graece  vocant:  6V  me 
dicamenra  ea,quac idcirco,qudd ex lenta  cralfa  q;  fubftantia  coliitant,  meatus obfrruunt,  (Gnc ci 
Emplafticauocat:)  prctcrcac^uajCTuftam,  quam  GracciEfcharan vocant,efficiut:quippc  hanc 
quoq;  ceu  feptu  quodda  huiutcemodi  vlccribus  ueteres  excogitarunt.  Efficiunt  hanc  tum  ignis 
ipfe,tum  queda  medicamina  quibus  ignea  uis  meft.  Atq;  his  quidc  rcbus  obftruif  uafis  ofculum. 
r\>*  inttr-    Auertirur autfanguis,atq;adaliamebracc)uertif,tum -{ad proxinu}>dcriuatus:tu-(adcotraria}-  L  S  ^^^,^ 
frit.  rcuulfus:llludParocheteufin:hoc Antifpafingreciuocat.Nahccquoq;iHippocratis  iue:a  suCj  nb^apricipio. 

omnti 


METHODI  MEDENDI 


5 .  Apho.  Jt. 
Ex.ord.4  d 

5.  Apho.  50. 
Ex.oid.  41.  a. 
Eti.Epid.fecl. 
i.ciica  mcdiu. 


A.lib.i.f.4. 
t  .  1  j  .t 


A.ibidem. 


omnis  (ci\icct  immodicc  vacuationis  comunia  remedia.  Deriuatio  ad  vicina  loca  fit,  cu  id,  quod  F„ 

f;er  palatum  vacuatur,per  nares  deriuatur:  reuullio  autem  ad  cotraria,  cum  ad  lnferna  reuiT.itur. 
^urfus,quod  per  fcdem  profluit,id  pcr  vuluam  dcriuamus:furfum  vcrorcucllimus.Ita  nanque 
cV  natura  ipfa  faccre  folet.  || Mulicri  enim,inquit  Hippocrates,fanguincm  vometi menfes  fuper^ 
ucnientes rcmcdio  funt.Hac igitur  de caufa,li  }!  vel menfes  cofertim crupcrint,vel  languis  ab  vte 
ro  quoquomodo  profluxcrit,lurfumreuelles ,  cucurbita  "maximam  fub  mammis  dehges:nam 
cV  hocHippocratis  inuetum  cft.Eandem  ob  caufam,  cum  e  naribus  fanguiscrumpit,id  retinent 
maxirne  in  prccordiis  defixae  cucurbitar.  Inhgcndae  autem  funt ,  li  ex dextra  nare profluit,  fuper 
iecinore:  fin  cx  finiftra,fupcr  liene:  fi  ab  vtraqj  nare,fupcr  vtroqj  funt  imponcndae  vifcere.Qudd 
fi  refolutus  adhuc  aegcr  non  fit,ctiam  vcna  ex  co  cubito  incidenda  cft ,  qui  profufioni  e  direclo  re 
fpondet:ubipaulum  dctraxeris,mox  vnam  hora  intcrmittcns,  rurfus  dctrahes :  poft itcrum  atqj 
iterum,pro  laborantis  viribus.Ad  hunc  modum  cV  rcliquas  omncs  fluxioncs  (quippc  commU' 
nis  ratio  eft)  tu  ad  contraria  rcuocabis,tum  per  vicina  dcriuabis,vtiq3,quae  p  aluum  fluunt,  ea  vel 
per  vrinas,vel  vtcrum  tranfmitccns:quae'vcro  per  vrinas,eavcl  pervterum ,  vclpcrfcdcm  tranf- 
ferens:  pari  modo,quae  per  vtcrum  crumpun  t,vcl  per  vrinas ,  vcl  per  aluum:  quae  vero  in  oculis, 
aure,vel  palato  fluxiones accidunt,corum  ad  vicina  dcriuatio  pcr  nares  cft.  Reuulfio  vero  in  iis,  F 
quc  fupra  funt,omnibus,deorfum  fcmp  agitur:  furfum ,  in  iis,  quae  funt  infra .  Praeterea  a  dextris 
ad  liniftra,ficut  ab  his  rurfus ad  illa: limiliter  cx  iis,quae  intus  habcntur,adca,quae  foris  funt  con- 
tra  c|3  ab  his  ad  llla.Ergo  frictio  contrapofitae  partis,potiflimum  per  ca  mcdicamenta,qua:  calefa- 
ciant:  praetcrca  vincula  valcntius  adducta:  iis,quae  ad  contrarium  rcuocant ,  rcmediis  funt  annu^ 
meranda.Non  fccus  profccld  cV  naturalium  mcatuum,qui  pofiti  ex  aducrfo  funt,rcclufio.  Quac 
vero  id  praeftarc  medicamenta  poffint,tradita  corum  materia  a  nobis  eft  in  Iibris ,  quos  dc  medi^ 
camentisprodidimus:fcdde  omnifluxionc  infequentibus  ctiam  libris  traclare  ncccflumerit. 

Nuncadfanguinisprofluuiumeftredcudum.  Quippede  genere 'obturatium  quodammodo 
eft  cV  vinculum  ipfis  profl  uentibus  vafis  iniecftum:  ipli  cjj  noftri  digiti,dum  ca  committunt,ftrin 
gunt  q3.Eft  cV  alia  h uc  pertincns  hgatio,quam  Graeci  Epidefin  vocant :  quaquam  ipfum  vas  cir - 
culo  non  comple<ftitur,ficuti  vinculum:  vcrum  cum  ex  parte  complcxu  iuo  committatquodam 
modo  vulnerati  membri  dilTidcntia  Iabra,  cV  quae  fuperimpofita  funt,cotincat,  mcrito  intcr  clau 
dcntia rcmedia  numeratur.Praeter  omnia  iam  di<fta,intcr  haemorrhagiae rcmedia  ccnfeatur  cV ap 
politus  \7ulneratae  partis  fitus.Porro  appofitus  fuerit,fi  ad  geminum  hunc  flnc  lit  direchis,  ncm- 
pe  vt cV  dolore  pars  careat,  cV  furfum  fpcclet: fi  vero  vcl  prona  fpccftet,  vel  doleat,  no  folum  pro-  G 
fluuium  non  fiftetur,fed  etiam,fi  non  fit,prouocabitur.Ergo,  qui  ha?c  norit,  fi  quado  aftiteritei, 
cuicx  vulnerefanguisprofluit,  (dchis  enimprimum  agam)  ilicodigitu  fuperosvulnerisvafis 
imponat,blande  innitcns,ac  linc  dolore  comprimcns : quippc  fimul  tum  fanguinem  fiftet ,  tum 
eum  concrefccrc  in  vulnere  facict.  Qtiin  immo  fi  vas ,  vndc  profluit ,  alte  fit  dcmifluni ,  certius 
ipfius  mm  politum  intclligat,tum  ctiam  magnitudine:praetcrea,vena'ne  fit,  an  arten'a:poft  haec 
inicclo  vnco  attolIat,ac  modice  intorqucat.  Qiidd  fi  ne  tunc  quidem  fiftitur  fanguis,  fi  vena  fue- 
rit,tentet  citra  vinculum  fanguincm  fupprimcre  aliquo  ex  iis  medicamentis,quae  fanguinis  fup> 
primendi  facultatcm  habeant.Sane  optima  horu  funt  cmplaftica  ea,quae  cx  frixa  refina,cV  farinae 
triticeae  tcnuiffimo  polline,cV gypfo,aliis  q^  id  genus  funtconfeda.  Sin  arteria  fit ,  duoru altcru, 
aut  vinculo  amplecftcns,aut  totum  vas  prarcides,  profluuim  fiftes.  Sane  vinculum  magnis  quo- 
que  venis  iniicerc  interdum  cogimur :  atq3  ctiam  interdum  totas  praecidere  vtique  trafuerfas.  hv 
cidetautem  huius  necelfitas  in  iis,quae  cx  profundiflimo  loco  reclae  aflurgunt ,  praefertim  %  per 
anguftas,vcl  principes  particulas.Quippe  ita  retrahitur  ex  vtraq^  partc  pars  vtraq;,  celaturque  ac 
integitur  a  fupcriacenubus  corporibus  vulnus.Tutius  tamen  cft  vtrunqjfacere,  cV  vinculum  va 
fis  radici  inticcre,cV  quod  dcinceps  habetur  pr^cidcre.Radiccm  vafis  uoco  priorem  eius  partem,  H 
quae  uel  iecinori  propior  eft,ucl  etiam  cordi :  haec  in  collo  ab  inferiore  eft  parte:  in  brachrjs  cV  cru- 
nbus  a  fuperiorc:in  fingulis  que  reliquarum  partium ,  prout  ex  difiecftione  intelligerelicet:qu5 
nec  ipfam  amethodi  ifti  Theflalrj  admittunt. 

Quo pac~lo  Implenda  carne fint  Vlcera ,  cum  SanguinU  impetnm  fliterimw: 

ac  de  Medicamcntu,  cju£  Cruftam  inducunt.  C  ^iP.  4* 

HIs  gaftis  implendu  carne  uulnus  qprimu  eft  prius,cp  uinculu  a  uafe  decidat.Nifi  enim  ,pdu 
cla  caro  prius  locu,qui  circa  precifam  arteria  eft,fmpleuerit,fed  locus  aliquis  uacuus  fupfue 
rit,utiq3,quod  Graeci  Aneurifma  dicunt^fequif.Qua  ob  re  eo  potius  gne  fanguine  fiftentm  uten 
du  fuadeo,qd  fua  letiria  meatus  obftruat,  (emplafticon  uocat)  q  qcJ  crufta  efrlcit,  pgea.q;  cV  citius 
cV  minore  cu  periculo  poft  ipfum  implef  uuInus.Quippe  periculu  in  altero  eft,nc,fi  dcfluat  cru- 
fta,rurfum  fanguinis  .pfufio  ex  uafe  excitet.Oprimu  igit  o!um,q  noui,medicamentcri5,quo  ct;ad 
cerebri  mebranaru  hgmorrhagias  tutifllmc  utemur,eft,q3  nunc  fubiicia:  Thuris  pars  una,  aloes 
partis  untus  femiftl  mifcef :  mox  cu  utendi  tepus  inftat,tm  huius  cum  oui  candido  fubigit',  quata 
mellis  reddatcraffitudinem:hoc  dehinc^Ieporis  mollifllmis  pilis  cxcipitur:deinde  tum  uafi  ipfi,  a.  li.f.  fl » 
tu  ulceri  toti,  liberaliter  imponit.  Alligandu  aut  id  forinfecus  fafaa  e  ex  tenui  hnteo:  cuius  fafciae 

primi 


c.?.i40 


I 


LIBER    QVINTVS  31 

^torim^aaiMprqtjmqucu^  vcrfus 
duccntur,inquibus  vidchccc  partibus  racliccm  vcrkrsduccrc  hcet:Iicct  autcm  (crcin  oinnibus 
/  .4.f  4.  t.i.    prcterg  ccrcbrimebranis.His  faiftis,vbi  "tertio  diefolueris,fi  tutd adhuc  medicamen  vlceri  adhat 
( 7-47oe       iet"aliud  rurfus  fupcr  imponcs:ac  vcluti  hnamcntu  id,  quod  cx  pilis  facTum  inhxiit ,  mudcfacics 
dcligabis  ita,vt  tnifio  dcligafti.Sin  prius  fua  fpontc  linamcntfi  dccidar,  radiccm  vai  is  digito  blan 
decoprimcns,quatcnus vidclicctnihilcontiuat,  hocquidcm fufpcn(amanuadimes,atq3  altcru 
im  poncs.  Ad  hunc  modu ,  quoad  carne  munictur,curare  vas  dcbebis,vtiq3  aN  principio  ad  hnem 
vfq3particulam  fupinam  fcruans,cuilodito  tamen  m  hacfitus  figura.modo.  Vitandum  cnim,ne 
dolorincidat,acrurfusprofluuiumexcitet:cum  nihilfit,quodprofluuiummag!S,  Cj)dolor,prori 
tct,cVphIegmonasaugcat,Hocmedicamentomultifariam  vtor,a!ias  (vtdicTum  eft)duplu  thu- 
/bidc.e.is.h    risaloe"admifcens:alias  pari  modo  ambobus  vtcns:aliaspauIo  fupcrantcaloen  thurc ,  autctiam 
pIufculo,fcd  non  dum  duplo:ctiam  manna  pro  thure  aliquado  iniiciens.Eft  autcm  mana  medi^ 
camcntu,quodmagis,cf;  thus,adftringat:thus  vcro  ,cp  mannamagiscmplafticu.  Porrd  conftat 
in  duris  corporibus  plus  alocs  elTe  imniifcendum,in  molhbus  plus  thuris.EnYq^  al  tcrum  corum 
magis  aditnngens:  altcru  Icntitia  6V  cralTitudinc  fua  tenuibus  lpiramcntis  magis  inhcrcns:  quod 
B  cmplafticoteron  vocant.Itaq;etia,rnagis  tcnax,ac  (vt  ficdicam)  refinofius  dehgas  thus,  oportet, 
_  vbimagise(Ieemplafticummedicamcntumftudcbis:idfanc  tummolliuseft,  tumalbidius,tum 

quod  manfum  ritu  aloes  cV  manc  non  cominuitur,fcd  partes  fuas  fibi  cohatrentes  dcfcndit ,  vclu 
ti  Chiamaftichc.Vcrum  harceiustractationisfuntpropria^quaedecomponcdispharmacis  pre^- 
cipit:quam  m  hoc  opcrc  non  alicubi  attigiffe  omnino  non  licuit.Siquidem  aut  nustj  nobis  parti 
cularis  exepli  fatienda  mcntio  fuit,fed  ipl  is  tantum  vniuerfalibus  contentos  eflfc  mcthodis  opor^ 
tuit:aut,fi  particularia  poncrcmus,ctia  prarparatio  eorum  fuit  attingcnda»  Vcrum  (vt ante cft  di 
clum)  eiusgeneris  remcdiorum,que  methodo  iint inueta,vno  altcro  ue  exemplo  hic  polito  con 
tcntos  cfle conucnict.Id  vero  femper  nuhi  tcneri  memoria  vclim.  Sed  reucrtamur rurfus ad  id, 
quod  dicendo,parum  abfoluimus.  Mcntionem  enim  iam  dicfti  medicamcnti  idcirco  pluribus  fe 
ci,q>c£tcris  idomnibus  prarftarcmihi  perfuafhmiror^,  iicui  mclius  muenire  cotingct.  Idco'q3 
tum  in  ccrcbri  mcmbranis  fcmper:  tum  m  colli  vulneribus  eo  vtor:ctiam  ipfarum  vcnaru  iugu^ 
larium,quasSphagitidasvocant,vtpotecum  harumquoquc  profluuifim  citra  vinculum  iiitat» 
Non  cft  autcm  in  his  committendum,vt  in  opcrc  properes,vcluti  quida  ftolidi  chirurgi  faciunt: 
fcd  alteramanuinfcriorem  vafis  partem  comprimcs,  autcomplcxus  tcncbis:altcramedicamen' 
C  tum  vulncri  impones,ac  blandc  ei  apprimes ,  donec  cocretum  adhxferit:  mox  deligabis  fupcrne 
deorfum,no  ( vt  in  artubus)  infcrnc  furfum :  fiquidem  radiccm  verfus  uaforum  ducerc  deligatio^ 
nemoportct,ac,quodconfluit,reprimcrc.SuntporrdcVah'a  non  paucapharmaca,  quxcitraom 
ncmdolorem  cmplafticam  uim  obtinent:  ucrum  nulium  ita  carnc  implct.  Expedit  autcm  quam 
maximc  in eiufmodi  cafu,ut priore  mcdicamine  cadente ,  caro  circu uas  lpfum  fit  produtfta.  At, 
que  cruftas  gcnerant,ubi  crufta  decidit,magis  nudam  parte,qua  m  pro  ipiius  naturali  habitu,dc 
rclinquunt.Eft  nanq; ipfius  cruftae  gencratio  ex fubieftis circumpofitis^q; corporibus  (ut  ficdi- 
cam)  femiuftis,fic ,  ut cuiufmodi in  hycmem  extinclos  hos carbones  rem  parant,ciufmodi ipfac 
cruftae  carnis  cxuftoe  fint  rcliquie.Quare,quatum  particulx  aduftum  ad  cruftam  cft,tantum  pro^ 
fedo  ipii  de  naturali  carne  dcperditur.  Id  itaq^  omne  particuke  dccedi t ,  cum  crufta  cadi t:  atqj  ob 
ea  rcm  nuda  fineq;  carne  uifitur.MulnVq^  poftca,cj  crufta  dccidit,  profufio  fanguinis ,  quc_  £grc 
fupprimi  po  tuit,i  upcrucnit.  Quare  in  his  quoq;  quifquis  methodo  adminiftrare  omnia  uolet ,  is 
tum  modos  omncs,quibus  fanguis  fupprimatur,longc  antecoiidcrabit:  tum  cum  eliget,qui  irii- 
nus  fit  cum  pe;iculo,utcns  non  minus  cV  rcliquis  omnibus;,  quotics  nccefii  tas  urgebit.  Maxima 
autem  neceilitatem,ucl  crulhficis  medicamentis  ucl  ignitis  ferramcntis  utcndi  animaducrti,  ubi 
D  cx  erofione  putrefcetis  alicuius,profluuium  fanguinis  concitatur.  Quin  ctiam,ubi  in  tali  affcctu 
totum,quod  computruit  eft  fublatum,tutius  eft  ucl  ipfius  ueluti  radiccm  adurcrc,  ucl  ccrte  crufti 
ficismedicamentis  uti.Hac  uero  ratione  tum  in  pudcndis ,  tum  fcde,ad  talcm  nccclfitatcm  farpc 
dcuenimus,^) uidelicet he  partes  tum  propter naturalcm  humidi tatem ,  tum  q>  cxcremcntorum 
funt  canalesjcx  lcui  caufa  putrcfcant:  id  ucro,qud  pro  incruftantium  pharmacorum  dclcctu  con 
A  1.C4.C.1).  filiu  dirigcs,erit  non  utiqj  folus  calor,fcd  cum  quo  "adftringendi  facultas  fit  coniuncla ,  qualis  in 
' 1  chalcitidc,cV  myfi,cV  atramcnto  futorio,fi ue  uftis  his  fiue  inuftis  utare,uifi tur.  Quoe  ucro  cx  cal^ 

.  ce  non  cxtincla  conficiuntur,ea  utiq3  ualentiora  his  funt:  cctcrum  calx  adftringcndi  uim  non  ha 
bct.Excidunt  igitur  citius,que  ab  his  fiunt  cruftae:  hacren  t  au  tcm  corporibus  diutius,  qua:  ab  ad- 
ftringentibus:quod  utique  longc  eft  utilius,  quando  ita  prius  nafcitur  in  imo  carum  caro,cffici^ 
tur'q3proflucntiuafiuelutopercuIum  quoddam.  Vnde  necnofmetprxcipitcsciTe(uclutinon 
nulli  funt)  ad  cruftas,ubi  hgmorrhagias  pcriculum  imminet,dctrahendas  oportct,nif:  in  illis  tan 
tum  affe(ftibus,in  quibus  propter  putredincm  candcs  ferrum  corpori  hominis  admoucre  coacTi 
fuimus. Appellant,nefcio quomodo,eu affcclum ocs nunc  medici  Grarci  vourv  a  ucrbo ,  quod 
pafcere  fignificat,propterea:cp  pcrgerc  pafccndo  id  uitium  ab  egris  particuhs  ad  cas,  qua;  intcgrg 
lint,folcat,atq3  fi^1'"  fcmpcr  aliquid  argris  adiicere:  ita,ut  no  a  fubftantia  indicata:  rci,fed  ab  accef^ 

forio 


METHODI  MEDENDI 


*  arnoglofsi. 


*arnoeloGu. 

o 


t^rnvjrefsicod. 
&  manufcripti 
quida,  ut  Lina 
cer  tiaftulit,ha 
bent.-funttn 
addat,  ro 
y&pTov .  i.  ex 
cnartacofedto 


forio  appellationemindiderint.Copiamateriar  medicamentorum  omnium,qua:hacpra:dita  fa^  H 
cultatcfunt,in  propriis  commcntariisdicfta  cft.Proprios  intelIigo,cVquideiimplicibusmcdica- 
mentis,cVquidecompoiitione  corum  iuntfcripti. 

Captta  M  ethodt  Sanoutnvs  Proflumum  fislendisac  de  eo  Profluuio,  (juod de profundo  corpork  eruptt,  C*A  P.  5. 

ERgo  rcceniitis  huius  methodi,qua  fanguinis  profluuia,quac  ad  manu  funt,cures,  capitibus, 
moxadeorum,quaeinalto iuntcorpore,tra<ftationcmaccingemur.  Qui  lgitur  e vadspro 
fluit  fanguis,aut  propterea,qudd  amplius  non  coniiuet,fiftctur :  aut  qudd  occluia  diuiiio  crit:aut 
etia  propter  vtrunqj  iimul,  id  quod  reor  tutiffimum.Porro  confluere  prohibctur  cV  "propter  ani 
mi  dcIiquium,cV  cumad  contraria  reuelIitur,cV  cum  ad  vicina  dcnuatur  ,[cV  per  refrigcrationem 
tum  corporis  to  tius,tum  vero  prarcipue  ipfius  partisafflicfta;.  Hac  enim  rationc  ctiam  frigida  po 
ta  fa?pe  harmorrhagias  fupprcffit.Idem  facit  cV  frigida  foris  in  fotu  ;affufa,  fcd  cV  pofca,  cV  vinum 
accrbum,aliaq3,quxcuq3  vclaitringendi,veliimplicitcrrefrigerandivim  habcnt.  Claudituripfa 
diuiiio,ii  vcl  contrahatur,coniucat  qjid,quod  diuifum  cft,vcl  obftruatur.  Sanc  contrahitur  tum 
adftriclione,tumrefrigerationc,tum  dcligatura,tum  vinculo  exccptum.  Obftruitur  vel  intrinfe 
cus,velextrinfecus:Etintrinfccusquidem,afanguineconcreto,Grcci  Thrombon  vocant:Ex- 
trinfccus  tum  hoc ipio,tum  vero linamentis,cV  fpongus,cV  cruftis,cV  medicamentis iis ,  qua;  lcn  F 
titia  craifitic  q$  fua meatus obicrat,  (Greci  Emplaftica  vocant,)  ad  haec  corponbus  iis,que circu- 
iaccnt,propius  admotis.Quorum  fingula  quemadmodum  pcrficiantur,di<ftum  iam  eft.  At,quc 
de  prof  undo  fanguinis  prorluuia  crumpunt,ca  ncc  vincu!o,ncc  dcligatura  fanes:  vcluti  nec  igni- 
tis  fcrramcntis:ncc  (vt  fcmel  dicam)  iis,qucdiuifum  ipfum  corpus  partem  uc  contingere  machi 
namur:  immo  per  rcuuIfionem,ac  dcriuationem  ad  vicina:  pr£  terca  cibu  potioncm  q3,qui  cV  cm 
plafticam  vim  habcant  cV  rcfrigercnt,cV  mcdicamcnta,qua;  adftringant.  Hahes  vcro  vbcrcm  ta- 
lium  matcriem  in  proprrjs  opcribus.Qua:  vcro  a  partibus  indicatio  fumitur,  ea  c6munibus,qua: 
iam  dicfta;  funt,curandi  lndicatidnibus,  vcluti  auclarium  in  fingulis  affccfhbus  accedit:  iiquidcm 
inftrumentis  aliquado  vtimur  pro  partis  ipfius  proprietate,aIiis  ad  'Vterufn,  aliis  ad  veiicam,ali)s 
adomnia  intcftina  ciutla.Quippc  in  harc,pcr  clyftere:  in  vterum,pcr  ea,qu£  Mctrenchytas  Gre^ 
civocant,idoncorumaliquodmcdicamcntorumimmittimus:iiccVin  veficam ,  perindircdum 
foratas  fiftuIas.Sanc  rariora  cx  his  profluuia  fanguinish'unt,fcd  tamenaliquando  fiunt:cV,  quan 
quam  non  profuiioncipfa,pcriculofa,  atccrtcobdiuturnitatem  noniinepericulo.Siquidequa- 
tcrnis diebus  vidimus  e  vulua  proflucrc  fanguine,  nec potuilTe  vllo  rcmcdio  fifti ,  quoad  quarto 
dic  plantaginis  fucco  vtentibus  nobis  prorfus  conftiterit.  Eft  porrd  id  mcdicamcn  cV  ad  ea,  quac  3 
ex  eroiione excitan tur,fanguinis  profluuia  vtiliirimum : cui  ctia  valentius  aliquod  hoc cafu  me^ 
dicamentum,alias  aliud  ei  mifcerc foleo,vtiq3  ad  totum  refpicicns  affccffcu: id  quod  femper eft fa^ 
ciendum,ac  pro  maximo  documento  in  omnibus  habcndum.Nam  in  his  ipiis,qua:  ex  vulua,ve 
fica,cV  inteftinis,profluuia citantur,a:ftimari dcbebit  ipfius  profufionis  quatitas,  vt  vidclicct  hac 
iam  vel  vt  primam,vcl  vt  fccundam,indicationcm  curationis  habeamus,ncc  tamcn  obitcr  totius 
affcclus  non  habcntcs rationcm.  Nam,i i  pcrruptum  vas  aliquod  magnum  eft ,  aut  vchcmcntcr 
rcclufum  hiat,vtiq3  adftnngcntibus  mcdicinis  cft  opus,  vcluti  baIauftio,cV  hypocyftide,cV  rhoe, 
cV  omphacio,cV  acacia,cV  gallis  immaturis,cV  malicorio.  Sin  vel  exiguu  vas  eft ,  quod  perruptu 
eft,vcl  modicc  rccluium,iic,vt  non  multus  iit,qui  in  co  profluit  fanguis,ctiam  aloc,cV  manna,cV 
pini  cortex,6L  Icmnium  figiUum,cV  fpina:  argypti^  fru<ftus,cV  crocum,cV  lapis  hamiatites ,  alia  qj 
ld  genus  cx  vino  nigro  auftcro  vtilia  mcdicamenta  funt.Quddii  ncc  genusid  vini  prcfto  fit,nec 
plantago,nec  folanum,  (quippe  ha?c  quoq^  funt  idonea)  coquemus  in  aqua  cV  rubi  gcrmina,  cV 
cynosbati id  cft  canini  rubi,cV  myrti,cV  lcntifci,cV  hedcrae,in  fumma  omnium,quibus  adftricftO' 
ria  vis ineft,fiue radix  fi t,  fiue fruclus ,  iiue  cor tex ,  fiue gcrmen : ideo'que  etiam  adftringcntium 
malorum,maxime'quecotoneorum,  item^quemyrtorum ,  cV  mcfpilorum  dccoctum,idoncu  adH 
propofita  praefidium  eft. 

De  Profluuio  Sdnguimfex  Erofwne,l'elDiapedefi.  C^4P.  6*  . 

AT,fi  ex  erofione  profluuium  quoddam  incidit,non  eft  id  magna  ex  partc  profufius,  fed  exi 
guum  cV  paulatim effluens:eo  CJ3 Paiionis, vel  Andronis,vel  Poly«da;  paftilhs  vtcndu  eft: 
aut  etia  (vt  dicftum  eft)  noftrof,  qui  genere  eandem  vim  obtinet,ceterum  magis  potentc.Siftunt 
enim  hec erofione,  ii  tamcn  etiam  toti  corpori  fit  confultum ,  vt  prius eft  didtum.  Sin  profufior 
hemorrhagia  fit,iis,quae  vehementiiHme^adftringant^vtendum  medicamentis  eft,  quoad  vehe^ 
mcns  eius  impetus  frangatur:  mox  deinde  admifcendi  lllis  paftilli  funt:  poftea  ad  ipfos  folos  ve^ 
niendum,cum  aliquo  ex  ante  dicftis  fuccis  aut  decocftis.  At  vero ,  quae  cxtrinfccus  profluenti  par- 
ticulg  admouentur,tum  adftringetia,tum  citra  adftricfHonem  frigida,hgc  ipfe  (veluti  plcriq^  me+ 
dicoru)  non  vbicp  probo:  fed  mihi  contra  oino,c|  fieri  res  poihilat,  ipfum  fanguine  intrd  copel- 
iere,ac  venas  que  in  alto  funt,implere  videntur.Vidimus  enim  quofdaeoru,quiexpuImonibus 
fanguine  reiiceret,cx  thorace  refrigcrado  manifefte  lefos: eque  vt,  qui fanguine vomucrut,  non 
nullos,qj  vetcr  foris  eflet  refrigeratus:eode  mo  cV  cori5,quibus  ex  naribus  fanguis,pfluxir3aliqui 
cx  capius  rcfrigeratione  detenus  habuerunt.Ergo  nec  oino3  nec  fme  difcrimine ,  nec  ot  tge  loca, 

quae 


A.li.4.f4.t 

c«7-47o.b 


A.U.4.C4.1 
C.l6.4<»g 


A.Ii.j.f.io 
c.6.i66}i 


LIBER    CLYINTVS  32 

A  qxsx  circa  particulam,vnde  fanguis  profluit,funt  pofita,rcfrigerada  fuafcrim,immo  poftea ,  c£  in 
ali'apriusauerteris:vt,cxempligratia,in nafo,vbifanguinisinilfionc(vtdiximus  iis vius,vclar 
tuum  friclione dcuincTione  cj3,vel  ad  praecdrdia  dcfixis cucurbitis.  Quin  nc fic  q  uiocm  ad  fi  onte  *  Hypocbon- • 
cV caput ilico refrigcranubus  vtcndu,fcd priuscft ad contraria  rcucllendu ,  vtiq?  aifixa  +  in  fum-  itia T*™ dl~ 
maccruicc> cucurbita.  Quippe  duplex cit  m languinis ex naribus profuiionc aucrfio,cV  que cft  Fetf  ftnu p«- 
ad  totius corporis inferna:  cV  qua? eft ad capitis  poftcriora: proptcrea  vidclicet,  q> iplc  nares  oL  in  <ordu  tnnflu 
fuperiore  cV in antcriore parte funt fite.  Aduerfatur aut ci,quod  fupra cff,id,quod  in tra:  cV  ci,  qd  J")  .  ^ 
poft  habetur,id quod ante.  Vcrum de  fanguinis  profluuio  vcl  hactenus diVtum  abundc  iit.Patet  jut7>//'  ,  : 
nanq3cVdiapedefin,quavocant,refrigerann^  inoccipitt. 
nuitatem  fanguinis  aliquado  incidat,craffiore  vicTu.  Is  vero  cuiufmodi  fit,dicetur  in  fequctihus : 
dirtum  cj3 iam  ad  cjucndam  modum cft  in  libro,qui  de attenuate viclu  cft fcriptus .  lam  vcro  ad 
memoratorum  afkctuum  curationem  eft  redeundum.  Ergo,quod  vene  infcdit  vlcus,vbiad  ma 
num  eft,eandem  dcfidcrat  curationcm  iis,qux  in  carneaccidunndc  quibus,  duobus  antc  hoc  vo 
luminibus  difputaui.Nam,fiue  ex  reccnti  vulnerc  faclum  cft,id  agcndum  eft,vt  mcdicametis  !is, 
qugEn9mavocant,coeat:iiuccxerofione,quecunqjdi(fradcrcbcilium  vlccrumcurationefunt, 
B  ea  prius  ratione  difccrncda,mox,vt  opcrc  pcrhciantur,  tcntanda.  Quin  ctiam,vbi  vinculo  vas  fis 
complcxus,aut  mcdicamentis  fanguincm  fupprimcntibus;,  aut  fcrramentis  ignitis  vius :  illud'q3 
tibi  curationis  propoiitum  rcftet,  vt,  quce  circa  vlccris labra  funt ,  carnc impleas: iifdem  omnino 
mcdicamcntis  vterc,quar  in  methodo  iinuoforum  vlcerum  nobis  funt  pneccpta, 

De  VtdnerM£  *Arteri£  curMione.  C^4P.  7. 

"T~\E  artcriaaute  vulncrataiam  diaum  cft  non  nullis  mcdicoru  vidcri  no  pofle  ficri ,  vt  cocat, 
\  J  Atq^, id affcruntaliqui  quide fola cxpcricntia  fe contcntos  profefTi :alij  vero  etia rauone  vfi 
ciufmodi.Siquidem  duram  cilc  ac  chartitaginca  aiunt  altcram  artcria?  tunicam,talium  vcro  nihil 
poifein  vnum  coirc,cum  iit  mollium  tfh  corporum  in  vnum  cocudi  habilitas:  vt  tum  111  cxtcrnis 
vidcrc  lfcet,nullo  ncc  lapide  cum  lapidc,ncc  tcfta  cum  tefta,vnquam  coeuntc:  tum  vcro  in  nobis 
ipfis,qii necchartilago cum  chartilagine,necoscum offe coalcfcat.  Non enim  fractaclla  pcr  vni 
tione  cohaerennfcd  pcr  callu cum,que p<i)ron  Grgci  vocant,ccu gl  urino  lunguiuur.  Igitur  nos 
quocj3  ab  experientia  noftra  primum  incipiamus,in  mcdium^qj  proicramus  ca,quc  ipii  vifu  vfur 
li . £4.1.1.    pauimus. Vidimuscnim  in mulieribus cV  pucris^tum coglutinatas artcrfjs ,  tum  carnc  vndique 
*  6*x  .     circudatas,id  ^j;  in  fronte,malIeolo,cV  articulo  brachfj  fummc^q?  manus  medio.  Simiie  quiddam 
C  aliquando  cV  agrcfti  contigit  iuucni,dum  fanguincm  fibi  mittendum  veris  tpc  curarct,  quod  110 
ftratibus  maxime  eft  in  vfu.Cum  enim  mcdicus,qui  venam  incifurus  erat,brachium  hominis  de 
hgaifct,c6tigit  attolli  vclut in  gibbum artcria: itaqj  hanc  pro  vcna  mcdicus  diuifit.  Exigua  fanc 
incifio  erat:  languis  aute  flauus  cV  tenuis  cV  feruidus  ftatim  ciaculabatur ,  id"q3  cum  quoda  veluti 
faltu.  Ac  mcdicus  quide,vt  erat  admodum  iuuenis,cV  opcrum  artis  parum  pcritus ,  vcnam  fe  in> 
cidifle  putabat.Ego  vero  cum  quodam  alio  ex  iis,qui  adcrant  mcdicis,  vtiq^  feniore,  vbi,  quod  ac 
cidit,aduerti,pra:parato  cxcmplaftrorum  generc,  f  quod  fanguincm  fupprimit ,  mcdicameto,}-  fjKa/u« 
tum  incifionem curiofe coniunxi,tum  fuper medicamcn ilico  mipofui ,  ac fpongia molliifimam 
exuinfecusfuperhocdeligaui.Mirante  vero,quiarteriainciderat,  +  inlolitam  noitram  in  liocca  tQuidacod.Ie 
fu  prouidentia,}-  indicauimus  homini  rem  facfta,  fcd  poftca,  c£  mcifi  liois  diuei  ionu  cxullemus:       rV  Tf9~_ 
mlfimus^q^ne  vel  folucret  nobis  abfcntibus,vel  ante  quar tu  die  id  aggredcrct,fed  ita, vt  crat,dcl t  9, &  c  1.  mo 
gatuhaberet,fpongiam  duntaxat defuper  madefaciens.Poftea  vero,q;  m  quarto  lblucntcs  piane     infoiiu:  no 
conglutinatam  incifura inucnimus.rurfus  idem  medicamcn  imponcrc  iufTimus,tum  fimili mo-  bls  1  j -hoc ca!u 
dodehgarc,necmuItispoltcadiebuslolucre.  Atqj  ltapcrcuratacithuiushomnus  lnciiaartena,  T&v  koj»» 
fola omnium,quas in cubito  incifas  vidi : nam  reliquis ommbus ancuryfma,aliis maius,aliis mi-  t»{ \ t»a9si7- 
D nus  fupcruenit,  Ac,  quemadmodum  quidc aneuryfmata curarc  conucniat ,  in  progrcffu dicctur  ^^^loa^ 
fuoloco,vuq3cureliquorumomniumprgternaturam  tumorumcuratio  tradctur.Nunc  cccpta  den^fnob^s 
difputationcm  abfbluamus.  Siquidcm  arteria:naturadifficultate  quidem  durioris  tunica?  fux  co  in  hoc  caiu  fuc 
glutinadacprorfusindicat,nontnciufmodi,  queeuinci  omninoncqucatmcqj  cnim  ita  clt  ficca  cumC* 
dura'q3,vt  os  vel  chartilago,imo  longe  his  mollior,ac  magis  carnofa.  Quo  vtiq^  minus  de  vnicn 
da  fccff ionc  eius  eft  defpcraudu,vbi  tum  ipla  fit  parua ,  tum  hominis  corpus  natura  mollc.  Vidcf 
autc  expcrientia quoq^  ipfa rationi  fubfcribcre: cum  cV in  pucris  cV  in mulicribus  proptcr corpo 
rum  humiditatem  cV  mollitiam,cam  vidcrim  glutinari:cV  in  vno  iuuenc,cui  (vt  dictum  cft)cxi^ 
guc  crat  incifa.Cum  vcro  fanatu  difficihor  fit  arteria,cp  vena,non  tamen  cft  medicamcntoru  ad- 
modum  diuerfus  in  vtraqj  vfus,  immo  fpccie  planc  idcm  maioris  minoris'quc  rationc  euarians: 
quippc  tanto  ficcioribus  medicametis  cgct arteria ,  c|  vena,  quanto  ipfa cft  fuaptc  natura  liccio- 
ris  tcmpcramenti,cp  vena.Qudd  fi  carncm  circa  gigni  eft  opus ,  cadcm  ambc  rcquirunt :  liquide 
ad  eundem  modum  prouenit  carnis  gcncratio  in  his  circundandis,  quo  m  cauis  vlccnbus  prouc 
nirc  eft  traditum.At,quc  in  vtero,veiica,vel  inteftinis  venae  arteria^quc  funt,  cum  cadcm  gcncre 
medicamcnta,vbi  cxulccratatfunt,  requirant,  ctiam  inftrumcnta,  quibus  lnlundamur,  mctren' 
chytas  i.vterinos  clyftcrcs,cV fyphonem rccftu,cV  clyftcrem  dciidcrant.  Ad  ca  vv. o,  qua:  m  rcclo 

lntcftino 


METHODf  MEDENDI 


a; 


inteftino  funt  vlcera,ctiam  per  vcficam,cui  fit  fiftula  rccTa  ad  fincm  anncxa ,  iniiccre  Iiquatu  mc  E 
dicamcn  tepidum  licct.  Variabitur  itaque  rcmcdiorum  confiftentia  pro  inftrumcntorum  fpecie: 
ncq3 enim  fas eft eiufmodi  uiltrumcntis  crafla  medicamcra  inf undere ,  fed  humidiora  poftulant, 
atq^  idcirco  mcdiocntcr  plcrunqj calida.Proindeficca medicamcta,  magis  funt  idonea,quam  ea, 
*  arnoglofli.  qUX  [{q  uabilia  vocantur,q  uoniam  facile,  vel  plantaginis,  vel  alterius  ei us  generis  fucco  mifcean' 
tur.Eiufmodi  medicamenta  funt  cV  crocum.cV  pompho!yx,cV  aloc,  cV  qux  Cephalica  graece di^ 
cuntur :  in  ipfo  autcm  primo  produccndae  carnis  temporc ,  quod  fuppreffioncm  fanguinis  conti 
nenter  excipit,etiam  lemnia  terra  falutarc  auxilium  eft. 

DeVlceribm  PulmonM,&  SdngmnedePeElore  erumpente.  C^iP.  S. 

T,quae  in  pulmone  haeferunt  vlcera,difficiliora  ad  curandum  funt.  Quibufdam  vcro  non 
difficilis  modo  eorum  curatio,verum  etia,qii£  perfici  ornnino  ncqueat,  videtur ,  id  q?  tum 
rationeconiedtantibuSjtum  cxpericntia:Ratione,quoniam  pulmointervifccra  propteranhcli^ 
tum  pcrpetuo  fit  in  motu,cum  vtiquc  quietcm  requirant  ea,qua?  fint  fananda:  Experietia,  qudd 
ncminem  vnqua corum,qui ita funt afrecTijfanatum viderint.  Atqj deexperietia  quidcm(nam 
hinc  ccepiffe  par  cft)  dubitare  foi  taffe  licet  propter  agnitionem.  Nos  enim  vidimus  alium  ex  eo, 
qudd  maxime  vocem  in  clamorc  intcndiiIet,alium,quddlabalto  cecidiffet,alium  in  pataftra  per-  F 
cuflum,non  folu  ftatim  grauiffime  tuffiuifte ,  fed  etiam  limul  cum  tuffi  alios  vnam  duas'  ue,  alios 
plurcs,heminasfanguinis  fpuiffe.Qui  vero  itaerant  affecti,aliquiomnino  fincdolorecrant,aIrj 
jn  pccTore  dolcbant.Quin  etiam  fanguis  iis,qui  doIucrant,nec  cofcrtim  rciccTus  cft,  necmultus, 
minus  qj  tum  ruber,tum  calens,ceu  e  Ionginquo  venicns.  At,  quibus  citra  dolorem  eft  reiecTus, 
iis  cVconfertim,cV  plurimus,tum  ruber  ferucns  qjexpuebatur,  clare  docens,  q>  non  procul  veni- 
ret.  Porrd  aham  dubitationem  facit,nec hanc leue,  ipfa  fanguinis  cx  thoracc in  afperam  arteriam 
tranfumptio,propofitam  videlicct  a  mcdicis,iis,qui  tranfmitti  cum  per  membrana,  quac  pulmo^ 
ncm  inuoluit,poifc  non  putarunt.Forte  q^  (nifi  multis  corfi,qui  ita  funt  affccTi,  tum  ftatim  ortus 
doIor,tum  vcro  quibuklam  coru  phlegmonc  fupcrucniens,quae  poftea  fuppurauit,  manifeftum 
indicium  praebuiffcnt  inpecTorecoftftcntisaffcctus,)  pronuncialfcnt  fanguincmexpecToreper 
fauccsnunquamreiici.Nunc  vero  hisindiciisconfuli,  apedore  quidem  venire  conccdunt:ca> 
tcrum,dum  aliam  viam,quam  per  pulmonis  membranulam,inquirut,multa ,  ea  qj  abfurda  pro- 
ferre coguntur:quauis  ln  iis,quos  Empyus  graecc  vocant,ipfum  pus,quod  medio  fpatio  inter  pe 
(ftus  cV  pulmonem  contincri  lpfi  fatentur,  vidcant,arbitror,  apertilfime ex  pulmone  expui.  Nos 
vcro  in  iis,quibus  erat  in  pcctorc  tantus  abfceftus ,  vt  etiam  offium  aliquid  carie  corrumperetur,  G 
manifeftc  ipfis  oftcndimus  mulfam,quac  iniccTa  in  pecTus  fuerat,  ex  pulmone  ex  pui.  Sane  noui- 
t  Lmaccr vf  le  mus  in vrbc  Roma,  +  loco  profccTd  fluxionibus maxime obnoxio,}- eiufmodi affctftus  in  pedo^ 
giiTcTajypeu  rc  non  raro  coni litilTc,vt  necefTe  fuerit  ipfum  os,quod  affeftum  fuerat,excidere.In  plurimis  vero 
ces^^ri-cUit  etiam  mcmbrana,quae  coftis  intra  fubtcnditur,vna  eum  corrupta cofta  inuenitur  putrcfacTa.  So 
bent  T/>oVfii   Icmus  ergo  in  curatione,mulfa  per  vlcus  infufa,iubere  aliquando  quidem,vt  inclinati  in  laboran 
iivix^TiKroM'  tcm  partem  ruffiant:farpe vero  molliter  cocutcre:interim  etiam  organo,quod  pusextrahit  (Pyul 
I     ^  vt  f  *  con  ^1?0*  vocat)  cduccre,quod  intus  cx  mulfa reliquum  eft.Hoc  facTo,vbi  tum  pus  vniuerfum, 
Xnlsahe n"  tum  ctiam faniem  vlccris eluilTe confidimus,mox medicamenta iniicimus.  Ergo  in eiufmodi af- 
ui ^us  ui  vibe  fe(fnbus,fi  qucm  in  medio  pecToris  ac  pulmonis  fpatio  humorem  reliqueris,ftatim  hunc  tuffieie 
<^um contemplabcrc.Mirandi  profccTd funt fj,qui de via per pulmone hazfitent,quo pacfto non 
matrfco  modo  magis  haefitent,quemadmodum  craffus  fanguis  in  fradi olTis  callo  effundatur.  Nam  cV ipfe,  qui 
in  pedtore  non  cftunditur,non  paulo  naturali  eft  craffior,cV  cutis  fubftantia  longe  vtiq3  craffior  pulmonis  inuo 
&ita  Whefve  ^ucro  c&'  Q.u°d  igitur  diximus,  cum  vel  cafu,vel  praeualida  acuta  q3 voce  vas  aliquod  in  pulmo^ 
tus  interpres.    ne  rumpitur,citra  q;  dolorcm  confertim  fanguis  feruens  floridus  multus  CJ3  cu  tuffi  expuitur,  fci^ 
re  licet  in  vifcere  vulnus  efTe. Aggredienda  vero  curatio  eft  ,  prout  nos  faepefumus  aggreffi:qui-  H 
bus  vtiq^  no  raro  fucceffit.  Igitur  laboranti  ipfi  iniungendum  eft, vt  nec  magno  vtatur  refpiratu, 
acfemperagatfilentium:practereavenacubitiinterna  protinusincideda:aqua  bisterqj  poftea 
fanguis  eft  detrahendus,vtiq3  eius  auertcndi  caufa:  tum  artus  oes  fricandi  vinciendi  i\i  ita,  vti  ipfi 
folemus: vbi  hf c  funt  facla,primum  pofca  tum  diluta,tum  tepida,potui  eft  offerenda,quo,fiquis 
in  vifcere  thrombus.i.cruor  concretus  latitet,refoIutus  expuatur : atque  hoc  nihil  vetat  bis  ter  ue 
ternis  horis  facere,  Ab  his  vero  et  aliquod  eorum,quaj  tum  emplafticam  vim  habent,tum  adftrin 
gunt,medicamentu  exhibendu,  id  6,3  aut  ex  pofca  diluta  primum ,  aut  ex  malorum  myrtoru'ue, 
vel  alicuius  eiufmodi  adftringentium  dccocTo.  Rurfus  CJ3  vefperimedicamen  hocfimiliterdan 
dum,circuncifo,fi  valentior  fit,omni  nutrimeto:fin aliter,forbitionis,  quod fatis  eft,  exhibendu. 
Maxime  vero  ad  rcm  pertinebit,fi  et  poftero  die,modo  fortis  cubans  fit,  paru  fanguinis  ab  incifa 
iavenarurfum  detrahatur:tum  vicT:umedicamentis  cj^eodem  modo  inquartu  vfq^diem  vtatur, 
pecTore  interim,fi  aeftas  fit,vndiq3  melino  rofaceo'ue  madefacTo:fin  hyems ,  nardino  vnguento. 
Qudd  fi  emplaftico  aliquo  vtimedicameto  placet,habes  a  nobis  optimu,quo  etia  ad  reliqua  vul- 
nera  cum  fiducia  vtare:conftat  id  ex  bitumine  cV  aceto,aliis  CJ3,  qua;  illis  mifceri  medicamentis  fo 
Ient,quae  enaema  barbara  a  medicis  dicunf.Qudd  fi  mulieri  mederis  puero'ue,aut  deniqj  corpori, 

quod 


LIBER  OyiNTVS 

A  quc  J  mollis  fit  carnis;quod  cx  chalcitidc  fit ,  iatis  habile  mcdicamcn  tum  fucri  trcuius  vires  ui  pri 
mo  hbro  corurmqua:  de  mcdicaincntorum  copoiitione  lnicripfi,  cxplicauimus.Hac  nos  ratione 
multos,ad  quos  itatim,vt  malum  fenfcrut,accciTimus ,  pcrcurauimus.  Quippe  hoc  maximil  eft, 
cui  qj  te  attentum elfc  magnopcrc oportct,  an  vidclicet ftatim  a ruptura  vaiis  facra  curationcin- 
cipias,quo  crucntuadhucvulnusprius,q;  phIegmoncncxcitct,glutincs.N.im,fica  fcmel  muafe 
nt,exiguafpcsefceiuspoftca  glutmadi.Tnlonguistn  traherc  potcfttps.  Quod  vero  ciuimodi 
vlcera  veldilficulter,vel  plane  nuncj,curari  poiimt.hocm  cauiacit,q>,cum  phlcgmoncioluitur, 
elucndapusvlccriscVfaniesfunt:atq5  cxvtcro  quidc  8C vcfiratumiuafpontcexccrnuntur.qm 
videhcctpronisdclabilicet,tumcluiprctcrca  a  nobispolfunt:m  puimonc  ncutrum  olnohcri 
potcit.Quareoibus,que  huic  loco  hercnt,vlccribus  vna  rcliqua  cxpurgatio  cft ca,  quc  pcr  tulTcs 
ljj.i11.t4.  fu.  At,firectchis  tum  reliquaomne  quictcfuaiimus:tum  vero.vticnimi  refpirarcnt.nccquicqj 
loqucrctur,vt  vulnusglutinarerur,m!unximus:quc  poteft  tuiTiciibuscffcfanationisipcsrNon 
igif  proptcrca,q?  m  perpctuo  proptcr  rcipiratione  motu  vifcus  id  eft ,  dcfpcraca  curatio  cft,vclut, 
qui ante  nos  fuere,fcnierur,fed  propter  lanici  cV  puns  vacuationc.  Idco  qj,  li  itatim  qs  lit  aggref- 
fus.aciam  dictarationemcdcatur,  coeut:iinphlcgmonepriusoccupant,difficilcm  mcerram  qj 

B  curationc recipiunt,qn  pus  cV  fanies prorfus  tota  q: ex fpatns  pulmonis non  expclluntur,  cV  tui- 
fis  aegras  partcs  valde  lacerat.  At.quae  ex  pectore  educutur,triplcx  copcndiu  prae  iis,  qua:  cx  pul- 
^         mone  vacuatur ,  habent: nam  cV  vafa  ipfa multo  lunt minora ,  6V  fanics  in  fpatiu  intcrius  efrluit, 
&C  in  fumma  magis  carnofum  pcctus  eit  q;  pulmo.Nam  afpcrae  arrerue  fubitatia,quae  admodum 
carnisexpersiiccacj}eft,nullaaliaaialisin  parteinucnitur.quectiam  ipfainciufmodi  reiectioni  *  tt-JW/  tfl 
bus  rumpi  folct,  cum,  fi  qua  reliqua  vena  vcl  artena  lit  rupra ,  ipfis  afpcris  illeiis  mancntibus,  per  •  manufcriptlf 
folas  ofculorum  (vtiicdicanf  coapertiones  traslano  fanguinis  ht.Iraq3  ncccalidusm  talibus.ncc  diqMhus  ;u,n 
ruber.nccmuItusfanguisemiturur.Ac  vidcturquidcprimafaltcmfroteleuioreseiufmodiafte^  f*.  -"'  ~  1 
ctus,vt  qui  copia  vacuationis  minime  terreant:  funt  vero  vcl  ob  h oc  ipfum  grauiorcs :  quippc  co  r/,,'f ^ 
cretus circa ruptu vas  cruor,cui  facihs  tralitus  m  afpcras  artcnas  no  eft ,  glutinationc  prohibct. 
De  Vulnenbus  Scptitransuerfi ,  ac  e.trump.tnium,cju£  intrx  Per:ton£umcontinentur.      C^AP.  £. 

Slmih  modo  cV  tranfucrli  fepti  vulnera.qua:  foras  non  perucniunt,  in  carnofis  quide  partibus 
fubinde coalcfcere iunt  vifa, eius motu non obftante:qua;  in ncruoiis cius haTcnt,  mfanabi- 
ha funt.  Sanc  ditficilis curatio cft ctiam  corum ,  quas  in  carnoiis  funt  partibus,  ii has  lam  phlcg- 
mone  occupauit:  idque  non  ipfi  modo  diaphragmatfvcrum  ctiam  omnibus ,  qu.e  mtra  pen;o- 
Cneonfuntcontcnta,q?  in  ca  f.  fanics  defluat.  Ceterum  dandaopcraeft,  vteaquacunque  ratione 
ficcemus,tum  pcr  ca  prelidia,qua:  extriniecus  nnponuntur,  tum  pcr  ea,  qua:  cx  aqua  vino  ue  tc- 
nuibibuntur.  Porrdhorummaximeidoncafunt.cV  quxproptcrea,  q?cxfeminibushunt,  Dia- 
fpermat^n  grxcc  dicutur: cV  quod  folenne  nobis eft,quo  q^  111  pcctorc  pcrforato  iemper  v timur, 
quod  ex  caiiacomponitur.Cetcrum  rum  haec,tum  humida  qusdamfons  applicanda,  qux  ciuf-  ^Vrt^x^ 
modi  vulneribus  funt accommodata,ad  tractationem  de  medicamcnns  pertinct.  Hic  mcthodos 
tantum  tradimus^qua;  prasfidiorum  mdicent  gcnus.  Quarc,ii  quando  quxdam  a  nobis  parucu- 
laam  pro  exemplisadhibeantur,harcaddita  claritatis  caufafuifk  exiftimandum. 

vdduerfut  MtthodjcoSjCjuod  Aledicamentorum  ?enera  ePznium  Vlce-ratjrum 

fubji.mtu  immutentur.  C*AP.  IO. 

RVrfus  igitur  propofitas  methodos  rcpctamusrmonftrcmus  q; ,  quanrum  gcncrahs  omniu 
vlcerum  curatio  per  lingulas  animahs  partcs  fpcciatim  immutetur.  Hinc  nanque  dilcemus 
precipue quidem  id,  quod m  toto  opcre eft  propoiitum,nempc minimc  m  curationibus crrare: 
velutappedicem vero,etiameorum,quifeMethodicosvocarunt;audacia.Qui  iiquidmihi,qui 
nec ad graua quicq,nec ad  odium  loqui  folea ,  cft  credcndum,~  cu omniu  lpii  mcdicoru  maximc 
D  amcthodo  iint  alicnfdamnat  (quatenus  falte  fcnbunt,;non  folu  rcliquos  vetercs,fed  etia  lpfum 
omruu  nobis  mcthodoru  authore  Hippocratem.  Ac  Empiricus  quidcm  omnia,quc  nos  per  in- 
dicationem  lnuenin  oftendimus,  ca  dicit  per  expericntiam  Gbi  cognita.  Cum  vcro  pra*tcr  lndt^ 
cationem  cV cxperientia nullum mucntionis organum  tcrtium  prartcrca fit ,  lfti  ncutro  vtcntcs, 
tamcnappellandos  fc  iNIediodicoscenfent.  Ergo  fequatur  nos,  cV  nunc  faltcm  oitcdant vlccn- 
bus omnibus  pcr  fingula membra curadis  vnam  elTe  fanationis rationcm.  Audiamus  homines, 
quo  pacto  vlcus  curent,aut  quales  indicationcs  ab  eo  fumant:  num  alias  vllas ,  q;  q?  planum  cica- 
tncc  l  it  mducendum:  finuofum  carnc  lmplendum :  crucntum  glutinandumr  A  t  quo  pac  to  muc 
niam.quod  cicatricem  mducat: cV  quod  carnc  lmpleat: 6V  quod  coalefccre faciat Ne  Iabora,in- 
quiunt,funt  enim  muenta.  Atqui  haud  fcio,an  rccle,aut  non  omnia.  Fien  enim  poteft,  vt  vel  ex 
detcnoru  notaquxdaminuentafint,potiorainuentanon  imt:vel  vr,qux  inucntaciTe  videatur, 
etiam  ipta  lint mala: Indc  q;  adco  accidcre,vt quacdam  vlcera  prorfus non  fancntur ,  quacdam  lon 
giore  fpatio,cV  cum  dolore,cV  famis  cruciatu  minimc  nccetTario.Ncqj  enim  audet  quifquam  no- 
uam  aggrcdi  cxpc:  icntiam  pruis,  quam  Gbi  pcrfuafcnt  priorcm  curandi rationcm  rectc  fc  dam- 
naffe:  vcluti  in  us  vlccribus ,  quac  m  pulmonc  confiftunt ,  qua?  nc  agnouilTc  quidcm  omnino  bs 
cftciLradurccTionum  actionum  q^notiuam^quorunimirum  vtrunqjaucrfantur.Ca-tcrum  con- 

ScptimaCIauis.  eeceece  ccdatur 


33 


METHODI  MEDENDI 


rcdatur ad  praefcns  cognofci  ab  iftis  ThctTali  fectatoribus  vIcus,quod  pulmoni  infedcrit.  N un -  E 
quidigitur,ficun  hocil!isc6ccirimus3licetiarn,cVqjfordidumlu,intcIIigant,anpuru;anaequalc, 
an  finuofuni,  un  lamei  vcl  puris  plcnum,conccdemus ,  vidchcct  vel  cx  diuino  aftiatu,  vcl  per  to> 
fomnium  ca  viden tcs  ?  An  hcc quoq3 quomodo agnofcat ,  pcrcontabimur  f1  An  vcro  citra horu 
agnittoncs pharmacum quoduis cxhibere  concedemusr  Egonancn  cxiftimo  primumexpui^ 
gandam cflc  imnumdorum  vlccrum  fordem : impleda  vcro  carne cflc ,  quae pura cV  finuofa unti 
rurfus  pus  famcm  qjcxpurganda,quibus  haec circum  hcercant: mox  ita cicatncem  inducendam. 
Iftivero,haud  fcio, quo'nammodo  talia  vlccrafaiiaucrint:nani  ThclTalusdchis  prorfus  non  fcri 
pfit,nc  vtdelicet  vel  lgnoratitiam  fuam  vcl  inconftantiam  proderct.  Qiiippc  vcl  rationt  parum 
confona  cV  falfa dc  his  dicet:  vcl,li  quis  vcra dixerit,  corum  indicationcm  cx  mcmbri  fubftantia, 
prxterea  fitu  forma  03  acci  piat,ncccffc  efle.  Nam  efto,vlcus  Ul  pulmonc  fordidum  purum  qj,  dC 
cumphlegmone  cVuncphIcgmonc,cV  finuofum  cV;pIanum,dignofccre  norint:ctia  illudfcire 
cos  detur,quanq  nc  cius  quidcm,ramctfi  minimi,inucntioncm  hbi  vindicent ,  ncmpc  cb  tale  vl* 
cus  viridimedicamento  expurgctur,Machcrionis  (lilibet)  vclllidis,nihilenimrcfcrt:  Kefpon' 
deant  igitur  milii,fi  vlcus  in  vilccre  hefcrit ,  quid  facicnt  rNum  viridis  mcdicamenti  aliquid  de^ 
t /»  antiamj-  uorandum dabunt rOmnino  ridicula rcs cft.f  Sed dicant,vndc/nam  mcdicamcn  id  in pulmone  F 
jimocod.graco  deferedum  fciunt  t  Qudd  fi  ldquoque  iciant,illud  ccrtc  intclligercnon  potcrunt ,  an  ipfam  vim 
h*c etiam ad-  fuani5qUam  in  cxtniilccus  pofuis  vlceribus  habuit,fcruabit. At cfto  fciant  hrec  quoque,q>  cV  can- 
ditaleguntHr.  c\zmt\jcbitux\'im,c\uym  in externis  vlceribusobtinuit,cVcj)fordesdetcrgct:ccrte,  an  tulfim  mo 
.  ucrit ,  intelligere  non  potcrunt.cum  tamcn ,  mli  per  tuflim  fordesexpurijctur ,  nulhis  fit  deter> 

IKT)I(  CLVCLTO  '  O  f      I.  '     jr«1|jr|  "  7 

iMttyvur&t  gentismcdicamenti  vlus.  J-rgo  ld  quoqjiltisdetur.  At  llludlaltcmcttugci  cnon  pofiunt,  quift 
tffwWoWret/  diuerfam curationcm in vlcere fcmoris, cV  vlcere  pulmonis  adhibeant:liqu*'dcm  alterum  aqua 
,p.ov*7uv  $a.t  pcrluunt.altcrum  tulfibuscxpurgant.  Poncvcrorurfusvlcus,quodinpi!iivu  :.  I  ;di't,craUG eflc 
^Tot^oi  S*  1-  purecircudatum:nunquid  tum  quoqj  viridc  mcdicamen  exhibebut,  an  mel  potius  lingere  uibe 
t9toS  Qttro-A  bunt  f  Atiddicant,  vndcnam  inucncrint.Noncnim  proferjtdid  refpondc;  unt,qm  tenuadi  ;n- 
aoC.tdV  ttva,-  cidcndi qjvimquandam  obtinct,cum  iphafacultatibuseiufmodidifquircndi  ;\  lt:o  diffiugiat. 
Toy.w  v  Mtt*-  gc j  ncCjfj, Empiricis  in  eiufmodi  notarum  concurfu  inucntum  cft  mcl  prodefle,  proptcrca  \ 1 llfc 
yvdaovTtu  ucutl  iIhs,co  vti  fas  cft,primum ,  q>  cxpcrictiam  contcmnunt:  deindc ,  q>  Empiricus  m  ciufmodi 
tTctt  Htrrit  concurlu,qua''namlitinpuImoiicartcctio,ignorarc(efatctur,caftcrum.qu.TCoducant,fc  pci  cx- 
vrvivLtova.  to  pcricntiam  obferuallc. AtThcflalo  no  fatib  elt curarc,quod  omnino  non  nont,fed ab  aflcfiuum 
**$%T*K0'f°a  mdicattone  procedit.Sanc,fi ola illi  fcire donemus,hcuti prius,no  minus  cj  nos,  at  nunq  ^plectd  G  • 
ftu  Ttuti  ej  cf[Ug{ct  qUmincilucr{iscorporispartibus  curationis  fpccies  mutctur.  Non  cnim  eadcmcura- 

Qftoma  em  ex  fpccies  profccld  cft  aut  muKam  in  vterum  proptcr  fordidum  vlcus  infundcre ,  aut  mcl  co^ 

anatomecovni  r         t  .  r     r  > 

/'  emedicame  mcdcndum exhibcre ,  aut  lpongiavlcuscluerc.  Cactcrum  harcadhucparua:illaplanc  maxima 
tommpulmo-  funt.  Fingamusdiuttnum  vlcuscitraph!egmoneninmultisclTcpartibus,oculo,aurc,nafo,ore, 
nem  trAJitus ,  femore,ventrc,vtci o.fcdCjpudcndis.Fingamus  cV  illud,fi  placct,  vlcus  eiufmodi  vcl  planum  om 
Thejftlt  aute  niiio  elTe,vel cxiguo  minus  planum : rcfpondeant  quc  nobis  illi  fcclatores  Thcflali,  qui  ha'c nuf 
Jefiatoros  ana  quam  difcreuit,quoniodo  id  cicatricc  tcgcmus  t Nempe eo  mcdicaminc,  quod  ex cadmia  coiift- 
tome  re/puut,  citurridcnim vlccri,quod iii fcmorcconllitit, bcllc  cicatriccm  induccre  potcft:fcd  num  igitur 
Wf  cogm--  cVeijCiuodinaudicndimcatuconfiititfDicam  fortaiTisincrcdibiIe,ca:tcrum  diis  ipfis  notum. 
Jcet,auo  inpul  J3eprchcndi  aliquando quendam  ex  fapicntiirimis  iftis ThelTali fcc^tatonbus  fic  vlcus  medieart^ 
moneme  ua-  ^m  cjmaimum: cum  cjtiUs  homini auris  putruiflct ac  vermes  creaflet,t|;  mcdicamcnto,quod ex 
Dicant  i  i  r  ca<^niia componitur,inductum  cicatricc  fui(fet:caeterum,  permiflo  hominc  pluribus  diebus  me- 
undT/u^^c  dicamcnto fimiliter vti,poftca,cp in diesgrauiusauris oIeret,cV fanie hnpleretur, ctiam incrcdibi 
lius  quidda,cp  prius,aufum  vidimus.Quippc  ratus  meatu  ipfum  in  profundo  contraxifle  phleg" 
monen,confugitad  tctrapharmacu:quodplaneniultomagisaugere  putredinem  partisdebuit,H 
vtpote  quod  ficcare  vlcus  prorfus  non  poteft ,  maturarc  phlegmonen  potcft.  Ergo ,  vbi  hoc  me^ 
t ^ytdditur  i»  dicamcnto  ad  aflectum  fanandum  vno  die  f  eft  vfus, vt  facile  videres  id  maxime  elfc  con trarium, 
atitjHts,n  J v  5,  cV  multiplicata ftatim  laniei  vis  eft,cV  fcctor  intolerabilis  obortus . Itaq3,  qui  propinqui  laboran- 
tdeiiaHtduo-  tis erant,contingcrcamplius aurem Theflalium non  finebant.Ille  vero  pra  impudentia  ftulti- 
hus.  tia  q;  volebat  non  modo  medicamcmi  tetrapharmaci  aliquid  iniicere ,  veru  etiam  extrinfccus  ca- 

taplafma  relaxans  imponere.  At,cum  cum  propinqui  hominis  abigcrent,timercnt  q;,  ne  in  ma 
gno pcriculo aeger  foret,nosvnum  diem  amplius  permittiTheflalioafinocurationemcxora> 
uimus.Erat  autem  profccfid  poftndie  tum  fanies  multo  copiofior  futura,tum  odor  grauillimus. 
Quo  die  tentaui,an  fieri  poflet,ut fentcntiam  Thcflalfj  afellimutarem,ne  omncs  perderetaegros, 
immo  aliquos  iam,tametli  paucos,fcruare  aliquando  poflct,tam  aliena  (cilicct  ab  omni  vera  me> 
thodo  deferta  fecla: ergo  fic agere  cum  hominc  fum orfus.  Nunquid  (inquam)  phlegmonc  tibt 
efle videturinintimomeatu,proinde  relaxantibus vteris  auxihisrllle  tumitaefle  magnopere 
contendir,tum  alitcr  cfle  non  pofle.  An  igitur  (inquam)  aliquado  vlcus,  quod  cum  phlegmone 
com'un<ftucflet,aceto  acerrimo  cum  glaucio  curatum  vidifti  r  Minime  gentium  (inquit)  immo, 
fiquis  paftillis  androniis  ex  aceto  hquatis  vtatur ,  etiam  conuulfionem  fortaffe  acccrfat.  Ergo 

(inquam) 


LIBER    QVINTVS  34 

A  (inquam)  fi quis alio quopiam  medicamento ,  quod  fit r.ndronns  multo  valenrius , cxaccrrimo 
aceto  vtetur,id  qjad  aurc,ita  propinquam  cerebro  inuolucns  qjcius  particulam ,  nunquid  plane 
teauthore  couullionem  accerfet ,  ii  phlegmone  praeferum  aliqua  lubiit  r  Hec  tum  ipii,  tum  iis, 
quiadftabat,vmueriisrectediciiuntvila.Hrgo,  quantum  (mquanf  adipfarum  partium  habitu 
fpectat,quae  ea,qua:  ad  fummum  iiccct,deiiderant,  tametii  nunccurationc  tua  Gni  veluti  cffocmi 
natae,iamtalimcdicamento  vterer:  nunc  qfh  pluresiamdiesmaleipfasalTucfccifti,  trasferrceas 
adcontranuvnoimpetu,cxfemelnonlicct:nam  tibi  acThclfalo  contemncre  confuctudincm 
licet,non  minus,q;  partiu  naturam: nobis  autem  no  hcet:  fed  pnmo  die  aceto  vtar  cum  glaucio: 
fecundo  vtar  andronio: tertio  ad  valentius aliquod,q;  ipfum  lu androniu,  tranfibo.  Atqj  lioc  tri- 
busquatuoruediebus  vfus,timihivchemcuus  etiam  medicamctum  requirerevlcus  vidcbirur, 
eo  euam  vrinodubirabo.Extrinfecus  vero  (mquam)  lmponamcapiti  ea  partc,  quaaunsinreita 
tur,  non,  mehercules,  iicuti  tu,cataplafma,quod  relaxare  potelt,  fed  eorum  medicamctorum  ali- 
quod,quc  vchemcntiffime  iiccare  poiTunt,  cuiufmodielr,quodcx  falice  cohcirur.auteuaipfum 
androniu ex accto  llliniam : aut ex  ns  aliquid,que  hoc magis  Wccen t.Nam.qm  particula  cui  mcde 
mur,iiccii]imacft,nccellecft,valetilTimeiiccetur:indicatcnim,vcluti  vitiuipfum,vtcuretur,iibi 
Bapphcandum  clfecontrarium:iic  parucuIaipfa,quodiitfibiiimillimum.Itaq?cx,proutdixi,egi: 
fanaui  qjhomincm^nullo  potentiorerequiiito  remedio.Quibufdam  vero ,  qui  potcntioradeii^ 
t  derabant,quibus  vno  altero  ue anno  vlcusaure  infeftauerat ,  valentius  omnibus  la  dictis  medica 
mentum  adhibuimus:id  fuit terri  fcona  tunia,cribrata qj  tcnuilfimo  cnbro ,  mox  ln  tenuiiTimu 
vcluu  polline  leuigata,poit  cum  acerrimo  aceto  ad  melhs  lordium  q;  craffitudinc  cocra.  Conftat 
aute  multiplex  elle  debere  in  miftione acetu.  Verum  quod  fepe  lam  dixi)  materie  medicamen- 
toru copiam  ex aliis commentariis petes.Nunc,quae  ad methodG ipectant,abioluantur.  Nam  au 
diendilocus,qmeftiicciiTimus,idcirco  mcdicamentis eget,  quae  vehemcntinimeticcent.  Quo- 
rum  nullum  rehquaru  partium  cuiuisapplicaife  expedit:fcdoculocxulceratocollyriu  fortalfe, 
.j.f.j.  Li.  quod ex thure conhcitur : nanbus  Vero,quod  multo  fane  magis  iiccet,q;  vt oculis  conucniat,mi- 
141  "S  nus  vcro,q;  vt aun  quadret.Itaqj prius cdprehenfi  oes paftilli  vtiles  lunt ,  cV  medicamen  quod 
ad  Mufam  refcrtur,alia q;  generis  ciufdcm.  Vlceru  vero,qua?  m  ore  accidunt,qua:cunq; admo- 
dum  funt  humida,ca medicamentis  egent,quae  vehemeter  iiccen t, veluti  diphryge,  tum  lplo  per 
(e,tum  ex  mclle,cV  vino,cV  mulfo:praeterea  cV  qua:  iris  dicit,cV  qua:  anthera ,  his  qj  vel  ficcis,  vcl 
cx  melle, vel mulfo ,  vel  vino.  Vtile  vero  ad  talia  eft  dC  Mirfae mechcamen:  praeterea  rhois  fuccus, 
C  cV  omphaciu,alia q;,  quaecunq; ftrenue  iiccant.Quid enim  materias  perccfendo  morer  t  At,que 
fimplicioraorisvlcerafunt,  hxcfanarecommodepoifuntetiam  meaTcamenta.  quae  modkeiic- 
cant, veluti  haec ipfa ,  quae  propterea,q>  m  afllduo  funt  vfu,  S tomatica  graece  funt  dicta.  Ea  funt, 
quod  ex  moris  coficitur,  eV  quod ex rubi  fructu,  cV  quod  ex  fucco  corticis  iuglandul  vindis,  atqj 
etiam  his  magis  quod  ex mufro  eV  cupreiTi  fpheruliscomponuur.  Quaevero  inoreadmodum 
humida  vlcera  funt  proxime  olTa,vnde  carie  tentari  olla  perich  tentur,  haec  propter  oiTium  natu- 
ram,quae  ficca  eft,  vchemcnufTimis  medicamcntis  lndigent.Itaque  ego  lam  comprehenlos  paiiil 
losfemper  leuigo,ac  liccum  ipfum  medicamenrum  fuperimpono» 

De  Indicatiom'o:n,qu£  a  Subs1anti.t,ab  ^ijfeclu}a  Fcrm.t,  atque  a  Situ partium 

jumuntur,  exemplo  Vlceris  in pulmone.  C^4  P.  u, 

(Orro  diclapauloantefuntcVad  veiicam,cV  vterum,cV  lntefnna,  eV  pulmoncm  ldonca  me^ 
dicamentorum  genera,  quibus  iit  in  fingulis  vtendum ,  gencre  quidem  medicamcti  ab  ipfa 
curandarum  partiu  fubftantia defumpto,fed cum  affectu  pnus  etia  eitimato :  modo  vero  vtendi 
eius,tum  a xorma,tum  euam  fitu.Hinc nanq; excogitati  funt.cV  auricularrj  clyfteres,  quos  Oten- 
chytas  vocant:  cV  vteri  clyftercs,quos  Mctrenchytas:  cV  rccti  i  y  phones ,  quibus  m  vcfica  aliquid 
D  iniunduur,quos  Cathcteras  dicunt:cV  lpii  clyftcres:  Hinc  rurfus.quae  rn  vcntriculo,pcctore,cV 
pulmone  vlcera coiiftunt.pcr  ca,qua: cduntur  ac bibuntur,eile  curanda:  Quae  vcro  m ln teftinis, 
bitaria:na,  qu^  vi  cina  vetnculo  funt,his  p  comcfta,cV  bibita  fuccunf:que  vcro  mferius  funt  fita, 
pcrea,qu£inuciunf:qhncq3ad  ea,quevicina  ventriculofuntfubire  poteii,  quod  pcr  fede  mfun- 
ditunnecintegris  vinbus  ad  inferiora  riungere,quod  g  os  fit  ingeitum.Ideo  q;  etia.quc  \  lcera  rn 
thorace  cV  pulmone  coiiftunt,tum  difficihus  hs,que  funt  in  vetriculo,fanant,  vt  quoru  ii  tus  lon- 
gius abfit ,  atqj  idcirco  medicamentoru  vis  rcmittatur:  ul  proptcr  hoc  ipfum  multo  valeuoraea, 
que  deuoretur,prefidia  requirunt,cg  fi  lpiis  ftatim  vlcenbus  admoucrcnt.  Inde  q;  adco  excogita 
ta  mcdicis  funt,vbi  expurgandu  ex  pectore  cV  pulmone  pus  cft,fortiiTima ,  quae  q?  maximc  dille 
cent,pharmaca,talia q; ommno,que,li  vlcus  in  uentriculo  eifet ,  ipfum  exaccrbaret.  Quin eua,q> 
haec per  tuiTes expurgent,non aliunde,q; ex forma particularu eft dcfumptum: l]> hc  nullum  tale 
exitu  habeant,qualeutcrus,uefica,fedcs,auris,nafus,  cV  os.  Hincetiam  ht ,  q?  uentnculus  urrinq; 
expurgari  poiTit,iurfum  p  uomitu ,  deorfum  fccundu  naturam.  Qinppc  hoc  genus  indicationu 
ab  inftrumentalibus,quatenus  inurumetalia  funt.cft  fumptu:  ficuti,  quaeiiccandum  clTe  doccnt, 
ab  ipfaru  iimilariu  fubftantia  fumunt.  Ab  ipfis  ucro  morbis  rurfus  rales,  ueluti  ab  ulcenbus  (qfh 
de  his  difpuratio  erat)  cV  cp  ficcanda  fint,ut  lupra  cft  comprehcium :  cV  cp,qui  e  uentnculo  cluere 

Septima  CiafTis.  eeeeccc    ij  pus 


p: 


METHODI  MEDENDI 

pus  volunt,non  Qhc  periculo  vomitum  moucnt ,  ficuti  fi  aliter  inhxam  illi  pituitam  pcr  oxymcli  E 
acradiculas dctcrgcrcnnfed  tutius  dcicclione  vtuntur,  ciim  vomcnti  pcriculum  fit, nc cV,  quod 
cxuIceratucft,dilaceret,cV  fuccum  qucmpia.  inutilcm  ex  vicinisattrahat.  Quo  nominc(vtdixi) 
cV  'Vlcera,qua:  pulmoni  iniidcnt^dirriallima  fanatu  funt ,  vt  qua*  ncccitra  tullim  cxpurgarc  pof   A.ii.j  Cio 
fisrcV^li  tulfim  cxatcs,Iaceraucris.Itaq3,quafi  pcr  mutuas  opcras,malum  iis  in  orbcm  rcdit:quip  ^18-^».» 
pe cum,qua*  lacerata  funt,rurfus  phlcgmonen  cxcitcnt:fccundo  rurfus  phlcgmoncn  ipfam  ma^ 
turari  cV  puscxpurgaridefiderant.  Quarcexomnibus  fanandi  difficultas  hiscxoritur,cVquod 
ea,qua:  idonca  vlccnbus  medicamcnta  funjt ,  contingcrc  vlcus,  licut  m  vcn  ti  iculo,  non  poflunt: 
cV  q>  per  mcdium  mtcruallum  fcre  vlm  fuam  amittunt:  cV  praterea  q>  refpirando  moucntur,  cV 
tufliendo  laccrantur.ltaq^cum  in  pulmoncruptum  vas  eft,  fcireapertelicct,  nifi  protinus  antc, 
epphlcgmonccxcitctur,glutinatum  lit,id  poftcainfanabileforc. 

De  Vlccribm,  cjux  in  ^Jpcra  ^irtmd  funt,  &  tn  funtmd auspdrte :  dc  de  Ldcltf, 

(]UoddpudTdbi.uhdbetur,perfec{ione.  C^4P.  \z. 

C/Etcrum  vlccra,quainafpcraarteriejntcriorcfuntm 
parti  (quam  Larynga  vocant)  funt  vicina,aut ctiam  in  ipfa,hac  cV  curationcm  recipiunt,cV 
nos  non  paucos  eoru,qui  ita  funt  afrl  icli,fanauimus.Sane  curationcm  corum  hinc  maxime  inue  F 
nimus.  ln  grauis  huius  peftilentia*  initio  (quae  vtinam  aliqh  ceffet )  iuueni  cuidam,cu  noue  iam 
tCodicesim-  dicsa'grotairet,totficorpusvlccribusfcatebat,t  veluti  oibusfere,qui  euaferant.}-Eodie  etiam  • 
«cxmaiuifcri  tulfiebat  paululum.  Poltridie vero,vbi fe lauerat,ilico cV vehemetius  tuffiuit,cV  tulfi  cxpulit  cru 
ptis  lcgunc ,  vt  ftulam,quam  gracc Ephelcida  vocat.Erar  qj  homini  fcnfus  manifeftus  vlccris  in  afpera ,  qua  in 
,wtr  vertlt'  collo  eft,arteria  prope  iugulu  nati .  Quin  aperto  quoqj  hominis  ore  fauccs  eius  infpcximus,  nun 
Yiztxoioyi-  fl^dki-UB  alicubivlcuscifct:fed  ncclic  lnfpeclantibus  apparuitvitium.-cVpIanc  laboranti fen- 
stv  cLTctvTif  fns eius aliquis manifcftus ex comcftorum bibitoruque tranfitu fuiiTct,fi illic vlcus fuiffet.  Qiiin  » 
01  eaUvTii .  etiam  ex  aceto  cV  finapi,certioris  notitia caufa,  quadam  ei deuoranda dcdimus.  Sed  nec  horum 
*rItaSts    u  quicquameummomordit:cVfenfusdoloris  manifcfte  in  collo  erat:quo  loco  ctiam  adco  irita^ 
mcn^ns hfi^  °atur,vt  tuflTire impcllerctur.Suafimus "itaqs reniti  quantu  poflet , ncc  tuflTirc.  Quod cV  fcch,  eo    A.li. j.  tn, 
£i  (raSivTtr :  certc  facilius,q?  cxiguum  crat,quod  proritabat:  cV  nos  oibus  modis  opcram  dcdimus,  vt  vlcus  ad    c  5'174^ 
ftea dcb-rerv"  cicatriccm  pcrucnhet,foris medicamentum  ahquod,quod hccarct , imponcntcs: tum cubanti fu 
luri  ahis  lerc   Pino  humidum  aliquodcx iis mcdicamcntis,  qua* ad ciufmodi  vlcus lacerent ,  exhibentcs:ac  iu- 
omnibus.       bcntes  id  in  ore  contincre,paulatim  q^  pcrmittere  in  afperam  artcriam  dcflucrc.Sic  lgitur  facicns 

fcntirc  fe  manifcftc  aicbat  adftringetis  mcdicameti  circa  vlcus  vim ,  fiue  ea  vis  huc  tranfmilfa  eft,  G 
fiuc  mcdicamcn  iplum  roris  fpccie  in  arteria  ad  vlcus  dcfluxit ,  cV  tanq  pcrcolatum  eft.  Erat  aute 
nec  agcr  ipfe  medicina*  imperitus,fcd  cx  iis  quidam ,  qui  ex  vfu  cV  cxcrcitatione  empiricc  medi- 
cabantur.Ergo  fentirc  fc aicbat tum  medicamentu  in  arteriam  deflucre ,  tum  tuflTim  quoq^  aliqii 
moucrc:oblucT:abatur  th  plurimUjactuflTimcohibuit.Igituripfe  quoq^  fuafpoteRomaquidc, 
t  ihQinvtiY.  Vbifcorrcptusfuerat}-  triduum  ctiamnu  poft  nonumdiem  cft  moratus:pofthoccofcenfonaui'-' 
gio,primum  pcr  flumcn  ad  mare  nauigauit:quarto  die  poft ,  naui  perucnitad  Tabias:  vfus  q^eft 
lactc,quod  cV  minficam  plane  vim  habet,nec  line  caufa  pradicatur.  De  cuius  vfu  aliquid  dicere 
oblatu  nunc  tcpus  videtur,necde  eo  tm ,  quod  apud  Tabias  habetur,  verum  ctiam  dealio  omni. 
Ncqj  cnim  iis  modo,qui  Italia  incolunt,eft  fuccurrendum,fcd,quoad  ficri  poteft,qui  vbiuis  habi 
tant  gcntiu.  Igitur  ad  lac,quod  in  Tabiis  habetur,comendandum  multa  concurrut,6V  locus  ipfe 
latis  editiiSjcV  acr  illi  circundatus  ficcus,cV  pafcuu  pecoribus  falubre.  A tqj  hoc  quide  alibi  quoq? 
artc  pratparare  liccbit,fiquis  in  colle  modice  edito  hcrbas  frutices^que  ferat,  qui  falubre  fimul  ad- 
ftringens  q?  lac  rcddant:  quorum  exepla  paulo  poft  dicentur.  C^terii,  vt  ambientem  aera  fimile 
reddas,  fieri  oino  nequit:cligere  "th  limillimum exea,qua?datur,aerum  copia  licet.  Simillimus  A.ibidtm 
aut  is  fuerit,cui  eadcm  adfunt ,  qua*  illi  :altitudo  collis  mediocris:  via  a  mari  ad  ipfum  triginta  fta- 
dia,amplius  qj  aliquid,fed  non  multo:  locus  autem  ipfc  verfus  mare,  nempe  Tabia*  in  imo  maxu 
me  finu  eft,qui  intcr  Surrentum  cV  Neapolim  confpicitur,  magis  th  in  latere,  quod  ad  Surrentu 
per tinct.Porrd  totum  id  latus  collis  eft  fatis  magnus ,  longitudine  ad  Tyrrhenu  marc  porreclus» 
Infle(ftitur  aut  leuiter  collis  hic  ad  occafum :  nec  in  meridie  in  totu  plane  procurrit.  Ergo  hic  col- 
Iis  a  vetis iis,qui ab  ortu  flant,Euro,Subfolano,cV  Borea,  tutu defendit  finum.  Coniungitur  illi 

.  a  et        Vefuuiumnominant.Celebrenuncnouum^qjnomc  Vefuuiumeft,oibushominibusno^ 
nufmpnali—  txlm,\>roiptcr  ignc,qui  m eo ex tcrra  lubnuttitur.  Quae res non parum mihiad ambietis  aens lio- 
qm  ^Hiav.  citatcm  conducere videtur: cV alioqui  pratcr  ipfum  igne  nec ftagnum  propinquum ,  nec  palus, 
dltj  Ta&nv.    nec  fluuius  alicuius  mometi  vfqua  in  finu  habetur.  Oibus  vero  vcntis,  qui  ab  Arcfto  ad  aftiuum 
occafum  perflant,  Vefuuius  collis  obiicitur :  multus^q?  cinis  ab  eo  ad  mare  vfq3  peruenit,reliquiac 
videlicet  materia,tum  qua  in  eo  cobufta  eft,  tum  qug  nunc  etiam  vritur.  Omnia  harc  aerem  cffi^ 
ciunt  ficcum.  Licet  porrd  cV  alibi  terrarum  eligere  collem  fimili  modo  ficcum,fcili'cct  nec  longe 
a  mari :  nec  adeo  magnum,vt  ventorum  impetui  fit  expofitus :  nec  adeo  humilem ,  vt  fubiecftoru 
camporu  halitum  promptc  rccipiat.Caucatur  aute,ne  ad  Septentrioncm  fit  verfus:  ita  enim  eflfet 

auerfus 


s~vuct.  i.  cor- 


01  t/.  >.5/'/0V 


LIBER    Q^VINTVS  3j 

A  aucrfus  a  Solc.Qudd  fi  etiam  in  rcmpcrato  orbis  loco  collis  fit,  veluti  is,  qtn'  ad  Tabias  contpici^ 
tui  ,1  ongc magis ad  rcm  pcrtincat.Hoc in  collc funto  hcrbe quidcm  agroiris,cV  lotus,  cV  polygo 
non,cxmel)rTophyllon:Fruticcs  vcroIctiTcus,cVarbutus,&:  rubus,cVhcdera,cV  cytifus,  alij  cj?  his 
fimiles. Atqj  ita  tibi  colhs pneparctur.  Pccora vcro,qux  in  colle  ad  Tabias  pafcutur,boucs  funt. 
Eft'q3  eius  animalis  lac  fpillum  ita,vt  afinorum  tenue.  Ego  vero,  ne  quod  laclis  genus  vfui  dcfit, 
•  ex  vaccis  "cratTum,cx  afinis  tenue,ex  capris  mcdium,  cV  boues,  cV  alinos ,  cV  capras  in  pafcua  dc- 
pulerim.  Vctcres  vero  ctiam  mulierem  lacTantem  iis,qui  phthoc  confumcrcntur ,  adltarc  voluc- 
runt:quorum  fentetixipfequoqjacccdo,  cVq>familiarcidlit,cVq?  prius,c|(abambicntcrcfrigc^ 
retur,id  fumi  voluerint.  Porrd  hoc  tibi  dc  lacTis  vfu  pro  maximo  preccpto  lit,  vt  ij,quibus  co  eft 
opus,omnino  id  aftanteanimali  ftatim  mulclum  bibant,ctiam  mclle  inicclo,  fi  cui  cogi  in  vcntri 
culo  folet:  q>  fi  ipfum  dcfcendcre  ad  aluum  citius  cupis,etiam  fale.  Atque  ille  quidcm  adolcfccns, 
cum  vlcus  in  artcria  cx  pcftilenti  morbo  habcrer,fanarus  eft:  ac  poft  eum  limilirer  alij.  AI  tcr  vcro 
adolefces  annos  natus  ctrdter  dcccm  cV  oclo ,  cum  multis  diebus  ex  deftillarionc  laboraifcr ,  pri- 
mum  quidcm  fanguincm  fioridum  cum  rufii  expuit,  non  fane  multum :  poltca  vero  etiam  tuni- 
cx iplius  partcm,quar  tcgcns  intrinfccus  totam  arteriam ,  in  fauccs  cV  os  pcr  lpfum  artcrix caput 
B  (Laryngavocant)  afccndit.Videbaturautcmmihi,  rumexcraffirudinceius  conicctanti,  tuaegri 
fcnfu,iplius  laryngis  eflfc  interna  runica.Quin  etiam  lrefa  illi  ex  eo  vox  eft.  Arq^  hic  quoq^  longio 
re  quidem  rempore,  fcd  tamcn  fanatus  eft.  Cxterum,  tqui  ex  peftilcntia  hoc  virio  laborarunt,}-  pus, 
propterea  mihi  facilc  fanati  videntur,  q>  praeficcarum  iis  prxpurgatum  que  totum  corpus  fuerit:  * 3< 
quippe cum  cV  vomucrint  cx iis  non  nulli,cV  omnibus  vcntcr  profluxcrit.  Atq3,cum  ita  iam  va- 
cuati  cifenr,qui  euafuri  erant,iis  puftulx,quas  exanthemata  vocant,  nigrre  toto  corpore  cofcrrim 
multajapparucrunt,vlcerolIequidcm  plurimis,omnibiiscerrcftcce.Erat  queintuentipcrfpicuu 
reliquias  eas  etTe  fanguinis,qui  in  febri  putrucrat:  quas,veluti  cincrcm  quempiam ,  natura  ad  cu- 
ttm  rrufilTer,ficuti  aliacxfuperuacuis  non  nulla  trudit.Verum  mcdicamcntis  ad  ciufmodicxan- 
themata  opus  non  fuit,cum  fiderct  fua  fponte ,  ad  hunc  modum :  Alrjs  quidem,  quibus  videlicet 
cxulcerata  fumma  pars  fuit,decidit  ipfa  vlccris  cruftula,quam  Ephclcida  nominant:  dcinccps  qj, 
quod  reliquum  fuit ,  propinquum  fanitati erat,  ac  poft  vnum  duos  uc  dics  ad  cicatricc  pcruenit: 
aliis,quibus  fcilicct  vlcerata  fummitas  non  eft,exanthcma  quidcin  ipfum ,  6V  afperum  cV  fcabio- 
fum  erat,dectdit  vero  vcluti  fquamma  quardam :  ac  dehinc  omncs  fuerc  fani.  Nihil  itaq^  miri,  fi 
etiam  rj,quibus ciufmodi  exanthemata  in  pulmone  funr  orra,proprcr  vlcerum  liccitatcm  funt  fa 
C  nati.Quod  nanqs  in  cercris  vlccribus  vniuerfis  fupra  monftrauimus  curarionis  efie  propolitum, 
hoc  ia  iis,quae  cx  peftilentia  funt  orra.preftd  fuit.Omnia  nanq3  ficca,cV  afpera  fuere,plurima  qui^ 
dem  fcabici,quxdam  vero  ctiam  leprae  fimilia.  Ergo,  cum  expericntia  rationi  attcftetur  vlcerum 
curarionem  hunc  vnum  haberefinem,vt  ficcentur,poterit  quifpiam  ex  iis,  qui  fanguine  ex  pul- 
monereiiciunt,fcruare  permultos  ira,vr  nos  fccimus. 

De  Curandvs  JLitim  tts ,  qut  ob  DesttUdttonem ,  ciut  Membrorum Jpintus 

rejrtoerctttonem  Sixnouinemreuciunt.  C^4P.  1$. 

C,quemadmodum  quidcm  medcndum  iis  fit,qui  notabile  in  pulmone  vas  frcgerunt,inde 
adeo,  q>  ab  alto  fintlapfi,  vel  immodice  clamarint,  vcl  pondus  fupra  vircs  fuftuicrint,  vel  qp 
dur um  magnum  q3 aliquid extrinfecus ipforum pecTori  incidcri t,dic"tum  prius cft.Quemadmo  * Al.graue que. 
dum  vero,quiexcatarrhofanguinem  reiiciunr^comodiiTimctrac^tcnturjnuncdiccmus,  propoli 
taclaritatiscaufacuratione,quaRom3;infpIendidamuIierepcrcgimus.  tHa:cnanq3,cumeiuf  t  cUnus  ex 
modi  fermoncs  audiiflet,qualcs  nunc  de iis,qui  fanguine cx  pulmonc reiiciut,habuimus,  fiue ex  gr£tis  •  H£C 
catarrho  id,fiue vehcmeti  tuffi  paululu quidda  pcr nocftc expucrat, ilico ad mc mifit,fc,  quicquid  '^^"q^' 
exigerem,prxbituram promittcns. Audiuerat vero ante  id  tcpus,  nifi quis llico  praefidiu ftrenue  mo  Jj^ret 
T> afterret prius,6^ vlcus phlegmonen  contrahcret,eumoperaamilTurum:atq3  hancelTeprsecipua      .  J|  Jg 
eoru,qui  fanguine  reiiciunt,interitus  caufam.Igirur  incidere  mulicri  venam,quc  ia  quatnduum  J;;  yjJliltMUS 
proptercatarrhum  propcmodufinecibo  egilTet,non placuit.fed uilfi,  vtacri  vtcretur  clylten: tu  mfarnhtrm 
crura manus'q3  calfacicnti  pharmaco!plurimu  fricarct,  cV  vinciret:  mox  caput  raderct:  cui  dcinde  ex pH(moHt Ji- 
mcdicamen,quod ex  palumbiu  ftercore coftat ,  impofui : intcrpolitis  q^  tnbus  horis  m  balneum  «f  ex citarrho 
duxi,aclaui,nullocaputcontingenspingui:deincaputidoneo  pilco  contexi,  cV  proeo,quitum  aiiqnojiuene- 
crat,teporisftatu,nutriuifolaforbitione:poftqua  ftatimfructualiqueautumnaliu  auftcrudedi.  hemenn  tufi 
c  »<7l«'t,     Dcindc,cudormiruraeffet,quod  ex  viperis  conficitur,medicamcntudedi  ( theriacen  vocat)  cir-  rtncnmt.cum 
citer quatuor menfcs ante  confe<ftu:habet enim id xtatis adhucpreualcntem  papaucris  fuccum,  panlulu  qmd-^ 
qui  in  antiquatis  ignauus  redditur:  ideo^qj  &T  fomniferu  eft,cV  fluxiones  tum  liccar ,  tum  leuiter  "™ 
craffat.Finito  vcro  prorfus catarrho ,  liquido  apparebat tum cx refpirandi  fpecie,  tum  fonitu,  fc-  exPmllet>' lC0 
melexcttataetullis,pulmonecxpurgationeegere.CeterumexhibcrchancnonpIacuitlecudolal  pyerefe  prom 
tcm  die,fed in  omni taciturnitate 6V  quietc muliere feruata,  tum  ar tubus  eius  pfricatis  vinctisqi,  ^ Arjer-es 
•uffi  reliquas  quoq3 oes partes  perfricari,exccpto  capite,quod adhucex  medicamento  incalefcc-  factauli,  quic 
bat.  Rurfus  aut  vcfperi dcdi theriaces ceu fabac noftratis magnitudine:erat vcro,quod pridie ac-  quid egoyeUe. 
ceperat,hoclongeamplius.Poftea  vero,cp  hacquoq^nocfteprobedormiuilTet,  tcrtiodiemane 

Septima  Clafiis.  eeeeecc    irj  mcl 


a: 


METHODI  MEDENDI 


mcl  coclum  copiofe  cxhibui,ac  in  quicte  feruaui.  Procedcnte  vcro  dic  totu  corpus  fimiliter  pcr-  E 
fricui,ac  ptifane  cremorc  cum  pane  exiguo  pro  cibo  fumere  iulfu  Mox  quarto  die  mane  quidcm 
dedi  medicamentu,  quod  ex  viperis  fit ,  fed  quod  iam  in  aetate  vigoris  cflct,  id  q^  cfi copiofo  mcl- 
le.Capiti  vero  mulicris  codcm  pharmaco,quod  vehementer  cum  liccat,  tum  calcfacit,impofi  to, 
ac  deinde  ipfa  lota,nutrita  qj  modicc,valetius  iam  pulmone  expurgarc  in  quinto  lum  aggrcflus. 
Ac dehinc  rurfum,rurfum  q; cx  mtcruallo,  ad  caput quidcm  confueto  cerato,  quod  thapiia  recf- 
Tf/s/T<tTo/f  pu,fum  vfus.Totam  vero  corporis  curam,in gertatione,friclionc,ambitionc,  lauadi q; abftinen^ 
tia,ac  viclu  tum  moderato  tum  vero  boni  fucci,ad  rehciendum  direxi.  Haec  itaq$  mulier  rcclc  fc 
fehabuir,minimcla<ffisopcmrequirens.  Alterivcroadclcfcenti,  cuino  cxdcfiillationc,fcdex 
rcfrigeratis fpiritus  inftrumcntis,  orta  tufTis  fuerat,cum  fanguinc  6V  lpfc ad dimidia  hcminam  rc 
ieciflet,ftatim  vcnam  incidi,ac  bis  codem  die  ex  ca  fanguine  dctraxi :  deindc  rurfus  poftridic  bis: 
fed  artuum  fruftionc  cV  vinctura  priore  die  vfus,ad  vciperam  dcdi  pharmacu  noftrum ,  quod  dia 
fpermaton  dicitur.Sccundo  die  poft  altcram  detraclione  impofui  toti  pectori  ccratum ,  quod  ex 
thaplia  c6Hcitur,mox  vefpcri,nc  fupra  modum  calfaccret,id  auferes.Tertio  dic  rurfus  ad  tres  ho- 
rasimpofito,hominemlaui.  Cibauiautem  limiliter  tnbus  hisdiebus,prioribusquidc  duobus, 
forbitiunculis :  tcrtio  vero,ptifanc  primum  cremore,deindc pifce  ftatim  aliquo,qui  cV  facilis  con  F 
cocffu  cffet  cV  fimplici  rationcpraeparatus,adiccfo.  Dedi  quoq^medicametum  dia  fpcrmaton,  6V 
fecundo,cV  tertio  die  limiliter  ad  vcfpcram:quippcquod  6V  fomnum  conciliat,  cV  ienfum  doUv  * 
ris  eleuat,6V  ficcandi  vim  habet.Tum  vero ,  cum  6V  fpiritui  delcgatae  par  tes  in  naturali  tempcra- 
mento  cflent,6V  totum  corpus  vacuatum,ac  nulla  phlegmones  iufpicio  circa  ruptum  vas  fupercf 
fet,expurgare  cccpimus.Mox  bibito  medicamento ,  quod  viperas  habct,  aetatis  lam  vigcntis,  ad 
Tabias  dimifi.Sicego  omncs,qui  primo  fc  die  mihi  curandos  pcrmifcrunt,fanaui. 

DcCurando  Pulmonu  V lcere,cjuodtribus  cjuatuor uedtebns  infedit .  C^4P.  14. 

Vi  vero  poft  duos,aut  tres,non  oes:  fed  aliqbus  eoru  infanabile  vlcus  fuit.  Quotquot  aute 
phlegmone  fic  occupauit,vt iam  febricitaren t,  horum  nullus eft  in  totum  pcrfanatus.  Scd 
qui  poftca  fic  per  omnia  praefidfa  ritc  tranlicrunt,  vt  liccaretur  vlcus,fj  tantum  faltcm  lu 
crifccerunt,vt  illud  nec  vl  tra  progredcrctur,ncc  maius  ficrct:  fcd  ficcatum,  ac  callo  duratumjon- 
giore  vita  frui  hominem  ftncret.bx  iis  vero,qui  vlcus  in  pulmonc  habcnt,  fj  demum  infanabiles 
mihi  cfle  videntur,qui  ex  fucci  vitiofi  crohone  id  poiIident,quorum  aliqui  ccu  falfilaguiem  fpu- 
tum  fuum  fentire  fe  aiunt:  nam  longo  arbitror  tcmporc  olno  opus  cflc ,  vt  fucci  corrigatur  vitiu. 
In  tcmpoi  c  vcro  necefle  eft  duorum  alterum,aut  hccando  vlcus,  ccu  callum  fieri ,  eo  q;  forc  oino  G 
infanabilc:autnonficcando,tumipfumputrefcere,tumqugcircafuntdepafcerc,atqueitafpatio 
pulmones  putrefacere.Porrd  multi  cx  iis,qui  eiufmodi  fuccum  vitiofum  cogcfiiflcnt,  cum  exeo 
tuflfirent,non  th  etiamnum  fanguine  reiicerent,huius  noftraeprouidentiaecopotes  facli,  prorfus 
funt  perfanati.Oportct  aut  in  principio  nullius  rei  aeque  efle  folicitum,cp  vt  ncqj  tuftian  tmeqj  ex 
capitcaliquidinpulmoncmdcfluat.CaueturidtriplicipratlidiOjpurgatione^primum^fccundo,  A.Ii.j.f.ic 
medicamine,quod  dia  fpcrmaton  dicitur :  tcrtio,ipfi  capiti  prouidedo.Quod  purget,diuerfas  fa-  c-5'l74-8 
cultates  habeat,oportct:  cuius  generis  noftrae  funt  pilule^ ,  quae  ex  aloe ,  fcammonia ,  colocynthi- 
de,agarico,bdellio,cVgummiarabico  conficiuntur,  adpluresvidelicet  excrementorum  purgan 
•  das  fpecies.Sane  fatisfaciant  ad  vfum,6V  qua?  fine  gummi  componuntur.  Poftca  vero  ,  fi  res  po- 
ftulabit,etiam  iis,quae  nigram  bilem  cxpurgent,vtare.Capiti  prouidebitur  cerati  vfu,quod  fit  ex 
thapfia.Atq^  harcquidcm  in  principio  peragenda  funt.  Poft  vero  rcficiendus  aeger  falubriter  eft 
f  TtpirdrsK  cibis  boni  fucci,fric1:ionc,inambulatione,cV  balneo.  Tradetur  autem  de  his  methodus  in  idoneo 
operis  loco.Porrd  fj  funt,qui  maximc  lac  requirut:  negleclo  cjj  co,omnium  maxime  funt  infana- 
biles.Caetcrum  dc  mittendo  his  fanguine  fciri  illud  Iicet,  Quicunqj  parum  habere  fanguinis  vide 
buntur,iis  ad  qucndam  fuccum  probiorcm  (ficuti  praedixi)  reduftis  detrahere  fanguinem  pote-  H 
ris,tum  rurfus  reficerc:eofdem  etiam  rurfus  purgare,ac  rurfus  reficerc:  denuo  cj3,fi  res  fuadet,  fan 
guinem  mitterc,potiflTimum,quibus  veluti  limus  vitiofus  6V  craflus,totus  eft  ianguis.  At,qui  va 
lidi  funt,multi  quc  fanguinis,iis  ftatim  a  principio  eft  detrahendus. 

Quamperptram  Erafijiratm,  ac  Theflalus  Sangmnvs  reiettionem  curannt^ 

ac  de  Vlceribus,cju£  in  Sede,ac  Pene  confifiunt.  C^4  P.  15. 

HOrum,quae  retuli  vel  modo  vel  ante,fiue  ea  inueni  ipfe,fiue  iuxta  Hippocratis  via  vfurpa^ 
ui,nihil  plane  no  examinatii  ac  iudicio  coprobatu  eft,fed  p  experientia  oia  iudicata :  in  qui- 
*jxyn5y  eftin  bus  erroris  pencula  lpil  pertulimus.Fruclu  ex  eorij  vfu  habituri  funt,quibufcuqj  artis  opera  lunt 
tprefiu,et mnl  curae: fiquide  alf)  veri funt,alfj  fophiftaru fermones.  Quang  quid  fophiftas  memoro  ?  Cum  etia 
ucoT  T*'  n^  cont^nendoru  medicoru  aliqui,ct  qui  integra  volumina  de  fanguinis  reieclioneprodiderut, 
(jun co  ia  us.  ajia  qUlcjg muita  parua re^e  pfcripferint,maximoru aute auxilioru  nulhus  meminerint,  paru 
me  tJ^e "  mtclhgetes  P  multa  llla  cV  parua,quae  recle  admonent,longu  ipfis  afgrotis  coparandum  interitii. 
d*m  exepUri  ^er  n^c aGt  tr™>%  plane  deplorati  no  funt,oes  feruant,  per fanguinis  mifHonc,  6V  purgationc,  6V 
leguurjl^.  ca  caput  roborat.Sane  in  fequctibus,cu  de  fuccdru  curati one  prccfpicm  us ,  dicemus  de  fan-> 
xvy-*>r-        guinis  millione  diligetius.Minime  igit  (ficuti  medicorum  no  nulli  enfent)  i  pariijs  fncipiedu 

auxilfjs 


LIBER    OyiNTVS  56 

A auxiliis eft:Nec,ficut dicut, fcn ticndum  ifta  fciliccr prius  cfle  tcnranda: mox ,  fi  nihil  profccz' 
rinr,aggredienda  maiora.Nam  fti  morbis,in  quibus  penculum  non  lmpedcr,  vera  ca  opinio  eft: 
at,vbi  moriendu  aegro  prorlus  cft,ii  phthoc  icmcl  exceptus  iu;alicnilfimum  a  raiioneeit  a  mino 
nbus  inchoafTc.Narn,fiCuti  rciiqua  omnia  ab  Hippocratc  trad  ita,  ita  lila  qucq;  fenten  tia  rcctc  efr 
dicta,  Ncmpe ad  vltimos  morbos  vltima prorfus  rcmedia maxime  valere.Qua  nam  igitur  indu  i.Affc**.  Ex. 
ctus opinioncErafiliratusin talium atTectuum principio  fegms  tardus  q^ cft: poft diligens, cum  ori+d 
perut occafio  r Nani  fanguinis miffione.cu  fanguis  reucitur,  nulqua prorfus  vntur ,  vitioiiffima 
ranonc  inductus:fednecpurgatqucng,  nec caputiiccat.  Quibus  nimirum liqui^ phthoeoccu- 
pari periclirantes fraudet,quauis reliqua oia probc peragat.nihilo  p!us,arbirror,agar.  Nam  fan- 
guinem  mirtererecufar:ac  folis  arruumdeuindiombusadeuauocandu vtirur,quo  'vtipfemct 
au)  ad  phlcgmones  temporafatnobisfanguinisfuperfit,  necpropterinopiam  eiusaegrum  nutri 
recogamur.SedhcustuErafiftratc.dicatarbitroraliquis.fi  poft  venam  rupram  phlegmoneiam 
pulmone  ocaiparu.non  cli.quod  fpcres  homine  fanandum  proptcr  ipfas,quas  paulo  antc com- 
prehcndi.rones.Qj.aie amplius opera  tua no  egebit.proditus  vidclicet per  te lnrer  lnitia .  Quip- 
pe  idc  facis;quod  gubcrnator,qui,vbi  per eius  lncuria  euerfa  nauis cft ,  vcctoru  cuipiam  aliercm 
B  lnmanudar.indeq^falutecopararcfuadet.  SedEraliftratus  tortalTeexiftimabat  phlcgmoneeiTe 
ex  iis,que  necelTano  vulnus  comitcntur.  Verum,ii  lta  fcntiebar.in  magna  planc  crat  ignorantia: 
*         cum  videre  cuiqj  hccat  fcxccntis  eorum ,  qui  quotidie  fingulari  certamine  decertant,  maxima  ci- 
tra phlcgmoncn glutinara vulncra  fic,  vr fccundo  vel quarto  die  linromnino  m  ruro.  Nos vero 
etiampiurimosexns,quivasinpulmone  cxcafu.clamore.plaga'uerupilTent,prius.q;  phlcgmo- 
ncin  vafe  ruptoexcitarctur.curauimus.  Quodtihorumquoqj  pulmonesphlegmonc  lnualilTe 
alTcrit,  lpfe  fuis  lpfius  placitis  repugnat ,  fimul  pnnceps  vifcus ,  quod  maxime  vicinum  cordi  iit, 
phlcgmone  laborarc  afhrmas,timul  homine  febri  carere.uem  qj  rupra  phlegmonc  nihil  expuif- 
fe.Ergo  a  nobis  quoq;  inuiccm  audiat  ncc  neri  polTc ,  vt  glutmetur  vlcus ,  ii  phlegmonc  pulmo- 
•nem  inuaferit:omnino  q? ,  fi  inuaferit,febncirarurum:ac  purulcradeinde,cum  phlcgmonc folui 
rur,tuiTi  cxputuru.Ergo.ii  qsnecfcbricuabit.ncc  tuffict,  nec  (anie  aliqua  cx  vlcere  &  phlegmo- 
ne fpuet.que ratio  cit,vt  huius  lnclfe  pulmoni  phlegmonc  dicas  :  ltaq;  tu  hoc  maximu  ccrte  pre_ 
lidiu  nonrccteab  co  damnatQ  eir,tum  purgatio  iine  vlla  menrionc  prercrmittitur.  Ac  ncc  vllum 
pharmacon,quodefficaxfit,  contravllumex  comprehcnhs  generibusabeocfrpoiirum.  Qinn, 
iiue caput fluxionem mirrar.eo  ftaru  feruabuur: liuc ex inrempcrie lpforu fpirirualium  ruilis mci 
C dar,eua  lpfa fic n^anebir.  ErgoEraiifrratus  fraruano  llli aflunilis  vidcrur ,  qui  rehquis  omnibus 
parubusfcire  pcrtectis.ftatua  reliquitcecam.Nam  quae,  quaelo.  rcliquaepulchritudinis  gratia,cu 
oculos  defideres ."  Poltca.ii  dus  placct,cu  tanti  viri  maximc  abcrrent,  cgrcgius  vir  Thclfalus,  qui 
artemnenouirquidcm.AIcrhodicum  fecenferappcllandum.  Ac  nucicrmc  ocs  fc ctarorcseius 
fanguine  mirrere  videmus,rum  aliis  aegroru  non  pauris,quibus  non  folum  non  vrilc,  fcd  eua  no 
xium  cxiftimare  id  praefidrj  oporrebar.praeferrim  li  proprns  lpl  is  hypothelibus  frarenr:  tum  vero 
iis,qui  fanguine,fiue  hunc  per  vomi  tu,hue  etia  cum  ruffi,  renciunr,  modo  ualenrcs  uircs  habear. 
Sed  quomodo  cohaerebunt  haec  fecum,ut  uena,ubi  fanguis  renci  tur.incidcre  mbcanr,  eV  in  com 
menrariis  fuis  fcnbant  remedium  id  adfrrictis  uirus  conuenire  :  Ergo  ne  fe  Merhodicos  amplius 
non.inenr,fed  Empiricos.fi  reiecta  r  auone.qua  eiTe  rectam  putabar,experienua  urunrur  ad  mue 
nienda  prefidia.  An  igirur  in  lis  quidem  clare  deprehcdunrur  nec  methodo,  nec  oino  raaone  ali 
qua  quicq  facere,ubi  uero  partes  muriles  effe  ad  curarionis  muenrionc  aiunt,  non  mulro  magis  f 
Atqui,iiquis  ad  memoria  rcuocer  ca,que  de  auribus,nanbus,oculis,ore,pectore,  pulmone,  prz- 
rereautero,ueiica,cV  uctriculo,diximus,crrarecos  tota  uia  uidebit.Talis  lgitur  crat;  qui  ad  phlcg 
mone,que  in  pudendo  erat,maccdonico  mcdicamento  eft  ufus ,  ac  ca  eo  etia  cataplafmate,  quod 
D  relaxandi  uim  habebat,ncpe  folcni  hoc,quod  ex  pane,aqua,cV  oleo  coficitur.  Etia  alius  quida  llli 
perfirmhs.qui  ad  fede  exulcerata  iifde  eft  ufus. Veru  de  ralibus,ubi  de  phlegmonis  difpurabirur, 
a.  j.fio.t.i.    agemus.Caeteru  ulcera,  quae  cirra  phlcgmonc  rn  pene  fedc  ue conlii tunt ,  nullu cataplafma defi- 
«•  •)  i4-d       dcrant,fed  medicamen,quod  cicarrice  inducat :  non  rh,  mehercle  cius  narura?,  quae  ulcera,  que  in 
carncfunt^inducerecicatncepoITit^immo  qux  ranto  magis  ficcarcpoffit,  quanto  hx  parresfunc 
carnc  ficciores.Quin  eriam,quod  magis  admirere,  ipforii,  quae  ln  pcne  funt ,  ulcerum  magis  ctia 
ficcari  poftulant,cV  que  m  roro  cole  ha?ferunr,cx:  quae  exrra  huncctia  hnc  cius.qui  glans  dicu,in- 
fefranr:  minus  uero,que  in  prepurio  funr:arq3  eria  his  minus,  quarcunqs  in  reliqua  funr  cute,  que 
cotu cole ucftit.  Cu  lgitur  humidu  ln  glande  ulcus  quida ex  amethodis  lftis medids,  ifttt  inqua 
ThelTaliis,fanarealiqh  non  pofTet  medicamcus  iis,quaeepulotica  uocant,ideft,  quaecicauicc  in- 
ducunr,adhibuit  m  conhliu  me. Vbi  lguur  ex  me  audiuit  longe  iicciore  medicamento  particula 
egere  proptcrea,q>  iiccions  naturae  eflet,primum  non  credidit:  ut  ucro  coactus  necefTitate  eft  ali- 
quo  ex  nofrris  mcdicameris  uu,mbus  diebus  fanatum  ulcus  clt:  pcrfpicuum  qj  erat  medicum  no 
tamfui(ledefalutehommisla?raru,cp  mdeadeo  mitatum  ,  o^innialadifciplinaefedafuiiTetedu' 
carus.Siquidcm  medicamen,quod  ex  papyracea  charra  cobufra  ht.hoc  fcilicer  nobis  ufirarum.td 
genusulcerumlanar:iicuueuamanerhumuftum  fimili  modo  inlperfum:itccj5  cuarrbita  ficca 

Septima  Claffis.  eeeceee    urj  atq; 


METHODl  MEDENDI 


atqjvfta  adcundem  modum:aliapra'tcrcamuItacxiis,qu:e  vehcmcntcr,  ficut  illa,ficcant.  Siqua  E 
vcro  eiufmodi  vlccrum  iinc  nudorc  iunt,ac  rcccntia,iis  lola  "aloc  lalutarc  mcdicamcn  elt.Infpcr-  A.ibidrm. 
gitur  autcm  iicca,fcd  in  tcnuiihmum  ccu  pclline  rcdacta.Hsec  vcro  ctiam,  quae  U|  fedc  coniiitar, 
iiccavlccra  probc  pcurat.Similluria  huic  vim  habctcVcadmia  vino  elota,  cV  iicca.  Ab  lucquoqj 
non  longeabeftargenti fpuma,  Lithargyros grafce  dicta. Dcinccps  vcro  molybdama  fequitur. 
Omnibusvcro  tum  minusinfcrcnsdolons,tunullominuscfficax,  pompholyxeft.  Sinhumi- 
diora  funt,ipfcpcrfe  pinicortex,itcm  qi  lapis  hematites  vocatus,idoncuseft.  Quodh  profundi 
tas  quarpiam  iplis adiit,vbi  cxcitata  fticrmt,diCtorum  alicui  wntulum  mannx  admifccndum  cft, 
quantu  lit  ad  carne gigncnda  fatis.Ncq;  igitur  horum  quiccj  vcl  pcr  fomnium  norunt,  qui  lftius 
iunt  alicna1  a  mcthodo  fccfta^cu  omnc  vlcus,  in  quacunquc  animantis  fi  t  partc,eandcm  poftulare 
curationc  opincntur:  ncqj  cEiam,qucmadmodum  fuere  quarda  vlccra  oportcat,  vcluti  ca,  qua:in 
abdominc  contingunt:dc  quibus  ln  fequcnti  hbro  cum  iis,qu3e  reftant,vniuerfis  agctur. 

GALENI    METHODI    MEDENDI    ID  EST 

DE    MORBIS  CVRANDIS 

LIBER    SEXTVS  I 

ARGVMENTVM  LIERI 

Ner  uorum ,  Tendinum,  Ligamentorum,  Partium  q^ue ,  cjux  illorum  natura 
participant,  Ofsium  quoquc  curationem  abfoluit. 

Prohxitdtts  librorum  Excufdtio,dc  ^ux  hdclenm  monfrdtajunt.  C^4P.  U 

On  dubito  fore  non  nuIIos,quibus  cfle  prolixus  vidcbor,  qui  vnum  hade^ 
nu<  morborum  gcnus,qucmadmodum  methodo  curctur,  cxpona.  Par  cft 
aute,non  tam  nihil  longitudincm  hanc  imputcnt,  ep  iis,  qui  parum  lntclli- 
gcntcs,qua*rcctifilmcab  Hippocratc  iint  icripta ,  ca  caluniari  funtconati: 
quos,nc  qucmadmodum  vlcus  quidcm  rccftc  curent,fcire  oftendi,  nedum, 
quod  maius  ii  t,quicquam.  Atqj  ipfum  quide  morbi  genus ,  cuius  vna  fpe^ 
cics  vlcus  cft,feu  continuitatis  icu  vnionis  folutioncm  voces ,  nihil rcfcrat.  G 
Illud  monitratum  cft,methodum  curandicius,inquocunq3Corporismem 
bro  fit,quoe  quidcm  ab  aftecftu  ipfo  fumantur,indicationcs fcruarc communcs:  qua*  vero  cx par^ 
tibus  prabeantur,alias  atqs  alias  habercCum  cnim  in  carnoiis  particulis  inciderit,  nominaf  qui- 
dcm  vlcus:habct  vcro  curationis  indicatione  omnium  quidcm,qu£  pratcr  natura  funt,  commu 
ncm,fui  fciIicetademptione:quam  vero,ccuaffeftus,pra'ftat,vtpcrcontraria  toIIatur:qua,vtdi- 
uiiio  cft,vnitione ,  quippcgcncratio  huius  vitfj  m  diuiiione  vnitatiscoiiftit.Idco  qj  m  offe  voca- 
tur  fra(ftura,gracc  Catagma:  in:ncruofis fibris  Spafma: in  mufculis  Vlcus  cV  ruptio:  quoru  diffe 
rcntia  prius  iam  dicla  cit.Idcm  th  morbus,cu  in  neruum  cV  arteriam  cV  vena  incidcrit,nulla  pro^ 
priam  appcllatione  cft  fortitus,mutuatur  aut  intcrdum  vlceris,  intcrdum  vulncris  vcl  ruptionis, 
appcllationc.Cctcru  parum  cfle dc nominibus  folicitu  dcbcre eum ,  cui  rcru fcietiam  inucnirc  i lt 
propofitu,fepc  iam  diximus.  Itaqj  huc  potius  noibus  neglectis  .pperemus:  qh  no  ex  horu  cxqui^ 
fita  impofitionCjfcd ex appoii tis  remediis,agro  falus  paritur.  Rurfus  igit  rcuocandu  ad  mcmo^ 
riam eft,queadmodum  audaciifimusTheflalus,cu  nulla  curandi  vlceris  mcthodu  tradidcrit,oes 
thdixiflefearbitratur.Siquide,qjfinuofum  vlcuspoftulerimplcri,cVfimplcxglutinari.  hacnec 
idiotisfuntignota:queadmodu  th  methodo  quispharmacainucniat,quibus  vcl  impleaf  quodH 
finuofum  eft,vcl  glutincf  quod  iimplexcft,hac  vulgus  no  nouit:atid  eft,quod  mcdicis  confide 
randu  proponitur,atq3  in  eo  alius  alio  cft  pftantior.Quippe,veIuti  in  pracedcntibus  oftedimus, 
8t'inueniet  rcmedia,cV  inucntis  recfte  vtetur,quifquis  in  medendi  mcthodo  eft  exercitatus. 

^Aduerjm  Thcjjdlum  dc  Nerm punclura,dc  de  Medicdmenwfluibm  curcitur.  C \AP.  i. 

VT  enim  ia  aliquid  perfequamur,quod  pracedentibus  fit  deinceps,fingamus  quempiam  ad 
nos  venire,cui  tfh cutis  "acu  fit pun&a.  Huncbolem,  fi is  fit ,  cui facile  vlcera fanefcant,  etia  A.1 1X4  * 
fi  citra  medicamentu  nudo'q3  membro  ad  opera  confueta  dimittas,nihil  fentiet  mali :  iin,cui 
culter  fanentur,primu  quidedolebit,poftetiam  tum  pulfuparticulainfeftabitur,tuphkgmonc. 
AcEmpiricus  quidc  examinando  percontando^qjhois  natura  difcet:Nos  vero ,  tu  exeiufmodi 
examinatione  oibus  his  vfi ,  qua  pcr  experientia  inueniatur:  tum  nihilo  minus  cx  iis  notis,quas 
de  boni  fucci  malfq^  naturis  habcmus:  praterea  de  iis,qui  acris  hebctis'q3  funt  fenfus :  tum  pleni- 
tudinc  grauatis,modice'q3  fe  in  fuccis  habetibus:  no  ignari,  q>,  qui  vel  plcthoricus  eft,  vel  vitiofis 
fuccis  premitur,vcl  acris  eft  fenfus,vel  horum  quibufdam  oibusue  premitur,  phlegmone  tenta- 
bitur:  qui  contra  cit  affecl:us,nihil  mali  fentiet.  A  tqg  hac  profpicicntcs,no  equidem  medicamcn, 
quod  glutinetjimponemuSjCUiufmodi  plurima  funt  eorum ,  quas  Enaema  vocant,  (ea  funt,qu« 

rcccntibus 


LIBER    SEXTVS  37 

A  recentibus  ftatim  applicantur  vuIneribus)immo  molle  cV  bIandum,cV  quod dolorcm  mitigct :  fi 
quidcm,vbi  magnadiuiho  eftybi  ftudium  impendi  debcbit,  vt  magis  liccantibus  rcmcdijs  labra 
vlccris  vniantur,  atq?  coalcfcant:  vbi  autcm acu  ftilo'ue  fada  diuilio  cft,  id  duntaxat  curandu  cft, 
ne  phlegmone  particula  tentcf.Atqjex  hoc  manifcftum  eft  crucntoru  vlceru  indicationcm,quaj 
a  Theflalo  cft prodita,nihil nos  maius  adhuc docerc,  cp  fit cuilibet c  plcbe  notum.  Non  cnim  fci 
re,quid  fieri  oportcat,id  magna  res  eft,vt  quod  omnibus  hominibus  natura  uifit:  fcd,  quibus  ra- 
tionibus  lllud  cfficias,id  vero  fcire  artificum  eft.  Nam,  fi  nauem  quifpiam  fit  e;dihcaturus,fcimus 
profedd  oes^etiam  qui  nauium  fabri  non  fumus,  quo  loco  poni  gubcrnacula  debeant,  quo  loco 
puppis,quoprora,ac  reliquorum  quiduis:c£terum  niliil  nobis  harcad  remeonfcrunt,  vtpotc  ne 
fcicntibus,qucmadmodurn  lpfa  ftruanf.  /Eque,  cV  qui  ^des  moIitur,vtiqj  non  ignorat,  nec  q>  ia- 
cicnda  primum  parietum  fundamenta  lint ,  neqj  q?  fupcr  his  crccfti  minimc  q$  inclinatcs  crigedi 
fint  parietes,nccq>  fupcr  his  ftrui  tcc^tu  oportcat,nec  q>  oftia  cV  fcncftra:  fingule  qj  reliquarum  do 
mus  partium  proprijscollocandae  fint  locis:  vcrum  harcad  domum  ccdificandam  quid  conferat, 
quoad  ipfe  fabrilis  artis  ignarus  ea  fabricare  ncfciat  f  Vni  igitur  Thcflalo  om nium  hominum  fa 
pientilfimo,nofle,  quid  herioporteat,  ad  artificiofam  notitiam  fatisefle  vidctur.  Sed  nos  pcr fu- 
B  pcrius  comprchcnfa  monftrauimus  id  efle  operum,quae  ex  artibus  expectcntur,  veluti  pnncipiu 
v         quoddam,  nd  dum  aliquam  eorum  propriam  partem,  fed  quae  etiam  lit  cuiuis  e  plebe  comunis: 
l         quippe  primae in  omni  arte indicationes  oibus  hominibus  natura  funt  praeftd.  Quarc,li  har  fatis 
funt  ad  opifices  faciendos,nihil  vetat,quin  cV  naues  ipfi  aedificemus,cV  matcna  fabricemus:  pro- 
ptum  qj fit  omnibus  tum  calceos  facere,tum  veftes,tum  domos,fcd  cV architcc°tos eflc,cV  cithara 
perfonare,cV  rhetoricari.  Verum  non  ita  fc  res  habet:  nec,qui  vulncratx  partinaturalem  vnitio- 
ncm  eflemoliendam  nouit,  is  medicus  cft,fcdqui,quibus  id  rebus  pcrficiat,  intelligit.-quanc^  ne 
hocquidem  ipfum  per  fe  fatis  eft,fi  quis  etia,qud  pado  his  lit  vtcndum,nefciat:  fed,qui  viam  om 
nem  curationis  coufq3  percalluit,vt  lpfum  cofequi  dcftinatum  hncm  qucat,is  demum  cft,qui  me 
deri  nouit.  Ergo  iftis  amethodis  Theflali  emulis  illud  accidit,  vt  cu  maiora  viribus  audcant,nec 
ad  ca,qua!  confequi  alioqui  poflent,accedant.Qiiippe,cum  dudu  ftilo  quida  vulneratus  in  manu 
eflet  ita,vt  tota  diuifa  cute  aliquid  neruorum,  q  fuberant,pugeretur,fapiens  fcilicct  Theflalius  in 
principio  emplaftru  quodda  impofuit,quo  fgpe  in  maximis  vulncribus  vfus  profpcre  fucrat.  Pu 
tabat.n.  (arbitror)  omne  vulnus  eande  curatione  rcquircrc.  Phlcgmonc  vcro  obor ta,ad  cataplaf 
ma,quod  ex  farina  tritici  coponitur  fe  conferens,atqj  interim  hominem  putrefacicns,intra  fcpti- 
C  mum  die  iugulauit.Nec  fane  comprehedere  numero  eft,quot,vbi  tn  Pconias  iftorum  manus  in- 
cidere,  conuulfionc  perierint:  qud,  fi  dfjs  placet,  fanclio  illa  Thcflalia  fcruetur,  Omnc  cruentum 
vlcus  fimiliter  efle  curandum,id  cjj  partibus.  fjs,que  laborent,  nullam  indicationcm  cofcrentibus. 
Cgtcrum  vcra  ipfa  mediodus  non  perindc,atq3  hatc  Theflali,cft  amcthodos,  immo  pot  vel  nunc 
etiam  poft  tot  tantos  qj  mcdicos  non  folum  meliora  medicamcta,cp  prius  fuere,fed  etiam  vni ucr 
fum  curationis  modu  inuenire.Nemo  enim  ftatim  ab  tnitio  rjs  vfus,qua:  nos  inucnimus,  cx  ner- 
A  4.f.4. 1 4.    ui  vulnere in couulfionem  incidit.  Aduerti^nanqj,  vbi pundus ncruus  eflet, ei cx fentiedi,quod 
c.  al.475.ci     obtinet,acumine  necefle  efle  tum  dolorem  incidere,  quam  reliquis  partibus,  maiore,  tum  cx  ne- 
ceffitate  phlegmone  confequi,  nul  quis  cV  medelam  dolori  inucnirct,cV  phlegmones  generatio- 
nem  prohiberet.  Rationabile  igitur  mihi  eft  vifum  cutis  quidem  vulnus  apertu  inglutinatum  qj 
cuftodire,  qud  per  id  ex neruo  vulnerato  fanies efflueret: totum  vero  corpus  fuperuacuis  humo- 
ribus  liberare:ac,nequis  dolor  vulneratam  partem  vrgeret,  in  primis  folicitudincni  habere.  Itaqj 
etiam  mcdicamenta  excogitaui  non  pauca,quac  vulneri  impofita  ad  vtrunqj  mire  funt  compara- 
ta3tum  vt dolorem  miagent,tum  vt  cxitum  hniei  patefaciant.  Tutius  vero  fucrit  ctia,fiquis  cu- 
tem  latius  incidat,ac  totum  corpus  fanguinis  miffione  inaniat,vtiq3  fi  fortis  fit  virtus.  Si  vcro  vi- 
D  tiofis  fuccis  repletum  corpus  fit,protinus  purget.  Aqua  vero  calida,  quanquam  reliquas  phlcg- 
monas  valdemitigat,vulneratis  tamen  ncruis  eft  inimiciffima:  cum  prsfcrtim  eorum  fubftantia 
ex  rcfrigcrata  concrcta'quc  humidiore  materia  fit  condita :  omnis  cnim  eiufmodi  confti  tutio  per 
ea,que  limul  calefaciunt  cV  humcclant^refoluit  ac  putrefcit.  Itaq^  ab  aqua  calida  cos,  qui  i  ta  vulne 
rati  fuerant,omnino  prohibui,vtilius  iudicans  oleo  calente  fouere  propterca,q>  dcmonftratum  a 
mc  cftjioc  quoq^,  fi  frigidum  applicetur,tenues  meatus  obftruere:  fin  calidum ,  digcrcrc.  Porrd 
fugi  cx  huius  quoq^  generibus  cV  crudum,  quod  Omotribcs  graecc  dicit,  6V  quod  dcniqj  adftrin- 
gcndi  vim  haberct.Dclegi  aut  tcnuilTimUjCuius  generis  Sabinum  eft :  quod  ctiam  vtilius  fucrit,fi 
bimu  trimum^ue  fit,quippc  ld,  cp  recens,  magis  pcr  halitum  digcrit:  quoq?  rnagis  eft  antiquum, 
hoc  femper  magis  digererc  cft  potcns,  verum  dolore  minus  fcdat.In  pharmacis  aut  huc  omne  co 
filium  dircxi,  vt  cifet  corum  facultas  tu  tcnuis,tum  modice  excalfaciens,cV  que  liccare  citra  dolo- 
rcm  poflct:cum  folahcc  trahereex profundo  faniem neqjcontraclancq;  dcmorfa particula  pof' 
fit. Vfus  fum  aut  primu  tcrebinthina  rcfina,  tu  pcr fe,  tum  ctpaulum  cuphorbfj  admifccs:  Et pcr 
>  4f.4  t.4.    fequidem^inpuerisjcVmulieribus, cVgcncralitcrijs,gmolli  clTent  carne:cum  cuphorbio  vcro 
in rjs,qui  dura.  Non  fccus aut cV  propoIi,non  pcr  fe  modo,vcru etiam  cu cuphorbio  ipfam  mol- 
liens:  q>  li  durior  eflct,cum  tenui  quopiam  oleo.QuincV  fagapcno  in  duriscorponbus  fum  vfus, 

vtiqj 


METHODI  MEDENDI 

vtiq;  cum  oleo  cV  tcrcbin  thina  id  mifcens:  fed  cV  opopanace  ad  eundem  modum,quo  6V  fagape-  E 
*^ipfjLctitov  i~  no.  Mihi  vero  cV  lachryniacyrenaicanoninutilisfore  videfjfiquiscmplaTtrumcxca  faciat,cuiuf 
71  a-r°v>  e"  modi  cft,quod  nos ex cuphorbio  copofuimus:  verum  no  dum  id experietia,  queadmodum  reli- 
m  m.wufcrt-  ^ua  omnia3COniprobauimu;;.Quippc  prccedcre  oportct cam,  quc av  vcra  methodo  prohcifcitur, 
ttt,m  )    .icdiorum  inuentionc,huic  vcio  cxpcrietiam  ad certiorcm  et  hdcm  fublcriberc.  Siquidem  ex 

tali  methodo  ct  fulfur,quod  igne  cxpcrtum  non  lit,quod  qj  lapidofum  non  lit,fcd  oino  tcnuium 
partium,ci,cui  ncruus  vulncratus  ellctjConducluru  (perauimus,tantum  cius  tenui  olco  mifcetes, 
dum,  quod  ex  vtrifqj  miftum  ci  ar,  lbrdium  haberct  craffitudinem.  In  valctioribus  vero  duriori- 
bus  cj3  corporibus,ct  h  ad  mellislpillitudinem  rcdigas,  hcquoq3iuueris:nam  idquoqjcompro- 
batum  experientia cft.Qirin  etiam  lotam  calcem  hmilitcr  oleo  admiftam  his  applicandam  exco  A.1.4.  f.  4. 
gitauimus :  qux  ct,  li  mari  lauetur,magis  proficic  t.Lauatur  optime  per  eftatem  in  aeftu  caniculae.  c  5  fo  47< 
Qydd  11  bis  ter  vecam  Iaucris,vtihus  medicamen  efficics.  Quo  pacTo  aut  talia  praeparanda  lint, 
cx  comentarrjs,  quos  demcdicamentorucopolitione  edidimus,intelliges.  Nunc  mihi  trh  dixilfe 
fuflkit  me  tum  hec,  tu  alia multa mcdicamenta aduerfus  neruorum  vulncra  inuenilfe ,  cum  ncc 
fub  aliquo  magiftro  ca  vfurpata  vidcrim,nec  in  vctcru  alicuius  aut  medendi  libris,aut  quos  deFa 
cultatibus  ex  propria  fapientia  infcribut,prodita:  fed  ex  ipfa reru  natura  indicationcs  fumpfcrim.  F 
Id  quod  propriu  elfe  mcdici  methodo  vtentis  exiftimo.  Mirificus  aute  ThelTalus,cum  ne  vnum 
quidem  mcdicametum  inuenerit,iam  pridcm  materiam  eorum  notamefle  affirmar.Atqui  mul^  ' 
torum  mcdicamcntorum,quae  nos  cxcogitauimus,no  modo  Theffalo,  cV  qui  antc  eu  medici  fue 
runt,materia  nota  non  cft,fcd  ncc  rjs,qui  poli  eum  in  huc  vfqj  diem  fuerunt.  Siquidem  ipfe,cum 
acccrlitus  aliquando  clTcm  ad  quendam,qui a  ThelTalrjs  iftis  amcthodis  mcdicis  putris  fuerat fa^ 
duscac  ccrnere  cum  cataplafma,  quodcx  triticea  farina  fit,  impoliturum:  vbi  nullum  ad  praefens 
mihi  mcdicamctum  crat,popofci  ex  hgulo  quoda,  que  videra,aegri  vicino  aqua  lixinam :  tum  co 
qucns  in ea  farinam  hordcaccam,non  aut  licut  illi  in  olco  cV  aqua  triticeam,impofui.Poftea  vcro 
farinameruifimili  modococTa, iam phlcgmoncinflammatocVputriexbelra  horum  curatione 
neruo  lmponcs ,  vindicaui  ab ea  putrefacTione  homincm.  Verum  de fjs,  quae  cum  phlcgmone 
putrefcunt.alia difceptatio  fequetur,  ca q^  diffufa in  opportuno  opcris  loco.  De  ncruis  vero  vul- 
neratis  fatisfaciat,  quc  dicla  iam  funt.  Et fanc  cx  fjs,quae  ipli  inuenimus,  plurimi  vno  1II0  cmpla 
ftro  vtuntur,quod  exeuphorbio,cV  ccra,  cV  fricfta  refina  eftcompofitum.  Cui,  nefcio  quomodo, 
aliqui  finopidis  altquid  poftea  mifcuerunt,aliqui  ochre,qud  vidclicct  fucatum,  vnde  componaf, 
■f  m  ttll  mhns  latcrct>  t  ?gre  ferenteSjfi  mcum  id  clfe  vidcretur.}- Vcru non  eft  a  principio  lic a  me  copolitu.  Mi  G 
•olqr*cuh*c  fc^int  fortaffis  ci  non  nulli  cV  e  falis  flore  aliquidjaut  aliud  quippia  tale,quod  colorem  eius  im- 
utnhai>MHr.  niuiet,ncc vim  eius  minuat.  Poteft quis  per  ignorantiam  etia  tale aliquid  immifcere,  quod  facuU 
tatcm  cius  immutet.  Vcrum  nos.illudex  cera,rehna  terebinthina,pice,  cV  cuphorbio  compofui^ 
mus,immifccntcs  ex  ccra  partem  vnam:cx  terebinthina,cV  pice,vtriufquepartis  vnius  dimidiu: 
fic,  vt  quod  cx  vtrifqj  conflarctur,ccre  par  effet.Licct  autem  interim,cV  plus  llt,quod  ex  ambobus 
confit,  cp  ccra: licct  rurfus cV alterum eorum  tantum,  cerae  admifccre.  Qiiin etiam  in penuria  te^ 
rebinthinac  tum  humidam  pineam,  tum  etiam  fricTam,commodeadmiiceas:non  minus  etiahis 
cVabictinam  immittas.  Strobilinavcroduris  tantumcorporibusidoncacft:  admolliaveroinu 
mifccnda non eit. Si  itaqj  humidam rclina immifcebis,tunfum  cribratum  qj  cuphorbiu reliquis 
immittes  liquatis :  efto  vero  pondus  cius,ccrae  pars  duodecima:etiam  plus  aliquando,vbi  fcilicet 
valcntius  efnccre  eft  tn  animo :  Sin  ficcam,  ficuti  quae  fricfta  eft,vtiq3  olci  pufillum  defidcrabit  eu 
phorbium.Quare  ego  tum  id  cum  olco  contundens,acad  fordium  fpiffitudinemredigens,  mox 
*^<r<ts.  reliquis  poft  liquationem  refrigcratis  terens  mifceo.Saepe  ctiam  tantulum  aqug  immifcui  medi- 
camento  conhcicndo,quantum  in  miftis  ipfis  liquandis  tum  abfumi  tum  euanefcere  prorfus  po 
tuit.  Verum  oia  huius  gencris  ad  nacftationcm  de  medicamcntorum  copofitionc  magis  attinet.  H 
Nunc  fuffecerit,  ficuti  antca  fecimus,  indicato,  quale  elfe  debeat  medicamcti  gcnus,  pauca  parti- 
culatim exepli caufa  apponere. Vberem  naqj oium  materi.1  in opere  de  fimphcibus medicamen 
tis  inuenies:  praeparare  aut  debebis,vt  in  opere  de  eoru  copolltione  eft  traditum.  Nuc  igitur  fatis 
eft  hoc  tfh  dixifle ,  atq? ad alia  nanfire.  Vulnerati "nerui  curatio  medicamenta  poftulat,  quac  cV  ^  f' 
tepidu  calore  cxcitent,  QC  valenter  liccenf  tum  qug  ex  fubftantiae  fuae  natura  cV  trahendi  vim  ha- 
beant,cV  tenuiii  fint  partium.  Sane  non  ad  medicametoru  modo  vicTus  qjj  inuentione  ipfa  medc 
di  methodus  proflcit,  fed  et ad  ipfum  inuentoru  vfum.  Nam  veluti  in  fuperioribus  oftendimus, 
quifquis  citra  methodu,quae  vlceri  apta  mcdicamenta  funt,  molitur,  eum  ne  minimo  quide  eorCr 
probe  vti  polTe,ita  cV  nunc  oftendere  licet.  Siquide  intellexifle,  quantopcre  affccTum  vel  ficcarit, 
vel  calefccerit,vcl  mitigarit,vel  lacefferit  medicamenti  applicatio,is  demum  potis  eft,qui  metho- 
do  quada  curat,  Idem  vero  ipfe  folus  et  intendere  ea,quibus  inter  initia  eft  vfus ,  vel  remittere  no 
uit.Cum  nanq^,  quod  Sl  lu(popf21ou  proptereaqjeuphorbiumaccipit^vocant,  quidam  vulnerato 
neruo  ftatim  impofuiflet :  idqjfubinde  prius  profperefueratexpertus:tertiodicindicauitnnhi 
vulncratam  partem  tum  dolentem,tum  phlegmone  tentatam,  miratus  medicamen  nihil  contu^ 
liiTc.  Pcrcontatus  igitur  laborantem  fum,num  primo  die,cum  impoiitum  medicamentu  elfet,  ca  1 

lorem 


LIBER    SEXTVS  jS 

A  lorcm  qucmpiam  vcluti  cx  Solc  fuauem  fenfiffet:  is  fc  quicquam  ciufmodi  fcnfifTc  negaui&Rur> 
fusitaq3percontabar  cx  medicum,  quantoiam  tempoicpra-paratuapudfcmcdicamcntu  hubuif 
fet,acquoseofanaflct.  llle  plusannoapudfchabuiffe:fanatos  vcro  afe  aicbat pueros  duos, SC 
adolclcente  vnu.Cum  aut  5C  de  corpons  habitu  adolcfcentis  rogalfem,  albii  eum,  molli  6,3  corpo 
rc  ftrifle  affirmabat.His  ergo  auditis  cu  intelligcrc,vt  ad  propofiti  adolcfccntis  tcm  pcne,  cuphor 
biu  deelTe,poftulans  tum  ipfum  emplafticu  medicametum,tum  et  euphorbium:  fumes  tqj  ex  his, 
quantu ad ea  mtcr  fc mifceda  fatis  putaui:iulTi manibus  medicamctum  fubigcre,ac euphorbium 
dihgenter  contundcre.Poftea,q;  harc  facfte funt,mifccre  ea  limul  iulfi : ipfe  vero  olcum  Sabinum 
vtiqjfubantiquum  modicecalefaciens,  foui  vulncrata  parte.  Rcfccto  6,3  lcuitcr  puncftura?,  quod 
conniuebat,foramine,impofui  mcdicamcn:iniunxi  6,3  homini  inediam.  Mcdico  vcro  prxccpi, 
vt  vefperi  rurfus  eu  iblueret,ac  limili  modo,quo  me  vidcrat,olco  vteretur.  Atqj  his  peractis  ap- 
paruit  poftridic  pars  argra  Sc  fine  dolorc,cV  Une  phlcgmonc:  lntellcxerunt  qj,  qui  huic  opcri  ade 
rant,oes  verifTimum  eue  (quod  nos  farpe  vfurpamus;  non  eflc  adco  magnum,quod  mcdicamen 
praeftare  pofTit,niri  nactum  lit,  qui  eo  dextre  vtatur .  Eft  autem  dcxter  vlus,  qui  tali  planc  metho 
do,  qualcm  ipfi  lam  fatpe  in  commcntarrjs,  qui  ante  hunc  funt,  oftendimus ,  procedit ,  omnium 

B  medicamcntorum  vfu  ad  calidum,frigidum,humidum,cV  ficcum,vcluti  ad  normas,rcIato.Qua 
nimirum  methodum  non  folum  amethodi  Theffali  fectatores  probe  traclarc  non  valent3fed  ncc 
Erafiftratus  nec  alius  medicorum  quifquam,qui  corporum  elementa  aut  prorfus  non  inueftiga- 
runt,aut  alia,cp  qua?  comprehenfa  a  nobis  fun  t,  poluerunt.  Sed  de  his  haclcnus. 

De  Curandii  Nermiper lomitudinem  ~\'cltrdnficrfum  "Vulneratis,  ac  contufis.  C  .A P.  3. 

SI  autem  non  punctus,fed  plane  ca?fim  vulncratus  neruus  fit,confideradum  cft,  quo  paclo  fa- 
cla  vulneratio  li  t,  vtrumne  per  tranfuerfum  neruum,an  p  longitudinem  ci  us :  tu  vero  quan- 
tum  mtcruenicntis diuifum  Qt cutis.  Proponatur '  igitur  primum,multum  effe cutis  adapertum 
adeo,vt  neruus  nudus  appareat,  is  q?  per  dircctum  non  per  tranluerfum  diuifus.  Huic  neruo  nul 
lum  iam  memoratorum  mcdicamentorum,qua?  ex  euphorbio  ac  fimiliter  acribus  emplaftri  fpe-- 
ciefiunt,applicabis:nudatus  nanqjnon  feretcorum  vimita,vt,cum  intcrpofitacutiscrat,  tuht. 
Optime  igitur eo  cafu  calceelota  in  multo  olco  foluta  vtcre.  Salutare vero  cft,  SC  quod  cx  pom- 
pholyge  medicamentumfit,liinlargo  rofaceolitliquatum:quod  vtiq3melius  fuerirji  tum  rofa^ 
ceum  lpfum,  tum  oleum,  falis  lit expers: fiquidcm  nudato  neruo,  omnis  curationis  confiliu  huc 
tibidtrigendum  eft,vtminimacummordicationeficces:polTunt vero  ld  prxftare  planev  pauciffi 
C  ma medicameta.  Efto  igitur hoc cafu  calx falubri aqua  eftatis  tempore  fepe elota.  Efto  prarterea 
(vt  dictum  eft)  5C  popholyx  elotus,ita  uidelicet,  ut  elotus  habetur  in  eo  copofito  mcdicamento, 
quo  pubhce  utimur,quod  qj  alia  elota  in  fe  non  pauca  continet .  Quippe ,  qux  ex  metallis  conli- 
itunt,eaelota  efle  omnia  oportet,  fi  modo  citra  morfum  ullum  fint  ficcatura.  Salubrc  uero  medt 
camentumcft,cVquodexmellefubemplaftrifpeciecoponitur,utiq3Cuexoptimo  fit  melle. Sol 
ui  uero  SC  id rofaceo  oportet,quod  tum  reliquis  conditionibus  fi t optimum,  tu  falis  omnino  ex- 
pers.Qiiin  etiam  ceram,qua?  eiufmodi  medicamcntis  fit  mifcenda,  clota  effe  conuenit.  /Equc,  &C 
figd  terebinthinx  refinae  inrjcies,  haec  quoq?  elota  lit,  oportenatqj  hac  magis,fi  alterius  cuiufqua 
reline quid  immittes.  Qiiippe medicamcntis  omnibus,que lauens,acris  mordens  qj  fanies elui- 
tur/utqs abftergitur.Si  uero robuftus fit,qui uulnus accepit,cV  cui corpus  fit  a  fuperuacuis  humo 
ribus  mundum,  in  hoc fas  eft etiam  ualentioribus  rcmedrjs  non  nullis  uti :  Vcluti  ipfe  aliquado, 
cum  id  genus  uulncris  in  carpo  accepiflet  muenis  quidam  philofophia?  ftudiofus,alioqui  corpo- 
re  bcnc  habito,  SC  tum  in  gftiuo  Sole  perufto,  ex  Polyidae  paftillis  fapa  folutis,  poftea  fuper  calida 
aqua  tepefactis,linamcnta lmbuta  impofui.Nam  id  quoq3  ucl  in  primis fcmper  habcndum  curc 
cft,ncquid  exrjs,qua:  uulnus  contingent,  frigidum  fit:quandoquidem  ipfa  laborans  pats  dC  fen- 
D  filis maxime eft,  &C  principum  partium  primati  continua,  cVtempcrametofuo  frigida:quorum 
omnium  occafione cV ex  facili a  frigido  oftenditur,cV  fua offenfam  impertit  ccrcbro.  Quod  li  ex 
ijs  fucnt,quac  in  mufculos  pcrueniant,  etiam  conuulfionem  facile  accerfit:  fiquidcm  moftratum 
eft  mufculos  uoluntarrj  motusinftrumenra  effe.  Idem  fore  5C  in  tendonibuscxpecftabis,  ljfdem 
de  caufis.  Ceterum  cum  memoratum  remcdium  tum  uulneri  ipfi  iuuenis  impofuiffem:  tum  ue 
ro  pamum,quae  fupra  erant,non  parum  eodcm  complexus  fuiflem:  quae  circa  axillas,colIum,ca' 
put  q3cius  erant,omnia  calente  oleo  afTidue  madefeci.  Detraxi  uero  llli  3C  primo  ftatim  die  fan- 
guinem  fcarificatauena. In quarto  lgitur  hicquoq^  iuuenis rccle habuitadeo,  ut SC  rugofum, SC 
paruum,  SC  contractumulcusiam  cernerctur.  Verutamenconfultius  uifum  cft  ufq^ ad  feptimu 
nihil nouare:pofi quem diem  plane  redditus eft  fanus.  Sane  olco  perfundere  tale  ulcus  no  opor 
tet,prxfertim cum,ut nunc comprehcnfum  eft,  curatur : nam  oleum  paftilli  huius  uiribus eft  ad- 
uerfum,ac  fordidum  ulcus  rcddit-Neque  cnim  parum  intereft,  nudo'ne  neruo  olcum,  an  pcr  in^ 
terpofitam  cutcm  admoueas.  Ablucnda  igitur  a  uulnere  fanics  cft  molli  Iana  fpccillo  circumuo- 
luta.Madefacere  uero  lanam  fi  placet,ne  fciJicet  ficco  ulcus  attingas,lireum,  id  cft  fapa,  fuffeccrit, 
quam  SC  hepfema  uulgo  apud  nos  in  Afia  uocant.  In  hac  igitur  lana  intingens,mox  exprimens, 
ulcus  detergebis,  Efto  uero  hatc  quoquc  ipfa  tepida  primismaximcdicbus.  Quddfi  omniaex 

fentenua 


METHODI  MEDENDI 

fententia  fucceflerint,  cnam  vino  dulci  madcfaccre  citra  pcriculum  Iicebit: vcrum  dulcc  id  omni  E 
mordcte  qualitatc  carcat,  cuiufmodi  tum  thcrcum  eft,tum  fcybcliteSjdtqjab  his,  quod  caryinum 
vocant:qua:cuq3  vcro cV  dulcia paritcr  &  fulua funt,veluti  falcrnum, inutilia  funt,  quippc  acria 
funt omnia  talia,  acfupra  modum  calida.  Vlccre  vcro  iam  ad  cicatricem  vcnietc ,  quae  alba  plane 
funt  cV  tcnuia,ncc  multam  aquam  tolerat,  ncc  odora  funt,  ca  dulcibus  praeftat.  Aqua;  vcro  vfum 
ad  ncruum  vulneratum  femper  f  ugics,ficuti etiam  relaxascataplafma.  Ad  iam  di<fii  vcro  paflilU 
vfum  propectiamacccdit  cV  mcdicamcnti  vfus,quodDiachalciteos  vocamus,quo  publicevtf- 
mur.Liquarivcroctiamhocdcbcbitajfiatcrofacco, hyeme  fabino  oleo.  Dcfcriptum  autcmcft 
mcdicamentum  hocanobis  in  primo  dc medicamentorum compofitionc.  Polyidae  vcro  paftil 
!us,vcl  trochifcus,vel  quomodocunque  appcIlafTe  libet,  omnibus  ferme  notus  eft.Cuius  li  copia 
non  ef  t,  AndroniSjVel  Palionis,pro  eo  cft  fumcndus:  vel  nofter,qui  etiam  omnibus  illis  cft  valen 
tior.  Sanc  iam  diclum  eft  robultis  corponbus  valentiora  medicamenta ,  imbecillis  mitiora  efTe 
adhibenda.  Ifta  cV  vcra  methodus  inucnit,  cV expcrietia confirmat.Thcffalus  vero  cum  fuis  vna 
fophiftis  in  alto  throno  reftdes,ci'  x.ej.o/M^otQ  ai/e/l.gptcr/iy.apud  pecuinos  cV  brutos  hoies  (vt  Cer 
cidas  ait)  in  prctio  cnt,  dum  fuis  rationibus  cohrmat  omnis  vlccris  rccentis  eandem  cfTe  curatKV 
ncm,  neq3  hanc,vllam  cx  partium  natura  mdicationem fumere.  Vnus  tn  magni  in  eius  fapicntia  F 
nominis,admirandam  vulneratorum  ncruorum  curationcm  excogitauit:nam  protinus  costo^ 
tos  praecidit,nc  admonito  quidem,qui  vulncratus  fuerat:  quanquam  in  hoc  quoq^  a  feda  fua  de^ 
fciuit.  Siquidem  par  erat  vel  cV  mufculos  vu!ncratos,cV  arterias,cV  vcnas,cV  aliud  quiduis  totum 
preciderct:  vel  nec  neruu.  Ahoqui  fic,qd  fugiunt,id  faceredeprchendunt,vtdiucrfam  pro  difcri 
mine  partium  indicauone  accipiant.  Vcru  hos  ia  mittamus,ac de  tranfucrfo  ncrui  vulncre aga^ 
mus,in  quo  maior  couullionis  mctus  impendet,phIcgmonc  f.a  defeclis  fibris  ad  no  feclas  comu 
nicata,cctcru  couulfione  ab  ipfis  non  fccfiis  cxcitata.  Ac,q  ad  vlccris  curatione  attinet,  his  quoqj 
funt  cade:  cazteru  detrahcrc  largius  fanguine,  ac  tenui  magis,  cj  in  illis,vti  victu,tu  in  quietc  oino 
ac  Icclulo  molli  hoicm  contincrc  oportct:  tu  olco  calcnti  vbcrtim  in  axillis,colIo,  tedonibus,  liga 
mctis,cV  capite  vti.  Qudd  fi  vulneratus  neruus  cx  rjs  fit,q  in  crure  habenf,licuti,  cu  in  manu  erat, 
alc,ita  in  his  buboncs  Iargo  olco  imbuedi:  tu  pcr  totam  fpina ad  collu,  cV  caput  afcedcndu.  Con 
tuli  Vero  ncrui,vbi  cu  his  vna  cutis  quoq^  cotufa  cxulccrata  q^ cft,mcdicamcta  poftulat,  q  in  fic-    A-'- 4-f  4' 
cando  gdcm  coe  nerui  vlccra  fanantiu  conliliu  fcruent,  cartcrum  que  partes,'qua?  pcr  contulione    c"  1 
a  fc diffideat,contrahcrc conftringere  cjj  fint apta.  Qui  vero  abfqj  cutis  fimiliaffccui  funt  contu 
fi,hos  olco  calcte.cui  cuocandi  facultas  infit,fepifTimc  pfunderc  oportet,ac  totius  corporis  fimile  G 
curam  habcrc.Semcl  hoc inciderc  vidi,fanaui  qj  id  mature,ipfa  cx  olco  perfulionc.  Vcrum  vna 
cum  cutencruoscontufosfrcpcnumcro  vidi:6Vproptereius  fymptomatisfrequentiam  athlctae 
ipfo  vfu edocfti  habcnt cataplalma,  quod  ex oxymelite  cV  fabacea farina conficitur: quod  plane  fa 
lutare  mcdicametum  eft.  At,fi  dolor vna cu  contufionc vexat,tet picem  liquidam  immifccre,  ac 
bcnccoquere,  tucalcnsmcdicamcntuimponcre  oportet:vbivcro  magis  ficcans  efficere  voles, 
erui  farina  inrjcies.  Qudd  li,vt  amplius  quoq3  ficcet,defiderabis,irim  illyricam  immittes.Totius 
autccorpons cura his  quoq^ cois  eft.  Atfi  totus  precifus ncruus  fit,metus  preterca  nullus  inftat: 
impot.  i.  debilis  tamcn  particula  mancbit.  Curatio  vero  cius  comunis  eft  cum  ea,  quae  ahorum  eft  vlceru, 
lUq  a*        quam  6,3  vnam  ThcfTali  imitatorcs  norunt.  Ergo  deneruis  hecabude  fintdicla.  Phlegmone_  ve 
ro,qii£  his fupcruenicnt,  quemadmodum  curandf  fint,vbi de phlegmonis  agemus  docebitur. 
De  Vuineribm  Ltg<tmentommyInteJ}morum}Periton£i)&  Omenti,  <&  quo paflo  Suturxfiert  debcant, 

citm partcs  abdomtms  tntern&  ~\ulnerat& funt.  C~4P.  4. 

Igamenta  Vero,  (que  greci  Syndcfmus  vocant,)  cum  f imillimam  habeant  tcndonibus  fpc-  A.I.4.L 
cicm,valcntifTimorum  remediorum  vim  tolerant,  qudd  nec  ad  cerebrum  pertingant,  cV  fen    1  'fo1,47 
fus  f  int  expertia:  nam  nerui,  omnes  alrj  ex  ipfo  ftatim  cerebro  ortum  habent ,  alfj  fpinali  interue-  H 
niente  medulla.Tendoncs  quoq^,  quoniam  compofitam  eorum  efTc  fubftantiam  ex  neruo  liga^ 
mento  CJ3  oftendimus,  quatenus  nerui  participes  funt,  eatenus  ex  cerebro  oriuntur,  cgterum  mu 
nus  faltem,quam  ipf  i  nerui,conuulfioncm  accerfunt.Ligameta  vero,cum  ex  ofTe  ortum  habeat, 
qu^cunq3rotunda  funt,  ca  neruis  affimilia  funt,duritie  tamen  plurimum  diffident:  verum  in  eo, 
qudd  alba  funt,cV  exanguia,cV  cauitate  carentia,cV  in  fibrasdiuiduntur,  fimilitudo  illis  cum  ner^ 
uis,cV  tendonibus  conftat.Ergo,  vbi  teretia  ligamenta  tendones  CJ3  vifunrur,qui  diffecTionu  funt 
ignari,neruos  eos  imaginantur,potifrimum,qui  multo  duriora  ea  neruis  efTe  non  intelligunt:at, 
vbilatafunt, ibieaaneruisdiuerfaefleintelligunt,  quaquamne  idquidem  omnia:ceterumipfa 
a  fefe  difcernere  non  valent. Verum  tu,  qui  prefertim  cuiufq^  trium  partium  naturam  perfpecla 
habes,tum  vero  cV  formam,  cV  quain  toto  corporepofituram  obtinent,  in  quocunq^mebro  vul 
nus  fieri  contigerit,  ftatim  intelligeSjneruus^ne  fit,quod  in  eo  vulneratu  eft,an  ligamentum,  ten 
doVe.Et  de  nerui  quide  ac  tendonis  curatione  iam  dicT:um  nobis  eft.  Ligamentum  vero  vulne 
ratum  fi  id  eft,quod  ab  ofle  ad  os  permeat,cV  maxime  1  ine  pcriculo  eft,  cV  quod  oino  ficcas  gbuf- 
libet  medicamentis,  nihil  hoiem  offendcs.  Sin  id,  quod  in  mufculum  fe  inferit,  quanto  eft  neruo 
cV  tedoneminus periculo  opportunum,  tato  vtiqj,  nifi rite curetur,reliquisligametis  magis  ter-' 

rere 


L 


LIBER    SEXTVS  59 

A  rcre  debetHoril.  mhil  pengi  mcrhodo  ab  rjs  medicis  por,qui  indicarione  quea  p3rti'culi's fumif, 
vtilcm  ctfe  ad  vlccrum  curationc  ncgant:nccab  ns,  qui  ld  quidcm  conhtenf.  led  tfi  cuiulq}  parri- 
eular  naturam  ignorant:que  nimiru  (ficut  oftendimus)  ex  ipfo  clementoru  coitat  tcmpcramen- 
to. Vcrum  rj.qcj  nihil  ahud,falte,qu:eex  lnfrrumeraria  partul coftitutione  mdicanf,  intclligunt: 
ThcfTalus  vero.crquilcquaceseius  iunr,crhecignoranr:  Vciutilrarim.lidiui-ur.!  ..ivonic  tam 
altc  iitjVt  lnrcftinu  ex  eo  procidat.nec  queadmocium  id  rcponcrc  conuenut:  ncc.li  omcntu  cxci^ 
dcnt.abfcindendum  ne  id  fit,an  non: nccan  vinculo  ld  excir  icdum.an  iecu^:  nccan  iucndu  vuU 
nus  lit.nec  ne:  nec,li  fucndum  lit,qua  rone  fucndum.quicqua  lnrelhgunr:  vt  qug  nc  nos  quidcm 
inrelhgeremus,nifiexdilfectionisr6ne,  oium.qur  liriccotmcnf,  partium  natura  didicilfemus: 
quam  etcxponerc  ncccffum  cft,n6clariraris  modo  gratia  coruqua:  diccda  funt,  fed  cr  probario- 
nis.    Curiscxmnfecusoibusanreftat:hecvcro  lnmcmbranam  hnitur.  A  curCjmcdioarcitcrlo 
co,neruea  tenuitas  mufculorum  (qua  Aponeurolin  Graea  vocant)  gemina  tcditur  mcmbrana- 
rum  ntu.Eas  plcriq; anatomicorum  duas cllc  minime  norunt.cfi  6V  vna coha?reant  coalcfcant qj 
fic,vrlaborfiteas  fcparalTe,  cV  fummaprarcrealinr  tcnuitatc.  Poft  has  deinccps  habenrduomu- 
fculirecn,  cVcarnoli,  quia  pectoread  lpfapubisolfa  perucniunt.  Atq?hi'cquidc  mcmoraraoia 
B  cV  fibi  cohcrcnr  coalelcunr q-,  cV  quod  coflarum  ex  lplis  cfr.Graeci,  f  qui.  queadmodum  diuiium  f^ti Mirbnm- 
l         venircknconucniar,  prodiderunt, Epigaftnon^id  cirabdomen,nominarunr.  Q_uodverohoc  fAeadme- 
\        deincepsexcipir.ab  liiisquidem  vocafPentoneon,  putantibus  videlicet  vnum  cV  limpIcxidclTe  &m**tM  gs 
corpus.  minimc q; compofitum,  fed falfo:cu  m  id  compoiitum  cx  duobus  corponbus fit,  quoru  7?r'r4/,';'^  •  '• 
vtrunq;  cV  cxangue cV  neruofum  lit.Veru alterum  eorum  neruofa  tenuitas  eorum mufculorum  JTJ^^r  t 
cft,  qui  per  tranlucrfum  fcagunt:altcrum  mcmbranapraetcnuis,velutaranea,  quae  vriq;  vcrecft     \c-~  -"" 
peruoneum.  Ac  tale quidem  in mcdio  fui  eft abdomcn.  Partcs  vero  eius ,  quar vtrinq; ad  latus  ad  m* 
quatuor  quafi  digitos  reccdunt.ha?  ftatim  a  cutc  obliquos  mulculos  habcnt,  priorcs  quidem ,  q  a 
peCtoredemittunf:fccundos.quiab  lhbus  afcendunt:dcmdc  pofthos  tranfuerfum  mufculu,  fub 
quo  eft  peritoneon.  Ergo  cV  minus  periculi  in  hoc  loco,qua  rn  mcdio  efr,cum  tenucm  eiufmodi 
membranam,qualcm  aponeuroiin  vocanr,nullam  habeat:cV  iutura  in  medio  dirficultcr  admini 
ftrarur.quippecum  &  proadanrhac  partemaximeinrefrina,  cVcgrcmibicontineriqucannqui  «^;   m  ... 
cnim  conimnxeranr  conrraxeranr  q;  ea,recn  1II1  carnoii  q;  mufcuh  cranr,  quos  ex  pectorc  ad  pu^ 
bis  otTa  demitTos  diximus.Ergo,  quories  horum  ahquis  eir  vulneratus,  duphci  dc  caula  procide- 
re  lnteftinum  eft  neceiTum,  a  partibus  quidem,quae funt  ad  latus,  proprerea,  q?  mufcuhs,qui  lftic 
C  funt,  conftringitur :  a  mcdijs  vero,  q>  nec  mufculum  eum,  qui  contineret,  habet  etiamnum  vali^ 
dum,cV q>  locusopporrune ad  procidcnnam  efr  compararus.  Qiidd  li maius  cnam  vulnus  fue^ 
hr,rum  plura neccltc cfr  inrcfnnaexcidere,rum  dirincilius denuo  lmmirti.  Porro  alia ratione  par 
ua vulnera tractatu iunt diffialia. Nam,nili, quod procidit,  lhco  ln locum fuum reponas ,  inHa- 
tur,furgitq3intumorcm:quoeuenit,vtperanguftumforamen  lmmitti  ncqueat.  Minusigirur 
graue  meiufmodivulncranonibus  mcdiocre foramen efr.  Arq^  harcquidcm  pra;fcilTcoportct. 
Proximum  eft,vr.quemadmodumquishocgenus  vulnerum  commodiiTimc  conrrcctcr,  conii^ 
deremus.Nam  ThelTali  prarceptum,quo  cenfet  enemis  ea  prarlidrjs  glutinanda  clTc,  parum  fatif- 
facere  manifcftius puto,quam vt  quenquam  latcre,  qui  compos  iit mcris.poin t.  Quoniam  igi- 
K..iaaS       tur  pnncipioidagcdumeft,  vtinteftma,  quaeexciderunt;in  fuum  locum  rccondantur:fccundo 
loco,vt  vlcus  fuanir:  tcrrio,vt  medicamen  imponas:  quarto,vt,  nequa  pradrannor  pars  iimul  affi 
darur,profpicias:ageiam  dc  pnmo  horum  agamus.Cum  lgirur  mplcx  (vtdictum  cft)  difcnmc 
horum  vulnerum  m  magnitudme  lit.propriam  a  quoqj  lndicanoncm  fumcrc  tctcmus.  Efto  au 
tem  pnndpio  vulnus  adeo  paruum,  vt  inrlatum  lam.quod  excidit  intcftinum,rcmittcrc  amphus 
non  fit.Nunquid  igitur  hoc  locoalterumeduobus  eft  necelTum.autrlarumcducercaur  vul- 
D  nus  amphare  r  Praelrircrit  autem  (vr arbirror)  prius ,  h  modo  id  conlcqui  hccar.  Ar  non  alia  po- 
tiusrauoneidconfequare,  quam  iicaufam,  vndeexaratainflano  cftlubmoueris.Ea  lgitur  qu<e 
demum  eft  .*  Certe  ambienns  aens  refngeratio.  Itaq;  euam  fanatio  cx  calefaciendo  pctetur.  Ergo 
V.i  leia.g       fpongia  "molli,cV  ex  calente  aqua  madenti,ac  mox  cxprefla,  calfaccre  intcfnnum  conucnict.  Pre 
parctur  vero  interea  vinumauiterum  cahdum:quippc  id  magis  calfaat  qua  aqua ,  acrobur  mte- 
ftino acquirit.  Qudd fi  huic etiam pradidio inteftini  mflano  non  cclicnt.incidcndum  peritongi 
tantulum  eft,quantum  d,quod  exadit,reponendo  lit  faris.  Appolita  porro  ad  aufmodi  inafiO' 
ncm  funt ea,  que  Gred  Synngotoma  vocant.i.  que ad  filtulas  madcndas  funt  comparata.Scal' 
pelh  vero,  quibusacies  vtrinqjhabenir,  aut  quibus  cufpisacutaeft,  omnino  fugicndi  funr.  Sirus 
vero  laborann  appofitus  fuerit.cu  m  inferiore  parte  factum  vulnus  cit,li  furfum  vcrgat.  cum  v&> 
ro  in  fupcrioribus,ii  deorfum,  Vnum  aurcm  vrrobique  cauerur,nc,quod  cxcidcnr,  ab  alijs  quic- 
quam  lnrcftinis  dcgrauetur.  Itaque  ex  hac  ratione  conucnict,  vr.fi  rn  dcxms  vulnus  fir,  corpus  in 
connariam  parran  inchnerur:fin  in  finiftris  fit,  rn  dexrram  lic,  vr  que  vulncrara  parseft,  icmper 
alriorem  locu  occupct.  Atqjhoc  tum  m  magnis.tum  etiam  in  mcdiocnbus  vulncnbus  conduci' 
bilefucru:quippcidomnibuscoeconfihum  cft.  Cattcru  rcpoiitiointcftinoruinfuum  locum, 
vbi ex  magno exadaunt  vulnae,  planc  miniitrum  pofrulir  dcxrrum .  Dcbctenim.  vbi  mani- 

Ins 


I 


METHODI  MEDENDI 


bus  fuis  totum  vulnus  cxtrinfecus  apprchenderit,  intrd  reprimere,  tum  coftringcre,ac  cxiguum  I  [ 
fcnipcr  fucnti  pra:nudare:qirin  etiaid  ipfurmquod  aflutueft,  modice  coprimere,  quoad  totu  per 
fuatur.Iam  vcro,q  comoda  ratio  fucndi  abdominis  in  talibus  vulncribus  iit,demccps  doceamus. 

Qm  coire  coalcicere  t\i  cum  pcritonco  oportet  abdomejncipiendum  quidcm  a  cute  eft,atq3  a^> 
.  extcrno  mtrorfus acus  mrjcicnda. Vbi  Vero  tum  cutem,  tum  reclum  muiculum  totuin  trafierit,  A.ibidch 
procterito,quod  ci  fubcft,pcritonco,p  rchquQ  peritoneum  cam  ab  mtcrno  cxtrorfus  ini)cies,atq? 
indc  per reliquum  abdomen  ab  interno  extra  tranfmittes. Vbi  hoc  pemtus  tranfmriit,  rurfus ab 
cxicrno  introrfum  idc  abdomen  eft  pcrforandum.Mox,vbi  peritona;um,quod  llii  quoqj  fubhae 
ret,pra!tericris,atq3ad  contrarium  veneris,hoc  quoqj  ab  interno  extrorfus  pcrpungcndu,vna  qj 
cum  co  totum  ipfi  vicinum  abdomen.Deinde  ab  hoc  rurfus  incipiendum,  atqj  id  cum  contrano 
pcritonaeo  coniuendum : ac  rurfus  vicina  quoq^  cutc  traimilfa ,  itcru  ab  ea  partc  acus  introrfus eft 
inrjcienda,confuendum  6,3  abdomen  id  cum  contrario  peritoneo,  et  inibi  vicina  cute  tranfmifla. 
Atqj  haec  ltcrum  iterum  qj  facienda,quoad  totum  vulnus  limiliter  confuerimus.  IntcruallQ  vero 
quod  futuris  intcrucnit,quod  ad  copefccnda  perunet  ea,qux  fubfunt,breuilfimum  efte  poftulat. 
Qiidd  vcro  ad  firmitudine  ipfius  cutis,quarin  intcruallis  futuraru  eft,necubi  rumpatur,  breuitas 
parum  tuta  eft.Quarc  vtnufquevitatoexceflu,cligcndamediocritasinter  vtrunq^cft.  lam  hoc  F 
quoq3 oium  vlccrum  coe  quodamodo  eft : ficuti et  lpiius,  quo  fuuntur, fili coiiftentia.  Na,  quod 
iufto  durius  eft,cute  rumpat,nccefle  eft:  quod  mollius,ipfum  pnus  rupitur./Eque  vcro,li  ^xime  f 
fummas  oras  acu  tranfegcris,quod  rehquu  eft  cutis,qm  miniriium  cft,du  violenter  adducttur,  co 
giturjpcrrupi:li  plunmuab  rjsreceflcris,multQcutisinglutinatum  rclinqucs.Harc,tametliomm 
lin t  vlccru coia,  maximc  tri  fugienda  in  abdomine  fuendo  funt.  Ipfa  vero  abdominis  futura aut 
iam  dicto  modo  adminiftrabit,vtiq3 liquis  huc  ftudiu dirigat,vt  peritonaeum  abdomini  coalefce 
refaciat,vix.n.cueocoalefcit,vt  potencruofum:  autficutno  nullifaciunt,qufqua;cognata:na-- 
turae  funt,eac6mittunt,vtiq3peritonco  pcritoneum,abdominiabdome.  Id  rictad  hucmodum. 
Oportet  aN  vicino  nobis  abdomine  inciperc,  atque  ab  externo  introrfum  per  id  tiri  acum  tranfmit 
tcrc  :poft  preteritis  vtrifq?  peritonci  labris,cx  aducrfa  partcab  externo  introrfus  pcr  vtruque  eius 
labrum  acum  reuocarc:  dcinde  rurfus  hanc  reuocarc,arq3  ab  interno  extrorfum  per  aducrfum  ab^ 
dome  trarjcere.  Hic  modus  a  publico  3C  exprompto ,  quo  vidclicet  vno  adactu  per  quatuor  labra 
acum  tranfmittunt,hoc difcriminis  habet. q>  totum  pcritona:on  intra  abdomcn  prorfus  abfcon^ 
dit.  Dcinceps  vero  de  medicamentis  praccipiamus.  Sane  haec quoq^eiuidem  clfe  materi^debe- 
bunt,cuius  funt  ea,quar  Ena?ma  dicuntur:  qti£  qj  aliarum  quoquc  parrium  vnirc  vulnera  in  fupe  G 
rioribus  commctarns  oftcndimus.  Deligatio  vero  extrinfecus,vel  prarcipuc  in  his  neccftaria  eft. 

Quarta  uero  curationis  in  his  pars  non  paulo  ab  alrjs  diffidet:fiquide,  quod  inter  bubones,  dC 
axillas  cft,id  totum  mollilana  exoleo  mcdiocriter  calido  imbutacircundarcoportct.  Satius  item 
fucrit ,  cV  fi  pcr  clyfterem  inteftinis  aliud  fimile  infundas.  Qudd  fiquid  ipforum  mteftinorum 
fit  uulneratum,quar  extrinfecus  heri  dcbent,omnia  fimiliter,  ut  diximus,  funt  pcragenda.  Carte^ 
rum,quod  intjcitur,uinum  nigrum,aufterum,cV  tepens  erit,eo  q^  magis  li  totum  perfora  tum  uf- 
que  ad intcrnum  mcatum  lit.  Ac "crafla  quidem  inteftina facilia  fanatu funt: c  cotrario  difficilia,         f  l  j1, 
qux tenuia funt.  Ieiunum  autem  omnino  incurabile  eft,  tum  propter magnitudinem  multitu-  Cl 
dincm  0,3  uaforum:  tum  q>  tunicaeius  prartenuis  ncruofa  q3eft:adde,  qp  tum  bilem  fynccram  hoc  : 
intcftinum  rccipit  uniucriam,tum  op  omnium  iecinori  maxime  eft  uicinum.  Vetricnli  uero  quac 
carnofae  partcs  infernx  funt ,  curare  cum  fiducia  tentabis.  Nam  heri  poteft  ctiam,  ut  bcne  cedat, 
nonfolum  q>  hxcraffiorcs  funt,  fedetiamq?  fanantiamedicamentafacile  hoclocoipfuisfubfi- 
ftant:at ,  qua;  in  orc  eius  ac  gula  ulcerum  funt ,  duntaxat  contactu  medicamentorum  m  tranfitu 
fruuntur : quac  uero  ln  ore eius  funt ,  rjs  fenfus  quoq^ aeumen  fanationi obftat. Verum,  quanam 
ratione  uctriculi  uulnerati,  aliorum  q^exitialium  uuInerum,Hippocrates  fanationcm  moliatur,  H 
ab  ipfo  peti  eft  fatius.  Ego  nanque  non  eo  colilio,ut  nemo  Hi  ppocratis  Iibros  legat,  ad  hoc  opus 
fcribendum  accefti:  verum  qfh  is  mihi  primus  idonea  ufus  efle  uia  uidetur,nec  tamen  eam  totara 
compleuifle,cum  quedam  minimelimitata,  quaedam  imperfecfta  obfcura  q^  ab  eo  proditainue> 
nire  liceat:  idcirco  ipfe  tum  omnia  ea  lucide  cxplicare ,  tum,  qua;  parum  diicreta  funt,  diftingue^ 
re,tum,quc  dcficiunt,  fupplcre  ftudui.  Vbi  igitur  aliquis  fe  in  his  noftris  primitus  exercuerit,  tuc 
fcadlibrosHippocratis  legcndos  conferat:ac  tum  eiusdeulceribuslibrumrelegat,  tumqu^de 
uulneribus  exitiofis  fcripfit.  Porrd  fimul  maximum  adiumentum  ex  his  noftris  Iibns  habebit:  fi^ 
mul  certo  intelliget  neminem  methodicg  feot^, qug  nomine  fpcciofo  fe  uenditat,reautem  maxt-- 
me  eft  a  methodo  aliena,  commodc  ulcus  fanare  pofle; fed  nec  reliquorum  Rationalium  quem^ 
pia,quicunquc  parum  cognitis  fimilarium  partium  elemctis  artem  aggredi  cenfent:  quippe  ne> 
fciunt  hi  quoq^  rationale  fimplicium  animalis  partium  curationem,ut  qui  ab  inftrumctalibus  trn 
indicationes  fumant.  C^terum  paucis  etianum  cotra  Methodicos  additis  de  iftis,qu£  in  uentri- 
culo  accidunt,  uulneribus,  alid  ftilum  conferemus.  Vulnerato  peritonco  excidit  fubinde  omen- 
tum :  quod  primariane  pars  fit,an  no  primaria,uel  ex  quibus  condatur,  uel  quam  habeat  acT:ione 
ufum  ue,hi  copertu  non  habct,  Itaq3,fi  ia  liuet  aut  nigricat  poruo  ea,  qug  exddit,ibi  quid  facianr, 

audire 


LIBER    SEXTVS  40 

Aaudirc  eftopcraeprctnim:  vtrum^nc  precidcnt,  an  intra  pcritonxon  rcmittent.  Olno  cnim  vcl  ab 
ipfa  cxpcricntia,quid  agcndum  lit,intelligent:  vcl  ab  ipfa  particulc  natura  indicationcm  fumcnt. 
Atquircfugiunthaecvtraqj,eamquidem,quacxpcnentiafuppcditat,  cognitioncm,dum  venc- 
randum  f.  hoc  fecftae  fuc  nomcn  mcthodum  cxtollunt:  cam  vcro,quac  ex  particula:  natura  fugge- 
ritur,  q?  nec  fubftantiam  eius  norfu,  nec  aclioncm,nec  vfum,dum  a  diflectione  ccu  inutili  abhor 
rcnt.  Itaq$nefciunt,fif  ne cx rjs,qu;e neceflariaead  vitam  fint,an qua:  ncccflaric quidcm  non  lint, 
non  tamenomninoinfimenot£.fed  nccancumeiusaffecftulimulafricicndaparsaliqua  prima- 
ria  fit,an  fecus:adde,qj  nec  an  vaforum,quat  in  co  continetur,aliquod  pofTit  pcr  fanguinis  profu- 
fionem  hominem  interimere:  ncc  fiquis  poft  nigrum  eius  abfcifum,  quod  integrum  eft,  vinculo 
coplcclatur,  qud  fanguinis  profiuuium  declinet,  an  id  ipfum  pcriculo  vlli  fit  futuru:  nam  lcui  fal 
temintuituomentum  neruofum  videtunproinde,  niliquis  exactenaturameiushabcat  copcr- 
tam,nunq  audebit  vinculo  vti,c6uulfionis  f.  metu.Horum  cum  nihil  mirifici  ifti  Methodici  in- 
telhgant,  vbi  nigrum  rcdditum  ometum  eft,  fane  diccre,  quid  agcndum  fit,non  poflunt.  At  nos 
(arbirror)  poflumus, qui, cu vfumeius  non adeo efleanimali magnum,fubftatiam q^cius cx me 
brana  tenui  ac  arterrjs  vcnis  qjcompolitam  fciamus,horum  tri  tnitia  cx  maximis  orta  tum  artcrrjs 

B  tum  vcnis intelligamus,  fanguinis  quidem  profufioncm  cauebimus,  coafficicndos  vcro  ncruos 
non  timcbimus:proinde  id,quod  fupra  nigricas  pofitum  eft,vincuIo  excipicmus:quod  poft  vin 
culum  eft, amputabimus: atqj,  vt in  imo  fine  iam  comprchcnfa? gaftroraphiae  vinculi  fines pen- 
deant,curabimus,qud  nimirum  facileeas,cum  ex  vulncrc  fuppurantc  cuomentur,recipiamus. 

DerMiomFr.iclur.irum  Ofiium  cur.mdarum.  C *AP.  5. 

ACdcrcliquis  quidemcorporispartibusdiclumabunde  fit:nuncde  ofTibus  agcndumfu- 
pcreft:quando  his  quoque,dc  quo  nuncagitur,morbus  accidit,  quem  vnitionis  fiuc  conti 
nuiratis  folutionem  appclIamus.Hutc,  cum  in  hanc  inciderit  partem,proprium  nomcn  inditum 
grece  eft  Catagma,  omnibus  fcre  hominibus,qui  grsece  loqui  norunt,tritum.  Apagma  nanqi  :c, 
ancdicorum  appellatio  propria cft,  plcbi inulitatum : fblcnt aut ita  noiare,  quoties  olfis finis,  qua 
partc  maximecu  alio  comittitur,abruptus  cft.Sed  cV  c  fracturis  ipfis^quaxunq^  fracti  offis  partcs 
lam  prorfusfcpararunt,  eas  Cauledon  facftas  graece  dicunt.  Patet  vcro  eiufmodi  diuifionem  pcr 
traniuerfum  eiTe  facftam:  veluti  alteram  per  longitudinem  magis  efle,  tn  qua  fane  116  omnmo  fe- 
parantur  a  fe  partes  Gc  aftecti  offis,fcd  veluti  per  reclitudincm  ftndutur :  quod  gcnus  Schidacedo 
ficri  diccrefolent.  Nondcfunt  cx  mcdicis  iunioribus,qui  adco  ambinofe  ocs  fra<fturarum  dirie- 
C rentias proprrjs  interpretcntur  nominibus,  vt et aliqua Raphanedon,id eft ad  raphani  fpeciem, 
fieri  dicant,non  contcn  ti  orationc  os,quod  varie  fit  fracftum,  cxplicafle.  A  t  non  Hippocrates  hu 
ius  fuit  fentcntiae,  fcd,quoad  fieri  licuit,vlitatiffimis  vtcns  nominibus,oratione  interprctari  non 
cft  grauatus  non  has  modo  fracturarumdifferetias,verum  ct  earum,  ||  qux  in  capitis  offibus  eue-  Lib- de  Vofae. 
niut.Acfiadeum  modum  deomni vuio  egiflet,profe(ftd  brcuis  mihi  propofita  tractatio  fuiflct:  "p^uc"^™^ 
nunc,  cu  plurimorum  viam,  qua  fit  infiftendum,mdicarit,fed,qua:  particulatim  funt  agcnda,in- 
choataindefinita  qjreliqucrit,  necefliim  eft,  in  illis  immorcmur:  ncc  tamc  ln  lpfis  plus  nifto,  fed, 
quae  tradita  illi  periecte  funt,ea  fummatim  commemoremus:  quibufdam  etiam  demonftratione 
adfjciamus,vtiq3tjs,qu£  ab  eo  rationc  parum  funt  munita:corum  praeterea,que  parum  funt  dcfi- 
nita,quajdam  definiamus:  cV,qu£  inordinata  funt,ea  in  ordine  difponamus:  poftrcmo  cx  rjs,que 
ille  paru  lucida  reliquit,quibuldam  lucem  addamus.  Verum,fi  ln  fmgulis  verba  cius  adfcnpfero, 
expofitorfj  cdmentarrj  logitudinem  liber  nofter  habebit.  Nec  deerit  fortaffis  aliquis,  qui  immo- 
dicam  longitudine noftram  hic merito  accufabit,qui  de  hac in  tertio  cV  quarto  voluminc  parum 
mento  eft  queftus,  In  fjs  .n.  necefle  fuit  mihi  multa  Hippocratis  ex  co  libro ,  qui  dc  vulncribus  » vlccribu*. 
infcribitur,locaapponere:quibusreliquismedicisoftederc,  cuiufmodi  rcs  fitmcthodo  quadam 
D  vlccrum  curationem  confcribere.In  libro  aut,quo  de  frafturis  praecipit,quis  adeo  eft  ftupidus,vt 
doc~mnameiusocm,ccu  lucidam  planecjj  abfoIutiffimam,n6  fufpiciatr  Quod  fiquis  ct  vnus  vi- 
<*   delicet alter'ue dicat paru fe  id opus  mirari,his opportuniffime refpondcaf  illud  pocte:  Hos  vnu 
u   atq^alterumpermittetabefccre.  Quac  namigitur  fitfracturxcurandx  veramcthodus,  quamqj 
ipfa  rei  natura  prefcribat,iam  tempcftiuum  dicere  videtur,atq;  hi  nc  fumpto  initio.  Quoniam  fra 
cli  offis  foluta  partiucontinuitas  eft,vtiqj  finis,quo  tendet  is,qui  eas  curabit,  faltcm  primus,vni- 
tio  eit: qudd  fi  is  per afTccfarum  partium  liccitatem  pcrfici  polfe no  vidcatur,  reftat alter,  qui  cft, 
vt  altenuscuiufdaminterucntu  glutinentur:quifinec  ipfccomparabilisaduertitur ,  infanabile 
cfle  vitium  dixeris.  Qiiod  igitur coalefcere  nequeat  tam  duru  os,  quam  id,  quod  in  iuucnibus 
cV  adolefcetibus,cV  viris,  multo  cj^  magis  in  fenibus  cernitur,id  profeCtd  vel  cuiuis  patcrc  potcft. 
Poteft  ccrtc  illudtantumvnitionemrecipcre,quodabundemolle  cft:cuiufmodiconfpiciturin 
puerulis.  Q_uddautaliaquapiam  interuenientefubftantiaccu  glutino  quodam  agglutinari  col- 
iigari  cj;  fecum  fcparatac  fracli  offis  particulc  qucant,hinc  maxime  fpcret  quifpiam.  Moftrarum 
elt  omnem  animalis  particulam  propriu  ac  limile  fibi  trahcre  ahmcntu.Id  fi  veru  eft,  offium  ccr- 
te  idoneum  nutrimemu,cV  craluus,cV  magis  terreum,  g  aliud  quoduis  nutrimennim  in  toto  ani 
mali,  fuerit.Non  cft  igitur  nec  a  ratione  alienum,nec  quod  fieri  omnino  non  poffii,vt,  quod  cx 

hoc 


METHODI  MEDENDI 


hocipfo  proprto  alimcto  rcdundat,cY  in  Iabris  fra<ffur£  cocrefcit,fuo  ipfius  inrcrucntu  i11a  quoqj  E 
conglutinet.Quinctia  ua  vfucucnirc  colpicitur.fubfcribitq}fpei,qua  ratio  fuppcditat,  etcxpe- 
nctiaipfa.kaq^colidcrandudcinccpscl^qua  napotilfimu  raaonccorpus  hoc,  quod  fracluris  in 
nafcitur,quaiuuqualeq3ht,prouenirc  polfit.Na,cpnccquantuiibet,nccqualccuq3;  fcdquod  mc 
diocntatcin  vtroq3feruct,rcquirimus,idplancclt  euidens.Porro  huiustymmerria-  tum  qualua' 
tc,tum  quatitatc  inueta,deinccps  cft,vt,qua  maximc  quis  vtrunq?  allcquatur,r6ncm  ipiam  que- 
rat.Scd  nec  tcpus,  quo  hac crfici  conueniat,minus  nccellarium  quditu clt,vtrum  nc  ltatim  a  tra 
dura  lacrta,vcluti  ftatim  ln  vulncnbus  molicbamur  vnitione:an  id  comodum  tepus  noneft,  fcd 
aptiusaliud  rcquircndu.  Sanc  muenias  hocquoqj,  hcuticx  rcliquaomniacx:plarei  naturaedo- 
cftus.QuaMia  igttur  cft  iplius  rci  natura  f  Nepe  os  f  ractum  fub  ahqua  paulo  antc  coprchcnlarum 
diftercntiarii.  Agc  igitur vidcamus,nunqtiid  a  iinguhs  dillcrcntrjs  aliquid  defumi  ad  eius  cura- 
tione  poflit,ab ca qua  Caulcdon,  id eft  pcr  tranfucrlum,heri  diximus,orli.  Dilfidet  fic i  fe in  hac 
frac"ti  olfis  partcs,  vtc  direifto  non  laccant.  Qiiare  [>atet  pnmum  idclle  agcndum,vtin  diiccftum 
agantur:  tum  coru,quedeinccps  funt,aliquid  gcrat.Sanc  cum  titum  habuerint,hquis  ca,  quae  fic 
dilfidcnt,integra;partiscxcmplo  vlus,in  contrariuadducat:aqua  nimirum  ccrtillima  indicatio 
tranfpofitionis coru  crit.Ficri.n.potcft,vt  tum  prorfum,tu  rctrorium,tum  in  hanc  partcm,  tu  in  F 
illam,  mcmbri  fadta  translatio  lit.  Qiiccuq^igitur  rctrorlum  magis  funtacia,ca  prorlum  impclli 
conucniet:nccminusaltcraqiioq3tracuoiIispartemodiccadcontrariurctrudi:Contra,cj  pror- 
fum funt cmota,  hac rurtus ipla quidcm retrorfum , rcliquam  vcro partem  fenlim  dtid pporuim 
Eodem  ct  modo ,  cV  corG,  qua* ad  dcxtra  funtdctorta,medicatioett,h  ad  tiniitra ducantuncon- 
traq^  coru,quaad  hniitram,h  mutcnt ad  dcxrra,fcmpcr  f.ahera  partc  modicc  m  cotrarium  acrta, 
Canerum  lnadduccndiscontrano  moruparubus,ncqua' tranganturearum  cxtantiayio  ieuc  pc 
riculumcft.ncqj.n.  (velutiinlcrradefccftis  vilitur)  lseuiscltvtriulq3partishni>.i\'am,li  lila  fran- 
gantur,non  potcrunt  ad  amullim  fccum  coaptari  fracfti  otfis  hnes,duplici  decaufa.Nam,liuc  ip- 
(a  fragmcntaintcr  partcs  coniungcndas  intcrcidcrint,no  linctca,  qua  adaptantur,tecontingcrc: 
liuc  quid  forteolfium  cxtra  cccidcnt,  ne  lic  quidc  corum,  quar  effinxcris,  cxactaconiunCiio  crit 
fic,vt priftinam  vnionc lmitcnf,  quippc que folum  tum  demu erit.cum olfis  cxiantia* in  fuas ca- 
uitatcs  fucrint  rcconditc.Qudd  h  temcl  comminute  pcricrint,neceHum  elt.inter  applicata  limul 
olfa  vacans  intci  ucniat  Ipauum,  in  cjuod  fanics  collecfta,  atq^ m  teporc  putrefccns,  totum  parncr 
mcmbrum  fecucorrumpct.  Atq3ob  hccquidcm,qucditficlcntol{a,  edircc^to  admota  ctkopor- 
tct:quodcommodcccrtc  hcri  ncquit,nili  rctrorfum  prius  finttracfta:  Antitahn  vocant.  Oj)ortct<3 
igitur  autmanibusiplis,  vtiq^fi  paruiilit  mebrum:aut  vincuIiscircupohtis:aut  vna  cum  ijsetin 
LUe Fraa.co.  ftiumcntis,cuiulmodi  nos  I  Hippocratcs docuit,antitalin  olfium  faccrc.  Poftca  vcro,c£ abude  re 
Et. c6.  j.t.Vjj    traCta  fucrint,  ncc  vllus  fuperht  metus,  nc  fc  in  adduccndo  tangant,  tum  in  dircctum  opponere, 
7a.i46.h.       vinculaqjrcmittcrc,  acmufculisiptisdiductoru  in  idem  conulfionem  pcrmitteienntcrim  vcro 
tcipfumquoq3manibusfubleruirc,ac,ticubialiquid  paulu  lubfultct,corrigcrc,atq3tormarc.  Ab 
his  tccunuu,quo  dirigcs,fucrit,vtimmotuprorfus  membrucotifta^neqdeorumjCjiK-ectTlnxcris, 
moucat: qh  ita  necetle eft ea rurfum diflidcrc. Ac,  li  ipli  quidem  afgrotanti,  vt "quictudini  mcm>    A.lib.  ta 
bri  profpiciat,  permifcris ,  vigilans  fortalfis  probe  id  curauerit,  at dormiens  omnino  membrum    lS,fol ' 
moucbit.  Vt  igitur  non  dormicntis  modo  hominis,fed  ct  ad  defidcndum,itcm  q^.cum  cubile  re- 
fternitur,  furgcmis.eoru,  qua-  formata  funt,  potitura  fcruct,  tuta  deligatura  complccfti  fracluram 
oportet,que  q3  fracfti  otfis  parteslccum  coarctare  ad  amutfim  poffit.  At  vero,cum  laxiordehga- 
tura  offibus  moucri  permittat:ar(ftior  vero  conftringcdo,  dolorem  exciteudanda  opcra  eft,vt  vi 
tato  ambaru  incomodo ,  vtriufq^  fruamur  commodo.  Id  fict,fi,  quod  nimium  eft,  declinabimus. 
Ergo  necadeo  arctare  dcligaturam  debebimus ,  vt  iam  coprimat:  nec  adeo  remittere,  vt  laxa  fir. 
Ac,ti  quidcm  gqualis cflet craffitudinis  mebrum  quodq3,vtique latilTima "fafcia ellet  comodifli H^- ''^ s ^ 
ma,  vt  pote  qua  totum  aqualitcr  continenter  q^  ex  omni  partc  fraclu  os  complccteref:  fed,qm  id 
no  eft,peclori  quidem  latiflima  licet  circuponas,artubus  certe  et  iugulo  non  potes:  fed  in  tahbus 
vtilior  eft  angufta,vtpote  qua*  nec  rugas  contrahet,cV  totius  mebri,  cui  circundata  eft,  cutcm  con 
tinget:  veru ,  li  paucis  complexibus  fracTuram  continct,  parum  tuta  eft.  Qiiantum  igitur  fecuri- 
tatis  ex  anguftia  dehcit,tm  ei  ex  iniccftionis  numcro,cV  vcrfus  intcgrum  deduCtione,cti:  adpcien^ 
dum.  Sed,  qm  deligationum,quecunquecitradolorecarnem  conlhpantcoarccantq^,  idvtfHtrrt 
habent,vt  ex  fjs  partibus,quibus  pnmum  inijciunt,fuccos  exprimant  in  eas,  in  quas  ipf.E  fun t  fv 
nite,reponant  atque  hgat,non  alienu  a  ratione  arbitror  deligatura:  principium  fuper  ipfam  fra> 
duram  inijci,  abhinc  vcro  ad  reliquu  mcbrum  difpenfari: ctcntm ,  qui contra deligat,  is ab  inte- 
gris  ad  ^gram  partem  fanguinem  copcllit.  Atqui,fi  abt^gro  loco  incipiat,in  intcgrum  finiat,non 
folum  innoxia  eiulmodi  deligatura  in  ijs,  qux  diximus,erit,fcd  et  vtile  quiddam  cotulerit:quip- 
pe  cum  nulia  circum  fracftura  linct  excitari  phlegmoncn:  cuius  rei  cura  habcrein  primis  oportet. 
Timendum.n.eft  ne  tu  ex  illa  in  diuerfum  vulfione,  qua  mcmbru  in  fuam  forma  effingetes  ad> 
miniftrauimus:  tu  vel  magis  ex  eo,cp  caufe,que  fracTuram  faciut,pleruquecircundata  offibus  car 
nem  coitipando  contundendo  C]3  prius  ledut:magng  fubfequantur  phlegmong.Ncc  fane  mircr, 

fiphlegmones 


LIBER    SEXTVS  41 

A  fi  phlegmonesquiddam  fimilcctiam  ipiis  fractis  offibus  ad  portioncm  aoddattqinndo  cru,  que 
parum  probefunrcurara  magis  humida.q:  pro  narurafua,manitcfrccernantur,  vbi  vidclicer  vna 
cum  uulncrcos  pcrfractum  fub  afpcctus  nocitum  venir.  Quin  immo  necoffi > cancs,  qucm  fpha 
cclon  vocant,exaIiaoccafioncoboritur:quxipfa totiusolfium  fubltantix  corruptcia  qu.edam 
cft.Non  lgitur  ncgligcndum,qu:n  totum  fupcruacuum  humidfiexoibus,qua?circafractura  ha- 
benrur.parribusexprimas.  Incipicsiraq;ab  egraparce,ac.cum  bis  ter  ucarcundedcris.indc  fanu 
vcrfus  progredieris: liquidc-,  qui  ltadehgat,  cV  ab  integris  ad  laboranrc  parcc  fanguinis  conriuxu 
arcet:cV,quodiam  collectu  rn  eacft,exprimit.Cum  vcro  duc  parrcs  tint,quccV  rccipercaliquida 
laborantc  particula,cV  trafmittere  ad  eam  poiTmr,vtiq;,qua:  fupcriacent,  tum  propcer  mulucudi 
ncm,tummagnirudinc,  ad  ambomagis  funr  habiles:Excrcme  vero,proprerconrrarias  conditio 
nes,cxiguum  quidcm  aliquid  vel  recipcre,  vel  tranfmitterc pollunt,  multum  vcro  neca-gris  par^ 
tibus  fubminiftraremcc  ab  lpfis  reciperc.Quocirca,  cum  duas  pnmas  fccenc  Hippocrarcs  dehga^ 
turas ,  priore  quide  tum  quod  in  laboranre  parcicula concinec,  ad  fupcrpoiica cxpelh  t:  tum  quod 
exhiscoHuit, repclht:rcliqua vcro  primis  quidem coplcxibus,  quosfupcriplam  fraoturam  facit, 
item  bfi  fafcia?  ad  lnfernaprogrctfu.cd  qucdamcxrrudir.queda.ncciiid  lllincconfiuar,  prohibet: 
B  Rcliquis  dcinccps  oibus,  quibus  vidchcct  ab  lnhmis  partibus  furfum  rcatrrerc  deligarura cefcr, 
vteodem  videlicctloco cum  priorehniarur.tum  ad  fupenora  repelhc.tumconriuxum  ab  rjspro- 
hibec.^Tuniuntigituracftabiliuntfracturam,nccphIcgmoncc»nri  tinunr,  primaduo  lintca:no 
rri  ea,quae  dicta  funt.ad  ambos  hos  vfus  farisfaciunr.-fprelcrrim}-  iola.  Vndc  ad  corum  quidc  tu^ 
tclam  Hippocratcs  prxiidium  cxcogicauic,vt  fplenia  vna  cum  cxccnoribus  fafa^s  adhibcrcntur, 
quceha?cquoq;ipfafcabilianr.  Ncaucem  pnlegmoneoriacur.mcdicamenro  quopum  ex  ns.qune 
phlegmoncn  prohibcr,vn  iubct:quale  nimirum  eltceratum  humidum.  Haccigiruroiararione, 
vtcomprchcnfumcft,dicrare,  func  inueca:cV  prarcer  hecipfarcpoiitionisfigura:  Q_ueipfaquoqj 
geminae  mdicarioni  fubncuur,  pnori,  quxcx  fohsc6munibusnorionibuspcndec:aI:en.quceex 
curandorum  organorum  narurahcoiruurione  prxitatur.Pnor  igicur  eam,qucmaximea  dolore 
abeft.eligcndam riguram fuader,  quo  ncc phlcgmoncn  particula contrahar  cV a'gcr  perfiftcre in 
vnacadiuriffimeimmotuspoiTic.Secunda,  quarcxcurandorum  fumiturnatura,  artcnas,  vcnas, 
neruos,  6V  mufculos,  q;  rcctiflimos  poni  precipit.  Sed  cV  conienriunt  intcr  fc  hae  indicationcs,  • 
qncVrectilTimacuiufq?  partisfiguramaximceitadolorealicna^cVquxcunq^magis  cKaliajCita  *  -^tl.  »nun- 
dolorelibcra,camaxime  naturalismcmbroeft,  brachio  qmdcm  angulofa,  qu.-tEngonios  grarce  T*rorj.fimii 
Cdicitur:cruri  vero,quae  paulojminus  porrectacft.Porrd  addolorcm  vitadum  non  modo  naurra-  u^nfiimA. 
lis  habitus  cuiuisinftrumentoeft  vnlis.verfi  etiam  confuctudo  quoq;  conducere  non  nihil  vide- 
rur.  Arqj  hac  quidem  figurar,  in  qua  cuftodirc  mcmbrum  conucniat,  muenicda'  racio  eit:  eadem 
porrd lnuenicndx figuraeratio  eft  cV  m retractione partium  a  fcquam  Antitaiin vocant: cV  cum  Iz^^^ 
innaturalefitumaptanffrac^io(Tispartes.Etenimcxpcdic.vcinrcc~t!iTimaacq;adolorc  alicnifii 
ma forma  membrum  tum  *retrorfum  rccrahas,}-  tum  in  naruralcm  habirum  coapces:multo  q;et 
macris  vt  fub  eadc  figura  tum  deliges.rum  ad  quiece  reponas.Siquidcm  fub  aha  dchgare. in  aliam 
veromurare,n5dolorem  modoinarareporcft,veruetiam  olTainrorquere:namniii  eorum,qua: 
pratceptafuntincometarris,  quosdemufculorummotibusfcnptimus,  obliuio  obrepfit,  neceiTe 
efhvbi  figuramutatur,  aliosmulculorum  tendi  ac  velutcontractos  rotudan.  ahos  folui  acrcmit^ 
ti.  Ergo,  vbi  tendunf,  tum  prcmi eos  a  dcligaturacft  necctTe,  tum  ex  coprcfiionc  lpfi  dolere:  vbt 
vero  tenfioremittinir,  eainpartcdeligaruramctTelaxam,  fracturam  q;  fulcimctodcfritui.  Horu 
igitur  oium  caufa  tum  cxtcnderc,  tum  effingcre,  tumdeligarc,  tum  reponercvnaeahgura,  quac 
doloris  minimum  habcar,prarcipue elt  ftudendum.  Atq; ad  primum  quidem  opus,  quod  in  fra- 
cturismohmur.nullum  lam  reliaumeftpra'cepnim.Solucreautem  exHippocrarisfcntcciaccr' 
D  tio  diedebebis,qud  ln  membro  preter fohtum  cooperto  nec  dolor  ncc  pruntus  crccturrncc cius, 
quod iam infixum  fracture  eft,  pafpiratio  prohibeatur,  cuiusoccaiionenon  modo  noxuis  pru^ 
ritus quibufdam  accidir,  fcd  ctia cutem  exacrimonia  faniei  erofam  cxulccrari.  Infundendum  igi 
wrtmtemperarafaquxeft.quantijadcuocadameiufmodi  fanicm  eft  facis.  Qiiod  fi  rurfusquoqj 
fimili modo  facies,vtiq5 fcpcimo  id a  primo  die  taccre dcbcbis.  Apparuerinr  vcro  lam  oia,  modo 
nihilimpediat,phlegmonelibera,ac.q  pro  namralihabitu.magisahqn  graciha.Tum  lgit  liccbit 
cV  fcrulas  circuponere,6V  foluere  ex  maiorc  interuallo:  nam  anrea,  cu  phlcgmoncs  fcopus  vince^ 
rct,  tutumnoneratferulis  premerc:nunc  cumcadeiiit,  acftabihrefracturamcfropus.  fancnon 
incomodchisvtare. SedcV foluerccx maiorcinteruallo licct,  vidchcetnon  defidcrantibus  pra> 
terca  partibus  faniem  cxccrnere.Quin ctiam  callus,quem  P«ron  Graci  diaint.  fcchaus  ira  pro- 
uenait:qh  ad  hunc  gigncndum  (ficut  dicuim  cft  cogi  concrcfccrc  qj  altquid  proprrj  ofTium  alt 
mcn ti  oportet.  Non  eft igitur hoc a  Iabris  fracturx cluendum,  aut foras  cuocandum : quod  certe 
afTidua  iolutio  ficict.  At  vcro  ncc  tanto  intcruallo  intcrmirtcndum.vt  ncfcias,  qucadmodum  fra 
cfrura  procedar. Vidimus  cnim non  fcmel,  cum  valenter  uccarctur  oila,  xgrc  proucnitTe callum. 
Expcdit  igitur,iftis  tcrtio  vclquarcodic  modiccaquam  calidam  infundamus.hancmctam  nnic> 
dc  perfuiionis  habcntcs,  cum  carncs  in  rubrum  rumorcm attolluncur.  Atq;  in  his  quidc  prius.cy 

ScptimaCIalTis.  ftfffff  fubfidcre 


METHODI  MEDENDI 

fubfidcrcindp)arit,Jefiflendumcfl.Contra,vbidigenquid  volumus,non  priuscft  dcfiftcdum,  E 
g,quodcxpcrfu!i6eintumuit,fublidat.  In  quibus vcro,  qud  minuscallusinfracTaira  proucniar, 
humiditas  abundantiorobtot^ibihancliccarc^licutpriuscrtdiclum^conuenicntidcligatura,^ 
pcrfufioncaquc,quc  vcl  minimaomo  litvcl  plurima.,conabinuir.Quippcminima,cupriusdefi 
itar,cp  aiiquid  coliuat,cV,quiad  manum  humoresfunt,pcr  fpiritudigerit:cV,quiin  alto  funt,mo 
diccliquaticxpeditautiialbluiliquaricj^ca,  qu.e  per  dcligaturam  iuntexpellenda.Plurima  vero 
digcritplus,qattrahit.Sanc  conftatin  caquidem  dcIigatura,que^xprimct,minusclTcar(ftandos 
fafciarum  fmcs:inea  vero,qua*  ad  rcnutricndum  eft  c6parata,nccminus  hos  arcftados,  cV  vniucr 
ios circuductus laxiorcs  faciendos.  Quoniam  aut  non  folum,quo  tcmpore  fubucnicndum  cal^ 
lo  gigncndo  fit,  fcd  ctia  quo  pacto,clt  inucntuni,rchquum  lucrit  de  vniuerfa  victus  ratione  pre^ 
cipere.Ac,q?in  principio  quidcm  iit  tcnuiflimccibandum,id,vbi  dcpropria  phlegmonarumcu 
ratione  agcmus,dicetur.  Pori  6  monl  trabuur,cV  q>  vcnam  incidcre  intcrdum  oportet,  cV  pcr  ven 
trem  fuperuacuacxpcllcrc  At,  quo"  temporecallusgignitur,nutriendumcorpuseftcibis  boni  A.li.^tj 
fucci,cV  qui  multum  nutriant,  cx  quibus  prouenirc  fuccus  folcat  non folum bonus,fcd  ct  tenax:    c-iskU  > 
cxquali hcri  callu  maximc cxpedit,  quippccum  cx fcroiahumiditatc  ac  tcnui gigni  prorfus  ne^ 
qucat:cx  crafla  vcro,fed  quc  fragilis  lit,ac  pinguetudinis  expers,  gigni  quidem  poterit  no  fcgni-  F 
tcr,C£terum  tcmpore  liccclccns,  friabilior  atqj  lta  fracnoni  obnoxius  rcddctur.  Magnitudo  calli  j 
ea  fit,qua:  cV  offibus  tuto  vinculo  fit,necmufculos  tamen  comprimar.Nam,  qui  minor  iufto  cft,  I 
hic  oda  parum  rcddct  tuta:qui  maior cft,  dolorcm  mufculis  inuehet.  Attcndcdum  vcrodiligen 
tcrcft,  vtvelpromoucatur,  liminor  iuftoproueniat:velinhibeatur,  ft  immodicc increfcat  Sunt 
tAKExanti^s.  vero,  quibus  harc cfficics,  t  ipiius  perfuhonis  turn  quantitas  tum  vero  qualitas:  praetere  tti  ctho-- 
tmpfius  pcrfu        quantitas.Vacmcdicaminumjquxillicxtrinlccusimponuntur^acultatcs.Acdc  pcrfundcn 

liomsquautas,  "  _  .  A  j  ■  n         ~  ..     «         .         5  f 

tu  ciboru qua  do  quidcm  cV victus rationc  lupra cit dictum.  l_,x  mcdicamcntis  vero,qua*cunq3 cni} >lui hca  I  uo-- 

ntas  ac  quaii^-  ftantiam  habcnt,  ac modicccalfaciunt,ea callos  tum  promouent,tum  vero  augeni:  qu;c  vcro  di^ 

"»'"  T£b"o7o''  8ercn^' v,rn  obtinent,ca magnos  iam  callos diminuunt.Si  vero  ncc augcrc callum,  ncc  m inucrc 

rn(  auuvnft-  ftudes,fcd codicut  vlrro  proucnit,cs contcntus,medicamento  aliquo  eorum,  quj.-crucnusadhi- 

tit  yjv  toVo-  bcnturvulneribus,vtcrc:qua:,cum  modiccliccent,ctiamcoagulariacc5crcfccremediocnter  cal 

ffir TTnov  r  \um  faciunt. Ac dc  tralucrhs  quidcm  fi  acluris  ha:c fatisfaciant.  De  Iongis vero  rehqua omnia ad 

i  tffuuTu,:    euncjcm  fc Jubent  modum: cctcrum  coprimeda;  hae  magis m ipio  fractura:  loco  funt:  tum,  quod 

rcccf fit,retrudcndum introrfus cft.  Quae vcro cofracte multifariam funt,potif  fimum cum vlcc- 

rc,  qucmadmodum  heri  plurimum  folct,  fjs  fplcniacircundanda  afcia:  ritu  lncurua  Hippocratcs  G. 

prajccpit,caq3vinoimbuta  tumauftero,tumnigro,a:ftatc  potifTimum.  Qiiippcputrcfcunt,  liue 

oleo  quis  vtatur,  iiue  ccrato:  cum  poftulent  amplius,  c£  rcliqua,  ficcari,  vtpotc  vitio  ipfo  rcliquis 

maiore.Quin  ctiam  medicamcta  quoqj  omnia  ex  ficcantium  fint  numero,ficuti  ille  prarccpit,  fi" 

mul  modum  ipfum  liccationis  dehnicns: ctenim cx enarmis ciufmodi efle pharmaca  vult.Quovd 

li  protinus  ab  lnitio  quis  ipfis  vtatur,  tale  clle dcbcre cnarmon  fuadet,  quod imbui  fit aptum.  Ac 

reliqua  quidcm  oia  ex  illius  pnvceptis  funt  perageda,non  in  rjs,quc  dicfta  funt,  modo,veruetiam 

t Cod.anti.  le-  fiue nudatum  os  t dcfccari  icrra}-  poftulet,liuc  iragmenta  qucpiam  vcl  te  ipfum  cximcrc ,  uel ex- 

gunt ctiroTpl-  p^lentj  natura: fubferuirc oporteat. Dc ijs vero,  quc cruribus  fupponunf,organis,quos  Solenas 

Linacet  vettit.  grccl  vocant,quecunqj  Hippocratcs  addubitauit^vtenda^ne  lintjncc^nc^cV  omncs  norunt,cV  lau 

imprcfsi  ato-  dandas  cfTc  rauoncs  ccnfco.  Qiiod  aut  ncotcricis  muentum  cft  gloffocomon^quo  maxiine  tem- 

Te«o-ear,i. pet  p0rc  mcTncdi calli  vtimur,raudandum  id  quidcm,  quatum  aliam  quauis ciufmodi  machinarum, 
forationc.        *     .  =>  »  .,u.  1  'l.T  -  1  •  v  r-c  - 

ducimus.  Verum  non  vKietur  ld  Hippocratcs  nouilie,quanqua  ahas  rn  organis,  qua:  vlut  forct, 

ist  ^inanti-  cxcogitandis  no  indiligens.At  vero,quodcruribusfubfjciturinftrumcntum,  *trcctc  llliscxco- 

ijtus  cod.  Ugi-  gitatum  eft:}-qd  pcr  vnicum  axcm,qui  ln  hne machine  ad  infcrnacius  partem  eft  collocarus,cc-' 

/«r ifiuslou  tranum nixum  toti  mcmbro gcmina  tcnlione cfficit.Nominatur carum altcra , qu^  vtiq^ menv H 

Itffaurtv  y  brum  tcnditindiredum  ,grcceEuthyporos,  id  eft in rccff um  proccdcs:qug  vero  priusiurfum, 

£t vpvTcu, i.re  mox  dcorfum,  ca  Mctalepticc  grecc  dicitur,  quafi  translatiuam  dixeris.  Obeuntur  ambc  pcr la- 

(leifiqut  poft  _ucor^  circumplcxu.  Porro  aptiftimus  in  h Cic  vfum  faqucus  eft, b  f  qvA  duas  habeat  appediccs.}- 

tps»fnere,ex-  Qjq^jy^  cum  m  partlbus  membri,que  infra  fraCturam  funt,inieduseft,priorem  fiue  euthypo 

™  t ,     i'  ron  eitlcit  tenfioncm, c  brachrjs  f.iplius  axi  circumpofitis.  Cum  vero  in  par tibus,  quae  fupra  fra^ 

0  e*  * u° lv  cluram  funt,idem  laqueus imponitur,metalepticcn tenftonem efficit,abactis videhcet ipfius  bra 

*     chfjspriusfurfum,moxdcorfum:quippehec  q^oqjcircundandaaxifunt.  Porrov  circuacftum  ac 

c  ffx.ixav.   veiun  t]cxum  brachiorum Iaquei ,  qui  a  fuperioribus partibus ad inferiores agitur ,  per trochilia 

fieri  oportet,q  in  larcribus  glottocomi  fint  pofita.  Licebit,et  Solena  voces  eiufmodi  machinam, 

cV  cum  adiec^tionc fic,Solena  mcchanicu,aut  Glottocomion  mechanicu.  Verum  deinftrumen 

t  de  luxatoiu  tis  vbcrius  prgcipicmus,quado  +  dc luxatis}- agcmus:  vbi  etiam  de  varietate deligaturarum,  qug 

cutauone.      fupcrimponuntur,nonminusdicctur.Nunc  vero,poftq  de  mechanico  Solcne  mentionemfcci, 

qui  plunmum  cruri  commodat,tum  alias,cum  reponitur:  tum  vel  magis,cum  eger  cubile  mutat, 

aut  etiam  e  ventrc  aliquid  excernit :  no  ab  re  fucrit,qud  nihil  tra<ftationede  eo  delideretur,  muko 

magisilludglottocomion  laudare,  cuiusaltcrumlatcrumitcmqj  tabellulam,inquapedem  col- 

locant. 


LIBER    SEXTVS  42 

Alocant,quo  nuUinonquadrctmembrimagnitudini,m 
cTuris  hxc  nolTc,  cum  t)S,quae  Hippocratcs  praecepit,  fat  fucrit. 

Dccuranuis  Fratluru  oftium,  <ju£ inCapite  confnlum.  C^iP.  6. 

DE  ijs  vcro,que  ui  capitc  accidunt,Hippocratcs  certe  intcgrum  volumcn  fcripfit,vbi  omnia 
prarcipit,  quar  in  tjs  lunt  agenda: cV  nos,  cum  huic  opcri  fine  impofucrimus,  cnarrada  eitis 
opcra  aggrediemur.  Ad  prxfens  vero,  qm  rn  his  comentarrjs,cV  quae  lupra  ca,quar  lllc  dixit,funt 
mucta,adijcimus:  cV  quc  lndehnitc  dixit,dchnimus:  nccctfe  cft  primu  de  cauis  cxcifonjs  fcalpris, 
quos  graece  Cyclifcus  vocant,  moxde  rjs  quos  a  lenticulefpecic  Phacotus  vocant,  poft  hos  de  an 
guftis  fcaJpellis,  demu dc mcdicametorum  vfu,  aliquid agamus.  Ergo  de  fra<fruns caluarie  qu^ 
dam  vfq?ad  fecundam  laminam,quam  greceDiploen  vocat,  pcrucniunt:quedam  vfq^ad  mtcr- 
namoffiumfacicm:qucdam  etiam  limplicesfradurx:quedamcontufiones:qua^da  vcftigiaco^  *«J>*. 
rum,  quibus inniaa  plaga eft.  Qux igitur  fimphces  fracturae ad fecundam  vfqj laminam  perue^ 
niunt,ns,quos  modo  diximus,  angultis  fcalpellis  mdigent.  Expcdit  "aut  hos  vt  numero  multos, 
iramagnimdincimpareselle,nccubidcIit,quodoperiiitcommodinrimum:poitca  vcro  nudato, 
prout  hcri  foIct,vitiato  oile,vtendum  primo  quidem  latiore:  fccundo  loco,eo,  quod  1II0  cft  angu 
B  ftius: mox  ita rcliquis  deinceps  vfq$ ad  anguftiffimum.Hoc  vero  in  lpfa diploc  cft  vtedum.  Poit. 
Xg  hatc tum protinus,tum ad fincm  vlq?,  liccis medicamentis eft mcdcndum:qu2  ob id ipfum  ^e- 
(pctXiyJ:  graecc,id  eft capitalia,funt dicta.Ea cdponuntur  ex  in  illyrica,cV  erui  farina,cV manna,cV 


ariftolochia,  cVpanacisradiciscortice+:  lnfumma,  oibus,  quacextcrgere  citramorfum  poiTunt.  tCoAimprdH 
Ipfananqjgeneratio  carnis,  nature  opuscft:itaq?  egro  ad  carcnihil  opus  cft  artemcdica. Vtaut,  m"™^"' 


qua:  ^puenit  caro,  coalcfcat circuhereat  qs  omni  ollis  parti,  id  indc  maxime  cucniet,  li  neqj  fordcs  Lmacer  uenir 
fupcr  eo  iit,nec olcofa  qucpia  pinguitudo.Id  igitur  cft,  quod  egris  mcdici  ad  carnis  produertione 
prarftant,vttotusIocusficcusiit,tuquxlibetvitiatioflisparsplancpura.Atq3ha:cquidcmomm  : 
ii'acturarum,cucaroinhisproduciincipitjComuniafunt.  Extracturis  vcro,quaeadccrcbrivfq3  'mtL3t 
membranas  pcruencrut,  fi  limplcx  tm  fractura  ht,  iam  dictis  icalpclhs  angulns  vtcndum: Sin cu  m ' ar  5 >  *4U* 
r.t.f.4.ca.    contufioncaliqua,quodcotulum cft,cxcididcbebit,idq3  vcl tcrcbcllis  priusincircuitupcrfora'-  P°rciouc' 
tum,mox deinde  fcalpris admotis,  vcl  protinus  ab  lnitio  cyclifcis.  Ac,  quae  pcr  tcrebcllam  quide 
ratio  fungttur,parum  tutaeftproptcrca,q>dum  audacms  eam  tractant,duram  mcmbranam,  qine 
otTi  lubfternitur,  no  raro  violant:  Quod  vcro  p  cyclifcos  opus  adminiftratur,ne  ld  quidem  oino 
vitio  carct,cum  quatiat  lmmodice  caput,quod  potius  quiete  poftulat.Mihi  igitur  hic  quoqj  pla- 
Ccet,  fimagna^fintfrac^hjre^cV  olTa^quajfracffafunt^vchcmcntcrmota^cyclifcis  vti,quippe  paucis 
cxcilionibus  facics  lcnticulatis exciforrjs  locum.  Sin  hrma  pfunmum  olTa  fint,  foranda  tercbclla 
funt.Quidam  aut,qud  minus  vfquam  aberrent,ciufmodi  tcrebcllas  cxcogitarunt,quat  mcrgi  no 
pofTint,quasabargumcnto  Abaptiftas  dicunt:circucurrit  enim  parumiupra  tcrcbcllxacutam 
cufpidcm  cirailus  quidam  parum  cxtans.  Sanccxpeditcomplurcsid  genusprarparatashabere,  *      ■  |abra 
ad  omnem  caluariae  craiTitudincm.Nam  cratTion  longior  tcrebra  conueniet,  voco  autcm  na,  cu^  fmc  fuperoiiu. 
ius  fpatium.quod  inter  fummam  eft  cufpidcm,  ct  eirculum  qui  cxtans  circucurrit,  maius  cft:  te^ 
nuiori  brcuior,  cft  autcm  huic  quoq3,quod  intereft  inter  cufpidcm,ct  quod  circumcurrit,minus. 
Aliqui  vcro  (fiuc  lllos  his  timidiorcs,  liue  tutiorcs  appcllcm)  etiam  ljs,  quas  Chccnicidas  vocat, 
funt  vii.Tu  verOjh  ncqj  improuidus  eorum,qua!  fallere  polTunt,fis  futurus^ncqj  plus.quim  fatis 
eft,timidus,c6modiffime  cyclifcis  vtcre:  cV  pnmo  quide  aggrellujationbus:  poitca  magis  angu 
ftis,donccadcraiTammcmbranam  pcruencris.  Carterum,  quodcxcidioportct,  id  totum  circulo 
cyclifcis  nudandum  no  eft,fcd  cx  ca  maximc  partc,  qua  fractura  eft  grauilTima.  Nam  prxtcr  alia, 
etiam  membrana  ipfa  ab  oflibus,  quae  vehcmcnter  funt  afHicTa,  celcrrimc  rccedit,  adco,vt  nullus 
fit  metus  eam,que  lam  feiuncta  cft,  tetigilTe.  Si  vcro  vnam  femcl  nudaueris  partem :  ac  fcalprum, 
D  qui  incufpide pra:ftxam  habct obtufam  Icuem  q;  lenticulae  fpccicm,  aciem  vero  pcr  Iongitudine 
ere<ftam,fubmiferis:vbilatam  partcmlcnticulxfuper  membranam  ftatueris,  fericsmalleolo,ac 
lic  caluariam  diuides.Eucnient  enim  i  ta  agctibus,qua!  rcquirimus,oia.Nam  mcbrana,  nc  G  dor- 
mitans  quide quis  agat ,  lata  tantu  lenticula:  partc occurrens  vulncrari  potcft: quod  hcubi  adhe^ 
reatcaluarix,  huiusquoqjadharrcntiainnoxiedirimitipfalenucula:  rotunditas:  fubfequu  vero 
prceuntcm  eam  a  tcrgo  ipfe  fcalper  caluariam  fecas.  Quare,  nec  qui  minus  cum  pcriculo,ncc  qui 
celcnus  pcrhciatur,  forandi  moclum  alium  inucnias.  iNIaximc  aut  hunc  tn  vchemcntiiTimis  fra^ 
^turis  laudabis:quas  vtiq^rccentiorum  no  nuIlimedicorumgra;ccEnge<fomata  cV  Camarof«s 
nominat:Engeifomata  quidc,  que  in  mcdio  fui  membranae  innituntur:  Camaromata  vcro,quac 
candem  ipfam  partem,exaltatam  habcnt^ca^tcrun^qua  primum  ab  lntegris  fracture  partibus  di^ 
ducicgraccepit,intromagisreccdunt,  acmcmbraneinnituntur.Quippc  cclernmein  talibus, 
quod  cgrum  cft,  totum cxciditur: vtpotc  cum  promptius  fubintrct  lcnticulati  fcalpri  hnis  in  rjs,  • 
queplurimum  a  naturalihabiturecelTerunt.Qiiinetiam  inftrumcnto,quodOftagran  vocat^ali-' 
quibus  olTium,que  vehcmcnter  funt comminuta,uel exaltatis,ucl  conucrfis,ca  potiffimum  par- 
te,ut demittatur  lcnuculatu fcalprum,  preparabimus.  Quo  (zcto  fuccedut deinceps omnia, qui-' 
buseftopuSjCumfccuritatelimul  accclentatc:ut  fermedixcriscclcbrcillud  dictum  in  quidcm 

ScptimaCIalTis.  {{{{(i{   ij  reliquis 


■ 


METHODI  MEDENDI 

rcliquisomnibus  probefehabcrc:  Dimidiu  fadi,  qui  bcnccccpir,  habct.hic  vcronon  totius Au E 
nndium,fed  vcl  totum,vcl  paulo  minus  totum  habeas,vbi  lcnticulatu  fcalprum  immifcris.  Atqj 
hafCoptimaeftfracturaruni;queiacaluariafuiit,manualis traclatio:quam  Ch«i urgian  vocant» 
Quatum  vero  cxcidcre conucniat  cius,  quod  aftecTum cft,  dcinccps  cxpona.  Quod  vehcntcter 
eft  confractum,  id  totum  cft  aufcrcndum.  Si  vcro  ab  eo  fragmcnta  quardam  longius  excurrant, 
(qucmadmodum  aliqii  ccrnitur  accidcrc)  haec  perfcqui  ad  nncm  no  cxpcdit,  lllud  pcrfuafum  ha 
bcntibus,  minimc  futuru,vt  cx  eo  noxa  fcquatur  vlla,  modo  rcliqua  omnia  nte  lint  peracTa.  Nos 
cnim  non  fcmcl  aut  bis,fcd  plane  pcrfcpe,  iic  facietes  voti  compotes  fuimus.  Indicatio  vero  agen 
dorum  hic  quoquc cx  natura  ipfarum  par tium  attecTarum  fubnuniftrata eft.  Nam  deligaturam, 
quam  in  alrjs  traduris,ccu  maximc  phlegmonas  arccnte,ratio  inuenit,capiti  adaptarc  no  polfis: 
i  taq?  ncc,quod  affluit  reprimerc,ncc,quod  in  egris  partibus  continct,  cxprimcre  queas:  fine  qui^ 
bus  pradidijs  ncc  rcliquorum  offium  vilum  fcruan  fanum  poteft.  Na  pone  in  brachio  ad  mcdul^ 
lam  vfqjfraclum  oscire,ncmincm  q3pofteaprofraclurelegibusiddcli£atTe:Omnino  nccetTum 
erit  fanicm,non  folum,quaj  foris  fub  cute  cV  fub  mufculis  cit  collecTa,fed etia,qug  in  mcdulla co^ 
tinctur,  tum  ipfam  primumacmaximecorrumpcrc,  tumcumipfaos  vniuerfum:quando  ctiam 
nuncquoqj  oninibusritepcracfhsahquado  taliacontingunt.  Quomodo  crgo  nonvel  magisin  F 
capiteeaaccidant,cum  nccdcligaturam,  quxfraclurisdcbetur,  admittat:cVomnis  faniesprona  j 
feratur  fic,  vt  fupcr  mcmbranam  vniuerfa  coaccruetur  r  In  alrjs  igitur  fracluris  dcligatura  cu  rite  f 
adhibctur,tantum  abcft,vt  fupcruacuam  aliquam  humiditatcm  colltgi  in  IxCo  olfe  patiatur,  vt  ct 
gracilius,c|t  pro  naturali  habitu,mcmbrum  rcddat:ln  capitc  vero  ratio,qu£  pcr  deligatura  eft  ex^ 
cogitata,nec  potcft  ita  tum  os  ipfum  confracftu,tum,quc  1II1  circunftaiit,hccarc,vt  ncq^  phlcgmo 
nen  contrahant,ncq3  penitus  vllam  efficiant  fanicm:  nec  mcdicamentum  cft  vllum ,  quod  vcl  u\ 
alijs  quidem  partibus  citra dcligaturam  os  fra(ftum,quatcnus  nunc  dicTum  eft,  Occum  atq^  ab  m> 
pcruacuis  puru reddcrc  valeat.  Neceflum  igitur  eft  nobis  primum  fracTura;  aliquid  nudare ,  qud 
videlicctdctergcrcS^ablucrefanicma  membranaliceat:poftvcro,cum  phlcgmoncs  tcpusprae- 
tcrijt,omniaq3  ficcaad  vngucm  funt,carncm  produccre,accicarricelocumincluderc.N6 efthic 
fernio  nudus,rerum  6j3yacuus,cuiu(modi  eft  llle  fophiftarum,qui  operu  artis  nefcij  qua>runt,cur 
'hMfi^Ht.    capitis  fracftur^ callum  non  ducat.  Ducunt  cnim,viri  boni.  Vos q$  tam  dementes elhs,vt  eorum, 
que  non  fun t,  tantj  fint,  caufas  affignctis.  Nouinius  cnim  aliquando  tincipitis  os  fracTum :  quod 
autos  huicoifi  protinus  fuccedit,  tcmporis  os  vocatur,  in  quo  ipfas  fquamatim  copadtas  comif- 
furas  efte  accidit: in  eo  luculcnta fraclura  IongifTimc  pertinebat: quam  ipfe  cquidcm  nnnime  co  G 
tingcns,fed  tantum  lincipitisoscxcindens,homineni  fanaui  iic,vtnucquoq3multosiam  annos 
viuat.  Qiidd  li  fincipitis  quoqj os dimiliiTcm,putruilfct citius,  quae llli fuberat,cerebri mebrana, 
qj  callum  fractura  duxilfct.  Nam,li  nulla  cx  lcfis  partibus  fanics  mtrd  coflueret,  fupcrfluum  effet 
os  cxcinderc.Ergo  illi,prout  folcnt,nugcntur.  Ego  vero  in  alia  fimiliter  fe  habcnte  fracftura  cogi 
taram  fupcrnum  os  dirni ttcrc,  ac,  quod  a  lateribus  crat,qud  fanies  dcflueret,  eximere: mox,  cum 
cV  craifitudincm  cius  QC  duritiam  ejtimaflem,  vtilius  fore  iudicaui  fupernu  os  potius  cximcre,  cp 
ob  dcfluxus  folicitudincm  ccrcbrum  valenter  concutere.Cogitaui  prgterea  accidere  polfc,vt,  fi  a 
latcre  magnum  fieret  in  oftibus  foramcn,  promineret fortafus  hac  partc cerebrum.  Eft  porrd  cV 
in  latcnbus  non  vno  in  loco  etiam  neruoru,horumqj  non  leuismometi,  quidamcxortus:cum 
in  fupernis  capitis  ne  minimus  quideni  vfquam  oriatur  neruus.  His  admonitus  ablbnui  ab  exi^ 
niedo  offe,quod  in  laterc capi tis  etTet. At callum  femper  duxit,modo  rite curaretur.  Ac ia,quod 
difquiramus,  hocfere  fupcreft,que/nam  fit,poftqj  foratum  oscft,tum  medicametorum,tum  vnt 
uerfediligentiae  noftrae  preripuaoiumratio:  vuum^ne^blandilfimajcVque  maxime  voluptati    A.li.M  m. 
cubantis  i'ubfcribat,veluti  qua  nunc  plcriqj  vtuntur:  an  quc  huic  maxime  eft  aduerfa,nempe  que_    «4^»»» k 
per  medicamenta,qu£  vehcmentiffime  liccent,pcrficitur :  cuiufmodi  cV  Mqges  Sidonius  lau  iat,  H 
cV  ciuis  quidam  nofter  fcmpcr  eft  vfus  fic ,  vt etiam  emplaftrum,  quod  Hin  vocant ,  ilico  nudatae 
membrane  imponeret,cV  fuper  hanc  foris  oxymeli.  Sane  is  fencx  erat  fatis  excrci  tatus  in  hac  artts 
parte:  c^terum  neqj alium  quempiam  his  vfum  vidi,nec  ipfe  vti  fum  aufus.Tantum  tamen  tefti^ 
ficari  Eudemo  poffum  (nam  id  feni nomen erat)  magis  fuiiTe  feruatos,  qui  ab  illo  curabantur,  c« 
qui  ab  tjs,  qui  bladis  vtebantur.  AggrefTus  vero  fuilTem  aliquando  ipfe  quoqj  cxperiri  eiufmodi 
curationis  rationcm,fi  perpetuo  in  Afia  manfiftem^fed,  cum  Rome  plurimum  agcrem,ciuitatis 
morem  fum  fecutus,permilTa  ijs,quos  Ch«rurgos  vocat,  maxima  eiufmodi  opcrum  parte.Cgte^ 
rum  ipfam  rei  naturam  £ftimans,talem  quandam  determinationem  longa  noftra  experietia 
confirmatam  concipio.Qui  auditorius  meatusdicitur,non  (blu  vfq3ad  cercbri  duram 
niembranam  pertinet,  fed  etiam  neruum  contingit ,  qui  in  ipfum  a  cerebro  de- 
icendit.Is  autem,  quaquam  ita  politus  in  vicino,tamen  vchemetiffima  (fi" 
cut  diclum  prius  eft)  medicamenta  tolerat.Nihil  igitur  miri  fit,li  poft 
forationescraflacerebrimembranaantejCj  notabilitcr  phleg 
mone  occupetur,  valentiffimis  gaudcat  medicamen- 
tis,  ceu  liccam  naturaliter  fubltantiam  habens. 

Galeni 


43 

GALENI    METHODI  MEDENDI 

ID    EST    DE    MORBIS  CVRANDIS 
LIBER  SEPTIMVS 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Ventriculi  excmplo  vniuerfas  Paitium  Intcmperies  curarc  docet,  fiue  ilJx  quidem 
Simplices,  fme  cum  Succorum  affluxu,  confiftant. 

Galenum  "Yeritatis  acfaentix  sludio  inflammatum  ad  Exercitationem  tantum,ac  ob  <Amico- 

rumpreces^hos^&relicjuosomncslibrosfripfijje.  C^iP.  1. 

"  Edcndi  methodum,Eugeniane  chariffime,qua  ohm  in  Hieronis  gratia  fcri 
bendam  fufcepera,  poftea,  qj  illum  fubito  longum  iter  ingredi  coaclu  non 
multo  po ft dic obrjlfe nunciatu,  ipfi  quoqj  perfcqui  deftitimus.Tu.n.mihi 
cofcius  es,neq?  hoc  me  opus,neq3  aliud  vllu,popularis  aure  ftudio  fuifle  ag 
grcffum,fed  quov  vcl  amicis  gratincarer,vel  mc  ipfum  limul  vtiliffimarone 
ad  re  propofitam  exercitare,limul  f  ad  obliuionem  fcnrj}-  (vt  Plato  inquit)  +«<■  rir»t 
comcntarios mihi reponerc.Quippc multitudinis  laus,  comodum  ad vfus  ^r  y*f*r • 
non  nullos  inftrumentu  viuetibus  aliqn  eft:  mortuis  certe  nihil  prodeft,  fi^ 
cut  neq3  viuentiu  quibufdam.Na,qui  viuere  in  tranquillo  optarut,  ac  frudhim  ex  philofophia  ce 
perunt:  cV  fjs,  q  corpori  curado  fufnciun  t,  funt  cotenti :  rjs  vtiq^  impedimento  no  paruo  eft  apud 
vulgu  fama,vt  q  eos  a  rebus  pulchcrrimis  plus  iufto  trafuerfos  aufcrat:  veluti  me  quoqj  no  igmv 
ras  ab  fjs,q  funt  molefta,fic  non  nunqua  tedio  affccl:u,vt  bono  intcnm  fpatio  ne  tangere  quidc  li' 
bru  poffim.Ego  vero  (haud  fcio  qua  rone)  ab  ipfa  vfqj  adolefccntia  nririfice,fiue  inl  piratus,  fiue 
furorc  pcrcitus,  fiuequomodocuqjdixifte  Iibet,  c¥  vulgi  fama  contempfi,  8C  vcriraris  fcienriae  qj 
ftudio  Hagraui,  nullam  efle  hoibus  nec  honeftiorem  nec  diuiniorem  poflcffioncm  ratus.  Atquc 
ideo  nulli  librorum  meorum  nomen  mcu  prefcripfi:  immo  vos  (ficut  ipfe  tcftis  es)  rogaui,ne  me 
immodice  (vt  foleris)  apud  hominestaudaretis:nec  nomen  mcum  operibus,que  prodcrc,infcri 
C  bcretis.  Ob  hec  igitur  oia  ct  medendi  methodus,qua  inceperam,a  me  eft  depoli  ta,cum  capita  in^ 
uentorum  breuibus  commenrarijs  mihi  ipfi  fcripfiflem,  nec  vllam  plenidrcm  docendi  rationem  *  f/et»  JWr. 
ctiam  num  adieciflem.  Nunc,qn  cV  ru,&f  alrj  examicis  non  pauci  exigitis,qua?  fubinde  me  opere 
in  aegris  peragere  vidiftis,  vt  ea  in  comentarios  redigam,adrjciam  huic  operi,quod  rcliquum  eft. 
Quid  SupertonbHf  ttbrts  ejl  ac~lum,c]uid Secjuenttbus  agendum:  &  cjucd  Imbecillitatis  ajfcElum 

Emptrict  (9*  Dogmatia  non  rec~le  tnteUexerunt.  C  ^4P.  z  ♦ 

ERgo  inhorum  commerariorum  rerrio,quarro,quinto,cV  fexto,qucmadmodum  fimilarium 
inftrumetalium  cjj  parrium  cocm  morbum  curari  conueniat,fcripfcram,idcirco  nimirum  ab 
eo  aufpicatus,  q>  cV  confpecftior  reliquis  eflet,cV  euideter  oes  propemodum  priores  mcdicos,  qui 
cem  methodo  artem  rradcre  polliciti,  amethodi  in  ipfis  curationibus  deprehcndunrur,confura^ 
rer.Nam,cumabHippocratedifcefleris,quinobis  oiumffaIutariupraeccptorum}.(cmina  pne^  t-raJe  x*a<»v . 
buit,rcliquorum  certe  nemo  vcl  conatus  eft  genus  hoc  morbi  mcthodo  curare.  Poftulant  aut,  cV 
quac  Hippocratcs  ipfercliquir,non  malosagricolas,  quiea  tum  femincnt  comode,  tum  augcant, 
tum  perficianr.  Idaur  fecifle  antc  nos  neminem,fcd  plcrofqj  etia  femina,quae  reliquir,  corrupifle, 
rjs^quianimuaduerterunt^claremoftratumarbitror.  Itaqjhocmorbigenus  velcotinuitatisfolu 
D  rionem,  vel  vnirionis,  vel qualirercunq; eft  libitu,  appcllare cuiq;  permifimus: qn  de noibus  nec 
in hocopere,necin  alio  medicinaliu vllo  laboramus,  fed  quo  pacto  artis maxime  finc confcqua-.  • 
mur.  Reuertamur aut nunc ad morbu  cum,qui oium  eft primus,nepe,qui  in  fimilaribus  nafcif, 
quibus fprimum  animantis  funclioncs rcfcruntur acceptar.  Siquidcm  monftratum  in  alfjs  ope^ 
ribuseft,  qucadmodum  inftrumcntaliiJ  quaq?  partiu  aliquid  agerc  dicamus,  vcluti  oculu  videre, 
aut  crus  ambulare:  ElTe  enim  iicuti  id,quod  prccipuu  eft  aclionis  cruru,non  cruris  to  tius,  fcd  mu 
fculofi  in  eo  generis:  fic  vifione  non  oculi  totius,fcd  cryftallini  in  ipfo  humoris:  ac  in  rchquis  qu» 
bufqj  orgarus  ad  portionem.  Porrd  oftcfum  in  fecundo  horum  voluminum  cft  genus  hoc  mor^ 
bi  non  folu  cognitu  efte  maxime  neceffarium,  fed  ctiam  ncminc  ipfum  ratione  curare  polTc,  qut 
prima  corporis  elcmenta  non  norit:  Preterea  no  intelligere  ca,qu^  dicat,non  nullos  coru,qui  ra^ 
tionales  fe  noiant,quoties  imbccilli  tatem  cfle  dicunt  vcl  vcntriculi,  vel  intcftinorum,  vel  iecino^ 
ris,  vel  oculorum,  vel altcrius cuiuslibet  partis.Si  nanqj  ita  nolan t  infirmitatem  impotcntiam  q; 
adnaturaleopus,nihilplusplcbciointelIigunt:quippequcdicercaudiasimbecillumfibi  ventri 
culum  efle,non  enim  concoqucre  eu  vel  minima  leuiffima  ^3,quc  fumpfit.Qudd  fi  imbecillitate 
quac  eftin  verriculo3affec^uquempiaetTeaiunt,interprctcnt,qua'fo,nolMS,qucmnamdemu  huc 
cfle  volunt, queadmodum in phlegmone  fecerut:nam Empirico  fat fuerir,  fi  fymptomata  labo^ 

Septima  Claffis,  {{{[{[{  irj  rantis 


i 


» 


c 


METHODI  MEDENDI 

rantis  particulae  expofucrit,  ncmpe  tumorcm  praeter  naturam,cV  rcnixum,  cV  pulfatilem  dolore,  E 
&  tcnfionc,  cV  ruborcm,  alia  cjj ld  gcnus:  imponit cjj non  nuncp  brcuitatis  doccndi caufa cunclis 
f:mul  collcdtis  vnum  nomen,  licuti  coprehenfis  iam  phlegmoncn.  Dogmatiri  vcrc  no  itidcm, 
fcd  ipfam  morbi  natura  in(piciunt,qua  fymptomatum  illoru  collertio  neceilario  fcquif.  Siquid^ 
Eraliftrato  vidctur  fanguis,qui  in  arterias  incidit,vbi  fpiritu  impcllitur,in  exitu  earum  impaclus 
hcrcre,id  phlcgmonecfle.  At  par  (arbitror)  crat  vcl  Erafiftratum  ipfum,vel  alique  ex  feclato- 
ribus  cius  limili  modo,affe<ftu,qui  m  imberillitate  cuiufqj  partis  fubcft,interpretat  i.  Tancj;  cnim 
de phlegmone,in  quid  na  translatus  naturalis  partis habirus  fit,explicuit,ita ratio  cxigejDat,  vt  cV 
translatio  cuiufq^  particulae  in  imbecillitate  ab  eo  explicaret.Non  cnim,cu  pro  natura:  ratione  cft; 
affe(fta,ad  propriaactionem  cft  imbccilla:  fcd  acccftit  oino  aliqua  praeter  natura  occafio,quc eam  * 
diftolui  t  deiecit  qj,  cV  mor  tuae  fimile  cffcci  t:  qua  vtiq^  ncc  Eraliftratus  dixit,ncc  Herophilus,ncc 
alius  quifpiam  mcdicorum,  qui  dc  primorum  corporu  natura  auft  aliquid  pronuciarenon  funt, 
Communtf  Methodm  Intemperiet  Di<mofcenddt&  curdndz.  C.AP.  3. 

/Eterum  immorandum  in  his  diutius  non  eft,cum  praefcrtim  abunde  prius  monftratum  fit 
_  cV  genus  hoc  morbi  vtiiiflimum  effc,quod  a  medicis  difquiratur:  cV,qui  commode  id  fit  tra 
dtaturus,huic necefle  prius  cfte dc  elementis  conliderafle.  Itaqj,  qui  nobis  habendus fermo  eft,  is  F  ' 
totus ex  prius dcmoftratis  elementis  abfoluef: dc  quibus  vnu  (vt  fcis)  volumen  edidimus,  quod 
de  Elcmentis  fccundu  Hippocratem  lnfcripflmus.  Sane  eade  opinio  de  corporis  natura  eft  tum 
Diocli,tum  Mnefitheo,  tum  Dieuchi,  tu  Athcneo,  tum  probatiflimis  fere  quibusq^  medicoru, 
itidcm  vt  pre/tantiliimis  philofbphorum:  vt  qmcxcalkiojfrigidoJiumidOjCV  ficco  mifta  putent 
tum  alia  corpora  vniucrfa,  tum  vero  animantium  in  primis.  Caeteru  ci,qui  de  his  oibus  primum 
pronunciauitjdcmonftrauit  C]3,iuftu  cft,arbitror,reddcre,quod  inuenit.  Ideo    te  nos  ca  £m  Hip 
pocrate  elementa  vocamus:etiam  li  maxime  Chryfippus,Ariftotelesue,  autaliusquirpiam  me^ 
dicus-phiIofophus'ue,limiIitcr  de  rjs  fit  opinatus.Ergo,qm  vnaqu^cp  animalis  particula  propria 
ac^tionecditjqug  tm  ab  aliaru  aclionibus  differt,quantu  ipfa  particula  ab  alifs,q  illas  edun t,  cft  di- 
uerfa,  (differt  vero  ab  alrjs  particuJa  qu^quc  eo,  q>  calidior,vcl  frigidior,vel  ficcior,  vel  humidior 
lir.aut  q>  binis  horu  quibuslibet  fitaftccta,)  qui  tueri adionc  vult ,  hic  teperamentuearum  cufto 
diatjOportet.Cuftodict  aut,li  id,quod  ad  calidius  cft  coucrfum,rcfrigcrabit:  quod  ad  fngidius  in^ 
clinatum  eft,calfaciet:Pari  modo,fi,quod  ad  ficcius  cft  alteratu,hume(fbbit:cV,  quod  ad  humcn-' 
tius  eft  vcrfum,  liccabit.Rurfus quoqj.fi  ficcabit  pariter  ac calfaciet,  quod  humidu eft  redditum, 
cV  frigidum:  ficcabit  pariter  cV refrigerabit,quod humidius  fimul  ct calidius eualit:  cV  in  rcliquis  G 
duabus  coniugationibus  ad  por  tionem.Semper  cnim  pro  eo,quod  exuperat,inducedum  eoufqj 
contrariu  eft,  quoad  particulam  in fymmetria ,  cV  naturalem  habitum vindicaueris »  Ac  gcnere 
quidcm,ois  £gritudinis,qu£  in  fimilaribus  confiftit,ia  dicla  mihi  mededi  eft  methodus.Cu  enirri 
0(Tto  earum  fintdifferentiae,velu'ti  in  librisdc  morborum  differentiaeft  traditum,  odo  nimirum 
crunt cV  mcdedi  rationes,  quarum  vna  (quov  medentis  confilia  diriguntur)  curationis  meta cois 
cft,ipfius  fimilaris  corporis  alterauo:  quadoquidem  etiam  morbus  ipfe  ex  intemperie  cV  natura^ 
fts  temperamenti  alteratione  cft  ortus.  At,quc_  membratim  medicatio  agitur,ex  his  duobus  con- 
ficitur,nempe  materie^  copia,cV  huius  congruo  vfu.  Ac  medicamentoru  quidem  copiam  tum  ex 
libro  de  fimplicium  medicamctorum  vinbus,tum  ex  ea,qug  de  eoru  compofitione  pr^cipit,me- 
thodo  haurias,Iicebit:  Eorum,qu£  ad  vicftus  rationem  pertincnt,hinc  fumimus.  Sed  cV,  quemad 
*  popl*i  i.  par-  niodum  cuiufq?  mctrbi  intemperiem  agnofcere  oporteat,ex  tribus  operibus  intelIigas,primo  eo, 
ucl,Is'         quod  dc  Tcmperametis:  fecundo  eo,  quod  de  Partibus  afflidis:  deinde  eo,  quod  Ars  medica  in- 
fcribitur.Non  eft  igif  ad  ea,quae  nunc  ordimur,fjs,qui  prudctes  natura  fun  t,ac  cogitatione  in  pri 
mis  exercitarunt,multisptcrea  opus:  cui  neutru  horum  adeft,huic  ccrte  ad  pracfentcm  difputatio 
nem  non  parua  rc  eft  opus.  Qudd  fi  m  prauae  doclrinc  feda  praetcrca  fit  altus,  hic  geminum  tem  H 
•  pus  requirit,altcrum,in  quo  prauas  opiniones  dedifcat:altcrum,  in  quo  melionbus  fe  exerceau 
Quid Rdtionaln  c urdtto  Intempenei,  (ju£  in  Ventnculo  ej}}  differdt  db  Empirtcorum 

curatione.  C<AP.  4. 

SAne  te  fcimus  cV  ex  fjs,quae  in  vniuerfum  didla  funt,particularia  g  te  inuenire  pofle:  cV  aliocj 
multos  id  genus  morbos  a  nobis  percuratos  vidifle  fic,vt  vtraqj  ratione  par  ticularium  tracla 
tioncm  minus  requiras.Sed,qm  (vt  Plato  ait)  non  poflunt,quae  fcripta  funt,non  e  manibus  exci 
^nt.habent  derc,quo\fiqn  liber  in  alterius  no  exercitatae  rationis  manus  deuenerit,  facilius  huc  doceat,  adijci 
iojjrZyM  ftc  particulariu quaf piam  oportetrex  quibus  ct protinus clare  id,quod proxime dixi,  intelligetur  hc 
pofte*  uertd-  r j p0ffe5Vt ^ |te ipfum}-  particularia  inuenias.  Siquidem  ipfe ea  per  me  ipfum  oia inueftigaui,rd> 
tnr.tit  ittt  ai-  ne  jpfa  vjam  tnonftrante: qn,fi  praeceptores  fecutus  fuiflem,ipfe  quoqj  ventriculo  imbecillis  fua- 
[urtieulan"1  ^em> vt  cmis  adftringentibus  cV  fubamaris  vterentur:  vino  quoqj  ftmiliter  auftcro:  prcterea  ab- 
tmenUu  fmthio,cV  quod  ex  mali  cotonei  conftatur  fucco,alijs  cjj  eiufmodi,qua:  dcuorantur,mcdicamen-- 
^  ,  ,  '  .  tis.Atvero,quodadeapertinet,quaeextrinfecusapplicantur,primumpcrfundivcntrfcu'umex 
cxoliws  fma-  a^mtmo & oleo crudo  iufTiflcm: mox hapfum  lanae  tum  ex i)fdcm  ipfis,  tum  vcro ex  vngucntis 
tutiscxprtflj.  m£lino,cVmaftichino,cVnard^ 

vtiqj 


LIBER    SEPTIMVS  44 

A  vci'q3  ccratis  valcntiora,qua:  a  mcdicis  vocantur  cpithcmata.  Ea  tum  cx  dictis  vngucntis,  tum  cx 
rjs,qua?  iimilcm  vim  obtincnt,mcdicamentis  componuntur:  m  quibus  cft  aromatum  quocjj  mul 
titudo  non  parua,  fpica  nardi,cV  amomum,cV  calamus  aromaticus,cV  iris,cV  ladanum,  &  malaba 
thri  folium,cV  ftyrax,cV  bdclhum,cV opobalfamum,cV  balfamum,  cV  xylobalfamum,  rehquus  cjj  *  AP.carpobal- 
aromatum catalogus.Qudd  (i  horum  nihil  profecilTct,communc  Oium  rcmcdium,quibus  imbc 
cillitasnocct,inftneadhibuilTem,nempe  rubrihcationem,  (zor/iyuov  grccc  vocant.)  que  vcl  pcr 
thapfiam, velfinapi, veltalealiquidexcitatur:deindead  vfumaquarum  calidarum  abTcgafTcm.  *airopvSrju 
QuippcvltrahccEmpiricusnihilnouit,veluticomentarrjeorumdocent.  Quintus  vcroijs,qui  rp°Q«a»fcea- 
de  cruditatc  aut  rn  appetentia  qucrerentur,  pnmum  quidcm  cxcrcitari  fuadebat:  tum  cflc;que  cV 
concoctu  cpfacillimaelfent,cVnon  multaiquibushxcnoncontuIilTcntjCOgcbaturipfequoqjad 
Empiricorumdogmataconfugere.Nam  quis  nefcir,quemadmodumcahdum,  fngidum,  humi 
dum,cV  ficcum,morderc  fit  fohtus,  balneatorum  elTe  nomina  dictitans  i  line  quibub  th  mcthodo 
curare  partium  lmbccillitatcm  oino  nonelt.  Quareper  hosnihil  obftitit.  quo  minus  ipfe  quocp 
eadcm  lnftitilfem  via  in  ciulmodi  aliecubus  fanandis.  Verum  ratio  mc  docuit  odo  lmbecilh  ven 
A.j.f.i).  ti.  triculi curationes.  Vidifh  lgitur  cV  tu  quofda  vno  die,vcl  potius  hora,  frigida;  potionc  lcuatos: 
tfe.ijij.d    ^  quorumalnsnonaquammododedi  fontanamrecentcm,fedctiam,quacniue  elTct  rcfrigerata, 

\veluti Roma:  preparare  folent,  calfacicns  fctlicct  pnus,  quam  lpfi  dicoctam  appcllant: cibos  prae 
tcrca  ad eundem  modum  rcfrigcratos  idcnudem  me  lllis  permittere  vidifti:  ln  quibus  eft,  cV  qua 
Mclcam  vocat,  vnus  is  quoqj  Ivome  laudatorum  crborum,veluti  etia  Aphrogala:  fcd  cV  frigide 
facultatisfructus,  lim.lucr  rclngcranstjfdedcdi,cV  ptifanam  probccoctam,  panratione  rcfnge> 
rata,aha  q;  id  genus  fcxceta.  In  quibus  vnam  rcm  mihi  propofui,  ipfam  f.rcfrigerauoncm.  Vetui 
aiit ablinthiu,  cV  quicquid adftringcret,  contmgere:  veluti  alios  rurfus  a  rcfrigcratibus  abftinui. 
Calfeciauteomni  rationc,  vinu  vetusexcorum  gencre,qua:  facultate  valdecalfaciunt,  cxhibcns 
(cuius  niaximegenerisfuuiFalcrnu,cV  Surrcntinu}  tum  nutnmctum,quod  caltaciedi  vim  habc 
ret,cu  largo  pipcrc.  In  no  nullis  omncconlihu  curauonis  ad  ticcandu  dircxi:dabam  qs  rjs  tum  ci- 
[  bos,quinaturaclfentficci)acprobcaifati:tum  prorfusexigua  potionc.  IniunxiautcVadltnngcn 

tium  oium  vfum:quc  vnum.quiilhs  citra ronem  medentur,norunt.  Aliu  vero  non  prideni,qui 
iam  adeo  ficcatus  fuerat,vt  limillimu  habitum  prcterret  ijs,qui  marafmo  marcefcunt,ianaui  con^ 
tranjs  oino  exhibitis,r)s,  quat  cgrcgrj  lfti  mcdici  luaferant.Quippc  no  cx  aha  occahone  cd  pencu 
h  vencrat,  (cu  mtcr  initiaexiguaintemperieexliccitate,  quaemadcncn  poftulabat,  habuilfct)  qj 
C  a  ij,quicum  curandu  futcepcrunt.tum  ablinthio  potantcs,  tu  amaros  afparagos.eV  bulbos  cden- 
dos  dantcs,  ltcm  q; mala cotonca,  cVccftiana.cV  punica:poft quoq^.vbi  ventcr  nihil  horum  conti 
nebat,  ettam  rhois  fuccum  bibcre  cogcntes,  tum,  qua?  paulo  lupra  dixi,cxtrinfecus  lmponcntes, 
paulo  minus ,  omnis madoris expcrtem  rcddidcrunt: hunc  nos  fanauimus  omni  ratione  humc> 
ctantcs,ipfi  q;  matcriam  mucnientes  cx ca methodo,quae  tn  opcrc  dc  mcdicamcnus  cft  tradita. 
Qu£  V  tntricuii  imemperies  Cttitts  ac Jccurtits:  <]U£  Longo  tempore  &*  cum  Periculu J.inentur.  C  ^4  P.  5. 

Am,ficutiinlibrodcdem6ftratiuafectadixi, numerofismedicoru intcr fediflidi]s undiq;  * cl--'-7io><^.\ 


N 


confufus,  vbimeadiudicandumdchisconuerti,  intellexipriusin  demoftratiuamcthodo  in  'mPj*^ 1  : 
cxercitandummeclle.  Quodcum  multisdeinccpsannisfecilTem,  lingula  lplidogmatafubicci:  \vfiatmfi 
atq;  prout inuentorum  mdicatio  mc ducebat,ita curauones  lnltitui.  Verum,  qm  ld  non  ocs  falte  ucauoac. 
\  oiiunt.expedietiplisfcribi  pcroctocurandiindicationesparticularismatcriarcomparadxme- 
ditationes,aventricuIorurfusfump[oinitio,qmhuius  primummctioncm  modo  fccimus.  Ac 
A 3  li  %  1 '   ^cimm?  quidem ad curandum  alterationes  funt,qux ex  calido  6V  frigido  confiftunt,proptcrea, 
i. , :o  i«>.c    ^  maxime actiuis  qualitatibus corriguntur.yEgnus  curantur,qua:  m  humido  ficco  qj  habentur, 
q>  lmbecilhs  cV  (vt  lic  dica)  magis  materialibus  quahtatibus  eoru  curatio  pcrficitur,  po  cilTimu  q^, 
D  cum  humectandum  effc  rcquiritur.  Ac  tempus  quidcm  caloris  frigoris  q;  rcparadi,  par  quodam 
modoeft.feairitas  th  impar.Nifienimcuncta,qua;ef  quodcuratur.circudataluntcorpora,  vali- 
da  plane  fint.metus  eft,ne  ab  rjs,qux  refrigcrcnt,noxam  contrahant  non  leucm.  In  rcliquis dua- 
busquahtaubus  fccuritas fimilis eft. Tempus curationis  in  ficca in tcpcric multo  amplius: quip- 
pe,quod  fenium  m  fanis  cft,  ld  ficca  intcperics  cft  in  egris.  Itaq;  etiam  infanabihs  eft,ii  prorfus  fit 
coniummata.Eft  au  t  prorfus  cofummara,vbi  folida  limilariu  partiu  fubftantia  rcddita  eft  ficcior. 
De  Qu.tdruplict  corporum  curxndi  Siccitutc,  ac  dc optimo  Mclle,& L*cle,c£tcw  cjue  ctbn, 

(juificcaits  corporibn-s  conutniunt,eligendiS.  C^4P.  6. 

TAmrtcftcValteraficcitas,vticj3Cumea,quorum  fubftatiaexhumoreconcreto  conftat,  ficut 
carocVadcps,funthquata.Etiam  tcrtia,  cum  propria  humiditas,vndc  partcs  nutriuntur, 
omnino  cft  abfumpta.Continctur  ea  in  omnibus  animalis  par  tibus,  ccu  ros  quidam  pcr  cas  fpar 
fus:dc qua dictum  aliubi  farpccft.  Hanc igitur  infcrerc  particulis  finc  nutnmcnto no  cft.  Idco  q; 
difficilhma  cft  omnium  euffmodi  aflcctuum  curatio.  Diucrfa  ab  ijs  ficcitas  cft,quc  m  proprijscu 
iulq?  particula:  cxilibus  artcrijs  venis  qj  coliftit:  proucnit  cV  hax  cx  fanguinis  pcnuria.  Omnibus 
iraq;his  liccitatibus  maximccontrariuscftaufterorum  vfus,fiuceacibifint,  Gue  potioncs,  fiuc 
euammedicamcnta:  quippcqua', liquid  innsfupereftnaturahshumoris,idabfumunt,  partim 

SeptimaClalTis.  ffffltf    iuj  cbibentia, 


a  i.tuLt 
■  feaCb 


METHODt  MEDENDI 


ebibcntia,partin»  i'n  finum  ventris  pcr  exiguos  mcatusexprimentia,  partim  ad  continentcs  par^  E 
tes  trudcntia.  Curabis  iguur  ipfas,ii  mcarus,quiconrrach  imr,dilaraueris:acquodin  viciuas  par 
Uculascitcompuliuin,icue!las:prctcrcalingulasiirnilarium  parriumpropriahumiduatcjiumc 
crancis  nutnmcntiopc  rcpicas,vcluti  nos,qucm  mcmorauimusa  mcdicis  iiccatum,curauimus» 
Is  in ea  contranccate,  qux m  fngido  3C  calido  confiftu,  nullam  cuidcnrer  vinccutcm  habcbat  ta* 
iempericm,ncc  in  vmucrfo  corporc,ncc  tn  vcntriculo:  iiccus  tamcn  Sc  gracihs  admodum  clt  rcd 
ditus  proptcrea,  q>  venrriculus cius  ex  hcca  mtcmpcric  imbecillus  male  concoxerar.  Huic nanqj 
omnecurationisconliliumhuctcndcbat,vthumedtarctur  tum  ventriculus  ipfe,  rumrcliquum 
omnccorpus.Quibusaurem  lmgulutuu  agcndis,quibusq?maximemarcrijsiim  vfus,  vrvorico 
pos clTcm,non  lirab  rediccre.  Donuim  ci  paraui maximc  balnco  vicinam,  qualcs multas clTe  in 
diuirudomibus  non  ignoras.  Ab  luc  itatini  tn  balncum  fupcr  Iinrcis  manc  iiuuli,vtiq3  nc,  ii  ipfe 
fe  moueret,  tum  iiccarctur:  rum  anre,  £p  comodum  eifct,  cxolucrcrur:  horum  cnim  alrcrum  con^ 
trariumaftecluich^alrcrum  moram  m  balnco  minuir.  Longiihmc  nancn  in  aqua  vcrfari  homi' 
«K*wi*0h9f<u  ncm  cxpcdit:idco q^eriam  narauones  vriliorcsfunr,q$  paruiaIuci,quos Pyelus grarcc  vocar:arq$ 
exipiis  nararionibus  porillimu , qua:  propmqua: funr  foras cgrciTui ,  quo  fciliccr  llli ab aqua  fo- 
ras  non longa  fit  via:  nam  acrem  balnci  m  ijs,qui  ira  iunr atlctfti,haud  quaqua deiideramus.  Efto  F 
autcm  aqua  ad  vnguem  tcmperara,  cum,  quae  irigidior  cft,  larcntcr  frigus  corpori  infirmo  infi> 
nuer:cahdioraurcm  cogatconftringarqjrcnucs  mcarus,ac  denfer.At  noscos,cum  coactifunr,rc 
mitri,laxari,acdilaruripoiiularnus:quod  tcmpcratifTnneaqua:qualitaspra*lrat,  vtpotcqua!,iu^ 
cundiffimacum  iit,  naturamad  cxphcandam  ic,atqjaddulccdincm,quam  prsrftat,  quoquo  ver^ 
fus  cxtcndcndam  prouocar,  conrraria  vidcliccr rauone  ijs,  qua*  fun t  lnmcunda: ab  ijs cnim  rcce^ 
dir,fugirq3 ad  proiundum.Quo  mmus  mirum  cft  cxofkndcnrium  conranu  iripat  i,  conlrringi, 
acduraricorpora,rcnucs  cj3eorum  mcatuscogi,acdefari:conrra  q^ijsfciliccr.  quae  lucundafunr, 
fucccdcre  corraria,  vnqj  tundi  ac  molliri  corpora,  dilarari  0,3  mearus.  Ab  eiufmodi  lauacro  itaam 
aiininum  exhibui  lac,lcd  lnducta  in  ipfam,qua  iaccbar,domum  aiina.  Qmppc  fic  mihi  pcriuale^ 
ram  maximc  quidcm  cclcriicr  homine  ianandum,  ii  fieri  poiler,  vr  ipic  aiinam  fugcrei:  iin  id  gta 
uarctur,  cxpedire,  vt  q?  mmimo  tcmporc  m  acrc  ambientc  lac  mcrarctur  propierea,  »]>  cclerume 
mutari  iir aprum,  vtiq3 genitalis feminis  riru,  quod ncc ipfum  aliquadiu cxtra propria  vafa,  li  mo 
do  fuas  vires  feruabir,  morari  paritur,  fcd  vcl  in  iptius  maris  parubus conrtncri,  vcl lpiius  fcemi^ 
,  nat partibuslitumcilcpoitulat.HtiancVtililTimumlaceitjCumcxiplismanunillis  quis  haufc^ 

*"  atr$*l~  rit,  veluri Euryphon,  6V  HerddotuSjCV Prodicus ccnfenr: qui  rantum  in co  ad corpora  reficiendu  Q 
fiduciam  habucrunr,vtctiam(qui  phthoccontabucrant,  cxipfamuiicrispapillalac  fugerciube- 
rcnr.Vcrumcum  hocplurimisnon  placeat,mcliuseftcalcns  adhuccxmammilhsidin  ?:gri  vcn 
triculum  c|iocy(Time  transtcrre.Acoprimum  quidem,  vrpore  cognatum,mulicbrclaceir.  Scd, 
qm  id  exhibcn  fibi  ccu  pucris  plcriq^  rccufanr,vtiq3,ccu  aiinis,  aiininum  ipfis,  dari  conucnict.  Id 
enimrcliquisomnibusadpropofitum  afTcciumeit  vrilius:quippc,  cumtcnuiiTimum  iir,  3C  mi- 
nimc  coagularur,6V  quoquo  verfus  ocylbme  in  corpus  digcrirur.  Egcrautcm  horu  vrriiifqj ,  cui 
vcntriculus  laborat,  vriq^  nc  coagulcrur,  comunis  commodi  gratia,  omnibus  cnim  id  cft  UlCom<- 
modum:  vt  quoquo  uerfus  digeratur,proprcrca,  q>  3C  celerircr  nurriri  cll  opus,cV  cp  via:3pcr  quas 
alimenrum  traniit,iam  coniuent.  Igitur  tum  lac  ipfum  per  fccfthisdandum,tum  eriam  mcllis  re 
pidi  pauxillulum  immifccndu.Maxima  vcro  habcndacuraeft  in  ciufmodiafTecTibusdc  vtriufqj 
bonuate.  Qiiod  igitur  mel  colore  Hauo  fit,ct odore  fuaui: tum  purum adeo,vt  totum  pelluceat: 
ac  guitanti  parum  acre  iucundiffimum  qy.  preterea  tam  libi cohacrcns,vt,ii  digito  attollarur,  con 
tinuum  fibi  nccinrcrcilum ad  humum deHuat:id omntum  cft optimu.  Si  vero  abrumpitur,  ncc 
dcmifTum  ad  tcrram  vlqj  continuitarcm  feruar,id  aur  crafTius  iuitocit,aur  tenuius,autanomceo- 
mcres.  Voco  aut  Anomozomeres,  (quod  fane  cV  nome  ipfum  indicat,)quod  dvofxotujv  /u.ipav^  H 
idertexdiflimilibus  partibus,eftcompoiirum.Dcprehendasaurcm  id,  lidiligeriusinfpiciasaut 
cralfirudines  aut  humiditates  haberc  innatantes,  quaenecinter  fcfintfimiles,  nccetiam  toti.  Cc- 
rofum  itaq3  magis  mcl  eft,quod  dC  crafTius  eft,cV  cui  talcs  qucpiam  craffitudincs  innatant.Excre 
mentofius  vcro  ac  perfici  concoqui  Cj3  difricilius,tum  quod  totum  hunudu  eft,tum  in  quo  mul  te 
in  partibus  fparfe  apparct  humoris  guttae:  porros,in  quo  vel  ccrae  qualitas  aliqua,  vel  propolis,  vel 
jd  genus  aiia  gultu  deprehenditur,adco  non  eft  optimum,vt  etia  malum  fit:  quippe  nullam  peni 
tus  altcrius  cuiufquam  rci  eminentem  in  fe  corinere  qualirarem  debet.  Qtrocirca,  quod  rhymum 
planev  redolet,  non  probo:cft.n.id  parum  confummarum,nec  plane  quodam  modo  mcl.  Quanq 
no  ignoro  a  quibufdam  id  laudari,  eo  63  fieri,  vt  non  nulli  vcnditores  incifum  thymu  illi  inijciat, 
qud  id  rcdoleat,  videatur  CJ3  optimum.Ipfe  tamen,  quod  tam  improbe  thymum  olet,  non  laudo: 
muko  q3  minus,  fi cui  iniedum  thymum  fit.  Quod  autem  confufam  quadam  qualitatem  odore 
guftu'ue  pr^  fe  ferat,  id  non  vitupero.  Ad  eundem  modum  S>C  Iac  nullam  externam  qualitatem 
odore  guftu^ue  prx  fe  fcrat,fed  eito  quam  dulciffimum,cV  fibi  ipii  continuum,cV  prout  lacti  con 
uenit ,  fplendens:  fuper  omnia,  quoad  eius  hcri  potcft,  fimiles  habeto  partes:  nanq^  hanc  dotem, 
vcluri  mel  optimum  3  ad  perfecltonem  non  rccipit.  Qud  vcro  tale  lac  hat3  cV  xdoneis  nutrimenti* 

alendum 


LIBER    SEPTIMVS  4$ 

A  alcndam  animal  eft,cV  excrcitationibus  mcdiocribus  admouendum,cV  pullus,  fi  qucm  Ia<ftat,  au 
fercndus.Qudd  autc  aetatis  quoq3  maxime  florcntis  efle  debcat ,  id  ncm  ine  Iatct.  Curandu  item, 
vt  quam  optime  concoquat,contemptis  videlicet  iis,  qui,  fi  alinis  quoqj  vicTus  rationcm  praefcri 
bemus,ridebunt.Si  cnim  Vcncti  cV  Pralini  ftudiofi  fecftatores,equorum  ftcrcora,qud  intclligat, 
quemadmodum  alimenta  concoxerint,odorantur,  tanquam  ex  eo  omnem  eorum  bonam  habi- 
tudincm  cognituri,muko  profecld  magis  noftrum  fucrit  pro  hominis  falute  nihil  tale  no  profpi 
cere:atq?  herbas  animali,quae  non  admodum  fint  humidae,fcenum  6,3  cV  hordeum,  quod  fit  me- 
diocre,obiicere:fed  ncc  illa  omittere,  vt  afinae  corpus  refrigeremus,  cV  friccmus,  cV  dctergamus, 
cV  mudemus.Porrd  fi  humidiora,cV  olcntiora,cV  flatus  plena  cxcrcuerit ,  planu  profecftd  cft  non 
concoxilTc  probe.Quare  autdctrahendum  aliquid  de  alimcnto  cft,  aut  exercitationi  aliquid  adii^ 
ciendu,aut  qualitates  immutad£,aut  refrigerationis  fricTionis  CJ3  cura  variada.  Sin  duriora  reddat 
animalis  aluus,ad  contraria  cft  infpiciendum,atq3  illorum  aliquid  immutadum.  Nam,li  ipfe  oia, 
quae confideranda circa  animal  funt,cuius  lacTc  vfuri  fumus ,  dcinceps  perfequar,  totam  tucnda: 
fanitatis  artem  commemorcm,quam  tencat,  necelTe eft ,  quifquis  ldoncum  Iac  pra*parabit:nunc 
vero  dici  opus  non eli,  cum  alibi  de ea  traditu  fi t abfolutiffimc.  Scd  ad  propolitum  reucrtor.  Ac 

B  mihiiam  rurfus  mcmoriarcpetes  hominem,qui  cV  lauatus  cft,cV  lac  fumpfir.Huncitaqjad  fecun 
dam  vfqjlauationcm  quicfcerc  pcrmittemus:  tum  modicefricabimus,cV  pinguitcr,  vtiqucfi  lac, 
quod  fumpfit,iam  ad  vngucm  confccit,id  quod  tum  ex  ru<ftu,  tum  vcntriculi  mole  licebit  conii- 
cere.  Modicum  vcro  temporisinterprimamcVfecundam  Iauationem  intcruallumcrit,  fi  qua^ 
tuorautquinq3cquino(ftialium  horarum  fpatium  interlit,fcilicctfi  tcrtioadhuclauarcparas:fin 
alitcr,plurium.Sanc  teruo  lauabis ,  fi  multis lauationibus fuitaftuctus: hi  nanq^  cVdelcctatur,cV 
iuuantur,fi  faepe  lauent.Quin  ctiam  poft  quanq3  Iauationem  homincm  vngemus  prius,quam  fe 
veftiat:quippe  conducit  ad  renutritionem  id  quoque^ficutcVfrKftio.Rcddita  vero  de  horum 
omniumfacultatcratiocftinlibris,quide  fanitate  tuenda  funt  fcnpri:nontamenmutilc  fucrii 
nunc  quoq^  fummatim  ea  repetifte.  Nam,  fiue  cuilibet  parti  corporis  tcmpcratam  infundas  cali^ 
dam  aquam,fiuc  friccs,fiue  alitcr  quomodocunqj  calfacias,idcm  ficri  cerncs,quod  Ij  Hippocratcs  Li.de  off  me. 
de iis  dixit,quibusaqua  calidadefuper  lnfunditur.Nam  primum  attol!itur,mox  gracile efficitur.  com-  J- c- 1 6- 
Ideo  qj:vbi  carne  implerc  quodlibet  corpus  ftudcmus ,  id  earenus  calfacicndum  nobis  eft,  du  in-  7  '*  1 
tumeicat.Vbi  verodigerere,  cV  vacuare  cupimus ,  catenus  continuandum  eft,  dum,  quod  prius 
tntumuit,fubfidat.Sane,qui  eiufmodi  opcribus  praeficitur,  folicite  attentus  efle  debcbit ,  potifTt^- 

Cmum  crjvbicarneimplere  ftudetur:nam  digerendi  ccrtetcmpusadeolatcpatet,  vt,etiamfi  vc- 
lis,in  eo  non  aberres.  At  carne  implcndi  planex  praeceps  eft  occafio:  liquidem ,  cum  primum  intu 
muerit,tum  eft deliftendum. Atintumefcere hoc,  fingulis  corporibus  fuum  eft.  Non  enim  ficri 
poteft,vt,qui  nunc  nobis  propofitus  gracilis  eft,itaintumefcat,vt  illi,qui  fani  funt:  imo ,  poftqua 
leuitermtumuit,prounusdigeritur.Itaq3attendendumdil/gcntcrcft,nc  clam  tcelabatur  propo- 
fi  tus  temporis  articulus.Siue  igitur  homi  ncm,qui  extrema  gracilitate  eft,  perfrices ,  fufficiat  ti,bi 
folus ruborffiue laues,fatis cfto mediocriscalor: fi  quid  vltraperagas, refolucs hominem magis, 
quam  nutries.  Vngendum  vero  poft  lauauonem  oleo  cft,  ne  videlicet  plus  iufto  digeratur ,  fed 
obftruantur exigua cutis fpiramcta: idem  protinus  cV  ficcitatis  remedium  fueri t: cV  aducrfus  in> 
commodum,quodab  aercambiente  contingit,veIutimunimentum.  Ac,fi  quidem  delccflaturla 
c°te,poftfecundamquoq3lauationcm  id  exhibebis:finalitcr,ptifanamdiIigentcrco(ftam,autali- 
cam  ptifanae  ritu  praeparatam,  Hinc,vbi  rurfus  quieuerit ,  ad  ter tiam  reducedus  lauationcm  cft, 
aut  ilico  ad  ccenam.  Sit  autcm  praeparatus  illi  panis  purus,  cV  qui  curiofe  in  furno  fi t  cocTus,  cV 
tum  fermenti,tum  falis,quod  fatis  eft,habuerit.Obfonium  quoque  ex  faxatilibus  pifcibus,  aut  ex 
albo  iurc  afellus.Praeterea  alae  teftcs  cj3  gallinacei,qui  lacle  fit  altus ,  idonei  funt.  Quorum  fi  copia 

D non eft,aliis  vtcndum.AdeundemmodumcVperdicibus,cV  paflerculis,  qui  mdtani  fintcVmol  "  AI-  *y?'">>u 
lis  carnis,vefcendum.  Vitanda  autem,  cV  quae  paluftria  funt,  cV  quae  carne  funt  dura.  Et  (vt  pau-  ^^T? 
cis alimenti  fummam  complecTar)  fit cocftu faciIe,cV nutriens ,  minime  q3 glutinofum,atq3 excre  auicuir.. Nam 
mentofum.Porrdomnium,quosnouimus,  ciborum  maxime  nutriens  fuilla caro  cft:verumno  s-oo^r  gen' 
seque,  ac  praedicla,cococT:u  facilis  eft :  praeterea  glutinofum  fuccu craflum  cj3  generat. Alioqui  nec  ™  atl  auicuIa* 
alio  efle  habitu  poteft,quod  in fummo  fitnutriens:quippe  adhaercre  id debct,  cV  firmiter  affigi,  T?™t«  "fifnt 
no  autcmprac  tcnuitatc difHuere.Non  tamen  ad propofitum  afTedum vti hac  conucnit.  Si enim  pafleres :  liw.4. 
nutrimentumipfumfeipfum  cocoqueretjacinpartesdigereret^pr^tereaalendispartibusafTimi  &  ?•  h^olix 
larct,cV,quibus alimeto  plurimo  eft  opus,  adh^refceret,  proculdubio  maxime  nutrietc  cibo  eflct  auiraa  llun* 
opus.Verum,quoniam  non  aliudeft,  quodnutrimentum  defiderat,  aliud  quod  ipfum  conftcit: 
fed,quod  nutricndum  eft,ipfum  fibi  8C  nutrimentum  attrahit,  cV  mutat,  cV  cocoquit,  cV  adiugit, 
cV  aulmilat :  ad  duo  nimirum  nobis  in  opportuno  cibo  eligendo  fpeclandum  cflc  dicftat,  vnu  ip- 
fius  cibi  natura,altcru  vircs  fuas  proprias  infitas  cj^.  Itaq3  ex  his  illud  patct,  ncc  plane,  quod  maxi- 
me  nutriatjOptimu  efle  iis  corporibus ,  quae  refici  magis  egent,  vtpote  quibus  cocoquendi  facili^ 
tas  non cft:  ncc ct,quod facillimum  concoclu eft,cu fcilicet  ipfum  ncqueat maxime etfc  nutriens.  t  «if •»  w 
Cum  igitur haeindicationcsexaducrfo  pugnent,committendum  no  cft,vt,dumfaltcri  nimium  aimivLceflui! 

Gs 


METHODI  MEDENDI 


fis  intentus,altcriusomnino  obliuifcaris,fcd  vtriufq3mcmor,quoad  Iicct,  vtrunq3  mifccas:quod  E 
mihi  praccptum  vbiqjmemoriatencri  vclim.    lam  vini  tum  qualitatcm,  tumquantitatcm,me 
moremus,vtpotc quod  maxima ad  talia  vim  habcat: qn  vno  hoc  in  pptu  vtcndum  cenfeo  oibus, 
quibus  rchci "corpus eft  opus,modo  no fcbricitent.Efto  igttur  vinum(quod cxcmpli  loco  dicat)    A.l.j.f  1 3 1. 
"Al.ArfyenC    qualccft  Sabinuinltaha,Arlinium  vcro  m  Alia,ac  (vtfununaquadaacgcncratimcomprchcn-  C1>*"LY 
t Antiy legunt  dam,) quod aquolum  quide alioqtri elf  ,cetcru lcuitcr adltringit.  Aquofum natura appcllo vinu, 
xatAetfxX6,*^  1 4uo^  tcnueelt,}-cV  puru,cV  ohgophoron,  vt  iHippocraicsgracenominauit.EitauteOhgo-- 
K&ixTpivyi.qd  phoron,quod,fidiluamr,minimalulfa'n^ 

tenueeil  &ai-  iiis,aquolillimu:nam,qucd  plurimuaquueinmiituraiuftinct,idtum  vchcmcntillimu,  tum  va- 
diXm&  fplCn  fidhlimu  eft,  Eiufmodi  vinCi  || Hippocratcs Ocnadcs ,  hoc  cit  (vt vcrbi  vim  cxpruna)  vinofum, 
Li.  dc  Rat  vic  nominar.  Vcru  ab  hoc  cauendum  eft,qm  imbccillas vircs  fcriat.  At,  quod  aquolum  natura  cft,ce. 
i ac. c6. j.  t.zo.  terum  auftcru,id  pcrcomodum  cft,q?  cV ab  aquc imbccilh tate rcccllit,cV vini  noxa  non  dum  her. 
7a'»*8.g       Adha»citaq3refpiciens,tum  ctatecius,tum  tcpciamentum  inucnias.Quippc,quod  noucllucft, 
U51de.c6.jx1.     tunl aquohusjtum vcro lmbccillius quodainodo clt_, <^  vt vino  conucniat:adde  ct,q>  agrius 
concoquit,ac  magis  excremcntofum  elt.  Antiquius  vcro,vt  vinofius  eftyta  vchcmetius  eft,  q?  vt 
propolitis  ht cx  v lu.Quo  circa citius  fcxto  anno  nobile  Sabinum  ldoneum  non eft,cp  cV diutif  fi  F  , 
mc  111  ftomacho  ac  vcntriculo  innatct,cV  HucTuationcs  faciat.Nobile  voco,quod  aultcru cfr,non  l 
"c^/.  arfyenk  Sabinum  modo,veru  ctiam  Adrianum,cV  Albanu,cV  Arfyniimi,cVTitacazcnum,onmiaq3id  1 
gcnus:di(ftu  naqj f ulius dc oibus  vinis icorium eft.  Ad  has  igitur,vcluti metas,rcipicicns,ct mi 
itura  cius  cum  aqua  tcmpcrabis.Quin  ctiani  cxactius  coniccturam  dc  la  dic^is  facies,  fi  vitiorum 
aquu:  capita  mcmoria  tcnueris.Porrd  pcndcnt  cacx  frigiditatc  eius  omnia:cuius  culpa  cV  111  prc- 
cordiisdiutiilimcmoratur,cV  flucuiationes  cxcitat,cV  mHatum  mutatur,  cVcon uinpitur,  cVita 
ventriculircloluit  robur,lic,vtdetcrius  proindcconcoquat:icd  nccdigcrcdo  pcrcorpusalimcn 
to  aliquid  magnopcrc coducit. At  vcro  mcmoratorum  vinorum  virtutcs comprchcnhs  ia aquae 
vitiisaducrfamquodammodo naturam  habcnt,cum ncchiHcntpracordia^immo liinfiatahnt, 
iubiidereiaciant:nccinibi  mora  trahant,proptcr  caloris  mcdiocritatcm:addc,  cp,  cumdigcftio- 
nis  viasapcriant,cV  parhei  impcllant,ac nutrimcntum furfum agant,  ad  cclcntatcm dcductionis 

*  x.a.TAy.ipa.ci  in corpusconducunt.Sunt  piatercaboni  lucci,cV  admilcendaconcoqucndaq3ca,qua'in  vcntri 
xs/.i.coiuem-  culo  cx'  vcnis  luntudonea.Iam  vircsquoqjorganorum  adaugcnt,cVcxpcllcndiscxcrcmcntis  via 
paauda.       factunt.Eo  c]3 ht, vt cttum  talia  vina  pnctcr  catcra  vrinas  moucant: quando  cV  ipfa  totum  corpus 

celcrucr  tranfeunt,cV  impetU  curfusluiexcrcmcntafccumexpcllunt.Acdicftu  quidcm  ahbi dili-Q- 

*  ipv«.{itj5eu-  gcntiuscitdevinoiu  lacintatcatque^acciboium.ConucnitqjjVtjquiartcm  methodo"tradifibi}- 

itudet,omnisnuierie  viics  piiuspdidicerit:ncccxpe<ftct,vtcas  liilingulisarlcclibusaudiat^fcd, 
fimul  ac  curationis  tan  tum  lpccicm  norit,dcbitam  vicTus  rationcm  inucnirc  poflit.  Ego  vero  iis 
confulens,qui  vcritatis  diicenda?  lunt  atndi ,  ciuimodi  docftriiiam  attingerc  faltcm  116  grauabor: 
quo  icihcct,qui  minus  cxercitata  cogitatiorte  funt,cxcmplis  a  generalibus  ad  particularia ,  vcluti 
manuducti,dc(ccndat.Ergo,quodrehquum  cft,apponendum.  Potionisismoduscrit,vt  nccin 
ventnculo  innatct,nccHuctuationis  vlliusfcnlum  lnuchat.Ciborum  vcro,  potiihmulihcri  po^ 
teft,vtrtegrauentquidem  lptum.Quodcum  difficileht,vel  fortalfeciufmodi,  quodvitari  mtm 
bccillo  ventriculoomnino  ncqucat,proximum  cft^vtquamcitiffimegrauisefledefinat.Abhoc 
tenfio  inflatio  q^pracordiorum  vitadx  iisfunt.  Qudd  ii  talequippiam  primodieinciderit,  pro 
magnitudine  fymptomatis  ad  portioncm  detrahcndum  poltndic  de  cibo  cfl :  fin  rc<ftc  omnia  ce- 
dunt,paululumadiiciendum.Adcundcm  modum  cV  intertiodic  vel  demcre  vcl  adiiccrecon-' 
ucniet  cum  praxcdentc  confcrcntibus.  Atquc  ita  fcmpcr  omnia  pro  rcnutricndi  rchciendi  qj  ra^ 

*  x/fwo-ss-/,)".  tione,fricT:idnibus,geitation:bus,inambulaiionibus,proutcorporis  incrcmctum  proccdit,admi 
motiouib9  ,eit  niitrarCjCtiam  rchqua  oia  pro  rcfccftona  vocata  ratione adiicicntibus.Que fanc  gcnerc  a  propofiH 
mimpreisis.    ta  rationc  non  diflertjfed  111  co,cp  fub  illa  pcrinde  totum  corpus  eit  aftectum,  1  lcuti  lub  hac  vcntri 

culus. Accidit autcm  fic aitici corpus  in  diuturnis  potilTimum  morbis,  vtiq^ cum  natiua  cuiufqj 
partis  humiditas,ex  qua  prima  nutntur,propemodum  omnis  exhaufta  iam  eft:  nam,  vt  folidaru 
ipfarum  ficcitas  corrigat,id  heri  oino  116  poteft,ltcuti  nec  fenium,  ucluti  in  libro  dc  Marafmo  do 
cuimus:hanc uero humiditatem,etli oino  litabfumpta,rcgignimododicfta  uictus ratione licet, 
Atq^  in  aliis  rcfedionibus ucntriculus egrcgie  pra  cateris non  afficitur : in  propofito aut affedu 
morbus  efl  ipfius  uetriculi ,  tcmpore  uero  totu  corpus,utpote  parum  probc  nutritum,macefcit: 
quo  rationabilius  eft  exquifitiorem  hos  uicTus rationem  requircre,proptcr  concoclionis  imbc^ 
cillitatcm.  CgterumjCummelioresfuntefTecfri^trasferendifenfim  funtadrcnutritoriam  refecfto 
riam  c}3  uocatam  uicftus  rationem,  Analcpticcn  Graci  uocat.  Id  fiet,  fi  pluribus,  cV  fricftionibus, 
cV  geltationibus,  quam  ante ,  utemur.  Mutanda  uero  interea  eft  cV  ciborum  tum  qualitas ,  tum 
quantitas  fic,ut  tum  plurcs,tum  ualentiores,quam  prius,exhibcantur.  Ac  tempore  procedentc, 
cum  ad  fanitatis  ftatum  prope  ucntum  iam  ef  i,feponeda  funt  ptifana,  6V  lac:  praterea  forbitio  ex 
alica:ac  ad  confuetos  cibos  ueniendum:  poft  etiam  pifces  detrahendi,  nifi  fi  in  confuetudine  fue- 
runt,ac  uolatilibus  cibadum:tu  fuillas  carnesefle  apedibus  in  ptifanaehxis  incipicnt:poftuero 

etiam 


LIBER    SEPTIMVS  46 

Aetiamimum  crusrcc1cfumat:abhocctiamrehquas  partcs:pnmuquidem  luucnis  porcclli  :qui, 
fi hycmsfit,eriam  pndieiugulccur,nani  hcfternum,quam  reccns  nccatum  ,  iacihuscocoquitur. 
/Eftate  fat  fueritJi  mane  lmmolatus  porcellus  fit ,  accirca  Sohs  occafum  comcdat:  quippc ,  quod 
in  fuperionbus luafimus,  cum  valcntius  alimcntum  vcfpcn  exhibcndum  ccnfuimus ,  id  fcmper 
obferuare  ftudcbimus,  vtiq;  non  Ieue  pcrceptuns  commodum  lis ,  qui  ita  cibabuntur :  quod  fanc 
diligcnuus  mfpiciens  agnofccs:  fatius  enim  eft  a  principio  rem  cocpillc.  Quoniam,  qui  ua  fe  ha- 
bent,p!urimo  nutrimcnto  indigcnt,nequeunt  autem,vcl  quod  mediocrc  eft3concoquerc,paula- 
tim  hos  cV  fepiuscibarc  rnclius  iuent.  Atq;  iddrco  fieri  no  poteft ,  vt  fcmel  eos  cibalk  iit  fatis,  fed 
nec bis,  quoad  fcilicet funt gracillimi^atqj  hac de  caufa  ipfe  ter eos  cibare fum  fohtus.  Verum,qn 
iam  manifeftc mcliorcs  facri  apparct,etiam  bis nutnuiiTe  fit  fatis.  Ergo  tantam  exhibcn  primam 
dbarionemeftrarionabilc,quanta  prius,quamfecudafumatur,tota  prorfusentconcocta.Idcon 
tingerc  valcnnori  ahmcnto  non  poteft.Quare pnmo  loco  leue fumendum  his  eft ,  qud  videlicet 
cocoquaturcelerrimccV  cxcremcntum  eius  dilcedat,  cV  vacuuspurusqj  vcntnculusfecundum 
cxdpiat.  At,qm  non  folum  quics,cV  fomnus ,  ied  etiam  longius  tcmpus  huius  naturalc  admini- 
ftrauonem  excipit,rationabile  eft,vt  valentiores  ciborum  hoc  maxime  tcmporc  ofrcrantur.  Iraq3 
B  etiam  athlctae  omncs  (k  faciunt:  qui  eum  vfum  non  folu  aliqua  rationc  inucncrut,fed  etiam  lon- 
gaexpcrkntia  coprobarunt.Sed  enim,cV  quod  llli  faciunt,nihil  mali  iit,  fi  rj,  qui  coualcfccntium 
t.i.    vicTu  vtuntur,etiam  faci3nt, vt llico  poft cocnam  non  bibat, viddicct  ante,quam  cibus  fucn  t  c5- 
coctus:iiquidem  mnatant  cibi,  fi  bibant,ita,vt  cos  ventriculi  corpus  propter  mterpofitu  humo- 
rcm  non  contingat.  Verum,fi  fitibundi  fuerint,prohibcre  eos  m  totum  vt  graue  clt ,  ua  necexpe 
diens:  fcd  tantillum  mdulgcndit,quod  cV  moleftiam  foletur,cV  linm  lcuct.  Poftea  vero,quim  nu 
trimentum  concoxcnnt,  abundebiberefuntiinendi:quippecelcrrimc,  fiita  faciant,  percorpus 
digentur.Mane  vcro  poft  fomnum.cum  deiecennt,cV  paulum  inambulauerint,  modicc  funt  fri 
candi.Eft  autcm  modica  his  fricno,qu3r  catenus  adminiftratur,dum  corpus  incalcat:  mox  gefta- 
tionibus  vtendum.dcin  rurfus  tum  lauadi  funt,tum  fricandi,id  qj  intrameridiem,aut  planc  circa 
ipfum meridiem:qud  videlicet inde ad vefpcra  abude fpatium lntcrucniat.  Quod  autcm cV de 
domibus,in  quibus  conualefccs  nutntur,habenda  in  primis  cura  lit ,  potiffimum ,  nc  frigidiores 
calidiores  ue  lufto  fint,fuper  uacuum  dicere  arbitror :  pari  modo  &  de  alrjs  eius  gencris,  qux  inuc 
rrire  fibt  quisq?  iine  noftra  opera  poteft,doctus  videlicet  non  folum  ex  his,quae  hic,fcd  ctiam  que 
in  operc de  fanitatc  tuenda  funt dicta.  Eft  nanque  conualcfcentium  viclus  ratio  mcdia  quardam 
Cinteream,quaefanorum  propriaeft,cVqua?a:grottnrium.Quarediffialc  noncftexiis,  quarde 
vrraq?  funt  prodita,  vt  per  fe  ipfum  quis  mcdia  inueniar.Nam,ficut  nec  aliarum  rerum,ita  ncc  vi- 
tftus  vna  omnibus  fpecies  in  confuetudine  eft:  cum  aliis  femel  cifc ,  aliis  bis:  cV  aliis  citius ,  aliis  ad 
vcfperam  incepilTe  dbum,moris  fit.Iam  cibus  ipfc  aliis  pifcis  plurimum  eft,aut  deniqj  aliquid  ex 
mari:aliisoleramagis,autdemq3hortciia:aIiis  po*ma::aliislegumina:aliis  nuces:alusaliudquip  *  Wifm. 
piamralrj  quadrupedum carnes^atq^harum aliis  aliae:aliis amum,id  qs  alus aliarum.Quin  ctia ca-  *  ixfilfv** 
ieo  cV  lacte  vtuntur  non  nulli  plus,quam  ceteris  cibis ,  gencraliter  quidem  caprarum,  vel  boum: 
funt  tamen,qui  6V  ahorum  animalium.Bibunt  quoq^  alif  calidum,alrj  frigidum :  cV  vinum  vd  li- 
beraliter,vel  pardus,vel omnino  nullu:  vel  hoc genus,vel  illud.  Ad  ea  lgitur  rcducendus  quiiqj 
cft,q-Jibus  iniueuit.Scriptum autem diligentius  de  confuetudinc  fcorfum  eft.  Nunc  lllud dixine 
abundeiit,nonmodoinconualefcentium  victus  ratione , fed etiam in  morbismagnam  partem 
|ad totius victus mcdicamcntorum cj^inuentioneexcofuetudinefumi.Rarioenim totumge-  y^zj-- 
nusindicarepoteit:matena  cum  ex aliis,quae  retuli,tu  vero  exconfuetudine  nonminimeeitfu  V(  ,cA*»'r' 
menda.  Scd cV naturarum in(piciendae funt proprietates.Noui enim quofdam,qui,fi quod vigi  'J^a"^""^ 
lanuum  opus  nocte  obire  fuiifent  coacti ,  dormire  praeterea  non  poterant.  Talibus  igitur, vt  no-  ^^nem  M4lte 
D  ctu bibant,confulcndum  non  eft:  ne  videlicet  ca  occafione  vigilare  coacti ,  maximam  indc  noxa  Ti4l  ^imeMi. 
fentiat:iiccat  nanq^  totum  corporis  habitum  vigtlia,eo  qj  lnlcftiffimaeft  iis,  quicx  iicciratelabo 
rant.  Sunt,cV  qui,ii  pnfanam  guftent.protinus  naufeent:eadem  in  quibufdam  facilc  accfcit.EtTe 
vero  aliquos,qui  facile  carnem  bubulam  concoquant,  lam  vnum  cx  publice  iactatis  cft :  practcrca 
alioscue,qui ad alios cibos  potus qj recte  fc aut non  rede habeant.  Non  folum  autcm  cx his  ma 
teria^quae  ad  victum  pcrtinet,  copia  fuggcritur,fed  etiam  ex  regione  cV  temporc.  Scripta  q;  iam 
hatcfuntamultis,quime  prarceilerunt.quo  minusipfeiftisiniifto.quiideo  antum  eacomme- 
raoro,nequid  vidclicct iu  omiiTum.  Quod  vcro  ab  omnibus  iumoribus medicis  c omiiTum,id 
pcrfcquar:  nempe  quemadmodum  atTecTus  corporum  methodo  curentur.Eam  mcthodum  ve- 
teres  (yt  ante  dixi}  probe  inchoarunt,nemo  tamcn  corum  ipfam  abfoluit.  Vcrum  rurfus  ad  pro- 
politum  redcundum.  Siccaeintemperies ,  vbi  folida  ipfacorpora  contigerunt ,  fi  quidem  rn  vna 

Suapiam  parteconfifrant,veluti  nunc  m  ventriculo  propoiuumeft,  nunquam  ad  perfecuonem 
inabuntur,nec  in  cum  ftatum,qui  ante  morbum  fuit,reuertentur.  Scd,quod  dici  m  confuctudi- 
nc  vulgo  folet,re  fcilicct  ipfa  edocto,id  talibus  maxime  lntcmperantns  accidit ,  morbum  ventri- 
culum  afHixiiTe,cV  in  reliquam  uira imbecillu  reddidiffe.  Quippc  fcnum  rj  vcntriculum  obtinct 
prius,cy  cofenuerint:  quo  nr,ut  fadle  exleuibus  ledantur  cauiis.guidc  ac  fencs,nec  probc  conco- 

qucre 


I 


METHODI  MEDENDI 

quere  poffint: quo  euenit,vt etia  totu  his  corpus  deterfus fe  habcat.  Ad  eundem  modu ,  SC  fi  alia  E 
quauis  afficiant  parte.Qudd  fi  ipfo  ctia corde iint affecti,cclcritcr  arcfcunt :  vocat  qj  ariditate  fiue 
marafmuciufmodiPhilippusexmorbofcnium.  Is  igit  marafmus  breui  mortc  atfcrnproxime 
huic,quiabiecinoreeft  mce  ptus:mox,  quia  ventriculo:quiabalrjsparticulis  ortu  habct,  tanro 
fane  tardius,quanto  quaelibct  harum  minoris  eft  praeftantiae,q;  illae.  Si  vcro  leuiter  cordis  corpus 
ficcatum  Iit,fcnefcunt  quidcm  celeriter,ceteru  plurcs  annos  trahunt,q;  qui  vc!  icmcntcr  fun  t  lefi. 
Ad  eundem  modum  in  lccinore  et  ventriculo,ceu  diclum  eft:acin  rcliquis  oibus  ad  portioncm. 
Caeterum  vicftus  ratio  eadem  genere  eft  tum  in  hac  ficcitate,tum  in  illa,quae  folam  eam  humidita 
tem  abfumit,quae  folidas  nutrit:  praeterca  etiam  in  tertia,quam  fupra  mcmorauimus,iiccitatc.  Fa 
cillima  vcro  oium  fanatu  quarta  eft,in  qua  venae  fucco  funt  inanitf  .Immo  hic  affectus,vt  frigidi- 
tas  potius  habitus,curatur,qua  vt  ficcitas:  vel  (vt  clarius  loquar)  frigiditatis  rcfpcclus  i  hac  iiccita 
te  cxupcrat,pcriculum  CJ3  in  ea  vcrtitur.,Siccitas  fccundum  locum  obrinet,habct  q?  proinde  fana- 
tionem  tum  cxprompta,tum  celcrrimam.Siquidcm,fi  biduo  quis  viclus  rationem  his  caute  exhi 
beat,modice calfaciens,cV tutd  nutricns,ftatim  in  tertio  pleniore  viclum  citra  noxam  admittut: 
x. Apho.7.  Ex.  multo  qj  id  magis  in  quarto  cV  quinto.  Atq?  hoc  fanc  erat,  quod  Hippocrates  pcepi  t:  jj  Quae  lon  » 
ord.u.b       gofpatioextenuatacorporafunt,eafegnitcrreficereoportct,qua:breui,breuius.  F » 

Ratto  Curdndt  Fngtdam  &  Stccam  Intempertem  Ventrtcult.  C^4P.  7. 

SCirc  autc  licet  folidoru  corporum  ficci  tatibu*s,fi  perdurent,fuccederc  nccetTario  frigiditarem. 
Quippe  permancre  ficcitas  ipfa  per  fe,non  mutata  oppofitione,  quae  ex  calido  cV  fngido  con 
fiitit,non  poteft.Celcrrimc  enim  ex  nutricndi  defecftu-rcfrigerantur  partes ,  propterea  icilicet,q> 
ex  calido  fucco  fanguinis  nurriuntur.Sed,quod  intcr  initia  didu  eft,nunc  ficcitatis  curatione  exo 
cuti  fumus,cV  quae  ab  initio  fola  cft  conrracfta ,  6C  qua  nulla  diutiffimc  fccuta  eft  notabilis  frigidi- 
tas.Ergo  proximum  fuerit  frigiditate  illi  copulare,quaeeuidcntes  quidem  habeat  notas,ceterum 
magna  non  lit.Eft  itaqjcurationis  conlilium  non  limplex,vt  prius,  cum  no  modo  tibi ,  vt  humc 
<frcs,danda  fit opera,fed  ct  vt  calcfacias.  Quarc  intcndcndum  acritcr  cft  ad  prarfidiorum  matcria, 
necubi  imprudentes,ii%quae  humcctant,ea,quae  nimium  calefaciat,adiungamus:  quippe  his  ve- 
hemcntcr  iiccandi  vis  fubcft.  Iam  vero  quantitas  noxae  in  vtraqj  intempenc  ad  matcria,"  inuetio^ 
nem  poteft  viam  oftedcre:  vt  iamiam  maximc  quidem  ficcitatis  fanattonemodo  perfcriplimus. 
Modicae  vero  adco  fcrupulofa  vi<ftus  rationc  non  indigent,  quandoquidem  ncc  vircs  ipfis  fundi 
tus  funt collapfa?.  Etcnim  nulla alia de  caufa difficilis  rcddit  validae  ficcitatis  in  corpore comoda 
curatio , q; q? rcfici quidem  corpus  poftulat:cibusvcropcrfecoaIefccrecumeo  non  potcft,fedG 
cius,quod  nutritur,opcram,qua  praeparetur,rcquirit,quod  eft  imbccillum.  Ergo,cum  id  modice 
liccum  fuent,proptcrea,q>  vires  no  penitus  concidcrunt,vbcrius  cibare  licet:  nec  metus  eft  vllus, 
nea  modo  aberres.  Quo  magis  ipfi  de difficillima  mtcperiediffercre inftituimus:acin  ca,  veluti 
cxcmplo,ftudiofos  exercuimus.Hinc  nanq^orli  ipfimet,  ad  mediocres  ficcitatcs  corrigendas  ido 
neam  materiam  inuenient.  Proponatur  aurem  SC  nuc  liccitas  quidc fimilis priori,  copuletur cjj 
ei  frigiditas.Ergo  calcfacicntis  materiae  admifcendum  iam  dicftis  tantum  erit,quantum  particula 
ad  frigus  inclinauit.Proponamusigitur  cam  primum  modice  refrigeratam:Ergo  iis,quae  paulo 
ante  retulimus,in  lacftis  quide  vfu  mel  vberius  adiicictur.  Vinu  Vero,  quod  quide  ad  genus  fpe^    A.li.  j.E; 
(5at,ide,ccteru  quod  minus  aquofum,6^  prius,6V  plurium  annorum  fit,  dabimus.  Quin  etia  efcu  c-i°-^ 
lcnta  oia  calidiora  cxhibebimus,id  qj  non  naturahbus  modo  ipforu  temperametis,  veru  etiam  rc 
t codjccs  "ix-  centibus -{cx igni}- qualitatibus.  Nardino  prcterea  vnguento  vngendus affidue  venter  cft  fic,  vt 
ci  iprciii  fmt ,  nunq  remaneat  ficcus.  Sin  id  vnguetum  non  adfit ,  maftichinum  fatisfccerit:  fed  SC  opobalfamo 
tit  g^ami^  ui  eum  Perungas;tum  ipfo  pcr  fc,tum  vcro  cum  iam  dictis  mifto.  Qiidd  fi  corpori ea magis adhae- 
ad  Tyris  rcfc-  rcre  itudebis,etiam  ccrae  aliquid  admiicebis.  Si  vero  etiam  acr  ambiens  fit  frigidus ,  lanam  cx  his 
ruut.ita.n.hfu,  inibutam  impones.Quinetiam  chiam  maitichcn  inopobaliamo  ?.ut  nardino  vngucnto  liquas,H 
^trlafl^  'anam  inc^e  madentem  vctriculo  impones.Sane  vtilius  fueri t,  fi,  quod  madefacies,  etiam  optima 
t»  ,  nt  purpura,qualis eft  Tyria:  t  quado  &C adftringi  ipfum  modice,  cV  cutis eius  meatus obftrui ex* 

7H Tiiou  Slp  pcdk.y  Siquidcm,quae rarum habitum faciunt,cV relaxant,ea tum digerunt fuccos,tum  particu- 
ixctrof  rovf   jas fngidis  extrinfecus aduenientibus obnoxias  rcddunt: quae  vero  valcnter adftringunt,  ea fic- 
^a^I  cant.Quo fit,vt mcdicamentum,quod eiufmodi corpora excalfaciat,id  nec euocantem  vim  habe 

ca  cni  moaice  '  _         1   r    r»t  •  ■         n        tTt       •  t 

adttringit ,  cu-  re  cxpcdiat,nec  aditrictona  multam  iibt  lmmiitam.Meminens  enim, vchm,  tum  eorum,  qu£  in 
ftrui  ^nr'015  x£r*s cs  contemplatus,tum quae in opere de medicamentis  es edortus ,  nempeacerbam  quahta- 
tam'e  lcd^oTo  tem  quidem  ipiius  virtute  cV  refrigerare  cV  ficcare:  quod  ficui  valide  calfacietium  fit  admifta, 
naclt.  quod  ex  ambobus  copofitum  eft,minus  quidcm  in  calfacicdi  munere  efficere,c|  alterum:ficcan> 
*  codices  Jpref  do  vero  non  minus,c|t  vtrunq^.Maximecontraria  faciunt  iis ,  quae  praecepimus ,  noftri  temporis 
manufcript,i lia  ^^^ijCl11!  &ccx  parti,cV quae nutrimento  male  fruitur,compofitum  fepe  medicamenrum ex ca 
bet,  vt  Lmacer  lida  cV  accrba  materia  imponunt.Eft  aut  eorum,quae  <rpu<pvd  graece  dicuntur,  -{nos  inopia  como 
vettu .  sunt  u-  dioris  vocabuli  acerba  diximus,}-  nullij  profedd  niodice  adftringens ,  ideo  63  nec  modice  ficcas: 
^Txov,  ld  efl  ^l110  vl^eficet  magis  prohibeda  ea  in  ia  diclis  affeclibus  funt. At  vero,fi  cum  ticcitatis  intcmperie 
refngerans.     niulta  frigiditas  fit,fic,  vt  fortius  calfaccre  fubigat,omniu  primu  inteperameti  genus  ad  memori'5 

rcuocabis, 


LIBER  SEPTiMVS 


47 


Arcuocabis,quippequodomniu^rauiffimu^!fr  oircndimus,  Qiiocircaadcorrigcndumquoquc 
effe difhcillimu,multa  6,3  folicitudine cgcrc ,  id  minime cft ignorandu.  f  Incipcrc  vcro  tlmiii  mo  "  i*/pxtf** 
do  a  coprehcnfis  prius  materiis  tcntabis,fpcrans  fcilicet  fore,  vt longiore  tpc  pcr  tutiorcs  lunctur 
affecftus.Sunt  porrd  tutiorcs  he ,  nam  repetcrc  ca ,  qua:  funt  tam  nccciTariajCli:  fatius.  In  nardino 
vngucto  folues  maftichcn  chiam  q?  pingutifima,ac  purpura  excipicns  vteris.Erit  q;  vtilius,mo^ 
do  copia eius  fit,ii opobalfamu adicceris.Dandu  praztercayberius cum  laclc  mcl  clt ,  fcd dctracfo 


ell  inabquib* 
cod.vt  Liuacec 
veriit.  u.yriyt- 
a3eu.  i.abltme 
rcc  in  Iprcfsi?. 
Iu  aliquibus  ct 


prius fpuma,qud  Sc  minus  fit excicmcntofum,  Sc  magis  nutriat.  Qiiin  etia  mcl  ipfum  dcfpuma  cod.lcgif  liA- 
tum,perfeoptimunutrimentufrigido  ventricuIoeft,ita,vtcaIidoaducrfiirimu.  Atq^hxcambo  x*<r&«*  £t 


nicllcmagisexpetcndujncqjincalidomagisrefpuendu.Ergo  plurimu  huicaffccftui  pro  nutri-  ^  \pv/Vav 
mcnto mcl optirau efto,fcd quod prius fup prunasex quercu viteuead fummu candcntcs,fucrit  ir&p5.\. Abfti 
dccocftu^ac  curiofe  defpumatii.  Vinu  aute  eligcndum  femper  cft  antiquum : eo  cj3  an tiquius ,  quo  n-c^cf0^  ™' 
maior fuerit frigiditas.Tum,li  res  poftu!abit,totu genus immutandum: ac  primo  Ioco  Adrianu,  mL.ntcr  ^4,, 
moxTyburtinu,aliud'ue  iimilis  generis  eligcndum:  vetera  quidem  oia,caeteru  non  adco,vtama  &  accrbis  tcu 
raiam Iint:ficcat  cnim quacamara funt,immodice. Sane  optimum  medicametum  talibus oibus  "bls 

B  lit,quo  picatorcs  quotidic  vtunf.Ergo  illinire  eo  totum  ventre  conucniet,  ac  poft  auclli  prius,  qj 
refrigerctur :  atq3  hoc,  fi  bis  vno  die  deinceps  feceris,abunde  erit:  fxpius  autc  non  expcdi t,  qii  ita, 
per  halitum  digeras,non  fanguine  bono  particula  impleas:  at  nos  ex  propinquis  locis  attrahere, 
non  id,quod  continetur,cducere  ftudemus.  Idem  oibusparticulis ,  quje ex  nutrimcnto  frucfuim 
non  fcntiunt,  (atrophufas  Grarci  vocant)  mirincum  medicamcn  eft,liquis  eo  moderatc  fciat  vti. 
Sed  SC  calfacere  vcntriculum  ita,vt  in  qualitatc  calore  cius  non  intcndas,  fed  cp  maxime  naturale 
eius  temperamcntum  rucaris,ac  fubftantiam  inaugcas,  id cx  Icuiffimis  in  eiulmodi  aftecftu  conli 
liis  non  cft.Efficit  hoc  in  vicftu  limul  cum  iis,qux  la  dicta  funt ,  maximc  vinum :  ex  iis  vero,  quac 
ventri  cxtrinfecus  appIicantur,boni  habitus  "pucllus  vna  ficaccubans ,  vt  fempcr  abdomen  cius 
contingat.Sunt,qui  catcllos  pingues  in  hunc  vfum  habeant ,  neqj  id  in  adueria  modo  valetudi- 
ne,verum  etiam  tn  profpcra:  talcs  itaq^  iis,qui  proptcr  ficcitatcm  quoqj  folam  imbccillum  vcntri 
culum  habcnt,funt  idonci.Seruandu  6,3  an  te  oia  eft ,  ne  puellus  humafta  lit  cute:  qui  enim  nocftu 
fudore  perfundun  tur,refrigerant  potius,cp  calefaciant.Noccnt  prartcrea  tali  affectui  S>C  calida  fo^ 
menta:  quae  quidem  iicca  funt,  eo ,  q>  rorem  limilarium  corporum  dcpafcunt:  qux  humida  funt, 
q>  hunc  digerunt,po  tiffimum  vbi  largius  his  vtimur :  praterca  q>  nimis  rarum  frigori  qj  oppor  tu 

C  num  corpus  cfficiunt.  Ac  de  hac  intemperantiarum  coniugatione  haclcnus  fi  t  fatis. 

Dc  atrandd  Venmculi  SicatAte,  ctti  CaliditM  timclj fit.  C  ^4  P.  8. 

AB  hincmultar,vt  propoiitum  eft,ficcitati  iunda  caliditas  efto  non  admodum  multaJn  eiuf 
modi  intemperie  primum  curationis  modum  feruabimus,  fcd  vini  vim,  mellis  qj  copia  di- 
minuentes,non  folu  non  augentes,ita,vt  mel  prorfus  no  deguftctur,vinu  vero  exhibeatur,quod 
minime  fit  antiquum.Iam  cibos  apponemus  f  fub  lacftis  tepore:  y  fed  fi  aeftas  cft,  f  fub  aq ua:  fon^  f  tCpetcs ,  quos 
tanae frigore.}-  Sed  SC  vetriculum  vngcmusoleo  tum  crudo,tum  mclino.  Acmulto  fme  magis,  mcdici 
fi  plufcula caliditas fit,ipfum  vinu  tum aquofius exhibemus ,  tu  fub  eo  frip;orc ,  quod  fontis aqua  Tl!"J  *'l'ta<^°.> 

1  11        11    j      1  •         r     j  ■   r       i  -    n    n        r  r  -  j  vocare  coniuc 

pmcdiuverexhibet,iUudnobisperluadentes,ciulmodianeaum  tebn  proportionc  rclpodcre:  uctunt. 
quippc,quod  illavelintotoanimalivel  incordceft,id  propofitus  nuncaffeclus  invcntriculo  t  quosvocant 
cft. Atq3 ipfe fcio me vna cum  prxceptoribus primum  omnium vidiffe homincm qucndam  ma-  *p»v&*rMcit 
turae aetatis non  paucos iam menfes vexatum:fed neccorum quifquam  aftcclum  eius  intcllexit,  ontanos- 
necetiam  ipfe:poftea  vero,cum  ia  medendi-fcius  affcclus}-  mcthodum  inucnilfcm ,  venit  mihi 
in  mentcm  hunc  vtiq^  illum  effc  affeclum,  quem  olim  fueram  cotemplatus.  Mclius  autc  cft,rem 
ctiam  exponam :  qui ppe  vtilis  omnino  en t  iis,qui  audierint,non  fecus,  ac  fui t  mihh  Homo  erat 
D quadraginta annos natus:medio,dum  valebat,cralTitudinis  SC gracilitatis habitu.Is  fiti  vchcmc-' 
ter  aftiigebatur,ac  calidam  auerfari  fe  diccbat,  cum  illi  frigidam  ncmo  darct,  tametfi  hanc  impcfc 
flagitabat:febricitare  tamen  medicis  nonvidebatur:cVventriculus,quae  fumpfcrat,tribusaut 
quatuor  horis  poft  cuomebat  fimul  cum  potionc.Itaq^  gracilis  iam  cffcclus  erat,ac  periculo  pro- 
pinquus,rainime  videlicetadiutus  ab  auftcris  accrbis  t\i  tum  cibis,tum  mcdicamcntis.  Sumcbat 
vero  SC  poft  cibura ,  auftcrura  vinura  is  homo,  cum  nec  vltra  fi tim  toleraret ,  ac(vt  aiebat)  mori 
mallct,c|  in  cruciatu  viuere.Aqua"frigidam  limul  multam  fupcr  cibum  hauricns,protinus  fitirc 
0    deftitit,paulo  vcro  poft  plun'mum-{eius}-cuomuit.  Ab  hinc  horrorem  in  toto  corporc  fenlit,plu 
ra  cj3  opcrimcta  popofcit,cum  prius  oia  abiiccrct:  tunc  igitur  reliquum  totum  diem,  quo  id  fccir, 
noc^cm  cj3 totam  in  quictc egit,coopcrimcntis  fe foucns.  Ventcr  vcro  circa  mcdiam  noctcm  fe- 
melexcreuit,quemcdiocriter  eratcoacta.Itaq;  necfiticulofus  pranercaerat.  Poftero  autcdie  tum 
coloratior  muIto,tum  firmior  cft  cffedus.  Ac  dcliberabant  iam  medici,an  homincm  lauare  cxpe 
dirct,alrj  quide  fuadentes.alij  diffuadcntcs:  vicit  aute  fententia  corum ,  qui  lauare  fuafcrunt.  Itaq^ 
etiam lauatus citra offcnfam eft,acmodicc cibatus:  tum  melius ei,q;  pridie,  vcntcr  cocoxit. Que- 
ftus  auteeft,q>difficultcrtranfglutirct:vifum cj3omnibuseft proptcr vomitum,qui prartercofuc  *  .  a 
tudinc  incidcrat, vcllicatara  illi  gulam  fuiffe,ac  proinde  malc  habcrc.C^terum,vt  etia  fecutis  dic-  cc  legt^ L  51 

bus 


METHODI  MEDENDI 

bus  fymptoma  permanfi  t,conftabat  nobis  ommbus  vcntriculi  imbccillitatcm  clTe  fanatam,  gula  E 
autcm  clfepcrfrigeratam.Ncclanc  mirandum  erat,ficutpotioneilla,  quod  immodicc  calfactum 
erar,ad  mcdiocritatcm  eft  rcuerfum,  fic,quod  mediocriter  calebat,  f uillc  rcfrigeratum.  Carterum 
gulam  cius  nemo  potuit  fanare: fed  vitio  in vitium  mutato,tandc mortuus elt.  Ahum vcro  huic 
iimilcm  no  paucis  annis  poft  vidi,cum  omncm  ventriculi  intemperiem  difcernere  lam  pollenn 
Vifum  igitur  cft  mihi  ftatim  maiore  cojiatu  refrigcradum  efTe  prius,quam  homo  magis  extenua 
tus  fimile  quippiam  pnori  cx  refrigeratione  pateretur.  Tutius  igitur  vilum  cft  primum  refrigc- 
rantia  mcdicamcnta ,  qua?  praecordus  lmponuntur ,  cxperiri.  Quo  facTo",a;ftus  fane  ventriculi  eft 
remilTus,ceterum  homo  fufpiranti  limilitcr  rcfpirabat,tanquam  argrc  totum  thoraccm  moueret» 
Quin  lpfe  quoq?  interrogatus,talcm  quampiam  fentire  fe  offcnfam  fatcbatur,  Aducrti itaque illi 
tranfucrfum  feptum  refngeratum  elTe:  proinde  qjabiecTis  rcfrigeratoriis,foui  locum  oleo  calido, 
Cumautercfpiratioftatim  naturalcm  motus  fui  ordinemreccpifTet,afoucndodeftiti:ftatuiaute 
homine  longiore  fpatio  modcrate  rcfngcrare,  Ergo,  cV  qux  cxtnnfecus  refrigcratoria  applicui, 
infra magis  lmpofui  a  fcpto  vmbilicum  verfus  recedens:  cV  cibum  potionem  qj  omne  (excepto 
lacTe)  fub  fontanae  aqua?  frigiditatcexhibui.  Atq$  ita  longiore  fpatio  fanatus  eft ,  nufqua  alibi  of- 
fenfus.  Sciri  tamcn  lllud ante  oia dcbcbit,vbi  valide  in  ambabus  qualitatibus  immutata  quaeuis  F 
particula  cft,omnem  eius  aclionem  pcrirc:  ncc  facile,  quod  fic  eft  affecTum,  ad  fuam  naturam  re- 
uerti  pofTe. Vbi  veroaltcra  tantum  qualitas  plufculum  immutata cft ,  veluti  nunc  ficcitatem  fin- 
ximus:  rcliquarum  aliqua  mediocriter  fc  habct:  vtiqj,  qui  ita  affeclus  eft,fanari  potcft. 

De  Cahdttate  Ventr  cult  curanda,cui  Humidttas  "W  Siccitas  contungantur.  C^fP.  9. 

PRoponamus  itaq3  rurfus  cxuperarc  intcmpcriem  calida,  huic  aut  adiuncftam  efTc  modo  hu- 
miditatc,modo  liccitatcm,fcd  mediocre  vtranqj,  acpriushumiditatcm.Hancintempcriem 
minorc  metu  aqua  frigida  curabimus:  qn  minimc  cx  ca  lcdentur  vicinae  partes ,  quae  mediocritcr 
fe  habcat.Na  in  ficcis  affeclibus  nccelTe  eft  no  ca  modo,quae  proxima  funt,  fed  et  totu  corpus  gra 
cilius  reddi:  vcntriculo  aut  ipfo  non du  ficcato, vt  nunc eft  propolitu , nec  totu attenuatu  eflc  cor 
pus  pot:  quare  nec  frigida?  potu  Iedi.  Sicubi  vero  adeo  vehemens  caloris  inteperies  ventriculum 
occupet,vt  vfq3  ad  cor  iplum  pcrucniat,febricitarc  hoicm  neccfTe  cft.  Quo  minus  miru  cft,li  eiuf 
modi  intemperie  maius  pcriculu  infequif ,  fanatio  tri  gcncre  eadcm  eft:  tradetur  autc  poftca ,  vbi 
dc  febriu  curatione dilTcretur.  Qui autc cum  liccitatc  coniuncftus calor cf t,  eade gencre  rcmedia 
pcfcitjCCtcru  non  adeo  fccurus  elt  refrigcrantium  vfus  pp  cas ,  quas  retuli ,  caufas.  Humida  vero 
intempcnesjfiuc  fola  conlif tat,fiue  cu calorc  frigoreue  coniuncfta  fit,omnium  facillime curatur.  G 
Et,qm  tres  hx  mtcpcrics  crebcrrimc  vcntriculu  affligunt,  funt  qjcuratu  facillimac ,  harum  cura- 
tione  in  memoria  habcnt,quicuq3  abfqj  methodo,hoc  cft  via  cV  ratione ,  morbis  medentur :  ac  ad 
alias  ca  intcmperies  (vt  dictu  cft)  transferunt ,  ignorantes  videlicet  plures  efTc.  Sunt  porrd  ipfius 
humidae  intcmperantia?,cu  fola  confiftit,remcdia,cibi,qui  citra  valente  calefadione  refrigeratio- 
nem'ue  ficcent:  prctcrca  confuctx  potionis  parcitas.  Eius  aute,que  cum  caliditate  coniuncfta  eft, 
t  quin  &frigi  adftringcntium  cV  ciborum  cV  potionum  vfus:lintautcV  hi  aultcrifine  calefacTione t.  At  eius, 
dapotio eis  t&  qUac friaiditatc eft coniuncta,optima  pradidia funt ,  acria  omnia: quibus admifccri debebunr, 
duur  in  codici  quae  accrba  fcd  citra  manifcftu  frigus  fint.Optimum  eft  cV  his  pranidium  cxigua  potio,  atqj  ea vi 
busgi^ds.      ni cuiusq  infignitcr  calcntis: conf tat  autcm  ld  minime nouum  ellc.  Ad  portionem  vero  corum, 
quac  comefta  cV  bibita  funt,ctiam  rcliqua  omnia,quac  foris  applicantur,adhiberi  dcbebunt. 

Epilo?us  our.it wnti  Intcmpertcrum  Stmpliaum  &  Iunctarum.  C*4  P.  l  o. 

ET,quoniam  dc  his  abunde  tracTatum  cft ,  rcpcti  to  rurfus  fermonis  initio  capita  cius  colliga" 
mus.  Calidaergointepcriesrefrigerandaeftjfrigidavero  calfacicda:fimilitcr  humidahc^ 
canda,cV  ficca  humeclada.Quod  11  per  copulationealiquam  duarum  qualitatu  intcmpcriescoli- 
ftat,mifcenda  amboru  conliha  funt :  ac,qux  humida  calida  qj  eft,liccanda  cV  refrigeranda:  quae  ve  f-f 
ro  humida  cV  frigida,ficcanda  ac  calfacienda:  ad  eundem  modum  licca  cV  frigida ,  humecftada  ac 
calfacienda:  ficca  vero  cV  calida,  humccTanda  cV  refrigeranda.  Scire  vero  licet  omniu  harum  pef 
fimam  elTe  inter  fimplices  ficcam :  in  compolitis  f  iccam  fimul  cV  frigidam.  Atqj  hoc  loco  fine  ha- 
beant  ventriculi  intemperics,quas  fcilicet  extrinfecus  nullus  alit  fuperuacuus  humor. 

De  curanda  Ventricult  Intemperte,cum  Vtttofi  humores  ~Vel  tn  eius  Cauitate, 

~\el  m  Tuntcti  contmentur.  C^4P.  tt. 

DEinceps  ad  eas,que  ex  eiufmodi  quapia  occafione  fiunt,ftilu  conucrta,  Sxpe  igitur  in  ipfo 
finu  ventriculi  contentus  humor,qui  aut  calfaciendi,aut  perfrigerandi,aut  humecTadi,  aut 
ficcandi,aut  eua  horum  aliqua  per  coniugatione  eflBciendi  natura  obtinet,intemperie  creat:  inte 
rim  vero  cV  in  ipfas  vetriculi  tunicas  (vt  lta  dica)  imbibitus  fiue  impacftus,  Ergo  prior  affecftus,  fi 
fcmel  conftiteri  t,per  vomitum  cxpurgatus,facile  quiefcit.Sin  rurfus  ex  alia  quapia  vel  aliis  parri- 
culis  humor  confluit,diligenter  difccrni  indiget.  Curatio  vero  poft  effecTricis  caufa:  cogni tione 
ftatim  fe  exhibet.DicTii  enim  nobis  eft  ttr  alibi,tu  vero  in  iis ,  qu^  de differetiis  febriu  fcripfimus j 
cofluere  non  nunq  cx  alfis  in  alias  particulas  td ,  quod  in  his  redundat:  veluti  ex  capite  ad  oculos. 
Quo  cafu  oportet  curata  ea  parte3q  trafmittit,  duntaxat  firmitati  .pfpicere  oculoru:  qud  videlicet 

eorum, 


LIBER    SEPTIMVS  4S 

Li. f  n.Li. AcorCuquarad fcfccofluunt, minus prcytequkxjarimittSf. Ita igir 8C in  vctriculi  afTectuoportct, 
4  vj5i  id.quod  fupuacuQ  tranfmittit,inuencns,ocm  huccuram  cotcnc:dc  vcntrtculo  aut  tantifpcr 

etTc  iolicitu.ne,que  cofluant.propte  recipiat.Id  quod  duplici  vt arbitror)  rone  het,vnaoium  flu 
xionuc6i,quippequa!abadftringcnnbusrepcrcutiunt :  altcra  \xro  non  minus  ipfaquoqj  onv 
niu  partium,qua;  ad  bona  habitudine  rcducutur  coi,  ncmpe cx  ipfarum  tempcnci  mcdiocriratc. 
Ergo  pnmu  inlpicicndum  totu  corpus  cft.an  excrcmentofum ,  an  plcthoricon,i.nimia  arqualiu 
humoru  copia  rcdundans,fl  uxione  ventriculo  lmmittat.  Sccundo  loco ,  fi  id  non  videt ,  fmgulce 
partes  cxpendendx.  Atqj  in  toto  quidc  corporc  aeftimando  tum  rcdundantia\tum  cxcrcmcntO' 
rum  notas  SC ex  operc de  fanitate  tucnda,cV  ex libro  de  pleni tudine  didicith.  Supcr  has  tamc  llla 
quoq; a?ftimabis:primu  quidc  m  mulieribus,an  naturalitcr  no  purgcntur:  mox  m  viris  an  cxcre 
tio  aliqua cofucta  his retenta  fit.  Plerifq^  cnim  ora  vcnaru ,  qux  m  fcdc  habcntur,vacuarc  fupflua 
iunt  fucta.  Alus  proflucs  c  nanbus  fanguis,aut  vomitus ,  aut  alio  quopia  modo  m  certis  pcriodis  "  vfiv*  d\  i 
vas aliquod rcclufum: noui  enim tu  in ore,tum in faucibus ld multis cotingcrc. No dcfunt,  qui-  Jj™^*" L^.ni 
buscVperventricululanguiniscxpullio ccrtotpehat,potinimruis, quicu vchcmcntccxcrcita-  x9>  cl'tmim. 
tionc  depofucrtmt.a  priorc  th  victu  no  deftiterunt:aut  ct  artuum  toto  aliquo  funt  priuati,  vclini  picui^.ioco. 
B  ct Hippocratcs  indicauit.Sut,quibus diarrhccc  8C cholera? ccrtis  interuallis  ocm  corpons  rcdun 

\dantiamcducant.  Ab  hisilluda?ftimandu,qua  nam  victusronc  fitvfus,  vtrumncfrequenricru 
ditati  aut  fatictati  lncidcri  t;id  CJ3  m  ociofa  vita,ac  pcipue  prae  ter  confuetudine,an  cotra.  Illud  dein 
de perpcndcnd  j.an  aliud mcbru corporis certo  tcmporu  circuitu vcxari  folitu ,  nunc non  vexct. 
Alns  enim articulasis  morbus,aut  coxcndicus,aut  podagra:aliis  cephalea,  aut  ct fluxio  aliqua ,  q 
in  oculos  vel  aures  procubuit.nunc migrauit  ad  ventriculu.Non  paucis  vero  catarrhi  8C  cor)~zc, 
«£ ld  cft  dcftillationes  pcr  guttur  cV  narcs.}-  quae  atTidue  vcxabant ,  coucrfar  certo  tpe  m  vcntricuii 
loca  funt.  His  igitur oibus coniidcratis,li  quidc  ex minus  momctancis  translatio  facra  cir.quod 
fupcrfluu  eft,rurlus  ad  ca  reuclles:  Sin  ex  us.qua:  maioris  tunt  monjen  ti,ambobus  limul  cofules, 
eum  fempcr  fubmoues aftectu,qui  fluxione cxcitct.Fiet  id,  ti  ocs corporis  partcs ad bcna  habitu 
dine  rcducamus,ac  ocs  naturales  expulfiones,fluxilcs femp  reddamus.  Harc  qucadmodum  cfh> 
cere  polTis,in  opere  de  fanitate  tucnda  elt  prceeptum.  Nec  illud  Iatetdi  proptcr  cqualium  m  toto 
corporc  fuccoru rcdundantia  ventriculus  fluxione  tentaf ,  totu  corpus  vacuandu cflc: Simili m5 
fi  r>g  mali  fucci  abundantia,ca  purganda  eflc,  atq?  hinc  ad  ventriculu  vcnicndu.  Prorfus  cnim  cu 
plures  ia  dies  delata  rn  eu  fuperuacua  lint.aliquid  vurj  ex  malitia  eoru  contraxit.  Itaq;  non  intcm- 
C  peftiuc,qui  ita  laborat,ablinthrj  potione vter.  Sed  nec ,  que  poftca  adhibcda  prouidctia  lit,  quo 
ad  ventriculo  priftinu  habirii  rccuperaris,Iatere  arbitror.Quippc,ti  pro  tcmperamcnto  noxie  flu 
xionis,intcperie  aliqh  laboret,corrigi  nimirum  per co trana  prndidia  poi tulat.  Facillimum  vcro 
cfteiufmodinoxacorrigere,vbipaucosdurauitdies.Nam,fidelideriocLus,  quicuralTct,  longio-  *  tlivfUt. 
re  fpatio  peimanfit,aliqn  tunicae  eius  malo  fucco  lmplentur  :ahqh  lpfa  timilaris  carum  fubftantia 
intempcratanonleuitcrcffccta.fimiliscurxindigetei,  quampriusdcintempcratiisin  hochbro 
retulimus.   Rcliquum  igitur  cft,  vt  exponamus ,  qucadmodu  curan  fuccus  vitiofus  debeat,qui 
in ventriculi  tunicis  cft receprus.  Sunt  porro  ad  eiufmodi  affectus  ldonea  pharmaca  generc qui^ 
dem  ea,quar  modice  purgant  fic,vt  corum  vis  fuper  ventriculi  8C  mtcitinorum  loca  non  afcedat: 
!.)  i j. ti.    aut,fi  quid  vltra.vafa  tantu m mefentcrio  contingant.Speciatim  vcro,quae ex  aloc componunf, 
14  .u»!>.d    ^unt  jptiflyastErian^fi  ilb  prxfto  non  fint,aloe lpfa  per  fe.  Harc itaq?  no  clota valentius  vacuat: 
doapurgatqiudem  minus,  fcdroboratventriculum  magis:cxpcditergo  paratam  habere,  qua 
oes  mcdici  Picran.id  cft  amara,  vocant:  atq?  hanc  duplicitcr  contcctam.vtiq^  cx  aloc  cIota,cV  non 
elota.  Admifcentur  autc  huic  cinnamomu,cV  xylobalfamCi ,  QC  afaru ,  cV  fpica  nardi,  cV  crocus,iV 
chia  maitiche-Sunto  autc  horu  cuiufqj  drachmac  fex,folius  aute  alocs  drachmac  ccntu.  Prxftantif 
D  limu  hoc  mcdicamentu  eft  ad  vitiofos  fuccos ,  qui  in  tunicis  ventriculi  habentur : vtilius  qj  eft  eo 
ticco  ex aqua  vti  duum  paruoru  cochleariu  menfura ,  vbi  mediocritcr  ac medio  quoda  modo  eo 
vti  ftudemus:  nam  maximus  eius  modus  ac  abfolutiifimus  eft  duorum  non  vticp  paruorum,  fed 
magnorum,  potio  inaqua:  tcmperataccyathis  tribus:minimus,vnius  parui.  Vtendum  vcro  hoc 
temporc  cV  ptilane  crcmore  eTt:qui  pnmus  a  balnco  fumetur.  Na  mcdicamcn  lpfum  folito  pur- 
gantium  medicametorum  tcmporc  dabitur.  Poftidvero,  vbimodicc  inambulaucrit,  cV  modice 
ie  moucrit,dercliquaviCtusrationenihilcttimmutandum.  Sunt,  quircponuntmcdicamctum, 
excipicntcs id defpumato  melle.Et  ht quidem  lta durabilius ,  cartcrum  non  perindc  ad  propoti- 
tos  hoc  loco  aflectus  vrile,cum  cV  minus  vennriculum  roboret,cV  magis  aluum  dciiciat.  Vcrum 
quibuslentapituitaventriculo  eftirmxa,iispriusexhibendafunt,qua-cunq5hancdilTeccnt:poft 
dcinde  purgandum.Qyod  ti  ad  vomendum  funt  idonci,  non  inutile  fit  pcr  radiculas  cx  oxymc 
!ite vomcrc.  Sin  vcro  ncc lentus humor iit,nec  cratTus ,  vtiq; abundc fit a  ptifannc folius cremore 
vomuitTcritema  mulfa:quo  cafufumendumvtriusuispluscft,quam  vel nutnmcnti vclcnam 
deiectionis  caufa  fumcrctur.Idoncu  vei  o  cft,cV  fi  mulfa ,  in  qua  lncoctum  abfinthium  fit,  bibaf: 
nam  id  quoq;  tcnucsfuccos,quicunque  videlicct  rn  ipfius  vcntriculi  ore  contincntur ,  commo^ 
dedcorfumimpclln.  Sanc  comunis  efttotushicfermo,quidcintcpericagit,cufanitatistucn' 


c 


METHODI  MEDENDI 


d:e pneccptis,ea fcilicct  ftif  partc,  qua de  parum  firmis  acTionibus difputat: no  cnim  profcctb  ca,  I: 
quade  pcrditis,ac  vitiofc  (unctisagit.Quippc  pars  iilaa  fanitatis  tuendacotcmplatione  plane  (e 
iuncta  cfr.ImbccilJa  vcro  acho,prout  magis  m  tnusue  talis  cft,aut  ad  fanitatis  tucnda?,  aut  ad  mc- 
dendi  tractatione  ptinct:  lcuircrqde  impedicaad  priore,  grauiusad  poftcriore.  Difccrnif  vtraqj 
ex  co,cp  a  confuctis  aclionibus  obeudis  pp  noxae  magnitudine  vcl  dchftatur,  vel  non  dcliftatur. 
De  Rationecurandi ,  ium  Intemperus,  Hv.mores  cj;  miauitate  acin  V  emricuhtunuis  conte/Auon^ 

tun^untur:  acde  Indicaiionibtn^(ju£curandimitiumfbi'\'endicant.  C\A  l'.  IX»  , 

Dlctum  aute  c\  de  his  cft  m  opere dc (anitate  tuenda:quo  vtiqj  cclcrius  tranfcunda  coru  tra^ 
ctatio  nunc  clt,prafertim  omni  mcthodo,qua  vcntris  intcperics  dnt curanda ,  lam  pcrfcri 
■  x*9'?|/k  pta,liuchefirmiusei  cxmora  inhc(erint,(iuclcuius.Ncc  vero  illud  laterc  puto,clTcaliqh  miftum 
"  K<tTit<rxi -  cx  tribus  iam  dictis  (imphcibus  in  vcntriculo  aftccTum  ita,vt ipfa:  folida  partcs  lntcmpcrie  b 
r<"  borcnt:cVmalifucci  ita  vcntricuIofmtinhxi,vrcIuicxfacilniequcant;cValij  lnintcrno.eiushnu 

contincanf.Poteftnanqsintcrim  heri,vt  primuscu'fccundoconfi(tat:p6toV  lccundusvnacu  ter 

•  vkcnbu».     tio:  pot  Sc*  primus  cu  tcrtio:  fcpc  ct  ocs  hmul.Pro  quibus  mcthodu,quam  prius  dc  vulncribus  tra 

didimus,vbi  ocs  affccTus  limul  coniunximus,ad  mcmoria  rcuocabis: quam  nunc quoq3  apponc 
renon  litinutilc.  Primunanq3ineiurmodicomplcxua'ftimabis,ac]uomaximcdifcrinicn  cgro  f 
impcndcrcvidcatur.Sccundok)co,quid,qua'ue  cxhis  caufa  roncm  obtincat  ,cVqua*ab  ipiiscf 
ficianuTcrtio^quxfonarrantcaliapolfint^cVqiKeno  poffint:  vcluti  de  vlccnbus,  qua  vnacum  M 
phlcgmonis collitcre,oftendimus. Vbiiiaqj a quoqua aflcctuu non Icuc  pcriculum  inftat,ad ld, 
quod  vrget,dirigi  primu  curantis  confiliu  dcbct.  Vbi  aliud  cfficicns  cfi,  aliud,  quod  ab  co  efficif, 
ipfa cau(a  fpcctada.  At,vbi  curari  hoc antc illud  no  Iicct,  ad id,  quod ordo diVtat ,  cft  rcfpiciendu. 
Atq?  in  co  quidcm  curationis  cohlio,quod  ab  vrgcntc  initur ,  affccTus  magnitudo  pcrpcudcnda 
eft.Ea  triplcx  cft,aha,que  cx  IcTe  actionis  prcftantia  fpcctaf:  alia,quc  ex  propria  affccTus  etlcntia: 
cV  tcrtia  prctcr  has,qua* cx  faciilratc,qua* larfum  corpus  gubcrnat,aftimatur.  In  co  vcro  conhho, 
quod  cx  caufe  rationc  inirur,animaducrtcndu  cft,quid'na  coru,qua:  intcr  fc  coiuncTa  funt,  auge 
reautgignercrcliquapoliit:qu£rurfusabeo  vcl  gignanf,vcl  incrcmentum  accipiat:In  co  vcro> 
quod ordo  prafcribit,quid  antc quod,vcl  quid  cii quo,vcI quid  poft quid  ,  fanari  poliT  t.  Fiiigat 
igitur  in  vcntriculii  deflucrc  cx  ccrcbro  fupciHuu  qucndam  humorc  frigidum,  atqjciusbccado^ 
ncintepcricm  quanda  ui  vcntriculo  contracta  iam  cllc:adhuc vcro  ct magis.malu  iam  fuccii  pcr 
totumciuscorpusmcdiaoiafimilarium  particulariu  fpatiaoccupaiTc.In  ciufmodi  cophcatisdi- 

•  iuKytLat*.    gnatlonc  maior  cft inrcpci  ics,,pprcrca  vidclicct,q>  cV  ipfa  tcperics:  propria  vcro  cflcntic  latione,  'j 

quodcuqj vtiqj  talc  fucrit,  circa  propofitu  in  fermone  aegru.  Ac  ponafad  praMcns  maximus  triu 
affecuis  c(fe  fuccoru,qui  in  tunicis  vctris  con tinent.Efto  (i\  hbet  vt  idcm  quoq?  affetfhis morfus 
fcnfum  ficiat.-atqjcx  co  ipfo  animidcfeciucV  fudorcsquofdam  cu  fyncopticadilfolutione  acccu 
fat,ita  vidclicct,vt,quatcnusfupravireseftacliquisfitmaior.  Cofiatigitur  primacfleadhibenda 
cura,vtei,quod  vircsrcfoluit,occurratur.  Dcindc,  qfh  omniu  maximu  propriacflentiaratione 
hocfinximuSjVtiq^ad  id  primu  tc  vertcris,ac  primum  id  fanes.  Vbi  id  mcdiocriter  fc  habuerit,  ac 
ncqj  vires  amplius  labcnt,  neqj  plurimu  vitioli  fucci  in  vctriculo  lit,tum  nimiru  ad  caufam  acce^ 
des,illud  pro  copcrto  habens.non  polTcad  perfcc^tionevllum  affcctufanari,mancntc  adhucipfa, 
vndcnatuseft,caufa.Ordo  autcurationis,  modo  cotraria  intcr  fcrcmedia,  licut  in  phlcgmone  5C 
vlcere,indicar,ofl:enfum  nanq3eft,qua*  phtcgmonen  fanant ,  ea  maius  redderc  vlcus:  modo  altcri 
affccftui  nihil  nocct,(icut  in  propohto  nunc cafu.Qui enim educit  humorc,  qui  ia  finu  vcntriculi 
continetur,is  humoru,qui  in  tuniciscontincntur,  alimentum  adimit:aque  5C  qui  ccrcbru  ita  fa^- 
nat,nequam  fcnfibilcm  rcdundantiam  crcct,is  veluti  fontem  fluxionis  in  ventnculum  dcfirui t. 
In  his  crgo  ordo  curationis  cum  ordine caufarum  c6fentit,quanq  in aliis  diflcntit.  Cctcru,  quod 
exmagnitudinefpc(ftatur,iddiftingui,proutdictum  eft,  debebir.  Acprimuquidcm  idagcdum  ¥{ 
eft,vtei,quodmaximum  eft,propnam  medicamentorum  matcricm  acc6modcs:dcindepro  cau 
farum  ordine  totum  cures.  Etenim ,  cum  ncqj  copia  notabilis  cxcrcmentorum  rn  vcntriculo  fir, 
nec  eorum  qua  in  capacitatc  eius  contincntur,  nec  eorum  qua*  in  tunicis ,  fcd  ncquc  mordicatio 
qua  virfbus  officiat,tum  omnium  primum  fanandum  ipfum  cercbrum  eft.  Ab  hoc  finus  ipfc  ve 
triculi  vacuandus  extergendus  qj  eft:  poftca  ipfa  tunica  expurganda:poftremo  intcmpcrici  cfl 
medcndum.DicTa  vero  prius  funt  cuiufq^  horu  medicamenta.  Itaqj  nec  prolixus  habcdus  adhuc 
lermo  eft,fed  finis  iam  libro  imponendus.  Omnium  enim  reliquarum  partium  intempcrics  (imi 
liter  iis,quas  in  ventriculo  propofuimus,fanabutur.Sempcr  enim  comparandum  remcdium  cfty 
quod  fit  affccTui  contrarium  :ac  illi  remediorum  indicatio,qua  a  laborantis  natura  fumitur,  adii> 
cicnda:de  qua  dicTum  in  fuperioribus  iam  eft ,  dicetur  tamen  in  fcquentibus  vbcrius.  NccclTum 
vero  erit  cV  nunc  paucis  de  ea  mentionem  faccre. 

Methodws  mdtcattonum,  qua  a  Ltefe partis  natura  dcfumimtur. '  C^4P.  15. 

PRima  quide  indicatio  a  laborantis  loci  tcpcrie  fumif,que  calfacicdi,refrigeradi,  ficcandi,  vcl 
humecTandi,vel  aliquid  horu  coniucTe  cu  alio  faciendfmenfuram  prefcribit.Secunda  ex  co. 
fumit,q>  aclio  eius  oibus  animalis  partibus  fit  cois ,  aut  q?  coem  virtutem  fubminiftret.  Ter  tia,ab 

ipfa 


LIBER    SEPTIMVS  49 

A  ipfa  partis  figura.Quarta ,  ab  ipfius  pofitura: cuius  portio  cft  ad  vicmas animalis  partcs  focietas. 
Tumprtuerha!Coia3ipfafenticndivelacnmonia3vclhcbetudo.  Acdiceturquidcin  fequentibus 
de  fingulis  horum  latius: nunc  paucis ea  tranfcurramus.  Quccunqs  calidiorcs  na tura  partcs cx 
frigorc  laborat,he  8t  hbcralius  cV  diutius  calricri  poftulat:  ficuti  cria.qua:  fi  igidiorcs  natura  funt, 
fi excalorc  laborcnt,rcfrigcrari:cV  licciores,  liex  humiditatc  male  habeant ,  iiccan.ad  cunde  vc- 
ro  modum  cV  humectari,quc  humidiora  naturalitcr  funt ,  vbi  ex  liccitate  laborant ,  tum  vberius 
tum  diutius  poftulat.Quippc  catcnus  rcdcat  ad  natura  eorum  quodq:,ncce(fc  cft,quatenus  a  na- 
tura  rcceffi  t:  ac,veluti  quada  via,retroferaf,qua:  in  diucrfum  agat  ci,que  facfta  in  iplo  cft,  tranfmu 
tationi.Contra  vero  pars,quae  calidior  natura  cft,fi  calido  morbo  aegrotat ,  exigua  brcuis  6,3  tcm^ 
porisrcfrigerationeegct:licut,quefrigidiorcft ,  calfacri'one:ad  que  modu  in humidis  quoq^cV 
liccis  fe habet.Siquide paruus  cft  in  ciufmodi  in  id,  quod  ptcr  natura eft,  lapfus: quarc  cV  rurl us  t 
id,quod  fccundu  natura,reditus.  Vndc  et  minus  periclitant,quicunq3  cognato  natura:  fux  mor^ 
bo  laborant.  Non  latct  vero,cV  q?,ficubi  coniugate  intempcnes  inciderunt,  catenus  har  rcduci  ad 
natura  poftulant,quatcnus a natura  recclferunt.  Atq3 ita quide i  tcmperamento  laboratis  partis, 
auxthoru  indicatio  fumif.  Ab co  vero ,  q>  actio  eius oibus  animahs  partibus  vtilis  fit,  aut  paucis 

B  cjbufda,aut  vni  fibi,in  iis inteperici  genenbus,que  abfq3  humore infeftant ,  vtiq^  nihil  cx  hac in- 
dicatione fumitur.Na  Sc refrigerari,cV  calficri,cV  ficcari,cV  humectari ,  cV  p  coiugarione  quiduis 
horu  pati,fingule  parricul^  pro  morbi  portione  requirut.  In  iis  th,  qua;  cx  humoribus  funt  orta?, 
fi  par  ttcula  foli  libi  inferuiat.audacter  vacucs,licet,prout  aftcdus  fuadebit,  fed  th  etia  virtutt  atte> 
tus: Stn  necctfarium  opus  cius  fit oibus animalis  parubus,  veluri  vcntriculi  cV  iecinons,  no  Icuis 
habenda  folicitudo  de  roborc  virtutis  eft,ne  hac  magna  femcl  vacuatione  vfus  dilfoluas.Eit  por^ 
rd  comune  opus  cV  vcnaru,6V  arteriarum,cV  cordis,cV  thoracis,cV  rcnum,cV  vtnufq;  vcl  ica?,  tum 
eius  quarlotium  exci  pit,tumeiusqua:bilcm,cum  vafisetiam,qu:eab  vtraqj  procedunt.Ccrebri 
vero  opus,cum  fani fumus,ad  volutarias  actioncs  neceftarnl  eft,iis  f.inftrumcntis ,  cjbus  ciufmo- 
di actiones obimus: cum  egn  fumus,  ncccftariu non cft,niii  iis  tih,  qua? ad  refpiratum  funt dcpu 
tata.Reliquorum  vero organorum  actio  ccrte  non  eft:  minifterium  th  eft ad  vitam  nccclfarium, 
veluri  pulmonis,cV  afperc  artcrie,cV  faucium.  Ergo  exeiufmodi  particulis  qua  primum  vacuarc 
redundantia Iicct,  prout  volucris:ex ventnculo  vero ,  cV  iecinorc  vtcunqj  vacuarc non  licct ,  fed 
cum  cautionc.vt  nequid  virtuti officias.  Quonia  aute  non  par  eft actionu dignttas ad a?gros fer-' 
uandos,fed alia? magis  his,alie minus,vtilcs  funt,  vriq; ad  portionc actionu  digni  tatis  e  t  cuiufqj 

Cpartisprofpicicnducft  robori.Maximaigit  eftcordisofficrj  dignitas,atq3egrotantibus  maxime 
oium  nccelfaria:cerebri  vcro  ad  vitaquidem  par  cft  momcntu,  non  th  par  robur  cius  in  xgrotis 
requirimuSjCumnecefteoibus  nonfitneruorumac  mufculorum  opcra  vti.Itaqj  abundcluerit, 
fi  tih  eius  feruatum  iit,quo  refpirationis  munus  iit  obcundu.  At  vero  iecinons  opus  oibus  parti- 
culispernccelfanumeft-.nonth  adeo  faltcm  perpctuamncceffitatchabet,ficutiipliuscordis.  Ad 
portionem  aute  iccinoris,etia  vcntriculi  opus  fe  habet.  Intelligcns  crgo  ourm  particularum  rum 
functionesjtum  vfus,quos  m  aliis  commctanis  tradidimus ,  haud  difnculter  inuenies ,  quatenus 
cuiufq^robur  cuftodiri  oporteat.  Ad  eundcm  vcro  modum ,  cV  quxcunq3  partes  ahis  authorcs  fa 
cultatumfunt,haruquoq3roburferuatedecct  pro  facultatiseamm  vfus  portionc:quo  videlicet 
aialis  oartibus  fubminiftrent.  Sane  de  his  particulis  illud,  arbirror,  didicifti,  cerebrum  ncruis  ac 
mufculis:  cor  arterrjs:  lecur  vcnis  fuppedirare  virtutem.  A  hgura  vero  indtcatio  ipfius  modi  va^ 
cuandi  excremcnti  fuggerit,ad  huncmodum. Vcntriculus  vomini  dcicctionc  q>  inanitur.  Inte- 
ftinadeiectione  tm,licuti  etiam  iccinoris  caua.Rcncs  vero,  cV  uefica ,  ac  iecinoris  gibba ,  li  multo 
uitiofo  fucco  funtrcferta, t  pcr deieclioncs,cV  pharmaca  dcicctona  Catotcnca  Graeci  uocant) y  t 
expurgant: fin mediocri,pcr  urinales mcarus: Cerebru vero  p  paIatu,cV  nares,cV aurcs:Pcctus  et  ^ 

Dpulmonesperafperaartcna,cVfauces.  Afituindicariodabitur  tum  ad  folidaru  lnicpcnes ,  tum  'f^St.  lulK 
aute ad  fuccoru  uitiu fane non lcuis.Na,qui per fumma corporisintemperie iaborant,  iis  medica  fiktmr  p*n*f 
mcnta,que  inteperies  requirit,apphcabimus.  Qinbus  autc  m  profundo  corpore  intemperics  cft,  x<^^tapd^^ 
in  iisr5ne  interualliinibimus.Si  enim  mcdicamctis  tis  utere,quar  intcperies  requirit,  utiq^  mul-  "aTquxgrecc 
to  imbccilliora,cp  pro  ufu  tuo,ad  locu  affectu  perucnient.  Iaad  uacuationes  quoq^  no  nihil  fit 
indicatjdum  focietatelaborantis  particulc  cu  alns  docet.Nam,nifi  lllud  copertu  habcrcmus,q>  ca 
uo  iecinoris  fubiicitur  uentriculus,cV  ieiunum:  tum  quod  ieiuno  ipfi  tenue  lnteftinum  fucccdit: 
id 

uero  colonexcipit:accolon,quodappelIatrcctu:  utiqj  inueniffc  iUudnolicuilfet,<^iccurctrj 
aluum,cV  per  uomitu,expurgari  polTit.C^teru  aptior  fit  pnor  uacuatio,rany  ufu  nm  callcntibus 
inteftinis  tecinoris  fuperflua  tolerare.  Non  fpcrnenda  uero  indicatio  eft cV  ea,quam  fcnfus  par- 
tium  acuitas hcbctudo  fuppcditant:qh  omne medicamcn  contcmnunt,que  tardi  funt {cn(us3 
ci  G  nolcuitcrmordcat.At,queacurifunt  fenfus,eoruuiresdolorercfoluuntur.Expcditigit,has  +  Ar.exanrias. 
ncccofertim,nccfcmclualenribusauxiIiis,mederitetes,fed  tutoporiusintepore.  At,  ubitardus 
cft  fenfus,tn  his  etiam  cclcritcr  obire,quod  iuftu  eft,  licct,  femcl  ufis  rcmcdio,  quod  Gt  idoneum. 


TttKttTar  Tb 
■/JJ  X.lTBTt; 


tUS  hypclataq;  Sc 
catoccnca  no- 
muiaatui. 


t/T£5  THf  CLT-j 
TVT TiTut h 


Verum,quod  fupra  dixi f  de  horum indicarione,> latius  difceptabi tur  m fequentibus,td  que eo  *  «&mt**- d! 
praecipue  loco,quo  de  tumorum  prartcr  naturam  curauonc  agcmus.  A  ;oc,s  CamX. 

Seprima  Claifis.  g  g  g  g  g  g  g  Galcni 


GALENI    METHODI    MEDENDI  IDEST 


*  cucrafian. 
»         /  . 
y  iyovo>{.\. 

genita.' 


DE    M  O  R  B  I  S  CVRANDIS 
L I B  E  R  OCTAVVS 

ARGVMENTVM  LIBRl 

Abioluit  vniucrfam  Curandi  rationem,  quae  Diariis  Fcbribus  dcbct  adhibcri. 

Decommumbin  Dijferentiis  atcjue  lndicatwmbns  Febrium  curandarum.         C*A  P.  u 

Vemadmodum  vero  febres  quoq3  no  fccus ,    alrj  morbi,  qui  cx  inteperie 
tn  nobis  coiiftunt,quos  cn  in  praecedcti  libro  narraui,mcthodo  curenf,  tcm 
pcftiuum  nune  diccre  videf.Qudd  igitur,Eugeniane  chariifime,iimpliciu 
acprimarum  partiu(quas  AriftotclcsfimiIaresvocat)natura  cx  calido,  fri 
gido,humido,cV  ficco,inter  fe  miftis  conftct, vno  voluminc  oftcdimus ,  in  P 
quo  dc clcmcntis  fecundu  Hippocratc  difputauimus.  Qudd  vero  ex eo,  q> 
haec  calidior  iit.illa  frigidior,vel  humidior,vel  ficcior,  vcl  iimul  horum  ali- 
quibus  copulatis  affecfta,fimplices  ac  primae  particulae  intcr  fc  diffcrat,  ld  in 
libro  dc  tepcramcntis  cft  affcrtu.  At  in  libro,quo  de  morboru  differentiis  agif,  duo  in  vniucrfum 
effc  morboru  gencra,quae  in  fimplicibus  animalis  particulis  oriantur,  docuimus.alterum ,  quod 
etia fccundis,cV  copofitis,cV  inftrumcntalibus  iit  comune ,  vocauimus  autc  id  vnitionis  folutuv 
ncm !  altcrum  ipfaru  peculiare,  quod  in  calidi,frigidi,humidi,  cV  licci  intepcrie  coniiftat:Eflc  auc 
ex  intepcrantiis  ipiis,quae  quidc  in  vnafunt  contrarietate,(implices:quae  in  ambabus,copolitas: 
In  ca  itaqj,quae  cft  ttiter  calidu  cV  frigidu ,  oppolitione  duas  eife  fimplices  inteperies:altera ,  vbi 
quiccj  tanto  effici  tur,c£  antc  erat,cahdius,vt  eius  laedatur  acftio:  altera ,  vbi  pari  modo  inualuit  fri 
gidum:  In  ea  vcro  oppofitionc,quae  cft  inter  humidu  cV  ficcum,altcras  etia  gcminas ,  ncpc  humi 
dam,cV  ficca:  Copulatis  vcro  inuice  iimplicibus,alias  cxiitcrc  quatuor,humidam  cV  frigida ,  hu> 
midam  cV  calidam,(icca  &'  frigidam,iicca  eV  calidam.Traditae  vcro  funt  cV  caufse,  quae  has  intepe 
ries  genercnt,in  alio  libro,in  quo  morboru  caufas  rcddidimus.  Sane  vnus  quifpiam  morborum 
eft.qui  per  intempcriem  fiunt,cV  febris,vtiq3  cu  adco  immodicc  aucffus  calor  eft ,  vt  cV  homincm  G 
offcndat,cV  adfonem  ledat:  qn,fi  neutrum  adhuc  cfflciat,quantum  vis  fit  homo  nunc,  qj  antc,ca 
lidior,non  tfi  febricitare  eum  monftrauimus.  Quoniam  aute,  quicquid  praeter  naturam  m  nobis 
oritur,fiue  fpeciale  nomen  fortitum  fit,liue  gcnerale,id  extra  corpus  non  eft ,  fed  tum  phlegmo- 
ne,tum  pleuritis,tum  morbus,tria  fimul  in  vno  coniiftunt  corpore,vcrbigratia,  Dionis:  indicat 
aut  cV  horum  quodq^  propriam  indicationcm  aeque  profectd,vt  eius,quod  maxime  oium  fpecia 
leeft,ipfedifferentiae:obhaecvtilius  vifum  cftfcorfumde  febriudiflerentiistracftare^qudolbus 
prius  praeparatis  fermo  nobis  hoc  loco  citra  omnem  eorum,qui  parum  recle  de  iis  fcripferunt,  re 
iutationem  abfolueretur.  Rcuoccmus  igitur  ad  memoriam  difcriminis  earum  capita ,  qud  pro- 
priam  cx  vnaquaq^  indicationem  fumamus.  Eft  igitur  vna  earum  diffcretia  illa,  in  qua  caufa  ad< 
huc  adeft  febrim  creans :  aut  febri  excitata  iam  defiit»  Altera  vero ,  qua  vel  (vt  Greci  Ioquuntur) 
heclica  fcbris  eft,quae  iam  facfta  eft:  vel  etia  (vt  aliquis  eorundem  dixcrit)  fchctica.  Nam,  qfh  eos 
affectus,qui  faciledifcutiunf,  h  a^iac-i  graece  vocant:qui  tales  non  funt,  \v  «:cocedenducft,di 
lucidiorisdocl:rina!caufa,etiafebriumipfarueas,quae  aegredifcutiunf,he(fficas:qugfacile,fcheti^ 
cas  nominari.Dicendum  cjj fcbriu alias  facile  folubili affccftu  cfle,perinde  vt calfacft um  in  Sole Ii- 
gnum :  alias  difflcile  folubili,  veluti  quod  igni  eatenus  excalfaclu  cft,vt  iam  accendatur,cV  fumu  H 
edat.Hae  funt  primae  febrium  differcntiae.Quas  vbi  cum  fummis  primum  indicationibus  iunxe- 
rimus,mox  ad  magis  illis  fpcciales  veniemus.  Prima  enim  omnis  fcbris  idicatio,veluti  a  morbo, 
eft,ablationem  eius  praefcribens.  Secunda  vero  ceu  abs  tali  eft  morbo ,  quae  no  abiblute  fublatio-- 
nem,vt  prior,fed  certa  quandam  fublationem  indicat.  Nam,  cum  febricirantes  ex  intcmperie  la-r 
borant,neceffe  eft  fanatione  quoqj  eorum  intemperantiae  depulfionem  cfTe.  Omnis  aut  exceffus 
per  contrarium  exceifum  fanatur:etenim  id  quoqj  ante  eft  oftcnfum.  Quarc  febrilis  quoque  in- 
temperantiaeexceffuspercotrarium  cxceffum  fanabitur.  Eft  autcm  febrilisintemperantia^eX" 
ceflus  in  caloris  abundantia.Huic  ergo  ad  temperamentu  via  erit  per  id,  quod  refrigcret.  Itaque, 
fi  iam  prxsens  febris  eft,fed  caufa,quae  eam  excitauit,iam  defn't,huc  tantum  fanande  eius  coniiliu 
dirigetur,vt  refrigerctur.Quare  quaerenda  nobis  talis  materia  eft,qua;  cum  redundante  calore  pa 
ria  refrigerando  faciat.  At,fi  in  generatione  adhuc  febris  eft,caufa,quae  eam  accendit,fubmouen- 
da  cft.Sin  pars  cius  iam  genita  eft,pars  in  gignendo  adhuc  eft ,  vtriqisc  cofulendum  eft :  prim  um 
quidem  fubmoucndo,quae  eam  accendi  t,caufam :  deinde  extinguendo,quae  ab  hac  acccnfa  eft,  fe 
brem.  Ergo,niii  quis  ad  unguememoria  teneat,cVquae  cauiaj  febresgcnerct  ,cV  in  quo  cuiufqj 
corporis  arieclu,is  nunquam  methodo  febri  profpiciet» 

De  Ratxont 


LIBER   OCTAVVS  *o 

A  De  Rdtione  curandi  Febrem  Diartam  ex  Meatuum  confiipatione  in  Calidtt  &  Stcctt  natum: 

ac  ^iduerjm  eos,cjui  hacfebre  r.orreptos  Trtdut  tnedia  excruciabant,  C^4P.  z. 

Dlctum  nanq3cftin  lis  corporibus  mcatuum  conftipationcm  febreexcitarc,in  quibus,quod 
tranfpirat,halituofum  nocft  (Atm&dcsGrecidicut)cuiufmodi  viliturin  u's,qui  boni  funt 
fucci.fcd mordax ct acre ,  fumo  fuliginfuc non abiimile.  His igif  corponbus  falubcrrima cft ex 
aqua  dulci  cV  teperata  lauatio:  tum  rriclio,  quae  rareraciat:  8C  exercitationcs  mcdiocrcs:  cV  viclus, 
qui  dulces  cfficiat  fuccos:  Aducrliffima  vero  funt  lauatio  frigida,et  aluminofa,cV  lauationis  abfti 
netia,cV  cxcrcitatio  acuta,cV  friaao  vcl  plane  nulla  vel  dura,cV  vidus  mali  hicci,  cV  vigiliae,cV  ira, 
cV  rriftitia,cV  cura,  vftio  q$  in  Sole,cV fatigatio.  Verum  de reliquis  poft dicam.  De  ftipatione  ve- 
ro  mcatuum,vndc  digrclfus  fcrmo  cft,liquido  fcirc  licet  folam  cam,fi  reliqua  omnia  delint,accen 
dcrc  fcbrcm  polfc.  Si  itaqjciufmodi  naturas  a  conuenientibus  libi  lauationibus  prohibcas,  pro^ 
tinusfcbricitant.Vrdiftiautcmprofcclo^quo  tcmporcRomaenobifcum  cgifti,  aliquositalabo- 
rarc.ln  quibus,qui  mirificam  diatriton  tranfmittcrc  cos  in  cibi  incdia cenfent,ipfi  dirrlcillima*s  fc  *  x*xoM9erw 
bresfaciut:qn  protinusinprimaeacceffionisinclinatione,  inbalneueosducere  oportcbat:ibicjj  T,uf- 
fincrc  crebro.fi  vellcnt,nedum  fcmcl,aut  bis,Iauare.  Ego  nanq3  reltquis  omnibus  omiffis,eu  tibt 
B  in  mcmoriam  rcuocabo,qui  in  aquis aluminofis  (quae  Albula  vocatj  Iaucrat,ac ex  co  cutc denfa^ 
ta,  poftcceperatfebriatare:quippe  fatisfacict  is  proclaritatefermonisnoftri,  vcluticxemplum. 

Sanc  hominem  inuifcbanrmediciquidam  no  incelcbrcs,  alter  Eraliftratius,  alterMethodicus. 
Viftim  aut  eft  ambobus  hominem  a  cibo  continere.Quod  th  nos,cum  poft  illos  digreffus  fuper- 
uenimus,non  pcrmilinius:fcd  ftatim  in  balneu  perduclum,  cV  tcpeti  oleo  Iargiffime pcrfufum, 
tum  blandiffime  perfricTu,  q;  plurimu  temporis  in  calidi  folij  aqua  vcrfari  iulfimus.  Mox  cgref- 
fo,ac frigida ex  confuctudinc  vfo,tum  findone cooperto,  conlidcre  paululum  ad  yires  rccreadas 
precepimus.Poftea  denuo  in  balneum  perduclo,  ac  rurfus  fimihtcr  tum  vncfto,  tum  pcrfricTo,  ac 
in calida  morari  iuffo ,  dein  rurfum  educlo  ac  f rigida  merfo  detcrfb  q^cxhibuimus  cibum  proti- 
nusquidcm,vtegrelTuseftatq3aquambibit,ptifanajcrcmorem:deinparuointcruaIlo  laclucam: 
ac  poft  hancex  fimphci  aibo  mrc  pifcium  aliquid  corum,  qui  molli  funt  carne,  cuiufmodi  faxatt-' 
les  funt  omnes,cV  afelli  quos  vocat.Porrd  non  alicnu  fit,qud  nihil  narrationi  defit ,  omnia  recen 
fcrc.  Tcmpusannierat,quo  hxcagebantur,paululum  poft  canicularcs,  quos  vocat,dies.  Homo 
ipfc  ci  rciter  quinqj  &f  triginta  annoru ,  colore  nigello,  cV  habttu  corporis  gracili,  atq?  hirto:  tum 
qut  tangentibus,etiam  cum  valeret,manifeftccalorcm  exhiberct  mordentem.  Vrinas  quoqj  ha- 
C  bebat  abunde  Hauas,  ac,  li  plufculum  cibo  abftinerct,  etiam  mordcntes.  Aluus  affidue  ficca  erat: 
tu,qua?  cxccrnebat,exigua  acria  c\i  5C  licca.  Mores  animi  ad  iram  cV  cogitationem  propcnii.  lpfc 
pauci  oino  fomni,cV  qui  perpetuo  de  vigiliis  qucreretur.Hic  quodam  loco,  qud  negocioru  gra- 
tia  conccffcrat,  Albulis  (quae  haud  longeaberat)  eft  vfus  feptima  (vt  aiebat)  diei  hora,ac  ter  qua- 
tcr  cj3  fe  lauit,falubri tcr  hbi  confuluiffe  ratus.  Hinc  quoq3,vbi  rurfus  in  agrum  fe  recepiffct,  ac  ct 
bum fumpfiffet, 3C paululum indormiffet,  vcnitad vrbefero vefperc:vbideftitutus  idoncobal- 
neo,nocftefebricitauit.  Cum  aut  tcrtia  ferediei  hora  contcmplati  cu  medici  effent,  iufleruntnon 
eum  modo  dicm  ,vcru  etiam  pofterum  totum  per  inedia  tranfigere,qud  tcrtiae  diei  noclem  obfer 
uarent.Atqjhisdicl.isabicrunt.Nos  tum  Iauato,tu,vt  praedi<fru  cft,cibato,miniftns  preccpimus, 
li  medici  vefpcri  venirent,quicfcere  hoiem  dicerent:cos  c|3  ftatim  remitterent,  ac  poftridiemane 
redire  iuberent.  Vt  vero  abicrunt,rurfus  holem  fimili  modo  lauatu,ac  cibatum,iis  ipfis,quae  egi- 
mus,dormire  probcfccimus.  Accedentcsautmane  poftridie  mcdici ,  ccnfueruntetiam  eo  dic  ci- 
bo  llli  abftinendu ,  etiam  fi  c£  maxime  fine  febri  prorfus  cflct.  Illo  vero  promittcnte  fe  faclurum, 
quodiuberct,  fcis,quantusillisdigrelfisrifusfitexcitatus:quemnos  paulo  poftfuperuenientcs 
dcprehcdimus.  Non  fugu  vcro,ncc quomodo  cum  laborante  ipfo  fit aclum.  Nam,qm  (inqua) 
D  cu  valercs,bis  lauare  folcbas,ac  mcdici  cibu  tibi  oino  circucidunt ,  ncc  illis  iure  in  totu  obfequen- 
dum  clTe,cV aliquid  coru,quibus  per  fanitate  es  vfus,  immutandu  arbitror.  Eo  vero  putante  me 
fibi  fuaderc,vt  lauaret  quidc,fed  no  bis:  tum  paratu  fe  afhrmate,  quicquid  iuflerim,  excqui:ergo 
(inquam)  ncqj  incdia  tolerabis ,  ncq^  lauabis  bis:  fiquidem  cV  laboraffe  mihi  videris  ia  triduo,  cV 
calfacTus  vehemetius  a  Solc  fuiffc.Propter  igitur  laborem  (inqua)  cV  vftionem,vna  te  adiicere  la 
uationcm  ad  duas  oportct,ac  ter  mihi  audicntem  lauari,qm  id  mihi  faclurum  te  pollicitus  cs.  llle 
fubrides,dura  (inquit)  impcras:  caeterum ,  qfh  ftarc  paciis  cft  iuftu,faciam,qu3E  iubes.  Qiiac  vero 
medici  poft  hxc  cgcrc,nofti  planc ,  quato  erant  digna  rifu.  Bis  iam  lauatus  fuerat,pranfus  qj  dor 
micrat,cu  circa  occafum  Solis  miniftrorum  quifpia  adeffe  medicos  nunciat.  Hic  vero  febricitare 
fefimulat:acveftccircudatusinu61utusq3,quominusbibiftevinuabipfisdeprchendcretur,ami  *  ^7ari^f<L. 
co  cuidam  madat,medicis,fiquid  pcrcontcntur,pro  fe  rcfpondcat.  Erant  autcm  dc  morc,  vbi  in-  <p«V. 
uolutum  curiofe  hominem  etiam  cum  capi  te  vidcrcnt ,  primum  illud  folcne  ipli  rogaturi,  quota 
hora  acccffio  inuafitTet.Cum  autc  amicus  refpondiffet  fermc  ne  vnam  quidem  intcgram,  cx  quo 
coepiffet,intcrccffiffc  horam,cum  horrorenc  an  frigore  ccepiffct,rogat.  Eo  cum  horrore  refpon 
dcntc,  tangunthomincmiamcorpore  propterrifum  cVoperimentum  madcntcm.  Itaque,vbi 
homincm  laudaffcnt,qudd  fibi  obtemperaffet ,  ncc  quicquam  antc  tcrtiae  diei  acccffionem  deli- 

Scptima  Claffis.  ggggggg    H  quifTer, 


METHODI  MEDENDI 

quiflet,ob  id ipfum  (inquiut)  nunc  tc dcferuit horror,eft  CJ3  fudoris  i'ndi'cium,ac multa  humiditas  E 
circa  cutem:  que  haudquaq  cueniflent,nifi  inediam  tolcralfcs,  cV  triduum  tranfmififles.  luffis  igi 
tur  propinquis,liquae  guttula:  llli  manarent,dihgenter  detergercnt,  ne  frigore  afficcretur,tu  ma- 
ne  le  redituros  prarfati difccdunt,nc  tum  quidcm  poft  fudorcs  iulfo  homine nutriri:  vife^  nanque 
funtillisnocTesco  tcmporebrcues,  vtihusqs  eflc  poftridiemanc  nutrire.  DigreiTisigituripiis, 
pcrfufus  fudore  iuucnis,ita,vt  inuolutus  veitibus  luerat,in  balncu  cucurrit,ac  tcrtio  lauit:cV  limi 
liter  eft  cibatus.  Poitridic  prius,quum  aduentarcnt  medici,cgreffus  domo  dedita  opcra  cft,  ne  fe 
deprchcndercnt.Itaque,cum  paulo  poft  venirent,cV  egrelTum  intclligerent ,  mirati  inter  fe  funt, 
quid  tandem  hominem  egrcdi  fubcgilfet  iam  bidui  patfum  inediam.  Ergo ,  fi  hoc  vno  male ab 
eiufmodi  medicis  £gri  afficerentur,qj  pluribus  dicbus  in  cubilibus  detinerentur,  cum  liceret  fine 
intepcftiua  hac  mcdia  multo  citius  ad  confueta  vitae  munia  rcdire,  eflet  profcctd  vel  ld  pergraue: 
Vcrum  longc grauius eft,quod  accidit.  Cu enim  mcmorata;  naturac ,  vbi  fub  tali  vicTu  regunf, 
grauiffimis occupcntur  febribus ,  qui  hunc lniungunt  medici ,  nihil  mihi  a  carniHcibus  dirterre 
videnf.  Non enim  vcluti  qui  humidi,ac  boni  fucci  funt ,  vbi  in  febn  diaria  tranfmittere  mirifica 
diatriton  coguntur,vnum  ld  tni  patiuntur  incomodum,  q>  fruftra  cruciantur,  lic  ctiam  naturae ia 
*  AP.  £nfoT*-  comprehcniaenmmocxlongioreinediaacerrimisaciitiirimisqj  corripiuntur  febnbus:aquibus  F 
T0Kri.  dccifsi-  promptus  eft  in  hccTicas  tranlitus: atqj ab  his rurfus  in  torridum  marafmum : aut,  fi os  ventriculi 
t  e?#  7i  v  7v    ^ac^e  miuriis  patet,  f  in  eum,qui  Syncope,  id  eft  animi  defccTunvnfcrt.}-  Audifti  enim  fubinde 
■A^IW  ^i-in  non  nullis  talium  mcdicorum  dicentem  mc,  liccre  ipfis  cuidenter  intclligere ,  quantu  mali  com^ 
fyncoposu.syn  mittant,dum  ciufmodi naturas  in  inedia cultodiut,li  velint,  dum  fani omnino  lunt ,  biduum  eos 
copoius ar  ma  jne(j,am  juoere  tolcrarc.Cernent cnim  llico  febricitates,id  q:  ob  nullum  profectd  aliud ,  cfc  fame. 

ralmus  no  m-  .  ,  „.  T  r  .  >  P 

f«t  fyncopa :  biquidcm,cui  ncc  luberat  prius  quicy  m  corpore,quo  grauaretur,  nec  quicqj  llli  intenm  accelht 
irno fit.vbi.qui  extrinfecus  noui,  is  plane  ex  incdia  febricitauit.  Qiiando  enim  (vt  dicTum  eft)  no  vnus, altcrue 
ri/corr°cptifve-  HC ftucmpcratorum,fed  planc  oes,vbi  inediam  tolerarunt,cV  balnei  folio  abftinucrunt,fcbri  cor- 
hemenua  cj.de  ripiuntur,ne  vel  leuis quidc amplius relinqui  nobis fufpicio  poteft,quafi  ob aliud  quippia cV no 
pencuh  euua-  inediam febricicarint.  Quibus  nanqj  in corporis  tempcraturaficcum  prarualcthumido,  cVcali- 
ip"is  fuetitaii1-  dum  frigido,his  corporis  habitus  gracilis,hirfutus,cV  nigrioreft:acrcliquisat  tribus  intcmpera- 
quid  (yncopo-  mcntis,qu£ hoc lunt  minus  calida,}-  tacTu calidior  aduertif:  plurima quoqj his flaua elt  bilis, vri^ 
t% aftedionis .  nx  ^  ac deiectio  bili  fatura,cV  pulfus  magni,6V  fomni  Icues  cV  pauci,cV  bfanimi  impetus}-  vehe- 
A  t  Noneftin  mcns.Ergo  reclehoru  Hippocratcs  tum  gcncralcm  victus  formulam ,  cuiufmodi  efle  coueniat, 
anti^uis.  tum,quot  ac  quaha  fymptomata  in  eiufmodi  homines  incidant,non  folum  vbi  totum  dicm  in  ci  G 
b  *  8 jy.or.  biincdia  tranfcgerint,vcrum  etia  vbi  altero  cibo ,  qui  pro  prandio  datur ,  abftinuerint,  prodidit. 
c  Sea.4.t.  15.  Quippe in  fexto  de  populatim  graflantibus  morbis ita inqt: c|JIn  calida natura rcfrigeratio,aquae 
3  .1 83X  potio,quies.  d||In  libro  autede acutorum  vicTu,quem aliqui  ef  Gnidiis  fentetiis  adlcribunt,}-  cu 
D_,  ^6-1-  l-*4«  dc  iis dilputat,qui  folitum  prandium  dimittunt,etiam  huius  naturae  hominum  meminit,  Picro- 
1 '  9\  choluscosgi.tcc,qualiamaraebiIishomincs, abredundantef. fucco nominas.  Habetveroeius 
E j  J^^^l^  vema  ^e  ac^ hunc modu:  Sed cV,  qui  bis  die comedere cofueuerunt,fj,fi  non  prandent,egrotant:  1 
f  tumimbecilli  cVinfirmifiunt,actimidiadquoduisopus:praetereacordis  dolorcm  fcntiunt.Si-  } 

(fovih  »•  aduer  quidcm  fufpcnfa illis vifcera videntur,cV cahdum,pallidum  cjj  mingunt,  cV  deiecho  vritur.  Sunt  » 
fusCnicUasfen  prarterca ,  quibus  os f  ventris  amaricat ,  oculi  cauantur ,  tempora  s  (a!iunt,cV  extremae  partes  fri-  • 
teuas  1  cn  ut.        .Hxc  vbi  praedixit,mox  alia quaedam  tum  de  ccena,  tum  de  node,  h||  adfinefcrmonisaithu 
co  eirexe^ia-  mmioa'  notae  homines  (quos Picrocholus  vocant)  tum  vnicum  in  die  vicftum ,  tum  inediam, 
n.nec  forte  ad-  alios  homines,difficilius  ferre,vnam  nimirum  in  eo  libro  exponens  partem  eorum,quae  in  fexto 
dendum.       Epidemion  monuitin  vniuerfum,nempe  quod  ad  vicTum  fpecTat. 1  ||Nam  refrigeratio,  quacali 
G  *  -TrihKw-  disnaturisfuafit,efficitcumexaliisquibufdam,tumnonmim'mcexcibiexhibitionc.  Quinaqj 
rcu,i.  palpitat  orlginalem  temperatura  parum  moderatam  habent,  horum  infitum  calorem ,  fi  fqualens  acer  cjjH 
H  Ibide.  t.19.  eft,cibi mitiorem  minus  qj mordentem  reddunt.  Sane  lllud  non  latet,cV  boni  fucci,cV  exquifita 
7a.no.c        debere  efle,quae  his  exhibeantur,nutrimenta:  non  th  ea,quae  boni  fucci  propterea ,  qj  exiguit  hu^ 
^^"e4 1  'S  iufmodi fubftantiae in fe habent,nominentur,ac nutrire nequeant,  immo  q> vtile plurimum in fe 
l  ']  ,         contineant.  Sunt  nanqj  cV  maluac,cV  brafficae,cV  betac,cV  Iacluca?,cV  deniq3  omnia  olera,  cV  fru^ 
o-rapcu.      clus,nutrimenta,cum  fubftantia  in  his  habi  lis  ad  alendum  contineatur.  Verum ,  ficut  in  his  exi- 
guum  eft,quod  nutrit,non  exiguum,quod  eft  inutile:  ita  in  pane  puro,cV  ouis,cV  carne,  cV  alica, 
d  eft  Pmnmum  eft,quod  nutrit,minimum,quod  eft  inutile.Qtidd  li  id  inutile,quod  admiftu  vtilieft, 
"acfdanl5 '  ^    Pr?ter9  9  non  nutrit,etiam  acrem,aut  aciitam,  aut  acerbam,  aut  amaram ,  aut  denique  vitiofam 
quampiam  qualitatem  habet,non  modo  non  proprie  nutrimenta  funt,  fed  etiam  medicametofae 
facultatisnon  parum  in  fehabent.Expedit  igitur  tales  homines  illis  nutrire cibis ,  quicunq^  nec 
medicamentofam  vllam  fenfu  perceptibile  vim  habeant,fed  nec  ipfum,  quod  nutrit,plurimum: 
quando  hoc  quoqjdl  exuperat,vitio  non  caret.Principio  nanq3  nec,  quae  in  ventriculo  eoru  agi- 
tur,concocTio  eft  exacTa:  nec,fi  ventriculus  ea  fuperet,quae  in  venis  obitur ,  eft  abfoluta.  Quovd  fii 
hic  quoqj  haud  magnus  fit  error,faltem  tertiam  (quae  fingulis  partium  propria  eft)difficile  fuerit 
m  omnibus illis  rite  perfici.  Conueniet  profecTd  huic,cV  vt  fiigidum  humidum  cjj  quoda  modo 

ei 


LIBER    OCTAVVS  p 

A ci  nutrimcntum  cxhibeas,vbi  corpus  tum  calidius,  tum  ficcius  folito  cft rcdch' tum.  Quarccomo 
dilfinuislniiccftptifanacrcmorad  vngucm  cocTuSjinquo  nullum  htfupcrHuum  condimcntu, 
vtpote  qui  cV  rcfrigerarc,  cV  humedare ,  ac line  liti  fcruarc  homincm  potcft:  cum  co,  q>  ncc  rratu- 
tuofum,ncchumidri,nccficcumdctinetexcrcmcntu.Voco  haIituofa,quacunq3pcrcutimforis 
efrlucrcfuntapta:humida,quxper velicam:ficca, quxperaluum:quippca  vinccntiin lingulis 
eorum  fubftantia,noia  lpfis  nnpofui.Qudd  aut  nullum  horum  retinebit  ptifana  cremor,  maniK 
ftum  cft.Qua  enim  pcr  aluum  excremcntoru  dcicctiones  funt,cas  adftringcntu  rctincrc  (olcnt: 
qua  pcr  vrinas,cV  vniucrlamcxeuntcutim , hacdetincntca, quaexiguismeatibus  inharcnt, 
Emplattomcna  voc.lt:  praterea,qu£  valcnter  adftringut,ca  Stryphna  Graci  vocat:  Ptifana  vcro 
ncccxiguoscutismcatusobturadi,necadftringcndi,vim  habet  vlla.  Ac,  cpnoadftringatquidc, 
vcl  gultus  ipfc  docet,cuius  vnius  eft  proprium,quod  adftringedi,vim  habcat,difccrncrc.  Qudd 
vcro  ncc cutis  meatibus  -{ letitia craffitudine'  ue  fua  y  inhareat,  id  ratiocinari  ex aliis  cius  cftecti^ 
buseftpromptum.Na,liue  fordidumcorpusextrinfecus  ptifanadcfrices,vtiq3,ficutaphronitru, 
cVmcl,  detergef.fiueex  ventriculo  pervomitueduceremcdiocrcm  pituitam  velis,nihiTo  muius 
mulfa  vtilem  ptifana  crcmorem  experieris.  Additum  tn  in  dictione  eft/mediocre/  qm,  fi  multa 
B  cV  vchcmcntcr glutinofa cV craffa pituita  fit ,  hanc radicula ex oxymclite ,  non mulfa  aut ptifana 
detergere eft  habilis.Eft  fanc  cV mulfa ad  omnes ante dicftas expullioncs idonca,verum  nec fitim 
reftinguit,  vt ptifana,  cV  in  amara bili  abundantibus  naturis  facilc  vcrtitur  in  bilem.  Opti mum 
igitur(vtpradiximus)inciufmoditemperamentis  nutrimentum  eft  ptifana:  Proximu  abhoc 
alica,cui  paululum  accti  |  iit adiccftum :  Tertium,qua line aceto  hqutda cft,  no crafta,qualcm  no  t  ttahntanti- 
nullipraparantalfimiTcm  pultianiccifte verohuic, dumcoquitur,aliquidporri  fatiu:>en:nam,  V 
qudd  tum  anethi,tum  falis  aliquid  nccclTario  habebit ,  ncmine  latct.  Qiiin  etiam  in  furno  coctus  impieili  mad- 
panisvtiliseftcibus:Sicutetiame pifcibusiaxauTcsoes:Ncc  iplisminusafelli,nili  ii  propc  lacu,  i&fx  -  : 
autmagnumHumcn,quodinmaredecidat,dcpalh,humidammagisglutinofamcj3habeantcar-  q'^^ 
nem:ProximcafellosfuntfoleacV  torpedo,itemc|5lupus,cx:mulus  poftmugilc  pciago.Omnis  ria.Vidip 
autpifcisdeteriorcft,quipropelacum,quimariconiungitur,autmagnifluminisoftium  pafcit» 
Ex  volatihbusaut optimi  funt  perdices , ac montant  oes  palTcrcs:  Ab  his  gallinacci,  &  phafiani,  »' ™ f^"a° 
cV-{iuuenes}-columbar:fcd  nec  ha  thintusclaudendat,cuexcrcmcntofaiintomnia,quafcxerci  poiita.v^loflc 
tationc  carent.Excremcntofa  vero non minus  funt,tum  lacuftria ,  tu  paluftria omnia.  Quo h t,vt  mi  a 
etiam  cx  ipfis  fuilliscarnibusoptima  lit  motana: Ab  his  dcinccps  heedi  funt.  In  oibus  lam  dictis 
Cfugienda,tum  vetula,tumrccensedita,funt:illananq3duriora,  concocluq3difrlciTioia  funt:hac  *r.0„$oi 
immodice humida,cV  cxcremetofa:ac  potiffimum  quxcuqj ex  animaliu gcncribus  funt,  quana  cula:. 
turalitcrhumidafunt,vtoues,fuesq3.  Verudeoiumciborumfacultatealibi  pracepimus.Nunc  *  inanti^nG 
veluti  alia in  hoc opere,lic  lfta quoq3,exepli  caufa  lint  dicfta.Siquidcm  propolitu  nobis  in  hoc  cft  luucmcur- 
non,tanq  in  iis,  qua* de  alimcntis  cV  medicamentis  fcripfimus,  matcrias mueftigare ,  fed  folas fa^ 
cultates  generales.Nihil  atit  profecld  referat,generales'ne  facultates,  an  vniuerialcs ,  ipfas  appel^ 
les.  Rcucrtamur ergo  rurfusad  propolitu.  Quibus  acrealiquid  quotidic  tralpirat.iijficutisipfis 
,£i.  u.    ftipetur,prompte febri corripiuntur.  Stipant ' vero  hanc  tum  que adftringunt,oia,veluti  paulo 
■)'  414-      fupramemorauimusdc  Albulisaquis:tum  qua-{lentitia  cralTitudinc'uciua}-cxiguis  mcatibus 
inharent.  Aliqh  aute lptius  cutis  immoderatior  liccitas  exiguos  ipi uis  mcatus  dcnfat.  Proindc, 
qut  oenanthe  in  balnco  vtcbatur,hunc  nos  vidifti ,  quo  tpe  mcquali  tatc  fentire  fc  quererctur,  vti 
vetuifTe:  Simili  modo,cV  qui  largo  vino  cum  oleo  exiguo  vtebatur.  ltc,qui  Ientifcmo,  tum,  cum 
denlitudinefentiebat,huncquoq3dec£tero  (vtfcis)  vtiprohibuimus.  Inhibuimus  no  rninus  cV 
eu,qui  quotidie  infolabatur :  cV  eu,qui  puluere  vtebatur.  Alteri  vcro,qui  iam  ad  inequalitatcm  fc 
bnle peruenerat,vchemetia remittere fricTionis  iulfimus.  lam ahu  ( vt  fcis)  curauimus,mirante, 
Dquo  pacto  vnalauatione  acdebitafriclionehorridam  eius  multorum  dicrum  inaqualiratem  dif 
foluenmus.VtcbaturautcVilleadftringcnte  oleo,hoc,inqua^iurcproptcralios  vfuscclcbri:Hi^ 
fpanum  vocat.  Hocigitur  mutantes,  acSabino  tupinguitcr,tum  mollitcr  vbcriuspcrfricatcs,ac 
bis  lauantes,ilico  fanu  rcddidimus.Non  foluigitur  hacoia  vitanda  iis  funt,  qui  fumidum  cV  fuli 
ginofum  e  corpore  exhalant,  fed  ctia qua glutinofum ,  cV  qua  cralTum  gignunt  fuccum : qh  haec 
paruis meatibus inharentia  tranfpirationc  morantur.  Rctincnt  non  minus  (vt dictu  cft)  tranfpi 
ratione,cVquecutim  immodice  liccat.  +  Alultos  liquidc  talium,cu  Sole  vtcretur:alios  vero,cum  f  imfftt  coJ. 
vbcriorc nitro:alios,cu fale,  aut excrcitationc multa ,  aut  fnctionc dura ,  pratcrca fnc^ione  licca,  gr*ci  hahtn;. 
(Xerotribianvocat,) -tcV calidis fomctis,}-cV pulucrc,cVhoruoccalionequotanisagrotaret:ip-  j>>-/---;  . 
fe  tcftises,vtabhisprohibitos,multisiaannisfanosfcruaucrimus.  Suntautcm  mci  ito  ciufmodi  ir,  "^*  ^c-'" 
praccptatumvalentiumadhuc,tumeoru,quiiadevaIetudinequcrutur,  cdia.Nonenim  ei,qua;  '""S/,.;T51. 
iam  faCta eft,febri confulunt: fed  ei,qua  nunc  in  generatione eft,profpicumt,tollendis  f.iis,  quac  U  efi  Mulios 
illascxcitant,  caulis:quippe,qugadhucin  jTenerationcfcbriscft,duaufcrfcaufa,ipfavnaintcrit.  Jiqmde  c»  t..- 
Qiiare,cjug  m  Iibris  de fanitatc  tueda de ciulmodi  tepcrametis  funt  ,pdi taxa oia ad cos.cj  febricita  lilns  m  stle 
re incipiut,fiue id fanationc appellaureoportct,fiue(puidcntia, funt trasfcrcda. Siquidc  fanamus  >ttw**r. 
id febns,quod  la inualit,ct ii exiguu eft :  profpicimus,  neqd amplius  ^ucniat ,  adimctes  caufam. 

SeptinuClaffis.  ggggggg    »rj  Ve 


tio.curacctuai 
iictatur. 


METHODI  MEDENDI 

De  curancii  Fcbre  Dtarta  ex  VfltoncJra^Rcfrt^eratione,  V  i<nlus,Triflitia£um,ac  Lafittudme.    C^4P.  3.  E, 
Eluti  vcro  iam  dictarum  maxime  naturarum,  8c  cum  valcnt,  8>C  cum  de  fe  queruntur,  illud 
comunc  confilium  cft,  vt  Huxilc  8C  trafpirabile  vndiq3  corpus  reddatur :  ita  illud  quodqj,  vt 
tum  vigilias,tum  iram,tum  triftitiam,tum  curam,tum  vftionem,tum  frigus,  tum  laflitudine  fu^ 
giant: cum  promptiflimc  poft hac,  ciufmodi  temperameta febri  capiantur.  Sanarc  vcro ca,quo 
ties  ex  aliqua  dictarum  occalionum  fcbrici  tarint,oportct,  partim  limilitcr  iis,  quos  cx  ftipata  cu^ 
te laborarc diximus,partim  diffimilitcr.Quippc  in  prima  acccffionc  inclinantc ducendi  in  bal-    A.li.4.f  1 
ncum  omncs  funt:  tum  pinguitcr  iimul  ac  molliter  fricadi,rj  quidcm,qui  cx  aliquo ,  quodcutim    c,,  foU  » 
adftrinxit,Iaborant,licut  dicftum  cft.qui  vero  cx  liccitate,  fricandi  quidem  8>C  lpli,  fcd  parcius,la- 
■  AI.  Sitthksi-  uandi  aut vberius.  Refpiciedum  vcro  fcmper  ad  virtif tis  modum  cft  in  omnibus  ciulmodi auxi 
«f,i.aftcfti6is.  ij[js<  Atq?  ira-  quide,cV  triftitia*,cV  vigilia*,ac  cura?,nec  fricftionibus ,  nec  Iauationibus multis,uv 
digcnt: fed  omnibus,qui  cx  ciufmodi  occalione  febricitarint ,  oleum  infundendum  tcpidum  Iar 
ge eftjCui  minimc adfti  ingens  vis  infit:  tu  paululum  fricadi ,  atqj  ex  cofuctudinc  Iauandi.  Vftio 
vcro  protinus  ab  innio  rctrigerationcm  deliderat,tum  crcbriorem  lauationcm :  minime  vero  aut 
oleum  largu,aut  crcbram  fnctionem.  Sint  aute ,  qua  refrigercnt,cV  rofaccum,  8C  omphacinum, 
quod etiam,arbitror,  omotribes ,  id  eft  crudum  olcum  nominanr.Vtiliora  vero  cx  his  funt,  qua*  F 
nihil  tn  fc  falis  omnino  habent.Efficies  hac  magis  frigida,fi  ita  vas,in  quo  continentur,in  puteo  » 
fufpcndaSjVtaquam  tangat.Pra;tcrea,lidefluxusfrigida*aquajvafifcillidat,magishumorcmrc^  J 
fngerat.Qudd  li  largius  refrigerata  cupis ,  vas  niue  circundabis.  Infundcre  aute  iincipiti,  fublata 
in altum  manu,pcr  mediocrem  Iana*  modum  oportct.  Ha?c  vfq? ad  inchnationcm  faciens,in  bal 
neum  duces.  Si  vero,qui  mcmorato  eft  tempcrameto,de  quo  omnis  hic fermo  cft,ex  fngore  fe^- 
bricitet,ctiamduccdusadbaIneuminremiffione  is  eft.  Siaut  cumgrauedineeVdelhllationcfc 
bricitet,prius,cj5  harcconcocTa  lint,lauadus  non  cft.  At,qui  ex  vftionc  fcbricitant,  fj,  vcl  cum  ha*c 
adfint,Iauari  debcbunt:  vcluti  in  libris de  fanitate tuenda oftcndimus.  Poft  lauacru  vcro  lifdem, 
cjuibusante,madefacicndaamborumcapitafunt:eorum  quidcm,  quiex  vftione  febricitarunt,re 
frigcranubus:qui  ex  frigore,calfacietibus.SuntoautecV  harcpoft  balneu  mediocria:cuiufmodt 
irinum  eft,cV  nardinum  vngucntum.  Verum  dc his immorandum  pluribus  non cft.prafertim 
in  libris  de  fanitate  tucnda  iam  proditis.  Scd  fulicccrit  dixiflc  reliqua  limili  modo  m  febricitanti^ 
busefTefacicnda,qucmadmodumin  vftiscVrefrigeratiscitrafebre  ,facicnda  pracepimus:  Non 
tn  quouis  teporc  lauandos  febricitantcs  clfe,fed  in  acceffionis  remiffionc:  Pra*rcrea,qui  cx  vftio^ 
nc  fcbricitant,iis  intendcndam ,  quae  ex  rcfrigerantibus  conftat,  curationem  cfle:  ns  vcro,  qui  exG 
frigore,ea,qua*  cx  calfacicntibus  confifht,  rcmittedam.  Rcliquum  autem  fuerit,  vtcomunitate 
acdiffcrentiam  in  vicTu  omnium  coprchenfarum  conditionum  in  propofito  tcmpcramcto,vbi 
febri  diaria  laborat ,  cxponamus.  Omniu 'igitur  comunis  vicTrus  fpccics  cfto,  qua*  8C  boni  fit  fuc    A,,i,££  £ 
ci,cV  concocTu  facilis,  cV  qua*  nufquam  exiguis cutis  mcatibus  inhareat: Sed iis ,  qui exufti  funt,    c'9'  "* 
cum  eo,quod  rclrigerct  cV  hume(ftct:Parimodo  iis,quos  iramale  habuit:Iis  vero,qui  refrigerati 
fuci  ut,cu  eo,quod  calfaciat  modice:  Iis,qui  peruigilio,cV  triftitia,cV  nimia  cura  funt  aftecli ,  quod 
humecTet  ac  fomnum  concilict:  Ad  cundem  modum  iis,qui  fatigati  funt,  magis  nutries:  lis,  qui 
refrigcrati  funt,minus  nutrics:  Reliquis,quod  medium  fit  amborum.Vinum  vero  ipfe  confcius 
cs  omnibns  me  ciufmodi  -{naturisj-  concedere,  fed  quod  tum  afpectu,tum  viribus,lit  aquofum: 
id  enim  ad  omnia  vtilius,  q;  aqua,  eft,  vtpote  quod  cV  concoctionem  iuuet ,  cV  vrinas  ac  fudores 
prouocet.  Conftat  autcm  8C  Hippocratem  non  in  diariis  modo  febribus,veru  etiam  in  acutis,ex 
ac  Cd  ns,cluae      acutarum  viclu prodit ,  vinu  dare.  At  in fexto  Epidcmion,  fiue  ipfe  fit,  fiue Thcifa^ 

i-7  ais.  iuseiusnliUSjVinum  ||calidistemperamentisprohibet:idc]3nonmodocumfebricitant,fedctiam 
i«f.c  1 15  3  perfanftatem^quippe  in  calidanaturafuadettumrefrigeratione,  tumaquapotionc,  tumquie^ 
tem.Nifi  forte  copiofius  vtcdum  efle  aqua,c^  vino ,  eiufmodi  naturis  fuaderc  eum  dixeris ,  quem  H 
admodum  no  nullis  placcuHoc  igitur  fcorfum  per  fe  difquiratur.  De  potione  vero  frigidx  de- 
cidendum.Ego  igitur  cenfcoeius  generisnaturas,cVdum  valent,eiufmodipotionemagnope- 
re  iuuari:  nec  m  diaria  febri  iis,quibus  in  vfu  fuit ,  eam  circucido.  Siquis  vero  non  affueuit ,  h uic 
per  febrem  dare  non  inccperim,  nifi  priftina  planev  fanitate  prius  reddita.  Quod  fi  vel  propter  ti 
miditatem,vel  propter  confuetudinem  a  pueris,  vel  falfam  opinione,frigidam  timeat,  tum  ope^ 
re  homini  pcrfuadeam,obferuans  in  arftate  cum  xftuat ,  tum  oratione  poft  opus.  Nam ,  vbi  poft 
vfum eiufmodi  potionis  liberatus  ftatim  ab vrendo  aeftiiando  6J3  eft: vifus cjj firmiorem  ex eo fto 
machum,cp  ante,habere:tum  ventriculusillibiliofum  deiecit,cVprobeconcoxit:accorpus,cum 
ea  iterum  itcrum  q^  vfus  fuerit,reficitur:  tum  vcro  aliis  quoque  ci  indicatis,quibus  fimiliratione 
contuli:expofuerim  Primum  quidem  illud  efle  omnium  Ionge  venfTimum,qp  contraria  contra- 
riorum  funt rcmedia ,  proditum  autem  mihi  de hoc prius  eft:  Mox  illud ,  q>  temperamentu eius 
fanitatis  fymmetrian  egreffum  morbo  eft  propinquum:Tum  q?  fanitas  eiufmodi  corporum  du 
biaeft,ac  potiusinafTectu,quamfchefin  vocat,cp  in  habitu,quam  hexm:Praterea  q>  fi  boni  tem 
peramcnti  eflet,hoc  llli  omni  ftudio  tuercr:  cum  vero  vitiofi  fit  tcmpcramenti  8C  naturae ,  in  me* 
Jius  immuto.  Porrd  dictum  cV  de  his  fufius  eft  in  libris  de  famiate  tuenda.  Vnde  nec  immoran- 

dum 


LIBER    OCTAVVS  Si 

A dum  mihi hic multis eft eos lmitanti fcriptores,qui,cum  pauca  prorfus  feiant,  ipfa  in  oibus  libris 
inculcant.ld  enim  non  muka  cltdocere,fed  multa  fcnbcre,cV  mulcas  chartas  confumcrc,cii  hccac 
paucas:ac multum  temporis nulla neceffitate contcrcre.  Itaq^ ncc notas diariarum  tebnum hoc 
loco defcribOjVtpote iam  predictas mihi in  fecundo  de crili  propcmodum  vniucrfas,  fi  quc  vcro 
reliqua:fuerunt,ctiaminprimodefebriumdiftcrcntiis  proditas.  Quin  ctiam  111  hbris  dc  ptdfi* 
bus,quantu  cx  lplis  tit  vtile,cxpofuimus,foli  (vt  (Sds)  omniu ,  qui  ante  nos  fuerun  t:-{id  qj}-  adco 
(arbitror)  clare,vtnecpuerum,quodtradidimus,lateat:cum  Archigcncs  Vt  oftcdimus^  no  do 
cueritjfed  deblaterant  plunma  tum  m  operede  puliibus,tum  in  co,quod  de  fcbrm  lignihcatione 
infcnbit.Tanquam  autem  eum,qui  in  aluminofaaqua  fc  Iauit,  medici  vfq3  in  tertium  die  cibo  ab 
ftinere iullcrunt,ad cundem  fcis  modum  neminem  eorum ,  qui  vcl  exufti  i uerun t,  t  vcl  alia  qua^  f  Addut  antig^ 
piam cx iam dictis caulis  fcbri  tentati,lauilTc,aut nutriuille prius ,  quam  diatriton  tranfmifiiTcnt:  2j  • 
necetTe  enim  profccto cftflt!  mediatriton diccre, nein hocquoqjnugiseorum  mccxponam, di-  &u„tii\uzi<li 
cenrium  aliam  elTc  tcrtrj  diei  acceffione,  aham  lplam  pnmam  diatnton:quippc  hactcnus  eorum 
nugas  procelfiiTe  lpie  ahquandoaudiiti.  Sed,iiue  prima  diatriton,  iiuc aliud  quiduis ,  appellalTe 
velint,nonlcmclnosbis  ueautter,verum  fepius,q;  vtmeminilfcpolfimus.tum  rn  pnmo  ftatim 

B  dic  ad  veiperam  eos,qui  diaria  febn  laborarunt,lauimus,tum  vcl  magis  rn  fccundo ,  lmmo  etiam 
lniptb  tertio:ceupaulo  antediximus  deeo,cuiftipatacutisfuerat.Vcrum  hanccaufam  rarentcr 
vidi fcbrem accendcre, itaqjetiam  hanc maxime  tractandam defumpii: vftioncm  vcro cV lafTi- 
iudinem,cV cancrorum  fingula ,  plane  ix pc.  Vidifti  autem  eos  omncs  quarto  dic  manc  ad  folita 
redire  munia:  ac  mcdicis,qui  lplos  tertiu  diem  prorfus  in  cibi  incdia  excgifTc  fucrant  opinati,  oc- 
currere.Itaq^etiam  mirantitibiacqucreiui,quiddemumcauia*clfct,  cur  vcl  nuncfaltcm  eiufmo 
di  medici  ab  iis,quar  pcrpcram  opinantur,non  rccedant ,  conucnicntcr  (vt  arbitror)  rcfpondi,  q> 
neqjveramfpeculationcmnofcerentjCV  nunccam  incipere  dilcerc  crubefccrcnt.  Aliqui  tamen 
(veluriconhtentcmaliqua\iocxiisquenda,id  q^cum  lachrymis,  vcritatem  nobisfolisaudiuifti) 
nec  vinefibi  neccl]ariaaiuntarTutura,li:quicoslcirealiquidexiltimant,dilccntcsia  vidcant.Ve- 
rum  tu  hoc femel audilti:deos aut  omncs  tcitor ,  multos  ld  mihi  fa?pc  foli confcllos ,  id  q$  lachry- 
mantes,ac  lnfoclicitate  fuam  deplorantcs,  q>  iub  mahs  praeccptonbus  tcpus  perdidilfcnt.  Iuro  qj 
tibi  ruriusdcos-illud  quoqjmihi  perfa*peac6dilcipulisdictumcUc,  cumcftcm  adhuca*ntcado- 
lefcens.  Nam,cum  nuhi  mos  elTet,vbiahquis  mc  dc  fecta  ahqua.num  fana  ellct.pcrcontarctur,di 
cere,mcrefpondcrcnon  polTc,mii  reIiquorQomniudogmatadidicilicm:actmcthoduni  quam-  f  Addfit  antiq 

C  piam  mihicomparalTcm,qua,quod  potiuselict,dilcernerem,  no  pauci  cxcondifcipuh  s  qui  haec  C°d-/'J  '■  *■"''' 

r    .  %       r       j  a/        ti       •  o-r         i  1  l      i-        n,  i.raculutcm 

audierant,mihi  rciponderuntmeix  excellcnti  natura ,  ix  ungulan  proptcr patns  mci  kberahta'  vc[. 
temclTeeruditione,tum  cV  actatem  addifccndum  idoneam.cV  impcnfas,vndedifciplinis  vacem, 
fuppeditatas haberc: fecum  no ita agi,qui  cV rudes in  prinus difciplmis eifent,  ncc acuto  ,  vt  ego, 
ingenio,nec,quod  impederent,habcre: itaq;  contentos  cllc oportcrc ns,  qux  nunc  nofTent,  qua^ 
liacunq3  ea  forent.  Minimc  igitur  mircns,cur  plerofquemedicorum  no  pudcat  diatriton  in  ore 
habere,etiam  fifexcenties  nos  praefagire  in  argris  viderunt ,  diaria^nc  tcbn  laborarcnt,  an  ca,  qua: 
tertio  quarto'ue  die  acccffioncm  aliquam  cllet  habitura.  Illud  potius  azftima  quod  Hippocrates 
monuit,homoalias  ingenio  maxime  plulofophico:  2jlCub+inacuminc}-morbus  eit,ftatimtu  a  i.  Apho.^. 
vinm ds  labores  mfcrt,  tum c  tenui  ad  vltimum  victu  necclTc eft  vti.Vbi  vero  non ,  fcd  licet hbe^  El-0rd-4<l 
ralius  cibare,tantum  eft de  vltimo  remittedum,  quantu  morbus  vltmuscft  mitior.  Labores  naqj  b t  peracu:u«. 
dicit  omnia,quc  hominc  offendunt: vltimos  vero,maximos:quales  vtiq^  in  lummo  vigorc fiut»  c  *  ai.  tenuii- 
Iubet autem relcruari  m  ld  tcmporis  fummam  victus  tcnuitatcm  ,  nilul  profccto  doccns  diuer-  fimo- 
fum  ab eo,quod alibi dixit:  ij Cum in  fummo  vigorc morbus  elt ,  tum  victu  vti  tcnuiffimo  cft ne  1  -  Apho. 8.  Ex. 
cclTe. Atqui heri  non  poteft,  vt fummam  victus  tenuitatc ad  fum nu  vigoris  tcmpus  difTeras,  nifi  0ld"4' f 
D  mter  initiaconieceris,circiter  quotum  diem  m  vigore  morbus  ii  t  tuturus.Sed  cV  infanire  Hippo 
cratc  dicunt,quihaecfcripfent:cV,tamctfinosopereea  oftcndimus.omniapotiusputant,  qj  pof" 
fe  quempiam  in  prima  ahquando  acceffione  certam  noritiam  aticctus  lpfius  argrotantis  habcrc. 
Ego  vero  ncc  m  omnibus  aegrotantibus  fatcor  exacfte  me  fcire  m  pnmo  dic  aftcctum,  ncc  vllam 
diariam  me  febrem  polTe  tugere:at  vero,vt  nihil  in  victus  rationc  primis  falte  diebus  pccces,  hoc 
iatis  eft,fi  difcerncre  dianam  a  reliquis  queas.  Ac  propterea  quarto  dic,  in  quo  llli  hominem,  quc 
iam  iiccarunt,primum  nutrire  inciplunt ,  nos ad cofueta  dimittimus:  aca  diariis  in acutas  icbres  *«f*r«f«^tii 
^raniitumfieri  hac  vicTusratione  prolubemus:cum,fiquis  ahtcr  cibct,excipiat  necellario  lam  du 
Ctas  naturas  ardentiffimx  tebres.Sun  t  cnim  alia:  naturac,quibus  aut  iulul,aut  no  magnoperc,in^ 
commodettotdicrum  incdia:ficutc  diuerfo  alix,  quibusnon  modo  mnoxia ,  fcdctiam  vtiliseft 
tnum  dicrum  incdia.Verum  decaeteris  naturis  poft decernam.  Propoiitum  vcro  nunc  nobis  ab 
iniuo  tcmperamentum  inediat  in  fummum  ducunt  difcrimen,in  quacunquc  iniungantur  febri, 
non  folum  iis,quas  modo  commemoraui,dianis. 
Quopdtto  Duru  Febru  cx  Obilruciione  curundi /ir,>r  Prtcuteamiif,™  m putrtdtpertranftjt.  C  ^4  P.  4 . 

ETenim,  fi  propter  obftruchonem  aliquando  (vtdictum  cft'  morata  trafpirario  cft ,  fi  parua 
ea  lit ,  qui  rcctc  dcterferit,  fecundam  fore  acceffionem  vetabit:  iin  momcntanca ,  non  poffis 

SeptimaCIaffis.  ggggggg    *Sj  ita 


f&.  .  K. 


METHODI  MEDENDI 

ifa  promittere.  Qudd  fi  cV multi,  cV  crafTi,  cV  glutinofi  impacfti  fucci fint,  qua* hos cxcipit fcbris,  E 
rierinon  potcft,  vtintrahnesdianatum  conhitat:quando  ex  neccffitatehuicinmali  fuccinatU' 
ris ea,qua cx  putredinc humorum  acccnditur,iuccedct.Nam  i'n aliis  faltcm  tcmpcramcntis, quae 
in  fcqucntibus cxponam,excitari ex  tali caufa  potcft citra  humorum  putrcdinr m  aliqua cotincn 
tis fcbris  fpecics.  Porrdcapcreciufmodi iermoncsomnino non potcft, qui prius in memoratis 
opcribus  non  lit  cxcrcitatus:ac  potiifimum  in  eo,quod  de  fcbrium  diftercntia  infcribitur.  Nam, 
vbi  obftrucftio  qua*piam  mcdiocris  clt,  ob  quam  febricitant,  quibus  vitiofus  cft  fuccus,  in  pnmo 
die,atqj  etiam  fccundi  aliqua  partc,nullum  eft  in  pullit  putrcdinis  fignum,gquc  vt  nec  cruditatis 
in  vrinis.Protracfta  tamen  inclinatione,necamplius  pro  ratione,ficut  poft  fummum  vigorem  in 
cepcrat,ccdentc,futpectus  aftedus  cft:  vcluti  e  diuerio,in  quibus  ad  folutionem  feftinar,  vel  hali- 
t  Antiqui «Hi  tus  aliqui |  vel fudorcs cxicrut,vel  multa bona  vnna,cu  iignis in  pulfu bonis,  in  iis  proculdubio 
cesaddut,-  vo-  diaria febris cft.Scd,qua* ex  paruaoritur  obftrucTionc,ea  (vtdiclucft)  falteinter  initiafimilisdia 
7',?if,ide& vci  njs eiJ;.Protracla  tn  incIinationc,fufpecta  rcddit ,  cjuis  putrcdinis  indicia  in  pulfu adhuc no  appa 
reant:  quippc ,  nifi  vitiofus  i  uccus  pcnitus  trafpiret,necetTc  cft,putrefiat.  Ergo,vt  tranfpiret,ma' 
ioreiam  auxiliocftopus.Ac,iiqmdc  velpuervcl  fenex  lit,  fanguinedctraheren61icct:intcrhas 
a*tatcs,vbi  robur  a*gro  no  deeif .  (ccanda  vcna  cft,ctiam  fi  plenitudinis  ligna  non  adfunt.  Pra*ftat  ir 
enim  vitioiifuccimuiore  partcemilfa  ad  dctcrgedasobitrucliocsacccderc:cualioquimctusfit, 
fi obftruclionibus  hbcradis  prius,q  vacuaucris,itudeas,  nc  ipfas  magis  impingas.  At  foluut  qde 
obftrucTiones,qua*  dctcrlona  facultatcm  obtincnt,  feu  foris  cuti  fint  admota,  lcu  intrd  in  corpus 

•  Ip  A.  c. Gr^.  accepta.Periculum  vcro cft ctia,nc,qua*  foras  trahut,vna  cu  iis,quae obftruunt,etiam  aliud quip- 
1-gif.  Ikw&t  piaattrahant:cV,qua  ab  interno  furlum  ferunf,aliquid  fccu  in  hs,quein  vafiscontincnf,rapiant. 
rovtriyi  foluflt  Quod ipfum3ii  tcnax iit  et cratfum,obftrucftioncm  planevgcminabit:iin  alitcr,  multitudineccrte 
o  i  iul.    e.   ^uanon  paru0ino  noccbit.CcrnimuscnimaIiqn,etiamquod  multum  cif  jCuiimul  totu  cofluit, 

*  aP.  », i.  vel.   o0ftrucnci0  h^rcre,inhgi  qj  no  minus,  qj  ca,  qua*  glutinofa  funt  cV  cralTa: q>  ii  p  meatus angulfos 

eft  tralitus,multo  profectd  magis  rctineri.Qud  igif cV  his  itcr  liberu,cV  iis,  qua*  foris  admouenf, 
attraclio  tuta iit,vtiliffimu cft corpus inaniile.Quinctia fumofa fuliginofa 0,3  fuccoruexcrcmcn 
ta,qua*  trafpirant,fuccis  iplis  imminutis  pauciora  rcftabunt.  Quare  indc  quoq? minor  rcddet fe- 
brilisculor,fic,vtforas  trafpirare,iicxigucobftructioncsfint,queat.  Ergo/cuiufpiciocritcutim  A.n.4. f.  i 
eftcexobftruclioncocclufam,(idquod  tumexcoconiicies,  q>  no  fuentin  prima*acccffionisrc-  ci  J-foLH- 
miifione  vacuatio  fatis magna,tum  q>  iimilis  fibi  perduraucrit remiffio)  fi  homo  cx  nulla  manife 
fta febricuauit caufa ,  ctiam  ccrtius  argumcntum  obftruchonis  habcs: fin ex  euidenti  aliqua  cau- G 
ia,ncri  potcft,vt  dua*  limulcoicrint  caufr:  nam,fi  altera  trh  caufarum,  nempe  qua  cxterna  lmpref 
rit,iubciret,imminutarcmifTiofuiiTctcufcnfibilialicuiusexpulfionc.  Haudquaq  igitur  differen 
dum  cft  fanguincm  ita laborantuim  mittcre,f.tum  ad  virtutis,tum  ad  obftruclionis  modi portio 
ncm.  Difcerncturauteobftruclionismagnitudocxipfa  magnitudine  febris:vtqua*cxmaiore 
obftructionc  maior,cx  minore  minor  incidcrit.  Vbi  vero  modice vacuaueris ,  haud  multo  poft 
autnutnmetu  aliquod,aut  pharmacu  exiis,  qua*detcrgcat,exhibebis.  Sunt  porrd  no  multa,  quac 
in  febribus  id  pftent.Scd,ficut  dicTu  prius  eft,in  alimetoru  ratione  funt  ptiiTana,cV  mulfa:  in  phar 
macorum,oxymeh,cV  quccuqj  incoqucre  111  mulfa  licet,ccucalamintha,  dC  hyffopij,  cV  origanu, 
&C  ferpillu,cV  irim,cVapiu.Verijhecomniaiuitofuntcalidiora,ideoc|3febres  accedunt,  itavtiqj, 
vt  vinu.Oxymcli  vero  folu  nec  febres  accedit,cV  ftrenue  detcrget  fic,vt  ea,  que  glutinofa  crafta  qj 
funt,diiToluat,cV  mcatus  obftrucTos  liberet.  Porrd  intcr  mulfam  cV  oxymeli  mediu  locum  habct, 
quod  Apomcli  grccc  dicitur :  cuius  plurimus  in  Peloponefo  eft  vfus.Non  im  mcrito,  arbitror,cV 
ficcharu  inter hajc  numerandu.  Ex  hoc  vicftu  feruabis,quatu  de  febrili  calore  minuit.  Etenim,fi 
tertio  die  manc  vidcris  minimu  eiTe,quod  de  f ebri  relinquinac  "neqj  putrcdinis  humoru  in  pul-  A.ibidc  5 
fu  nota  fubfit,neq3  i  vrina cruditatis: fufpecfta  vero  hora,qua  primo die febris  occupauit,cxtra me H 
ridiem  fit:audacler  hoicm,cfj  ocyflfime  lauabis,longc  ante  fextam  hora.  Abunde  th  fit,fi  intra  tcr 
tiarn  horam  lauationc  compleueris.  Ad  eundem  modu,  cV  ii  decima  horam  fufpccTam  habuens, 
vfq?  ad  feptima  Iaucs,licct:  cum  tres  gquinocTiales  horas  quatuorue  inter  balneum  accef Tlonis  c\i 
tps  iiiterponi,abunde  fit  fatis.  Debet  aute  in  balneo  corpus  prius  vncftum  ac  moderatifTime  fri- 
cTum,mox  detergeri  extrinfecus,ablui  qj.Sane  dctergentium  materia  expofi ta  habes  in  comen^ 
tariisiis,quidemedicametisfuntc6fcripti.Deligedaverofemper  funt ,  qua*  ad  re  propofitafint 
acc6moda:quippcdiftinc^ainhisfunt,|tumquamagts,tumqua*minus,detergent.SedcVnunc 
exepli  caufa  pauca  dicemus.  Moderatiffime  deterget  tum  erui  fanna,tum  hordei,  tum  fabarum: 
preterca  mulla,qua  fi  t  aquofa:  magis  vero,cp  ha*c,iris,cV  panacis  radix,  3C  ariftolochia,  cV  mulfa, 
que  mediocri  eft  miliura:  veluti  etiam  hac  magis,qua  meraciffima  eft.Fit  hec,vbi  mifta  melli  exi 
gua  eft  aqua  fic,  vt  liquatu  mel  exiguos  curis  meatus  facile  ingredi  pofTi  t.PoiTunt  aut  vel  hacma^ 
gis  detergere  tum  fpuma  nitri,tum  nitrum  ipfum,tum  aphronitru.Sit  aut  nitrum,oportet,quod 
cx  tcnuibus  partibus  conftet,cuiufmodi  Berenicium  eft :  fi  vero  Iapidofum  fit,  vri  id  la*uigari  cj; 
diligenter  debebit: Mcl autem  purifTimum,acerrimum q3,cuiufmodi  eft  Hymmetium.  Eft  aute 
&C  iapo  ex  iis,qua  maxime  dctergere  valeant.  Atq3  ha*c  fatis  multa  detergcntium  materia*  exenv 

pla 


LIBER    OCTAVVS  ^ 

A  pla  funuTcmpcftiuum.n.cft  iam  ad  ea,qu:e  poft  balneu  adhibenrur,acccdamus.  Sun  t  aur  ca  mi> 
nimemulta.Nam  prxtcr  aquam,  quae  paruapij  mcocftum  in  fehabucrit,nihil  his  eltohcrcdum, 
licct,quod mter  balncum  dC  lulpcctas  horas  fpatium erit,  trium  rorc  horaru conijciamus.  Si  yero 
circa  vefpcram ,  aut  duabus  horis  citius,  tp  pnmo  die,  acceffio  inuadct,tu  Iauitfc  manc  hccat,tum 
cibaifc,  fcd  tantu  ptiilana:  cremorc.  Deinde,fi  fufpectae  horae  nihil  prorfus  arlcrant.cV  lauarc  rur^ 
fus,fi  velit,licet,cV  cibare,ad  cas,quas  diximus,coniiderauones  intcnto.Sin  ahquid  cucniar,cV  co 
ferendumideitcuacccffione, quae  primodieincidcrat:cV  tum  vrinarconfiderandar,  tum pulfus 
(iint:quae  omnia  profecto  mediocnaapparebunr,  vbiexiguarclinquirur  obftructio.  Quare  ip^ 
fum  5C  lauabis quarto  dic,cV cibabis  ad  la dictasconfiderationes  fpectans: fperabis  q^  nihil  quin^ 
to  dic  fuperucnturum.  At,fi  magna  obftructio  facfta  fi  t,ea  febris  cx  diariaru  gencre  no  crit.  Qua^ 
rc  m  proximum  differatur  librum,cum  in  hoc  de  diarijs  tantum  agere  Itatucrimus. 

De  Didrijs  Febnbus,  (jU£  Suptruenmnt  CruditAtibus  ciborum.  C  *AP.  5. 

Lk.Ci.c.1-  Voniamigiturdiarie  febres  in  propolitiscorporum  tempcramcntis  faepenumcroctiam 

EtM414.l1    \  J  ciborumcruditatibusfuccedunt, proximumlucntdeipiisdilTcrere.  Ergo  peifima  qui^ 
^  demineiufmoditemperamcntiscrudiraseltjCitilfimc  qjtebrcacccndit,  inqua  cibnn 
B  nidorulcntam  6C  fumofam  qualitatem  corrumpuntur:  quando  ea,  quae  in  acidam  vcrtit,  vt  riro  *^il.rjrifimc 
\  talibus  naturis  contingit,ita  minus  nocet.Dicemus  autem  de  vtraque  feorfum,incipicntcs  ab  ca, 

I         qiie fepius his  incidit,cV  magis  ledit. Ea cft (vt diximus)  nidorofa quedam  ac  f  umofa: qux  vtiq?, 
fi aluiis lubricaeft,minus eft noxia:fin adftnngitur,grauis eft.  Siquidcm ex adftrictione  eius  vi^ 
tio(x  natura?  ln  fcbres  prompte  incidunt,ac  potiffimu  cum  ncglccto  coniilio  in  lcctulo  domi  ma  *  iMiyypit. 
nendi,ad  iolita  conuertuntur  opera.  Febncitant  autem  non  nulli  dC  cx  ijs,quos  diarrhcea  ex  cru 
ditatemalc  haber:quibus  vriqj  nonminimeincrcfcitfcbrilisafte<ftio  <Sc"exdcfurgendi  frcquen- 
tia.  Qudd  ii  etia  rolio,aut  doior,aut  calor  lmmodicus  in  vcntriculo  3d  inteftinis  fit,hinc  vtiq$  vel 
longc  magis  affedio  febnlis  mcrefcit.  Eft autcm:eorum,quibus  claufa  aluus  eft,6C  quibus  nues, 
non  eadem  fanano.  Itaq? et leorfum  de  vtrifque agetur.  Apparebit.n.lic  tractantibus  non  folum 
quatcnusdifferunt,fed  ct  quarum  ambobus  iit commune.  Si  igitur  ca  rarum,qu:e  corrupta  f  ue^ 
re,  vacuata  elTe  vidcntur,rum  lauandum,rum  nutriendum  in  rcmilfione  febns  eft,  fed  ns,qua£  cir 
ca  vetriculum  funt,prius  confulto.Sin  ita  multa  manitio  aut  pnus  facta  lit.aut  nunc  ctiam  m  ho^ 
mine  durct,  vt  virtus  iam  defelTa  fi  t,  fatius  eft  omiifa  lauatione  cibare,  fed  conful  to  prius  rjs ,  qua» 
circa  vcntrem funt.  Confuleturitalaborantibus,  iimodo  vacuatioamplius  nonduret,  fomento  '\u' »<.-,}. 
CexoleocVabfinthio.expediraurem  tingiabfmthium,  quominusnidoreoffcndat5fcrucntiaqua. 
Quod  ii  quis  morfus,  aut  doloris  fenfus,in  verriculo  adhuc  fupcrfit,  incingi  1II1  peniculus  polt  fb 
mentum  debebit,q  vel  iiccus  8C  calidus  iit,  vel  ex  oleo,in  quo  abiinthium  lncoaum  fuit,mades, 
ac  plurimum  expreiTus.Satius  aut  fuerit,fi  nardini  vnguenti,quod  curiofe  fit  factum.f  acultas  iit, 
ex  eo  peniculum  eodem  modo  imbutum  ventri  incingere.  Iam  multo  ctiam  fatius  tit,ii  purpura 
manna is  tinatq? ctiam longe optimum,  ii  optima iit Tyria:  quippe  tenuiorem  adftringedi  vini 
habct  tum  ca  purpura,  tum  optima  nardus,ita,vt  vis  earum  ficcando,calfaciendo,ac  robur  infere 
do,in  corpora,quac  circa  ventriculum  habentur,alte  penctrare  poffir.Qudd  fi  os  vetriculi  (quod 
ftomachum  appellare  folemus,  abutentcs  nimiru  appellatione)  imbecillius  fit,  ct  tanta  portione 
chiae  maftichcs  in  nardino  tunfa, vnde iordium  craffitudo  cxiftat ,  madcfaotam  cx co  purpuram 
imponcmus.  Efto  autem  abunde  calens  talium  quodqj ,  cum  primum  imponitur:  quippe,  quae 
LL  f.i .  t.i.    tepida  funt,  omnia  vcntriculi  firmitudinem  ditToIuunt.Non  aut  te  fugir  folcre  me  vngucnta  ca^ 
r 3  418  3     lefaccrc  in  vafe  duplici ,  vtiqj coniecta  prius  in  vas  maius,  aqua  fcrUente:  quando  aliter  calefacftis 
vitiatur  corum  facul tas.  Ca: rerum  fluenre  adhuc  aluo,vtiIius  eft  optimo  reccnrc  qj  melino  frmili 
modo,quo  nardino,vri. Vnlc  aur ad omnia  talia  eft et maftichinu.  Non  in  poftremis  accomoda^ 
D  taifunt  eiufmodi  ventriculi  affechbus  SC  vngucnta  ea,  quae  ad  gratia  dchcatarum  mulierum  hur : 
haec,inqua,pretiofa,  que  Romanoru  luxus  videnir  inuenitTejappellationcs  qj  Romanas  dcdilTe: 
noiantur.n.rum  fpicara,rum  foliara.  Si  vcro,qui affligirur,cinctiim  non  parirur,fiue  ob  confuetu 
dine  fiuedelicias  cingi  recufet,  licet,ccraro  idem  efflcias.  Eft  aut  in  eiufmodi  v^fum  opumu,quod 
cxcerafttTyn-henicainvnguentonardinoIiquata,tcuipoft,cprefrigeratumcft,}.aIoesacma^  +  In  toti^iirt 
ftichcs molliffimus  puluis  elt admiftus.  Debet aut  iingulorum hic  ctle  modus:  Cerc  ac  nardi  par  legif  4. ^9h- 
tes pares: aloes pars octaua: fic et &C maftichcs,  vel (fi  placet)  huius paulo aliquid  plus.  C^udd fi ce  r"  v  ~.  ■ ' 3 • ; 
rato  aliquid e  fumptuofis  his  vngucntis  admifceaSjpra-ftantius  medicamentu  habebis.  Si aut  ve  \*c Jipoa^K- 
triculus  intus  vrit  ita,vtaffcctus  quida  phlcgmone  fimilis  in  eo  confiftere  videar,vtilius  cft  CCra^  fiigerata  tlk  ac 
tum,quodexmelino  conhcif.  Sunr  porro  alia  medicamenra  no  pauca,  alia  quidcm  ex  oenanrhe,  deraftun.&c. 
aliaex  hypociftide,Sc'  balauftijs,cV  palmularu  carnc  confecta,qua:  vctriculo  tum  refrigerando,tu 
vero  hrmando,fint idonea.  Horu  ergo,quod  ad  rem  praefente  fit c6modiffimum,id  dehgcs,  rjs, 
quas  memorauimus,c6tiderationibus  inrerus.  Cibadi  vcro  deinccps  his  funt:  Huetc  quidc  etia 
num  vcnrrc,polenra,  dC  panc,quc  grcecc  Oxylipe  vocat:  qui  vtiq?  minimu  aceti  habeat,  n5  ficuti 
indyfcntcnacVdiurinadiarrhcea  pratpararc  folcmus.  Infpcrgere  aurcm  polenramdcbebisalias 
aqua calida  vbcrtim: alias,  vbi  f.  ventcr  adhucplus  iufto  excernit,  vcl  mali  punici,vcl  piroru;vel 

malorum 


METHODI  MEDENDI 

malorum  fuccd^T^iffimu cotoncorum.  Qudd fi iucundius laborati erit,  ctiam  dccodo  cx  piris,  E 
auc  malis,aut myrtis^,  pr^parato  polcntam  mfperges.  Sin  vcntcr  non amplius excernit,  fuffecent 
tum  alica  fimili ccr  ptillanae  pra:parata,hoc eit  aceti  habens  pauxillum :  tum  ex ea  fine aceto  forbft* 
iTtafSt.  tl0:  tum gallinaceorum  tcfticuli: cV  laxacilcs cx albo  uire piices: praeterea fruduum  aliquis ex  ijs» 
qui  adltringac,vel  foIus,vel cum  pane.Hos  vero  vel magis  ct  vecre  adhuc rluente  dabis.  Qudd  li 
appctentia  careant  fic,  vt cibos  auericntur,  (incidit naq3  ld  non  paucis  eorum,  quos  diarrhcea ex 
cruditate  male  habet)  ctiam  de  medicamcnto,  quod ex  fucco  fit cotoncorum,  vnum  aut  duo  av 
chlearia  danda  h  is  func:  auc,ii  huius  copia  no  eft.eius,  quod  ex  carne  eorum  componitur.Tradi^ 
ta vero eius generis  medicamcntoru  copoiitio  elt in  libris de  tuenda  fanitate.  Atqj  ita  quidem  in 
pnma  remimone,rjs,qui  ex  cruditatc  febricitanc,  vcntrc  cxcernetc,mcderi  conuenit.  Si  vero  om 

*  ^nd^a^Mia  mn°  ventcr aftnngitur,  pertractatis prius  praeedkdfjs,  mox toto  vcntreconfiderabis  diligcntcr, 
Lrautemcum  num  cibus  in  gracilc  intclcinum,auc  lii  colon  defccnderit.  Deindcaegrum  incerrogabis,qua  ma^ 
cdio  femj) vcr  ximc  in  parte  vel  morfum.vcl  graui caccm  fcntiat,qualcsuc  habcat  ructus.  Vbi  ex  his  copcrtum 
tu  prxcordia.    habueris,in  quanam  totius  vcntns  parte  nutnmentum  confiftat,fi  in  fuperioribus  partibus  pen 

det,aliquid  diatrion  pepcrcon  dabis,  non  mcdicamcntoli  illius,fcd  eius,quod  in  opere  de  fanita^ 
te  tucnda,ccu cV  limplicilTimum,cV  ijs,qui cruduate laboraret,apriffimum  laudauimus.  Poft de^  F 
inde  praecordia,  oem  qj  ventrcm  pcrfundes.  Hoc  vcro,etiam  fi  inferius  defcenderint,quae  vitiofa 
(imt,facies,  pluris  minoris  qj  ratione  id  varians.Siquidem  plus  cV  tempons  cV  pcrfulionis  exigut  f 
ad  praeparationemcorum.quedeinceps  funtagenda,  qbus  infuperioribus  v^tris  corruptum  nu 
trimcntumadhuc  manet.  Sin  motu  id  notabiliter  ad  inferiora  fit,adiuuandum  autglandcfubdi^ 
ta,aut  leui  pcr  infenus  inf  ulione  eft,  vtiqj,  li  morfus  iimul  adiit,hanc  mitigan  tibus:  li  Hatus,hunc 

•  K*.Qtro>v%<,  ctfmprimeubus^fin  neutrum  fuent,ex  melle,aqua,cV  paululo olei  id,quod  fubter  infundctur,fa- 
es  m  tmpjts.  Q^^biis* Vbi  vero  vtJjfaemendornfMM^us vrget^Sabmimi oleu,  in quo  al  iq  u  i  d  feu  i anferfni  iitli^ 
! ™QtTzrrir'S  quatu>eft vtilius: li  vero eius copia no cft,gallinacei feui: fin nec  huius  facultas eft ,caprini: quod 

fi  huius  quoq$  penuria  cit,  inrjcicndum  olco  parum ccre  eft,potifiimu elota?.  Flatus  vcro  fanan" 
di  funtoIco,in  quo  ruta.cV  fcmina,qux  Hatus  difcutiunt^fuereincoclaxuiufmodi  furuaprj,cV  cu  t 
mini,cV  marathri,cV'liiionis,aliaq3idgcnus.Vacuatavcroaluo,nutricnduprotinus  mcercris  cj^ 
dem  rjs,  quos  mcmorauimus,  limiliter  clt,amotis  ramerjs,quae  adlfringant.  At,li  quidem  primo 
diead  vclperam  hteccgcriSjaut  etiam  noctis  quahbct  hora,etiam  fccundo  dic  limilcm  adhibcbis 
prouidentiam.  In  quo ct,li  planc  deujt  lebris,lauari holem  fincs. Ac,vbi in  lequcnti  nocte,  quie- 
tuscitraofTcnfamdonnicnt,  fanum  ia  homincm  prorfusexiftimabis.Si  vcro.qui  cruditati  fuccefG 
fit,dies  cum  fcqucnte  noctc  fcbrem  attulerit,  vcluti  in  fecundo  dic,  ita  tunc  cV  accurandus  cV  nu^ 
triendus  homo  eft.Si  vcro  cV  nox  tertiae diei  febrile quiddam  paululum  afTcrat,nc  lic  quidem  for 
midandum,fed  hos  quoqj  poitridie  Iauabis,nutrics  qj  ac  rcliqua  omnia  in  ilhs,vt  ante  dehnitum 
ell,ad  portionem  exequens.  Sane  ^mutationcscrudi  alimentiin  acidamqualitatcmnecincide'    A.lib  4.  u 
reinciufmodi  natunsccrnuntur,  niiiadmodumraro,idqjexcibis,qui  promptc accfcunt: ncc  fe    CJ4-^  ■ 
brem  acccnderc  diariam,  seque  vt  nec  tarditas  concocftionis:quando,ficubi  proptcr  talcm  crudi-- 
tatcm  fcbricitant,  quibus  amara  bilis  m  tempcramento  abundat,  oblfrucftionis  cV  humoru  putre 
dtnis  fufpicio  eft.  De qua poftea diligctius  dchniam,  cum  dc  putrcdineagam.  Nunc huic de dia 
rfjs  febnbus  difputationi  hoc  adie(ff  o,ad  aha  tranlibo.  Fumidus  vapor  cx  tarditate  concoaioni  s, 
aut  cruditate,in  qua  ru<ftus  fentiun  tur  acidi,nunqua  cxcitatur.  Qinppc  frigidi  halitiis  abs  talibus 
a.Tap?(*<n.    fuccls afcendut,  hi q; omnino paucilfimi, minimeautem  vapores  multi  fumidiq;  ac fuliginoli: 
cum  nec  in  fjs,  quae  exti  a  funt,  ahter  aut  fumu  edi  aut  fuhginem  videas,  cp  f  umum  cx  matcnjs  fyt 
ita  dicam)  femiuftis,  fuhgincm  ex  immodice  affis  vftis  qy.  eft  naq3 fuligo  vapor  tcrrci tns,  f umus 
miftio  quaedam  ex  terrcltri  aquea  q;  fubftantia.  Verum  non  eft,  quod  lioc  loco  audire expe<ftes, 
aut  quemadmodum  rjs,  qui  tarde concoquunt,aut  ijs,qui  acidum  ructant,  fit  profpicicndum : elt  H 
enim de his  traciatio  ad opus de  tuenda  fanitatc  pertinens.  Hic  tantum  earum  cruditatum  metio 
ncm  faciemus,  quas  febris  fubfequitur.  Quoniam  igitur  diaria  febris  crudi tatcs ,  quae  cum  acido 
ru<ftufunt,nonconfequitur:qug  veroex  putredine  humorum  oritur,eaquandoq3fequitur:non 
fine  ratione  in  eam  travffatione,que  de  lllis  inftituitur,  diftuli  de  his  cruditatibus  precipere,  fed  ne 
tuncquideeo  modo,quo  infanitatis  tuendae  libris.In  illis.n.diximuSjqu^na  per  fanitateagenda 
fint  illi,qui  cruditate  laborauhic  vero.quenam  in  fjs  febribus,quae  cruditati  fuperueniunu 
Quop<t£lo,  <]Ut  Dtarid  exBubone  correptt  funt }  ftbt  tpfts  Conjulam,  ac  Diatritanos 

l/ocatos  trrtdeant.  C  ^4  P.  6 . 

Idamihifermefuntde  diarfjs febribus  vniuerfa:qn,quiexbubone  febricitant , medicos, 
quid  fibi  fitagedum,ne  cofuluntquidc,fed,vbi  tum  vlceri,  quod  bubonisoccafio  fuit,tum 
polfea  buboni  ipfi  profpexerint,  in  remilfione  eius,  quae  inciderit,accefTionis  lauatur.  Ac,  liquis 
tum  diatrifon  vel  nominet,omnes  irridet/cholafticum  q;  appellant,  natura  (puto)  ipfaintellige 
tes  id  tranfmittendum  noneffe,quod  omnino  noerit.Cenfent  qjetiam  in  omnibus  rjs,  quae  fen- 
fum  fugiunt,  tales  debere  elTe  medicos,quales  ipfi  funt  in  ns,q  u^  fenfui  apparent.  Porrd  in  oibus 
tales  ene,nihileft  aliud,qj  intelligere,quando  fitin  tertio  accelTio  futura,  cVquado  futura  non  fit. 

Qinn  etiam 


d: 


LIBER    OCTAVVS  $4 

A  Quin  ctiam,qui  refrixcrunt.aut  vfti  funt,aut  fatigati,aut  talc  quippiam  paffi,poftca  vcro  fcbnci- 
tarum,hi,vbiin  rcmiffionc  talcm  ttatusquietcm,qualiserat  pcr  lanitaic,fentiunt,  netuncquide 
eos,qui  diatnton  nomincnt,tcrrc  poflunt.  Quod.n.vfurpare  ixpc  folco,  queiibct  priujtum,  qui 
fccundum  naturam  fe  habcat,quouis  fophifta  venorcs  opinioncs  habcrc,  hoccnam  m  diumilli' ' 
ma lftorum  diatrito  vidcrc licct,vt que ab omnibus,qui  naturaliter fe habent,fit  lrrifj.  Nuper.n. 
e  plebe  quidam,  g  m  fplcndid a  cccna  prolixuis  libi  epulis  potu  'q$  lndullilTet,  venit  domum  crra- 
bundus,acmanu  dcdudus.  Cum  aut  ea,  quibus  grauabarur,  in  vcntriculo  eius  Ruiarent,  omnia 
eaeuomuit:cV  pcr  nodcm  quidem  febricitauit.  Dormiuit  autcm  m  magnam  parce  fcqueiis  diei. 
Poltea  furgens,  ac  paululum  inambulans,  lauit,  nfit  q?  eum  ,qui  Qbi  diatruon  mancdam  fuaferat: 
illo  nanq? authore  etiam  poftero  dic  mediam  tolerare  debuiflct.  Vt autem  (res  ipfa  moncbat,  dC 
ipfe fua  fpontc  faciebat;  lotus  cV modice cibatus,poft  Ibmno  dcditus,  co  qj inorlenfe  frues,  mane 
furrexilfct:adconfucta  q;  rcdijflctetiam  m  lpfa  diatn'to,in  quacum  tolcrare  lncdiam  oportuitTet, 
fidiatrirarijsmedicis  paruiflct,  itacnimcosper  locum  eleganrcr  nominauitquidam:  eVquidem 
cucccnatusiamcxconfuetudinehomoeflet:acccdens  facctusillerilum  excitJUii,  comcmorans, 
quemadmodum  eum,qui  tertio  ante  vefpcri  vomuilTet,oportuilIet  ctum  biduo  i  lcdum  liccum 
Bacfordiiim  pknum  tolerare,  adhorasc]3  fpcctantem  pro  dutritjriorum  lulTu  dccumbcrc.  Sunt  *  *ne. 
\  enim,  arbitror,  vcl  plebi  non  obfcura,  quarprctcr  rerum  euidennam  temere  audcnrur.  Atqjinde 
mcrito  alios  medjcos.alios  grarce  Logutros,id  eft verbis  tenus  mcdicos  elTc  dicunt .  Quomodo 
cnim  non  iurc  hac  appcllatione  cenfcantur,qui  ea  nefcian  t,que  ncmo  e  vulgo  lgnorat  f  Quomo 
do  non  meritillime  lrridcndi  carpcndf  q3,qui  ctum,  cu  talu  ignorci,  Hippocrati  fe  preponunt  f 
Verum  lllorum  ItupiditJtcm  ne  Mcrcurius  quidcm  lpfe  cum  Mulis  fanauent. 

De  Curandx  Durta  inCahdii&*  Hum:d:>  natun^ac  in  Hibiubu,s,c]u:  funt  ^icyuifm.  C \AP.  7. 

ABfoIuta  vero  tn  ifs  naturis,  quibus amara  bilis rcdundat,  (in  quibus  f  elcmcntum  frigidum 
vincitur  av  calido.cV  elementum  humidum  a  ficco)dc  duri|s  febnbus  difputatione,ad  ahud 
corporum  tcmperamcntum  tranfeamus,  quod  nihil  minus,  ip  lupra  didum,vitiofo  cft  (ucco,  m 
quo  f.calidum  pra?ualetfrigido,cV  humidum  licco.  Maximc.n.omnium  putrcdinis  morbis  hec 
h  ti.ti.    intemperics  expofitacttpropterea,  c^peripfamfanitatem  proxime  putredincm  accedit:veluti 
*ae       tum  ex  fudonbus  conijcere  ett,  qui grauiter  his  olent,  tum  vero  ex  vnnis,  deiedione,  atqj  ct  lpfa 

refpiratione.  Etenim,qualis  eft hircorum,talis  eft  cV  talium  naturarum  temperies.  Idco  qjprom  *  {XTcoiTr.  i. 
pta  eft  ex  qualibet  occalione  tum  alns  multis  morbis,tum  vero  fcbnbus ,  corripi.  Nam,  q  hac  in-  expi"aone. 
C  tempcnc  funt,cum  fripata cutis eorum  eft,  effugere febrem  non  potTunt:  fed  nec ,  cum  valentcm 
cruditatem  contraxerunt,aut  perufti  -{in  Sole>  fuerunt,aut  tale  quippiam  aliud  palli.  Ac  vitious 
quidem  habitibus  ftipatio  cutis  plurimum  elle  mcomoda  folet.  Ideo'q3,quibus  amara  redundat 
bilis,nonminus,c|i  quiad  putredinem  funt  proni,  (Sepedon^df*s,id  eit  putrcdinolos  Greci  vo- 
cant  fcbribus ijs,que_  ex ftipata oriuntur  cute,patcnt.  At ab  nidorofis cruditatibus,quae  humide 
cV  calida? naturae  funt,  'quas  modo  putredinofas  propterea  vocaui,  q>  fucci  facillime  tn  ijs  putre- 
fcant)  promptius  laedentur.  Nam  de  obftrudione  quid  atrinet  diccrc quam  idcircornaximc  fc^ 
bres  accenderediximus ,  q>  putredinem  rn  ns,  quae  non  tranfpirant,  corponbus  creet.  Verum  de 
eiufmodi febribus  poft agemus.  Sane  diane  omnes  promptiffime  m  iam  dictis  tcm peramentis 
accendunt,  idq^  ex  qualibet  earum  caufarum,  quas  modo  in  amara  bili  vitia  ris  natuns  retuli :  o> 
rarionemq3  pcrfimilem  illishabent,acin  paucisomnino  ditTidcntem.  Nam,cum  he  hu.Tudio- 
res naturac  tint,  magis  ferunt,  cp lllx,  famem  firim  que. Itaq;  minus laedentur  har,  fiquando  fame 
per diatritanos  crucicnmr ,  fi  modo  hbera  ipfis  trafpiratio  non  delit.  Atquc  ldcirco  balneum  hi, 
ceu  quod  cuum  eorum  I  jxet,  vel  magis ,  vel  certe  non  minus,  6^  qui  amara  bili  abundant,  rcqui- 
runt:ceu,quodhumectet,nonrequirunt.  Quecunqjverodceiufmodi  naturafuntdicta,eadcm 
D  de  acquifito  habitu  dicta  etTe  cefendum.  Aliqui  eni'm,quibus  boni  tunt  natura  (ucci,  coeuntibus 
aliquando  eodem  tcmpore  pluribus  f  lccannbus  corpus  calfacientibusq;  caulis ,  in  amare  bilis  vi 
tiofum  habinim  mutantur.  Da enim  venifle hominem  efhtis  tcmpore rn  regionem  calidam  Sc* 
ficcam:enepreterea  codemtempore  ftatumccelicalidumacliccum:tumvefci  eum  cibiscahdis 
hccis  q3:cogitarequoq3,actrifrari,cV  vigilarc,cVirafci,cV  quamplurimulaborare:fieriautem  po- 
tcft,vt  ldem  homo  per  ld  tempus  venerc  lit  vfus  frequcnti,cV  in  Solc  maiore  ex  partc  verfatus,Sc" 
medicamenra.quajticcentcalfaciant  q3.biberit,velutialiqui  Thcriacen,nonnulli  Ambrofu,  alij 
Athanaham,fcimus  cnim  profectd  medicamenra  a  lunionbus  medicis  ciufmodi  nominibus  vo 
cari:  Cuicrgo  omniaiam  dida  pcr eftatemcontigerunt,hunc,necefleeft,  calidum  cV  ficcum  rcd 
diderint,ac propterca eo  habitu.qui am ara  bili  abundet,quamuis antca  optimi  fucci  fucnt.  Iraqj 
etiam  ex  omnibus  fupradictis  caufis  facile  febricitauit.  Ad  eudem  modum,cV  fiquis  naturaliter 
boni  fit  fucci,ac  locum  tcmperatum  mcolat: fi lllinc  fe  in  alterum  locum,  qui  calidus  fit  cV  humi- 
dus,veris  tcmpore  trjsferat,id  q^  ft atu  cocli  calido  humido^q^:  tum  omni  victus  ratione cahda  hu 
mida'q3  vtanir:  is  qaoq^  fimiliter  llhs,  qui  natura  funt  purredinofj,  tum  cartens  tentabitur  mor- 
bis,  quibus  llli:  tum  febricitabit  non  folum  alns,ficut  llii  ex  rjfdem  caufis,  febribus,fed  ctiam  non 
minime  diarijs,dequibusnuncinftituimui. 


METHODI  MEDENDI 


Qh£  inter  Didri<tffebresym  ^4cutas,dut  Multorumdierum.promptius  ,ac facdius  pertranftant .  C^4P.  S.  F 

CVm  vcro  octo  inteperies  in  vniuerfum  iint,vtoftedimus,opportunillima'ad  fcbrcscftca-    A.1. 4.f. 
1  ida     iiccarac,  miiqms  hanc,vt  diaucft,  cibet,  ociirimcincamutatur  diariaicbrisinacu-  c 
tum.Propinquahuicclt,  pradfertim  quodadtebrcmattinct,  quauis  adalialitdetcrior,calidain- 
tcinpcries  cV  humida.Tcrtu  ab  his  mtemperics  eit  iimplcx  illa,in  qua  oppoiitio  altcra  rccte  fc  ha 
bct,  vtiqs qua? cx  humido  cV  iicco  coltat,  m altcra  calidil cxuperatv  Quippc opportunior clt  haec, 
lT9hvny.kf«*  qj  cctcrur,quac  fcquuntur,tum  vt  omnibus  fupradiclis  pccaiionibus  luxiaf,  tum  cx  diarijsin  fplu 
num  dicrum}-  tcbres  tranleat:  nihil.n.alienum  fuent cas  iic appcllare.  Huic proxima eit,  quae  in 
cahdo  cV  frigido  dcbmi  modum  fcruat,  cctcrum  iiccum  clcmentu  habct  humido  praeualens.  Ab 
hac  deinccps  mcdia  oium  eit,f.qu.c  mcdiocri  tate tn  vtraqj oppolitionc  fcruat.  Quatuor,quae  re» 
liqua?  liint  intcmpcrics,ncq3  tacilc  fcbnbus  occalionc  iam  dictarum  caufarum  patcnt:  ncq3  diaria 
tentatar,ii  lncdiam  tolcrant,in  plurium  dicru tebres  tranfcunt:  Immo  aliqua?  faltem  earum,vbi rc 
dundantiam  humorum citra  corruptelam  contraxerunt,  (contrahunt aut  eiufmodi  intemperies 
affiduc)  vtilitatecx  incdia  fcntiunt:ac  potiifimu,  qux  frigidacfi:  cV  humida:  ab  hac ,  quar  humi- 
da  eft:  tertio  loco ,  qua?  frigida:  quarto  loco,  quae  iicca elt  cV  trigida.  Siquidcm  poft diarias  febres 
difcuiTaSjvbicoaclusquiipiam  nullanccclfitatc  cftmirihcamdiatnton  tranfmitterc,aliaquidem  F 
nulla  in  frigidis  temperamcntis  ex  lncdia  febris cxcitabitunlcdetur  tamcn  ipfc  ticcus  cV  frigidus  i 
corporishabitusq;  maxime,vt,nili  longo  tcmporc,rcdireadnaturam,quieafuntmtcmpcrie,no  ' 
potfint.Ca?terum,fiquod  forte  tortuna  his  adiit  acquifititium  humorum  vitium,  ficri  poteft,vbi 
in  famc  cV  illoti  pcr  tnduum  cuitodiuntur,  vt  ex  diarrjs  lii  plunum  dicrum  tcbrcs  immigret.  At, 
quae  iicca  quidem  corporis  natura  cft,  fed  in  altcra  contrarictate  tcpcrata,  ca  lii  logioribus  incdrjs 
gracilcfatmagis,<fj?  qiuvliccaeft  cVfrigidaachcitur  tri  facilius,cum  ldoncum  nada  cft  victum. 
iluopacio  Curdtio ,  dc  Viclusratio,  mshtuenda  fit,  cum  Di\lidentcs Indicationes 

in  Didruts jebnbws  c oimnt.  C \AP.  y. 
Nimuero  eiufmodi  olbus  vicrtus ratio  al teranda  cft,multo  profecld  magis ,  cjj  ijs ,  dc quibus 
1  primum  omnium  cli  dictum,ncmpe  calido  cV  iicco,itcm  calido  cV  humido.Quippc,  qui  fri 
gidus  cV  humidus  naturacit,qrii  calido  licco  q3  in  vtraq3  lntcmpcric  contraric  citancctus,contra 
rio  nimirum  vtctur  viciu.  Melius  tamcn cft  non  abfoluto  fermone/contrai io/ dicet  c,  fcd ex  fo- 
lius  tempcramenti  mdicatione,  quado cx  co,q?  cadcm  fcbri  fcbricitant,non  diucrfair.,  fedomni- 
nocandem  (orticntur  mdicationcm.  Dictum  nanqjfarpenumcro  iam  eft  id,quod  (ccundum  na- 
turam  cft,finulia  fcmpcr  poftulare:quod  pretcr  naturamcft,contraria.Siqu!dcm,quod  naturali-  G 
tcrfehabet,cuftodire:quod  prctcr  naturameft,tolIcreoportet.  Porrd  fcbrisomnis  praacr  natura 
cft:  ldco  cj3 vicftus  rationcm  humidam  frigidam  q^ cxigit.  Tcmpcramcma  vcro  lpia  alias  iimilia, 
aliaspoitulantcontraria.  Quarenim  vitio  carcnt,limiliapcrpctuo,  quippcqua?icruarccxpedu: 
qux  vitium  habcnt  (vcluti  in  opcre dc  ianitatc  tucnda cft  dictu)  alias  finulia,  alias  cotrana.  Id  0,3 
meiitoaccidit,cum  nccad  vngucm  naturahtcr fe  habcant,quomodo  cnim  cifent  viriofirncc 
prorlus  praetcr  naturam,qii,qui  iic  attcmpcrati  elTent,pcrpctuo  a?grotarcnt.  Ergo  fimilia  dciide- 
^AlMceratis  rant,tum  in  aliis,  dc  quibus  mox  dicctur ,  tum  vcro  in  viceribus  omnibus:monitratum.n.id  fe- 
pc  numcro  iam  lii  fupcrioribus  cft:contraria  vero  m  eo  victu,qui  pcr  fanitatcmadhibetur,vclu- 
ti  ln  hbris  defanitatc  tucnda,  docuunuus: fed  ncq3 haec  pcrpetuo,  fed  tum,cum  corngerc  liitepe-- 
ricm  corum  itudemus.Qinppe  duplex  nobis  tn  i)s,qui  fam  funt,  finis  proponitur:ncpc  vel  cor- 
pus  fanum  in  pnliinacius  tempene  tucri:  vel  etia  hancmclioreni  reddere.  Sic  igitur,  arbitror,  iri 
rjs,  qui  diaria  febri  laborant,  cibandis,vcl  vm  fcbnli  affeclui  contrarium,vcl  etiam  ipfi  laborantis 
intempcramcto,dcfumemus.In  ea  tamen  natura,que  haud  dubie  in  medio  temperamcnto  elt,ab 
ipfa  febri  cotranorum  indicatione  acccpta,catenus humidumfrigidum  0,3  vidum  adhibcbimus, 
quatcnusficciuscalidiusq^,  cpante,iam  rcdditum  corpus  apparet.Verum  hoc  tum  perfpicuum,H 
tum  indubitatum  cit.  Reuertamur  autcm  rurfus  ad  mtc  peratas  naturas.Nam,  quoniam  eas  (fi- 
cut  in libris  de  Sanitate  tuenda  cft  proditu)  licct  cV,  quales accepimus,  feruare,  licct  cV  ad  melius, 
transferre,fatius,  arbitror,cft,cum  plane  valent,noncum  atgrotant,vel  de  ie  queruntur,victus  ll- 
in ac^o  & de      ranonem  mutarc.  Gaudcnt.n.natura!  confuetis  fcmper ,  vt  cV  Hippocrates  ||  euidctiffimis  ar- 
iuceps.7J.i^.a  gumentis  in  libro  de  acutorum  viciu  adftruxit: cV  in  omnibus,  qui  fe  fecudum  naturam  habent, 
manifefte  apparet.Qiidd  naq3,qui  iibi  iam  difplicct,  extra  ccetum  eorum,  qui  fecudum  naturanr 
habent,fint  ponendi,id  nemo,qui  compos  eft  mcntis,  dubitet:  caeterum,  fj  an  praeter  naturam  fe, 
an  non  naturaliter  folum  habeant,id  vtiq^  quis  cftimandu  duxerit.  Atqui,  fi  ex  ipfa  cofuetudine 
indicationem  aliqua  fumi  coueniet,  fi  quidem  multo  iam  tempore  intcmperatas  naturas  contra- 
rio  victu  ei,qu£  vicit,inteperiei  cibauimus,ita  ct,cV  cum  parum  ex  fententia  fe  habent,facicmus:. 
fin  minus,quaj  fimilia  tcmpcramcnto  fuadet,indicanonem  prcferemus.Ita  vero  cV  Hippocrates 
ordgh14  ^"'  mmiknnrevidcf,vbiait:  || Humidusoisvidusfebricitatibuscftidoneus^potifrimum aut  pue-  » 
ris,cV  alrjs,qui  ita  cibari  funt  fueti.  Febricitatibus.n.inquantum  febricitant,ex  ipfa  contrariorum  » 
indicatione  humidus  viclus  conducit:  pucris,ex  fimilium.Eodem  aiit  modo  8C  ea,  qua*  a  confue 
tudinc  prgbet,quo  ca,que  ab  gtate  daf,accepit,  Na  cV  £tas,cum  ex  rjs  iit,quae  natura  nobis  infunt, 

iimilem 


LIBER  OCTAVVS 

.A  fimflem  fibi  victupoftulat.Et,quea  confuetudincindicatio  fumitur.fic  fumpta  cftSicut.cz,  quac 
ab 3etate:quippe fcruarc quoq; hanc iubet,  pennde ac propnum artatis  tcpcramcntum.  Itaqj ctia 
nos  tumexoibus,quae  circaagru  lpectant,eius,quod  conducit,inuctioncmoliri:  tum.qh  mdica 
tionesoesfccumccnicntiant,  cV  qh  mterfedifTentiant.infpicere  femp  conuenict.Oibus.n.con^ 
icnrienubus,  vna prorlus  victus  fpeciem  coftitucmus:  diffidentibus  vcro  nucr  fc,  quae  valentio-- 
res,ac  plures  fint,prxferemus  ita,vt  virius  fpecies,quam  hae  prefcnbanr,praefcraf,  lic  th,vt  ne  co- 
traria Qt neglecta.  Porro  prarlatio haecalias  vtniqj rn  vnius auxiln materia  miftis  perficitur, alias 
feorfum  fumptis.  Ac  cois  quidcm  haec  ratio  eft  oium,quae  inter  fe  coplicate;  funt,  con  tranaru  indi 
cationum.Quo aut  hanc ad  vfum  conferre oporteat,  cu aliqh  lpfi  morbi  coeuntcs  lint contrarrj: 
aliqh  morbus  vnus  fit,  fed  qui  contraria  mdicatione  fubrjciat,aut  naturali  laborantis  tepcramen- 
to,  autci,  quod  nunc  acquificrit:  praeterea  artati,  cV  cofuetudini,cV  rcgioni,cV  anni  tepori :  ia  ipfa 
particulatim  tractationcoitenda.  Nuncergo,cupropofitunobishocloco  fit  vnicuiq;  mcmora- 
torum  lntcpcnci  gencrum  ldoncum  mucnirc  victum,c5is,quem  ccepimus  methodi  modus.ve- 
luti  fub exemplo,  cxamincf.  Ponc.n.correptos  febn elTe  duos  homines  in regionc  natos  cduca- 
tos  CJ3  tepcrata: nunc  in  ea  non  clle,  lmmo  alteru  m  calida  cV  ficca ,  altcrum  ln  hunnda  cV  trigida: 

$  pra-terca  eoidcm  diucrfo  eilc  tum  teperamento,  tum  natura,tum  confuctudine,tum  aetatc: ct  fub 
diucrfo  (li  placef  cV  anni  tepore,  cV  ftatu  cceli  egrotare,fic,vt  Altcr  calidus  ficcus  qj  natura  iit,  ac 
tali  victus  rationi  m  totum  infueuerit:praererca luuenis fit,  tV  hieme  argrotet ,  id  qj  in  humida cV 
fngida  regionc,acftatucocli  fimili:  Alter  humidus  cV  frigidus.limili  victualTuetus,  tu  puer aera^ 
te,acaeftate,incaltdaficcaq5regione,  acfimilicceliffatulaborct:  Que  namigitur  ln  vrroq^horu 
funt indicationes :  Ncrrrpe,que a  febricitando  fumitur,cois  amborum  eft,ac,quae rcfrigcrenr,  5C 
humectent,  deiidcrans:  rcliquorunullacftprartercacois.SiquidcmPrioricV  propter  naturam, 
cV  proptcr aetatcm,  quae  fimih  1  lbi  victu  fucre  affuctae,  ficcioris  calidions  qj  temperamcnti  cibus 
idoneuseft:  idemq5proptercVannitempus:cV  ftatucccli,cVregionemcouenit:nonenim,  quae 
ab  his fuppeditatur,  tndicado  fimilia dciiderat,  fcd  contrana :  Alten  ex ,ppoiitis,proptcr ctatcm, 
cVnaruram,cV confuctudinem,iimilia  lpiis  exhibenda  lndicantur:  propter  ctatcm  quidcm  humi 
da,modice  q^  calida:  propter  naturam,cV  confuctudinem  humida,  cV  frigida:  proptcr  regioncm, 
cV  anni  tempus,cV  ftatum  cocli,  contraria:quae cV  ipfa  nimirum  funt  tanto  tepcratis  trigidiora  cV 
humidiora,  quanto  rcgioncs  lpfae  funt calidiores  teperatis  eV  ficciores.  A  confuctudine.n.fcmp 
eftindicariofimilium,quoadf.aegrotanthomincs.  Atabetatc,natura,regionc,  anni  tcmporc,  cV 

C  fratu  coeli,  vbi  tempcrata  hcc  funt,  iimilium  femper  prelidiorum  cft  lndicatio ,  iiue  valeat  homi^  *  QuiJi>n  nd 
nes,  fiue  egrotent.  Contraab  intemperatis  anni  tempore,ftatu  cccli.cV  rcgione,contrariorum  eft  gr&t  hubem, 
indicatio:ceterum  ab  etate  cV  natura  non  abiblutc.fed  cum  confuctudine.  Porrov  nihtl  in  contra         *' " - 
rns  mdicationibus  tam  conucnit expendi,cp magnitudincm  f  eorum,qu9 ad  lndicationem  coie-  ut L"\::e'-U r 
runt.}-Quavtiq3inlibrisdcfanitatetuendadupliccm  effeoftcndimus-  alteram,quae  ex  lpforu, 
que  indicant,dignitatibusccnfeatur:alteram,quaeexipforum  (vtficdicam)  proprrjsfubitantris  fi0t6nua.Tar 
fpectetur :  quas  ex  conferendo  cum  mediocn,  cV  quod  fecundum  naturam  cit ,  accipiendas  eiTe  /.  ui.  -m  rim , 
teftari  fumus.  Nifi  enim  lta  quis  indicationum  poteftates  examinet,  nequeat  fane  menfuram  vi-  tt      .  ..  - 
tftus  inucnire.Cum enim  rcfngerandum  humectandum  qi efTe  febris  perpetuo  mdicet,  reliquo-  abjtiax- 
rum  "ero  quodq^prout dictum  eft,vbi  concors eorum  indicatio eft,nullum  exhibetur ncgociu:  T"rft^' m 
vbi  difcors,pro  plunbus  ac  potioribus  formari  victus  ratio  debebit.  Siquidem  in  modo  propofi       ,mJ:J  ' 
tis,exeo3quddtebridtant,communisrefrigerantiumachumectantiumindicario  pr^ftatur,non  r^^r  e"  " 
tamen  ex  caeteris.  Sed  cuius  tum  aetas,  tumtemperamcntumvnacumconfuetudinc,  tumrcgio,  .  ItaIe^-j 
tumanni tempus,cV cccli itatuSjhumcctantiarefTigerantiVq; exhibendaindicant,hunc hauddu  efl^ vc f,naar 
bium eft non  folum  humcctandum  refrigerandum  qj eiTe,fed  etiam  ncc lcuiter h^c,ncc  vtcunq?,  vemc, m « cr- 

P  faciendaelfe,  lmmo  planc  magnopcrcac  vchemcntcr,  omnibus  fcilicct  indiduiombus  idcmdi-  diabu'  gr?ci'« 
ctantibus.Cuius  vero  rcliquaomniarefrigerantem  quidem  humectantem  qj  victum,  qucmad-  bro  teraodc  \\ 
modum  cV febris,non  indicant,fed contrarium  ipfi.calfacientem  fcilicct  cV  iiccantem,vtiq5  ambi  UItacc  tUfn  <i  ■ 
guitas  pugna  q^  indicationfi  mter  fe  oritur:  quo  cafu  magnopere  opus  eft,tum  numerum  mdica  ^o"^'^  ^ 
tionum,tum  magnitudinc,iimul  conferas.Quippe,que a febri  fumitur,  ea reliquis,qh  omnes  co  ctacur.\'cq;.n 
trarium faciendum  prefcnbunt,numcro quide  mferior eft: magnitudinc  th,que cx dignitate,aut  ifgendum  c :.- 
potcitate,autquomodocunq:appellalTelibet,fpecratur,vriq?fuperiorcft,potiifinium, iT  longea 
natura recefTit:quippc  duplcx  tum  magnitudo  llli accedit,  cV  quae  ex  febris generc  .pucnit,  quae  qux  cotetL:.;. 
omnibus  eft  cois: cV  quc  propna,  fua  q; lpfius  eft.  Siquidem,  cV  quia febris  plus  cetens  omnibus 
folicitos  nos  habet:  cV  quia^pretcrquam,^  fcbns  eft,ena  magnitudo  llli  notabilis  accefTit:  ldcirco 
contrarias  lndicationcs  mducit,  atq?  obumbrat.  Sin  parua  fuent,  fas  eft  reliquas  omnes  vna  con- 
iuncras  cu  ca  conferri,atq3 expedi. Ac,  G  quide  pares  vidcantur,  ncq?  febris  lndicatio  prefercf fic, 
vthumcctandum  cV  refrigerandum  lit^ncqjctiam  reliquorum  Gc,  vtcalfacicdum  ac  ficcandum 
fit:  immo  media  victus  ratio,vbi  ita  fc  corpus  habet,  eligeda  crit.  Sin  altcra  mdicano  exupcret,ta 
tum  rccciTilTc  a  tcmperato  cV  medio  victu  par  eit,quantum  ca,que  pollcnt.fua  corraria  fuperant. 
Ergo  tum  excrcitatum  m  his  oibus,  tum natura  prudcntcm 3clle  mcdicu conuemet,  qud  cuiufqj 

indicationis 


METHODI  MEDENDI 


indicationis  potcftate  diligcntcr  confiderata,omnibus  cjj  inter  fecollatis,vna  idonei  vicftus  funv  E 
mam,qu£ lahoranti  litc6moda,comparcr.  Acdiariarum  quidcm  febrium  indicationes  ex  hisge 
•fcopis.  ncribuscapiuntur,raro  qjaccidit,  (tialicubi)alaboratis  viriummodo:cum  fcbriu,qux  pluribus 
dicbus  afriigunr^ndicationcs,  tum  viriu  relpectum  necelfario  adhibeant ,  (non  enim  leue  in  his 
conlilium  elt,quod  a  vinbus  pctitur)  tum  caufarum,quae ipfas  cxcitant,exceptis  tamcn  hccticis: 
vtpote  quas  nulla  acccndit  caufa^qucadmodum  nec  corpus  id,quod  iam  habitu  calorem  ignis  in 
fc  luicepit,  liue  ld  lapis,  liue  hgnum  lit.  lllud  naq3  coc  cum  diarrjs  habent,q>  videlicet  no  amphus 
fiant.  DifTcrunt  autcm  rn  co,  q> diarie^ in  lcui  (vt  lic dicam)  aftcctu  ( ^rd  %}<riv  Gr^ci  vocant)  ca 
lorem  habcnt: harcftica?  in  habitu,  qui  argre  foluatur.  Licet etiam,  dicas cam  quoq?,qua; a  viribus 
fumi  tur,indicationem  tum  m  reliquis  omnibus  morbis ,  tum  m  diarrjs  febnbus,  femn  adhiberi: 
nobis  tamen  in  prnefenti  difputatione  opus  ca  non  clfe  propterea,  q?  ex  prima  quidem  ratione  no 
indicct,  ex  accidenti  vcro  indicet.  De  eo  vcro  accidentc  in  fequentibus  dilfercmus. 

GALENI    METHODI  MEDENDI 

ID    E  S  T    DE    MORBIS    CVRANDIS  F, 

LIBER   NONVS  ' 

i 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Curandi  ratlo  Febrium  Continentium  :  ac  Oido,  &  dignitas  Indicationum, 
quibus  curatio  vniucrfa  continetur. 

De  Tranfitu  Diariarum  m  aluufebres,  ac  de  lpfarum  Perdurationc.  C^iP.  1. 

Iariarum,6Eugcnianc,curationeinlibro,ghuncpreccdit,cxpofui,totius  p 
pofiti  operis  octauo.  Eft  aut  huius  febriu  gencris  vnica  accclfio,vno  pluri- 
mum  dic cx ipfius  falte  natura circunfcripta.  Quippe/qcunq^  vel  per  medi  A.Iib.4  M 
corum  ignorantia,vel  ^grorum  intcmperatiam,vel  miniftratium  errorem,  «■ fol  '-l 
in  eiufmodi  fcbribus comifla  in  aliud  ipfas  gcnus  transferut,hcc  fue^  nature^ 
fponte  no  incidunt.Non.n.eft  profc(ftd  miru,  fi  pcr  ea,q  dclinquuntur,no  G 
lolum  porrigar,aut  in  aliud  gcnus  trafeat,morbus  quis,fed  et,cum  pnus  no 
cflet^nunc  excitet.Na  cum  fjs,q  integri  funt,dclinquere  non  fit  tutu,haud- 
quaqua id  egris fine difcriminc cotingat. Rcliqua  vcro  cu lint gcncra duo,  (veluti  in  libro de  fe- 
brium  diffcrctrjs  cft  oftcfum)  alteru  ex  humoru  putrcdine  nafci  docuimus:alteru,quod  ia  folidas 
aialis  particulas  occupauitjhetfticu  noian  t.Tranfeunt  faepe  aut  diarie  febres,veluti  fuperius  often 
dimus,in  vtruq;  gcnus,  nifi  quis  eas  comode  tradet,  Veluti  aut  in  ceteris  rebus  oibus,  quarcunqj 
vno  gcncre  coprchcnfae  focictate  111  naturis  habet,ac  propterea  mutuo  in  fe  tranfire  valcnt,  tertia 
qua-daformulain  tranlituipfaruexiftit,  qneutriusextremitatu  formaplane  exhibct:ira  nimiru 
6c  m  diariaru  fcbrium  tranfitu  imagineris,licet,alteru  quodda  genus  in  trafitu  cxoriri,quod  neu^ 
tri  extrcmitatu  fit  idc.  Ac  primu  quide  dc  hoc  diflerend  u  efle  mihi  videt :  qud,ficuti  reliqua,et  ip- 
fum  tu  protinus  nofcaf,cu incidit:  tu  fic  inhibeaf in  primo  ortu,ne aut egrc fanabile,aut infanabi^ 
le  polt,q  auctum  elt,euadat.C£terum,mediu  id cum  inci'den't,ncc  nofle rj  poflunt,nec  fanare,qui 
cxtrcmitatu,quarum  eft  mediu,fpecicm  ignorat.  At  tibi,  qui  praefcrtim  no  folum  diariarum,  led 
etiam  reliquorum  duum  gencrum,notas  intclligis,vbi  vel  diariarum  notae  aliquatcnus  funt  alie- 
nata?,vel  reliquarum  nota;  fimul  apparcnt,haud  difficile  fuerit iam  tranlitum  fufpicari.  Ergo  ex H 
aduftione,  cruditate,  laffitudine,vigilia,  animi  perturbationc,vel  bubone,  qui  ex  euidenti  aliqua 
fit  caufa,  nunquam  ad  tcrtium  vfqj  dicm  progredietur  febris  accelfio,nifi  quid  delictum  circa  la- 
borantem  fit.  At,quibus  ftipatio  febris  occafio  eft,  fjs etia  vltra  hos  porrigi  acceffio  poteft. Nam, 
qm  ftipatio  "vel  obftrucftis  exilibus  meatibus,vel  coniuen  tibus,  vel  etiam  corpore  ipfo  immode^  A,i-  - 1:1 
ratius denfato  accidit,  merito,  arbitror,  diximus ex frigore cV  balneis,  quae  vel  contacTu  reffige'  "  lU 
rent,  vel  facultate:  prseterea  pharmacis  fimilis  generis:  pari  modo  ijs,qua!  cutim  ficcent,veluti  So 
le  feruente:  nec  minus  et  ijs,  quac  denfent,  veluti  dura  cum  ijs,quae  frigefaciant,  fric^tione:  6V  detu 
neri  intra  corpus  ceu  fumida  fuliginofa^ucexcrementajCV  ab  ijs  febre  accendi :  Veru  ex  his  dcnfa^ 
tionem  quadam  corporum  ipforum  fieri,ac  veluti  exiguorum  meatuum  conniuentiam :  obftru- 
cfioncm  vero  vel  pp  gluunofos,vel  craflos,veI  copiolos  fuccos  incidere:  Quin  etiam  febres,quaf 
cunqj  vel  conniucntia  meatuum,vel  reccns  corporum  denfatio  excitant,  has  2t  defiftcre  poft  pri 
mam  acceffione,  liquis  recte  eas  tra<5tet,cY  vere  diarias  tu  efle,tum  appcllari :  at,qu^  ex  obftructio 
ne creanf,fi  haec pufilla  fit, folui ipfas  quoq3  fimiliter,  vt alias diarias,  fiquis  eas legitime  fanet: fin 
valenter  impacfi  humores  lint  lic,vt  valetius  aliquid,quod  eos  exunat,deiiderent,eas  febres  por" 
rigi  vltra  vnum  diem  necefle  eft  3  ac  diariarum  febrium  genus  videri  egreflas.  Quomodo.n.did 

vltra 


LIBER    NONVS  S6 

A  vltra  diaria  febris  potcft,qu:e  in  tcrtium  vfq;  diem  cxtendi  tur.quando  cx  lpfa  nominis  ratione  m 
fecudo  cam  dehftere  par  crat :  Dictum  enim  lupra  eic  vigintiquatuor  horas  clTe  Gc  appcllate  dici 
fpatium,  vaq3Vtcum  nommcdicinoxqucqsvnacomprehcndanir.Atqufii  neq;lu:mor  putrc 
fcens  fubiit.neccorpiibiplum  fcbrilcm  calorcm,vthabitu,  fufccpcnt,iduobusgeneribusdiucr- 
fum  lit.  Aut  crgo  aliud  prctcr  tria  lam  dicla  gcnus  ellc  ln  prima  fcbnum  dnnlionc  dicendum  cft: 
aut  appcllatione  pro  nilnlo  habna  diarias  lplas  nominarc  oportebit.  Neq;  enim  profeclo  dc  fub^ 
ftannaipfatahumfebriumeltdiariaevocabulum:  vcrum  conucnienti  nominc  deftituti,  clario- 
n's  fimul  brcuions  qj  doctrinae  2raua,  ab  co,quod  fepius  cis  accidit,  nomcn  mdidimus.  Ac  natu~ 


S1 


*  iTizr  j.i.;.  - 

CLT. 


Qva 


ra  quidem  cadem  his  cft,  qua?  diarns.  nomen  autcm  non  ldcm. 

Qutfint  Fti>res,(jU£Sjn<Khiapp£lIj7itMr^c]U£ipfarumtmtn^tnturmterd:jriJ<.       C     P.  Z. 
Iquidem,in quibus  vna accelTio  ab  mitio  ad  hnem  pcrpctuo  mancs,  in  multos  dies  porrigif, 
_  eas  febresfynochos.id  eft  continentcs.appellat,  nonilh  quidcm  grarco  nominc  vfi,  cxtcrum 
folcccifmum  commirtcndum  potius  rau,cp  tormam  lpfarum  line  nomine  linqucndum.  At  non, 
licuti  idcavnaeiuimodifcbnueft.iqua  fynochoscasnominant.ua  cV  naturalimplcx  vnaqjcft. 
Quredam  naqj carum  maniteftam  habent  putrcdinis  notam:qiuvdam  prorfus  non  habcnt,  quas 
_;  nimirumcxdiariarum  tebnum  gcnereellediximus.  Cum.n.acceinonisremiilio  cx  terucntium  ?<m&ubatA 
J/Vti.c    humorum  tranfpiratucontingcrefoleat,non  trafpirantautem  m  vehcmenti  ftipatione,  ncceiTe 
ji^is.b     cftmultorumdierumncriacceilionem.  Igitur,  vbiin  tahtebrinullafubcftoccaiio,  quae  altcnus 
accctlionis  principium  excitet,vltra  hoc,q>  multorum  dierum  febns  cft,ncc  inuaiioncm  ahcuius 
ffebnum  fignihcationis}-  facit,  fcd  permanetab  lnitio  ad  hnem  vna  fcbris,  quae  ncc  quotidianae, 
nec  tcrtian^,  ncc quartanae  no tim  prxterat.  Caetcrum,  cum  mc audis  dicentcm, vbi  vehemcntcr 
ftipata  corpora  funt,  co  lubcri  liirra  corpus  tebrile  calorcm,  non  ua  facram  prorfus  dcnli  tudincm 
putandumeft ,  vtnuIlumexnshumonbus,quitenuatiadmodurn  linr,  cfrlucreforas  finat:cum 
ncc,ii  de  oiTibus  itadixens,id  verum  lit,  nedum  carne  cVcute.Veru.cu  i  feruentfbus  humonbus 
vapor  attollatur  plurtmus ,  effluat  aut  foras  exiguus,  hunc,  qui  rclictuscft.  febrcm  fcruare  cf:  nc^ 
ceirc,neqridmodoproptcrca,qripfcmanct,fedetiam  proptcrea.q;  quae  proximalunt.adurir. 

Quo pACto  Febris  Conxincns  cum putrechnc,  dut Jint putrtdine  on.ii ar.  '  C     P,  5  . 

Voniam  igitur  ex duobus  his  fet uari  tcbris  poteit,cV  q?  totus  vapor  non  trafpirct,cV  q>  idc 
apor  ea,quae  contingit,euam excalfaciar.necciTe  cft  tres  ciTe  rn  fynochis  tebnbus  diftcrcn 
tias: ncmpe  vcl  pari  permancte  magnitudinc  ca,quam  in  pnma  acccffionc  fummam  ha 
C  buit:  veladrjciente lemper  exiguum  aliquid,  diminucnte  uc: atquc  hec  vel  aeq-ualitcr  facientc, vel 
inequahter.  Ac,fiquidem,quodaccenditur,ei,quod  tranfpirat.par tucrit;necaugeri,nccminui 
febnhs  calor  cernef,  fcd  pcnnde libi  iimihs  permanebit,  ac  fi  nilul  1II1  prorfus  adi)ceretur,  aut  de^ 
mcretur.  Quippc  ad  gquahtatis  cuftodiam,nihiI  intcreft,feructur  ne cadem  alTidue  fubftantia:an 
ei,quae  vacuat,parlitea,quc  adijciatur.Vcrum.il  alteraearii  viccrit.\tiq;ii,  quae  vacuatur,  minui 
febrem  nccclic  cft :  hn,que  adijcuur,omo  increfccre.  Sed  nec  lllud  fanc  quequam  latct.q-xum  ex 
febnbus  altcramagis  minus  ve,  cp  altera,  tum  augetur,tum  minuitur,id  ob  exuperaiuie  lmpaYi^ 
tatem  ncceiTario accidat. Nam,vbi alias  amphore  menfura.aliis  minore,  vcl  tcbrium  gencrano, 
vel  tranfpirauo  exuperat.nec  rjs,  quae  augetur,oibus  par  clTe  auctio:  nec  rjs,quc  minuuntur,dcm 
ptio,  omo  poteft: lmmo  plunma elTe  tum  excclTus,  tum dcfectus ,  dirtcrcntiam  clt  nccciTc.  A tqj 
vnum  quidem  hoc  (due  genus,hue  fpeciem,  fcu  quiduis  ahud  appellare  hbet  ?i  1  svsm  ,  id  cft  con 
tinetium  febrium  eft,quod  qj  ex eadem  cum  diarrjs  natura  conftat.  Altcrum  eft, vbi  m  oibus  va 
fis,ac  potiffimum  maximis,equabiliter  fucci  putrefcunt.  Eiufmodi  fcbnum  ia  gracih  QC  fngido 
corporencutracoiifterefolet:fedplurimuminrjs,  qui  fanguine  abundant,  oC  corpulcnns.gigni  *~;  - 1  • 
cernuntur: quando  ncc  obftructio  citra  putredinc  excitare  febrem  valet,  mfi  ld,  quod  tranipirat, 
D  cV  copiofum  Qt,cV  calidum :  nec  humoru  putrcdo  m  oes,  qux  inter  inguina  5c  alas  interfunt,  ve^ 
nasacquabilitcrac  cito  porrigi  mfrigido  habiru  poteft.Debent  enim-{femper}-qua:purrcfcut3 
tum  cahda humida  qj elfe,tum  vero  difficilem  tranfpirationem  haberc.  Eo  q;  ht,  vt  ncc  111  tri gi- 
da  a?tate,necin  fngtdo  corporis  temperamcto,fiue  ld  ab  initio  coftititdiue  modo  frigidum  lit  ia- 
(frumjContincs excuetur  febns:  Sed  ncc  m  gracihbus,vel  qui  raro  funt  corporis  habitu:  Immo  tu 
artate,tum  natura,tum  acquiiititio  tcmpcrameto,que  calida  fint.ac  praccipuc  fi  5C  carnofus,&  bo 
no  ac  multo  fanguine  afti  ucns,  cV  dcnlo  corporc  aeger  fit ,  aut  euam  calidis  excrcmcntis  rctcr  tus* 
Proinde Ht,vt,qui  ita febncitant,rjs  dC  pulfus  maximus  Gl  cV  aequalis,cV  vchcmens: quibus  ctiam 
arterie  habirus,necdurior,cp  pro  natura,eft,  nccmollior,celentatis  tamen  frequcnti.c  cpco  pcrue  *  «k*»w>i«» 
nit, qud febris  ipfamagnitudinis.  Atqj  h;ec  quidem  ambarum  funt c6muma:alteri vero  priua^  firtccaa* 
tim  putredinis  mfunt  notae,id  qj  tum  m  lotio,tum  pulfu,tum  caloris  lngrata  qualitate. 

^idolefcentium  Duorum  Curaxio^cjuorum  tittrContinente  fme putrechne ,  alter  cum  putre^ 

dme,febriatibax.  C^iP.  4. 

C  obi  exepli caufa  rediga m  memona  adolefccntes  duos,  quos  vnav  mccu  vidifti.  Erat  alter 
eorum  libcr,cV  palacftrx  peritus:  alter  feruus,  haud  inexcrcitatus  lllc  quidc,  cxtcru  m  pal^- 
ftra  paru  vehemcs,ncc  th  ad  quoudiana,qu_  fcruu  dcccant,tum  cxercma  tu  opcra  uacranda,ncn 


a: 


idoncus. 


METHODI  MEDENDI 


idoneus.  Porrd  libcr  continenti  citra  putrcdincm  febri  laborauit:  feruus  contincnti  cum  putrcdi  E 
ne.Horum  vtriq3  quc/nam  fitadhibitacuratio,non  intempeftiuum  diclu  nuncarbitror,quando 
quidem  in  exemplis excrcitari,  quiduis  difcentcs  maxime expcdit:  ncque.n.  fatisfaciunt ad  exa- 
ctam  cognitionem  vniuerfalcs  methodi.  Sunt autem  excmplorum  ca  pro  potioribus  habcnda, 
qux  iptioculis  vfurpauimus:quando,  fiomncs,  quidocerefcribere^ue  aliquidfunt  aggretli,ca 
prius,operibus  oftcndiflcnt,  prorfus  paucula  quaedam  falfo  diccrentur.Nunc  vcro  plcriqucalios 
docere  tcntant,que  nec  ipfi  vnquam  fcccrunt,necalrjs  oftenderunt.  C^teru  vulgus  mcdicorum, 
nihilmiri eft,fi  contemptis  bonis  moribus,opinioni  fapientiae  magis,quam  veritatUnhiat.  Ve 
rum  non  fic  firit  ratio  noftra.  Non  cnim  heri,  aut  nudiuftcrtius,fed  liatim  ab  adolefcentia,phiIo^ 
fophiaeftudiocapti,primumnosadcamcontuUmus:  Moxpatriseuidcnti  mfomnio  monitiad 
medicinae  ftudium  excolendum  vcnimus,ac  pcr  totam  vitam  operibus  magis,  cjj  vcrbis,vtrique 
ftudio  incubuimus.Quo  minus  mirum  eft,ti,in  quo  tcmpore  alrj  totam  vrbe  falutando  luftrant, 
cVcum  diuitibusccenant,  ac  eofdem  comitantur,  hocomni  nosfedulo  Iaborantes,  primurn  qui- 
* ivpiirreu  eji  dem omnia,qu£  veteribus  pulchrc  funt  inuenta,didicimus: mox cadem  opere  tum  lndicauimus, 
7 i,.iprepSy  nt  tum exercuimus.  Ergo,qui palaeftrcc  pcritus  iuuenis erat,  vbi  febricitare hora  prima notflis cce^ 
unacer:Hp„.  piffet,poftridie  eum  mane  circitcr  horam  dici  tertiam  vidimus.  Cum  autem  inuenilfcm  febrcm  F 
7cu,i.dicla,eJ}  admodum  calida,fed  pulfus "  aequa!cs,cV  maximos,cV ccleres,cV  frcqucntcs,cV  vehementes: tum    A.  1.4^  u 
mmanujcnp.  ca]orls  qUalitatcm,quae  tacHum  minimemorderet:iam  vero cV  vrinas tum  craffitudinc,tum colo  * 
re ,  a  naturali  habitu  non  multum  alienas:  audiens  prgterea  hominem  circitcr  triginta  dies  exerci 
tationis  confuetudinem  intermilifle ,  pridie  tamen  exercitaffe  fe  vehcmentius,ca:terum  non  mul 
tum:fumptifleautcm  folitoscibos,atq3COsconcoxifle,quamuis  tardc  cV  3fgrc,vtpotccum  fcbris 
vefpere  occupaifet:cum  interim  rubicundus  plenus  qj  homo  apparerct,  atq3  etiam  plenitudinis 
fenfum  fe  perciperediceret:facicntc  intcrim  quodamcorum,  qui  adcrant,  de  venaiccandamen^ 
tionem:  vifum  nobis eft  cius auxilij  conliderationcm in aliud  tempus rcmittcre,fimul  vt  certius 
fciremus,  cuius  genens  febris eflet: limul  ncccffario  propter eam,  quae  pracceflerat,  concoctionis 
tarditatem.Cum  autem  vcfperi  fimilem  vigorcm  tueri  tebris  eft  vifa,ceu  nihil  fcnfibilitcr remit-' 
tens,fufpicio  lam  crat  fynochon  cffe,hanc  q$  ex  obftruclione,cV  fanguinis  abundantia,eV  pr£  car 
nis copia  ftipatione.  Ac,  cum  parcm  magrutudinem  per  totam  noctcm  fcbris  fcruarct,  poftero 
dic  vilum  cft  mcdicis  omnibus,quicum  inuitcrant,fanguincm  eftc  mittendum.  Difcordia vero 
orta  de  tempore:  cV  vincetibus,  qui  id  in  fcqucntediem  diftercndum  fuadercnt:  febris  per  totum 
eum  dicm  euidcntcr  vifa  cft  vigorcm  fuum augere.  Mox  tertia  fequentc  noclc,  alia  quidcm  ac-  O 
cetfio  minime  incidit,  quae  primae  ad  portioncm  refponderet:erat  tamen  aeftus  ipfc  laboranti  in-- 
tolerabiIis:vrgcbatq3Cum  tcnfio  totiuscorporis,vtpote  repleti,tum  capitispulfatio.atqj  obhacc 
grauis  vigilia,iuucnc  in  aliam  alias  fc  figuram  iactante.  Itaq3,cum  vltra  ferre  non  poflct,hora  no^ 
(ftis  circitcr  oclaua  mittit  ad  me  miniftrum,rogat  q3,ad  fe  ocyus  veniam.  Ipfe  annuo,atq3  abco,  irt 
uenio  cj? fcbrem  caliditrimam,pulfum  q3,qualem  prgdixi.  Quoniam  autem  nec  in  hoc,ncc in  lo 
tio,nec  in  ipfa  caloris  qualitate,indicium  aliquod  humorum  putrcfccntiu  apparuit,optimum  fa^ 
(ftuvifum  cftvenamincidcreantc,  cj  putrcdoinc*ipercr.  Auferoitaq^abhominceoufq^  deindu^ 
ftria  fanguinem,quoad  animo  linqucrctur,maximum  plane  vbi  valentes  vircs  funt,  continentis 
febris  remedium :  id  quod  tum  ratione,  tum  experientia  didici.  Primum  nanque  in  contrarium 
ftatum  agitur  corpus,celerrime  ex  animi  defeftu  refrigeratum.  Hoc  vero  nemo  irruenire  poteft, 
neq3  quod  ipfis  aegris,neq3  quod  naturc,quae  animantes  gubernat,iucundius  vtiliusve  lit.Poft- 
modum  in  eiufmodi  corporibus  necefTario  fuperuenit  alui  deie(ftio,non  nunq  ctiam  bilis  vomi" 
tio:quas res ftatim  a  toto corporemadorcs  fudores^ueexcipiunt.  Qug nimiru o!a,cu  huic quoqj 
contigiffent,protinus  fcbrem  extinxerunt  fic,vt  quidam  ex  fjs,qui  aderat,  iugulaffe  me  febre  per 
iocu  diceret: vnde  oes  rifimus.  Verum,qud  narrationem  ocm  abfoluam,nihil  mali  crit  paucula  H 
addidiile »  Poft  duas  nanq^  a  fanguinis  miffione  horas  paulo  nutrimenti  dato,ac  iutfo  quiefcere, 
difcefTi.  Qiiinta  vero  hora rcuerfus,  tam  profundo  fomno  indormientem  inueni,vt  tangentem 
me  prorfus  non  fentiret.Cum  vero  cVminiftri  adeo  illi  altum  fomnum  fuifle  dicerent,  vt  nec,  ci5 
madores  eius  abftergerent,  expergifceretur,  fuafi  ita  facerent:efle  nanq^  hominem  iam  prorfus  a 
febri liberu.  Reuerfus aut 6V decima rurfus hora,et tunc dormientem  inueni.  Egreflus autiterii 
ad  alios  vifendos  aegros,rcdeo  hora  prima  noctis,non  tamen,vt  ante,  taces,  fed  voce  de  induftria 
fublata,qud  aegrum  a  fomno  excitarcm.Quod  cum  ita  accidiflet,vbi  folo  ptifan^  cremore  ipfum 
nutriui,abfj.Cuius  modum  poftero  dic  augens,tertio  lauatum  dimifu  Ac,  quae  ad  hunc  pertine 
bant  infirmum,ita  funt  gefta.  Qug  vero  ad  alterum,nunc  dicam.  fs,cum  toto  die  multum  labo- 
raffet,deinde  lauatus  paucula  comediflet,coepit  nocle  febricitare,  totum  et  continuans  fequetem 
diem.Hunc  nos  poft  fecunda  node  vidimus,in  caeteris  quide  oibus  ia  dido  iuueni  fimiliter  affe 
dum,veru  putrefcctiu  humoru  euidctes  pr^betem  notas.  Itaq?  venaquoq^huic  protinus  incifa 
vfq3  ad  animi  "defecln  vacuauimus.  Poft  id,  idoneo  interpotito  fpatio ,  cibauimus  primu  mulfa: 
deinde  vna  interpofitahora,ptifane  cremore. Atq^haecoia  intra  quinta  a<fta  funthora.  Cum  aut 
fimilis  fibi  perfeueraret  febris,fynochon  ea  fore  ex  putredine  expeclauimus.  Ita  c|3  accidit.Quip- 

pccum 


LIBER    NONVS  $7 

A  pc  cum  cam  fccunda  nocfhs  hora  pari  magnitudine  ccrnercmus ,  ter  tiae  dici  acccfTione,  futurane 
etTct,an  fecus,diligcnter  obferuare  volebamusrcuius  in  feptimam  hora  noctis  fufpicio  crat.Itaqj, 
cum  fummo  manc  fuperueniflem,  inueni,  quod  cxpccTara.  Nam  ncc  tertiana  incidcrat  acccffio: 
febrisqjremiflior  paululo,q  vefperi  fuerat,apparuit.  Vtautcm  rurfus  hoicm  mcridic  vidi:eratqj 
iam cernifimu 3C  febre dcaeuilTe,c\:  fynochon  febrem  cfle,  fed  quae  -{afTiduc}-  dccrcfcerct: fatius 
vifum  eft  tum  quoqj  hoiem  iimilitcr  nutrire.  Quar ta vero  exacta  nocte ,  manifcfte  minor ctiam 
quarto  dic  crat.Quo  rurfus  quoqj  ad  cudcm  modum  hominc  cibato,aducrtimus  tum  illo  die  to^ 
to,tum,quae  hunt  fccutaeft,quintano<ftc  magnitudine  remittcrc  fic,vt  quinto  die  liquido  planex 
apparerct  minor  elTe  febris,qj  ante.  Ita  q$  ad  portione  minucntis  fc  febris,  vrinae  quoq3  concodio 
procelferat.Eratqj  haud  obfcurum  feptimo  (id  quod  factum  eft)  hnicnda.  Hanc  igitur  planc  co 
nnentcm  ex  humorum  pu  tredine  tcbrcm,cV  que  aftiduc  decrefcerct,vidimus.  Multas  vcro  alias 
contincntcsconfpcximus,+  quarualiaecrefcentcs:alixfimiIcm  tcnorcferuatcserant(i!lasEpac-  t  rivr  /u&l- 
maihcas,  has  Acmafticas  vcl  Homotonus  Greci  vocant: )  alie,ccu  quam  modo  mcmorauimus, 
dccrciccntcs,cjuas Paracmafticas dicut.  Ali^rurfus in  pnmo die  putrcdinis  notas habuerunt: alie  *""'  t *9I**T' 
in  tertio,aut  ccrtead  fummum  quarto,id  qjalias medicorum  ipforum  infcitia,qui  fanguinem  no        j  fx»< 

B  miferat,  alias laborantiu ipforum  timiditate.  Siquide eoru,  qui ex  fola  obftructione  febricitaret,  ims  \Ql\oi 


ncmo  m putredinis fcbrem  incidi t,qui  pnus fanguinem  miferat.  Quem,vbi valida  vir tus fubeft,  ^f*"r,'r{9!Jf 
cV  gtas  pcrmittit,  vfqjad  animidefectum  mitterecxpedit:  vbihorualteru  non  fatisrcfpondet,n>  fr^ 
tius,cft quantu fatis  vifum  fucrit,tm  principio detrahere: quod defuit,iteratioe fupplcre.  Etenim 


hoc  prciidio  omilTo,qui  ita  febricitant,in  fummu  difcnmen  veniunt,nifi  fi  eos  vel  virium  robur,  /x<t{-;/c*V 
1 . 1  Li.c   vel  largum  fanguinis  'profluuiu,  vcl  fudor  copiofus,ex  manifcfta  pernicic  eripiat.  Et  tn  non  nul 
fcLi7.e      jj  ex  mcdicis  fUnt,  quijtamctli  manifcftilfimc  vident  natura  fanguinis  profiuuio  non  paucos  eo- 
rum,qui  ftc  periclitentur,feruarc,th  fanguinis  mifTione  fugiant,nullam  nec  cxpcricntia,nec  vera 
ratione  fccuti.Cxtcru  hos  mittamus,difputato  praefcrtim  contra  lllos  abunde  vno  integro  libro, 
qui  eft de  fanguinis milTione  contra  Eraliftratum  fcnptus: ipli  vcro  ad  propolitum  reucrtamur. 
V  De  RationecurctndiCoruinentes  FtbresperVen£feclionem&  Frigtdtexhibttionem.     C*AP.  5. 

ERat  vero  in  prarfcnti  difputationc  propofitu  de  rjs  febribus  diiTcrere,quae  ex  ftipatis  p  obftru 
cTionem  mcatibus  oriunf.  Quas,  fi  hne  putredine  confiftant,  cx  diariarum  effe  genere  dixi : 
lin  rjs  putredo  ahqua  vcl  ab  initio  ftatim,vel  poftmodum  fupcrueniat,  vbi  in  oibus  venis,ac  pre> 
cipue  magnis  ea  conftitit,continentes  excitan  febres:  vbi  in  vnica  animalis  parte,  febres,que  cetv 
C  to  ambitu  accedant.  Vcrum  de  his  poftea.Quod  aut  cV  bis,arbitror,cV  tcr,cV  faepius,iterum  q?,  di 
cendum  eft,quiitalaborant,ft  rcclecurabutur3i]s  fanguinis  mifTio  cft  adhibenda:qh,  quibus  cor 
pus  ex  luccorum  abundantia  inhabile  ad  tranfpirationem  iam  redditum,  tih  caloris  congefTit,v t 
inde  lam  febiicitet,rjs  tm  fanguinis  eft  detrahcndum,quantum  vires  tolerat.  Pro  certo  quoq3  ha^ 
bcndum,niii  ijs,qui  hoc  per  natura  (unt  habitu,  id  adhibeatur  prcfidiu,fore,vt  vel  fuftbcetur,  vel 
certefyncope  prchcndi  oino  periclitetur,  nifi  (vtdictum  eft)  eos  vel  virium  robur,vcl  plurimus 
fudor,vel  largum  fanguinis  profluuium,a  morte  vindicet.  Atillud  vcl  me  tacente  conftat,fjs  prac 
fcrtim ,  qui  hbru  dc  plenitudine  ftudiofe  perlegerunt,  quanq  cV  nunc  quoq^  ax  me  dicctur,  no  effe 
nuncnobisdecaabundantiafermonem,  quaead  virtutecomparaf,  (quippequae  ncc fic  obftruit 
vcnaruora,vtrefrigcrationcm  prohibeat,  nec  tunicasearum  diftendit,  nccrubore  ncc  tumorem 
inuehit,multo  c\\  minus  vel  carnis  vel  cutis  tranfpirationcm  moratur)  vcrum  de  ca,  quae  cotincri 
a  vafi^  vltra  no  valet:  que^qj  ob  id  ipfum  tum  pcrrumpere  vafa,tum  rccludere  folct:  reliquaqj  mo 
dodicTafymptomatainducit,obftnjctionem,diftctioneni,tumore,ruborem:dc  hac,inqua,  mihi 
omnis  fermo  tum  habituseft,  tum  vero  nihilo  minus  habcdus.  Siquidem  copia  harc,dumboni^ 
tatem  fuam  feruat,  vt  pariter  augcri  cum  robore  virium  eft  nata,  ita,fiquado  has  grauat,necde  cac 
D  teroaugebitur,  5C  bonitatcm  naturae  amittet.  At,  fi  f  naturalem  femel  bonitatemamiferit.}-fieri 
nequit,vt  non putrefcat:quandoquidc nec aliud  vllum  cx  rjs,  quac  foris  funt,humidu calidum  qj 
corpus  manere  imputrcfcibilc  cernimus.  Ergo  feftinare  ad  fanguinem  dctrahendu  oportct,  qud  *T9A£ 
venarum  natura  ex  tranfpirando  ventilado  q3  naturalem  temperiem  feruas,  humoribus  co,  quo 
inter  initia,  modo  dominctur :  qh,  fi  ad  intemperie verfa  laborabit,  metuendu  cft,ne  hi  putrefcat.  CimGkwb 
Excitatur aut intemperies in ea ex febris  calorc.  Quem,  fiqn rudis quifpiam medicus auxit,  non 
vacuata  ftipationis  caufa,in  incerto  reliquum  omnc  rcmcdium  eft. Vbi  nanqj  emitti  abundantia 
poftulat.calor  aut  rcfrigerari,pugna  difcordiaq3  inter  ipfa  fanandi  oritur  remedia,fcilicet  rjs,quac 
refrigercnt,quamuis  temperiem  naturaecondlient,  faltcm  abundantiam  intra  corpusdetincnti- 
bus:  qux  vcro  rarcfacienda  cutc  hanc  educant,oibus  calfacientibus,lic,vt,  fi  abundantiaemittere 
vehs.tcbrcm  augcas: li  fcbrem  refrigerare,  abundanuam  moreris.  In  hanc coniilij  inopiam  deue 
niunt,  qui  ftatim  i  principio  non  vacuarunt,  Erafiftrati  perfuafione  inducti:qui  nee  fponranca 
fanguinis  profluuia  potuit  imitari.Optimum  igitur  fadu  eft  (id  quod  nos  fcmpcr  in  re  quaq3  fa- 
cere  viduti)  ftatim  non  numero  dierum,fcd  vm  virium  robori,in  fcbribus  eius  generis  attcntum 
ctTe:  quippc  quod  fi  fcruatum  cft,non  folum  fexto  feptimo'ue,fed  ctiam  fequcntibus  dicbus  fan- 
guis  eft  mmendus.  Quod  fi  curarc  ahquando  infirmum  cogeris,cui  non  folG  antea  fecand^  vene 

Septima  ClafTis.  h  h  h  h  h  h  h  remedium 


1  Ttf  tr.  t,  t 

fy fivr  kot- 


Gtil. 

TvV  i.',  yti  »T 


\ 


METHODI   MEDENDI  * 


.  remedium  praetermilTum  eft,fed  nunc  quoq3  vel  per  mcdicorum  ignoratiam,vcI  lpfius  laboran-  E 
tis  propinquorum  uc cius  timiditatcm  procedetc  tempore mittere fanguinem  prohiberis,ad '  fri    *U  f 
gidam  exhibcndam  acccdcs,fed  diligcnter  ante  difcernens,  quantum  ex  ca  nocumcntum  contin  7""'* 
gerc  polfit.  Nam,fi  idaut  exiguum  crit,aut  nullu,or}ereda  potui  cft,quae  prorfus  fitgelid.i,quan- 
tum  biberc  aegro  libct:quinimmo  magis  id  audebis,fi  frigide  potioni  infueuerit.  Sin  magnum  ti 
metur  incommodum,ab  hac  quide  abf  tincndum,  atqj  alns  auxilrjs,  quibus  obftruftio  cximatur, 
cV  abundantia vacuctur,cV febris  feruor defcrbeat, vtendum.  Porrd  incomoda,quae  fngidam  po 
tionem  intempeftiue immodice^que  cxhibitam  fequuntur,  in  his  confiftunt ,  cp  lcntos  craflbs  cp 
t.'Linae«ver-  fhumores,  fiuchiobftruCtiones,liueputredine,fiue  phlegmoncnrfiue,  qualiseryfipelas,aut  fcir 
lco un/antTul  rnus>aut cedcma cftjaffecTum crcauennt:attenuari digeri q^ prohibet. Ergo,quoucs cx his febris 
addunt  j£  to  \  acccnditur,atq3  ad  eos  vacuandos  frigida data  non  conducit,ad  praefens  quidem  non  paruum  af- 
AaV, i.  &  mul-  fert lcuamen  propterca,q> iam  accenfam  fcbrem  cxtinguit:  vcr um,  cum  caufa  eius adhuc  pcrftet, 
t0*'  aliam  denuo  accendi  cft  necefTc,atq3  ea,quae  praeceffit,  non  nunquam  difficiliorem,proptcrca,  q» 

denfatum  cx  frigida  corpus  eft.At.q3  haec  vna  noxae  fpccics  cft  minime  con tcmneda.  Altera  talis 
eft.Multae  laborantis  imbecillae  particulae,fiue  ita  fe  ex  naturali  intcmpcrie  habeant,  fiue  ex  vitio 
adfcititio,a  frigida  laedunf.Alij  nanq^gulaadcovehemctcr  cftaffccta,vtvixdcglutiret:  Alrj  vcn  £ 
triculus  fic,vt  vix  concoqucrct:  Alrj  lplum  vetriculi os,aut iecur, aut colon,aut  pulmo,  aut  feptu  g 
tranfucrfum,aut rencs,aut  vefica,aut  tale  quippiam  aliud a  frigtda percuflum,ad  proprium  opus 
mfirmum  cft  rcdditum.  Non  nulli  autcm  ex  lntcmpeftiua  immodica  cjjeius  potione,non  multo 
tntcrpofito  tcmpore,  ncc  poftmodum,  fed  ilico^  difhcultate  fpirandi,  cVconuulfione,cV  tremore 
corripiuntur :ac  toto  (vt fcmcl dicam)  ncruofo  gcncre Igduntur.Nec ignoro,q>  formidolofum  te    .  u ■.  \ 
ad  frigidam  ofTcrendam  ex  rjs,  quae  memoraui,  rcdderem,  nifi  ea  me  vfum  fubinde  vidilTes,  fcm- 
per qjcum  fuccclTu,ncc aegrum in  vllo  manifeftc laefifTe. Quibufcuq^enim  in  principe  particula 
tumor  aliquis  e  phlcgmoncs,cedcmatos,  aut  fcirrhi  genere  conftitit,  fjs  frigidam  oftcrrc  no  opor 
tet:fcd  ncc  fjs,  quibus  obftruftio  putridusue  humor  non  concocTus  incommodat.  Quod  li  cui^ 
dentespcrcipisabfq^iam  dicTistumoribusconcoclionisnotas, illud  duntaxataeftimabis, lit'ne 
pars  aliqua  temperamcnto  adco  frigido,  vt  in  hanc  noxa  procumbat.  Porrd  eryfipelas,  quod  ve^ 
rum  cryiipclas  iit,non  alitcr  fanaucris:at,li  miftum  cu  phlcgmone  lit,  in  hoc  concoctionis  expe^ 
clandae funt notae.  Atq^haec  Iatius,qj  pro  rc  nunc propolita,cum  poftmodum etiam  forte necef 
fum  erit  dc  frigida  exhibcnda  mentioncm  faccrc.  Nunc  enim  altera  contincntium  febrium  cx  fo 
la  obftruftionc  eft  orta:altcra  vcroetiamcum  putredincper  oes  vcnas.  Cumcrgo  concocTionis.G 
humorum  in  ijs  notas  videris,  de  quibus  diclum  abunde  in  libris  de  Crifi  eft,  audacTer  frigidam 
dabis:quippe  folidaru  animalis  partium  natura  roborata  praetenuatos  iam  humores  aggredirur 
ita,vt,qui  vtiles  fint,atq3  ad  nutriendum  habiles,hos  quidem  ad  fc  trahat.inutiles  vel  per  vetrem 
vel  pcr  cutim  erjciat.Qudd  fi  ctiam  frigidae  aftuetus  aeger  fuit,  magna  cum  fiducia  frigidam  exhi^ 
bcbis,ipfa  fcilicet  expericntia  iam  docftus  omnia  vifccra  eius  occurfum  familiariter  toIerare.Om- 
nino  nanq3,  fiquod  frigidum  adeo  cffet,vt  ab  hac  offendcrctur,  id  per  fanitatis  tcmpus  euidcnter 
olTenfam  fuam  oftendilTet:  nullavero  perfanitatemparticulaquicquam  abhaclaefa,nec  etiam 
tnter  febricitandum  quicqlaedetur.  Vbi  nanq^  no  nulli  aquac  frigidg  potioni  non  alfucti,  tii  pro^ 
pter  ardcnte  febrem  eam  bibere  coacfti,  nullum  incommodum  fenferunt,  multo  profeck)  minus 
eorum,qui  afTueuerunt,quifquam  ledi  debct:cui  etia  quafi  pro  munimento  maximo  accedit  ipfa 
caloris  copia.Hic  naq3,cum  in  vaforum  finibus  plurimus  cotineatur,  vtpote  tum  aerea  in  his  fub 
{tann'a,tum  etiam  fuccis  omnibus  inflammatis,  quantum  ab  frigido  patitur  refrigeratus ,  tm  rur^ 
fus  calfaciendo  in  ipfum  agit.  Idco  cj3  minus  tuta  rjs,qui  exiguum  fanguinem  carncm  q3  obtiner, 
frigidae  potio  eft :  celeritcr  naq3  ad  fohdas  animalis  peruenit  partes,  nulli,  quod  eius  vim  frangaf, 
occurres.  Eo  etiam  fit, vt  hedticae  fcbres  nec  perinde  eam,qua:  prorfus  fit  gelida,nec  multam,de-  H 
fiderent:  ceu  qug  extenuatis  oino,  cxigui  q^  fanguinis  corporibus,incidat.  Veru  de  illis  poft  age^ 
tur.  Maxima  vero  continentium  fcbnum  remedia  hgc  duo  funt,detractio  fanguinis,cV  potio  fri 
gida.  Verum  illa  nullo  non  tempore,modo  vires  fuftineant:haec,cum  cV  in  pulfu,cV  vrinis,  coco 
c%'oni's  euidentes  cernuntur  notae,febris  aut cm  cft  maxima.  A ttendenda  vero  cum  veng  fecan- 
daeindicatidnibusfunt,tumquaeeam  precedunt:tumvero,queomninoexcipicnt.Nam/fiprg  A.K. 
cedat  ciborum  cruditas,  tanto  tepore  diflerre  venae  fedione  iubebis,  quantum  fatisfacere  tum  ad    c  *5'  l4'' 
eorum  concocTionem,tum  vt  excrementa  defccdant,videbitur.  Sin  fcquetur  neceiTario  vacuatio 
quaepiam,tin  illi  de  eo,quod  fuperfluum  eft,  rdinquendum,  quantii  eft  g  eam  vacuandum.  Itaqj, 
fi  tempore  mittendi  fanguinis  menfes  moueri  conti'gerit,fiue  ctiam  hemorrhois  fit  recluia,  fi  in- 
fpeclus  fluentis  impetus  fatis  fore  videbitur,qui  foIus,quod  rcquiris,vacuer3naturg  rem  omncm 
permittes:fin  minus,tm  ipfc  detrahes,quo  ex  coiunctis  ambobus  perficiatur,quod  poftulas,  Ve 
luti  autem  in  his  ad  ipfam  naturalem  vacuationcm,que  fcnfu  vfurpetur,  non  leuitcr  attetum  efle 
oportet,ita  alibi  vel  ad  naturam  ipfam,vel  etate,vel  cceli  uatum.Sunt  cnim  non  nulli  ad  exhalan 
dos digerendos cj3  corporisfuccosnatura  propenfi:  puericcitc  propter  aetatemperpcruo:  cceli 
vero  ftauis ,  vbi  calidus  nimium  eft  cV  ficcus,  Voco  cceli  ftatum  ipfam  ambietfs  nos  aeris  tempe^ 

riem: 


I 


LIBER    NONVS  ^8 

A  riem :  fub  qua  cV  anni  tempus,cV  regio  comprchenditur :  quando  horu  quoqj  vtrunq^  cx  ambien 
tis  tcmpene  indicationeiji  mutuatur.  Propenfiautad  digerendos  corporis  fuccos  funt,  quicunqj 
natura limt  humidi.magis  qj  ii  accedat  caliditas:  Praterea,  qui  raro  corporis  funt  textu:  Ad  harc, 
quibus  os  ventns  aut  amara  bili  abundat,aut  lmbccillum  cft,aut  fupra  modft  fcniile.  Atqj  ha?  qui 
dcm  indicatidnes  iunt,que  fanguincm  detrahendum  dchortantur.  Contra  poftulant  vna  cu  affe 
ctu,cuius  caufa  primum  requirebatur,habitus  durus,defus  q^,cV,vno  verbo,  qui  haud  facile  digc 
ritur:  tum  ambies  humidus  frigidus  q$.  Sane  mcrito  quaedam  fanguincm  mittedum  adhortatur, 
quafda  dchortantur :  iiquide  ld  pro  vacuatione  oino  fufcipitur.  At  eorum,  quae  coprchcnfa  funr, 
queda  tranfpirationes  morantur,quaedam  promouet:cV  quaedam  ad  vacuandum  prompta  funt, 
quadam  fccus.Sanc  tianfpirationem  corporum  prohibet  tum  mcatuum  ftipario,  tum  circudan- 
tisnosaens  humiditas  QC  trigiditas:  cdtra  promouentea,  qua*  his  funt  cotraria.  Eorum  aut,  quae 
\  Mcuanf,qua*  calida  humida  q;  ac  tenuia  funt,  ea  celerrime  digerunf:  cotra,  quae  craffa,  glutinofa, 
cV  fngida  funt,aegrc  tranfpnant.  Atqj  haecquidcm  ad  rcm  propoiitam  dc  miffione  fanguinis,  ac 
frigide aquar  potione,  non  ignorafle  expedit.Quarum  vtranqs  metuentcs  no  paucos  medicos  vi 
diraj  vriqj  impcritos.  Quorum  alteros  Ha*mophobus,id  eft ianguinis  mittendi  timidos:  alteros 
B  Pfychrophobus,id  cft  frigida* exhibenda*  formidantcs,  iic  gra*ce  nominamus,iicut,  qui a  rabido 
cane funt morii,Hydrophobus: funt enim  proculdubio  horu quoqj  aliqui pra*  dogmatis fui ftu^ 
dio,no  leui  in  rabie.  Ergo  relidis  his,quod  mitio  inftitutum  nobis  fucrat,profequamur,ad  me^ 
moriam  reuocantcs,  quemadmodum  fcrmo  nofter  occaiione  comunium  quorunda  in  ipfis  acci 
dcntium,a  diarns  vcnit  ad  conrinentcs.Qm  enim  obftruchonis  affcctus,cum  cV  ipfa  exilis  cft,cV 
.  ritc  curatur,dianam  febrem  efficit:cum  vcro  vel  propter  magnitudinc,  vel  mcdici  infcitiam,coii 
4™«I  fuctum  diariarum  tcmpus  exceiTit,aut  continentem,  aut  aliquam  earum  qua?  ccrto  ambitu  rcpe- 
tunt:merito  nos  de  ca,  que  diarrjs  cognata  cft,contincnti  febre  difputatio  cxcepit:  proptcr  has  ve 
ro  protinus  cV de  hac,  qua* cum  putredine humoru erat. Vifum  qj  fatius  eit  vcl  claritatis,vcl  cxer 
cendi  legcnris  caufa,vnius  cgroti  in  vtroqj  febri  um  gencre  mentionem  faccrc. 

Indicationes non a  traditis  tantum fupertori libro fcopitfed a  Caufa morbi.ac  £vrotantu  Viribus peten 

d.u  efje:  &  illa^um  methodum  exercttattone  m particularibttf  comprobandam.      C  ^AP.  6. 
Girur,qfh  hec nobis  pcracta  funt,  ac  pcr ea  demoftratum  euidentcr  eft  v'id  quod  in  precedcnti 
hunc  libro  ad calccmeft  dictum)  oportcre  in  alrjs  febnbus ,  que  amplius  diarie^  non  iint,  non 
modo  ab  ljs  rehus,que  m  illo  libro  precipiantur,  faciundorum  lndicationes  pcti,  fcd  et  ab  ea  caur  *  iCOpis. 
C fa,  que  febrc  excitet ,  ac  laboratis  viribus,ad  vniuerfalcm  dcnuo  cxercitationem  reuertamur,  pro 
comperto  habcntcs  non  licere  vllius  artis  fcientia  nancifcfnifi  dC  mcthodum  quandam  habueris 
pcrvniuerfalia  vocata  thcoremata,etinparticulanbus  te  exemplisexcrcucris.Cum  neqsfieri  pof 
1  ;t .v t  iinc  multiplici in  egris  fingularim exercitatione,quod ex  vfu  fit,  facias: nec fine  vniucrfaliu 
cognitioneprobe  excrcitatio  procedat,  quippecu  invniuerfalibusmethodus,in  particularibus 
excrcitatio,  confiftat.Tanqj  igitur,qui  ltcr  aliquod  ingredi  ftudet,  vtroqj  inuice  vtiitur  crure:  qui 
altcro  claudus  eft  vno  dutaxat  vtit,cV  longo  fpario,cV  fepe  crras,  via  peragit:  ita  fane,cV  qui  finem 
cuiuslibetartisconfcqui parat,duobus his veluti  cruribus,velinftrumctis,velquomodocuq3ap^ 
pellafle  libet,vti  debebit :  rn  vniuerfalibus  thcorematis,methodo :  in  particularibus,exercitarionc, 
*Aduerfus  eos,cjui  Curandt  tndicarionem  a  Laborantis  Viribm  fumi  negabant,      C  *AP.  7 . 
Eucrfi  igi tur  ad  methodum,nunc  age  de  egrotantis  agamus  viribus,  conferant  ne  ad  cura-- 
_  tionem  he  quippiam,an  plane  nihil,ceu  non  nullis  eft  vifum.  Videtur  th  corum,qui  inuti^ 
lcm  virtutem  elfe  ad  curatione  inucnienda  dicunt,  non  propria  operum  artis  difccptatio  eflc,  fcd 
logica  potius,ac  fophiftarum.  Aiunt.n.ab  eo,quem  curamus,affectu  faciendorum  indicationem 
preltari,  haud  quaquam  a  vinbus.  Ergo  5C  anni  tcmpus,cV  regionem,cV  ftatum  cceli,  cV  etatem, 
D  cV  confuetudincm,  cV  corporum  temperics  muriles  effe,eadem  fcilicct  ratione  dicut.  Poftea,cum 
mutarecurationem  proptcr  heccoguntur,  immemoreseorum,  que  inter  initia  dixerant,  queda 
corum,contraria  aliqh  indicare  aiunt  fjs,ad  qu£  curatis  confilium  dirigitur :  quedam  ad  prejidio- 
rum  materias  elfe  vtiha,  quemadmodum  cV  animalis  partes.  Etenim  in  illis  quoqj  eadem  vtiitur 
ftropha,in  principio  fermonis  inutiles  eas  effc  ad  curationis  inuentionem  afferentes :  poft,vbi  re^ 
darguuntur,ad  curationis  quidem  indicationcm  inuriles  dictitantes,ad  materia  th  mutationem, 
vel  inucnrionc,  vcl  differentiam,  vcl  qualitatem  (nam  nec  nominant  codem  ocs  modo}  ncceffa' 
rias  clle  fatcntes.  Itaqj^quod  modo  dixi,nuc  quoqj  repctam,  ncmpe  o>  cgreffi  ex  eo,  quod  in  artc 
eft  vtile,in  logica  difccptationcm  veniunt.  Eft  naq^  artis  vtilitas,auxilia,quibus  eger  fanctur,  in^ 
uenire:quo  illireIicto,de  noibuslitigant,End{*x«scV  Antend«x«s  (quaiiindicationes,  cVindi 
cationum  cotradictiones  dicas)  item  comunitatcs,cV  fcopos,cV  auxiliorir  matcrias,alia  qj  fimilu 
Ioquetes,f.hac  nominum  diuerfitate  purgaffe  fe  pro  rjs,que  falfo  affirmauerant,arbitrantcs.  Ego 
vcro  minime  veto  noibus,quibus  libitu  iit,  vti:mcminiffe  th  eos  velim  eorum,  que  ab  initio  pro 
pofucrunt.  Ea  funt  auxilioru  muentiones !  ad  quas  quicquid  conducerc  quomodolibet  videbit, 
id  fatendum  eft  ad  curationc  effe  neceffarium.  Sic  igit,cV  virtus  neceffariane  confidcraru  in  cgris 
a  mcdi*o  lit,  an  no,  mdagemus.  Ego.n.fepc  maxime  efle  neceffariam  aio  fic,vt,  qug  circa  egrum 

Septima  Claffis.  hhhhhhh    rj  admi^ 


R] 


METHODI  MEDENDI 

admmiftrantur,omnia  fermc  cius  vnius  caufa  fiant:aliquando  mediocritcr  ncccflariam  fic,vtali-  E 
quid  ex  hac  quoqj  ad  ea,  quae  facienda  funt,  conlilij  petatur,  non  tfi  pracipua  facicndorum  ratio 
liucomnis  rcferatur.Poflum  rurfus  oftcndere  tibi  virtutem  adeo  exiguum  ad  inucnicnda  rcme- 
dia  confcrrc,  vt  propter  cxilitatcm  ctiam  latcat:alias  vero  praetermitti,  ac  filcntio  praetcriri,  quafi 
prorfus  ex  vtiliter  coniiderandis  non  lit.  Vcrum,quod  accidit  in  virtutc,id  in  rcliquis  oibus,qu3c 
•aliquid  faciendum  indicat,vfu  vcntt.Nam  aliquando  aliud corum aho  minus  aut  plus  valct:  ali- 
quando  adco  eft  valens,  vt  folum  mdicare  videatur:aut  ita  imbccillum,  vtomittatur. 

Medendi  Mcthodum primnm  ab  Iltppocrate  Inuentam,  deinde  a  Galeno  Declaratam, 

ac  abfoiutamfuiffe.  C^4P.  S. 

H/Ec  igitur  dum  doceo,  adfis  aio  vchm,  illud  habcns  in  memoria,  q>  nec  in  alfjs  vllis  curatio, 
quae  per  mcthodum  agif,coiii  tit :  ncc  alius  antc  nos  quisq  oia  ca  ordine  dcfiniuit,quanc^  ct, 
ab  Hippocrate  via cft  inucta.Ha-c.n.ipfa^quae cgo  nunc cnarraturus  fum,  illc curationcm  indica 
reprimusoiumfcripfit:veru,ceupnmusinuentor,  nccdebitumoibusordinededit, ncc  cuiufqj 
indicatidnis  dignitatcm  ad  vngucm  hniuit:  dC  quafda  in  ipfis  difcretiones  omifit,obfcure  6,3  plu^ 
rima  pro  antiqua  diccdi  breuitatc  cft  interprctatus.Prgtcrca  dc  complicatis  affecTibus  pauciffima 
omnino  praccpit.  Ac,vt brcuiter  dicam,oem  ad  mcdicationcm  viam  aperuiiTc  mihi  videtur,  fcd  F 
itath^vtcacuramdiligcntiaqjadabiolutionemdeiidcrct.-velutinuncquoqj  vidcmusquafda  ve  f 
tcrum  in  tcrris  viarii,  quibus  pars  quarpiam  eit  vcl  lutofa,vcl  Iapidibus  fentibus^uc  impedita,  vel 
moIcftcardua,vcl  pcnculofeprona,vcl  feris  obfcffa,vcl  proptcr  magnitudincm  Huminum  inuia, 
vcl  longa,vcl  afpcra.  1  taq^,  cu  lic  fe  haberent  ocs  in  Italia  viae ,  cas  Traianus  illc  rcfecit:  quae  quide 
earum  humida:  ac  lutofepartes  crant,  lapidibus  ftcrncns,  autcditis  aggeftionibuscxaltans:quac 
fenticofae  cV  afpcraeerant,cascxpurgans:acflumina,  quae  tranliri  non  poflent,  pontibusiungcs: 
vbi  longior,cp  opus  crat,via  vidcbaiur,aha  breuiorcm  cxcindcns:  ficubi  vcro  pn  arduum  colicm 
difficilis  erat,per  mitiora  loca  dcflccTcns:  iam,li  obfeffa  fcris,  vcl  dcfcrtacrat,ab  ilia  transfcrcns,  ac 
pcr  habitata  duccns:  tum  afperas  coplanans.ltaq^mirari  ncmo  dcbct,fi,cum  via  rationcm  cjj  me^ 
dcndi ab  Hippocratc  inucnta efle lim  tcftis,  ipfc  th  hocopus  fcribcrc fum  aggrcffus.  Neq^enim, 
ccu  ca  planc  non  cifct  inucta,fed  vcluti,qua*  proximc  diximus,dcfiderct,  ad  harc  cofcnbenda  ue- 
nimusmcminc  prioru,qui  cam  mcthodu  abiolucrit,  antc  mc  inucto  :qh  ahj  omnino  cam  no  no- 
uerant:alij,cum  noilcnt,  nonpotucrtintth,quoddcfuit,adijcere:nondccrant  quiincognitaeffc 
umbra  qj  inducTam,ac  prorfus  e  mcdio  fublata  uolucrunt,  ij  uero  g  fucrint,in  fcrmonis  progrcf- 
fu dicctur. Nunc, quod  promifi,aggrediar:  omnes qj dcinceps  medicandi  indica*tioncs expona.  G 
In  Diarijs  Febrtbut  ab  ^ijjecius  caufa,  atcjue  steori  yiribus  non prxberi prxcipuam 

Indicationem.  C  <A  P.  cj. 

'Tileautadclaritatcmeoruprincipiumfumefexrcuocatisad  mcmoriarjs,  quae  in  proximo 
libro  difTcruimus,  cu  de  diarijs  agcret.  Vidcbatur.n.in  illis  prima,  ac  (ut  fic  dicam)  maxime 
praecipua  faciendoru  indicatio  cfle,qua*  affccTu  £grotatisamoucndu  fuadet,aeque,  ut  in  fanis  pri^ 
ma efle,  q ftatum coru  fcruandu monct.  Vcrum  hic,  licut  p  fimilia  feruaf,  ita  p  contraria  perimif. 
Conferre  pterea  ad  auxiliorum  inucntione  diximus  tum  ipfam  corporis  temperic  una  cum  con^ 
fuetudine,tum  rcgionc,tum  anni  tps,  tum  cocli  ftatum:  In  cjbus  uero  morbis  egregius  aliquis  in 
una  partc aialis aficcTus  fubfifterct,ucluti  cx aduftione  in  capite,  a  parte  quoqjipfa aliqua  facien^ 
dorum  indicationem  iumi.  De  uiribus  th,  uel  caufa  quae  affectu  crcet,  in  eo  libro  nihil  cft  dicTum 
propterea,q)  ncc  uircs  tn  diarijs  fcbribus  cgregiam  ulla  prouidentiam  requirat,  utpote  quae  oino 
ualidae finr  nec affechis  ullus  in  uera diana  fubfit,  qui  ea  uel  gignat,  uel  augeat,  na utroqs  modo 
loqui  licet.Vcru  nunc  prius  de  uiribus  precipia:  deinde  ad  cauias,  quae  febrcm  excitat,  accedam. 
Tnpliccs  vencrc m  nobts  efle  Vires,  ac  tjuo pacio lllarum  Ratio fit  habenda,<juando,  qu&  ab  m 

eji  indicatio,  cum  reltquti  indicationibws ptwnant.  C  ^4  P.  i  o .  H 

GVbernant/yanimal  (ut  in  libris  de  Hippocratis  5C  Platonis  dogmatis  eft  moftratum)  trcs  di    A.H.r.  A.(. 
uerfi inter fe gcneris  facultates,toticorporiexfuo  quoda uclutifontc  quaeq^diftributa^eas  c,I,fo 
Plato animas  uocat,propria cuiufq^  fubftatiam  inucniens. Eii cnim  carum  quaedam  ad  nutrien^ 
dum  animal  ncccifaria,  ac  cum  ftirpibus  comunis,qua'  iecur  ueluti  pro  fonte  habet:canales  uero 
A*im'ffis7     ^  noc m  to tum  corPus  fparf°sJ  ipfas  uenas: hanc feu appetitrice,  feu 3 naturalem,feu altricem  uo 
tmale.  in  anu-  ces,nihil  intereft :  ueluti  nec,fi  aiam,  aut  facultatc.  Altera  eft,quae  non  modo  ut  fttrpibus,  aut  uita 
c]uis  QvTiKik,  preditis,  fed et  ut animalibus b anima eft  infita: hec  fedem  in  corde habet,ipfo  quoq?  infiti caloris 
i.vegetabiiem.  qUO£jam  ceu  fonte:ab  hoc fontecanales  artcric  funt:uocatur cjj hecmultis fane  nominibus:na  5C 
£    nobis.    fac^itas  Que  uirtus  uitalis,  cV  facultas  fiue  uirtus c  animofa,  -{cV  anima  uitalis,}-  8C  aia  animofa  di- 
c *flu/*o«^»V.  citur.  Tertia  ala,  ratiocinatrix,in  ccrebro  domiciliu  habct:  ea  uoluntarijs  acTionibus  una  cu  fen^ 
fibus  pfidet :  utitur  5>C  hgc  particulis  quibufda,ceu  canalibus,nepe  ipfis  neruis,  fenfum  motum  qj 
g  hos  in  totum  aial  tranfmittens.  Ergo  has  facultates  feruarc,  nihil  plane  eft  aliud,q  uita  feruare: 
fiquide  moftratum  eft  qualibetearuamiiTanecefleeflereliquasquoqjunaperire.  Acpropterea 
in  opere  de  fanitate  tueda  huc omne  c5filium  direximus.  In  hoc  ucro,  quod  eft  de  methodo  me^ 
dedi,primu  propofitum,cV  ei,  quod  in  opere  de  fanitate  tueda  proponif,  ad  portione  refpondcs, 

morbi 


Vi 


i 


P: 


LIBER    NONVS  s  9 

A  morbi  eft  fublatio:  qn  cuiufmodi  in  illo  fanitatis  cft  tuitio,ciufmodi  i  hoc  cft  morbi  fublatio.Qiio 
rum  vtriq^  vnum  cltcoc,ipfa  fcihcet  vita?cuftodia:qua'  nimirum  in  1II0  dcfanitatc  tuendaopcrc 
fanitatts  cuftodiam  fcquebatur :quod  cnim  fccundx  valctudinis  tucnda*  gratia  gcritur.idcm  fta^ 
tim  cV  vitam  tuctur.  At  in  hoc opcre  alitcr  fc  habct,  proptera,q>,  qua?  affcctioncs  pratcr  naturam 
in nobisdifcutumtjCanon  oino  vitam  cuftodiant:quippe  ahquaciufmodipraeditaiunifacuka^ 
tc,vt,  Q  immoderate  aut  intcmpeftiue  vtarc,vitam  adimat.  Siquidcm  m  fanguinis  milfionc,  qua 
viq3 ad  animi  dcfedum facicndam  clTe  paulo  antcdiximus,  quo  flama ln  contincntibuscx  mea^ 
tuum  claufura  icbribus  extinguerctur,non  paruum  mcrito  fubfcquctur  incommodum,  niii  op- 
portuno  teporc aut debita  mcnfura  hat.  Duos  naqj  rn  iplis  mcdicorum  manibus  pcnrc  vidi,  qui 
poit,q;  animo  Iinqucrcntur,nunqua  rcuixerunt.Muhi  vcro,etti  non  protinus,at  poftca  propter 
virtutisinhrmitatem  pencrunt.quosfiquiscitraeiusrcfolutioncm  vacualTct,  minimcpcnillent. 
Qum  ctiam  aliqui  in morbos mcidcrut  16gos,poftq immodica  manitionc  rcfoluta  naturalis vis 
fuir.  AlrjSjCiim  lmmodicae  vacuationis  noxam  farcire  non  potuiflcnt.in  omnc  rcliquum  vitac  tps 
totius corporis  tcperamcntum  rcdditum  eft  irigidius.  Ex  qua  retrigcrationc  facilc  ex quauis  oc- 
cafionc  la?ii,aln  dccolorati,ac  malo  corporis  habttu  vixcrunt:a!n  cx  co  ipfo  in  morbos  dectdcrut 
B  cxitialcs,aquam  intercutcmjCVorthopnccam.cViccinorisacvctriculi  imbccilhtatem,c\'apopU> 
xiam,cV dchria.  Ergo, cum  virtus  tantopcrc  ncccflaria ficzeam  aut  Iadant oia vacuantia remedia,  *  w*ftew»ar 
(iquisfahcctns  parum moderate vtatur: vtkRaduertSe inter fe faaendorum indicariones in taK-  *,tut  lcu 
buscorporibusfunt,inquibusartcctus,quocxpugnctur,notabilan  vacuatione  dciidcranvirtus  qU,dautemtii 
authancfcrrenon  valct.  Vcrum,cu  fcpccx vacuationc  virtus  nihilLvdanir,  hinclumitur  incon-  parap>cna  m 
iideratis cV  tcmcrarns  mcdicis occalio,vtea  prattcrmittant, ccu nufquaquiccp  mdicct. Falluntur  «P!:::::a.;a  :,s 

_     '  •      ti»  i      •  •  r>  -       r     ■  rv  r     ~        uaicni  iot;s, 

aut  VtdiCtumclf  proptcrca,q?nonintclhguntalteriuscuiutaamrcicauiavirtutemelleipeCtan  tum  prXcipi.<e 
dam,nccquicq)ad affcctuni amoucdum lndtcarc.Tanq; lgitur inrjs,qui valent,fcmpcr ca comi-  exe6n*e«D  17 
tatur,qua fanitatis gratia adminifti-antur; ncc cft quicq  inucnire,quod lanitate  tucatuiy- qU*  ldem  ^^^in 
virescorrilpanficinxgrocantibusahqh  nslucccdit,  quevclutnn  pcrnicicmciusadminiitratur:  morbis  acuu$, 
aliqh  ab  iplis  foIuitur.>i  nanqjabudantia  paulo  vinbus fuperior  fucrit,vtiq3  ex  modcrata  vacua-  Fatsc-; 
tionc  adco  nullum  accedi t  vinbus  incommodum,vt  ct  maximum  comparetur  comodum,  quod  Tcl.tr:m.^u>d 
eas  prcmcbat,  fublato.  Sin,qud  affectus  lancf,  multa  vacuationccft  opus,  refoluatur  aut  cx  tanta  Ucwmtt  td 
inanitionc virtus,  no  modo  rurfus  homini  no  proderit,  fed etia  maximum  1II1  pcriculum  afferet.  Ut:fc't» *gr0 
Porrd  in  rjs  continciibus  fcbnbus,qua:  exftipationc  mcatuuacccndunt,  qm  valida  plcrunq? vir-  t.uutlut  ifju 
C  tus eit,riira  pcriculu  vacuatio  adlnbctur :  in  alns  vcro  morbis  maximc  cft  pcriculofa,  vcluti  ii  for^  ' u,rlt" ). 
te mcidit in  corruptela  humorum.  De  qua  tempcftiuum  eft mcntioncm  facerc,  qud  ocs  mittcn-  Vf£  w  JHC 
di fanguinis  indicationcs  tn  hoc  libro  decidamus.Ergo,quod  corruptum  eft,id  alienum  a  natura  'giJj^f 
eft:quod  talc cft.id fe aufcrcndum dictat.Si  igitur cum  vinbus  lmbccillis  corruptela  incidit,vtiq5,  ^  ^ 
quodaft'eausremcdiumeft,idcuvirtuu'scuftodia  pugnat.  Siquidcm  aflectus  vacuandum  ctle  tur. 
prarppifjid     vcl  vcna  mcifa,  vcl  purgationc: harum  autcm  neutram  fercnt  imbccillc  vircs.Qm  j,  ,pfu  • 
lgitur m oibus eiufmodi repugnantijs mccrta fuccurrcndi ratio cft,ah'as mfanabilis  oino aftcctus  rur. 
relinquctur:aliasfpatio,cV  acgrc,id  qj  G  magnum  nactus  litmcdicu,fanari  potait.Oportct  naqj, 
vbi  mdicationcs  na  Qbi  aduerfantur,cV  paulatim,quod  vitiotum  cit,vacuare:  cV  paulatim  muicc, 
quod  falubre  eft„p  eo  reponere.  Vocantmcdici  eiufmodi  vitioii  fucci  curationc  grcce  Epicratin. 
Ven£  feflionu  exemplo  Ojtcnditnr,  cjucmdo  Virium  indtc.uio  conJidcr&vU,  aut 

onv.ttendd^idcxtur.  C^iP.  II. 

Emineris  vero  mihi  ad  ca,qua:  dicenda  funt,ctiarn  quorum  caufa  venx  Ccciio  petitur.  Na, 
_ qm  harc fanguinis  vacuandi caufa adhibetur,  fanguis  autcm  inutilis  naturc  eft,  vtiq;  probc  «  ^»{-#<-,i.»n 
hancadminiftrari  conucnict  fic,vt,  quod  inutile nature  fit,emittat.Fit ailt  fanguis  naturc  muulis 
D  bifariam,  vel  cum  propriam  quali  tatcm  ad  vnguc  non  feruat,nec  am  pluis  nutrirc,  ticut  prius,  cu 
vttliscflct, potcft:vclitamultitudinc  creuit,  vtaut vires  prcmat  auttum venas  tum  arterias  vel 
diftendat  vcl  hndat  vel  obftruat.  Ac  in  his  quidc  miffio  fanguinis  vulis  eft,  ceu  vacuan  tium  prae^ 
fidiorum  vna:tinalrjs,ccu  quorum  vchementiorcmimpctum  addiiierfam  partcm  rcuocct,  vcl  t  ^ytdutrbn. 
pcr  propinqua  dcriuet.  Poftulat  autcm  fempcr  valcntes  vires,quc  modo  vacuationis  cius  refpon  mJus  autem 
AJ4.L1.tx.    dcant.  Adhaccigiturrcfpicictcsfanguinem  dctraliimus,aliasfemcl, aliasbis, vcl  tcr,  vclfcpius:  >'  reuulJiitH, 
c;  >l.4i>.«     vcluti  in  fequenubus  patebit.  In  prarfcntia  vcro  illud  manifcftum  fccimus,virtutcm  vacuantiarc  >f^  *trimm- 
mcdia aliqh citra noxam  fcrrc,vtpotc  ncc adiutam ab  his quiccp.quod  fit arftimandum,  nec vero  mm 
bdam:  Sa*pevcromagisminus  ue,tum  iuuari,tuml„di:Prxterea,quotiesnotabiIisilIicx  vacua  ,mFet* ^um' 
tibus  auxihjs  noxa  incidct,toties  patcre  lpfam  quoqj  tunc  utile  aliquid  ad  contidcrandum  indica  .  ■ 

re,aque  utiquc,ut cum  manifeftc  luuabitur:  Vbi  uero  ex  iis,  quat  aftcctum  fubmoucnt,  ncc  com  '  , 

j         11  j       11  1         1  •      1      •       V1  contruriumrf 

modum  1II1  acccutt  ullum,  nec incommodum,ibi uclut inutilis,practcrmittitur.  ueHettm  md 

Ex  ij>,<]u£  [ndic>inr,(]:t£(Lun  Simpkcem  Ind!CM:onem,iju£djjnnonjimplicempr£bere.     C  ^iP.  1  z.      deriusbimm  1 
Orrd  una  fcmpcr eft,  quat ab  hac  pnrftatur,  confcrcntis indicatio ,  ucluti  etiam  rcliquorum  Uteru. 
oium.Nam.quicquid  pro  natura  fua  indicat,id  unum  fcmpcr  indicabit,ceu  quod  unam  ha- 
beat naturam. Atqj  id  unum, fi,  qucd indicationcm  faat,  fimplcx cft,  ipfum  quoq;  fimplex  crit: 

SeptimaClaffis.  hhhhhhh    rfj  fin 


METHODI  MEDENDI 


fin  illud  cftcompofitum,  hocquoqicritcompofitum.Sanc  qucdam  fuicuftodiam  indicat,qua>  E 
dam  amotioncm.Siuc  autcm  hanc  indiccnt,iiuc  illam,quod  iimplcxcft,iimphccm  quoqj  indica 
tioncm  habet:quod  non  hmplcx,ctiam  non  fimpliccm.  Idcirco  m  fupcnoribus  fcmpcr  limplice 
intcmpcricm  iimpliccm  indicationcm  przbere  diximus,  veluti  in  rrigiditatccaliditatem:non 
limpliccm  vcro,etiam  indicationcni  iuggercre  non  iimpliccm:  calidam  cnimliccamqj  in  tem~ 
pencm  curationcm  fui  per  ca,  qua:  humectent,  dC  rcirigerent,  molicndam  indicare. 

CJuo paclo  Indicatio,c<u£  ejl  a  Vtnbits,  nunc  rclicjuis prtor,  nunc posUrior  ejje  ~\tdeatur.    C  ^4P.  13. 

I^RgoVircsquoqjvnarcm  fcmperindicabut,vtiq3  fui  cul  rodiam. Qiiibusergo (rogetquis)  A.li.4.ri 
^iationibusferuabiturfNcmpc  potiihmarationcexco,quoddefubltantia  carum  velinani-  c-7.fot.41 
tum,velaltcratum  cft,corrigcndo:  Secundo  loco  cx  prohibendisijs,qu3e  ipfarum  fubftatiam  va- 
cuare  alterare'uc  poflunt.  Comprehenfa  vcro  mter  ea,  qua:  alterant,  brcuitatis  caufa  iint ,  cV  quae 
carum  vnitatcm  diftrahunr.  Harc  itaqj cum  vircs pcrpetuo indicent,  in  valcntibus  (iicut  dicftum 
eft)  conienfus  agcndorum  oium  ad  lpfarum  pcrcnnitatcm  cft:  in  argrotantibusaut  non  fcmpen. 
Quo  tcmpore  ejtimari  debebir,quod  vel  magnttudine,vcl  dignitate  (vt  pnus  cft  diclum)  pr^ua 
leat.  Maxima  lgitur  dignitas  ipiarum  cit  vinum : qn  viuerc  lpium  nobis  ex haru  cultodia  coftat, 
vtpo tc  cum  vitam  aut  lpias  cfle  vircs, aut  earum  acftioncs ,  lit  neccife: at  vita  ipfa nihil  cife  prius in  F 
animatis  corporc  potcit  proptcrca,q>  ncc  fanos  cfle  citra  vitam  licct.  Virtus  crgo  omnium  prima  | 
cultodicnda  hominibuscft.  Seruabitur  aur,t  1  ncc  cius  fubitatia  inaniatur:  ncc  tanta  altcratione  al 
»  tuKfAtUv .  tcrctur,vt  ca  corruptioni  ht  propiiiqua.  Atq^ huius cuftodia: pars  cft,  vbi vel  teperiem  ipfam  prae 
fen tcm  feruamus,  vcl  abfcnte  inducimus.  A  virium  indicationc proxima cft,  qua:  ab affecfhbus, 
quos  curarc prcponimus,datur :  poltea  dcinccps  relique.  Qincquid  igitur  indicationi,quam  vi- 
rcs  pi a*bcnt,  aducriatur,  ld  fccundi clt  Ioci,  ac poftcrioris  ijs,  quxillx pra?cipiunt: quae  vcro  cum 
rjs,qua:  viribus  conducunt,in  ldcm  compctunt,haec  vtrunqj  calculum  rcferunr,5C  coru,  qu£  pri- 
ma:  ( vt ita dixcrim)  fint nota?,cV corum  qux  fecundae. itaqj haec  citra corroucrliam funt  facieda: 
*  WSriyor .  qux  vcro  aduerlantur,  uliqn  adminiftranda  prorfus  non  iunr,  aliqn  paulatim.Quippc,  ii,  quem 
curarc  ftudcs  aftcvftum,is  vacuationcm  requirit,vircs  autcm  cxtrcma  lmbccillitatc  laborant,  toto 
allo  tcmporc,quo  vircs  rchcimus,corum,  que  afteclu  fancnt,nihil  planc  ^grotanti  cxhibebimus. 
Vbi  vcro  co  roboris  pcrueniflc  cas  conijcimus, vt  nihil  aut  parum  cx  vacuado  lint  lcdcndc,  tum 
eft  ad  uftcclus  quoqj curationcm  acccdedum.  Prima igi tur  omnium  indicatio  cft,  que  a  virtute 
fumitur:  verum  non  iic  prima,  vt  que  curationcm  doceat,  cum  ex  numcro  curatriciu indicatio- 
num  non  fit,vcrum  ( vt  ita dixcnm)  vitaliu,  -{iiuc  qu§  ad  vit£ cuftodiam  pcrtincnt.}- Nam,  ncqj G 
vt  ualcamus,  nec  ut  a  morbis  libcrcmur,  ab  ca  quicquam  primum  defumimus ,  fcd  ut  uiuamus* 
Additum  autcm  in  fcrmonc  cft  illud,  primum,q>  cx  accidente  aliquando  virturis  roboratio  ad  af 
feclus  curationcm  conduci  t.Verum  id  in  fcqucntibus  docebimus. 

Curatiua-s  omnes  Indicationcs  tribus  hfce  continert,  ^4jje£lu fcilicct  Naturali,  ajjefiu  Prxter 

naturam,<&  lAercnos  ambimte.  C~4P.  14. 

T^T  Vncad  pcnfum  rurfus  rcdeamus,in  paucas  fummas,compendrj  caufa,  rcm  ocm  cogentes* 
Alcdicatoric indicatidnes a  morbo  lpio  fumunrur,a  corporis  temperamento,cV  tertio  am- 
bicnte  nos  aere.Qudd  li  alig  qu^dam  antea  funt  pofitg,  uel  poitca  no  h^  modo,  uerum  etiam  alig 
diccntur,oes  tamcn  cx  ijs  in  partcs  diduiftis  nat£  uidebuntur.  Siquidem  corporis  tempcries,  qug 
illo  tcmporc  fuit,quo  ggrotare  id  cccpit,qu£  qj  ad  inucnienda  remedia  cft  utilis,  ex  natura,  £tate, 
confuetudine,6V  ambientc  nos  acrc  ortum  habct.  Ambicns  uero  ipfc  ciufniodi  cft  redditus  pro^ 
pter  tum  regionem  ipfam,tum  anni  tempus,  tu  cccli  ftatum.  Ergo,  cum  unum  lit  corum  utruqj, 
ex  pluribus  tri  talc  efficitur.  Affecftus  uero  haudquaq  in  caufas  diduci  cft  aptus,  fed  in  diffcrctias: 
nam  aut  inlimilanbus  confiftitpartibus,  autininftrumentarrjs.  Acin  fimilanbusquidem,ucl 
fimplex  eft  intcmperies,  uel  compolira:  in  inftrumetarijs,  circa  limplicium  partium  uel  pofitura,  H 
uel  formam3uel  numerum,ucl  magnitudine,tum  quecuqj  horu  iingillatim  traditc  funt  differen- 
tig,confiftit.Hgcitaq3  tria  llla  prima  funt,que  curationem  indicant,  ncmpe  ambiens  ipfe  cum  ge 
minis  corporis  fiue  aftecfhonibus,  fiue  cottitutionibus  hbi tum  eft  appellafte,una  naturali :  altera, 
quc:  prgter  naturam  iit,  qug  fane  morbus  eft.  N6  pofle  autcm  plura  clle  prima  gencra  indicatio- 
num,  que  ad  medcndum  perrineant,  c^  tria,  qug  modo  diximus,cx  ipfa  rerum  fubftantia  fcire  li- 
cet.Nam  morbus  8>C  fanitas,  corporis  funtaftectus,  illefe  tollendum,  hgcfe'tuendaindicans:am" 
bicns  uero  is  eft,iine  quo  nec  tolli  morbus,nec  teneri  fanitas  potcit.  Hic  igitur  caufe,ftnc  qua  no, 
obtinet rationem.  At  uero  cum  id,  quod  a:grotat ,  alteramus ,  nifi conftat ,  quouiquc  iit mutan- 
dum,utiq3,quando  fit  ab  alterando  defiftcndum,non  intelligemus.Gencratim  igitur  in  omni  cu 
ratione  agendorum  indicationes  in  his  ad  fummu  tribus  confiftunt.  Mcmbratim  uero  (ut  fupra 
eftcoprchenfum)  aliqugfimphcium particularum  funtpropria:,  alique  compofitarum.Eorura 
crgo,que  in  fimpliccs  incidunt  partcs,unum  cft  intemperies  ca,que  iii  calido  confiftit.  Hec,cum 
in  totii  diff  ufa  corp  us  eft,febn's  nominatur :  ideo  cjj  omnis  tebris,qua  fcbris  eft,  humectatio  refri- 
geratioqj  remediafunt.  Ac,fi  folaheclit,  ad  refrigeranduhumecftadum  qjomnemcdentisconfi 
lium,ucluti  ad  nnc,dirigit  ita,  ut  nihil  ik,  quod  preterea  ad  curationc  defidcretur,  niii  ut  materig 

inueniantur, 


LIBER    NONVS  60 

A  inueniantur,  qux hufc propofito  funt idoncae: materia vero  inuenta,vt opportunum  tcmpus  cx 
quatuor fcbris  tcmporibus  captcs:  quantitate vero,  ex conferedo  cum  naturali  h.tbitu  morbum, 
quippcquantu  isa  naturali  habitureceffit,  tantu,  opus  cft,  a*grum  rcfrigercs  dV  hume&es.  Sanc 
ambiens,(i  contrarui  morbo  tempcricm  habet,e  prxfidioru  numcro  vnus  cft :  hn  limilcm,cgruu 
dinaliumcaufarumcltvnus^Quoniamautemreliquasmatcrias  tum  dchgcrc  tumfugerc  Iicet: 
quamautcmambicnspra-ftat, lugerenonlicet,  immoncccflecft  praefenti  cueli  ftatuvti:idcirco 
huicquoqpttcnticlTccogimunqui  vtiqjfaepecum  ijs,quar  morbus  tacieda  fuadct,  (vtdiximus) 
eft  concors:  (£pe  difcors,  CV  qui  contra  moliatur.Habebit  crgo  (vt  diximus)  ambicns  ratione  mo 
do  matcrie  fanantis:modo  caufae  morbum  fouetis.  Quippc,  cu  humcctari  refngcrari  qj  morbus 
poftulat,  li  harcpraeftat,  fanantis  materia*  roncm  obtinct:  Cn  calcfaciat  cV  ficcct,  morbificis  cauiis 
eftannumerandus.Vbiigiturcummcdendiindicationibusconfonat,progratiaefl:habendum: 
ficubi  aducrfaf ,  inhibenda  eius  noxa  eft,fcilicet  rcliquoru  auxilioru  humiditatc  ac  frigorc  inten- 
fis  adaucTis  cjj.  Scdulo  igitur  agcndu  cft,  vt  ambiente,quoad  fieri  po  teft,  quale  effe  cxpedi  t,  prav 
pares,f.humidiorcs  frigidiores  Cjj domos  tum  deligcns,tum  vero  preparans: ficut  c  diucrfo,  li  fri 
gida  fit  humida  q$  morbi  fpecies,qua*  calficri  ficcan  qj  poftulet,  cV  ehgende  cV  preparadedomus 

B  lunt,  quc calfaciant,  cV  cxiccent.  Atdeligcndas quidem  dico,  quc cx fc  iplis ciufmodi  funt: prav 
parandas  vero,cu  arte  noftra  molimur  Pcr  eftatem  fubterraneas  cas,cV  ad  feptentrioncs  verfas:  ac 
pauimenta  carum  affiduc  humore  afpergctcs:  tu  vt  ex  curipo  aliquo  aura  infpiret,  machinantes: 
tlorcs  preterca,ac  gcrmina,que frigide,  humidg  qj facultatis  lint,  per aream  prorjcientes:  Per  hye 
niem  vcro  contraria  horum  molicntes,pr^fertim  vbi  morbus  (vt  prcdicftum  eft)  fuadet:  vbi  non 
fuadet,  excefTus  tantum  vtriufqj  temporis  rcmittentes.  De  quo  mihi  aliquid  nccctiario  poftea  eft 
dicendum.  Nunc  auxiliorum  matcrias  indicare  non  dccreuimus,  fed  methodos  doccrc. 

Quo pjflo  Curatiux  Indicationes  modo  in  Plures  diducijnodo  in  Pauciores  co^tpojlint.      C  ^4P.  15 . 

QVarerurfus  ad  has  dilputationcm  rcuoccmus:doccamus  aj,  qucmadmodum  cV  pauca*  cV 
multcprodiucrfafcctionccuratorieindicatiocs  fint:quado  ettres  vniucrfas  (vt  proxime 
—  docuimus)  facias,licet,in  pauca  capita  tota  fumma  rcducla:  cV  qualibct  carum  rurfus  di 
uifa,ex  ipfis  multas  efficcrc:  id  quod  etiam  iam  moftratucft.Quin  cV  ipfarum  fe<ftionum  quam^ 
libct  rurfum  diducas  in  mcmbra,liccr,donec  ad  infccTile  venias.  lam  primas  quoq?  illas  trcs,  quas 
mcmorauimus,ficri  poteft,vtredigas  ad  pauciorcs  fic,vtduo  eorum  lcoporum ,  qui  curationcm 
indiccnt,  omnino  capita  f  mt,  ncmpc  prefens  affedtus ,  qucm  morbum  nominamus:  cV  qui  prius 
C  fuit,quc  fanitatcm  cV  naturalcm  habitum  diximus.  Ncqj  enim  aliud  eft  ipfa  fanatio,  cp  prefentis 
in  corpore  vitiofi  affccftus  in  naturalcm  habitum  mutatio:cum  aut  contrarij  hi  affccTus  fint ,  nc^ 
cefle cft,pcr  contraria fiat corum  akcrius  111  altcru  translatio.  Atqj ita  rurfus  vna  fola  crit curatio^ 
num  maximc generalis indicatio,  nempc contrarictas.  Ergo  hinc rurfus  fumpto  initio,  age  par^ 
ticularcs  indicatictncs  difquiramus.  Quoniam  id,quod,£grotat,ci,quod  valet,eft  cotrariu,  vtiqj 
per  contraria  eft  ab  illo  in  hoc  via.  At  quomodo  (inquies)  m  contranis  inuenictur  modus  C  Non 
enim  fatis cft  calido  affeclui  admouifle frigida,  nifi  id debita fiat  menfura: cum  alioqui  metus  fit, 
fi  iti  tra  modum  id  fiat,nc  morbi  reliquum  quippiam  relinquatur :  fin  modum  exccdas,  contrariu 
gcnus  morbi  inducas:qui  enim  fupra,  cp  par  eft,calidum  morbu  rcfrigcrat,  is  fanitatis  mediocri- 
tate  tranfmilTaalium  excitabitmorbum,qui  fitfrigidus.Quodquo  minusaccidat,  naturacuran- 
dicorporis  fcias,oportci:quo\quantum  morbusab  illius  fymmetria  difceifcrit,intclligens,  men^ 
furam  rcfrigcranti  prefidio  imponas.  Atfieri  non  potcft,vt  quanuim  a  fe  inuicem  diltent^inue-. 
nias,  nifi copcrtum  habeas,  cp  eflet corpus  aut humidum,  aut  frigidum,  aut calidum,  aut  ficcum, 
cum  valeret:  quan  tum  c\i  cx  his  exceflcrit  poft,quam  ^grotauit.  Quippe,  quod  plurimum  a  natu 
rali habitu recefTl t,  id  vehcmctibus cget  contrarrjs: quod non  plurimum,lcuibus.  Sane  plurimu 
DrcccfTitfrigidusmorbusacorporenaturacalidOjitavtediucrfo  calidus  a  frigido:minus  rccef- 
fit  tum  calidu  a  calido,  tum  frigidu  a  frigido.Quare  ex  vtrifq^  indicatio  curationis  prcftatur.  Ve- 
rum,cum  materie  reliquorum  prefidiorum  omnium  eleclio  in  noftra  poteftate  fit:eius  vero,qua 
ambicns preftat,in  noftra manu  non  fit: ratio  cft,  ex  hoc  quoqj propriam  quadam  indicationcm 
fumamus. C^tcrum,quoniamnofciadvnguem  oportct  corporum  temperamenta,id  vero  eft: 
plancx  difficile,vtiq3  tentandum  cft  tum  ex  rjs,que  in  Iibro  de  rempcramenris  funt  fcripta,ea  mue 
nirc:  tum  vero  vltra  hcc,quo  magis  fcientifica  notitia  fit,ex  gtate,cV  tota  anteacta  vicla,  que  nimi 
rum  in  vitccxcrcitio,cV  viclus  rationeconfiftit:pretcrea  in  hacregione,  cV  hocanni  tempore,  cV 
hoc  ftatu  ccelijconucrfacionc.  Si  nanqj  natura  gracilis  cV  tangenti  calidus  cV  biliofus,  6V  propcn- 
fus  ad  iram,cV  hirtusiit,calidus  hicfuccus  cjjnatura  cft.Non  tamen  necefleeft  nuncquoq?,  cum 
|grotarc  incepit,eundcm  plane  habere  affe<ftum:ficri  enim  poteft,  ut  tfl  defidiauixerit,id  q;  cum 
frigidis  humidis  cjj  potione  cV  cibis,ad  h^c  ctiam  cum  balneis  poft  cibos,cV  multo  fomno:  prete^ 
rea  in  rcgione  humida  cV  frigida ,  cV  hycme  in  qua  frigidus  cV  humidus  exuperabat  coeli  ftatus. 
Rurfus  ficri  potcft,ut  horum  preccflcrint  cotraria,id  eft  calfacicntia  cV  ficcantia,  ld  qj  per  fmgula 
dicloru  iam  gcnerum.Ergo,fiquo  ad  prgfcns  tcmperamentum  nofcendum  dcficimur,id  ex  prc^ 
cuntibus  ipfis  fupplcbimus:ex  lllo  ucro  inucnto,  adminiftradorum  indicatio  fuppcditabitur. 

Septima  Claffis»  hhhhhhh    iiij  Vtdem 


METHODI  MEDENDI 


Vtilem  effc  ac  mimmt  contcmncr.dam  Indtcattoncm,  cju£  g  Conftutttdine  prxbctur.      C  .AP.  \6.  E 

AC  dicTum  quidem  pnuscft,vbi dc  fngida cxhibenda  pr^ccpimus,  illud  quoqjex  rjs  vnum 
elfe,  quae  ccni idcranda  tu  cllcni,  nunquid  particula  qua-piam,  cui  frigida  natura  ellct,  lacdi 
magnopcrccxcius  potionc  potfct.  An  tguur  faseft  in  aegrotantchominccuiufqs  particulx  tem 
pcramcntum  lnucmfie  abfq^  ijs  nous;qua.s  in  Iibns  dc  ipiis  retultmus  1  Atqj  llli  quide  ncc  inqui- 
runt,ncc  norunt,fcd  iuxta  proucrbium,vuo  calapodio  omncs  calccant.  Nosccrtc  (quibus  inqui 
rcndi cura fuit)  lllud  inucnimus,  cp  pcr  plures ac cognitu  difficilcs notas  cuiufqj mcmbri  tcpcra^ 
*  fxitKpS*  efl  rncntumconiccturapotius,  c^icientia,  inueniatur.  SiigiturnotismultiscVpaVuisaliquaccrtior 
m grjrcis,i.  lon  app3rUcrit,non  ncabiccftis  lllis  hanc  pro oibus arripicmus  fncmo  id,  arbitror,c;  mcntiscftcom-' 
pos,negabit.Atqui,li  oes  tcpcramcntotum  notas  in  vnum  colIigas,ha:  longilhmc  abfunt,vt  pa^ 
rem  ei,qua  confuctudo  praeltat,hdcm  faciat.  Si  cmm  antea  per  fanitatem  quifpiam  frigidam  per^ 
pctuo  biberit,  ncutiqua ncc  in  iecinore,nec  velica,ncc  vetriculo,  nec alio  quopiam  talium  offen^ 
fus,  planum  cft  cV  valida  llli  cfte  harc  omnia,  nec  nuc  a  frigida  lcdcnda.  Non  cft  igitur,q>  paruum 
quiddam, atqs ad  fpcclandum  leuc,ad  inucntioncm  rcmcdiorum  confuctudincm  cxiftimcmus: 
veluti  nccad  ianitatem  tuendam.  Nemo  cnim  adco  cft  ftupidus,vt  magnoperc  ex  frigidae  potio^ 
nc  Ielus hanc in  diutinum  vfum  duxitTe  velit,  proptcrca,cp  Iarfus mterim,  atqjab ea cuidcter  cgro  F 
tanSjOmnino  abftinebit.  Ergo,ficut  alia  non  pauca  quida  mcdici  prctcr  comunes  fcnfus,ita  illud 
quoqj eft udcrunt,cp  nulla  ncc  falubns  inucnicndi  victus,  ncc  aegrorum  curationis,  cx  confuctu-' 
dincfumaturoccaho:vidctur  cnim,  non  ficutaliaqu£dam,cxiguam  lcucmq?,  fcdmaximam  ac 
maxime principalcm  vim  haberc:  vt  qua:  fingulorum  corporii naturam  oftedat.Sanc  ipfi  via ra^ 
tionc  qi  ab  ca  proccdcntcs  fatcmur  nos  partium  aftectu  inucnirc,  dcin  cx  illo  rurfus  ad  f  acicndo^ 
rum  indicatione  vcnirc.Empiricus  vero  prctcrire  fc  nature  inquifitione  prohict,  quippc,  quod 
pcr  cam  confccuturus  iuilTct,id  iam  fc  habcrc,intclligerc  f.  fe,non  ledi  a  frigidx  porionc  cgrotan 
tis  corpus:  id  vcro  clfc,  quod  nobis  ab  tfUCfo  proponatur,  non  vt  naturam  nofcamus.  Poft  (arbi^ 
tror)  nos  quidc,vcluti  ambagcs  fruftra  fccutos,  mcrito  taxet:cos  vero,qui  in  totum  inutilcrn  ctTc 
confuetudincdicunt,vcluti  acomuni  fcnfualicnos,iufteaccufct.Quid  igitur,inquicscis  rcfpon^ 
dcbimus  nos,  qui  mcthodo  artcm  condimus  f  Ncmpc  quid  aliud,  qj  q>  vcra  dicut  de  fjs  confuctu 
dinibus,  quc adco  cuidentcm vtilitatcm  oftcnfanfuc oftcdunt f  quippc  quas  ncmo  vcl antc me- 
thodum  non  nouit.  At reliquarum  quafdam,quc  fcilicct  paulatim  magnum  contralumt  lncom 
modum,non  cque  hcct  pcrcxpencntia  mucnirc:  dicTum  aut  fufius  dcciufmodi  cofuetudinibus 
eft in  libris dc  fanitatc  tuenda. Vndc,  fi  in  frigide quoqj  cxhibitionc cofuctudo  citra mcthodum  G 
fatisfacit^ncc  nos  pi  ofccld  expcricntiam  fugimus:  immo  oem,quam  illi,vtilitate  ab  ca  capicntcs, 
etiam  cxtrinfccus  pretcr  hanc  adrjcimus,qui  faltcm  id  poffumus,ca,quc  arcrum  natura  fuggeri^ 
tur,indicationem.  In  hoc  vcro  libro  mcthodi  ratioricm  fcquentes  fatemur  longiorc  via  idem  in^ 
*  cLv a.\oyt-  ucnirc,quod  brcuius  inucnirc  ci tra  rati  Jcinationcm  liccrct.Siquide,  cu  fcpe iam  viderimus  non 
ep'*'  paucos  ex  rjs,  qui  febnbus  ardentibus  prcmcrentur,  cu  iam  mcdiocriter  cococTi  humorcs  cfTent, 
ftatim  cx  frigida:  potionc  fcbrc  liberatos,  quauis  ei  potioni  paru  affucti  fuiflcnt,multo  (arbitror) 
magis  in  fjs,qui alfucucrunt,vtilitatem  fore citra  noxam  vllam  fperabimus.  Habes  itaq3 nunc ct 
de confuetudine rationcm,etfi ex incidenti obIatam,tn  fatis dcHnitam. Eft enim  ea  quoqj  vnum 
*wcorporis.  quiddam  eorum,quac  curationis  rationcm  per mdrbi  naturam  interccdentem  indiccnt,  qucmad 
modum  dC  aetas.Siquidcm  ipfa  quoq^  temperamcti  intcruentu  indicationcm  prarftat,  vcluti  pue 
V  rorum:qux,cum  humidamcVcalidam  tempcricmhabeat,faciledigcritur, 

De  Indicattone  ab  ^Actate,  ac  Summa  ~ynmerfarum  tndtcattonum.  C  ~4P.  1 7. 

ADfis  enim  animo,velim,ad  ca,que  de  corporum  diuerfitate  hoc  loco  dicam.  Lapidum  fub 
ftantia conftas ftabilis  cjj  propter  liccitatem  cV  frigus  cft: ad cundem modum  aeris,  cV  ferri, 
cY  auri,Sc:  vno  verbo,omniu,qua:  ex  tcrra  funt,  corporum.  At  qua:  humida  calida  cj?  funt,  eorum  H 
fubftantia celerrime in ambientem  diflipatur,alias in  halitum  fcnfibilcm  foluta:alias in  perfpira 
tiones,qug  vifum  fugiant,fcd  ratione  dcprehcndantur.  Atqj  hac  corporum  natura?,veluti  cx  dia^ 
metro,  (vt  Gra:ci  loquuntur  )  id  eft  logiffimo  interuallo,a  fe  diftant.RcIiquarum  oium  illae,quae 
frigidae  ac  ficcae  proxime  acccdunt,egrc  quidem  per  halitum  digeri  poftunt,minus  tn  a:grc,cp  fer 
rum,cV  lapis,  cV  adamas.  At,quae  cahdae  cV  humidae  funt  vicinae,hae  promptius  quidcm  digerun 
tur,atq?  exhalant,caeter  um  minus  hae  quoq^,  c^  aqua  calefacfta.  Nam  citra  calore  non  po  teft  m  ha^ 
litum  digeri  corpus  vllu,  fubftatia  eius  coacTa  denfata  CJ3  manente:  fed  nec  pcr  calorem  oe,  immo 
quod habile eft  in halitum refolui : tale porrd  eft,quod  humidum  cft.  Ergo  pucrorum  fubftantia 
oium  facillime  digeritur  ac  diffipatur  ,  propterea,  cfeftoiumhumidiffimamullavero  frigidior. 
Quo  minus  vacuantis  praefidij  eget,  cum  habeat ex fe ipfa,  vnde  naturalitcr  vacuetur.  Fit autem 
profecTd  cV  propter  calidam  ficca  q^regionejCV  tepus  aeftiuum,cV  ftatum  cceli  impefe  calidum  cV 
liccum,  notabilis  per  cutim  vacuatio.  ltaqs  etiam  huius  caufa  ijs,qui  fanguinis  detrahendi  egent, 
aut  prorfus  venam  non  fecabimus,aut  parum  detrahemus.  Sanc  erunt  tn  hac  quoqj  detracTionc 
multi  fcopi  medico  fpecTandi,  naturaab  initio,  confuetudo,  aetas,locus  habitationis,  anni  tcpus> 
cceli ftatus: ad haec a?gritudinalis,que curamus, affccTus :  alia CJ3 ratione ante hunc  laboratis  vircs, 

Cum 


LIBER  DECIMVS 


61 


A  Cum  vero  atTectus  numcrofi  fint,cuiq3  eorum  fua  cft  curationis  i  ndicario.  Qiiippc  a  calido  indi> 
oriocrtrcfrigerandi:itngidocalfaciendi:acarcliquorumquolibctcontraruim  apphcadi.Qua' 
re,cumoctoinrcmpcramcntafint,octo  etiam  cruntmorborum  ,  quibus  limpliciacorpora  lunt 
obnoxia.parricularesindicationes.  Vltra^quc  has  vna  eius aftcaus,quicriam lnltrumcnralium 
eft  communis ,  cuius  nullum  apud  priorcs  nomen  fuit:  fcd  nos ,  qui  cum  lnrcrprctari  fumus  CO* 
adijCOtinui folutioncm  appellauimus.oftendimus q$  communcm  curationis  lndicationcm  hic 
quoqjelTevnirioncm.  Atvero,quarexhocrurfumin  partcsdidudo  parricularesconfiftant,  hae 
quatuor  voluminibus  funt  proditar,ncmpc  tcrtio,quarto,  quinto,5C  fcxto,huius  opcns.  Ac  nuc 
quideminlritutumdeintcmperamentis  lermonem  etiamin  fcquentibushbris  pcrfequar.  Hoc 
abfolutoad  lnftrumcntalium  parnummorbosconuerrar.oftendam  q;  fccudumcandcm  mcrho 
dum  m  iisquoqs  rum  primas  omniumcurarionisindicariones.quas  vriqj  gencralilTimasappcl^ 
lcs,  liccr:  rum  qua?  ex  haru  feCtionc  nafcantur :  deinde  rurfus ,  qux  cx  illis  oriantur ,  doncc  ad  cas, 
quae vltrafecrioncm nonadmittant,perucnero:hanc  etcnim  omnisconftitucndxartismctho- 
dum  Plato  nosdocuit.Vcrumdeinftrumetalibuspoftca  (vtpromih)  d icc tur.  Nu nc  (fi  pn'us,in 
qua  parte  propofin  operis  limus,admonuen'mus)  prxfcnti  tam  difputationi  hnem  idoncum  im 
gponemus.  Eit  igiturvnu  morbigenus,quodiimilarescx:  fimpliccsaialis  vexatpartcs,quam  ln 
rempericm  vocanr.HuiusaliquasdirTerenrias  ex  corporibusnudaqualirate  altcraris  proucnire 
docuimus:aliquascummatenaquapiam  ,  quae  in  ipfa  confluit:rurlusq3  ambas  lncidercvel  in 
vnicam  animalis  particulam,vcl  plures,vel  eriam  rorum  corpus.  Ergo.cum  m  operis  huius  libro 
fcprimo  intempcries cas.qure altcratis  tantum  qualiraribus  rn  partibus  proueniut ,  pcrtrac tarim, 
in  duobus  demccps  libris  ad  cas,qua;  in  totum  ic  animal  extendunt,vcnicnnbus,prirr,u  agere  de 
fcbnbus  placuit.  At,quoniam  harum  ipfarum  aliquac  adhuc  fiunt,  manetc  fcihcet  rn  corporc  cau 
fa,quar  cas  excitautr:  aliquce  fache  lam  iunt,  fed,  qu£  eas  acccndit ,  caufa  iam  abiit:  fatius  vifum  cft 
dc  ris primum  fermoncm  faccrc,vrpo[elimpliccm  primam  curanonis  indicarioncm  habetibus: 
deindeillas  quoque  ftilo  aggredi,quarum  m  corporecauia  lubhftit. 

GALENI    METHODI    MEDENDI    IDEST  I 

DE    MORBIS  GVRANDIS 
kL  I  B  E  R  DECIMVS 

A  R  G  V   M  E  N  T  V  M     L   I  B  R.  I 

DocctPra:cauere,neDiaria;febie$  m  Heaicas  pcrtranfeant, 
aciplas  Hecticas,  cum  inuafcrint,  curare. 

De  Ratione  curandi ,  cum  Indicationes  ab  siffeElu,  a  Caufa,     *  Viribus  in 

idemcoierint^elmuicempuonarint.  C^4P.  u 

Rgo  in  diarris  febribus  fimplex  quida  eft  in  corpore  prercr  narura  arTccrus, 
vtpotecaufis,qux  primu  eas  excitarunt,  ia  adcmptis.  In  quibus  vcro  caufa, 
qua?  cas  accedir,adhuc  manet,in  iis  nec  affectus  fimplcx ,  ncc  fanario  efr:  fi- 
quide,quodfebris  rareceptu  tn  corporecft,  id  cx  propna  ipiius  curadi  indi 
cationedifcutere  oporter:quod  adhuc  e  fururu,id  propuIfare,ac,  ne  har,ve 
rare: vcrabif  aure,  fi,que_ id excirar caufa,  prorfus  Gc fubmora.  Itaqg  rn  diarns 
facicndoruindicarione  exipfa  febremaximccapicmus,  fedcu  lllanarura, 
cVerare,&confuerudine,prerereaannircpus,cceIifratu,  cVregione,tcVvi  tHrc  fbxim 
res,>  fimul  expedcntcs.In  reliquis,qu£  accenfionis  fue  caufam  mrus  habcr,  prima  lndicatio  ab  ip  ^X^o-tlLnv- 
"i.ti.  fa  fumef  caufa.  Itaq?,fi febriu,quac  multosdiescontmuant,recteoftendimusputrcdinc  cffe  CaU  qui  06  habi;. 
* 1  lb'c  fam,haec  nimiru  fanada  cft  prima:  fed  necinterim  extingucde  febris,que  per  ea  lam  acccfa  efr,  ra^ 
tio  no  habenda,  Ac,fi  quidc  in  ide  confenrianr,cV  que-  febre  cxringuur,  cr  quc  caufam  oppugnar, 
quod  ab  vrrifq?  indicaf,cum  vnu  fir,line  cunctarione  agendu  efr.Sin  febris,quciamacccnfalir,fa 
nauo,caufam,qu^hanc  exdrauir,efrauctura:aur,que  caufamfubmouenr,fcbrcexafpcrabut,dili- 
gcnshabcndaconfidcratio  eft  de  rcmediorum  fpeae.  Sane  diligcnrer conhdcraucrir,  qui  totam 
deliberatione  in  tria  hcc  eftimanda  diuiferir ,  febns'ne  fola  curada  lir  no  folicito  dc  caufi :  an  caufa 
oppugnanda,rninimecuranridefebri:anplurimumquidem  remcdiorum  adahcram  carumfit 
adhibcdum,non  tamcnalteraneglecta.  At.quodprimoquidcloco  eft  dictum,  probarcnondc- 
bemus:  quando,fi,quibus  praefidus  id  febris,quod  femper  gignirur,oppugnamus,ca  effecftricem 
eius  caufam  auxcnnr.plane  nec  gcnerarione  eius  aliquando  mhibcbimus,  ncc  magnirudinc  mi> 
nuemustquippe  cV  generatio  eius,  eftectricis  cauf^fpem  imirabif:cV  magnirudo  cum  llla  parirer 
inaugCiCet.Quodfecundoloco  diximus,fiiddiftinguemus,potentclTenoninc5modum.Nam, 
G  mtolerabilis  cgro  magnitudo  febris  fir,comirrendu  non  cft,vt  per  ca ,  qbus  caufam  adimimus, 

fcbrcm 


METHODI  MEDENDI 

febre augeamus: Simul  cnim  arbitror  vtruq3 ,  6V febrim  fuftulcrimus,cV  homine.Sin  i ta  mediO'  E 
cnslitfebris,vt,quo  tcmporecontracauiamtantum pugnas,obruendxintcrim  vires  argrotatis 
non  fmtjVtiq3 contencndus  is  modus  non  efi.  Non  contcncndus  autcm  ncc  tcrtiuseft,  qui  cotra 
id,cuius  maius  momcntum  cft,inftarc  lubct,  ncc  tamcn  altcnus  omnino  ncgligentcm  clle.  Sanc 
plcrunq3 caufa:  maior cft  vis.Ficri  tamc  aliquando  po tcft,vt ea  ii  t  icbris  magnuudo,  qua*  prarfen 
tcm  pcrnicie,niii  occurras,affcrat: quo  caiu oportebit  hac  prius  fubmota ,  dcindc ad  cauiam fub< 
moucnda^cccdcrc.Atqjha^mibugcniane^dccidcnda  tibiintcrmitiaitaumde  cotrariisindica 
tionibus funt.  Cum  autc m iis cxaminadis  non  paru  vifa cft ad  honunis  ialute  momcn ti  liabere 
vis  ipfa  -£naturalis,]*  vtiq3  de  ea  quoq^  no  lcuis  ad  agendorum  lnucntione  conhdcratio  cii  haben 
f  hjolf  vVo  da.Ita ht,vt  tres  primi  lcopi  fint,qui  f  m  propoiitis  la ob  putrcdinc  febribus}- agcndorum  mdica 
^ixivon  t,i  u'onenobispre^cant:vnafebrisipfa:altcracffcarixeius  caufa:tcrtiavis  ipla-{naturalis.}-Cctc-> 
,J,Jt9gS  ium  priorcs  duo  fcopi  fubmoucndi  funt :  tcrtius  cft  tucndus.  Erit  igitur  rurfus  hic  quoq^ cadem 


70  tftlf 


grxci  codues  n^  conlidcratio,qua?  paulo  fupra,vt  cu  vinbus  tum  fcbrcm  tum  cauiam  inuiccm  coicras.  Mox, 
qms  Ysdertm.  fi  cade ambo  remedia  reejuircnt,ca  propte excquaris:  Sin indicationcs  pugnabunt,  vnam  prafe- 
qua  tntopres  ras,vcl  qux a  viribus  fumif,vcl  qua;  a  caufa,vcl  qux  a  iebre: ac,  qua*  catens  fit valentior,hanc  ma 
yerttt,  m  fub-  gis  fequaris,ncc  th  C£ tcras  negligas.Ex  hac  nanq^  difcretione  doceberis  prima  caufam  febremqj  p 
ieflis  coftdera  pronigare,vbi  videlicet  conncis  haru remedia  vtrcs poflc  fcrre:rurfus  prima  roborandam  virtu^ 
iiomfebnbw.  tcm  cUe,vbi  harc  imbccillior  eft,q?  vt caufa:  febris'q3  prefidia  fuftineat.Quin  ctiam  omnia  panter 
cr  tta  yetw  fubconiecturamagilicet,veIutipaulofupradcfebriS^decaufaeftmonltratum* 
interprcs,  Qgjt  f  v  jjianis  PfbrKHH  ntagu  aptx  fint  Perdurarc,  &  in  altasfcbrcs  Tranfire: 

cjua  cjuc  rattone  id pcrtcuh  declinemus.  C  ~4  P.  %. 

ERgo,cum  tria  ha?c  fint,  ad  qua:  attcntum  te  eife  in  propofitis  febribus  curandis  oportcat,  fe^ 
bns  ipfa,huius  cfficicns  caufa,cV  a*grotantis  vires:  muenti  q^  prattcrea  iint  generales  indica^ 
tionu  modi,quos ctia gcnci alcs  vniucrialcs  q^ dicimus: tranfeundu,arbitror,nuc efi ad  prgiidio^ 
rumdiftcrentias.quajlpccialiaparticulariaqjfunt^fedmcntionedediariisrcpctita^qhquidem  ab 
ipiisincas,quaeplurcsdics  continucnt,aliqui  trafcunt.  At  vcro,  cum  inhas  tranfeant  vna  quide 
rationcmaximcconumi.ipfamcdicorum  infcitia:duabusmagis  priuatis,q?ipfarum  fcbriuin  vcl 
caufa cfTecTrix iam  abn t,vcl  ctianum  manct: dc  vtrifq^ fcorfum  cit  diccdum.  Porro  abiit cffccfrrix 
caufa,quotics ab ira,dolorc,vigilia,cura,acftiuo  Solc,  fatigatione,cV  bubone  iam  inclinato,cxcita  , 
ta  citra  flipationcm  fehris  cft.Manct,  quotics  vcl  ab  externa  caufa,vcl  ab  ipia  fcbre  ftipatio  aliqua 
fada  cft.Nam  cV  f  ngiditas,cV  adftringcntium  vfus,per  mcdiam  ftipationcm  fempcr  febrcm  cxci  G 
tant.  Vltio  praterea  non  nunquam  corporis  habitum  coftipat.Iam  ipfum  fcbris  principium,vbi 
cum  horrorc  inuaiit,ftipationcm  fubindc  fccit.Quin  etiam  glutinoli,  cVcraiTi,  aut  ctiam  copiofi 
fucci,vbi  mcdiocriter  obftruxerunt,diariam  aliquando  fcbrem  accendunt,  vtiquc  cum  ldoneum 
fortiti  funt  mcdicunuvt  fupra  cft  indicatum.Sane  dicuntur  idcirco  id  genus  febres  omnes  diari^, 
quia  folui,(quod  vtiqjex  ipiis  cit)  vno  dic  funt aptar,computata  cum  hoc vna  cV  nocl:e: qucmad 
modum  cum  dicimus  mcnfem  efte  triginta  dicrum,«S^  annum  trecentorum  fexaginta  quinq^,  cV 
hoc geftum  cflc  ante  tres  dics ,  aut  gcrendum  effe  poft  quatuor.  Cactcrum,  non  eit  idcm  ipfarum 
omniu  affectus,  fed  ab  aliquibus  infcparabilis  ftipatio  cft:ab  aliquibus  minime  infcparabilis ,  fed 
vel  vt  plerunque  fimul  adeft,vel  ambigua  forte,vel  raro.Infeparabilis  ftipatio  cft  iis,qui  ex  alumi 
nofa  aqua,vel  chalcanthode,vel  tali  quapiam  alia ,  aut  ex  frigore,  aut  leui  obftructioncJfcbricita-> 
runt :  Plurimum  vcro  iis  adeft,qui  ex  vftione  febricitant:  Ambigua  forte ,  iis ,  qui  cx  fatigatione: 
Quicunq3  vero  ex  ira,vel  triftitia,vcl  vigiliis,vel  pertinaci  ftudio,veI  cruditate,  vel  bubone  febri^ 
citant,iis  raro  adiuncla  ftipatio  cft.  Atq^  harum  oium  febrium  nulla,  (quod  vtiq3  ex  ipfa  i  lt)  ad  fe 
*  Toi/V<Vaj\  cundam  vfq^acccffione  perdurat ,  fed  mtra  quatuor  cV  viginti  horaso*mnino  definit.  Aut,  fi  qn 

carum  aliqux  (quod  tamen  rarius  fit)  longius  trahunt,  duae  iis  accedunt  caufa*,  qux  ipfas  folui  ve  H 
tant :carum  Vna frigus  cft,  quod  vcl ex ambiente aere ,  vcl ex  vncfrione  quapiam  cxtrinfecus ad- 
mota,proueniat:  Altera  egregia  ifta  diatritos  eft,fiqui  videlicct  hanc  traniire  mcdicorum  mfcitia 
cogutur.Quod  fi  cV  ambiens  aer  calidus  fit:  cV  nemo  ex  medicis,qui  diatriton  fufpiciunt,ad  egro 
^ante  accedat:febris  quidem  poft  "primam  acceffionefinietur,id'q3  cum  fudore,  vel  madorc,  vel  A.  Im  ui. 
tranfpiratu,qui  halituofus  fit./Eger  autem,ubi  fe liberatum  a  febri fenferit ,  ad  confueta  munia  re  c' *' 0 '  ' 
dibit,lauans,vngcns'q3  fe:  aut  etiamji  agreftis  quifpiam  monticola^ue  fit,his  omiffis,  comedens* 
Ac  uulgus  quidem,ficu  ti  multa  alia,utiq3  ab  ipia  rerum  natura  edodtum,melius,quam  fcphifta?, 
agit,ita  cV  in  diariis  febribus  omnia  iibi  lpfi  pratftare  fufficit,  praefertim  vbi  citra  ualente  ftipatio-. 
ncm  conftitere.  Vbi  uero  cum  ciufmodi  ftipatione  inuaferunt,qui  infortunati  funt,  in  medicum 
aliquem  incidunt  corum,  qui  diatriton  efferunt: qui  fortunati,in  eum,  qui  ipfos  cV  lauabit,cV  nu 
tn'et,ca:tera'q3  omnia  pra?ftabit,quibus  ftipatio  foluatur.Saepe  naq^  (ceu  dicfiu  eft)  ex  leui  obftru" 
citionecumcutislatentedcnfitudinc,  qu^uelexuitiofa  lauatione  uelalioquopiam  eft  cotracla, 
diariis  non  nulli  febribus  funt correpti: quo  tcpore,  nifi quis  celenter  obftructione  fubmouerit, 
in  pluriu  dieru  febres  tranfeunt.Eft  nanq^  eiufmodi  febris  (quantu  ex  ipfa  eft)earum,qu£  plures 
dies  infefiant  cV  quae  diariae  funt,  cois,cgteru  propter  caufae  paiuitatem ,  unius  diei  efficitur:  ficut 

etiam 


\ 


LtBER    DECIMVS  62 

Aettam  propter magnitudinem,  multorum  interim  dicrum:  vcrum  acceffio  cfus  ab  initio  adexi- 
tum  vfqj  vnaeft,modoneipfam  excipiatea,  quarcx putrcdmc humorum  nafcitur. Ergo,quoad 
nccinpuIfu,necincalorc,ncc  lotio,putrcdinisadhucaducrtiturnota,atqucex  fblaobltruetione 
ortum  habet^vtiqj  ipfa  obftruclionis  folutio  eius  eft  fanatiorquemadmodum  q?  hanc  iolucrc  ccv 
ueniat,anteeftdidum.  Multaeigiturapparentdiariarumeffc  febrium  particulares  diffcrentiae: 
Vna,quado  iam  prorfus  abiit  eftecfcrix  ipfarum  caufa,veluti  vftio:  Altera,  quando  hxc  ctiam  ad- 
cft,ficutftipatio:cuiusduxmonIirata;funtdifferetiae,ncmpeexiguorum  mcatuum  dcnlitas,  cV, 
dc  qua  nunc  agimus,obitru(ftio.Sanc  dcnfitudo  ipfa  alias  ex  ficcitatc  proucnit,  vcluti  poft  feruo- 
res,aut fatigationcs,autiras:aIiascxfrigorc,eo qj  vcl limplici ,  vcl cu  adftritftoria  vi:quae  qucm- 
admodum  liiter fe  dittcrant ,  m  libro  dc  mcdicamentiscft  praeccptum.  lam  vero  obftructionum 
ipfarum  alia cft,qux cx abudantia:alia quae ex qualitatc fuccorum  ,  fcilicct  qui aut  Icn ti,  aut craffi 
lint,inadit.  Praefcrerur aute intcr remcdia,in ca,quam copiafacit,fanguinis miffio:In ea,qua"ex 
humorum  qualitatc  conliftit,attcnuantium  vfus.Quod  vcro  cx  viribus  conlilij  pctatur,  vt  in  dia 
riis fane  cft  cxiguum,itain iis,qua: pluribus  dicbus  vrgct ,  fatis magni  eft  mometi.eo  q?  maioris, 
quo  hx  funt longiorcs.Enimuero,vbt  naturaliter fc  vircs  habcnt ,  ne minimum  quideni  +  lii  plu  t  h  tZk  to- 
Briumdierumfebribus}-vacuantium  auxiliorum  vfum  morantur:  Vbinonnaturalitcr  iehabet,  ftirv 
(voco  autem  no  naturalitcr,cum  infirmiores  quodammodo  funt)  pro  magnitudinc  imbccilhta-  ^^'^^"q 
tis  impcditur  vacuantium  auxiliorum  vfus.Sane'  rarius  accidit ,  vt  protinus  in  primo  fecundo'  UC  plcnq;  ex  ma- 
dicvircsimbecilla:  ccrnantur:accidit  tamen  intcrdum,velproptcraegrotantis  malum  corporis  nufcnptiscocti 
habitum,vel  propter  ienium.Non  nullis ctiam fatigatio,vbi  vftio,eV  triftitia,  vigilia.* q^  praccclfe  v"mT 
runt,cV  media  pcr  totum  fccuta cft  diem,dein  fcbris  prius,quam  homo  cibaretur,circa  vefpcram  sum  r.5  qaidS 
occupauit.cV  nox  infomnis  cft  a<fta,vircs  magnopcre  refoluit.  cof '•  a  ad?ant 

Qho  t>aclc  tn  Iuuene  febricttante  Duuritariorum  erroremOalenm  >    ,  •  *, 

tnaicauerit,  ac  emenaarit.  C^4P.  3.      in  ijs,^pauco- 

NEc alienum  fit,fi  tibi  talem  argrotum  defcribam ,  in  quo  primu aufus  fum  ratione  ipfa  mihi  rQ  fiu"c5eri. 
viam  monftrantc,cVdiatritoncontcm:ierc,cV  virium  ratione  habcreipofteaq^alios,  quos 
in  fimili  cafu  vidi,auda(fter  codem  modo ,  quo  tllum,  curare:  fiquidem  primu  pcnculum  polt,  qj 
iis,quaeab  indicationcfuntinuenta,fubfcripiit,ad  fecudum  vfumreddit  magisanimofos.  Ergo 
iuuenis,qui  febri  eft  corrcptus,annos  natus  erat  quinq3  cV  viginti ,  gracili  corporc  cV  mufcuiolo, 
veluticanis:  tum  ficco  calido  cjjomnino  tcmperamento.  Iam  idem  excrcitatione  quodammodo 
C  delec"tabatur,cV  alioqui  cogitabundus  cV  induftrius  erat.  Is  pcrcgre  agcns,cum  nuncium  parum 
gratum  accepiffet,cV  triftatus  eft,cV  propcre  fe  accingens  ad  vrbcm  feitinaurt.  Ac  priorc  quidcm 
die  cV  laborauit  modice,cV  lotus  cccnatus  c#  in  quodam  diucrforio  quicuit ,  fed  maxima  ex  parte 
fine  fomno.Poftera  die  etiam  magis  feftinauit:ac  Ionga  via,cV  fabulofa,cV  fquallente,tum  (ub  fer 
ucn  tc  Sole  confc<fta,hora  prope  feptima  cV  femiffe  peruenit  in  vrbem.lbi,  cum  ea,quorum  caufa 
maturaffet,melioraaudiret,  ingymnafiumlauaturus  proficifcitundein  vncTus,  vnacum  quoda 
eorum,qui  aderant  iuuene,perfricftus  eft,  A  quo  cu,  vt  paululum  dimoucret,  prouocarctur,  orta 
intcr  cos  cotentionc,(qualia  faepe  incidunt  iis ,  qui  cxercitationibus  indulgct)  plus  iufto  cft  cxer> 
citatus:erat  CJ3  iam  imodice  iiccus.  EgreiTus  vero  gymnafium ,  inuenit  amicorum  quofdam  pu- 
gnant:s:quosdum  dirimit,imprudensinaliam  exercitationemnonleuemincidit,duma1ioseo 
rum  diuellit,alios  impellit,aIios  coplectitur  mcdios ,  alios  vt  iniurios  increpat,  ac pro  iis,  qui in- 
iuriis  ailecti cffent,irafcitur,adeo,vt domu fe  in  fumma fkcitate reciperet ,  laffitudincm  inxqua- 
iitatem'qj  fcntics.  Aquam  igitur  cx  confuetudine  bibcns,  vbi  nihilo  fe  leuatum,  fed  inaequali  tate 
fibi  intedi  fentit,hanc  quidc  vomuit.  Ratus  autc  vtilius  adhuc  cibo  abltincre ,  accubuit,  ac  quictt 
ic  dcdit  horaferme  diei  vndecima:quodcLi  fcciffet,ac  noclc  tota  febrc  diuexatus  vigilaffet,  poftri 
D  die  quoq^  quicuit  vfqj  ad  meridie,fpcrans  fe  fomni  aliquid  confecuturu.  Quo  tpe  cum  cu  mcdici 
quidam  diatriton  colcntes,inuiferent,mm  quidcm  homini  fatis  magna  effe  febrc  aicbant,  vcfpe- 
ri  autem  fe  illum  rcuiiuros.Itaqj,cV  vefperi  cum  rcdirent,ac  febrcm  mclinatam  ccrncrent,  ne  tum 
quidetn  nutriendum  cenfucrunt,quauis  ctiam  id  alius quida  medicus  fuaderct: lmmo  ftrcnue re 
ftiterunt,adiicicntes ,  fi  quidem  fine  febri  cffct ,  fortaffecibum  daturos:  fcbricitante  adhucmini- 
mc  id  faduros,Quin  etiam,cum  tcrtio  die  mane  redircnt,  etiam  tcrtia'  dici  acceffionem  tranfmit 
tcndam  cenfuerunt:crat  autcm  (vtpriusdiclum  cft)  fufpecftahorailliusdici  vndecima.Ergc  di 
grcifis  illis,ipfeacccffi ,  ac  faciem  iuuenis  contemplatus  vidi  talcm  effc ,  qualem  in  prognofticis 
Hippocrateshis vcrbis pingit: Nafus acutus ,  concaui oculi,  ac reliqua,  qua:  dcinccps ab co dicfta  ,} 
fcimus.Itaq5,cum  omnino  mihi  perfuaderem  fore,vt  tum  in  heclicam  fcbrcm, tum  quam  maraf- 
m<wdcvoont,homo,nificibarctur,incidcret,forbitioncmcxalicaquamprimum  paro,atq3Cxhi 
bco.Et  tamcn  quamuis  hac  fumpta,cum  acccffio  fuo  tcporc  circa  vndccim  a  muadci  ct,  fic  extre-' 
mis  partibus  peririxit,vtcalftcri  ha:  vix  poiTcnt,cV  pulius  illi  paruus  rdrus  q?  quam  maximc  fuit.  *  iLpfetr»*, «• 
Qua cx  caufa  illi  ctia  quarto  die  tum  manc,tum  vel pcn  cibum  dcd i,  quo  f.  cV  vircs  rtpararem,cV  lmbc£lllus- 
Jiw.ti.tt.    corpushume(ftare:crat*naq3Cutiseius, ceucorium.arida.Vbiautcicbristcnuis  cV  [fntiftsperfc 
4»o.d     uerauitjftatui  deindc  quinto  die  non  fimplici  forbuione  hominc  cjknxQ ,  vt  antc,fcd  alica  cx  aqua 


METHODI  MEDENDI 


calida,ci'traiq5Conditaram3inicdismearn  malipunicigranis.Eftnanqj  is  optimuscibusbiliofo  E 
itomacho:namcVroborathuncmaIum  punicum:cValica,cum  diutillimcin  vetriculo  citracor- 
rupiioncmmancat,tenlimconcoquitur,  nccacclccns,  nec  innatans:qua*  vitia  acccdcrcforbitiO' 
nibus  aliquado  folent.  Incidit  vcro  cY  ln  ipfo  quinto  principium  acccifionis  hmilc.  I  tem  q$,  cum 
•  odauo.  &  fecto  dC  fcptimo  cum  hmili  ratione  cibafleni,in  nono  rurfus  Ginile  principium  praccdctibus 
iuit.  Vbi  nimirum  vcl  amcntiam,vcl  pertinaciam,vcl,haud  fcio,quid  dicam,  coru,  qui  tn  prmci- 
pio  homhiem  tranfmitterc  tcrtia:  diei  acccllionem  line  cibo  lullcrant,  prorlus  intclligcrc  hcebau 
Nam,cum  ciind is  euidcnter  appareret  nunquam  pcrucnturum  cum  ad  quartum  funle,h  nutrl* 
tus  antc  acceiTioncni  tertrj  non  f uillet,illi  SC  tum  eum ,  fld  lecutis  ctiam  dicbus  non  rccle  nutritu 
aiebant.Cetcrum  committendum  non  crat,vt  corum  redarguendi  ftudio,  agrum  quis  non  exhi 
bito  iniplo acceinonisdiecibo  proderct.  Igitur nonodichmilitcr  homincm  nutnes:ccrncnsc|j 
inacceflione  pulfum  cius  redditum ,  quam  prius  erat,  hrmiorcm ,  catcrum  imbccilhtatcm  lllam 
adhucprafcrentcm  cum  cxtrcmarum  partium  frigorc:non  potui  fuftincrcmcdicorum  lllorum 
meras  nugas,fcd  vndecimo  dic  prafatus  pnus  argrotantis  amicis  forc,vt  ipfo  die  lntclhgcret  ho- 
mincm  hactcnus  noftra  opcra  iuifleferuatum,pcrmifimus  llli  pr^tcrirc  acccffionishoras.  Ergo, 
cum  8C  fine  pulfu  omnitlQ  m  tpfis  cfict:cY  frigus  cum  vchcmcns  totius  corporis  prcmcrct  hc,  vt  F 
ncc  loqucretur  amphus,6V  vix  impcllcntcm  (ciin'rct:couocati  in  vnum  mcdici  omnes,qui  ab  int 
tio  vidcramus,ab  agrotantis  propiiiquis  propcmodum  fumus  difccrpti ,  cgo  quidcm ,  quodob 
pertinaciam  vltro  agri  falutcm  prodidilTem:  qui  vcro  diatriton  colcbant,  proptcr  ignoratiam  SC 
ltupiditatcm.AciThquidem  pallidiorcs  frigidiorcsq^quam  ipfcagcr,conhliumquoddam  fuge 
captabant:quod  cgo  profpiciens,  aulae  oftium  obferari  liifleram,  SC  limul  amico  cuidam  clauem 
feruarc.Poft  mcdius  corum  ftans,iam,inquam,vobis  coftarc  planc  arbitror,  quis  hactcnus  homi 
nem  fcruant.Scruabitur  autcm  &Y  nunc  noftra  opcra.  Ncquc  cnim ,  11  pcriturum  omnino  in  hac 
acceffionc  putalTcm,  a  cibationc  dcftitiflcm:  fcd ,  quoniam  cx  praccdenti  iam  vicitu  tantu  llli  ro^- 
boris  fupcrelTc  noucram,vt  tolerarc  acccifioncm  poffet ,  pcrmili  accclTionis  horas  line  cibo  tranf 
mittcre. Ac  fatius  quidcm  fuilTct  multo  antc  honuncm  nutrirc: ucrum ,  quo  oC  litosredarguam: 
cY  quibufdam  hisaufcuhatium,quiconhciaiiobisiuucncm ,  quddillamoccahoncm  onufcrim, 
dicunt,perftiadcam :  nunc llhs  oftendam  vcl  m  acccllione ipfa agrotantcs quoldam  nutriii  dcbc 
rc,ncdumantc  hanc.HisdiCtiSjacdiduclis  hominismaxiThs,infundocxanguftioris  vafcuIo,cre 
moris  ptiflanc  trcs  cyathos:  paulo  autcm  poft  albi  SC  tenuis  vini,modicc  q3calida  diluti,duos  cya 
thos.Poft  quos  dC  fuftuht  oculos,cY  tum  audire,tum  loqui,tum  prcfcntes  noffe cccpit,cum  antc,G 
velutilignuaridum,porrccius,  fine  voccacfenfu  iaccret.Rurfusitaq^dato  ex  vino,quo  diximo 
do,diIuto,pane ad comcdendum  exiguo,prorfus  homine  reuocaui.  Qucm,  vt  rurfum  ad  inftit u 
tam  ab  initio  viclus  rationcm  rcduxi,  5C  tcrtrjdccimi  diei  acceffionem  tacilc  tolcrarc  vidi,  in  quar 
todccimorurfus  nianccibaui:acpoftcircitcr  horam  oclaualauhdeindc  rurfus  hbcraliuscibaui: 
ac  mox  vinum  bibcndum  cxhibui.Idcm  vcro  8C  in  duodccimo  SC  tertiodecimo  fcceram.Jn  quin 
to  autcm  decimo  rurfum  cibaui  mane.Cum  vero  facilius  tum  quoq;  acccfTioncm  ferret ,  in  fexto 
dccimo  denuo  laui:cetera  qj  circa  homincm  peregi.ficut  in  precedentibus  diebus.At,vbi  in  de- 
cimofcptimo  minimc  grauis  parua  q$  acccffio  fuit,  audaclcr  homincm  de  ogtero  fub  coualefcen 
tium  vnftus  ratione  habui.  Hic  ager  no  paucos  femimalorum,ac non  pcnitus alinorum,  docuit 
etiam  antc  acceffiones  ipfas  non  nunquam  effe  cibandum,  vel  fi  duarum  horarum  intcrccdat  fpa 
tium : ac  mul to  magis  ante acccffionem  tcrtn.  Oftendi  autcm  tibi  &C  in  prima  ipla  aocefTionis  in^ 
ualione eiufmodi  homines efle nutricndos.  Dico  autcm  eiufmodi  homines ,  ln  quibus  corporia 
intempcries  ad  hccum  &C  calidum  conucrfa  febres  acccndit. 

Ratione  atcjue  Expenmentomonilraturyquam  V ttlit  nonnunquam  fit  ^Ante 

^4ccs\lionem  ~\-elin  ipft  accej?ione  Ctbatw.  C^fP.  4.  H 

POrrd  hoc  quoque  plerifque  mcdicorum  fortaflc  fit  lncredibile.  Scd,fiuc  rationi  lpfi  ftdcs  eft 
adhibenda,  fiue  opcribus ,  nos  ftdem  ambobus  facimus:  Operibus  quidem ,  dum  homines 
rjs  monftramus,qui,fi  biduo  patiantur  inediam,  necefle  efl ,  febricitcnt,  ita  fcilicet ,  vt  non  nulli, 
vbiconcitatiadiramfunt, vclmcerorevel  vigiliis  afFe<fti:euidentilTime  cnim  tumin  conuale^ 
fcentibus  cx  diurino  morbo  talia  fieri  ccrnuntur ,  tum  iis  qui  calido  dC  licco  funt  tcmperamcnto. 
Quam  vero  Ratio  ipfa  Hdcni  huic  rei  facit,alibi  iam  dida  eft:  dicetur  tamen  5C  nunceius  rei  fum 
ma\  Mordens  halitus  5C  iuccus,  vbi  per  fenfibilia  corpora  fer tur ,  horrores  5C  inaquales  totius 
corporis  concufTiones  (ptyn  gracc  dicunt)  facit:ex  quibus  cute  ftipata,  qua  prius  tranfpira^ 
bant,iamretcnta,quoties  tuhginofa  funt,febresaccendunt.  Ergo  eiufmodihalituscVfuccos, 
tum  multa  SC  vehcmcns  dimotio ,  tum  vigilia" ,  ira,  5C  dolor ,  5C  cura  augent:  tum  proxime  ab 
iftis  vnum  illud  pcrfcinterdumaugere  eos  fufficit ,  vtiquc  ficibumquis  non  fumpferit:  effi- 
citur  enim  corporis  habitus  in  iis  naturis,qua  facile  amaram  bilem  gcnerant,  exlonga  inedia  bi' 
liofus.  Si  igitur  tum  id  incidat:tum  a?ger  motu  quopiam  vaIcntiore,quam  pro  vinbus ,  vfus 
mordentium  excrementorum  impetum  confertim  foras  excitarit:necefle  eft  (vcluti  in  fympto- 
matum  caufis  oftendimus)  vel  concuffionem,quam  modo  dixi,vcl  horrorem  fubfequi.  Ac  con^ 

cuffio 


LIBER    DECIMVS  6} 

Acu-TioquidcmiTiafucccdctproptereorum ,  qua*  feruntur,  cxcrcmcntorum  tum  multitudincm, 
tum  acrimoniam ,  tum  lmpctus celcntatcm:  tum  laborantis  virium  lahrmitatcm.  \am,CL'  qux 
muIta.paucis:cV  qua.  quahratc  funt  iniigni,iis,quc  ua  no  funt.mordct  magis:  pan  modo,cV  qux 
cum  cclcntate fcrun.ur,iis,que tardc.Iam  vires,vbi  valcntcs  funt ,  omnia  contenunt  ac  toicrant: 
vbi  innrme  funt  redditcvel  abs  quouis  ofTenduntur.Horror  hct,vbi  cV  quahu.  eorum,  cV  lmpe 
tus  vcloaras  eft  remilfa:  tum  copia  minor.ac  potiilimum,cum  vircs  rriitanti  obhftunt.Si  vero  la 
dicta  lar<nus  rcmitrantur,ne  horror  quidem  fiet,fed  vel  vlcerofus  quidam  fenfus ,  vel  tantum  in- 
jcqualitas.  Ergo  coeunubus omnibus  lam  dictis,  t  quod  vehcmctiliimum  elt,oritur,vrique fu^  t  t« 
pradicra  totius  corpons  concuffio:>rurfus  rcmiifis  omnibus ,  nullus cx  traniitu cxcremetorum  T*™j^" 
ht  fenfus.  Qudd  G  quxdam  lint.quxdam  non  lint: cV  quacdam  maiora  fint ,  quaedam  minor:ir_  ^mttSa_iai 
ciufmodimiih'onibusmcdiahutudoomnis,Tquatintcrid,quodmaxim'jmcit.quod  :,-■::  gra:  v.^o:. 
ce  vocandiximus,cV  minimum,  qui  eit  nullus  omnino  excrcmcntorum  icnfus,>  cfncitur.  Iraqj  +Tsj  Tf  u~ .; 
niM ■  Mff f*n  efljlriifo*"11" cawfenwo quadibetvrfperfe^viei eum iHi&kmftmlii iftgqmliiatemj  5  -  ;  ;-- 
alrj  vlceris  quempum  fcnfum.authorrorem,autdictam  coculhoncm,aticrrc  vidcaru;.  Nampd  7  . 
ne^viresimbeciIlaMint^corpusipiumadmodumfeJiiilc^quippcidquoqjoiknfumclrnonpara  ';_"_,'  J  _  ' 
Badaufmodifymptomatumgencrauoncmconfcrre:  habitus  autccorponsgraciiis, cV  tcmpcra  i ■-■-.  .-  .  - 
mcniumbiIiofum.ftonuchusq;limilitcrbihaiiectus:tuhisomnibus  accedant  mcdiaabi,  cV  vi  23  •-•-  \    :  • 
gilie quarpiam.cV  tnititia.cV fohcitudo.ad haec progreiius a domo , qui  ex  vrgetc  quapiam  caufa  j^JSi! 
fit ncceiianus : poftca his  propoiitis  (id quod aliquando  hcri vidifti)  dct fcdulo opcra,  vt  plus iti-  d_ra«CTcmcn 
neris  pcr  vrbcm.rc lta  poitulanteTeftinus  pcragat: nunquid huiccx co,qui  cxcitatus cfr,  morden 
tium  cxcremcntorum  motu,primum  quidem  mcqualitas  qua:da,mox  vcro  enam  horror ,  prom 
ptc  incidet."  quod  li  motum  quoq,  continuet,vel  cibum  lumcre  non  anteuertat ,  protinus  etiam 
febris :  Equidem  tta  icbncitantcs  ahquos  oiicdi  ttfa  i.maximc  cx  us,qui  c  longo  morbo  conualue 
rant.  Quorum  cu  vni  fortc forruna occurriiicm,  qui  mox  antc  horrclccre  cccpi.Tet.  vt  rcm  cxpo- 
fuitTet.dato  ex  vino  diluto  pane,connnuo  horrorcm  mhibui.  Veru  hunc  (vtifcis)  per.viam  ln  of 
hcmam  quandam  perducrum  febricitare  prohibuualios  vero ,  qui  pnus  fe  domum  fua  rccepif- 
fent,in  lpfo  pnncipio  horror_s,vcl  paulo  poftenus.cibauimus.  Atq;.vr  lemcl  ...cam.quibus  mci 
picntis  adhucacceiiionis  aderant  fymptomara,  ns  omnibus  panem  cx  vino  diluto  ac  calcntc  ma- 
_urecxhibcs,cV  horrorcmftatim  lnhibui.cV  icbrcm  prohibui.  Quanto  vero  hos  citius  cibaucns, 
tanto  fciiicet  magis  febrcm  prohibueris.  Qiiod  ii  paululum  ahquando  morcre ,  vtiquc  tebns  ne 
C  wm  quidem,calor  tamcn  multus,iis  aducnit,timiHimc  planc  ns,  qui  pcr  vehemcs  fngus  facto  iti 
ncre,rcucrlidomum.calidisfuntnutriti.Quippc,liplufculum  morcrc.nuiorc  caloreni  lcnucnr, 
talem  q;  ac  tantum.  vt  dubites,an  hunc  fcbrem  appelles.  Sin  dua.  hore  ab  lnitio  ma-qualuatis  m- 
tcrpofit-e  iint,nutrics  tunc  quoq.,modo  horror  adhuc  durct,pra.diccns  ramen,  qudd  hi  fcbncita 
bunt.cctcrum  innoxia febre,S_  cui cutis  mador  iuccedet: quo  iacto,tum  lauarc.  rum  rurfus nutri 
re  debcbis.Quod  G  horror  prsctenerit,ac  lam  planc  febricitcnt,cibandi  ld  tempons  non  lunt.lcd 
decrefccntc lam  acccliionc  llico  funt nutncndi  lntegnrate non  expcctata.  In  nullo  nanque  fqual 
lido  arieau  commodc  nnitur  acceiiio  prius,quam  1II1  vcl ex lauacro.  vcl  humido  victu  humccta 
tio  accelicrit.  Haec ego  omnia cum  openbus  lndicarem ,  qui mc vcl  laudabat.vcl  ?emulabantur, 
fciliccquddfupraeoruopinionem  erant,  qua.a,gcra,~a:2..  a%a  —:/:■,,  quod  paradoxa  taccrcm, 
(vt fcis)  vocabant.Cum vcro ratione de nfdem  dilferens docerem  ahquos  antc accci iioncm  elTc 
cibandos:  ahquos  m  ipfa,id  q;  vcl  mchnare  iam  incipiente,  vcl  etum  m  lpfo  fummo  vigore:  rum 
t  m  %  z ' :  £ :  fcoa  i  '■'  me ,  q>  paradoxa  dicere  viderer ,  appellabant.  Ergo  quid  tacias  h is  homin lbus, 
quibus  nec opere  nec ratione  perfuaderi  potcft ."  At,  mquiunt,  hcn  nequit,  vt ciufmodi  attcctus 
quisagnofcat.Quomodo  lgirur  nos eos  agnouimus  f  Videtur  ne  cuipiam  hcn  no  poiTc. vt  cali- 
D  da  cV  iicca  mtemperics  agnoicatur,vel  quae  ab  ortu  vfque  fuent ,  vel  qux  m  praefcnti  tcmporc  ta» 
lis fit reddita :  Mihi fane  tam  videtur  faale ,  quam  has  ipfas  agnouilTe  literas.  Quid lllud  vcro.  G 
huic  non  fit  adhuc  in  fuccis  putredo  vlla,ilh  vero  iit,non  polTe  vobis  videtur  hoc  dtfcerni :  Alihi 
polie  <:\ ictur.Nam  QC  ex pulfu,cV  vrina,5J  ex  lpfa  non nunquam,quae m  calore clt,qualitatc,cui 
dentcr  ld  diicernimus.Quod  fi  propterea,qudd  nec  ipli  quicquam  difcere  voluntmcc  fe  fc  cxerci 
tare.fcicnubus  parum  CTedunt,quid  vctat ,  qud  minus  tum  gcomctns  lplis ,  tum  arithmcticis,tu 
reliquis  artihabus  ommbus  mhil  credant  ? 

CahcLt  &  Sicu*  ndxurxt  Intdiam  non  xolerxre  :  ac  de  Prmn  apndnis, 

(jHibuf  Ritio  Cibandi  continetur.  C^4  P.  5. 

Tl  jrltToigiturhocgenerehominum,rurfusfCTiem  fermonisnoftripcrfcquamur.  Cahdisac 
^  y  l^liccisnaturisaducriiffimaresincdiaeit,  ac  febnumparatiffima  caufa.Voco  naturascali- 
das  Sl  iiccas  no  folum,quae  a  primo  ortu  talcs  ex  proprio  tcperamento  iint,  fcd  ct ,  quar  poitcnus 
ex  calido  iicco  q;  victu.cV  plurima  dimotione,cV  vigilia,«5x.'  cura.cV  uriftiua ,  Sc  rcgionc  cahda  nc- 
ca q_.cV  tcpore aiiiuo,6L  cccli ftaru calido  licco  q_,iint acquifitsc.Sanc  hcct  cV  citra  temporis anni 
mentioncun  ciufmodi  fcrmone  ftatum  cocli  folum  nominarc.  Vcrum,  li  altius  rcpctam,id.quod 
dico,magis  credes.  Calida  cV  ficca  tempcrameta,fiuc  ca cx prima  ongine  ralia  lint.  Qtie  cx vicm, 


ct 


METHODI  MEDENDI 

tx  immodico  labore,cV  animi  pcrturbationibus,cV  regione,cVcccli  ftatu,incdia  vehemeter  ledit.  E 
ln  hac diLtionCjipiis  lalte  verbis,omiflum  eft anni  tcmpus:  poteftate  tamcn omiflum  non cft,  vt- 
pote quod  in  cocli  1  btu comprchenditur,  quado  calidus  in  fummo  iiccus  cjj  cceli  ftatus  iam  dicla 
tcmpcraturam  criicit.Hicautcm  ftatus  alio  anni  tempore,quam  eftate,plane  incidere  no  poteft: 
quando  nec m  autumno,ncc  in  vere,multo  q3 minus in  hycme,ficri  poteft,  vt  calidiifimus  iimul 
i  i  cciffimus  q3  cceli  ftatus  hat:  iicut  nec  h  umidiifimus  pariter  frigidiffimus  q^  in  alfb,cj  hyeme.Ob 
ha?c  lguur  ipie  quoque  ahquando  prartermiflo  anni  tcmporc,cceli  ftatu  fum  contentus.Liceat  ta 
men  anq3  nominibus,quibus  veht,vti,modo  a  rcrum  natura  no  difcedat.Eft  porrd  rerum  natu^ 
rajquaiem  &C  modo  diximus,St"  nihilo  minus  nunc  dicemus:  nam,  quae  maximc  funt  ad  curatio^ 
ncm  ncccllana,eadcm  q^  maxime  ignorata ,  nec  Hippocratcs  ipfe  identidem  rcpctere  grauatur, 
Igi  tur  incdia  Qccis  cahdis  q3Corporibus ,  valetibus  quidc  noxia  cft:  iis  vcro ,  qui  in  cahda  5C  fic^ 
caadtatefebre  laborant,qu:efcilicetex  vftionc,autlaborcimmodico,autvigilhs,  autcomprehen 
*  TttQiri.      iis iam  animi  motibus litcontracta,non  fimpliciter  noxia eft,fed,ii  quicquam  aliud,plane  pcrni^ 
ciofa:  quippc  vcl  in  lebres  ardentcs  cx  ca  incidunt ,  a  quibus ,  niii  prius  mors  occupet,in  hedicas 
migrant,atq3ab  hisin  marafmum:vel  protinusab  initioardentibuspretcritis^inhecfiicas.  Maxi 
*£ittQ'ifci( eft  me  tame  (vtdicftum  fepiuscft)  iiccoscahdos    afleclus ftatim  aprincipio  heclicacorripit:Sicuti  F 
l! QaatwtTt!  uiuner^ accidit,quo: autumno ex triftitia 8C vigiliis febricitarc ceepit: perfeucrauit autcm ad pluri 
kp*7c«  autc  mum  hycmis.Hanc quarto dic  (vt  fcis)  vidimus ,  deprchcndimus q3  ftatim "hecticam  efle fcbre,    A- u* 
aturas,g  cum  alia,qua  humorcs  cxcitaranr.coniunftam.Curatio  autcm  vna  tum  fuerat,vt  frigida  tcmpc^    CL  0  m 
aouquit       ftiuc&modcratcdarctur^confuet^  icilicethancperfanitatcm  bibere:verum  aliiscuratiohuius 
eratcommifla,quarc  nobis  iilere  efi  vifum.  Altcri  vcro ,  quicodem  tcporc  £grotarat,  &C  fc  nobis 
commifcrat,quoties  nutritus  cft,fontanar  plane  gelidc dcdimus  interim  binos  cyathos ,  interim 
tcrnos:quando  frigidamiimulmultam  fibidari,quiitafuntaflecti,citranoxamnofcrunt.  Quo 
circa  vtiliffimum  cit,vbi  febris  idcam  pcrfpexeris,in  prima  ftatim  acccffioneminorc  cum  pcncu 
lOjCOpioiiorc  frigida  vti,corporibus  ad  validam  liccitatem  non dum  pcrduclis.Qui cnim  in  fer- 
uoribus  fub  canicula  cx  lra  fcbricitauit,(iuucnis  autem  hic  crat  ficcus  &C  calidus)  vbi  in  prima  ac^ 
cciuone  duas  frigidar  hcminas  bibiflet,ftatim  quidcm  vomuit  flauiffimam  bilcm : non  multo  au 
tcm  poltetiadeorfumexcrcuit.Deindc,cumrurfus  poftcibumaquc  circiter  hcminam  fimihtcr 
fumpiulct,um  tcbricitarc dcfiit.  Non  dcfucre  tamcn  medici,qui,  cum  nullam  a  principio  febris 
fpccicm  agnofccrcnt,fcd  poftea,cum  iam  pra?teriiflet occafio ,  intclligcntcs  vcl  in  heciicam ,  vei 
etiam  in  marafmodcn  febrcm  argrotantcm  incdifle,frigidam  bibendam,nos  imitantes,  prarbue-  G 
runt.Sed  ncmo  mctam  attigit: nam  magna  fol ici tudo  habcnda  eft  in  iis,qui  ita  fe  haben t,de frigi 
de  potionis  mcniura.De  qua  paulo  poft  diccmus ,  vbi  propoiita?  difputationi  fincm  impofueri- 
mus.Quippe  eger  is,qucm  antedefcripfimus,cxemplo  omnibus  eft,quibus  propter  ficcitatem  a 
principio  ftaum  dari  cibus  dcbet,etiam  fi  fcbricitarc  iam  incipiant.Nam,cum  acccditur  in  his  fe- 
bris  propter  mordentcm  acrimoniam  cxcalfaifti  attenuati  q^  ex  Sole  dC  inedia  dC  laboribus  lucci, 
maximumeiusrcmcdiumeft  humidum  nutnmctum:licuiiedtuerfo,  vbiobcopiam,  velobftru 
clionejvel  phlcgmoncn,vcl  (vt  femcl  dicam)  humoris  alicuius  putredinem,  febris  eft  orta,  maxi 
mo  malo  eit  cibus.  Atq^  hos  quidcm  nec  in  inclinatione  febris  cttra  noxa  nutrias,  nedum  ipfaac^ 
ccf fionc  inuadctc: lllos  vero  omni certe  tempore,  fed  potiflimum  per  inclinationem.  Me  quoqj 
fubinde  vidifti  eos,qui  ex  abundantia,  &C  qui  ex  phlegmone  laborarct ,  fub  longa  inedia  tenuifle 
fic,vt  prorfus  ante  feptimum  dicm  non  cibarem ,  fed  fola  mulfacontcntus  eiTem ,  viribus  fcilicet 
valentibus.Quofdam  corum,quibus  videlicctvires  validgnonfuerannaut  ftomachus  biliofus, 
aut  imbecillus,aut  plus  iufto  fenlilis:folo  ptiflanaecremore  vfqjad  feptimu  diem  traxi,quo  mor- 
f'A?.  TttfHtx.-  bus  +  mfummoefleincremento}-debucrat, autetiamoino  percniindifcuti.  Suntoigitur tibia 
p<tg«r,L  ucch  primo  ftatim  die  in  omni^gro  fpeclanda  duo  illa,quae  Hippocrates  iuffit,a  quibus cibadi  conii^  H 
lia  petas,morbi  fummus  vigor,cV  ^rotantis  vires.  Poftea,  ii  tranfiri  fummum  incremetum  fine 
omni  cibo  poteft,in cibi  abltincntia hoiem  feruabis: fin  exiguum  adminiculum  requirat,  abude 
erit  fola  mulfa:  qudd  fi  maius  deiiderat,q;  fit  ex  mulfa,ptiflang  cremor  fatis  erit.  At,fi  fas  non  eft 
fummu  morbi  incrementu,aut  tenui  vi(fru,aut  inedia  trafmitti,id  agendu,vt  homo  ftatim  in  pri- 
me  acceflionis  inclinatione  cibet.  Aliquos  vero  eoru  (vt  diclu  eft)  6c  cu  i  nuafura  adh  uc  eft,cV  cu 
incipit,cibabis.Sint  porrd  hi  ficco  teperamcnto  ac  calido,aut a  primo  ortu  ,-aut  certe  illo  tepore, 
oportet:  tu  viribus  neceflario  imbeciilis:  neq^  enim  fieri  pot,  vt  abude  ficcu  calidum  q^  corpus,  cu 
febricitet,  viribus  fit  valentibus.St  th  cum  eiufmodi  febri  ac  corpore,mometanei  membri  phleg' 
mone  fit  coniuncT:a,omo  xger  morief:  na  id  quoq^  predixifle  me  femr),nunq  vero  falfum,ipfe  te 
ftis  es.)Magis'q3  id  certu  eft,fi  pulmonis,  vel  mebrang  qug  coftis  fubtendif ,  vel  ventriculi,  vel  ie^- 
cinoris  phlegmone  i it: etenim ,  qug  has  partes  phlegmong  occuparunt,  non  modo  iis ,  qui  tam 
imbecillis  funt  viribus,fed»et  iis,qui  valentiores  ipfis  funt,mortifer^  efle  folent.  Vna'q3  falus  tum 
pleuriticis,tum  peripneumonicis,adde  et  fynanchicis  i.qui  angina  laborant,  eft  ipfum  virium  ro 
bur:no  fecus  vero,  cVquibus  veh'ecur,vel  ventriculuphlegmoneobfidet.Nam,quodad  phleg- 
monen,qug  in  iis  eft  partibus,fpe<ftat,minime  plane  eft  cibadum:  quod  ad  virium  infirmitatem, 

vtiqj 


narc 


LIBER    DECIMVS  64 

A  vtiqj  fxpc.Ita  neccflario  aut  vires  rcfoluenf,aut  phlegmone  augebif.  A  tqj  hxc  mihi  latius  fbrtaf- 
fis,cp  pro re ^ppofita^funt dufta:  qui  pfcrtim  hoc libro  ftatuerim  de fcbribus ,  q  abfq$  phlegmone 
ifelta^,difTerere.Ceteru  tiaclationis  couenientia  fecit,vt  quatcnus  neceflariu  clfct,  digrcdcrcmur. 
Quo  paClo  Prxcauendumftt,  neFebm  in  Scjuallente Habitu  in  Hcciicdmpcrtrdnfedt: 

dc  dt  Duplici  Putreclme,  cju£ febres  dcccndit.  C*A  P.  6, 

DEnuo  igitur  redcamusad  febres,qux  iam  comprehenfis  fcbribus  funt  affincs ,  quas  noiarc 
heclicas  folemus.Nam,qui  fupradefcriptusameiuueniseft,hecT:ica  febri  labora(fet,fi  mtrt 
fica  diatriton  traniigcrc  fuiflet  coadus:  nifi  tfi  prius  ab  iis,qui  abfq?  methodo  viclus  rone  ordina 
rc  confucucrut,fuillet  intereptus.  Proponaf igif alius  quifpia,cui  cu  fupradiclo  cetera  quide  oia 
fint  eade,vires  tn  tanto  fint  valcntiores ,  vt  tridui  inedia  tolerata  duret:Neceflc  eft  hunc,  fi  modo 
ita  cibef,queadmodu  cibant,qui  diatriton  extollunt,in  hecftica  incidere.  Na  tj  prim  u  in  quarto  ip 
fum  cibaret,poft  in  fexto,mox  in  oftauo,  deinde  in  decimo:  quippe  talis  eft  (vt  fgpe  vidil  ti)  eoru 
cibandiformula.Primaquidecibatiopoftprimadiatriton.reliquxaltcrnis  diebus.  Protinusaut 
<arbitror)cVcxartomclite,i.  paneacmellc,ficcaftentciuspr^cordia:naidquoq3exlcgibus  eiuf- 
modimcdicorueltjiucphlcgmoncvifcusaliquod  Iaboret,fiue  fccus.  At,  queadmoduquidceos 
B  cibarc,qui  italaborent,intcr  mitia  coucniat,  fupracft  di<ftu:fed  nihilo  tn  fccius  nunc  quoqj  funv 
matim  repetetur.  Quorics  vcl  cx laffitudine,vel  ira,vel  pluribus  curis,vel  vigiliis,vel  triftitia,vel 
loga  inedia,vel  vniucrfis  vna  (ficut  in  fupra  defcripto  iuuene)  coeutibus  ficcatu  corpus  eft : ac  fe* 
bris  inuafi  t,qu£  cVarida  reddat  cute,cV  igneu  habeat  calore:  vtiqj  hunc  tale  timor  cft  febri  hedica 
corrcptu  iri,potiffimu  in  xftate,ac  cceli  ltatu  calido  iicco  ^jj.Oportet  au  t,q  primu  ptiifanx  cremo 
rc,cV  forbitioneexalica  nutritu,pancqjpoftoblato,aquxfrigidxpotionehoicm  cures:quippe 
protinus extinguif ac ceflat oi no  febris,  modo  (vt dictu eft)  nec  phlegmone aliqua  ei  fi t adiucla, 
ncc  putredo  humoru.Nam,li  horum  vtrumuis  fit,attenderediligeter  oportet,acdifccrnere,  quo 
primum  tfje aquam  frigida dare homini  iit audendu. Ego  enim  raliu  quoqj  non  paucis dcdi,  tu- 
tius  elferatus  phlcgmonas  in  prxfens  augerc,cp  iinerc  hoiem  hccTicam  fcbrem  incurrere.  Vbiqj 
igitur  (vtfemper  diccrefoleo)  curatio  dignotioncm  pre/iotione  q;  confequif.Siquide,  cV  digno 
fcat,quod  prxfens  cit,cV  prxnofcat,quod  cx  eo  futurum  eft,oportet,qui  volet  notabilis  efficacix 
remedio  vtuSi  tn  magnum  forc  incomodum  vel  humorum  putredini,  vel  phlegmon§,coiicies, 
afrigidaquidedanda  abftinebis:refrigerantibusautremediis,qux  forisapplicatur,vtcris,  modo 
ca fupcr os  vcntriculi aut tota  prxcordia,modo  fuper  pedus imponens,  vbi  f.  plurimum  fubcfle 
Ccaloris  maxime  iudicabis.Sanev  diximus  iis,qui  ita  laborant,  balnea  quoqjeflenon  incommoda: 
dico  iis ,  qui  ikcato  plurimu  corpore  funt,cV  ex  aliquaearu,qu£  di<fle_  funt,caufaru  citra  humoru 
putredinem  febricitant.Monftratu  vero  nobis  eft  tn  iis,qu£  dc  febribus  fcripfimus,phlcgmonas 
quoq?  pp  putredinem  humoru,qui  in  ipfis  habenf,febres  fubfequi.Quocirca,fiqn  dica  febribus, 
qux  ex  putredine  acceduntur,tale  quippia  conducere  vel  non  conducere,  et  eas,qux  av  phlegmo 
neexcitantur.in  coi  putredinis  genere  coprehenfas  intelligcs.Sicubi  vero  deinccps  vtrafq3  noia- 
re  videris,fcias  eas,qux  ex  phlegmone,ab  iis,qux  ex  fola  putredinc  ortum  habent ,  tum  difccrni. 
Cuiufmodi  autc  fit  phlcgmones  afte<fius,tum  in  libro  de  inxquali  inteperie,  tum  vcro  in  eo,  qut 
4e  tumoribus  pr^ter  naturam  eft  infcriptus,docuimus:admonuifle  th  cV  nunc  te  non  fit  inutilc. 

Cum  fanguis  calidus  copiofior  in  altqua  aialis  partem  procubuit,maiora  eius  vafa  prorinus  di^ 
ftenduntur,vtpote  abundantix  continendx  non  fufficientia:  ab  his  deinceps,  qux  minora  funt. 
Mox,vbi  nec  in  iis  fatis  continef,exudat  foras  in  ea  ampla  fpatia,qux  inter  vafa  funt,  fic,vt  et  oia, 
qux in  copofitacarne habetur,loca occupet. Atqj hec quidem  eft  phlegmoncs  affcdio.  Poffunt 
vero  cV  line  hac  in  ipfis  vafis  humores  aliqui  putrefcere,id  qj  aut  in  vna  animalis  particula  in  fini^ 
bus  ipforu  impacliiaut  ctia  i  n  totis  corum  capacitatibus,qux  inter  bubones  8C  alas  funt,compre 
D henfi.  Cum  igitur  (ccu  diximus)  citra  putredinem  fquallenticorpori febricitare cotigerit,  caput 
totiuscurationisiniisremediis,qux  rclrigcrentcVhumecftent.ftatuereoportet» 

Sex  efje  Mdtcri£  Differcntidi,cjuibiis  Frigus  &  Humidita  Hetlicu  Febribus  concilidntur.     C^4  P.  7. 

POrrodupkxgenereeftharumrcrum  primamateria  :  vna  eorum,quxforisadmduentur:  ■  t^vtiv 
altera ,  qu£  intrd  in  corpus  fumuntur,qux  fanc  cV  profpheromena,id  eft  fumenda,  vocanf.  t«uh. 
Extrinfccus  corpori  incidunt  tum  acr ipfe,  qui  nos  ambit:  tum  pharmaca,  quxcunqj  humccladi 
refrigerandi  qj  vim  obrinet:  cV  tertium  prxter  hxc,dulcis  aqux  balneu .  Intrd  in  corpus  fumunf, 
quxcdunturacbibuntur,cVinfpiratusaer.  Ab  his  generibus  tentandueft propofitis  hocloco  fe 
bribus  tum  humiditatem,tum  refrigerationcm  comparare.Verum  refrigeratio,  qm  pcrcfficacif 
fimam  qualitateinducitur,cV  parui  temporiseft,cV  pcricuIofa:conrxa,ficcitatis  pcr  ea,quxhume 
clcnt,curatio,vt  longi  temporiseft  opus,ita  mnus  cft,c^  refrigeratio,periculo  cxpofira.  Igitur  di^ 
<Sas  fex  materix  differcntias  dcinceps  iam  examinemus,ab  ambientc  exorfi. 

De  Eltgcndo  ac pdrdndo  ^4ere,cjui  Hccixu  Febribws  conutnidt.  C \AP.  8. 

HIc  igitur  fi  teperatus  cft,quale  fc  exhibet,vt  \Qfc  tala  nobis  eft  vtcndus ,  nihilamplius  dc  eo  fo 
hcuis.Sin  admodu  calidus  cft,vcl  admod  u  h  igidus,pro  calido  inducedus  arte  cotrarius  cft, 
.  rrancis  inucntis  domibus,qux  cV  frigidifilmc  iint ,  cV  maxime  perflatg,  cV  ad  fep  tcu  .„ncm 

vcrfx: 


ex 


METHODl  MEDENDI 

*  »^«*r>i<*  eft  vcrfe:  tum  auris  quibufdam,qua:  ipfis  fint  propri£,opera noftra  paratis,alias  cx curipis,in  quo  fc  E 
fuaucs.         dniciantmultiaquaru  fontes:aliasaquafrigidade  vaiis  in  vafatrasfufa.Iam  hocitatim  ctiafom^ 

niferum  cft.Pi£tcrca  domo  aifidueaqua,que  prorfus  frigida  iit,afpcrfa:ac  rolis  pluriniis  humi  fu 
fis,aut  vitium  capreohs,aut  ruborum  fummitatibus,aut  lcntifci  ramis-,  autdeniqjrchquaru,  quae 
fefrigcrcnr,ftirpiu  aliquibus.Dequibus  et  prius  cft  dicftum.Turba  quoq?  hominu  mgrcdi  prohi 
bita:  nam  id  quoq3 doniu  calcfacit.Af.q3 ita  quidem  calidiffimum  acre rctrigcrare ,  qui  f.in  aeftate 
calida  cV  ficca accidit  ,eft  tentandum : quandoquidem  in  hyemc calidiffimus eife  no  poteft ,  ficuti 
nec  frigidifl  lmus  m  aftate.  A  t,iiquis  modice  trigidus  eft,hoc  cife  contcntos  oportct,nihiI  aut  ma 
chinantes,autdc  tcmpcricciusaltcrantcs.  Qui  vcro  irigidiiTimus  cft,  vtiqj,  quatenusrcfpirando 
attrahitur,admittcndus  eit,vt qui  calorcm,qui  cft  in  corde,  admodu  rcfrigcret:non  tamen  quate 
"  <jvnn$o vu-  nus  extriniccus agrum  c6tingit,quippe id  denfat  cogit qj cutim ,  ac  putrcdinoforum  humorum 
£cov.  rf.  avy-  effluxum  tranfpirare  prohibet.Siquidem  per  pulmoncm, quod rarum  vifcus  eft,  difficile no  eft, 
wumquTcol  vttumqualitasipiiusjtumctfubftantia, adcor facile  pcrucniat:at,pcrcutim, fierinequit, vtcius 
burumur.  vcl  quahtas,vcl  fubftatia ,  ad  cor  pcrueniat.vtpote  prius  denfatam.Nam,quod  in  libris  de  fimplt 
cium  medicamcntorum  facultatc.de  iis,qua  vehementcr  adftringunt,eft  didtum,id  hic  quoq3  re 
uocari ad mcmoriam  dcbcbit,ac fcin,qui  nimium  frigidus acr  cft,hunc cutim denfando ,  femper  F 
fibi  ipii  viam  pracluderc.Scire  tamcn  iicct  maius  fore  cx frigida  infpiratione  c6modum,cj$  cx cu 
te denfanda incomodum: praiertim cum openmentis hanccalfaccre  licet.  Porrd  vtedum maxi 
me  eiufmodi  aere  cft  in  iis  hccfticis,quibus  primu,quod  afficitur,ipfum  eft  cor :  aque  vt,fi  ventri^ 
culus  primu ciTet afflictus^ipfi  pcr  comcfta  cV  bibitacffet  fuccurrendu:huiccnim  llla  cu  integris 
adhuc  vinbus  occurrut,iicut  cordi  infpiratus  acr.  At  iecinori  ex  infpirato  acrcnulla  certc  vtilitas 
acccdit : a comcfhs  vcro  cV  bibitis minor  planc,cjj  vcntriculo,carteru aliqua  non  obfcure aduenit. 
Communisaute  omnium  fanatio  cit  pcrca,que  cxtrinfecus  applicata  rcfrigcrant  cV  humccftant. 
Atq3"inhisquidem  vifccribus  magnaex  parte  hecncas marafmodes qj  febrcs  acciderccontcm^ 
platifumus.  Stiperueniunttamenaliqn  cVpulmonum  ficcis  calidisqj  intcmpcrameris:attamc 
opportunum  eiuimodi  icbribus  id  viicus  non  cft,vtpote  humidum  laxumquc.  Incidunt  prate- 

*  expeclorc,Sc  reacVpcaori,cV  pmgui  mcmbrana,quod  Mefaraon  dicitur,  cV  ieiuno,  cVcolo:intcrim  vcro  SC 
rncf.tr?o,&c._  vtero,  cV rcnibus.  In  icpto  vcro  traniucrfo maraimum  non  vidi,heaicamfanefehremvfdi, cV 

hanc  fcmel  quidcm  plane  abfolutam,fa'pe  vcro  citius  intcrimcntem,q;  planc  cilet  coplcta.  Eiuf- 
niodinanqjaftedum  cVfpirandidifficultas,  cVdcliriuexcipcrc  fo!ct:cx  quibusmngna  cxpartc 
prius  monuntur,qj  hciftica  prorfus  iit  pcrfecta.Eft  autcm  eorum  agnitio  faciliima,tum  cxpullus.G 
duritia:  tum  ex co,qi  pracordia  plurimum  trahuntui  furfum:  tum  ex  difficultate  fpirandi,qua  ll 
IisefteVinaqualiscV  varia:quippealias  quim  maximc  paruumcVfrcqucs  fpirant:rurfusaliqn  . 
manifcfte  fpiritum  tardant:  dein  fubito,quemadmodum  gemcntcs  rcfpirarunt:  vcl  duplicem  fpi 
t  .K*9<tTf/>  titus  intromiffionem,quafi  fupcrinfpirantcs,vel dupliccm  foras  miffione  faciunt:  f  vcluti refpi- 
tTniTTvk*  v-    ratio  rcfpirationcm  comprehcndat.}-  Refpirant  vcro  hi  iape  cV  reliquo  thorace  toto,non  fenfibi 
Ttf.i.veiun fu  jltcr modo,veru etiam  notabiliter,tum  opcrtas  fcoptulas,  quas Homoplatas vocant, attollentes: 
pcrcxpirames .         admodum  raram  cV  magnam  rcfpiratione  edunt ,  vtiq3  cum  dclirrj  malum  prccipue  domf- 
natur. Veru  prafentis  mftituti  non eft  vel  laborantium  partium  notas ,  vel earum caufas rcferre. 
Quare  dcnuo  ad  curationes  rcucr  tamur :  aftimemus  qj^quas  vires  propofita  iam  matcria  aduer- 
fus  hecTicas febres  habcant.  Sanc  diximus  iam  no  nulla  de aere  tum  calido,tum  frigido:qui prg 
cipue  quide  eft  vtiIis,ci5,quod  primum  afficitur,ipfum  eft  cor: cjuis  c5fert cV in  rcliquis  febribus 
no  parum,qnquidcm  in  his  quoq3,neceire  eft,  cor  fimile  intempcrie  recipiat :  citra  qua  nec  maraf 
mus,nec  hcciica,nec  reliquaru  vlla  fcbrium,confiftere  potcft.  Quo  facile  apparct  etia  pulmones, 
vbi  fcihcctrj  funt,qui  primum  patiuntur,plus  catcris  omnibus  refrigcrantem  aercm  requirere. 

Depar.tndvs MedicAmcnin^HX.  Extrmfecu*  Hechcu admouc7itur.  C^4P.  cj.  H 

SEquitur  ia,vt  de  iis  medicamentis  agam,quac  extrinfecus  admota  humecftent,  cV  refrigerent. 
Porro  horum  quoq^  ea  dciigenda  clie,quae  citra  vehemcntem  adftricftionem  refrigerent,ne'  a.  L  Ir.tj. 
nunemIatet.Taliaenim,preterq  tj  non  humectant,  ctiam  demitterefrigiditatem  fuam  altenon  &4- 
valent  proptcrea ,  q> cutim  cogunt ,  ac coar<ftant.  Optima  vero  funt,qua:  non  modo  citra adftri^ 
clionem  refrigcrant,fed  etiam  corporis  fubftantia  funt  tcnui.  Ac,  qua:  quidcm  abfolutiffime  te^ 
nuium  partium  fit,fubftantiam  exacfte  frigidam  inueniffc  fortafTe  non  eft.  Dixi ,  exacle,  propter 
acetum,quodcumomnium,  (qug  nouimus)  poteftate  refrigerantium  plane  tenuiffimarumfit 
partium,admiftam  fibi  aliquam  caliditatem  habet.Praeterea  corpora,quaec6tingit,  ficcat,  quauis 
ad  imaginationem  fit  humidum.  Qiio  fit,  vt  ad  eos  afTeclus,  quos  hume<ftari  cV  refrigerariexpe' 
dit,folo  eo  n5  vtamur,fed  tanto  aquac  frigida  admifto,vt  poffit  bibi.Cgterum,quanqua  corpus, 
quod  abfolute  tenuium  partium  fit  cV  fimul  f  rigi'dum,inuenirc  non  eft ,  attamen  deligi  materias 
oportet,qua  ad  eiufmodi  mcdicameti  compoiitionem  maxime  fint  idoneae.  Ac  dicTum  quidem 
latius  de  his  eft  in  opere  de  medicamentis.  Dicctur  autem  in  exemplis  non  nihil  cV  nunc,  qud  in 
hoc  quoq3  genere  membratim  fis  exercitatus.  Incipiam  aute  ab  eo  medicamine,quod  omnium, 
qua  humecftcnt  ac  refrigerent,eft  fimpliciffimum:  quo  euam  aduerfus  eryfipelata  vtor ,  cV  phk:- 

gmonas 


LIBER    DECIMVS  6f 

A  gmonas in  pudendi's,vtiqji'ntcr  initia,  prius,  cp  depafccns  aliqua  fubmdicetur  putrcdo.  Debebtl 
autead  id  prxparataeffcccraquamoptima,cVclota,Sanc  optiniafucrir  vclalba  pontica,vcIquai 
exatticishtfauis.Eftoautcm  cV  'rofaceum  ,quod  cxoleohta  non  nulhs  vocato  omphacirto,  ab 
aliis  crudo,quod  qj citra  falem  fit  confcdtum.Maxime  vero  ad  rem  pertincbit,  QdC  lpium  olcum 
tenuium prorfus lit  partiuinicuiufmodt  fabinum  cf  t.  Cum  vti  voles,ambo mifta liquator  in  va- 
fcduplici:  faclocn  humidoccrato, (cuiufmodif.erit, quod  triplumautquadruplumadccram ro 
faceum  habct)  poft,  quam  ipfum  fucrit  rcfngeratum,mifcetor ci  paulatim  in  mortario  tfh  aquae,  ■  £«<raS«Vfi 
quantuminlc,dumcumcamollitur,acciperepo(rit.ExpeditautcVccratum  iplum  priusadm<v  dtft  derafo,e 
dumcffcrefrigeratum:atq3etiam,quejiuicadm  lannfiacoJ. 
ceratum  rcfrigcrabis,fi,cum  modicc  coiuit,  totum  vas,  in  quo  continctur,in  aquam  frigidiliima  gr*cu' 
dimittas.Qiiod  li aceti  quoqj  admodu  tenuis  ac clari  paululum  adiicere  velis ,  vtiqj  magis  adhuc 
tum  refrigerans  tum  humeclans  medicamcntu  efficics.  Non  debebit  autcmmcdicamentuhoc 
cd  vfqj fuper aegrum corpus mancrc,dum  manifefte  incalcat,  fcd affiduc  fubinde  mutari.  A Iiiid 
mcdicamcntu.Oxalidos,aiitoxylapathifuccuscumexiguatenuipolcntamifl:a  cxcipiaturdupli  *  ea^lr»9 . 
cato peniculo detrito:afiatim  q^ frigidum  cV ipfum imponatur.  Qudd  li ciufmodi pcniculi occa  ^a £^"^7. 

B  fio  non  lit,tum  hntcum  duplicatum,cV  madefacftum  rcfrigeranda:  particula! imponcs.  Qiiin  ctia  tunt< 
portulacae,cV  femperuiui,cV  vuae  immatune  fuccus,  fimiliter  polenrae  mifccntur.  Ad  harc  lcns  pa 
luftris,cV  viridis  tribuli,cV  polygoni,cV  la<ftucae,cV  intybi  fuccus,  alia  qj,  qua*cunq3  rcfrigcrare  eft 
di(flum,cum  tenui  polenta.Pra*terea  line  polentalicctintegris  hcrbis  tunlis  vti.  lam  vcro ,  quod 
epithcmacxpinguibusfitpalmuhs,quas  7ra.THTovg  gracevocat,  lalutarcmcdicamcneft.  Porrd 
coquere  opor  tct  har  um  carnc,  omni  membranofo  excpto ,  alias  ex  folo  claro  accto :  alias  cV  aqua 
tpliadmifta:atq3hac,vbi  tcnerafatis  redditaeft,tunfa  vti.Qudd  fiparum  mollicraffitudinc  vidc 
bitur,praftiterit iam  dicfti  aliquid  admifcuine  ccrati.  Qudd  li  rofacei quidpiam  duftorum  lingu- 
lis aliqh  mifccre  volueris ,  nihilo  inutihus  pharmacum  habcbis.cfto  autcm,  quod admiicetur,tu 
»ninimum,tum  cV  fimplex  cV  pcrfrigidum,cV  quod  faftum  cx  olco  ht  falis  expcrti.Sanc,quoties 
iimplcxrofaceum,autaliquidquiduisid  gcnusdico ,  quodfincaromatiscftconfcftum,intelIigi 
volo.  Eft  vero  falutare  ad  talia  medicamen  cV  rofaru  fuccus  f  rigidus,  vna  cum  polcnta.  Salutarcs 
vero  funt cV  ipfa*  rofae  tunfae:  praeterea ftirpiu,qua  moderate  adftringun t,germina  trita.  Ad  quc 
modumvtialiquandolicetcVherbis,quaemediocriteradftringat,vcluti  foIaiio.Vcrum  eiufmo- 
di medicaminum  matcria in  alio opcrc  rcddidimus  vniuerfam: nunc  abude  pro  cxcmplis  funr, 

C  quae iam dicta  funt.  Porrov  vtcndum  his  eft,no  (licut vulgus  facit)  toti  impohtis  thoraci,aut  toti 
ventri,immo  illi  maxime,quod  primo  cft  affeclum.Ncq^  enim  neceuum  c)  t,vt  aut  cum  co,quod 
refrigerari  valenter  defiderat,etiam  idrefrigercs,  quod  prorfus  non  dc(idcrat:aut  antc  iultu  tcm- 
pus  refrigeraredefiftas,timens  vicinam  aliquam  particulam  ladi.  Ego  tiatiqj  hominem  (cio,  qut 
tmpofito  pracordiis  refrigerante  medicamento ,  difficultatc  ftatim  fpirandi  laborarit:  altcrum 
vero,quiprotinustuiTierit:atq3  paulo  poftvtriq^  finitumfymptoma,  vbi,quodrcfrigcrauerat, 
eftablatum.Qudd  fiadeo  ftrenue  refrigerare  non  ftudcbis,habes,qu:c  id  modice  cfficiant,  adhae 
rentiummedicaminum,acceratifpecicmreferentium  magnamcopiam.  Qiiorum  nonmatcria:  *  ty.vKa.rSv. 
modo  vim,fedetiam  compofitionis  methodum  didicifti. 

De  Balneorum parubus^ipforum  cjucftcultate:  ac  cjtta  ratione  Hecltcafebre 

laborantes fwt  in  Balneum  ducendi.  C^i  P.  l  o. 

VErum  ego,cum  iam  fentiam  menfuram  praefcntis  inftituti  mcexccdcrc,  ad  ca,  quae  tracta- 
tionis  feries proxima exhibct,conuertar.  Proxime  vcro  fe  a  iam  diclis  exhibct colidcratio 
de  balneo,tum  iplius  rei  caufa,tum  vel  magis  proptcr  Philippu,qui  f  hccTicis,quas  fA.ctptta-fj.aSHc,  t  rwe p*pM 
vocant,}-ipfumnoxiumputat.  lpfe igitur  tumdcomni  balncorumvi,tumetiamqua:  adeos,  r°d^-i,"^ 
D  qui hecftica  cV  marafmo  laborant,vel  (vt  femel  dicam)  omnibus  eft  accommoda,  tn  hoc  maxime  a 
hbro,quid fentiam,explicabo.Memini  nanq3  me  cV fupra  in  diariis  fcbribus illa  laudare: cV  in  fe- 
ptimo  huius  opcris  libro,  in  iis,  qui  proptcr  liccam  ventriculi  intcmperiem  cruditatc  Iaborabant 
atq3cxtenuatierant,fa?pevtendaiubere.  Caeterum  devniucrfaeoru  vinulloalio  libro  dilferui, 
fcd  rn  hunc feruaui:  vbi  cV de iis agitur,  quibus efficaciffimus  eoru  cft  vfus ,  cV  quibus  Philippus 
ea interdicit»  Atq3  prius  quidem, vbide vlceru  curationc cgimus, indicata  caufa  cft,  cur  proprix 
cuiufquemorbi indicationcs  lint  ignoratae:dicctur  autc  nihilo  fccius  cV  nunc,vtpotc  tum  ad  ca, 
quae  nunc  paramus,tum  ad  ea ,  qua;  diccnda  funt ,  vtilis.  Cum  cnim  vnus  in  corporc  aflcclus  cft, 
cius curationcm inuenire ,  li  non ratione ,  certc expcrientia ,  haud difficilc  eft: vbi  vcro  conncxi 
duo  tresue  funt,praefertim  qui  maxime  contraria  mtcr  fe  auxilia  rcquirant,  ficri  ncqui  t,  vt  cxpe- 
rientia,quod  agenduiit,inueniatur:immonec  facilcrationc.  Siquidcm  cV  fubftantia  ctiiufqj  aftc 
tftusad  vnguem  nouifTeoportet:cV  propria  curationis  indicationc  a  quoq3  affcfftuccpiffc:  prae- 
terca  quc  primu  omniu,  aut  magis:  quc  rurfum  minus ,  aut  fccundo  tcr  tiouc  Ioco  curarc  conue- 
niat.Haec  igitur  caufa  eft,cur  vulgo  medicorum  ignotum  fit,cV  q?  febriu  omniu,  qua  fcbrcs  funt, 
proprium  remediu  refrigcratio  ht,fiue  ea  talis  aclu  fit ,  fiue  poteftate:  cV  q>  alia  mul ta  ex  accidcnti 
re£rigerantia,fcbriumlintremedia.  DequibuscVdi(ftumnonnihilin  praeccdentibus cft, cVin 

Scptima  Claffis.  iiiiiii  fequctibus 


METHODI  MEDENDI 


fequcntibus  dicctur.Qj.wdam  nanqj  rcmcdia  complicatam  quodam  modo  duplicem  q;  faculta-  E, 
tcm  habct  itu, vt  cV  prima rationc  prohciant ,  cV  ex acciden te.  Quod  genus  SC  balneum  eft.  Nam 
trigidx  potio  pcr  (equidem  prohcit,vt  poceadu  refrigerans.Tuccus  autem  vuaeimmaturxpote 
f  tate refrigerans  medicamcntum  eft.  Atque  haec quidem  ambo refrigcrant primum,id  cft  per fe 
ipfa,necinterccdentcaho:at  fanguinis  miifio  (velutipriusindicauimusin  febribuscontincnti- 
bus,quas  fynochos  vocant)  non  primum,fed  exaccidenticalidam  aliqn  intcmpericm  fanat.  Ad 

•  Wifaox»-   eundcm  modu  cV  clyfter,cV  purgatio,cV  fomcntil  -£ex  cahdo  liquorc,>cV  cataplafma ,  quod  dige 

rat,autconcoquat.  Vtranqj  vcro  tacultatem  rn  fecomprehcnfam  habet  propolitum  nuncinfer- 
monebalneum,vtpotecxpartibus  variafacultate  praeditis  copofitum.Quippe  ingredientes  in 
aere  verfantur cahdo : poftca  in aqua calidam  dcfccdun  t: mox ab  hac egretfi,in  frigida: poftremo 
t  In  coaicibus  fudorem  detcrgcnt.  Poteft aute  prima  cius  pars  +  materias  per  totum  corpus  tum  calfaccrc ,  tum 
greas  jpidi.s,        liquare:>  praetcrca,quac  inaequalia funt,  a-quarc.cV  cutim  rarefacere,  cV  multa,  qua*  fub  hac 

acantiquis  pie  1  j  r  *  i  i  V  •       ■    •    r-  n    <-  n 

iifque  icgitur,  ante  dctinebantur,vacuarc.bccuna:a  cius  pars ,  vbi  quis  m  licco  corporis aftectu  ca  vtitur ,  poteft 
BtpixZvcu  t£  madorcm  vtilcm  folidis  partibus  immittcrc.  Tcrtia  balnci  pars  poteft ,  vbi  quis frigida  vtitur,cV 
oA<\w  T,°  totumcorpusrcfrigcrare,cVcutemdenfare,cVviresftrmare.Qiiarta  vcro  corpusperfudoresci- 
^ITI^kmX  tra  rcfrigcrationis  noxam  vacuare.  Ergo ,  cu  haec  oia  circa  hominis  corpus  efficere  valeat  dulcis  F 
tti  totu  corpus  aquae  tempcratum  balncum :  cV  prctcr  hac  etiam,fiquis  intempeftiue  lauetur,tum  horrores,  tum 
arquahtercaifa  cuus denhtatcm ; tcn tandum  nobis  eft  omiiia  demceps  diftingucre ,  ac primu dc illis  fcrmonem 

cerc.tum  mate  ,  .  ■    i        ri  l.  hj         •  ✓     r-   j-        *  —  •  •.' 

lias fundere.Li  facere,qui,cu  ui  balneo  lc  lauant,horrore  tcntantur.His cnim  vna  (vt  hcdicamXotinens excitati 
nacerjTr  legif-  fyniptomatis  caufacft:  alie;,qu£ hanc  pra-ccdunt,multa\  Sane  horroris caufam  efle  dico  morden 
codices 'le»fit £  tiunl  excrcrncntoru  confcrtim  adtorum  citatiorem  motum.  Proinde ,  quibus  horu  eft  abundan^ 
$i  okov  to i7  t ia,caro  vcro  ac  cutis dcnfa*,fiuc  balncum  lint ingreffi ,  fiue  ftetcrint  in  Sole ,  fiuc quoquo  modo 
<r<y'w*Tof.pno  vel  geftati,vcl  pci friclijvel  cxcrcitati,vchemcntius  fint dimoti ,  vtiqj  iis  horror  incidit.  Contra, 
icm  tn  lectio-  qU,bus  |lxc  pauca  funt:  cV  corporis  habitus, vt  laxetur rarefiat  cn  a  balnei  calore ,  promptus: rj  no 

nemelioreefle    1  ,r  r,  r    ,.  nJ  j     r      ■  r^. 

mdicabut  ver-  modo  non  hoi rent,led  ctiam  mehores  readuntur,  vtpote  cxcrementis  per  id  vacuatis.  Quora^ 
ba  pauioinfc-  tionabilius  nec  in  feblilis  fignihcationis  principio,ncc  in  incremento  quiscjj  aegrotantcm  Iauit: 
fai  ta  ^hoTz  °iulPPe  dcnfata  cft  hoc  tepore  coanftata  qj cV  cutis  ipfa,eV  qu£  fub  hac  habetur,carnca  fubftatia, 
xquaTis  per to-  At  in  febris  lnchnationc  vcl  uiripi'ente,vd  proccdente,  vel  ampliusprogrclfa,cV  nos  fa-pe,cValrj 
tom corpus  ca  nicdici  non  nulli  multos fapc  numcro  agrotos lauantcs  non  paru  his contulimus.  Porrd,quado 
lor & c         inclinatione  incipicntc,aut  la  progrclfa ,  aut  etia  in  fummo  incrcmcto  (interdum  enim  id  quoqj 
"  Imp[jfe'xCan'  accidit,tamctfi  rard)  xgcr  in  balncum  fit ducendus,in  fequcntibus  dchniemus.  Nunc,cum dege  G 
tiosiegunt,*tf  nerali facultatc lingularum balnci partium diflerere inftitui, vnum omnium primum exponam. 
TtXo^tvav ,  Dico  qj multos corum,qui  cruditate  laborant : plures  vero  corum, in  quibus  mordentium  excre^ 
vt  Lmacer  vcr-  mcntorum  abundantia  tubcft :  oes  praeterca,qui  vel  in  febrili  fignificatione,  vel  in  afcenfu : etiam 
h°unt  ^ta-  ocs}qui in  fummo  funt  incrcmcto  pra?tcr  admodu  paucos: fiue hi  fint in balneu ingrcffi,fiuefte^ 
outvuvjSa  terint  tn  calido  Solc,tiue  exercitationcs  fricliones  geftationes'ue  tentauerint,merito  horrefcere: 
laeum.        lingula  nanque  horumconfertimcVimpctuagiexcrcmentafubigunt.  Cumigitur  tamadhuc 
denfa  lauantts  cutis  fi t,vt  ad  primum  ambientis  aeris  occurfum  nequcat  naturalcm  fuu  habitum 
rccipcre,fed  maiore  ad  id  fpatio  indigcat,  excremeta  vcro  foras  verfus  ruant  vniuerfa ,  cV  retinert 
illic  ca  eft  necctTe,cV,qua  fub  cute  funt  accruata,cV,qua  pcr  carnes  feruntur,  mordere.  Porrd  in  Ii- 
bris  dc  caufis  fymptomatu  indicauimus  mordentia  excrcmenta,vbi  per  fenfibiliacorpora  ferun^ 
tur,tum cocufiioncs,quas  piyn  vocant,tum  horrores excitare.Ergo,quamobrem  horreat  in bal- 
ncis  omnes,qui  ante  funt  coprehenfi,iam  caufas  inuenimus.Pari  modo,cV  cur  no  horreant,  qui- 
bus  aut  nullum  eft  m  corpore  excrcmentum  mordens,aut  tantillum,vt  facile  vacuet.Ergo  de  his 
deinceps  loquamur :  propter  quos  etiam  de  iis ,  qui  horrent,meminimus.  Siquis  enim  balneum 
ingretlus  no  inhorruit,fcdlaxata  eft  illi  rarefacla  cj^  cutis,huic  plane  necetTario  prerdtcfla  fuccedet,  H 
excrementorum  vacuatio,aequalis  per  totum  corpus  calor,exiguorum  meatuum  rarefadio,  ten^ 
fo  rum  relaxatio,denfatorum  tufio.  Ac  vacuatio  quidcm  excrementoru  omni  febn'  eft  vtilitTima: 
pari  modo,  cV  rarefaclio,  cV  relaxatio: fufio  tamen  cV calor  non  item.  Sed  calor  omni  febri eft  ini 
micus:qh  rcfrigerari,non  calfieri  febrium  affecfius  poftulat.At  fundi  ^qualiter,id  folidisquidem 
aialispartibusnoneftalicnii:fucciscerten6perpetuoeft  vtile,  fed  quoties  in  aiali  vel  phlegmo^ 
nc  quaepiam, vel  aftecft us  phlegmonx  fimilis  conftitit,veI  vtrauis  abudantia,  fiue  ea  quae  ad  vires 
confertur,tiue  ea  quae  ad  vaforum  capacitatem,omniu  profecftd  inimiciffimum.  Ac  phlegmong 
quide,cum  calefacli,cV liquati  fucciad  ipfas cofluunt,  augentur.  Tunicae  vero  vaforum  impares 
abundantiajjquae  iam  ex  liquatione  fpiritu  eft  impleta ,  diftenduntur :  ac  vires  hoc  ipfo  male  affi^ 

*  kvoyZAcu  ciuntur.Ergo  calidis  his  ticcis  cjj  aflecT:ibus,de  quibus  agebamus,emiffio  mordenriij  eft  falubris: 

iutioenimeorunieftcitrapericulum:calefacT:io  th  noxa  non  caret.  Atq?  haecquidem  exprima 
balnei  parte  iis ,  qui  ita  laborant ,  prouenire ,  modo  tempeftiue  balneo  vtantur,  memoria  tenea^ 
mus.  Tranfeamus  modo  ad  fecundam  eius  partem,qug  erat  id,quod  maximc  propric  lauacrum 
vocant.  Ergo  in  hac,ficut  ex  humecTatione  iuuatur,fic  ex  calore  nihil  illis  comodi  accedit.  Ae^ 
cedamus  cV  ad  tertia,in  qua  6V  refrigerantur  innoxie,quae  fuerant  excalfacfla ,  cV  vires  ftrmantur» 

Siqua 


mguinis. 

tium  munimcn  habent.quod  trigidx occurlum  iine  noxa  cxcipiat:led  protinus  hmilaribus  iplis 
partibus occurnt.a quibus  omnes  animantiu actiones  obeuntur.  Iuuenis  vero,cui abundc  ftt  car 
nis,eftatis  tempore.atq;  m  febris  fummo  vigore.modo  nulla  vifcerum  phlegmonc  fubi  1 1, i  1  m  fri 
C gidam  fe coniccerit ,  fudabit:qudd fi fngidae lauationi fit alTuetus ,  fecurus remedio  vtetur.  Veru 
deeiufmodicorponbuspoftagetur.QinautemexcalidacV  iiccamtemperie,hecticafebricirant, 
ac  potuTimum  qui  lam  marafmodes  fiunt,hs,vbi  talc  prariidium  petunt ,  tutum  non  cft  m  totam 
conuci,a?que,vt  nec  gracilibus  cVimbealhs,qui  efrate  calidacV  ficca,longa  via  peracta,refrigera- 
tione  indigent:  nam  neq^  his  tutus  eft frigidi  folij  vfus ,  niii  pnus  fuennt  m  balneo  xquahtcr  cx- 
calfacti.Quippefimilequiddam  nobisaccidcre  videtur,  cum  111  irigidum  folium  poft  balneu  m- 
gredimur,ei,quod  fcrro  accidit,  cum  tingitunetenim  tum  refrigcramur,  tum  roboramur,  qucm 
admocum  cV  illud,vbi candcns lam redditum  fngida  mergitur.  Atq;  huius rei caufa ad  imbecil- 
lacorporainuenratfuntbalnea!3qua:eaprecalfaciant,atq3ad  irigidum  folium  pra-parent.  Non 
dnTimilc  quiddam  faciunt,  cV  qui  fine  balneo  frigida  vruntur ,  cii  fcihcct  fe  ab  exci  citanone  in  ca 
faltudemittunt.Siquidem,cuiuimodi  nobis  eft  balncu ,  eiufmodi  UIis  cft  cxercitatio:  vt  quae  non 
tfh calfaciatjfed etiam  lnliti caloris  motum  a  profundo  corporc cxtrorfum  concnct  iic,  vt  cV frigi 
dx  impetui  occurrat:  cV,qud  minus  violcter  m  profundum  rucns,vifcerum  ahquod  fcriat,  aduer 
fctur  atq;  prohibeat.Nam  neq; ipfam frigidae fubftantiam,  neq; cius  quahtatem  omnino  mtegra 
vfjj;advifcerapcrtingereeftfalubre:immo  cV  latius  cV  tuuus  clt  folam  eius  qualitatcm, x  per  ea,  trSnt  1  &■ 
Dqueintercedunt(vtiicdicam)propagatam,}-citrafubftantiaadprofundumpcrmeare.  Iam,qui         ■  f 
hecticafebncitantesad  balneumaccedunt,niliinfngidamlLntdimii]i.nihil  uiuantur.Quienim 
aliter febricirant.corum folide partes nondum difficile  feparabilcm calorcm obtinent. Itaq?  etia 
cxfudoribus,vnacuminfenlibilitranfpiratu,abundehisremedr)eft:ct  fane  diariarum  febnum 
ipfam  propemodum  fubfrantiam  vacuari  per  hatc  conungit.  ln  us  vero,qui  ex  iiccitate  cV  calidi- 
tate febnbus hccticis vrgentur.folidarum  partium  afrectus candcti  ferro  cft  fimilis.  Quo  vnque 
minuseosinbalnascaliecilTedutaxat  humecralTcqj  contenti  elTedebcmus, quippccumficali- 
mcntum,incrementum  qjfebn  pra:buerimus:immo  mehus  ent ,  vt  mcrirs  m  frigidam  cxtingua 
muscalorem.  At  m  hoc  mctus  eft ,  ne  corpus  rn  diuerfa  transfcras ,  ac  frigidum  rcddas.  Quis  hoc 
ncgat r Non  th  propterca  vitio  dandu  cft ,  quod  profpere ex  prefidio  fucccdit:  ncc  proprerea,  q> 
menfura eius deprehendi cft diffiahs,prorfus  cft  deferendum.  Siquidem,  fi  alitcr  hceret  tum  cg> 
fcras  hechcas  febrcs,tum  marafmodes  fanare,c5fultius  elTct  tutiore  via  inhftere:nunc ,  quoniam 
totum  curationis  momcntum  m  rcfrigerando  humectando  quc  coniifht,omnibus  vero  rcfrige^ 
rannbus auxihis  proptcr  corporis  horum  graalitatem  noxa  imminet,ncceflariu  arbitror  Thucy 
didis etTc  confihu,  Agcntcs  aliquid  vel  penclitari.  Quibus  enim  alia  falutis  ratio  non  eft,  6V  quac 
vruca  vidctur,ea  dubucit,necefTum,  arbitror,  his  efi  aduerfos  pencuhs  lre.  Sed  necerror  lpfe  aux 

ScptimaClafns.  iiiiiii    rj  raortifcrus 


LIBER    DECIMVS  66 

A  Siqua  vcro  cV  rarefacta,  cV  iufto  plus  funt  laxata ,  ea  in  naturale  redcunt  mcdioairatcm :  id  quod 
quarta  balnci  parsindicat.Quippe,qbusoIaritefuntadhibita,n  poftfngida:  vfumadhuciud.u, 
cV  omnia  lplis  cxcrcmenta vacuantur.  Itaqj  ex oibus,que  dc  balncis  retulimus,  vna  fumma  colli 
gitur,qi  vacuatur  quidc  quicquid  m  corpore  vel  fuliginoium ,  vel  tumidum  f  uit:coni  lftunt  aute 
in  naturahfymmetna,tum  caro  lpfa  tum  cutis:  fohdarum  partium  anditascorrigitur:  cV  calor  no 
modo  is,qui  cx  lauaao  accefflr,vcru  etiam  qui  prius  fuit,  cx  frigidae  viu  fubmouct.  Maximo  hu- 
ius  rei documcnto  eft  ftatus,  qui  ex eiulmodi  balneo  rcdditur  poft,cp  in  Sole  fcrucn  te  itcr  feceri- 
mus.Quippe accedimus  ad  id  ne  loqui quidem  prae linguae  cV  fauciu anditatc  valentcs,totu'que 
corpus  lhpula-ntu  andum  habentes.  At  egrefTi  e  frigida,  ilico  omnia  prQ  natura:  habitu  rccipi- 
mus,nccfebrilicaIore  vexatunccliGCitateatrlicti,  prompteqj  loquentcs,acplurimafitispartcIc' 
uati.AnigiturcuidentiusadhucbalnciviresinficcocVcalido  corpons  affectu  cognofccredcii- 
dcras :  Ego  faneno  arbitror.  Licct aut.cui  placet,experiatur,quod  mcomodu  fequatur ,  vbi  tali 
peracto  ltinerenon  Iauent.  Aut  cnim  ftatim  fcbricitabit,aut  multo  plcnus  tedio,  grauato  f.capi 
tc,pcrleuerabit,potiif  lmum  fi  frigidacalorem  no  dum  extmxcnt.  Multi  th  luuencs  ciufmodi  co 
A.:i.f.i.t3.  fectisitinaibusjvbnlicofeinaquam  fngidamproiccerint,  iuuantur:acpotiflimu , qui valcnti- 
,6j^j3.a  g  busfuntviribus,cVfrigidofohoaiTueti.lta vero cV  run faciunt,vbi,  qjbalncenon  funt,  mftagna 
\  clrluminafcipfosconiiaunt;nullomediafuafu,fedipfagubcmantc  corpus  naturaadid,quod 
coducatjmpuIfi.Qj-iaeeadcm^etiamrationecarentibus  aiahbus lnftinctum inferitadeoru, quz 
O&ndunt,  contrana:fiquidenieaquoq;,vbi  eitu  vexanmr,frigidafclauant:licutietiam,  vbifrf- 
gorc  vrgcnturcalidacubiliafibiinucniunt.Eodem  cotranctatisftudioetiam,  cum  efununt,co^ 
mcdunt: cV,cu fitiunt,bibunt: reliqua  qj omnia  naturx  lmpulfu  obcunt.  Ac  fi  ccrtam  fcbncitan- 
tium  natura:  notitiam  habcremus,non,arbitror,dubitaremus  eorii  ahquos  affidue  m  aquis frigi 
dis  citra  balneum  lauare.Nam.q?  fint  quidam,  qui  cam  deliderent,  \xl  ex  us ,  quos  iuuit;  conifare 
potelt: vt quibus  tngida  lauauo  haudquag  contuhiTet ,  niii  co  tcmporc  rcctc  ad  ca  difpohti  fuif 


METHODI  MEDENDI 

mortiferus eft,aut irrcmcdiabilis.  Siquidcm,quos in extingucnda  febrc aqua  frigida in  contra-  F. 
rium  afteclum  tranftuh  t,hos  licct  in  toto,quod  fequitur,tcpore calf acicndo  fanarc.  Iam  nec  peri 
culum  par  eft  ncc  frigidi afteftus,  nec etiam  ipfius  remcdiorum.  1  ndicauim us  nanquc  tum  pnus 
i'n  huius operis  fcptimo,tum  in  libro  de  marafmo ,  tum  antc  hos  in  hbris dc  tucnda  fanitatc,  hcri 
non  poffe,vt  folidarum  partium  1  lccitas  confummate  fanetur.  Qudd  i  1  hcri  ld  potfct,  vtiquc  hcri 
poikt,vtnolcnclccrct,qui  ca  viotusrationevterctur.  Si  igirur lnlanabilisfolidarum  partiu  hcci 
las  clt,tum  expcditilfima  in  cam  pcr  hecncas  febres  via  patct,mcliusclt  homincm  in  trigidam  in 
temperie  transferrc,ac,cui  curationcm  deindc  adhibeamus,habcrc.  Quippc,  qui  id  fccent,  is  po^ 
ftea  noxam  oppugnaucnt.qui  vcro  morufcram  inliftere  viam  tinct.isdcfpcratam  aegrotanti  fa^ 
lute  fcccrit.Quanto  ltaq?  fatius  cft  aliquid  no  nulla  hducia,vel  cum  periculo  faccre ,  cjj  fpc  adcpta 
certd  perirc,tanto  profectd  fatius  cft  potetibus  prarlidiis  pugnare,q5  nihil  agere.  Ergo  llico  eos, 
quihc<fticafebricitant;omnirationcrcfrigercmusantc,  qjprogrclii  in  marafmum  perucncrint. 
Qucm  autem  marafmus  planc  iam  occupauit,  hunc  fanarc  nc  tcntaueris.  Nam,  cth  calorem  cius 
cxtinxeris,attamcnliccitas,qucrclinquitur,fcncctutisritu  homiiicm  conhcict,  tanuipcr  nimiru 
vicTuru ,  quoad  fohda.' cius  partcs  rcniti  aduerfus fummam  ficcitatcm  valcbunt.  Atqui  maluerit 
fortaffc  propinquorumirgrotantis  aliquis,  atqjetiam  a*grotans  ipfc,aliquo  fpatio  in  fcnis  habitu  F 
viuerc,c$  i\ico  mori.  I taq^  curare  hos  quoq3  cum  prarfationc expcdit,  ac  in  alterum  transferre  ma 
rafmum,queiam  nominaicfcnium  cxmorbo  infueuimus:liccbit  cnim  his  non  tm  pluresdies, 
verum  ctiam  menfcs  viuerc.Ego  nanq^cum  iuucncm  qucndam,qui  lta  laborabat,  fanafTem,rcfi 
ciens  dcindc,ac  fenilem  cius  imbecillitatem  pro  fenum  rationc  traclans ,  non  folum  in  mefcs,  fed 
ctiam  annosviuum  feruaui.Necclt,qjhiceiufmodimarafmicurationcm  audire  dcfidcrcs,  vtpo- 
te  tum  in  huius  opcris  fcptimo,dum  liccas  cV  frigidas  intcmpcrics fanauimus ,  tradita  poteftatc: 
tum  opcris dc  fanitate  tucnda ca  in  partc ,  qua? fenibus  alendis  cft dclegata.  Pratfens  autcm  hbcr 
116  marafmorum,fed  herticarum  febrium  curationem  doccndam  promifit.  Ex  quo  gencrc  lunt 
cV  qua?  marafma>d«s  graecc  dicuntur :  dc  quibus  tum  alia  non  pauca  diximus,  qua*  non  modo  ra^ 
tionis,fed etiam  vliis  ludicio  probauimus:  tum  lllud  f.  no  oportere  balncum  (vt  Philippus facit) 
formidarc.qui  cautius  fortaffis  co  vtitur,ad  cum  modum ,  quo  in  caneris  folemus  febribus,  quas 
vcl  phlegmona*,vcl  putrcfccntcs  fucci  acccndcrunt.  In  lusenim  nihil  offendcs,  ctiam  fi  m  fiigi- 
dam  a'grum  non  mciferis;fcd  cum  (vtmosclt)  pcrfundas  primum  tcpida ,  pofteaquae  velutiex 
Sole  tantu  ^ftiuo  tcpet:  mox  hoc,ctiam  paulo,c|j  ilIa,frigidiorc.In  hecTicis  vcro  febnbus,id,quod 
rcmcdium  artcrt,  cahda* folium  non  elt ,  fcd  frigidae:  ad quam  balneae argrotantis  praeparant  cor<jr 
pus a?quc,vtreIiquorum  omnium,qui per  fanitatem  lauantur.  Porrd  116  proptcr  id  modo  videf 
mihi  Philippus  ignorarc,cp  falubris  rcs  balncum  lit  in  iis,qui  marafmode  hedica  laborat ,  q>  tam 
cxtcnuatos  in  fngida*  folio  tingerc  ncmo  audet,aut  faltem  vltimam  aquam  iplls  frigidam  infun- 
dcrc,lcd  etia  cp  faepe  altcra comuncla  febris  eft,quae  vcl  ex  humoris  putrefcentia  vcl  phlcgmone 
litcxcitata:  tum  vcro  cp  tali  hecTica  laborantium  mortifcrumeft  vitium:ac  propterca  quidanon 
rccftc omnia,qua?  his exhibentur,culpant,cum  non  lit lllis imputada culpa,fed  affecTui.  Ergo re 
cenfitisdcnuo,quxdiximus,huicdifputationifinem  imponcmus.  Quicunq$  hofticafebrelabo 
ranr,atq3  ex  his  pra*cipue,qui  iam  marafmodc  hertica  febricitat ,  modo  his  alia  nulla  febris  vel  ex 
fola  putredine  humorum,vcl  cum  phlcgmone,fit  adiuncTa,eos  oes  audacler  lauabis,fed  prorfus 
citraomnemIaborcm,nc vircsrefoluas:quodipfum  cum  noceatvchementer, occafioftt  balnei 
culpandi.Quod  citra  laborcm  dixi,id  ita  intelhgo.Volo/aeger  in  balneum  fuper  lecftulo  depor^  A.h..  1.  t* 
t  Parataq;  ad  tetunfin  cuius  prima  e  tribus  domo  nudetur ,  ac  transferatur  infindonem  calcntcm  promptcin  c'6'  ^ 
"feme  fmdo-  1C*  ^um  paratam.>  Sint  autcm  quatuor,qui  hanc  teneat,a  quoq^  fini  vnus. Ac,li  quidem  prima 
ne,  fug qua,  in  domus  fatis calida  lit,aeger in  ca nudatus,in  fccundam  portetur: lin  tibi  frigidior videtur,non  nu 
pnma  tnu  do-  dus,fed  coopcrtus  vcl  alia  findone  minime  frigida ,  vel  tali  aliquo  inuolucro.  Conftat  autem  cV  H 
nudatus  tran"  ^n^on^ cam,qua  portabitur,elTe  valentiorem  oportere: aut ,  li  imbecilla  per  fe fit,  duplicari  eam 
portcmr.  erit  fatius.Efto  autcm  media  domus  non  tantum  fitu  mcdia,fed  etiam  tempcrie,  tato  f.  prima  ca^ 
lidior,quanto  eft  ter tia  frigidior.  In  hac  domo  oleum  tepidum  efto,  quo  aegcr  fuper  findone  illa- 
tus  protinus  perfundatur.  Hoc  faclo  tertiam  ingrcdiantur domum,ducant  CJ3  homincm,vbi  (o* 
liumeftfic,vtper  tresbalncidomosdutaxat  tranlierint.Perquas  nec  celeri  gradu  tranfibunt  ij, 
qui  aegru  portant,fed  tantifper  in  prioribus  domibus  morabuntur,  dum  in  altera  transferatur  tm 
a lecftulo: in mcdia  vcro,dum  perfundatur  oleo.  Efto  autem  cV  aer cuiufq?  domus nec  fummo  ca 
lore,nccetiamfrigcs,fedadmodum  temperatus  ,  cV modice  humidus:idfiet  ,fiaqua  temperata 
ex  labro  fit  liberaliter  proiecla  fic,vt  perfluat  per  omnes  domos.  In  ipfa  vero  folfj  aqua  mediocri- 
ter|moretur,id  q^  in  findone  fuftcntus,nulla  infulione  aquae,cuiufmodi  in  aliis  vti  lolemus,adhi- 
bita.Immo  neccapitieius  infundi  quicg  velim,cum  fit  fatis  id  quoqj  bis  ter'ue  vna  cum  toto  cor 
pore  in  aqua  mergi,  demilfa  mediocr(ter  deorfum  findone,  ac  rurfum  per  quatuor  iuucncs ,  qui 
cum  portant,leuata.Mox  hinceducT:us,in  frigidam  femcl  totus  tingatur,  ne  vcl  breuifTimo-qui' 
dem  fpatio  illic  moratus.Porrd,qui  eum  portant,  tum  reliqua  omnia  curiofe  eflc  edocftos  conue^ 
niet:  rum  celeritatc  tingendi,non  documeti  modo,vem  etia  prxcepti  locOjprstcr  caetcra  habcre, 

Protinus 


ficcam. 


LIBER    DECIMVS  67 

A  Protinus  vero  altcr  paratam  habcns  findoncm  ipfi  iniiciat,-(ac  dcinde  alia.}-  Tum  in  Icdulo  coi 
locatus,primum  fpongus  detcrgeatur,deindc  molhbus  linteis.Ncc  committcnt,  qui  cum  dctcr- 
gebunt,vt violcntius eum contrcdent,  fed,  quoad hcri potcft , blandiilime. Poft  hcc  vndum ac 
veftibusamictu,rurfusfupcr lcdulo  indomu,vbicibat ,  rcduccnt,  acnutncnt.  Sancdidfi  lupra 
eftinhorumcommcntariorum  feptimo,vbiiiccam  vcntnculi  lntcmpcnem  fanauimus.domum 
balneo  dcbcreconiungi.Acdc  batneis  quidcm  fatis  (quod  ad  rcm  propofita  fpedct)  hadcnus. 
De  ^iixmmxn  corum,  qui  Hcchc*  correpn  fu/ic,  ac  de  Curanda  Hechcu,qu£ 

Marafmodes  appellanrur.  C^4P.  \\. 

i  t.).    r^Equi  prardictavidetur,vtdcnutrimcnu  tacultatcprccipiam.Sane  frigidumetTe.achumidu, 
ypi         ^qUodhcctiasfebribusfitconducturum,ncmoncfcit.Hiufmodivero  lunttum  ptiflanarcre> 
mor,cum  frigidus  fumitur:  tum  alica  fimilitcr  ptilTane  crcmori  condita,id  vcro  eft  exaqua,cx.'  cxi 
guo  porri,c\  anetho,  tum  falc,  oleo,  BC  accto.  Commodus  preterea  iis,  qui  fic  laborant,  cft  dC  cxi 
guus in aqua  fngida panis.  Cctcrumnullius horum  pura  frigiditas clfedcbcbit ,  ticuti potionis. 
Quippehccmaturc  tum  mcalcfcit.tum  pcrcorpusdigentur:illa;  cu  plufculum  tcmporisin  vcn- 
triculo moretur.ipfum  fortatlis rcfrigcrat,li  fucrint imodicc  frigida.  Vbi  vcro  fcbris  a mora  tra- 
B  xeritjdandu  quoq?  alininu  lac  cft,fed  diligcnter  obfcruato,nc  in  ventnculo  cogatur.Id  vcro  inte^ 
nm  ipfe  nos  cgcr  docebit,vtpotefue  ipiiusnatura:  pcntus:interim  ld  nobis  lnucnicnducft ,  pau 
laum  adcius  vfum  accedcnubus:accxpedita quidem  ratio  eft  ad  fymptoma  dcclinandum,  fi  mel 
illi  admifccas,aut  fahs.quo  vcfcimur,exiguu.  Cererum  abftinedum  (quoad  hcri  potcfi?  m  hccti- 
cis  fcbnbus  a  mcllc  cft,  atqj  idcirco  etiam  a  mulla: quippe  pro tinus  vcrtitur  rn  bilcm,  &  licciores 
acnoris  qj calons  fcbrcs  reddit. Dandum  ltaq;  principio  ett afinini  ladis  non  plus cya tho ,  veluti 
a medatu vidifti,fedinduda m ipfum cubiculum atina, qud nullum  tps mtcrponatur ,fcdeger 
id  pro tinus  bibat,conteplantibus  dihgcnter  nobis  ac coicrennbus  artenc  motum ,  qui  a  fumpto 
lacte  a?itur,cum  eo,qui  ante  id  fumptum.fuit.Si  cnim  corruptu  tit.ciufmodi  lnucnies  pulfus ,  cu 
iufmodiinons vcntriculiafrlicti^ncaccidcrenofti:fin  autc  corruptumnonfit,  cxmaiorescVva  * 
lentiores redditos  1nucn1cs.Ir.aq3 etia liccbit,cu  poftca cxhibcbis,  mcntura  Iadis  dimidio  cyatho 
adaugeas,ac  dcindc  rurfus  aliu  dimidium  adiicias,  tic  qj  fcnl  lm  vfefl  ad  mediocrcm  menfura  ad~ 
das.Menfurc  vero  non  ladis  trh.fcd  etiam  rchquorum  ciboru  omniu  mctc.quibus  attcntus  cns, 
infeptimo  huius  operis,vbi  vcntnculi  fanauimus  inteperies,funt  traditc.  Nam,cum  pnmum  m 
eohbrofrigidimeiusintcmpcnchactcnusinuctcratapropofucrimus,  vttotu  ia  corpu^gracile  * 
C  reddidcrit,indicauimus,quo  pado  quis  fimul  ambo  probe  iit  fanaturus ,  tum  vctncuh  lntcmpe- 
riem,tum  corponsgracilitatcm.Idco  qjfortatTefitfatius^qud  minusmultafcribamus,ad  lllum  te 
libru  pro  reliquis oibus  cibis  remitta:cum  enim  fimiles  affedus  fint.fimilia  nimiru  rcmcdia  po-- 
rmbnt.Vcrum,quanrADheclicarufebnumaffcctuseftcalidior ,  tanto  vtiqjfrigidiorarequiritau- 
xiha:cx  fimul maiorc folicitudine,ne  valentibus auxilns  vtcntes quicq  Icdamus.  At.qui  lam ma 
rafmo  vrgctur,eos,ticut  didum  eft ,  lauabis:  quos  vero  hedica  premit,no  dum  th  maratnio  ten- 
tant,eos,hcct,etiafineiindoncfubiectaIaucs,  vtpote  viribusadhucvalentes.  Inferri  th  8C  hosin 
domum  vcl  fupcr  lcctulo,vel faltem aho  quopia idoneo  conucniet: mox  lpfos  fe  iplis  ingrcdien 
tes  ad  cahdaduci,quo  in  ea  morent.  A  t,qui  ex  his  minus  funt  valctcs,cos  non  tutu  cft  permittcre 
in  frigida natatione defcendcre,fed  foris  po tius  ipfos  perfunderc,  primu  tepida,  fecundo  frigida. 
Efto  autem  tunc  prcparata  in  Iabro  aqua  frigida  (quata  f.  ex  eo  fcmcl  haufta  perfundcrc  1  lmul  to 
tum  iam  lauatu  poftit)  ca  frigiditatc,vtnullam  cuidcntc  qualitatc  ncc  prorfus  frigidarum  ncc  tc^ 
pidaru  aquaru  praeferat,fed  qualcm  ea,quae  fontana  vocatur ,  quc  dC  fngoris  quod  fcrit ,  c\'  tcpo^ 
ris  qui  reioluit,eft  in  medio.  Ac,ti  quide  omnia  curiofe  adminiftrabunf,  tum  quc  ad  balneum.  tu 
que  ad nutrimenta  fpcdant^vtiqj  fanadi  iam  aus,quc  marafmus  confumit ,  fpes cft:  i m  error  vcl 
■jj  D  m  vno  comittatUT,is  reliqua  fubucrtit  oia:quippc ,  cu  cxitialis  horum  artectus  iit,  ne  lcuiiTimum 

quideerrore  tolerat.  Ac,ti  quis  tahu  cft  fcruatus,  huic  carnofam  portioncm  marafmus  occupauc 
rat:ipfisverofolidisfjccausherinequit,vthomo prorfus  perfancf:fedoino vcl  ftatimcu  fcbris 
ipfa iugulaucnt,vel  poft,cp  in  eum  arTectu  cft  translata ,  quem  fenium  ex  morbo  vocamus.  Nam 
pnmu  ciulmodi  febris  propna  partium  humiditatcm,ex  qua nutriuntur ,  depafcit: hinc  vcro  ad 
carnolum  gcnus  tranlit,quod  circa,tum  fibrofas,tum  membranofas  partes  folidorum  corporum 
hcrct:  ita  deinde  lpfas  folidas  populatur.Siquidem  in  tingulis  iimplicium  ac  primarum,  quas  vo 
cant.partium  (vt m ditTectionibus es  contcplatus  alia  portio  fubitantic  eorum  cft  vcluti  nbrofa, 
aha  mcbranofa,aliacarnofa.Sicut,excpli  cauta,  cum  vena  vnam  tunicam  habeat,cV  eam  tcnue,  li 
cet  hbras  m ca  inuenire multas ,  que  fint araneofis  quibufda  lntcrlitis  contcxtc: qbus  vtrifq?  ipfa 
propna  vcnc  fubftatia  adnaicitur.  Hec  alia  in  alus  parubus  habctur ,  ncc  vllum  comunc  nomert 
eft  nacta:cctcrum  docendi  caufa  nihil  vetat,eamcarnofamfubftantiamvoccs,vcIcertc  huius 
particulc  quandam  carne,qU£  in  ventnculo  quidem  lit  alia,  m  lccinore  alia,  t  lmilitcr  in  aneria  dC 
mufculo.  Vocatur  aut  caro  tm  ea,que  in  mufculo  clt:  rcliquarum  nulla  homines  carnem  vocant, 
praetcrg  admodum  pauci:  fed,quac  in  vi(ccnbus,ceu  iecinore,renibus,  licne,  cV  pulmonc  vifunf, 
easParenchymata (quafi  affufioncs  dixcns) grarce  vocant:  quae  tn  intefhnis,ventriculo,ffo-' 

Septima  Claifis.  iiiiiii    irj  macho, 


Tehicnlo. 


METHODI  MEDENDI 


macho,cYvtcro  funt,  finenomincrclinquunt.Tu  tnde  nominibus  non  Iaborabis.Mud  potius  E 
miclhges,fingularum  particularu  fubtrantia*  molcm  cx  tali  maxime  complctam  eflcnatura,  qua: 
vtiq3  (vti  finuohs  vlcenbus  vidcrclicct)  SC  pcrirc,6Vrcgigni  potcft.At  vcro  ncchbrofa  ,necner 
uofamcnibranofa'ucnaturacandc  gencratione  habcrecermturnecfas  cft  ciufmodi  fingularu 
partium  hbras  a  malignis  febnbushquari,ficuri  carncs:qh  animal  ipfum  prius,q>  hx  prorlus  (int 
ficcatar,intercmcrinr.  Sanc  funt,&  quas  marahnodes  fcbres  vocat,vniuerfa?  cxcariigencrc,qug 
colliquant:fed  in  co  diffcrunt,q>,qu:e  p6\tiocarnisinhiscolliquatur,eafempcrvaporis  viccdi- 
gcrif :  in  illis defluit  in  vcntrc.  Cernitur  hoc etia  tn  carntbus,  dum  in  craticulis  torrcnf ,  cuidcnter 
herffiquide  abaliquibusplurimaliquatiodefluir,  dcciditqj  in  prunas  largiter:abaliquibusni- 
hiIomo,quodvtiq5(entias,dcfluerevidctur,ctiamfi  parlitprunaru  fubdita  copia.Quippc  feris 
fuibus  aut  nihil  oino,aut  planc  minima  eft,quod  dcriuat,cicuribus  vcro  plurimu:  quanto  6,3  ma^ 
gis  vcl  adipe,  vcl  carnc,animal  abudat,tato  profccld,quod  ab  ipfis  carnibus,dum  tn  craticuhs  tor 
rentur,dchuit,ccrnitur  copiofius.  Adeundeitaqj  modfi  in  calidifilmis  febribus ,  fi carncs  humi- 
dac ac  mollcs  cu  adipis copia  fucrint,  cas  fcnfu liquari  dcprchcndas :  fin  line  adipc  8>C  Gcce  fint,  ia 
marafmodes  fcbrcs  trafcunt.Clanlfimo  huius  rci  argumao  funt  inhrmi,qui  pcr  aluum.quod  li- 
quatur, exccrnut: qui,nifi  prius  vcl  morbi  violctia,veI  medicoru infcitia  moriantur,in  marafmo- 
des  febrcsincidunt.Siquidc,quoad  materiam  vbercm  habet,  hanccoIliquat:vbiillis  tum  adcps, 
tum  caro  mollis  dcfccit,duras  8C  cgre  liquabiles  carncs  liccant,a  quibus  pn  liccitatc  nihil  dcfluit: 
veluti  nec  ab  iis,quae  falc funt  liccata?,!  lquis  has  quoquc  torrcre  parans,  pari  cum  aliis  igni admo 
ueat: nam  cV  hcciorcs earu  carnes  reddcntur,6V  corrj  ritu  durabuntur:  ncc dcH uct  cx  his  vlla  fcn- 
libilis  liquatio.  HafC  igitur  cum  fcias,ctiam  colliquatium  febrium  iifdcm  methodis  curam  ages, 
tum  ad  frigidam  exhibendam  quam  primum  propcrans,tum  lis,  quae  humcctent  8C  rcfrigcrcnt, 
nutricns.MuIfam  vcroinimiciinmam  cenfcbis:qua  tamen  vtiplerofq^mcdicorum  in  ciulmodi 
febribus  vidcs.  Vcrum  dc  colliquantibus  fcbribus  diffcrere  in  poitcrum  liccbit,  acquc,vt  dc  iis  he 
«flicis  febribus,quaj  in  peftilcntiis  conringunt:  cuiufmodi  ea  eft ,  quae  n  unc  publicc  gratfatur :  di^ 
cetur  nanq3  8C  dc  hac  inrcr  pcftilcntcs  febrcs.Rcliquarum  vcro  tum  hccticarum,  tum  quas  maraf 
modes  vocamus,abundc  mihi  fanationis  mcthodum  tradidiffe  videor, 

GALENI   METHODI   MEDENDI   ID  EST 

DE    MORBIS  CVRANDIS 
LIBER  VNDECIMVS 

AR.CV   MENTVM  LIERI 

Indicationcs  Omnes  cxplicat,  quarcunquein  curandis  Putridis  Fcbribus  arftimantur: 
ac pertraclat de  ( ^ataplafin  .tis^eifuhonibus,  &  Baln cis,  qua: pro 

ratione  inflammatarum  partium  adhibentur.  , 

Qutd ^4c~ium Juperiortbui  Itbns^utd hoc  aocndum:  ac  de  Primis,  &  communibus 

Fontibus  curatiuarum  Indiccitwnum.  C^4P.  I. 

Ebrium,quas  putrefccns  acccndit  humor,  prima?  remedioru  indica  tiones 
didac  prius  funt:quo  Ioco,eas  queadmodum  8C  duas  dC  tres  cfficias,  docui : 
etiam,fi  velis,vna.  Nunc  vero,  quod  in  aliis  febribus  fecimus ,  vt  ex  primis 
generibus  diductis,ad  vltimas  vfq3  fpccies  diuidendo  perucnircmus ,  idem 
8C  in propofita differentia  faccre  tcntemus ,  lllud prius admoncntcs ,  quod  H 
etiam  in  libris  de  pulfuum  differentia  oftendimus,  fiuc  primas  differcntias, 
fiue  prima  genera,fiue  maxime  generales  ideas ,  fiuequomodocunq^  aliicr 
appellare  libear,modo  exacla  rei  no tionem  ferucs,nihil  in terfuturu.  Ac  k. 
brium  quidem  ipfaru  quemadmodum  eas,quas  diarias  vocamus,  cures,  in  horum  commetariO' 
rum  otftauo  expofui:  pari  modo  8C  queadmodum  continentes ,  in  libro ,  qui  lllum  fequitur:  atqj 
ctia  quemadmodum  tertias,hecticas  fcilicet,in  eo,  qui  1II1  fuccedit ,  qui  totius  operis  elt  decimus, 
In  quibus  non  propria  modo  cuiufqj,(ed  etiam  comunium  pleraqj  explicaui.  Nunc,quemadmo 
dum,quacexputrefcentibushumoribusexcitentur,methodofintfananda;,aggredi  ftatui.  Qua; 
curationeindicant,prout  in  duo  diuiduntur,  affectus  quecuramus,  8C  partium  argrotantis  tepc- 
ries  funt.  Licet  aute ,  ea  (vt  di<ftum  eft)  8C  vna  fumma  mterpretemur,dicentes  vna  efle  omnium 
morborum  comunem  curationis i'ndicatione,nempecotrarietate  i'pfam:qua rurfus diuifa,  duas 
exiftere,morbo  f.ex  iis,quae  fibi  contraria  fint,adhibenda  remedia  indicante:  laborantis  vero  tem 
perie,vna  cum  ipfo  morbo,contrarietatis  menfura  definiente.Porrd  dicT:um  in  illis  eft  ambicntc 
quoq^nosaerevnamefficeremdicationempofle.E^cum  primam  fecfhoneinduo  tmfacimusj 
ambiente  vel  aegritudinis  caufis,vel  fanitatis,annumerandueiTe,  At  vero  cum  fanitatis  caufae  finc 

omnia, 


6S 

Aomnia,quaefanitarcm  cfficiunr,vnaccrreearumcft,quod  aux:lium  rcmcdium'ue vocarur:quod 
pro  varusnotionibuscV  vltimacV  primafanitatis  caufarccfcdicu.  Quippe  tcmporevltimacrit 
proptcrea,qudd  temporc  natura  @C  ars  cV  fortuna  priorcs co  fanitaus  cau(ae  funt:  prima  vcro  cff, 
quatenus  id  laborantis  corpus  tangit,altcrat  q;  cius  affectu:  ac  proptcr  al  tcrationc,  quu  ld  faa  t,cu 
rrora corpora  ad  fanitatcm  pcrducuntur ,  ars SC artifcx t  fanitatis caufe  fiunt,  non  q>  haec  morbos  t  im S  rvyn, 
pnmum  fubmoucant,  lcd  alia  matcria ad  ld  commoda  lntcrccdente ,  quod  auxihum  appcllatur.  J^^^unta»- 
Siquidcm  (anguinis  miifio,  quam  phlebotomiam  vocant,  ipfa  quide  per fc  hoc,  quod lam  diclu  tiqucod. 
eft,nomen  poiiidet:  at ,  cum  homini  malum  affert,ex  caulis  fu  morbificis:  cotra,  cum  prodcft,ex 
falubnbus.  Ac  proptcrea,cu  proficit,vocatur  auxihu:ficut  profecfd  ois  matena,  quae  quomodoli 
bct  corpus  altcrat,quo  tpc  iuuat,  auxilium  dicitur.  Ad  cunde  modum  cV  ambieris  proprium  pro 
natura  fua  nomcn  eft acr: rclatus  tii  ad  nos ,  alias auxilium  cV  fanitatis  caufarum  vna  efficit :  alias 
iis contrariarum,nempc  morbificarum.  At,  qfh  acri  tum  ex  prarfcntecceli  ftatu,  tum  anni  tcmpo 
rc,tum  regionis  natura,fuce  m  humido  licco  calido  cV  frigido  murauoncs acccdun t,ex illoru rur 
lus  vnoquoqjahce  parucularcs  indicationes  oriuntur.  Ac  torruna  quidem,cV  ars,eV  arrifcx,marc^ 
riarum  mtcruentu  agunt: natura  vero  pcr  fc ipfa.  Ea  ex  tribus  his  partibus  coplctur ,  cx fpirirus, 

B  cV  parriu,quae  verc dicuntur  folidae,'fubfranna ,  quas  alibi  ex  lcmine  gcnitali  condiras  ctlc  mon- 
itrauimus:cV  tcrtiaabhiscarnofa^quaecuiqjparticuleeftfua.SinguIcautc  iam  dictarum  triu  pro 
priapronaturafuatumqualitatehabentjtumquanutatcm.  Acqualitasquidc  carum  ex  cogrua 
tcnipcrichuniidi  liccicalidicVfrigidiConli(tit:quatitas  vcrofolidarum  partium  par  femper  ma 
net,fed  iis,qui  adhuc  inaugentur,numero  dutaxat:  qui  vcro  abfoluti  lam  funt,  ctia  magnirudinc. 
Carnofae  vero  fublfanriae  magnitudo  variaf,eua  ii  pretcrca  no  augeatanimans.  Pari  modo  cV  fpi 
ritus  fubfraria,ranru  nonquclibermomero.rum  minor,ium  niaiorconfpicif.Ergo  cria  fupra  ea, 
qu£  indicariones  plrare  pnus  diximus,virrus  vcl  fola  iis  rribus  fubftatiis,  quas  modo  coprchcndi 
mus,fimul  enumcratis  additur:  vel,fi  tcmpencs  fcorlum  dt  difcrera,  m  ipla.  Atquc  harc  ipfa  rur- 
fusbifariamquoq3,vtoftenfumcft,fcindif,cVin  originalcnatura,cVinacquilitit:uafrectu,  ficni^ 
niiru,vt  cx  iftis,cV  aliis,qux  prius  dicfa  funt.propna  queda  cuiulq?  rcmcdioru  lit  lndicatio.Scpe 
aut  adfciti  tia  teperics ad efficictcs caufas  reducra,illis  indicationc cocedit.  Ad  huc  itaqj modum 
ex  a'tatc,  vite  inftituto,  cV  cofuerudine,indicarione  rcmcdioru  fuggeri  diximus.cofenure  6,3  ln  ter 
ocs  la  dictas  indicationes:  liquide  in  tis ,  quae  magis  funt  fpcciales,  conncri  fcmp ,  quae  niagis  fint 
generales:  agi  vero  in  vfum.quae  magis  fint  parriculares  f.  cx  magis  generaliu  fechonc  inucras. 

C  De Indicatiombi'yS7(jU£  ab  ^Jjjeclujtbns prxslantur:  ac  cjuid dijjer.xt  PutricUrum 

curatio  i  relicjuarumjebrium  curatwnc.  C  *A  P.  z . 

PRirna  nanq^  olum  curarionis  indicarionu,quae  ex  ipfo,  qui  curatur,  morbo  accipitur,  corra- 
rierarepraelcriplir.  Ar,qfhmorborum  plurafunrgencra^cuiq^eorum  fuacrirconrraneras. 
Vcrucaererainpraefcnsomirranf.  Proponaruraur  nobisad  praelenremdifpurarione  dumraxat 
morbi,que  curamus,genus  in  inreperie  poliru.  Id  igirur  per  corrariam  ipfi  inrcmpcnc  fanabitur. 
Ar,qm  vniuerfi  febrium  generis  intemperies  eft  calor,nimiru  pcr  fngidirarc  curabirur  fic,  vr  ocs 
indicariones  mrer  fe  cocordenr.Na,fiue  dixerimus  abfoluro  fermone  lcbrc  pcr  ea ,  quae  conrraria 
funr,fanandae(Te,fiuc  adiecerimus,p  ea,quae  corrariafunr  rcmpcramcro ,  nulla  pugnanna  in  (er* 
mon"  erir:  fimilitcr  ncc ,  fi  p  f  rigida  fanandam  febre  elTe  dixcnmus.Scd  nec.fi  diuidcnrcs  id,dica 
mus  ahqn,  fanare  nos  fcbrc  per  ea  quae  actu,aliqn  cV  per  ca  quar  po  tclfatc,  aliquando  cV  p  ea  quae 
ex accidcnti  refrigeranr: aur  cria  lfra  coniungenres: nulla  pugnaua  cum  iis,quae  dicta  funr.in  fer 
mone  ent:Pari  modo  nec,fiquis  dicat,quae  actu,vel  poteftate,vcI  ex  accidcnti  calfaciant,ea  fcbres 
deteriorcs  reddere,6^  prius  fuerant:  contra ,  quae  actu,potcffate,vcl  ex  accidentc  refrigcrcnt,  ca  fe 
bres  fanare.Quippe lndicario ,  quae ab  affcctu  fumif ,  m  tot  numero  particularcs  indicationes eft 
D  diducta.Hae  vero  rurfum  ipfae  par  ticulares  indica  tiones  materias  inucniunt  iuxta  eas  mcthodos, 
quae  in  opcre  dc  medicamentis  funt  traditae:  qn  illarum  principium  ld  clt,in  quo  finira  cft  curadf 
afieclus  diuifio. Ac  maxime  quidc  propria  in  folucdo  morbo  mtclligitur  curatio ,  fcd  pcr abufio 
nem  eriam  miftu  genus  tum  ex  vera curatione,tum  prouifione,  qua Prophylaccn  appcllant.  Ac 
diariarum  quide  fcbnum,quemadmodum  cV  hecficaru,  vera  cV  propna  curatio  cft.  Ear  um  vcro. 
qu£  cx  putrefceribus  excirant  humoribus,vocara  curario  prophylaccn  quoq?  fibi  adiunxi  t :  cuius 
ofhcium  eft  caufam,quae  morbum  crear,adimcre.  Sane  nominarur  haec  lpfa  quoqj  arns  pars,  cu- 
ratrix:  quoc  vtiqjab  ea,que  pure  fyncere  q3  prophylactice  dicitur,in  eo  diftinctaelt^qj  fub  hac  iam 
fen(ibilitcrexipfacaufamorbuseitgenirus,inprophylacticevcrocfrfururus.  Arq;nominibus 
quidemquifquc,proutvolet,vratur,(idenim  lemper  moncreoportct)  fcd  rcmediorum  mdica- 
tionem,quaea  rebus  fingulis  praeftetur,fcruet:  quando,  li  vcl  vnam  aliquam  carum  praetcreat,  ad 
portioncm  tum  magnitudinis  illius,tum  faculraris,curario  claudicabit. 

De  Curattonum  modis^ut  ex  Indtcatiombut  ab  &oroti  Virtbus  fumptts prtfiantur.         C^4P.  3. 

POrrd ,  qucmadmodum  ab  affecfu  ad  materias  praefidiorum  pcrucnimus ,  eodem  modo  ab 
fingulisrcliquorumgcnerum  primorum  defcedendum  adcaseft:veluti  a  virtute.  Namea 
morboceuaducrfatrix  eft  oppolita:propofitum  que  medico  eft  huicomnirationcopitulariac 

Septima  ClafTis.  iiiiiii    iirj  fubuenirc. 


LIBER  VNDECIMVS 


ann.juis  id  clt 
fulioacm. 


t  iTlTtlftll* 


METHODI  MEDENDI 

fubucnirc.  Ergo  quis  primus  cft  a  virtutc  fcopus,aut  quae'nam  indicatio  prima  r*  nam  hic  quoqj  E 
loqui prb arbitrio  pofhs,f.virtutcm  ipfam  vnu fcopum ac primu  ftatuens:quod  vero ab ca indi- 
catur,alterum  QC  fccundu.Itaq3,cum  monftratu  fit  virtutcm  fui  cuftodiapraefcribcrc,  iicutimor^ 
bum  fe  tolIendum,crit rurius m  virtute fccudus fcopus,  ipiius cuftodia: iicut  in  mor  bis, iploum 
fublatio.Atvero  cultodiafimiliumcxhibitionemindicabit:fublatio  cotrarioru.Quoniam  vcro 
virium  fubftatia  tum  cx  fpiritu,tum  cx  carnofa  fpccie,tum  folidis  ipiis  complctur,cx  iis,quae  fimi 
lia  funt,moliri  cuiqj  fua Diamonen  i.cuftodia,conucnict: Spiritui  cx  rcfpiratione ac  trafpiratio- 
nc,cV,qui cx fanguine attollitur,  vaporc: liccat  vcro  hic quoqj  volcnti,vel grarce  Acrwiin ,  quafi 
■  ^t/a-^eflin  acrationem  dicas,vcl  fanguinisattcnuationcm,  vcl in  halitum  folutioncm,  vcl,  vtgjnq^libucrit, 
appcllare:Solidorum  vcro  generi,cx  iolido  nutrimero:  Qucmadmodu  carnofogcncri,  pcr  cam 
natura,quae  in  mcdio  humidoru  acfblidorum  corporum  cft.  Porrd  cuiufqj  horu  mcnfuram  ex 
conieruandae  fubftatiae  quatitatc  inucnics  :qualitatcm  vcro  cx  ipfius  tepcrie.  Cum  vcro  horu  cu- 
iufqj  vcl  Optima  tepcries  lit,vcl  aliquatcnus  vitiofa,  quae  quidcm  optima  eft,  femper  feruari  debe 
bit:  Qua!  vero  oino  vitio  no  carct,hec  in  fanis  quidc  vel  feruanda  cft,  vcl  altcranda:  in  aegris  vcro 
fcruada  eft,ca  ipfa f.ratione,Qua  prius oitcdimus  maxima  elfe a cofuctudinc  Idicationc,  quippe 
vcl  temperamcntu  originalc  ipfam  fcruare,  vel  adfcititium  ihduccre:  Praeiiari  vcro  (vt  praediclu  F 
eft)  mcnfurarauxiliorum  indicationcm  cx  eo  tempcramcnto,quod  lam  prcfcns  fit,itanimirum, 
ficut  ex  aetatc,non  quam  aegcr  prius  habueri t ,  fed  quam  nunc  habeat:  Cum  vero  diucrfitas  non 
parua  iit  in  partiu  animalis  tcmpcramcnto ,  propriam  cuiquc  menfura  forc  eorum ,  quae  ipfi  fmt 
iimilia:  nempc  ci,quae  tcrrca  magis  cft,coru,quae  magis  iint  tcrrea:  dd  ci,  quae  humidior  eft,  coru, 
quae  fint humidiora: ad  cundem  modum  cV  ci ,  quae  magis  aerca  cft,eorum,  quae  plus  h nius  fub^ 
ftantiae  in  fe  habcant:  iicuti  calidiori,corum,qua:  magis  fubftantiae  igneae  participcnt :  Hinc  vcro 
iam  materias  particulares  oes  in  cibis,  potionc,  acrc,  cV  oibusfperagi  folitis,}-inueniendasciTe: 
Vbi  vero  fecu  pugnauerint  indicationcs  aliquae,fuperius  coprchenla  mcthodo  ad  ca ,  quae  agcn- 
da  fint,inucnienda  vtcndum  eiTe,perpcniis  icilicct  indicantium  fcoporum  tum  magnitudine,  tu 
dignitate.Oftcndimus  cnim  eligendas  cas  indicationcs  eiTe,quas  fcopi  digniores  maiores  6,3  prx 
fcribent:acdignitatem  corum,veI  vitae,  vel  fanitatis  refpeclu  iudicandum:Magnitudinem  vero 
dupliccm  efTc, vel  propri^  fubftatiae  ratione,vel  dcclinationis a  naturali  habi  tu.  Ergo  ab  his  iam 
mcthodis  age  dum  cxcrcitcmur  in  gcncrc  febrium,quod  cx  putredine  nafcitur. 

Indicai tones,(]H£  ab  *Affcc\u tpfo,(]Hi putredo  efi, m  Contmenttbus  Ptttridis pr&bcntur.  C^4  P.  4. 
Voniam  "putrcdo  vcl  aequaliter  in omnibus".  fubfifti  t  vafis:  vel  in  maximis ,  maxime  quc G a.IU  .u 
principalibus ,  ca  porrd  funt  inter  alas  cV  inguina:  vel  vna  quapia;  particula,quae  vel  phleg 
moncn  in  fc  habet:  velctiam  citra  phIegmonen,vcluti  in  foco  quodam ,  principium  fe- 
bris  in  fe  continct:  in  iingulis  his  differentiis  feorfum  exercitari  couenict.  Ac  primu  eam  trac^tan 
dam  proponemus,quae  vel  in  maximis  vaiis,vcl  fimul  oibus  confiftit.  Quae  igitur  cx  tali  affeclu 
oritur  fcbris,plane  ncceiTum  cft  fynoch  on,id  eft  continentem,eiTc.  Nec  fteri  poteft,vt  ea  fanetur, 
niii  inhibita  prius  putredc  iit.Porrd  ea  inhiberi,caufa  manente,nonpoteft.  Quare  fubmouenda 
ipfius  caufa  eft,fi  modo  putrcdo  ipfa  prior,  mox  poft  ipfam  febris,fanari  debebit.  Ergo  quae  cau- 
fa  putredinis  eft,qu£  fe  per  omnia  vaia  aequabiliter  diffundit  f  Sane  reuocare  in  memoriam  prius 
conueniet,quae'nam  alias  putrcdinis  indicata  fit  caufa.ac  deinde,cur  pari  modo  in  omnibus  ani- 
malis  partibus  fiat,inquirere.  Ergo  oftenfum  eft,vbimorborum  caufas reddidimus,illa  tantum 
putrcfcere corpora,quae,cum  calida  humida  q? natura  iint,  neq^ perflata  neqj  ventilata,  in  calido, 
humido  cj3  Ioco  maneant.  Qudd  fi  in  motu  iin  t,  ventilentur  q^  ac  perflentur ,  pofle  ea  non  putria 
integra  qj  feruari,potiflimum  quaecunqjcorpora  fua  ipforum  naturarcguntur,  vtanimalium  dC 
ftirpium: ea  nanq3  (ficut  in opcre  de  naturalibus  facultatibus  eft  proditum)  ab  initio  congenitos 
fecum  motus  habcnt,  quibus fupcrflua  excernant,  Oftenfum  no  minus  cV  in  alus  duobus  libris H 
eft,quanta  fit  tum  refpirationis  tum  pulfuum  vtilitas  ad  perflatum  ventiTationem'que  corporis, 
atqj  eius  natiuum  calorem  tuendum.  Itaqj,  fiquid  in  eo  manifefte  putrefcere  debebi t,  dicftas  tran 
fpirationes  impeditas  cfle  oportet.  At  vero  qui  fieri  poteft,vt  illae  per  totum  aniraal  fiftantur,nifi 
vel  finibus  vaforum  ftipatis ,  vel  tota  cute  f  Porrd  accidere  in  finibus  vaforum  ftipatio  poteft  vel 
ex  vehementi  extrinfccus  refrigeratione:  vel  ex  fuccorum,  qui  extrorfum  in  ipfis  confertim  rue- 
rint,crafritudine,multitudine,vel  lentiua.  Accidit  hoc  illis  &£  ex  iis  exercitationibus,  quae  in  palg 
ftra,velaliasobeuntur,cVitinerelaboriofo,vel  ambietis  ftatu ,  cum  exrigoreinaeftum  fubitoeft 
mutatus.Non  nullis  vero  feruentcs  ex  ira  fucci,  ac  foras  fimul  impetu  ruentes ,  dic^tas  ftipationes 
eftecerunt.  Qufsquis  igitur  propofitam  fanaturus  eft  febrem,hic  iimul  caufam  eius  adimat  opor 
tet:  fimul  calorcm ,  qui  in  animali  excitatus  ab  ea  eft,  refrigeret.  Ac ,  queadmodum  quidc  ille  fit 
refrigerandus,prius  eft  dicftu.  Caufam  vero  adimi  oportebit  propria  cuiufqg  naturaeinuenta  con 
trarietate:  vtiq3,fi  ex  frigida  caufa  ftipatum  denfum  ^3  redditu  corpus  eft,  relaxato  eo,  omni  CJ3  ra 
tione rarefacfro: fin  exobftrudione ita eft  affeftu ,  hac  reclufa. Quod  vero  recludet,  hic quoqj  ad 
cotrarietatis indicatione attentus  inuenies :  vbi  nanq3 abundan tia  humoru  eft,  hos  vacuabis :  vbi 
craffi  funt  dC  glutinofi,tenues  eos  ac  fluxiles  efficies,  Si  plures  caufe  aliqii  coibunt,  omnibus  pes 

contraria 


ClM  U 


LIBER    VNDECIMVS  69 

A  contraria  occurrcs  :  fiquidcm  Rcnpotcft,vtcVcoarclammcorpusrit,cVcxiguimfatusdcnQti, 
cV  multi  iimul  ac  lcnti  humorcs  fubfint.  In  ciufmodi  autcm  cauiarum  c6plexu,ii  re&e,qu£  prius 

•  comprchcnfafuntjmcmminauSjCoepiffeafanguinismiifioneconucniet.-acabundantia  vacuata.. 
tum  ad cxtcnuandos humorcs  vcnirc: ab  hoc ad  rcmittenda,  que  fun t conltricta,  cV  rarcfacienda 
quxfuntdenfata.  Atqjharcquidcm  a  morbiaftcctu  mdicaiiuc  funt  iumcnda. 

Indicattones  .t  Vtrtbui  corum,  cjui  Cominente  Febre  lJnmd.t  correptt  funt.  C  ^4  P.  f . 

AViribus  autcm  (qm  has  cibi,potiones,cV  fpintus  ccrta  mcfura  6V  apta  qualitatc  cxhibita  fcr 
uabant,inuentusaut cft quantitatis eoru mddus ex viriu fubltantiarquali tatis  vcro a  tcmpe 
ramcnto)  nimtru  eftimari debebit,qucadmodum  vires,q  corpus regunt,in  his fc  habeat.  Quip^ 
pe,  fi  valentes  iinr^audacter  vacuantibus  pradidrjs  vteris,  hec  aut  ab  affectu  morbi  fuerc  acccpta: 
iin  inhrmiores  iintredditae,  vacuantiaremcdiacautiusadminiftrabis.  Scd  6V  nutrimcnti  md> 
dus  hinc  tibi  eit defumcndus.Quippc^cu  vircs Icgitimu robur  fuu  habent,cV  morbi  fummus  vi* 
gor  brcuifuturusexpccuf,  tenuiiTimo  victu  licctvti :  cum  iintinhrmiorcs,  non  hcctfinegraui 
noxa :  fedadrjcercad  nutnmentatmoportct,  quantucftdcroborc  viriumimminutum.Atqjcx 
his  fcopis accipicndus eit  nuuimcnti  modus:  Quahtas  vcro  cx morbi affcctu,vna  cum  iohdoru 
B  corporum,quod  tum  cft,  naturali  tempcramcnto:ab  aftcau,  li  is  obftrucrio cit,  quarcxtcnuct:a 
naturah  lpibrum  tcmperic,  vna  cum  c5fuetudinc,prout  ctia  prius  cft  dchnitum.  Tcmpus  vero 
nutriendi,quod  quidc  ad  rchquas  fpcctat  febres,qua:  ex  putredinc  onuntur,in  progrelTu  fcrmo- 
nis dicctur.  Qua:  vcro  vnicam  ratum  a  principio  ad  finem  acceffionc  habent,  'dc  h is  nanqj  pra> 
fenscft  fcrmo)  m  his  faciiis  toleratio  cVconfuetudo  fpectari  debcbunt:qh  cibus  llhs  co  tcmpore 
eftoffcrendus,  quo  facilius,  cp  inca?tcris,morbum  tolerant:co  q^potiifimumdiei  tcmporc,  quo 
priusinfanitatc  cibaricrantiueti:etcnimfacillimecibum  fcrcnt,iicx  hisconiiderationibusalhi' 
mcnt.  Quod  aut  frigida quoqs  rjs,  qui  ita  laborant,! u  exhibcnda.cum  f.iam  fucci  cocoquuntur, 
cV  craffi  tudo  corum  prartcnuata  cir,  id  cx  rjs.quar  prius  iunt  comprchcnfa,  manifeftum  arbitror. 

QuidC6ehabea>;tConttncntes  FcbrescumDtarijs,^rcbqu;<,QU£exputredineonuntur.     C.AP.  6.  • 

SIquidem,cueiufmodi  febris  coia  quxdam  cum  ambabus  habcat,tum  rjs,  qua:  ex  humoru  or- 
ta:  putrcdinccircuitibus  quibufdam  acceiTiones  habent,  tu  rjs,  quas  dianas  vocamus,  mcnto 
in  vtroq?  genere  dc  ipfa  metionem  facimus,  cu  vnicam  accclfionc  habeat,vt  dianar,  cartcru  cx  pu 
tredinc orta multos duret dics.  Itaqs  vnu  cum  diarns coe  habcbit:duo cu  rjs ,  q  cx  putredine ortac 
multos  durant  dics.Rcliquu  contincnriu  tcbrium  (quas  fynochos  vocat)  genus  duo  habet  cum 
C  diarrjs  coia,  ncmpe  cV  q>  hnc  putredine  fit ,  cV  q>  abfqj  circuitu:  tcrtium  vcro  communc  non  cft, 
cum  fubindein  quintum  porrigaturdiem.  Atq;harumquidcc6tincntiufebriumproditaprius 
curatio  cft.  Connnentium  vcro,  quas  putredo  exci  tauit,curatio,  cu  vtnq;  generi  c5is  elTct,ct  nos 
in  ambobusdeipfadilTcrerc  coegit.  Carteru  fubftantia  caru  tota  q?  natura  ex  eo  cft  gcnere ,  quod 
nunc  nobis  proponitur.  In  vno  aut  corum,  que  ipiis  accidunt,  cum  diarns  conuenicbant.  Id  fuit, 
quod  vna  in  totu  totius  morbi  acceffio  erat.Ergo  6V  curatio  earu  vnu  hoc  duntaxat  c5c  cum  dia^ 
rrjs  habeat ,  oportet:  in  rcliquis  aut oibus  bifanam  diducatur.  A tquc  aliae  quidcm  curationis  in^ 
dicatio  ncs  cx  communi  genere  carum,que  ex  putredine  iin  t  or  te,accipiantur :  ahe  ex  propria  ca^- 
rum  fubftantia.  Ad  eundem  vero  modum  cV  c^teras  natarum  ex  putredine febnum  differentias 
fanari  conueniet:  nempe  (ficut  farpe  prius  dictum  eft)indicarione  nim  a  communi  lpfarum  gene 
re,  tum  vero  a  cuiufque  propria  diffcrentia  dcfumpta. 

Quct  m  Totum  fmt  Prims.  Febrmm  Putriddrum  D:jferentt£,ex  Quibtu  Petenda  cfl  Curxdi  ratto.  C  ^4P.  7. 

ERgo  denuo  rcpctcntcs  dicamus  pnmum,  quot  fint  febrium,quas  humorum  putrcdo  acccn 
dit,in vniucrfum diftcrenti2e:deinde que  nam  fitipiius genens earum.comunis vtiliiim au-  "^H^f^' 
xjliorumindicario:moxquxfitlingulatimcuiufq5propria.Parci'tenimprofeclo\cVquodom-        1  'Jin' 
Dniumcarumcommuneeft,communcmhabeatindicauoneni:cV,quodinfinguIiseftproprium,  *  - 
quantum  a  reliquis  eiufdcm  gcncris  eft  diucrfum,in  tantum  cV  diucrfam  ab  lllis  fortiatur  indica^ 
tionem.  Sunt  igitur  natarum  cx  humoris  putredine  eiufmodi  differentie.  Vna  cx  co,quovd  cau 
fac  ipfius  putrcdinis  adfunt,vcl  non  adfunt.Secunda  ex  eo,  qudd  pcr  totum  animal,  aut  eius  par^ 
tem  aliquam diffufa putrcdo  iit.Tertia,quatcnus cum  phlcgmone eft,aut  citra hanc.  Igitur  con^ 
fidcrandum  nobis  eit,quid  nam  commune  habeat  indicatio,qua!  a  caufa  fumitur  adhuc  mancte: 
quid  nam  ea,quam  putredo  ipfa  pra:ftat:ab  his  deindc  quid  indicatio  putrcdinis,qua:  pcr  totum 
dihunditur  aial,autccrtemaxime  principaliaineo  vafa:quid  eius,  qua:  in  vnacoiiftit  partc.mox 
deindc  carum,qua:  in  vna  quadam  parte  funt,xftimabimus  diffcrentias.  Quippe  aham  cflc  indi- 
cationem  eius,qua:  cum  phlegmone  coniunginjr,ratio  eft:  aliam  eius,que  finc  hac  conlifti  t :  Rur 
fusinhisetiamipfis  aliamcfteprifenteadhuccffectricecaufa^aliam  vero  hac  fubmota:Poitrc- 
mocuiufq5caufa:adhucmanenrisdiftcrcntias,peromnia,qua:infpccicruTTidiuifionefunt  inu<> 
ta:fiquidcmhiciamdelinant,  ncccfnimcft,  indicationes,qu.-texcurandis  fumunturaffecftibus.  t  in«nCci$im- 
Poft  has  vcro eas  nimirum,quc  ab  ipfis curandis fuggcruntur  particulis,pro  iam  dicta  mcthodo  «AStoi 
fumemus.  Quibus  fi  cas,  qua: a  viribus  praebentur,  adieccrimus,  abfoluta nobis  mcthodus de  fc-  ^  T\ 
bribus  omrubus  t  laiundis  cnt.  ^ 

De 


1 


METHODI  MEDENDI 

De  Putrcdine&etus  Caufacuranda.  C^4P.  3.  E 

Tp  Rgo  ordiamur  ab  co,quod  pnmum  m  diuiiione  indicans  fuit,ca  erat  humorum  putredo:  ac 

coniidcremus,qbus maximc indicintibus, quibus qi indicatiouibus vfi, curationceius inue  • 
nirc  polfimus.  Pnndpium  vcro  inuentionis,ipfa  crit  rci  natura,qua  dc  agitur:  ctcnim  ld  quoquc 
in  dcmonftrandis  methodis  didicimus.  Qucnam  lgitur  cft  putredinis  natura  f  Nempc  mutatio 
totius  putrcfcentis  corporis  fubilatie  ad  corruptela,  a  calido  extcrno.  Non.n.profccld  a  propno 
'  ivlhttu.  calore  corrupitur  quicqj,  immo  contra prorfus,  quicquid  in  rebus  fubfiitit,  id"glifcir,  roboratur» 
fanum  eft,ac  viuit,du  proprio  calorc  rcgitur.  Veluti  nimiru  ipfa  aiantium  corpora,tamctfi  pluri> 
mam  fubftatiae  fuae  portione  humida  cV  calidam  funt  fortita,  magnum  th  annorum  numeru  (ine 
putredinc,  ac  fana  viua  qj  exigunt,  ii  feructur  (vt  moftratum  eft)  eorum  proprius  calor,in  cordis 
quidcmcorporc,perreipirationcm:in  rehquisomnibus  partibus,  tum  pcrcumunitatcm,  quam 
habcnt  cum  corde:  tum  pcr  aliam  quandam  refpirationis  fpeciem,  quae  per  to tam  agitur  cute,  dC 
trafpiratio  pfpiratioVedicit:  his  uero  laefis,  vna  et  naturalis  calor  ledif.  Alter  vcro  quida  alienus, 
ac  praetcr  naturam  in corporibus excitatus,  primu  quidem  ipfos  luccos  proptcr  humiditatem  cV 
putrcfacit cV corrumpit,  fpatio  vero  tum adipe  inuadit,tum  et carncm.  Tanqua  igitur in  rjs  cor- 
poribus,quae non  viuunt,  ac  putrefcunt,primu,  quantum eorum  iam computruit,(cparant,  dein  F 
*  cuup/,<rd.y  —  ei,  quod reliquum eft,  in  frigidu aerem  iublato  perfpirationem  refrigerantcm  moliunf: ita  vtiqj 
7£f  •  8C  putrcdinem,quae  in  viuis  clt  orta,fanabimus,id  fcilicet,quod  iam  corruptum  cft,omni  ratione 

*cuap»<ri<ri.   vacuantes:quodreIiqufieli,  moderatismotibuSjCVrefrigeranteperfpiratu,  adcxactamfymmc' 
trian  rcducentcs.  Ac  vacuationem  quidem  lllius  pcr  vrinam,  dciechones,  vomitum,  ac  iudorcs, 
moliemur:  poft hanc dimdtiones mediocres,  vna cum ambicntis bona tcmperie,  adhibcbimus. 
Qiicmadmodumauthorum  quodqjrccicadminiftrandufit,paulopoftaeftimabimus.  Nuc  ad 
fecudum  in  diuihone  tranfeamus,  ncmpcqucadmodum  quiscaufae,  quaeputrcdincm  excitauit, 
adhuc  mancntis  rcmcdium  facillime  inucniat.Eft  autc  neqj  in  hoc  difricultas  vlla,quippc  cu  pcr 
contraria  tollatur.  Itaqj^qm  tranfpirationis  prohibitio,putrcdinisoccafio  fuit,hac,arbitror,  fub^ 
moucre  oportet.  A  t.c.i  cum  varijs  gcneribus  cft  orta,£V  denfatis  exiguis"  mcatibus,cV  conf  trictis  AJLiut 
corponbus,cV  humonbus  tum  abundantia  tum  cralfitudinc  tum  lcntitia  fuaobftruentibus,  fin^    cxfi  •,<-1 
gule  harum  aneclionum  curand^  per  contraria  funt,dcnfitas,pcr  ca  que  rarcfaciunt:conftrictio, 
per  ca,quc  fundunt:  abundantia ,  pcr  ea,  quae  vacuant :  craifi  tudo,per  ea,  quc  diffccant:  cV  lentor, 
rjs,quae  dctcrgent. Ac,fi  quidc  totu  corpus  didoru  iam  lingula  occuparint,  ct  toti  corpori  pcr  co 
trana eft  fuccurrcndum: hn  vna partcm  quapiam  putrcdo  inuaferit,illi adhibenda iam dicta  funt  G 
rcmedia.  Sane  non cafdcm  omncs  partcs  vacuationcs mcdicamentaue  rcquircnt,cum  cV  tcmpe 
ramentis,cV  pofituris,cV  forma,cV  omni  deniqj  conftitutionc  natura  qj ,  inter  fe  diffideant. 
Dt  curandn  Pumdis  Febribm pcr  mcdicamenta  Purgantia,  Balnca,  lnuncliones,&  Potws.    C  ^4  P.  y. 
Rgo,quemadmodum  iingulis  fit  opitulandum,  id  poftea  pro  conuenientc  fermonis  ordine 
J^diiquiremus:  cuius  initium  a  putredine,  quae  totum  corpus  occupet ,  quae  ipfa  continentcs 
quoqj  fcbres,  quas  fynochos  vocant,  cxcitet,  faciemus.  Ergo  as  corporibus,  quae  lic  afficiuntur, 
expcllcnda,  quae  putruerunt,  pcr  vrinas  dC aluum  SC  fudorem  funt: q>  fi  ad  os  vcntriculi  aliquan- 
do  fua  fponte  impetum  capiant,  etiam  per  vomitiones:  aliter  autem  non  eft,  quodea  praeter  na^ 
turam  irites .  Aceorum  quidcm,  quae  iam  dictas  vacuationes  promoueant,  non  parua  materise 
copia cft:  fcd  maior  eorum  portio ,  cum  calida ficca t\i  facultate  iit ,  fcbrem  augct.  Itaqj dehgenda 
mcdico  funt  ea,  quae  citra  calfaclioncm  iiccationem  'que  valentem  fupradictas  vacuationes  prae- 
ftet:  cuiufmodi  funt  cremor  ptiifane,cV  aqua  mulfa,cV  oxymeli,cV  apomeli,cV  aprj  radix  in  aqua, 
quae potui datur,  incoda.  Haec autem ipfa vcntri quoq$ funt idonea:qui fi nihil reddat, inrjcicn 
da  per  clyftercm  aqua  mulfa  cum  olco  eit.  Sanc  totum  corpus  prius,  quaxm  id  vacuaris,  rareface 
re  non  cxpcdit:  vbi  vacuatum  eft,vtique  licebit  id  medicamento  aliquo,  cui  calor  tcpidus  infit,ra  H 
refacias:cuiufmodi  eft,  quod  ex  chamaemelo  coniicitur.  In  hoc  tcmpore  fi  vinum  quoquc  aquo- 
ium  bibatur ,  id  omnes  vacuationes  promoucrit :  idem  faciat  cV  temperatum  dulcis  aquae  laua-r 
crum.  Qudd  fi  appofitum  aliquado  in  dicftione  vocabulum  dulcis  non  fit,  vtiq3  id  fubaudirede- 
bebis,  cer to  fciens  de  eo  nos  in  febricitantibus  Iauacro  femper  loqui,  non  bituminofo,  aut  fulfu> 
rco,  aut  aluminofo,aut  chaIcanthodc,aut fa!fo,aut  ex  marina  ipfa.  Caeterum,  vbi  magnitudo  fc-- 
bris  obftat,  licut  in  continentibus,  nec  vino  eft  utendum,  nec  lauacro,  nec  fjs,quae  habitum  rare- 
faciant,  vnclionibus :  fed  aqua  frigida,  ficut  prius  diximus,  pota  in  his  febribus  eft  aptiffima,  nu 
fitamenaliquideorum,quaepraedicT:afunt,  hancquoqueprohibeat.Quippe  ipfius  febris  frigi^ 
da  pota  perpctuo  eft  remedium,  non  tamen  putrefcentium  humorum  per  aluum,  vrinas,  vel  fu> 
dorem  vacuandorum.  Quo  magis  exercitatum  eife  in  fjs ,  quas  nunc  tradimus ,  methodis  opor- 
tet:ac  in  egrotantibus  confiderare,cV  quae  fint  ipfius  febris  remedia:eV  quae  ipiius,  vbi  per  fe  fola 
fubfiftit,putredinis:qugrurfusefflcictis  hanccaufg.-atqjhuius  quoq^cumperfeipfamfubfiftit; 
Quippe  non  fempcr  inter  fe  confentiunt  hec  omnia,fed  plerunqj  aduerfantur.  Qito  cafu  memo 
res  eorum,quae  didicimus,id,quod  maximum  omnium  eft,aggredi  oportcbit,  atq?  ei  vcl  foli,  vel 
niagis3qcgteris,fubuenire.  Sane  fcire  licet  difflcile  ene,acri  qj  iudicio  indigens,  febrem,  putredi^ 

nem. 


o 


LIBER    VNDECIMVS  70 

A  nemJcV  cffccTricem  caufam,vbi  f.ipfa  cjuoq?  adcft,intcr  fc  coferrc:  difficilius  tii  eft,  fi  vircs,  quocp 
cum  illis  vna  conferre  velis:  qd  vtiq^ficut  antc  coprchcnfum  cft,pp  vite  iplius  refpcdu  fcm  p  elt 
ncceflariu:  aliqn  vcro  cV  ex accidenti,  Itcut ad  morborum  fanationcm.  Hoc  vcro  mc  oftcfuruni 
promifi.  Siquidem,quod  putrefcit/i  veftis  cflet,  aliudVc  inanimc  corpus,  vtiq^  ex  fjs  duntaxat,q 
pra:diclafunt,indicationem  caperemus,Nunc,cum  in  viuentc  corporcputredo  concipif,  quod 
tumaltcrarepoteft,tuconcoqucre,tum  vtilcrcddere,quicquidputrcfccntium,  vclutifcmiputre- 
fcens  fcmimalum  cjj  cft,vtiq3  faculratcm  eius,qua  naturaliter  concoquit,cxcitans  firmans  c|3,  quoe 
putrefcetia  funt,fanabis.  Itaqj  ct  tum  maxime  cos  cum  ftducia  vcl  in  balnco  lauamus:  vcl  ijs,  quae 
habitumrarefaciant,medicamcntisvtimur:vcl  aquafrigidam,vcl  vinu  bibendumdamus,  cum 
notashumorumconcocuonisccrnimus.  Ncq^.n.pulfusduntaxatviresad  eiufmodiagenda  fir  4 
mas  requirimusjveluti  nec  cius  facultatis,q  voluntanum  motum  praeftat,fcd,hcut  cft  dictu-m,ip- 
fius  potius  cococftricis.  Ergo,fi  cY  vircs  cun<fta:  valcntcs  funt,cY  fcbris  ardcntiflTima,  cY  cocodio^ 
.  tt.t*.    nis  notar  plane  cuidentes,  frigidam  "homini  dareaudacftcr  debebis:conftat  nanquc  talcm  hoiem 
»U-4-g    fcnem  non  efle,cx  quo  omncs  illi  virtutcs  valcntcs  efle  propofuimus.  Qudd  li  et  bonu  corporis 
habitudinc  lit,quod  tjo-apzov  Greci  vocant,tum  ftatus  ceeli  calidus  ac  (iccus,ct  fi  m  frigidaw  na< 
B  tationcm  hucdimittas,haudquaqua  la-dctur.  Eiufmodi  nanqj  ;emporis  opportunitatc  vli,qui  fc 
fe  in  frigidam  coniecerunt,  fiC  protinus  ocs  fudarunt,  8C  non  nullis  corum  aluus  biliofa  rcddidit- 
At,li  mcdiocris  eft  fcbris,cY  vires  non  valide,fed  cum  notis  concotfiionisjfjs  qui  ita  fc  habet,bal 
neum  prodcft,cY  vini  potio :  tum  vero  ex  vnctionibus  ear,q  rarcfaciunt,id  q^  m  ul  to  magis  cu  am 
bicns eft fricridus.  Ncqj.n.aut  frigidam  fn  balneo  lotionem,aut  frigidam  potioncm  in  ciufmodi 
cceli  ftatu  fcrc  cxpctunt,vtpotc  infpiratu  ipfo  affidue  refrigerati :  c  um,  fiqfi  in  frigido  ambictc  vc 
hemcnter vri argrotum  contingat,  exigua  falutis  eius  habenda  fpes  cft.  Si  vcro  nec concocfnonis 
habeat figna,  nec  vires  validas,  fcruari is  plane  non  potcft : quo  minus  aut idcm  lauandus  in  bal- 
neoeft,  autmedicamcntis  ijs^quaerarcfaciat^vngcnduSjautvinuillidandum^frigida^ucoltcren-- 
da.  Inquo  enim  defperato  oino  faluscft,  imprudentisconlilrj  fucrit,apud  vulgurn  infatnarc  pri> 
fidia,quemultis  fuere  faluti.  Ipfc  figdcm  aliquos  noui  ex  amethodis  iltis  mcdicis,  qui,  cu  ca,  qu.e 
nos  gellimus,  elTent  imitati:  fjfdem  cj3  prelidrjs  in  ijs,qui  prorfus  monturi  crat,vfi:adco  oihil  pro 
fecerutjVtetiamtcpcftiuumeorum  vfum  fufpcclum  formidolofum  q$  reddiderint.  Verumnos 
teporapraefidiaqjfjs,  quos  fcruari  fpcs  cft,  fcribimus,  quando  aegris,  qui  infanabiics  funt,  tjs  nec 
tcmpus  vllum opportunu,  nec proelidium  eft.  Atqj hoc mihi  p  ocm  fcrmoncm  tencri  memoria 
C  velim,qud  minus  precipua  illa  prima    omnium  curationis  indicatio  conuclli  aliqn  pofle  videa 
tur.Quippc,  cum dicat Hippocrates  fl  Contraria eflfe contrartorum remedia,  quid  vetat oibus  fc  I  ib.  Ac 
bricitatibus  fiigidam  vnoordineexhiberef  Vcrumnccexhibendacft,  necfubucrtitureo  tpcgc  Pn°°j 
neralis omniscurationis  indicatio. Vnum enim ex ijs,que a<ftu refrigerant,aqua  frigida eft.  Scd  i/. 
cV  alia  plura  funt,quepartim  poteftate  (vtdiclum  eft)  refrigerent ,  partim  cx  accidcnti:  quorum  tuca  rtutn.  t. . 
alijsggconcurfum  pugnantiuminterfe  indicltionumaliasvtimur.Porrd  tradita  iammctho-  7  ,1™X 
dus eft cius,  quod conducit,ante  alia femper  deligendi.  Oftenfum  prarterca eft ipfius  febris^piit 
febris  eft,  aquaff  igidam  femper  efle  remedium:  quod  vero  ad  alia  fpeclat,no  fcmpcr:  veluti  cum 
exobftructioneglutinoforum cV crafloru humorum putredo orif.Ponaturvero  cYcuhisredun 
dantiam  in  toto  efle corpcre,tum  virtutem  no  imbecillam. In  eiufmodi  nanqj  complcxionibus 
cum  multapraeter  naturam  in  corpore  fint,  quatdam  eorum  praecedcntes  caufae  erunt ,  veluti  rc- 
dundatia  cu  glutinofis  d>C  craffis  humoribus:horum.n.vitio  obftrucftio  cft  orta,q  morbusinftru- 
mentalis  efieorum,  quae  obftructa  funt,corporum.  Hanc  fymptoma  fecutum  eft,ipfa  tranfpira- 
tionis  retentio:quam  rurfus  putredo  humorum  excepit,  ipfa  f.  febris  antecedcns  quardam  caufa. 
Qu&  Putndmn  &  Cdufe  ipfius  lndtcdtiones  fint,& <]u&  Remedia  pr^Jcrtbant.         C^4P.  10. 
D      Rgo,qui  febrem  curarc  volet,  nccefle  eft,putrcdinem  inhibeat.  Ita  dug  indica  tiones  fe  exhi- 
X^bent,altcra a  febn':alteraa  putredine.  Atq? a  febri rurfus  due,  fcilicet vt portio  fcbris,  qug  ia 
fadfacft^percuretur:  qugvcroingencrationeeft,inhibeatur.  Alie  quedug  rurfumaputredine 
eruntindicationes,vtSc*quodputredinisiamfa(ftumeft,fanes:  cV  quod in  generationcadhuc 
eft ,  fiftas.  Porrd, quod  fn gencratione  eft,  id adiapneuftia  id  eft  perfpiratio  impedita,  facit: nihil 
enim  deterius  fucrit clarioris  docftrinagratia  ita  eam  nominare.  lta  ab  hac  quoqj  alig  due  indica- 
tioncsnafcentur,tumvt,  quodretentumeft,  vacuetur.tum,  quodrctincndumeft,  prohibeatur. 
Sanc  prohibcbitur  fjs  prgudijs,  que_  obftruciioni  mcdentur.  Cuius  rurfum  ipfius,  quod  iam  fa- 
crum  cft,  fanandum  elt:quod  futurum  cft,inhibedum.  At  curabitur  quidcm,  quod  obftruclio- 
nis  iam  faclum  eft,pcr  ea,qu^  obftructa  liberant:  inhibebi tur,  quod  futurum  eft,  fi  afHuxum  ob- 
ftruentium  fuccorum  compefcas.  Ergo,quod  vltimum  in  ipfa  rcfolutiua  mcthodo  cft  inuctum, 
idprimum  omniumfncurationceft  peragcndum. Oftenfum  enim  inprionbuslibnscft,fiijs 
auxiliis,  qug  obftruclione  eximant,  vti  non  vacuata  prius  abundantia  vclimus,forc,vt  non  mo- 
do  nihil  proHciamus,  fed  etiam  affcclum  maiorem  reddamus ,  pugnantibus  fcilicet  intcr  fc  mdi- 
cationibus.  At,fi  vacuata  prius  multitudine  ad  curadam  obftru(ftioncm  accedamus,  mcdicamen 
tisfjs,qujobftru<ftionese^pediant,eritopus.Vcrum,quoniahorumplurimacalidafunt,metus 

cft, 


t 

METHODI  MEDENDI 

eft,ne  tu  putredine,tum  febreaugeant.  Itaq^  ijs,  qcitracalore  libcrare  obflrucliones  valcant,vtc-  E 
inur:vbiaut,qobitruut,dctcrladilk(ftaq3lunt,paluum,vrinas,cVfudorc,ea  vacuarc  tcntadum. 
Cum  vero  materie,q  hatc  efficiat,et  calida:  lint,necelle  eit  m  tcrea  tu  putredinc  augeri,tu  fcbrem. 
Quarc,quoad licct,id  agcndu,vt,q minus calfaciat,  materia  dcligaf: aut ,  liqua inueniri  pot,  qing 
non  calfaciat,queadmodu  tn  hoc  calu  balneQ,vtiq3  ca  efl  petcnda.Hoc  vcro  tne  ct  vircs  roborare, 
qud  putrcdine  (uperatcs,fuccos  cocoquant,fludcbimus.  Quod  vcro  febris  iplius  iam  factuefl,id 
refrigerabimus:inauxilioru.n.inueniendoruordinc  vltimacfl,  qab  hac(umit,indicatio,  quauis 
aha  rationc  iit  prima: quippe cum  a  febri  cccpcrit  inueniendorum  pratlidioi  um  metliodus. 
Ex  SymptumatH  ftperuementibtis  nunc  Protrahi,  mmc  Peruotijcbrium  curationcm.        t \A  P.  1 1 . 

AC,ti  nullu  quidcm  intenm  vehemcs  mcidat  fymptoma,  prohibeat  cj3,qud  minus  auxilia  ab 
initio  morbi ad finem  iu ,pcedant,ccieirime  hniet  tcbris:  hn  tale quippia incidat ,  quod  to< 
ta  aa  le  curatione  reuocet,neccflc  eit,fcrius  aducniat  curationis  hnis.Siquidem,qd  ita  lntcruenit, 
oino  vel  cotrariu  eit  rcmcdijs,q  antcdiclu  cau(aru,afteftuu,et  iymptomatu  ordine  fanct:  vel  oino 
nihil  ialte  confcrt.  f£nimuero,h  eius,qd  mtcrucnit,  lanatio  antediclo  phdioru  ordini  lit  cotraria, 
neceflecftinterimcuncta  dcteriora  reddi:  hn  nihil  originaliaftcctui  lnteruenicntisobitcr  mali 
correcrio  ncc  offlcit,nec  prodcft,totius curationis celentati  in  mora  ent:  h  aute nocet ,  neccflc  efl  £• 
aut  vniucrfam  mcdicatione  in  logi us  Ipatiu  trahi,aut  aliquod  lubfcqui  piculu, aut  et  fore  vtruqj, 
Fingc  naqjcxempli  gratia,afni(fto  lntcrim  ftomacho  fyncopen  incidilie,cui  fuccurrcre  coatfti  ci 
buintepeftiucdcdenmus,acvinucu  fngida:Exhoru.n.vfu  tu  obftructione,  tum  corporis  coar^ 
tffatione,tum  putrcdine,au(ftas  efle neccflum  clbatqj cx haru aucfu ipfam  ctia febrc;  Vcru,vbi  tu 
virtus  fatis  valcns  cft,  nec  quiccj  intcrucni  t,cuiuimodi,qua  modo  diximus  ex  vitio  ftomachi  orta 
fyncopen:  fcd  nec,qux  aliqn  accidcrc  poflunt,aut  fanguinis  profluuiu,  aut  vigilia,  aut  dolor,  aut 
erroraliquis  veliphuscgrotatis,  velciusfamiliariu:vbiinquanihil  taleaccidit,  totus,  q  proxime 
diclus  cft,rcmedioru  ordo  holcm  protectd  fanabit.  Scd  ncc ipfe  th  quocunq3 rcmcdio  oia,q  prae 
ter  natura  funt,fanat.Nam  aqua  mulfa,quod  ad  cralfos  fuccos extenuandos,cY  glutinolos  deter-- 
gendos,cV  excretionc  promoucnda  attinct,optimu  plane  medicamcn  fuerit  in  rjs  lynochis.quos 
liabitus  coarclatior,  dC  putrcdo excitarunt : quatcnus  vero calorc fcbris  adaugct,  eft  noxia:  vnde, 
fi  hic  immodicus lit,parcendu aquae  mulik cft,vtcdum  qj  ptiflana? crcmore:  Qudd  tiditficiles ac, 
contumacescfleobftruchones  iudicaucris,  etoxymelite.  Athocipfum  rurfus,  ti  immodice  vta^ 
re,cV  inteftina  radit,cV  tul fim  cxcitat,cV  ncruola  Lcdit.  Adeo  f.  difficilc  cft ciufmodi aliquod  auxi 
liii  inueniflc,quod  citra  vlla  noxa  magnihcc  proht.  Id  accidit  (vt  dicl u ett)  cx  coplcxione  ortoru O 
in  corpore  pr^tcr  naturam  afle(ftuu,vna  cu  pra*cedentibus  eos  cautis,ct  fcquetibus  fymptomatis. 
Prxceptum  hoc,  Contraria  contrariorum  e[]e  remedia,  non  in  ^ijjeciibus  modo,fed  & 

in  Symptomatts  ~\erifcari.  C \s4  P.  iz. 

NVnquam  th  proptcrea  praeceptum  lllud,  qudd  Contrariorum  contraria  fint  rcmcdia,  ali- 
quando  verum  cnt,ahqn  falfum:  immo  ld  perpetuo  verum  cll:quando  heri  non  potcft,  vt 
eorum,qua:pretcr  naturam  iint,  quicquam  per aliam  vllam  rcmediorum  fpcciem  curccur,  Non 
th  ex vfu eft  fcmper  o;bus,quar  pr.eter  naturam  tint,  mederi,  fed  cum  fola per  fe fubhftut.  Nam, 
fi  cum  alijs  vna  mcidat,  alrjs  fepc  eft  ante  illa  medendu:  ticut  tn  cauis  vlceribus,  vbi  ea  limul  cum 
phlcgmone  funt  coniun(fta.Qjjippe  verum  m  his  quoq^  manet,C|)  per  ea,qu^  carne  impient,cu^ 
rantur:caeterum  his  vti  prius,  q?  phlegmonencuraueris,  non  licet.Atintenm,dum  haec  ianatur, 
vlcus cauum  adeo  non  melius,q  f uit,redditur,vt  et  hat magis  cauum.  Qudd  li  fjs,qu2e  carneim^ 
pleant,medicaminibus  vtivelis,ncq3iplum  impIeueris,cV  phIcgmonenauxeris.Qu^nanq3car^ 
ne  implent,ea  demum  lmplere  poflunt,qua:  phlegmone  vacat ,  non  quc  phlcgmoneadhuc  funt 
opprefla.  Hoc  itaque,  quod  m  dictione  tam  eft  breue,nempe  Contraria  contranorum  ctlc  reme^ 
dia,  poteftate  deprehenditur  maximum.Quippeomncm  mcdendi  methodum  confundet,quif-  H 
quis  hanc  lndicationem  neglexerit:  cum  omnia,qu£  pretcr  naturam  fun  t  ab  ijs,quc  lpiis  iint  con 
traria,curentur.  Cum  autem  eorum,quaz  prxter  naturam  funt,duplex  prima  diflercntia  tit,  altjs 
per  fe  fubflftentibus:alrjs  in  ipfo  (vt  lic  dicam)  fieri,etfentiam  iua  habentibus,  ac  vmbr^  ritu  affe^ 
cff us comitantibus,  fanatio  quidem  aftecluum  lpforum  cft  fublatio: hanc vero  fymptomatu amo 
tio  fequitur .  Quibus  quancp  ipiis  nihi  1  pnma  ratione adhibetur,  attamen in rjs  quoqj  perpetuu 
illud  praeceptum  manet,  op  Contraria  contrariorum  funt  remedia:  quippe,  cum  aftectus ,  quos 
iymptomatafequuntur,fanamus,fymptomata  nimirumipfaincontranumftatum  perducimus. 
Quare,quecunq3  fymptomata  exiguorum  meatuum  denlitas  inuexit,  ea  rarefaclione  tollentur. 
Qudd  ti  tpii  quoq^  fymptomati,quod  ex  denfitate  fpiramentoru  eft  nati5,id  eft  minori,  q  iuftum 
fit,  excremeti  eftiuxui,  (qd  fane  paulo  fupius  adiapneuftia  vocauimus)  fymptomatu  gcnus  aliud 
|ttx»/>of  i  ao'  contrariu  opponerc  velis,ne  fic  gde  f  dciit,qd  dixeris:  y  funt  naq^  plura  iufto  defluuia,  iufto  pau 
yof .  cioribus  cotraria. Adeo,ficui  in  fymptomatis  ipfis libet  Cotraria  cotrarioru remedia dicere,  in  fjs 

quoq3  ftat imotus  primus oium,  q  pter  natura funt,curationis  index.  Veru  fatius  eft  (vt  pr^dixi- 
mus)  eoru,qug  vere  cV  primum  curantur,  id  eft  affecl  uum,  in  corpore,qui  vere  funt  fubhftentes, ' 
contraria  efle  remedia  exiftimes.Quippeadiones  eorum,  atq3  et  oftenlas,vteas  in  ipfo,  vt  fic  di-^ 

cam, 


\ 


LIBER    VNDECIMVS  71 

A  camJteri  cffc  dixcris,ita  abfolute  rubfiftere  minimc  dixcris.Na  manu  cxtedcrc  aut  fiectcrc,  cx  ijs, 
quc  abfolutc  funt,dici  non  potlunt,  fed  ex  ijs,  quae  fiunt:  mul  to  q$  minus  lplius  imobihtas,  q  lpia 
quoqjfymptomacftcius^cjinmufculis  neruisuefubcft,  aflcdus:icdaftedu,  quiexfubhltetium 
numerocft  vnus,contranapoftularercmcdiadixeris:Huncvcro  iolutG,contrariuicqui  ftatum, 
qux  tanitas  cit:atq3  hanc  rurfus,quanda  natura:  acnonc,q  lymptomati  la  hnito  Gl  contrana.  Scd 
ncc noibus falh,  (qua:  fepc aha  forma  ,pferumur,  q  vt  contrarrjs  conueniat,  fa-pc  vero  plane  non 
funt,)  fed  cx  lpia  rcru  natura  contrariu  lnucnu  c  debcs ,  habcns  f.  qud  pro  illo  dilccrnedo  fpcctes, 
confeffum  lllud, contraria cffe,qua:  fub vno gcnere  plurimu  mtcr  fc  diftent.  Ergo,li  lntcllcxcris 
in  lllo  genere,quod  mcdiocrecit,  (id  vero  elt,vt  fepemonitrauimus,  quod  mter  extrcma  eft  me^ 
diunv  lnhnita  quanda cotranaru  rcru  multitudinem,  q  maioris  minoris  q^  ratione  intcr  fe  difTl- 
deant3excoinuenies.  Verbi  gratia,lnaftecTibus,tenuiufpiramctorum  fymmctria  intclljgcns,cx 
vtraq3  parte  duo  immodica,  qua:  mter  fe  lint  contraria,inuenics:  m  actionibus  vcro,fymmetnan 
vacuatoru contiderans,ipli  quoqj ex  vtraqj parte  ametria refpondct.  Vcru m  paruis  lpn  amcntis 
nomina  cxceinbus  non  defunt,ncpe  dcniitas  &  rantas :  in  vacuaus  polita  no  lunt.  Eo  q;  ht,vt  co 
gamur  plures  pauaores  qjefrluxus  dicere,  ita  nimiru,  vt  li  dclitatib  raritatis  qj  nomina  no  eilcnt, 
B  ipiramcntoru  lpforu  ahbi  pluraiufto  etTc,ahbi  pauciora,dicerc  cogeremur.Ergo  (licut  diximus) 
hoc maxime caucre debcmus,  iimul etiam  in  eo  nos exercitarc,qud  celenus  cuiufq^  fic dicti  con^ 
trarium  inueniamus.Non.n.in  corporum  modo  qualitatc,vcru  ctiam  in  quautatc  eiufmodi  con 
tranctatcm  inucnias:qi:am  vuqj  Anftoteles  oppolitionc  vocat,non  contrarictatem.  Ncq;  cnim 
magnumparuo  vultctlccontranum,  fedineo,  quodadaliqddicitur,oppofitum:  ncqjmultum 
pauco:  lcd  nccrarum  dcnio:  ncq^relaxatumcontracto  :  ncq;  lpli,  quod  fecundum  naturam  cit, 
id,quod  preter  naturam  clt.  Vcrum  Hippocran  omnia  ld  genus  con  uanorum  habct  appellatio- 
nem,ficuti  ctiam  Platoni,  qui  generationes  ex  contrarrjs  clte  d  tcit.  Olieni  um  quoqj  a  mc  rn  alrjs 
eft ncc  Anftotclcm  ipfum  luam  iplius legcm  m  nominibus  icruatTc,  quo  loco  principia eorum, 
quxnaturareguntur,matenam,fpcciem,cVpriuationemftatuit.  Verum(quoddiuinum  Plato  *  fjrnum. 
ncm  fecuti  femper  teftamur )  contcmnere  nomina  oportct,  minimc  autcm  fcicntiam  rcrum.  Ea 
nanqj ad  falutem  hoium  pcr unct,  errons q3 m ea hnis eft  pcrnicics:  nominibus liue  propne,  iiue 
improprie  vtarc,  ad argrotos id  parum attinet.  Intclhgas id  clarius,  ii non  contrariorum  contra- 
na,  fed,  quemadmodum  lllis  placet,  oppolita  fibi  lnuiccm  elic  rcmcdia  dicas.  Siquidcm  copiam 
fanat  vacuatio:defecl:umnutrimenta:infummaA]uc>dexuperat,ablatio:quoddchcienseft,adie-' 
«  C  cTio.Itaq; etia  in  alio  opere  recte  arbitror  a  fene  dicTum :  1 i\ lcdicina  appofitio  eft  cV  detracno :  de-  L'b.  de  Flat.  a 
«  ficientium quidem appolitio,redundantium detractio. Porrd  dehciunt  redundant  q;  qucdam m  PricaF'° 
quantitate,qua:dam  rn  qualitate:in  quantitate,  cum  fanguis  immodice  eli  auctus,  aut  rurfus  mu 
nor  redditus: in  qualitatc,cum  vel  calidus,vel  frigidus,vel  cratTus,  ucl  tcnuis  plus  lufto  minus  ue 
cft  eftcctus.Siue  lgitur  contranetatem,fiue  oppoiitioncm,  nominare  hbct,  cius  indicationis  me- 
dendi,q  ab  omnibus,qua:  pter  natura  funr,pra:betur,femper  meminifTe  debebis,  ei  qj  elTe  lntcn- 
tus:potilTimum  quidem,  vt  dictum  prius  eit,in  affectibus:  fed  tame  5C  m  fymptomatis:  quamuis 
horum  nec  pnmucurauo  fit,ncc  proprie  contrarietas,fcd  curatio  quide  iimul  cum  aftectibus,  cx 
accidenti :  contrarietas  vero,lucidions  f.  brcuioris  qj  docftrina:  cauta  loqucntibus,abufiuc. 
Indicaxiones  Omnes  rrjdn  tum  rerum  Pr£ter  nJturam,  tum  Seamdum  n.iturAm,(juibits  umuer 

fa  Continentium putndarum  Curatio  contmetur.  C  ^4P.  l  3  . 

'Erum  ad  mcdcdi  indicationes  propoliti  nobis  febrium  gcneris  rcucrtamur:  repetamus  q^ 
fingula  genera,qua:  in  nobis  pra:ter  natura  funt,no  caufarum  modo,  vcrum  etiam  morbo- 
rum  8c  fymptomatum.  Et  caufarum  quide  genera  funt  multitudo^cV  Q-afTitudo,cVlcntorhumo 
ris.Cairia  hmul  cV  fymptoma  cft  tranipirabihs  excremcnti  retentio.Simili  modo  caufa  pantcr  SC 
D affectus eft ipfa  putredo.  Morbus  vero  tum  obftructio,  tum  febns  ipfa.  Symptoma  vero  eft  lpfa 
tranfpirabilis  excremen  ti  retcntio.  Ergo  mdicabit  (vt  dicftum  efty  prxcedetium  caufaru  quehbet 
proprium  aliquid:multitudo  ipfa,  qua:  cx  corum  eft  numero,  que  funt  ad  aliquid  in  predicamcn 
to  quantitatis,vacuatione:  lentitia  vero  cV  cralTitudo,que  funt  m  qualitaus  aftectu,fanationem,q 
'    pcrcontrariaperhciatur.  Cum  vero  m  plcnfqj  oppolitionibuscofuctanominano  iint,  accidit, 
vt,qui  in  rerum  fcientia  minus  funt  exercitati,tallantur.  Cum.n.vno  nomine  ncqucut,  quod  ani 
mo  concipiunt,nominare,id,ceu  prorfus  no  fit,dimittunt,qucadmodum  profecio  rn  glutinofis 
"  cmeJ.    cVcralTis  fuccisfaaut.  Quippe  crafTus  fuccus cx aduerfo  oppohrum  habet  tenucm.glutinofus 
c  .56i.b    vero(ficutipfcprimusgr^cenominauf  rhypticon,quafidetcrfiuudicas:ficutiucroaliquisdixe  *AE«y«r3w 
rit,qui  a  folidis  corporibus  nominandi  occafioncm accipcrct,fnabile.  Siquidcm  hoc  pacto  femp  L 
uidctur  Ariftotelcs  oppofitionem  facerc,verum  no  in  fuccis,(vt  dixi)  ied  m  folidis  iplis  corpori- 
bus.  Qydd  ti  glutinoli  humoris naturafub ea rationcintelhgas,  q>, quicquid  tetigcritjhuicargre 
difTolubilis  adhacrct,ndn  immcrito,arbitror,eum  qui  ncc  adherct,  cV  ea  qua:  adha:ren  t,dctcrget, 
contrariumipfiftatucs.Etantcccdenuuquidecaufarucontrarictatcs  abundcfunt  dufbe.  Inin- 
ftrumetali vcro  morbo,q eft obftructio,conrrariu ei eft grece ccphraxis,  qua  redufionc  v'puto  di 
xeris:  fymptomati  vcro,  qd  cil  trafpirabiliu  retetio,excreuo  ipforu  contrarium  cft. At  vero  mhu 

morum 


V! 


METHODI  MEDENDI 


morum  putredine  cV  excrctio,^  rcfrigeratio,cV  ventilatio,cV  femiputridoru  cococtio,cx  aduer^  E 
fo  refpondent:  ipiius  vero  febris.refrigeratio  oppofitio  eft.Porrd,c]bus  mcthodis  materiam,quae 
fingula  modo  memoratoru  perficiac,inuenias,ia diximus.  Pugnanubus  igif his  (iicuc diximus) 
alias  aliae  tu  indicationcs  vinccnc,cu  maceria:.  Inde  qj  facftu  clt,vt  quida,  cu  lgnoraifent  vna  femg 
dan  ex  re  quaqj  indicauoncm,ac,i  1  preter  nacura  iir,quod  indicec,c6cranu  ld  fcmper  indicare:  fin 
£  m  narurafe  habcat,no  contranu,fed  iimile:  nec  medendi  hi,nec  ianicatis  tuendae,mcthodu  con^ 
ftitucrc  potucrint.  Siquidc,  cu  in  primis  ipiis  indicaaonibus funt  lapfi,multo  profcck)  magis  in 
fjs,quar  fecuturg  crar,decipi  dcbebant.  Dcbent.n.  (arbicror;  edificrjs  fundameca  iaci  hrma,cV  fca^ 
plus  poni  idonea  canna,iiquid  aedificandoru  pangendoru  qp in  rjs  fucuru  ,eft  firmu: vbi.n.prima 
lpfa baiis  ftatim  ab  initio  debilis  fuic,cj  fieri  p6c,vc,qd*  iupftruxeris,  f uturu  inhrmu  no  i it  C  Itaqj, 
qrh  in  contincntibus  ex  propofita  ftipacione  febribus(neq3.n.grauari  debcmus  iccril,acq3  iterum 
fcrmone  repctere,quo  nunc  faltc  mcdicoru  vulgus  vera  mcchodu condifcat)  qm,inqua,Sepccm 
precernacura  pofita  funt,a  qbusindicationes  iumunc,humorumulcicudo,crailicudo,  lentor,  ob^ 
ftructio,  trafpiratiois  rctentio,pucrcdo,cV  febriscarens  intermiflTione: atqj  hxc  cotraria  oino  effe 
adhibendadocebant:  Praeccr  haec  vcro  ab  rjs,  q  £m  nacura  fe  habebat,poiitx  indicationes  funt  ex 
teperamcnro  tu  ipiius  laboratis  parcis,cu  reliquaru  oium  q  principeslunt,  ex  fubftantiaeipfarum  F 
quacitace,cV  ex  fpiritus  ipiius  fubftantiae  tu  cjticace  tu  qualitate:  horu  vero  indicationes  non  con^ 
trariorucrant,fcd  iimiliu:adiftavcro  (iicutdiximus)  dignofceda,tuxtas,tuconfuctudo,tum  oes 
qua;  cxternae  morbo  caufa:  fuere,contuIerunt,  vtiq;  ortis  hinc  quoqj  indicationibus  non  paucis: 
Ocs  profecftd  infpiccrc iimul  medicti decet,qud  f.intelhgac,  quo  na  primum  ac magis,  quonam 
minus  cV  fccundo,quo'nam  adhuc  cV  tcrtio,  atqjdeinccps  quopoft  quod  praeiidio  iit  vtcndum. 

De  Sanguintt  mittendi  ratione  in  Propofitajebre.  C^4P.  14. 

QVippc,fi  vircs  cius,qui  cx  putredine  humorfi  (vt  poiicu  eft)  fcbricitat,  valeccs  iint,  mitten 
dus  ftatim  fanguis  clt,  li  crudicas  ventris  non  fit,  ftatim  morbo  incipiente.  Sin  vires  infir^ 
ma? Gnt,aut  xus diifuadet,incidenda  vena non  eft.  Porrd  dictum  fupra eft  ciufmodi  fe- 
brein  virtuteimbcciIlandincidere:quippefynochosbene  habiticorporis,accalecisa?cacis,  pro^ 
pria  cft.  A  t,fi  in  pueru  mcidat,q  quartaderimu  annum  haclenus  non  attigit,mitti  llli  fanguis  110 
dcbebit ppea,q>  tantiiiis,cu  pre/ertim  calidi  ac humidi  iint,plurimu corpons  fubftantiae  quotidie 
defhiat,ac digcraf.  Ita,  qd  ex incidcnda  vena  moliendu  nobis  fuerat,  id  vltro  nobis  cx  curati  cor^ 
poris  natura  pftatur.  Qudd  li  corpus  quartudccimu annucxceiTerit,^ftimandu  cft,quahsna  cius 
"  Mayj.au,  1.  natura iit,num  gracilis,cV  fpiifa,cV dura,cV copiofi  fanguinis,an  contra: atq^ ita in  priori  miHia- G 
ncm  fanguinis  adhibcbis: m  fccutda nequaqua.  Quin  ecia mddus  vacuadi  ianguinis  ex  rjfde  mdi 
catntibus  fumcf  Si.n.cui  fanguis  mictitur,trigintaannos  natus  fit,fed  laxus,cV  mollis,cV  pinguis, 
et  albus,ac  gracilibus  vcnis,huic  aut  plane  fanguinc  non  mittes,au  t  paru  detrahes.Et  oino  quide 
non  mittes  in  tpe  a:ftatis,cV  regionc  ^ftuofa,cV  cceli  ftatu  calido  ac  iicco:  parum  detrahes  in  rehgs 
tum  anni  tcmporibus^tum  regione,tum  cceli  itatu.Ecenim,ii  neq3  obftruftio  fubcifet,nec  putre 
do,fcd  fola  fuccoru  redundantia,  ,ptinus  a  miiTione  fanguinis,  pro  naturae  fua;  ratione  fe  haberet. 
Itaq^  tfh  fuccoru  in  omni  tu  corporis  tcmperamento,tu  regionc,  tum  anni  tepore,  tum  ftatu  ccelf 
+  detrahi  par  erac,  quantu  fupra  naturale  ftatum  fuerat inaudtum. Verum,  qfh  nec obftructio,  nec 
putredo  curari  p  ianguinis  miffionem  poteft,vt  qu^  alia  rcmedia(ceu  prius  eft  monftratu)deiide 
rent,  reponi  fangui nis  aliquid  ad  curationis  fpatiu  debebit,  qud  minus  intempeftiue  nutrire  ne^ 
ceiTitate  vlla cogamur.Quantum  naq^ ad eiufmodi  pertinet febre,  prorfus  nutriendu non eft: fi" 
quide  oftenfum  prius  eft  folu  virtutis  refpeftum  cife,  qui  de  nutrimcnto  indicationem  praebeat» 
At  vero,  quantu  ad  id,  quod  inanitu  corpus  eft,  nutrire  oportet.  Ita  neceifum  eft  duorum  alteru, 
aut  febrc,ii  nutris,augere: aut  vires,fi  non  nutris,defjcere.  Satius  itaq^ fuerit  ( vt dic^um  efty  aliqd 
fanguinis,  quod  proprium  partibus  animalis  nutrimcntum  fit,rclinquas:  ac  ipfe  pauciiTimas  for  H 
bitiones  potiones  q^  exhibere  fis  contentus:  qbus  vti'q3,ceu  medicamencis  pocius,  cj  nun  imenus, 
egemus.  Nam  id  quoq^  fupra  (qud  minus  multa  de  rjidem  adhuc  loquamur)  eft  oi  tenfum. 
^fdtterfm  Alethodicos,  cjm  omijja  Ven&  feciione  LJr&cordia  Cataplafmatis  & 

perfttjwnibiis  relaxabant*  C  ~4P.  15. 

IMmo  de  cataplafmatis  ac  prgcordrjs  perfundendis  eft  loquendum.  Quippe  pleraq^medicorii 
turba  vnum  quiddam  hoc  quoq3  ex  f  methodicorum  iftorum  curandi  y  fanclionibus  ftatuiu 
i *  Vi?«.7THct.(  Q£s  ^5QCuti  poft  tcrtium  diem  nutriunt,ita etiam  oleo  prius  pcrfundunt.Inde  vno  die  interpo 
iico  rurfum  nucriunt,cataplafma prius  imponentes:  qudd ficui aluus  eft  adftricla,  etiam  hac cly^ 
ftcreducentes.Itaqjhisfaltemauthoribus  ordinandivicffusartem,  vnahoraquis  didicent.  Ve-- 
rum  non  i ta  fe  vera  res  habet:  fed ,  cum  ars  ipfa  tota  fit  magna,non  leuiflfima  eius  pars  eft  fcientia 
ordinandi vicftus.  Quae vtiq^ ex his  maxime remedrjs conftituitur,cibo,potione,  perfufione,  ca 
taplafmatis,cV  clyfteribus.  Quippe  fjdem  medici,  cum  fanguinis  mifTionem  in  principio  etiam 
folam  adhibuerinr,reliquam  omnem  £gri  curarionem  vicftui  mandant.  Itaqg  (vt  dixi)vnius  horg 
eft  viclus  eoru  difciplina:  q>  fi,qui  difcit,ingenio  valeat,ne  huius  quide  integrae,  fed  minimae  eius 
par  tis,in  qua  f  quae  nuc  dicam,  audiffe  licuerit.  Qui  febricitant,  ii  valentes  viribus  fint ,  omnibus 

fanguinem 


LIBER    VNDECIMVS  yi 

'A  fanguinem  ab  initio  mittcs:  perfufos    olco  poft  tcrtiac  accelTioncm,  vcl  mulfa  cum  alica  nutnes 
vellorbitione.  Deinccps  veroalterniscibabisdiebus,  fedcataplafma  cxartomclitc  prius  lmpo^ 
ncns.Sicubi  vero  aluusadftrictafucrit,clyftcrchancduccs.Atq;iIlorumquidcm  vniucrfam  ordi 
nandi  victus artem,in  his  verbis  iam  audilti,non  vtiqs m  fcx  mcni  ibus,fed  fcx  verficuhs.  Vcram 
autcm  dia:teticcn,id  cit viausordinandiartem,nuncaudies.  Calfacercpraecordiacataplalmans 
aut  perfufionibus  non  eft  perpenio  tutum,  fed  m  ijs  tfh  agns,  quibus  in  toto  corporc  nullfi  e'rrat  VdL«*i 
fupcrfluum:  cartcris omnibus cxtrcma eft  pernicics.  Nam,  liucrcdudantia  vtrauis  iit,vel  quae  ad  ^  ' 
vires,vclquxad  vaforum  continenuacomparatunfiuect  in  vna  parte  plunbiii  ve  vinofa  excre  iHtt"r- 
mcnta  fint.omnia  ad  partem  cxcalfacfta  trahuntur.  Quotics.n.vidifti  precordia,  cu  plane  phlcg^ 
monecareret,mtraquatuor  dics,q  ea  gregales  lfti  medici  pfundcre  cccpilfcnt,phlcgmoncn  con> 
traxiuc,cum  ego  ct  id  lpfum  tibi  prxdixitlcm,  lufTilTcm  q;,  diligeter  ad  phlcgmonen  futuram  at^ 
tentus  eflcsrTnquibus  ldmaxime  lntellcxiiti.  quatummalum  litvfui,  quialicnusarationclit, 
infucfcerc.Quippe  hi,cum  cx rjs,  quac  ipiimet faciunt,  phlcgmonas  fempcr  exrifent,  id  non ani^ 
maduerrunt,fcdi)fdcmfcmpcrerroribusimphcantur:veIuu  Hippocrates ,!  rjsaccidcredtxit,  qui  r;---^3^-'-*- 
hinccV  lndcolTiufradurascum  vlceredehgabant.  Etcnim  llh,  cu  phlegmonasin  vlcerccrearct, 
B  non  th deftiterunt,  rati  ld  adco  non cx deligatura,  fed  alio  quopiam errore  incidilfe .  E t  quomo- 
do,quatfo,  ad  aliam  curationis  rarionem  fe  rxanftulilTent ,  qui  vfum  line  ratione  prohtcbantur  ex 
rjs,  qua?  wm  ipfi  femper  facere efTent  alTueti,tum  prxceprorcs  fuos  ante  fe facerc contcmplati  i  fi- 
quidcm huius  gencris  homines  nc tcntandum  quidem  cenfcnt,  vt ex  indicationc  quicquam  hV 
mant:fedfolaexpcricntiafunt  contcnti.  At  Hippocratcsabipfarei  naturaidoneum  curationis 
modum  inuenit.  Quo poftea in vfum  venicte  cognitum  cft,  quantus  eilct  in  priori  crror.  Quin, 
fiquis in  eiufmodi  aftectibus,  cataplafmatis  cV  pcrfulionc  cx  oleo  relidis,  vcht ad  curationc,  qua 
ratio  docct,acccdere,ipfe,  quantopere  abcrrent,  qui  plethonca  cV  qua:  parum  pura  funt  corpora, 
fkcurat,haud  magno  negocio  cxpencntia  lpfa  iudicabit.  Sane  accidit,  vt  m  eiufmodi  morbis  di 
uites  potius,  cp  paupercs  pcrperam  curentur.  In  his.rupropter  ipforum  dehrias  duplcx  pcccatum 
non raro  comittitur,  cV q? fanguis non  mittitur: cV  q> a mcdicis  lm peniior  fcihcct adhibctur  dili- 
gentia,vt  quoridie  aliquid  circa  aegro  tatis  corpus  fiat.  Ac  inter  initia  quidc  fanguinis  miflioncm 
maior  corum  parspropter  mollitiem  non  admi  ttu,  tamctfi  magis,quam  pauperes,  rcdundantix 
fanguinis  affcctibus  funt  obiecti,vt  qui  magis  tum  cibis  fe  implcant,tum  in  ocio  viuant:  Medtci 
vero,quieos  curant,  vbi  fummum  remedium  eft  omilTum,  ahorum  vfu  farturos  fc,  quod  deficit, 
Cputant.Hucacccdit^qjipfiquoqja-gn^+liquisvictucotramorbumminorecum  ncgocio  lnftet.}-  t  rwrWia 
ncgligentiam  ran:  fiquis  r urfum  qutduis  agat,diligentiam :  cogun t  cos  prccordrjs  aliquid  quo u-  TU***ta" 
die  admouere,  fed necinuitis  profectd  ipfis  medicis :  vt  qui  facere  fcmpcr  aliquid  vidcri  velint,  q> 
fic  fe  maiorem  mercedem  accepturos-fperant.  Itaqj  accidit,vt  1II0  lpfo  temporc  phlcgmonae  diui^ 
tibus  incipiant,  quo  iam  pauperbus  morbus  propemodum  pcrductus  eft  ad  hnc.  Quippc  milTo 
in  propohtis  febribus  inter  initia  fanguine,non  pauperibus  modo,  verum  ctiam  diuitum  fcruis, 
plurimis  quidem  quinto,aliquibus  feptimo,  criiis  contigit,nemini  ferius  .At  diuites,  qui  cV  fan^ 
guinis  copiam,cVexcrementorum  plus,q;  pauperes  cV  ferui  habent,  cum  fanguinis  mittendi  pre 
termifcreremedium,acquoridienim  calido  oleoperfundantur,  tum  laxantibus  cataplafmatis 
vrant  ur,phlegmonen  nimirum  aliquam  vel  in  lecinore,  vcl  vetriculo,  vcl  rchquorum  lftic  vifa> 
rum  aUquo  conu  ahunt,alij  in  quarto,  alij  ln  quinto,  omnes  plane  rn  fcxto.  Ncc  oblitus,arbitror, 
es eius,  qui dum  perfunderetur,difficultatefpirandi  laborauit,omni  fupcruacuo  [  ad  prccordia}-  1  7? 
caloris  vi  tracto.Ergo  non  hic modo  perrj t,fed  alrj  quoqj  mhniti  quotidie  percunt,  cataplafmate  [n^eiclm^' 
ipfo  cucurbirul^  ritu  corpons  fuperuacua  ln  vifcera  trahente.Non  defuerunt  profcctd  cV  qui  cu- 
curbitulaquoqjipfafuntvfi,  eotanrumconfuio,  vtcircaaegrotantem  aliquid  fcmpcr  molirivi^ 
D  derentur.  Saluberrimum  lgitur  (vt  praediximus)  eft  in  febnbus  vcnam  inadere,  non  continen 
tibus  modojverum  etiam  alrjs  omnibus,quas  putrefcens  humor  concitat:  vbi  prefertim  nec  ctas, 
nec  vires  prohibcnt.Lcuata  nanqj,q  corpus  noftrum  regit,natura,exonerata  q;  eo,  quo,  vclut  far 
cma,premitur,  haud  cgre,  quod  rcliquum  cft,  vincet.  Itaq?  ,pprij  muneris  haud  obhta  cV  coquet, 
quodconcoquiefthabile:cVexcernet,quodpoteftexcerni.Eorum.n.qin  medio  funt  corporc, 
(vt  lfri  vocant)  prouidenria,vbi  derractus  fanguis  non  eft,  maximum  planc  eft  malum :  vbi  dcrra 
<ftuseft,nonmaximum.  Quanquaiicquoqjnoxiaefleinfynochisfebnbus  pot:quippe  deuita 
immodico  calore  vifcera etia amphus  dcuruntur ac  torrcntur.  Ergo  eiufmodi  prouidcntiam  llli 
duntaxatrequircnt,qbusinvnaparticulaputredoconftitit:fitamenhi  quoq;  fanguincm  prius 
miferint.  Prouidebirur  autcm  his,non  ficut  triuiales  ifti  mcdici  prouident,  qui  ftatim  mter  iniua 
relaxant,fcd  in  plurimis  prorfus  contra.  Rclaxanria  naqj  remedia,  licuri,  quod  in  membris  con- 
tinenjr,cuocant: ia,fi  in  principio  fint  admota;(p  co  plus  attrahunt.  Cum  cnim  adhuc ad affectu 
locum  fertur  fluxio,reprimere remittere  qj hac cxpedit,  no  ad  lpfum  attrahcrc.  Qux  vcro  Apo- 
cruftica  i.reprimentia dicunf,que adftringcndi certe  vim  obtinct,in  principijs  idonea  funt dupli 
ci rone,  QC  qjrobur affeiftis  particulis  mfcrunt,  vndc  minusjpromptc affluxum  cxcrcmcntorum 
in  fe  rccipiat:  cV  q> eorum,q m  ijs  iam  contena  funt,  tcnuilTimum  extrorfum  expnmant.  Qyod 

litum 


v- 
i. 


V 


METHODI  MEDENDI 

fi  tum  fluxio  humoru  pcr ca  rcmcdia compcfritur: tum  dcnlitas,  qua: cx adftringcndo  in  affecfta  E 
particula  rchcfta  cft,  cralfiora  dcnnet:  iam  tepcftiua  rclaxatio  clt,qud  ea,  quae  retcnta  fun  t  vacues. 
Prxcipueautadih'ingcntibusellvtcndu,vbiiniccurautvcntriculufupcruacuuprofluit:qn  eVc 
primonbus  admodum  ha:  partcs  funt: cV  munus  fuum  obeant  vcl  in  lplis  morbis ,  cft  necelTum. 
Porrd  eft  non  cxiguu  corum  munus,qualc  qjreliquaru  partium,  quibus  illud  modo  negociu  cft, 
vtid,quo  nutriant,  conficiancvcruquod  tantopercammalisintcrlit,vt,  lincq^in  vcntnculopro 
be  alimcntum  lucritconcoctu,ncc  in  fanguine  m  iccinoremutatUjVtiqj,  quod  m  fumc  nobisaC' 
Cidit,  vtcibi  pcnuria  dcgcrc in  abftincntia  cogamur,  idem  tum  onmibus  animalis  partibus  acci- 
dat: non enim  cx  ns,  q dcuorarit  quis,fed ex  r)s,quae  in  ia diclis  vifccribus  confeccrit,  alimcntum 
toti  corpori  fuppeditatur.Atqjob  ha?cnimiruimpenhus,qj  cctcra mebra,vctriculus  cV  iecur  ad- 
ftringcntia  deliderant.  Ergo,cum  ea,que  iam  infixa  funt,cuocandi  tempus  cft,tum  quoqj  modi- 
ccadftringi  poftulant:  quod.n.adftrictionis m  pnncipio largius,  fjs,  q? cartcris partibus,  adhibcf, 
id  feruandu  affidue  cft,nimiru  mancnte,qui  id  mdicct,  vfu:  vfus  vero  cfl  (vt  paulo  antc  tcftati  fu^ 
mus)  nutrimeti  conlectio.  Si  igitur  pcr  imbecillitate  parum  rccfte  concoxerint,  no  modo  aflum^ 
pti  cibi  nulla  cft  vtilitas,  fed  et  vcntnculo  non  raro  cx  cius  corruptcla  laccftito  expcllif quoq^  ali^ 
quid  prioris.  Ita  fi t,  vt  duplcx  ia  noxa  toti  corpori  acccdat,  aim  nec  cx  cibo  fumpto  nutriatur,  cV  F 
t  T»f  liy.»a.i  aliquid f  ex  eo,  quod  libi  repofuerat,}- amittat.  Huc acccdit,cV  qp ciborum  concocl  io  fiue  ca  in  ie 
Ka.?a.7*4j\)( .  cinore,  fiue  in  vcntriculo  lit improfpcra,  fcbrcs  intcndit,  ac  fucci  vitio  exaccrbat.  Quo magis  in 
omni  febrc,ciboru  concoftioni  profpiccrc  magnopere  oportet:  atqj  eius  rci  caufa  roboris  quoqj 
inftrumcntorum,quibus  pcrftcitur,n6  Icuis  habendacft  cura.  Sanc  aliqui  funt  (vt  Hippocratcs 
ait)  qui  cx  eo,quod  ignorant,non  parum  lucnfaciunt .  Arbitrantur.n.  lecinoris fcphlcgmoncn 
rclaxantibus  pra'lidrjs  curarc,  cx  co  lcilicct  famam  fibi  comparantcs,  q?  in  agnitionc  falluntur:  li- 
*-Tepijfdt.z»\i.  quidcm vidcntur  non nunquam  lincameta  mufculi,  qui a coftis  thoracis ad  praecordia pcruenit, 
circunicnpno.  pcrfimilfa  iccinori.Mirum  autcm  minime  arbitror cos,qui  ncc aliud  quicquam  in  artc  probe  di- 
dicerunt,ncc  in  agnolccndis  affcrtis  partibus  fe  exercuerunt,fic  laudcm  aliquando  confequi» 
Qua  rattonc  C.itaplajmata parare  oporteat,  cjti£  Ventriculo,  lccmori,  Lieni,  &  Rclicjuu 

infcrioris  ~\>cntns parttbus  conducant.  C     P»  1.6. 

Ertim  iftosmittamus.  Nos,vcl  fi  minimalufpicio  iiticcurvcnrriculumuc  laborarc,  ablin^ 
thium  protinus  oleo  incoqucmus,  accas  particulas  pcrfundcmus.  Cum  autduplcx  in  om 
ni abfinthio  facultas  cV  qualitas  fit,vcluti  in  libris  de  mcdicamentis  cft  traditum,  vtiqj  m  pontico 
adftringcndi  facultas  non  parua  cft: in  rcliquis omnibus amara  quidcm  qualitas eft  vchemcntir  G 
lima,aditriclio  vcro  (quam  faltc  guftu  agnofcas)  aut  plane  obfcura  aut  pi  orfus  nulla  fcntif.  Pro^ 
inde  ponticum  ad  iecinoris  cV  vcntris  phlcgmonas  eligi  prarftat .  Porrd  ld  eft  tum  folio,  tum  fl  o 
rc  longe,g  cactera  abfinthia,minore:  odor  quoq?  huic  non  modo  non  infuauis,vcru  etiam  aroma 
tum  quid  praefcrcns,rcliquis  autcm  omnibus  cft  fcedus:quarcha:c fugcre  conueniet ,  vti  autem 
lcmpcr  pontico.  Etiam  reliquoru  mcdicamentorfi,in  quibus  mifta  cu  amaritudine  adftringendi 
vis  eft,aliquid  in  olcum  conn'ccre,atq3  ad  cundcm  modum  vti  licet.  Oftendimus  nanq3  in  opcre, 
quod  de  mcdicamentis  infcribitur,  amaram  qualitatem  pran're,ac  viam  adftringcnti  faccre.  Quo 
fit,vtmedicamentum  idgenus,  omnibus,  quae  tm  adftringant,  litpraeftantius.  Ac,  liquidem  m- 
tendcrc  adftriclioncm  ftudes,  etiam  olcum  ipfum  adftringendi  vim  habeat,  cuiulmodi  eft,cV  q3 
•  9ctM6~f, Hbro  Hifpanum  vocant .  cV  quaecunq^ cum  Irdndibus  oleae  prcparare folent: vel quale cft crudu,quod 
fcquenu  ucrnt,  gra:ci  omphacinon  vocant.Sin  leuiorc  vti  adftrictione  placct,  aliud  olci  gcnus  prarparabis,  prae- 
oamina.       cipuc quod  tenuium  fit  partium : quod  genus  Sabinum  cft.Optimum  tamen,  vbi adftringcrc  ve 
hcmentius  eft  opus,Hiftricum  olcum  cft,vt  quod  ambas  in  fe  virtutcs  habeat,cV  amaram,cV  qug 
adftringat.In  pcnuria  vero  ablinrhij  inter  initfa  vel  melinum,vcl  maftichinum,  vel  lentifcinu  fa- 
risfecent:  q?  fi  exigua  febris  fit,etiam  vnguentum,  quod  ex  nardo  componitur.  Efto  autem  opti  f-| 
mum  id  quoq?:  ncq^.n.parum  intcreft  inter  id,cV  quod  vi  tiofum  cft :  cum  id,  quod  Ncapoli  in  Ita 
lia  confiriunt,nomine  tm  nardinum  vnguentum  lit,fi  cum  co,quod  in  Alia  fit,  conferatur.  Id  an 
teaLaodicesetantumcomponebatur:  nuncetiamin  multisfit  oppidis.  Qudd  fi  inchnatio  fc* 
bris,in  qua  ifta  moliris,non  admodum  fit  facilis,  abftinebis  av  nardino:  vteris  autem  hoc  tempore 
re(ftiusmelino:aut,ftid  non  eft,letifcino:ab  hoc  vero,maftichino.  Omnibus  naq^  his  nardinum 
vngucntum  valctius  excalfacit:  quare,  fi  reliquorum  copia  non  eft,  rofaceum  illi  admifccbis.  Sa- 
ne  myrtini  adftrictio  idonea  non  eft,cum  craffiorum  fit  partium,  q  vt  alte  defccdere  polTit.  Atqs 
ha:c  quidemexempligratia  protulimus:nam  magnamcorum  copiam  deligereexmcdicamcto- 
rum  fibris  Iicet.  Adeundem  vero  modum  cV  cataplafma  compolitam  vim  habeat  ex  ea,quae  te- 
nuium  fit  partiu,ac  rclaxct,  tum  vero  cx  amara  cV  adftringente.Superet  avit  in  fjs,vbi  kilicct  tum 
reprimere,"  tum  robur  addere  ftudemus,quod  adftringat:  vbi  tcnuare  ac  detergere,  amarum:  vbi 
euocare,quae  ex  relaxantibus  tenuium  maximc  fint  partiu:  fiquidem,  qug  craflae  fubftantiae  funt,  0 
ea  pus mouetibus  moftrauimuselTe accomoda.  Cum  aut  dcfinitu  in  opere  de medicamcntis fit, 
eV  que  vel  fola  obtineant  adftringendi  qualitatc,  vel  amaritudine:  6V  quae  ambas  polTideat  quali- 
tates:maxime  deligeda  funt,qug  ambas  habet:  vbi  ea  nonadfunt,ipfe  amararjs,quae  adftringant, 

mifcebis, 


i 


LIBER    VNDECIMVS  75 

A  mifcebis,ita  nimi'rum,vti  nos  in  iccinoris  phlcgmonc,cx  copijs  prc/cntibus  componcrc  cataplaf 
mavidifti.Eratenim  is,qui  egrotabat,  mcdicus:qucmiamluccrnisaccen{is  inuiumu  ;:quo  tem 
pore  ab  rjs,qui  talia  vcnditat,nihilcmi  potuit.Ergo,cum  inclinatam  notabtlitcr  febrem  inuenif- 
fcm,vtendumoccafionecp  primum  cenlui,co  ccrtcmagiSjCpfufpcclam  horam,  quegalliciniofu 
turacrat,  alteriusaccelTionisinitiumallaturam  vcrebamur.  Incoxiin  olco  quidem  abiinthitim: 
in  aqua  vcro malum cotoncum.  Dum autem  haec coquebantur,  myrobalani  picfma, dC  ircos  ra- 
diccm,qua:  intus inueneram,  contudi cribraui qy.  dcin olci  cV aqua:,quc paraueram,  portione in 
lebetcm  immifi :  ac,  vbi  modice  coxeram,  myrobalanu  cV  irim  vna  cu  exigua  ccra  inieci .  Coqui- 
mus autem  cotoneum  non  in aqua modo,vcru etiam  pcrfaepc  in auftcro  vino :  ac omnibus ciuf- 
rnodi  cataplafmatis  dc  ipfa  quoq?  cotonei  carnc  interdum  admifccmus.  Quippc,  vbi,  cV  quod  co 
rluit,copiofum  eft,cV  particula ipfa  innrmior,adftringcntc  vim  (iicut  fcis)  inaugcmus:  vbi  vero 
tum  corpus  totum  purum  cft,ncc  mcmbrum  ipfum  imbccillum,nec  vltra  quid  coHuit,  ibi  m  rjs, 
qua:  mifcentur,  matcrijs  minimum  quidem  fit,  quod  adftringar:copiofius  vero  no  folum,  quod 
rclaxcr,fcd  etiam  cV  quodamarum  eft,cV  quod  acre.Qiidd  fi  cxigua  febris  fit,  ac  phlcgmone  non 
adeo  calens,tum  argcr  ipfc  inaediam  tolerare  valeat,  hoc  cafu  digeftoriam  quidem  curadi  Ipccicm 
B  intendcs,  adftringcntem  aut  remittes.  Neq$  enim  amplius  ipfi  laltcm  phlcgmone  conducerc  pof 
funt,qua:  adftringut,  vbi  nec  affluit  quiccj,  cY  crallus  humor  aftcdo  loco  tenaciter  eft  infixus,  fed 
(ficut  prxdiVtum  cft)  trahende  potius  curationis:  ac,  qu£  adftringant,mifcendi  conlilium  proba 
mus,  qud  robur  mcmbrorum  tueamur.Vndc  neccolo  laborante ,  nec  rcliquorum  inteftinorum 
quouis,  nec  mufculis:  qui  in  prxcordijs  habent,aut  ipfo  pcritonaeo,mifcenda  adftringentia  funt: 
fed nec,  cum  velica male habet^vterus^ue, modo  (vt di<5tum  eft)  nihil  vlrra  ad  Iocu  Huat,  ncc fan- 
guinis rcdundantia  ncc  cxcrementorum  copia in  toto  fint  corpore.  Porrd  rcnes SC  pectus  in  me 
dia  pra:di<ftorum  conditionc  funt,  quantum  f.a  vcntriculi  iecinoris  6)3  folicitudine  abfunt,  tatum 
reliquorumfupergreffa:fiquideminvcntncuIoaciecinorc  exoluirobur  eft  pcrniciolilfimum, 
in illis minimc eft  pcriculol um.  In  his  vero  cft  quide pcriculofum,  non  tn  pcnnde,  vt  in  iliis: niii 
li  pus educcrc ex  pe<ftorc,aut pulmone,  aliquando  lit opus.  Dc lienc  pnunciarc abfolute  non  eft, 
nec  nifi  prius  dehnita  tum  corporis  totius  natura,  tum  vero  arTccftu,qui  curationis  temporc  occu 
pauit.  Nam,fi  vel  aeger ex ijs  fit,qui  f  atrae  bilis> excremetum  naturaliter  congerant,  vel  ctiam  co  \mdi;h>Uc» 
tempore  fuccus  is  in  eo  abundet,necclTe  eft  in  licne  curando  adftringetia  rcliquis  admifccas,  qud 
vifceris  robur  cuftodias.Ita  enim  cY  excremcnta  ad  fe  trahet:  cY,  cum  corpus  expurgarit,  ipfe  rur^ 
C  fus  per  ventriculum  excernet: veluti in  naturalibus comentarrjs  de  his  eft  proditum.  Sin  nulium 
omninofittatr^bilis}-excremctum,autoinoadftringendumnoncft,aut  parcifiimc.Obferuan  ■] 
dum  vero  diligenter  eft  non  in  liene  modo,vcru  etiam  in  oibus  partibus,in  quibus  humor  putre 
fcit,  quod fymptoma maxime fit vehemcns,  quod fecundo  loco, aut  tcrtio:  qud  videlicct  aifedu 
ex  ipfis  plane  inuento,idoneamci  curationem  adhibeas.  Ahas  nanqj  in  membro  afifecfto  calor  fu 
perat:ahas  tumor,qui  vel  propter  abundantiam  humoris,vel  propter  cralfitudincm  fitdurus.  Si 
igiturcalorpra:ponderat,idagendum,vtfenlim  perea,que  tcpentcm  caloremobtincnt,  digera^ 
tur:quod  genus  eft  tum  hni  femen,  tum  chama:mclum:quibus  adijci  vcl  hordei  vcl  fabarum  fari 
na  debct,  quippe  quorum  neutrum  excalfacit.  Saepe  aut  (vti  non  ignoras)  quod  medici  artomcli 
vocani,  pro  cataplafmatc  ciufmodi  phlegmones  praeparamus,  atqjaquealiquid  mifccmus:adlie 
nem  vero  etiamaceti aliquando  aliquid.Si  vcro  laborantis  phlcgmonc  partis  calor  non  multum 
a  natura excefterit ,  fed magnitudo  eius  notabilis  fucrit ,  digerere  haud  timidc  line  aqua dcbcbis, 
et  fcenigrxci  aliquid  fupradiclis  immifces.Si  vero,veluti  fcirrhoia  phlegmone  fit  propter  humo 
rum,quoscontinct,  vel  cralfitudinem  vel  lentorem,  tum  aceti  aliquid,  tum  amaramcdicamcnta 
fimul  immifcenda  curabis:  potilfimum  in  liene.Etenim  vifcus  hoc  proptcrca,  q>  ab  iecinore  craf 
D  fumhumore  trahit,eiufmodi  humoris  occahoncplcrunq3  laborat.Quo  magiscataplafmata,qu£ 
ex  oxymelitc  cV abfinthio  cV  capp2ri  fiunt,  illi  funt  idonea.  Haec  igitur  cum  mcdicortim  vulgus 
ignoretjOmnes  oleo  perfundunt:cY  cataplafmatis  relaxantibus  curant  prius,c£  corpus  vacuetur, 
omnium  qj maxime diui tcs: quibus  non folum  in  talibus obfequutur,  fed  etiam  cos  lauari  in  bal 
neo  pcrmutunt.Ego  vero  ncceorum,qui  cx  putredine  humorum  febricitcnt,  laucm  quequam: 
nccrelaxantibu$cataplafmatis  prius,qj  fuperuacua  purgarirr^vtar.  His  vacuatis  non  folum  auda 
&er  lauem,fed  etiam  cataplafmatis  vtar,in  alijs  quidem  mcmbris,ijs,  quc  rclaxcnt:  in  iecinorc  ve 
ro  ac  vcntriculo,  additis  ctiam,  quae  mcdiocriter  adftringant. 

Qu£  CdtapUjmata  Cordt,  &  Pulmom,  &  omnmo  PeSlori  comunumt.  C^4P.  17. 
,  Arciusvero  ad  peclus,c]j  ad  ea,eft  adftringcntibus  vtcdum:qn  taliahumorcs,q  phlcgmone 
excitant,in  pulmones  cV  cor  non  nunc^  rcprimunt.  Ac  cibis  potius  horu  hrmitudini  cft  con 
fulcndum:  neq?  enim,ficutiniecinorecV  vetriculo,itahicquoq3  tcnuifilmo  victu  eft  vtcndum: 
In  lllis  naqjalimcntu concoquitur,  mctus  cj? cft,ne  ipfis  phlegmonc laborantibus  nec  nutrimen^ 
tum  ri te  concoquatur,  cV  phlegmone  augcaf:  in  pcclus  vcro  tm  alimcnti  iam  concocfli  pcrucnit 
quatum  vni  iph  particulae nutriedac fatisfaciat.  Ac  loge  quidcm  magis  in  pulmonis phlegmone 
abftincnduab  aditringcntibus  cft:qn  in  co  iplis  quoqj  relaxantibus  admifcendu  aliquid  acrium 

Septima  Clalfis.  k  k  k  k  k  k  k  quodamodo 


P 


li 


METHODI  MEDENDI 


quodammodo  cV  cuidcntcr  calfaaetium  clbquippe foras  trahcrc  potius,  cp  rcprimcrc,  th  co  dc-  R 
bemus.  Itaqjetiam  cucurbitula  vtilitcr  rjs,qui  iic  laborant,ii  prius  lint  vacuati,  upplicabitur :  fi  ve 
ro  abundantia fuccorum  (quam  vocant  Piethoram)  in  his  lit ,  non  magis  cx puimonc  in pectus 
ahquid  excrcmenti  transferct,  quam  cx  toto  corpore  attrahetin  virunque. 

Cataplajmata  Lworanti  Ccrcbro  CJT-  Capitis partibus  accommodata.  C^4P.  i  S . 

EAdcm  rationc  ncc  m  ccrcbri  cVcius  mcbranarum  phlegmonis,  cucurbitulis  in  morbi  initio 
fvtemur,verfi  vbinccinHuitadhucquicq,cV  totumcorpusprius  citvacuatum.  Atrepnmen 
tibus  in  his  quoqj  inter  initia  vtedum.Scd,cum  olfibus  cranij  mcdium  occupatibus  in  akum  de-'. 
iccndcre  reprimaiunwimcupimus,eorum,que^rdrc  acdeduccrcea  polTunt,  aliquidrcprimen 
tibusadmilccbimus:cafunt,  quorum  lublhiuiaex  tcnutbus  partibusconftat.  Saneacctum  non 
modo  tenuium  partium  cft,icd  et  non  mediocre  rcprimcndi  vim  obtinct.  Quo  profcctd  rationa 
bilius  in  principrjs affecTuum  ipfo  vtuntur,  rofacco  admifcctcs.  Proccdcntc  vcro  temporc etiam 
fpondyhj  cV  fcrpilli  (quibus  iam  non  modo  partium  tcnuitas,  fcd  ctiam  calor  ineft)  aliquid  admi 
fcent :  quo  f.  tcmporc  tranfirc  ad  ca,  quat  concoquan  t  ac  digerant,  conucni  r  atq3  h;cc  vtraqj  valcn 
tiora,c]jpoftuIetipfa  pars  phlegmoneaftcclajdchgcrCjCcu  viribuseorumpcrca,queinterlunt,of 
fa  remittcndis.  Sanc  ad  cum  modum  6V  caftorco  vtimur,  cum  th  co  in alrjs  phlcgmonis  minimc  F 
vtamur,quamuis  ctiam  in  fumma  tnciinatione  fint:clt  cnim  calidius  id,  cj  vt  phlcgmonis  fit  ido- 
neum.AtvcroIociscircaccrebrum^phlcgmonisiplisiaminclinatibus,  eftvtililhmum,qmnon 
continuo  hlSjfed  oflibusinicrucnicntibusoccurrat.  Incftafitciulmodipharmaco  8C  partium  tc- 
nuitas,quod  ipfum  ijs,quorum  pcr  denfum  obiccm  tranfnntti  vim  oportct,  clt  accommodum. 

i^ii£  Partcs pcr  cjum  Vi.u,  0" per  ijux  Rcmcdia  yacucntur.  C  ^4  P,  i  9. 

ILIud  tcprofecld  no  iugit,nos  hngularum  particularum  meatus,  qui  ijsad  fupcruacuoru  emtf 
lioncm  iunt  proprij,  Huxilcs  rcdderc,Inteltino,ventriculo,cV  mclenterio,  cV  cocauis iccmoris 
intcftmum  rcctum :  Rcnibus,  vclicx,iccinoris  gibbis,vcnar  cauae,  cV  arteriae  magng,  6V  omnibus 
quc  in  lumbis  habcntur,cum,qui  vnnis  eft  dclcgatus:Pulmonibus  cV  pcftorijipiam  afpera  arrc^- 
namcV  fauces:Ccrebro  cVciusinuoIucriscum,qui  pcr  palatum  cV  narcs  dclccndit.  PanturHuxi 
bilitas  ijs  quidcm,qux  pcr  fcde  cxccrni  habcnt,mulla,cV  cibis  ijs,qui  vcntrcm  moll  iimt,  6V  phar 
roacis,qu£modiccproritatc  polTunt:qu:ecnim  acriora  funt,vitarcoportct,  qm  phlcgmonas  cxa 
ccrbcnt.AdvetricuIum  vcro,iccur,cV  hcnem,fiqh  phlegmonelintvexata,necmulfaipfacft  vti- 
lis,qmillico  in  bilcni  tranfcat,acvifccrum  phlcgmonasaugcat.Excrcmcnta  vcro,  vtcum  vrinis 
cxccrnantur,ijs  mcdicamcntis,que  vrinas  mouent,  (  Diuretica  Grxci  vocant)  promouebis.  N6  G 
fccus,  quae  in  pcctorc  cV  pulmonc  contincntur,  tuffi  (pcr  ca  fcilicct,  qua:  hanc  moucant,)  vacua^ 
bis.  Porrd  in  opcrc  dc  medicamcntis  cuiufq3  matcnam  didicifti,non  corum  modo,que  iam  com 
prchcnfa  funt,fed  ctiam,qug  ccrebri  membranarum  q3  eius  fupcrHua  pcr  narcs  cmittunt. 

Qup  Tcmporc  &  cjua  ratione  Cataplafmata  relaxantia'i&  Batncum  £orotos  tuuent.    C^4P.  zo. 

ETenimhorum  quoq^omnium  vbcrem  matcriae  fupellecftilcm  m  lThscommcntarijshabes. 
Quare abunde  funt  ad  rem  prarfentcm,  quae  hadcnus  dc phlcgmone  laborantium  partium. 
diHerentia  difputauimus.  Dicfturus  enim  phira  de  ijs  fum  in  ca  mcthodo,qua:  oium  tumorfi,  qui 
praeternaturam  funt,curationcm  comprehcndetmeqj.n.in  pra*fcntia  dcditaopcracV  ftudio  huc 
lermonem  fum  ingrelTus,  fcd  prarter  pcnfum  in  eum ,  fequcla  quadam  rerum  muitante ,  diuertiV 
Siquidcm  propolitum  nobis  in  hoclibro  no  fuit,vt  te  partis  cuiufqj  phlcgmone  bbfelTie  optima: 
curationcm  doccrcm;  immo  vt  noxam  corum  oftcnderem,  quibus  cataplafmata  in  febribus  non: 
vacuato  prius  toto  corpore  imponutur:  potifllmum  vbi  intra  corpus  aliquid  phlegmone  infelta 
tur: quippe ,  fi  ambicns ita calet,  vt  materias  valenter liquct,  maior noxa  eiufmodi  cataplafmatis 
fucccdit,c|[  lotioni  in  balnco.  Quanquam  autumant,qui  quotidie  pr^cordia  pcrlundunt;cV  cata^ 
plafmatis  inducunt,non  modo  nullam  cx  ijs  noxam,(ed  etiam  magnam  vtihtatcm  aegris  compa 
rari:contra  ex  lauando  non  modo  nullam  vtilitatcm,fedetiam  maximum  incommodum,fcilicet 
ignorantes,  ficuti  reliquorum  oium,  qua;  circa  acgrum  adminiltrant,  ita  cV  balncorum  naturam.: 
Ego  vero  de  vniucrfa  corum  vi  in  fuperionbus  difputaui  plenilTime.Nfic  tatum  dixine  cft  fatis* 
quibufdam  prorfus  nihil  nociturum  balncum: quibufda  minus,  cjj  cataplafmata.  Quod  cnim  in. 
prarcordijs  relaxantia  (que  ifti  vocant)  pr|lidia  taciunt,id  balneum  in  toto  cfficitcorpore.  Eo  cjj,: 
cum  in  rcmiTTione  febns  adhibetur,corpore  iam  mediocri  ter  tranfpirate,n6  exiguum  affertcom 
modum,oia  ex  co  tum  fuliginofa  excremeta,  tum  fumida  educens.  Et,fi  quidem  nullius  vifceris 
imbccillitas  fubfit,  proficiet aegrotanti: li  th  horror  intcr exhibcndum  non incidit.  Tribus.n.his 
in  balneo,quod  in  quacunq^  febri  adhibebis,intentus  fis  oportet:  vni,  q>  citra  horrorem  fit  admi^ 
niftratum : fecundo,  q> nullum  primg no tae  vifcus  fi t  imbecillum: tertio,  q>  multi tudo  crudorum 
humorum  in  primis  venis  non  contineatur,  Horror  nanqj  (vt  prius  diclum  eft)  nofolum  inten 
derc  iam  prgfentcm  febrem  potcft,fed  etiam,cum  non  fuit,eam  interim  cxcitare:  partes  vero  im< 
becillac  liquatos  iam  humores  magis  rccipiunt,g  ante,  quam  liquarentur:  crudorum  vero  humo 
rum  copia  in  totum  corpus  digcntur.Horum  li  nihil  obftct,cx  balneis  duo  harc  egro  compendia 
3£cedant,cVc£redundantiehumoruahqui^  trafpirabit. 

Qiidd 


LIBER    VNDECIMVS  74  ' 

A  Qudd  fi,pra?tcr  qj  cp  nulla  pnnccps  pars  imbccilla  fit,  ctiam  inferioris  notor  partium  aliqna  iitin- 
uahda,veluti  pooagncis  pedes,c\  ijs,quiarticulari  vitio  laboiat  (Arthruicos  Gneci  vocant)  vni^ 
ucrii  corpons  arnculi,  maxima  ialutis  pars  afgro  ex  balnco  comparabitur,  iplis  mhrmis  partibus 
qux  fupcruacuafunt,cxcipicntibus.AfloIcnt.n.non  nuncj  5c  citrabalncum  lupct  uacanea  UD  par 
tes  inhrmas coniiucre:  a  balnco  vcro  magis,  vtpote  tum  luccis  lplis  pcr  id  liquatis,  tum  vijs,  pcr 
quas  mccnt ,  pareiactis:  umbo.n.harc  cx moderato  calorc  proucniat,  ncccffc ei t,  tum  vt humores 
liquentur,  tum  via:  dilatentur.  Proiride  ht,vt,cum  iecur,vcntnculus,  puImoncs,pccius,vel  prin- 
cipum  id  genus  partium  aliquod  imbccillu  lit,maxime  lcdantur,quicuq3  fc  laucnnt,fi  lllis  fupcr^ 
uacua  ln  corpoie  hnt:  rjdem  q,  lpfi  cataplafmate  vii,duplcx  incomodum  lcntiant,nullo  comodo. 
Quippe balncum  tum  corpus  totum  vacuat,tum,quod  f  umidum clt ac  fuhginofum, digcrit: rc- 
laxantiacataplafmata,acfimilisfacuhatis  perfuhones,vtnihil  horum  bonorumaftcrut,ficfupcr- 
uacuumomneadimbccillius,quodcunq3id  circamcdiucorpusfit,contrahunt,fiuc,iecurid,iiue 
ventriculus,fiuc  feptum  tranfucrium,iiuc  mcicntcrion,hue  iciunu,hue  colon,rcncs'vc  hr.Qudd 
fidiligcntiamoftcntare  volentes,ctiampcctusvndCxcaliaciant,vclinipfum,velctiam  incor,vel 
in  pulmoncm ,  fupcrflua  rapienr. Voco  imbccillam  partem,vcl  qux  naturacft  mtepcratior  (alij 

j$  nanqj alia  fic  fc  habct)  vcl  qua:  cx  prxccdcntc  ahquo  morbo  m tcm pcriem  contraxit:  vel  qua:  in 
prxlcnti  tpe  in  hanc  iit  perducla.  Non  cnim  partium  oium,quc  aut  phlcgmonc  laborat,  aut  pu- 
trcfccn tcs  humores,  aut obftruciiones contincn t,  virtus  ftatim  lnhrma cit:  proptius  tamcn  ln  ljs 
quoq3lupcruacuum,qualccunq3id  iit,inegram  partem  proptcr  calorcm,  qucmaffectus  cxcitat, 
icrtur:  quippeparncula,quaobltructio,autputredo,  autphlcgmoncoblcdit,  febris  ipfius  vcluti 
focuscit.Ergo,cum  huicproptercalorefua  lpontc  trahentiahaquarpiamoccai io  extrinfecus  ex 
rjs,quae  poteltate  excalfaciant,acccffit,ncccflecltaffeaum  lntedi.  Ar  vero,  iiquis,  vti  prajdictum 
cit,  toto  corpore  prius  vacuato,  rclaxantibus  curct,  vbi  fcilicct  maxima  fcbris  no  adcir,vtiq;  pro^ 
detic  ahquando  po tclLTum vcro,  ccu didum  ctiam eft ,  lauare citra  noxam  licet.  Cauendum  tri 
a  fngido  foho  his  eiriqri  cV  crudi  &  putrefcentes  fucci,+  minus apti  ad  exhalandum}-  rcdduntur,  t  Ar  JV«rxt- 
fiquisincomorctur.baneofricitfisctia,  fiaquaadmodumfitfriciida:qh  hcaftcctorum  tumcor-  rrthj  minuS 
pus,  tum  vel  maxime amicta  particula,  difflari  cuaporari  q3  pofrular.  Quo  ht,vt vcl  perfundcre  ll  ai»ncm. 
los  aqua  ldonea  ioleamus:  vcl,  fi  modcrarc,qux  in  natatione  cft,irigcat,  mgredi  permilTos  celeri- 
ter  exire  iubere.  In  progreflu  th  morbi,  quo  tempore  cV  abiumpta  la fupcruacua  funt,  cV  tum  cru 
da  tum  pucrefcentia concocTa,  cV  cataplafmaris rclaxantibus  5C  balncis  iine pcriculo  vtare. 

Quo  paclo  Ratw  ~\iclus,  xjtimato  in;tio  acfebru  ~\>ivweflatiienda  fit.  C  ^4P.  z  l . 

POrrd  aptiifimum  in  febribus,qua:  intermittunt,  -£cV  repetunt}-  tcmpus  cft,cum,vti  dictum 
eft,  cxhalare  iam  coeperitfebrilis  calor.  Starim  cnim  corpusad  nurrimenruprxparat,  huius 
quoqs  opportuno  tempore  ex  duplici  coniectato  refpectu,nempc  fummo  prarcedentis  acccffio- 
ms  vigorc,Sc"  futurae  principio.  Ad  haec  nanque  fpectantes  operam  dabimus,vt  q;  longiifimc  ab 
vtroq?  nuu  iamus.Ergo,fi  fpatium,quod  mter  fummum  prioris  accelfionis  vigorem,cV  fcqucris 
principiuintcruenit,iatisfitamplum,facilecft  idoneum  tcpus  inucnirc:  finexiguum  idfucrit, 
al  tcrum  facias,  ncceflc  cft ,  vt  aut  argrum  admodum  adhuc  calentcm  nu  trias ,  aut  icqucntis  accef- 
fionis  lnuaiionc  lam  iam  affutura.  Quo  magis  praefagi medici eiufmodi  febris  indiget ,  qui  pri^ 
mis  fiaom  dicbus,quanto  fpario  durarura  febris  iit,  conrjciat:  quippe,  fi  cdntincns  fucrit,  conftat  *  fvny>'(,\.co 
breuihniendam.Siitaqjvlrrafcpnmum  progreflura non videbinrr,  prorfusconrincndusaabo  j^Sf1^',,. 
acgercit:vtiq3ii  virtutem  nondefcifturam  conijcimus.Sin  ad  nonum,aut  vndecimum,aut  quar^-  y»(  legu  Lm* 
tumdecimum  vfqj  progreflura  videtur,  aut etiam  m  ieprimo fimenda,  carterum  xgcr  vires  infir-  wr- 
miores  habere,c^  vt  m  tantum  tempus  lufficiat,nccelTum  erit  nutrire:  acdeligcre,  ircut  in  rc  anci- 
piti  conuenit,  quod  minus  iit  noxiil,  dilhnguendo  id  difccrncndo  cp  ab  co,  quod  magis  fit  noci- 
D  turum,  id  qi  tum  ex  loco  afflicfto  vna  cum  attcctu,  tu  acceifionis  dC  principij  8C  fummi  et  vigoris  . 
cdnfuetudine.  Siquidcm,  vbi  veliecur  vel  vcntnculu  phlcgmone  prehcndit,  perniciofiffimum  qarcajm™°ai 
eftanteacceifionem  cibarc:vbi  hatc  abcft,  quibus  inhrmaeft  virtus,vtihiTimum.Aflolcntenim  mfcriusucttit. 
cos,quiirafehabent,iccinorequidemafflicto,  aluidciectionesvnacumacceifionibusinuaderc:  '^Lautem. 
ore  autem  ventriculi  vcxato,  fyncope. In  alijs  vero  animahs  inftrumentis ,  quod  iam  diiftis  por^ 
tione  refpondcat,  tum  ex  fitus eorum  rationc,  tum  dignitatis ,  xftimabis:  agctur  qj  dc  ipfis  poft> 
modum.  AtfummivigoriscVacceffionis  pnncipij  morcm  iicc6fideres,ccfeo.In  fummo  vigO' 
re  norabis,  an  citramagnitudinem  febnl is  calons  iiccus  fit  dC  fquallcns,  an  citra  fquallorcm  vres» 
Priorcm  naq; humedantc  victu  madcfacere c^  primum  oportet:  in fccundo,dum  plurimum  ca- 
loris  fc  rcmittat,expeclare.In  principij  vcro  acceffioms  more  aeftimabis,an  corporis  cxtrema  per 
<rigeret,cV  magnam  fanguinis  reuocationcm  ad  interiora  corporis  faciat :  an  omnino  corpus  non 
premat.Quippcfecundumhoc,ceufacilemanfuctum'ue,conte.nncs:  inpnoredirtinguas, 
oportet.  Nam  fi  abfq;  viiccris  phlegmone,  aut  fuccorum  redundantia,motus  ad 
interiorain  acccifionibus  pollct,  nihiloffendes  paulo  ante  cibans:fin 
vel  phlegmone,vel  rcdundantia  fubfit,cauenda  eft  ante 
acceifionem  cibatio,ceu  res  maxime  noxia. 
Scptima  ClaiTis.  kkkkkkk    i)  Galcni 


GALENI    METHODI  MEDENDI 


ID    E  S  T    D  E    MORBIS  CVRANDIS 
LIBER  DVODECIMVS 

ARGVMENTVM  LIBRI 

Symptomata,  quxcunquc  Infigniorafuntad  eucrtcndas  vire$,ac  cum  febribus 

inuadunt,  curare  docet. 

Quo  paElo aduerfiu  Symptomata pugnandum pro  ratione noxx ,  <juam 

~\mbus  injerunt.  C \AP.  I. 

On  funt,licut  non  nulli  autumant,C3;,quae  cum  fymptomatisconfiftunt,fe^ 
brcs,aut  fcbnum  gcnus  vllu,aut  fpccics  diffcrentia  uc:  fcd,  veluti  tum  ahus 
morbus alrj  morbo ,  tum  fymptoma  fymptomati,  vno  temporc,  eodcm  i'n 
corpore  copulatur,fic  cV  cum  febrc incidunt  qucdam  grauiora  fymptoma-  p 
ta,quibus  profpici  niaiorc  medentis  folicitudine  dcbet.Nam  dc  lcuioribus, 
quac  febrium  gcncrationi  ncceflario  fuccedunt,adeo  omnino  non  memine 
runt,vtctiam,ceu  prorfus  non  fint ,  innominataca  rcliquerint:at,  quae  vel 
rarentcr  febricitantibus  incidunt,vel  comunem  magnitudincm  cxcedunt, 
feorfum ab  alijs  tradcnda  cenfcnt.  Sunt  porrd  corum  primze difterentie^  trcs.  Aut enim  in  acluv 
num  offcnfaconfiflunt^autinretcntorum  vacuatorum  ucimmodicoexcelfu:aut  corporumip^ 
fortim  aflcau.  Quartu  cnim  gcnus  numerandum  intcr  fymptomata  non  eft ,  etiam  li  mter  fym-- 
ptomata  cjj  maximc  non  pauci  id  pofucre,  licut  erylipclata,  ophthalmias ,  vlccra,  parotidas,  rcli^ 
qua  c]3  id  gcnus.  Ex  prcdiriis  vcro  tnbus^aaionum  quidcm  offenfa:  li  contriftant,folicitudinem 
mcdici  ad  (e  conuertun  t  .aftccftum  qj  dcfcrcre  cogunt:  idcm  faciunt  cY  corum,  qux  rctinentur  vcl 
cxpclluntur,cxccflus.Atgcnusfymptomatum,quod  in  afteaibus  confiftit,altcrius  quidcm,que 
curarc  oportct,  arlectusclt  fignum :  ipfum  tamen  nullam  feorium  curationcm  cxigit,vtpote  cunt 
afTcCiu,vndcnafcitur,vna  cetlans.  Vtcnim  in  lummadicam,nullum  fymptoma,  quafymptoma 
cft,ncc  curationis  rationcm  indicat.ncc  primum  immutat.  Monftratum  cnim  cftcx  morbis  lplis 
curationis  indicationcm  preftari,  veluti  cx  caufis  ipfis  prouidcn  tie;.  Diclum  praeterca  cft  5C  quo^  G 
modo  prouifio  ipfacum  medendo  fimul  titmifta.Exaccidenti  tn  iymptomata  quoqj  curandira 
tioncm  aliqri  mutant,caufae  fcilicet  locum  co  tcpore  habcntia.  Eorum  oium,cum,vcluti  cauff  ,cu 
rationcm  immutant,vnum"caputcft:  dicoid  vnumlaefioncm,  liuccaipfiusvirtutisfit,  fiueaffe  AJi  lu 
<frion:s:qri,fi  nihil  fjsofhciant,curationcm  noninterpellant.Larduntautevircs  vigilie,dolor,cY  fc1, 
imrnodica  vacuatio.  Aftcctui  vcro  eadcm  non  vtiq3  fempcr,  caeterum  magna  cx  partc  nocent,  ac 
petiffimum  cum  fucrintimmodica.Ob  hxcigitur  fola,curadi  rationc,quamabinitio  inftituera- 
mus,ad  prarfcns  mutata,fymptomafubmoucrc  primum  cogimur.  Ergo,li  rcfoluatur  vires,non 
tri  vchemcnter  funt  lam  rcfolute,fed  adhuc  rcfiltunt,  ad  fymptoma  tantu  fumus  attenti,  atq3  id  cp 
primum  fubmouere  maturamus:  fin iam  refolutac  vehcmenter  vircs  funt,non modo  fymptoma 
fcdarc,fcd  etiam  illas  firmare,propcramus.  Qudd  fi  vno  remedio  tum  fymptomalcniri,tum  mor 
bus  curari  qucat,id  vtiqj  non  fuerit  fymptomarefpicere,aut  fymptomatis  caufa  remedia  fumere: 
fcd  ois  ciufmodi  auxiliorum  fpecies  plane  morbi  curatio  cft.  Ncq^  enim,  cum  lateris  dolorem  in 
plcuritidc,milfo  fanguinc,vcl  corpore  purgato,  fanamus: nec,cum  abfceflum  diftentum  dC  cum 
dolore  pulfantcm  diuidimus,ac  pus  cmittimus:  eiufmodi  curatio  fymptomatis  eft,  fed  cum,  exc  ' 
pli  gratia  ,  in  dyfcntericorum  deiccftionibus,vbi  vehementer  rodunt,veI  tragi fuccum,vel 'hirci^  H A.  £'<•» 
num  feuum ,  vel  rofaceum  ceratum ,  pcr  infcrius  indimus:  quibus  vtiq^  praelidrjs  ipfa  cxulceratio  c' ,1,5i' 
inteftinorum  non  fanatur,  maxime  fi  putrcdinofum  aliquid  habeant:  lcd  vires  interim  conquic^ 
fcunt:  atq?  ld  eft  contra  fymptoma  inftare,  morbo  ad  id  tempus  neglecfto.  Quippe,vbi  viriu  ro^ 
boris  fiducia  eft,adco  nuquam  contra  fymptoma  pugnamus,vt  contra  prorfus  per  ea  non  nuncp 
prxfidia,qu£  dolorem  aftcrunt,morbos  ipfos  curemus:  vcluti  profectd  dyfentcriae  ipfi  morden' 
tibus  maxime  mcdicamentis  tum  potifTimum  medemur,  cum  vtiq^eft  grauiffima.  Quippe  me- 
dicusquidamquinquagenarius,  cum iam feptimam  nocftem  aegrotaret,  necviribus  admodum 
valcntibuselTct,  doloreillicapitis  vchementiindextropotiffimum  tempore  oborto ,  non  expe^  J 
Ctans,  dum  amicorum  quifpiam  ad  fe  veniret,  fibi  ipfi  nocte  venam  incidit.  Itaqj  dolor  illi  proti' 
nus  conquieuit,cgtcrum  longo  tempore  tum  decolor,tum  viribus  imbecillis,  tum  exilis  manfit: 
ali  cj3  corpus  eius  dcfijt  ( Atrophian  Graeci  vocant)  fic,vt  vix  pnftinum  habitum  receperit.  Eft 
porrd  hic  quoqj  duplcx  medicorum  contra  dolore  inftatium  ratio ,  altera ,  qua  delicrjs  cubatium 
fubfcribunt:altera  ex  artis  ratione.  Quippe,fi  licetargrum  doloribus  obnitetem  valetibus  reme^ 
drjs  vno  die  perfanari,  qui tota neglecta  curatione dolori  tfh  eft  intentus,  non id  cx  artis  rationc, 
fcd  in  egrotantis  gratiam  facit.  At,fi  cx  dolore  vires  refoluuntur,atq3  ex  eo  periculum  impendet, 

&  mitigari 


LIBER    DVODECIMVS  7f; 

A  cV  micigari  color.cV  roborari  vircs  dcbebunt:  qud  cV  morbo  rcfiftcrc.cV  cu/ationis  fpatio  fufficc 
rc  valcant. Equidcm  noui  quofdam  tum  mcdicos,cum  egros,qui,dum  animoli  viden  volebant, 
ob  idipfum  pcricrunt,q>fortitcrac  viriliicrconuadolorcm  fcmpcr  funtrcnixi,nec,quodcum  lc 
nirct,  quicq;  cepcruntdcd  lnafpcns  6V  (vt  ipli  lnccrprccabancur)  affcdum  dcltruentiOusauxilns 
pcrfcuciarunt.QiiOifanc  fpatiolongiorccuratoscllcfacius  tuilict,q;  brcui  virihccr  mon.  Qiiidi 
Ui  Ei«.ti.  *aut(vtfibicii  viius  gcncrofcdyfcncencos  vchemcncilfimo  mcdicamcnto curans,  multos  vno 
•7.  L  j4°-  b  fanaui t dicquofdam  vcro  lUgulauit.Erat  nanqj cius  medicandi  racio  ciufmodi.  Ccpas  id gcnus, 
quod  Gra:ci  Carcon  vocat,vno  dic  comcdcndas cum  panc dabar,  tum  potum  parcum :  poltridic 
manc  muriam  acernmam  perinfcriomnfundcbat:lccudum  hanc  ctiam  pharmacum  validum, 
His  lgicur  tolcrandis  quicunq;  fufficerc  pocucrunc,  prorfus  funt  lanati:aliqui  vcro  conuulione, 
f  aut aic  cx  dolorc defcdu}- vna  cu  madorc  cutis  oborco,inccricrc.  Efto  igitur  tcrminus  rn  argrO'  t 6vt^ 
tantibus.qucm  non  tranlibit is.g  ex arte gencrofe contra morbum  pugnat,  vt  tuto  medicetur:  ci  f txdtUre. 
vcro,qui  dolorc  micigat,vt vircs cuftodiat.  Vbi vlcra  pcrguur.crudehs  hois  officiu  facit,  qui vna  •  F/i3U - 
cum  morbo  vita  quoq:  homini  aulcrt:  qui  vero  cubacis  dchcijs  (ubfcribit, eius  qj  voluptatc non 
fanicacem  pro  mcta  gcrcndorum  habcc,  adulatons.  Comucunc  medici ciufmodi cxccllus cum  in 
Balnsquoqj  rcmcdiorum  gcncnbusnon  paucis,tum  vcl  maximcinrjs  vocatisanodynis :  quarex 
papaucns  iucco,vcl  altcrci  fcmine,vcl  mandragora: radicc,vcl  ltyraccvcl  cali  quopiam  hunt.Na, 
cV  qui  egris  gratihcatur,incoru  mcdicamcntoru  vfu  modum  cxcedunt:cV  qui  intcmpcftiue  mv 
modice  q?  funt  animoli,dum  prorfus horu  vfum  rcfugiunt,do!oribus  egros  iugulat.Ergo,velu- 
ti  in  omni  totius  vite  tum  habitudine  tu  adionc,  ita  hic  quoq;  coniihii  lllud  fapictis.qui.Nequid 
nimis,dixit,c6plectcmur.habcntesprohnc,qud  tendamus.cubaris  vnhtace.  Quippe,fi  tasclt  rjs 
rcmcdns,qua:  morbu  fanenr,vtendo,quodoptaimis.efficcre.abltinendum  ab  lopicntibus  medi- 
camcnris  cft,  qua:  vocant  Anodyna.  Sin  cx  vigilijs ,  cV  viribus  rcfolucndis ,  ad  morcis  diicrimcn 
arger  ccndat,  tum  profecto  tcpeftiucciufmodi  mcdicamcntis  vtarc,  fcihcctnon  lgnaruscorporis 
fiabuum  non  ruhi!cxhisla:dcndum:  lelionem  th.q:mortem.potiuscligenda.  Nam,li  hccadmo 
dum  magna  no  Gt,  falte  poitca fpatio  longiorc ea  laicire hcebit:  fin  ica clt  lmmodica ,  vt  ncc  pro- 
lixo  fpatio  pcrfanari  queat,at ccrte  hanc  1  pfam  cligenda  potius  rcmur,q  vt homo  pcrcat.  Hac  ni- 
mirum  pcrfuafionc  iple  quoqs,  tamctfi  oium  maxime  ab  vfu  grauitcr  fopicntiu  abhorrcns.  ahqh 
th  ca  cV  cohcis  cxhibco,cV  ijs,  qui  vel  oculoru.vcl  aurul,vcl aharu  partiu  vehcmcntiffimo  dolore 
cruciantur.  Inccnm  vcro,6Vcuegcrcx  tcnuideftillationc,vigili]S,  cV  vehcmcnti  tuili  vrgct,  pau- 
5  C  xillulumeiufmodimcdicamcnti  orTcro,facilc  noxam  eius,hquis  lcmcl  eft  vfus,fpatio  emcdatum 

lnratus.  Porro  diffidcnt  incer fe ipfa  mcdicamenra.Quippe  qua:  plurimu  fopicntu  m  fc  habcnt, 
ca  ad  pra-fcns quidem  magis  funt cfficacia,ca:tcrum  valentem.  cV  rcmcdijs  rebellcm  m  a*grotatis 
corporefngidicatem  rclinquunt:  quxhorum  lnfehabcntminus,  calfacicntium  vero  fibiadmi- 
ftorum  plurimumxa.quanto  funtad  pra*fcn:>minuscfficacia,  tanto  miuturuminusfunt  noxia. 
Omma  rh  ld  gcnus magis  funt  falubna,fi  poft  annum  a  compoluionc  fumantur,vcluti  quod  ad 
Philoncmrclcrunt  authorem:quodaddoIorcslcdandos  fenfumftupefaciendonullominusclt, 
1  celcbre.  Sunt fanc  6V  alia medicamenta non  pauca ex  fcminibus conlcda,  grarce  Dia  fpcrmatran 

!  cV  Triga;na  nominata,qua:3  ficutad  torporem  m  prcfcns  lnduccndu  mitiora,  lta  in  futurum  funt 

1  tutiora: atq; ha-c quoq; oia  vrilius announa  fumuntur.  Philonis  vcro  mcdicamcn ,  cc  1 1  duorum, 

t  '    trium' vc,aut  quatuor  annorum  fit,multo  fane  cfr  mchus,  fcd  ncc  lnutile  th  fcqucnubus  annis  ad 

:  dccimum  vfq;.Quod  enim  ultra  inuctcrauit,tanto  quidc  cft  minus  noxium,  quato  cft  uetuftius: 

l  carterum  languidiscftuiribus,eo  q;parum  nauiter.cuiusgratia  pararum  eft.pcrhcit.Ergo,licutt 

l  cauendus  cft.quoad  ficri  poteft,eiufmodi  medicamcntoru  ufus,ica,  fi  ncccffitas  urget,nec  admo- 

dum  noua  funt  offcrenda,q)  fngida,quc  in  hts  funt,preualenccs  uircs  adhuc  habcat ,  ncc  lta  anti-' 
Dqua,utfpcm  noftram  fruftrctur:fed,utic6prchenlumcft,tandiudimittcda  lunt,  quoad  uiolcntia 
refrigerantium,ab  corum,  quae  calefaciunt,ui  mitigccur.  Ec  tahum  quidc  mcdicamctorum  ufus, 
eorum,qui  aducrfus  fymptoma  pugnantxft  proprius,  potiffimum  ubi  cx  frigida  caufa  dolor  eft 
cxcuatus:obfuntenim  talia  plunmum  toti  ahcclui,  accurationi  contumacem  cum  rcddunt. 
Intcr  Rcmtdu  Quxdum       cum  affecln,  cui  adlnbentur,  Quxiixm  ftorfum  Sim- 

ptomaracnrare.  C^iP.  z. 

T  fanguinis  miffio,  qua?  fdlicct  uircs  non  deijcit .  fymptoma  fpc(5bnris  mcdici ,  opus  non 
eft,fed  eius,qui  totum  affectum  adimcre  ftudct.  Ad  eudcm  modum  6V  balneuni.cV  purga- 
tio,  cVfomecacalida,cVuinipotio.Quorumomnium  Hippocratcsin  aphonfmis  |  ubidcoculis  e.Apf.  )i.Ezt 
■    dolcntibus loquirur,his uerbismcminit:Oculorum dolorcs meri potio,lauatio,  fomcntum cah>  otd-4>- 
**    dum,ucne  fe<ftio,uel  purgatio  foluit.Harc  naq^  oia,dum  affectus  fanant,una  cciam  cum  lpiis  do- 
lorcs  fedant.Eodcm  modo  nutrimctum,  ^ut  rn  fupcrionbus  cft  dic"tum)  ubi  m  licco  6V  fquallcn- 
tecdrporc ,  ftomacho  laborantcexhibetur ,  dum  affcctum  ipfum  fanat , ctiam  fyncopc prehendi  'Alr»» 
prohibct. At non ca.quatex redundantia  fngidorum  humorum  mcidir,  fiuc cxolutio,fiuc ftoma  l-",°-"'x>- 
chifyncopceft, alimctum ccu mcdicamcn deliderat:quanquam ctiam  m ciufmodi  aftccubus no 
folum  nuuimcnrum,fcd  criam  uini  aliquid,non  raro  acgrotanti  darc  cogimur,non  utiqj  qud  affe 

Sepuma  Claffis.  kkkkkkk    iij  cruin 


a: 


E! 


i 


MBTHODI  MEDENDI 

ftum  curcmus,  fed qud  periculum  in  prarfcns  dcpcllamus.  Quippe  vacuatio  potius ,  qj  adicctio,  E 
cft  hocgenere  iaboranttumcuratio:  licct  qj  quotidie  videreltcxgrotantium  plurimos,"  medico    A.Lf.,1  >t, 
rum  ignorantia  perditos.  Dcquibusagcrc  nuncmihi  tcmpcftiuum  vidctur.  cXfoi  li 

Dc  Cwraruhs  tjsycjui cxjumma  Crudorum fuecorum  coput  Ftbricitanta,  Syncopc 

jat  illime  c  orripiuntur.  C \AP.  3  . 
Rgo  fcbricitarc  incipiunt non  nulli ,  vbi  maximam  crudorum  "fuccorum  copiam  vna  cum    *^ t.u 
_  ons  vcnmcult(quod  fane  ftomachum  vocant,)oftcn!ionc,vclcxcruditatibus,  vclaliaqua-  CJtii 
piam  occafionecongcffn  unt.  His  &  prxcordia  lnflata ,  cV  totum  corpus  ampliorc  molc ,  Cfy  pro 
t  v  ttMeSlt  •  natur-e  modo,  cernitur:  tum  color  alrjs  quidcm  ad  albidius,  qj  pro  naturah  habitu ,  Qi f  mtcr  cute 
|icf;i.aquoiiu;.  aqUaiaDorantlum  mag  i  s fmtile  }»elt  mutatusrno  nuHisctiam  ad  nigrius  ,autliuidius,  quosqui^ 
dcm  mcdici  plumbci  coloris  appcllan  t.  Omnibus  pulfus  minorcs  lunt,tj  pro  caloris  ratione:  pre 
tcrca oblcun omnino  qj incquales:  fepe ea innequalitatc,quam  Syftcmauccn  Grcci vocant: fem^ 
pcr  vcro  ca,qu:e  in  vno  cft lctu. Nulh  talium  ianguis  mitti  linc  maximo  difpcndio  folct,  cum  ta^ 
nicn  vacuuioncm  dchdcrcnt:  vcrQ  necfanguiins  miirionem,ncc purgatione  fulhncnt,  vtpotc  A-1;b- 
quos  finc his fyncopefubito  adoritur.  Quc  nam  igitur cltratio  talibus  mededi,qui,cum  vacuari    c',#"  **" 
poftulciu,vacuantia  prahdia  110  fcruntr  banc  nullam  aliamhis-_idoncam}- vacuatione  inueni,  F 
pra  ter  cam,qua:  cx  fncTionc  paratur.  Incipcrc  vero  in  principio  ltatim  morbioportct,  ac  primu 
a  cruribus,(upernc dcorlum,id  qi  linteis  non  admodum  molhbus,  fed  afprcdinis  mcdiocrc  quid 
•iuv-ritvSeu.  habcntibus:dcbctcnim  udiab  hiscutis,  cum  iimul  cVcaleficri  pcrcam  cVdigcria-grotuspollu- 
lct.  Dchinc tota  brachia ,  ab  humcris  vfqj,  lupcrne  deorfum  linuli  modo  funt f ricanda. Vbi  vero 
artusoiuncsabundccalcrc  vidcbuntur:cV  metusfuerit,ncquiscxnuihitudincfridtionis  contufa 
iamcarnc,  lalfitudinislcnfusiplisfupcrueniat:oleo  rclaxatc  vtcris,quod  gcnuscft  Sabinum:ab 
"  Libro  fupe-  aditringcte  vcro  abliincbis, cuiufmodi  Hifpanumcft,Hiftricum  q;,  cVquod  vnacugcrminibus 
rioicvciut  tio  vcjcx 0huaadluicimmaturaconhcitur.Hycms  vcroli  fucrit,nihilodctcriusfit,  li  ad  digcretium 
aliquod  tianlieris,  cuiulmodi  Sicyonium  cft,autquod  cum  chamannclo  coponitur,  -{aut}-quod 
apud  /L'gyptios eft  m  pi ctio.  Qudd  li  horum  copia  non  lit,oportcbit accepto  rclaxantium  oleo- 
rum  ahquo,cV  in  quo  nulla  ht  adftrictio,potiifunum  C|3quod  cft  antiquHis,immittcic  ipii  anethi, 
quod  viUebitur  latis.  Mox,  (vt  iph  lolcmus)  vbiin  vaieduplici  tantifpcrcallcccris,dum  mcdio^ 
criterquahtatcm  herb.cimbibcrit,  vngcrchocartus,cV  fricare  tuncquoq^qj  plurimum  J.cbcbis: 
poftcaoleum,qm  tediumaftcrat,dctcigerc:atqjad  fpinadorfi  tran;irc,hanccj3  totam  parircr  frica 
re,primum  licca  fnctione,poft  olco.  Ab  hacruriusad  crura  te  conteres,  cV  ab  hisa  J  brachia,  exiii  G 
dcnuo  ad  fpinam,ita  totum  agcns  dicm  in  domo  pur;c  lucis,ncc  madentc:cfto  cius  domus  QC  ca^ 
lor  mcdia  tcmpcrie.  Sanc  mulfa,inqua  coctum  hyifopum  fuit,his  cltaptilTmia.  Seruadum  cj^.nc 
vcl  cibum,vcl  iorbitioncm,vel  aquam  exhibeas,vel  oino  liberalitcr  bibcre  finas,nili  mulfa  tnbus 
*«*      °x»{  primis diebus  duntaxat  vti,ipfe,  quas dixi,  partes drdine  fricas,co cjj  folum tcmpore intcrnnttes, 
quo  fomnus  hominem  occupauerit:  ad  quem  ctiam  alficiedum,  cV  friclio  vberior  facitataqj  vel 
hoc  nominc  vtilc  prarlidium  tucrit,nedum  q?  vacuct.  At vcro  nec vberior  'Yomnus  his cft faiuta^  ±u* 
ris,  cum  ncccrudos  fuccos  digcri  finat,cV  vifccra  grauiorarcddat:fcd,  fi  quis  alius  attcctus  clt,qui  4*U 
fomnum  cV  vigilias  modicas  defiderct,  hic  profcctd  in  his  cff.  Quippc  fomnus  concoquit,  vigi^ 
liac  digcrunt:quorum  vtroq3  eft  opus  ijs,  qui  cx  multitudine  crudorum  fuccorum  argrotant.  Hr^ 
go  inuicem  mediocritcr  adlubiti,iuuare  fe  mutuo  vtiliter  potcrunt.  Atq3,fi  pulfus  his  paruus  ad- 
modum  infirmus  6,3  fit,  aut etiam  fupra  ha'C  vchcmentcr  marqualis,  fcire  Iicct extremum  pcricu^ 
lum  elTe:facienda  tii  nobis,qug  retuli  funt,necaliud  quicc|i  molicdum.Sin  pulfus  robore  mcduv 
cri  litacmagnitudine,praftercaminimeintercifus,cVa?quaIis,confidcra,qua:adaIuum  fpeclant: 
*  ^Kirltf.    aCj  [\  fua  fp0ntc  commodc  non  deijciat,  audacter  p  infenus  aliquid  infundes.  Accidit  nanq^  pofl: 
aquam  mulfam,vt,que  in  primis  venis,  qux  f.circa  iecur  cV  mcicnterium  funt,colligt  fuperuacuaH 
folentjhaccommode  deijciantur.Quddiimaioriulto  fuperfluorumimpetus  ad  aluum  citctur, 
principio  quidem  percoquerc  mulfam  amplius  oportcbit:  ea  naq^ ,  licut minus  aluum  fubducit, 
lta  magis  nutrit:  Cotra  cruda  ut  minus  nutrit,  fic  magis  fubducit.  Poft  haec ,  fi  fuperuacualargius 
dcfcendant ,  ne  fic  quidem  fiflenda,  fed  exh lbendus  pro  aqua  mulfa  ptifTanae  cremor  elt.  Si  uero 
flucre  pcrgant,alice  forbitione  nutries,  pulfuum  intcrim  rationeobferuata:  ahquando  enimfu' 
bito  ad  imbccillitatcm,uel ina'qualitatem,ucl  paruitatcm  mutantur.  Quo  tempore  pancm  cx ui- 
no  diluto  cxhibere  conuenict,utiq3,fi  nec  uentriculus,nec  iccur,phlegmone  laboret:  qfi,f  i  hac  nv 
feff entur  iam  corpore  crudis  fuccis  referto,plane  defperata  falus  _gro  eft,pulfibus  fic  mutatis.Er 
go  in eiufmodi  egri cafu  te ipfum  al culpa  immunem  pra:ft:abis,fi  moriturum  predixcris,  ac nullo 
generofiore  medicamento  ufus  fueris.Quibus  uero  fpes  eft  falutis  (eftautem  omnibus,c]ui  ita  ci- 
L^dcpSied"  tra  Pft'egmoncn  egrotant)  maximum  medico,qui  utiq3  ipfos  tn  principio  fufcepcrit,uidetur  mi 
intcr  fyncopi  hi  dedecus  efTe,fi  in  fyncopen  incidcrint: quanq  per infcitiam  mcdicorum  quotidie id  fieri cerni-' 
aut &  l«pop(y  tur» Verum  non  el t,q>  hos fpec1:emus,aut  cum  his  nofmet conferamus,fcd  cum  co,qui,cu  re  uera 
v t  hlfei-ius  pa-  Per^tus  m  arte  fit/oedum  putet  _grum  f  animo  extemplo  linqui,}-  ipfo  ncc  fymptoma  prgdicen- 
tebi'tca.5.      te,ncc  ad  id  prgparato,aut  idem  prohibcte.  Sane  dictum  a  me  etiam  m  fuperioribus  eft,qui  cata- 

plafmatis 


I  i 


LIBER    DVODECIMVS  76 

A  plafmaris  cV  pafutionibus  afuJ-Je  prarcordia  vcxant ,  ipfos  in  ciufmodi  afTc  "r fr> u s  phlcgmonas 
accerfcrc.  Minimeigiturcft  Ins  vrcndu  pnus.q;  fuperuacuamagnacx  partspartim  vacuatafint, 
pardm  concoc3a:tum  vero  eriam  his  vtaris.Iicct,non  tn  Juntaxjt  rclaxans,  feJ  cx  abimthio  mc^ 
diocri  ter  pcrfundens:  B  rii  febris  non  planc  lit  magna.  Si  vcro  mcJicann  tibi  trcs  primos  Jjcs  ,  vc 
dictum  cii.nihil  occurra£incommodum,rjfdem  ipiis  vteris  vfq;  ad  fepnmum.aqua  dutaxat  mul^ 
fa,inquaincocrumhviropumlit.cotentus:liquiJemIongitrimam,  qui  ltafuntartccti.abiabui' 
nentiam  lcrunt.corporc lcihcet  cx  cru Jis  lplis.quos  continet,fuccis  concoqucn Jis  alto.  Qaod  li 
nonmoJocruJifuccifintj  fcJetiam  co  corrupcionis  pcruencnnt,  viconcoqui  aJ  pcrtcctionem 
non  qucant.qui  lic  agroranreorum  Jefpcrara  cit  lalus.  Sc  J  qui,  fi  nullus  prclerum  commirratur 
crror.feruan  polTuntm  aqua  folum  mulia  aJ  lcpnmu  vtq;  lunt  numcnJi:aut,  licubi  iJ  rcs  exigat, 
vcl  aluo  fluente,  vela*gro  mulfam  tafuJiente ,  aJ  ptutan^  crcmorem  eft  tranfeunJum.  Sinhtmc 
qucq5auafetur,alicaaJeuJcm,quo  ptitfana.  moJumcipr.Tparabitur:  neq:cnimns,qu:  :calunt 
aflccti,acetum  incomoJum  cit:  lmmo,  ticubi  cruJos  artaum  tuccosclTc  animaducrtcris.  oxvmch 
pro mulfacxhibercaiTiduc  Jcbcbis.  Qub  J lihuius atTiJuus vfus  ra»Jio elTe  cccpent.tranlireinui 
ccm  aJ  mulfam  cV  ptiflana  conucniet:  Jem  rurfus  aJ  oxymeli  reucru.  Maximc  vero,  quibus  tum 

B  paniUB)  tii  rarJus ac rarus  pulfus eft,  r)s frigiJos  lubclTe luccos puran  Ju.  IifJem  prormui  cV color 
viuatus  in  totocorporcinanitcftccernitur:qualis  nimirum  pnuseli  traJitus.  ScJ  hcn  lorralTe, 
quoJ  Jictum  clt,non  polTc  cuipiam  viJeatur.cum  nulli  tebncitantium  aut  tar  Jior,  aut  rarior  pul 
fusriar.  CarcrumdupIicirarionevcrumefTc,  quoJ  Jictumcft,  comperierur:  vna,  cfcuidenrerin 
accciTionibus apparcar  cV  urdiorcs  eV  ranorcs,  c£  pro  naturah  lpforum  habitu ,  puhus  hcri:  alte- 
ra.q<  cV  reliquis  prcter  acceiTionem  rcmporibus.horum  arraia  rum  rarius,  tum  rarJius,  q:  ahoru 
quorumuis  qualiracuq;  febnatatium.pulfanr.  Ergo.ti  arlras  lit.cV  agcr  tngiJc  potioni  aiTucrus, 
IrigiJum huicoxvmcli  dabis.  Gn hvcms  lit ,  oibus caliJum ,  tum  rjs  qui  cali J.e.  rum  ns  qui  ingi- 
da*  mfueuerunt,otieres:aque  vtjiimmodicus  aftaris  tempore  aftus  lit.eua  ns,qui  ca!i  Jat  aiTucri 
funt.rrigiJum,  vtiqjfinullum  iitns  vifcus  ad  miuriam  opportunum.  Sanc  propoucisaJueriiffi' 
ir.afunuumbalneum,rum  acrambicns,  quones  vclnimiumcahJu>efr,vel  ingiJu>.  k..  -.: 
uanJi  hi  non  funt.iiccV  rcclinanJi  m  Jomo  :uiu.:eiure  quiJcm.  qua  ir:geat:hycme,  qu.c  ca!c.-.:. 
LaeJunrur  nanq;  non  parum  ab  vtroq;cxccilu.viJchcctin  balnco.  artrare,  cV  omni  calons lncre- 
menro,cruJis  humonbus  liquaus,ac  pcr  omncs  corpons  parres  rluennbus  lta ,  vt  mecucJum  iit, 
ncaJ  pulmoncs  cV  cor  ferantur:ahquanJo  cuam  nc  aJcercbrum  lubeanr: cum  longe  praTcct,  vt 

C  circa  lecur cV  pnmas  vcnas aJhuc  lplis  fubliitant.  In  Jomo  vcro  lmmo J:ce  irigi Ja,  cV  h yeme,  cV 
dcniq:  ambicnte  frigiJo,  fucci,  qui cruJi  funt,  cV  mepu  aJ concoqucnJum  mancnucV  iccmons 
obftructiones, fi Icucs funr,  augenr: li nulla*  lunt, eas cratlituJinc lua harcnres lmpacn q:  crcant. 
Arq;  hatcquiJan  agenJafunr.vbia  pnmo  Jieipiccurauoncm  luiccpcns.Siautem  aJecs.quos 
fyncopeiam  premir,fis  accitus,liea,querecuh,  locaphlegmoncvaccnt.  pancexhibebisnou  mul 
tum.  hunc q; ex  vino  aliquo,  quo J  celerc  m  corpus  Jigcirioncm  a Jiuucr: tbrim  qj  a J  frictiones 
vcnics:quascriam  pro  rraJito  lam  moJo  aJminiftrabis.Ac.il  quiJcarftas  iit.  cV  regio  narurahrcr 
calcns  cV  atfruans,  aur  frarus cccli  vchcmcnra cali Jus.  cum  tngi Ja  vinum  dabis: 1 1  mh ll  eiufmo Ji 
fit,cum  caliJa.  Quat  ramcn  fccunJo  cV  tatio  Jabitur  potio,  omnino  caliJa  exhibcn  Jam  curabis. 
Quippe  aJ  vniuerfam  eam  curationem,  cuius  gratia  tnctioncs  aJhibuimus,cahJum  pra:fut,vt- 
pote  crudorum  fuccorum  concocuonem  adiuuans. 

De  curandi  Syncopt ,  qȣ  or:txr  cx  fLtua  bde:  Jc  de  n^xuri  \  ~t?:crwr.,  ^ux  curaruLf 

Syncopnconuenr.un.  C^4P.  4. 

AT,quibus ex  flaua bili.qua! os  vcnuicuh  lntcftct.fyncope inci Jit,  ris  tngi Ja cxhiben Ja po- 
no eft. Vinum  ramen, quoJ cVcahJum natura lit, cV  JeJuctionemincorpus  promoucat, 
:  ii.i«La  Domnibus,quos fyncope male habet.oriene conuemet:  Jiftribui  nanq; pcr  corpus nutrimcnrum, 
quod fumptum eit, non lnvennemanere volumus. Contut  autcmcx  vinis  ca  dchgenda  clTc, 
quae cV  riauo  tint colore,  cV  fubftantia  tcnui,  cV  xtate  vctcra:  ralia  nimirum  cV  boni odons conu- 
nuo  fucnnt.Quin  etiam  1pfe.f1  paululum.ubi  miita  unt.guftes.fennes  calorcm  pcr  totum  corpus 
tranlmitri.  Caetcrum amara  pr.x  vetuitarc  uina  ne  funro ,  praierum  quar  rjs exhibebis ,  quorum 
ftomachusrlaua bdi  urgerur.Talia nanq; hmul  laudabilcm  ac  nurnenrcm  uini  fuccum  lam  ami^ 
faunt:  lunul,  iniucunda  cum  fint.hoc  lpfo  ftomachum  otiendunt.  ComodilTima  lgirur  his  uina 
funt, quac, cumnaruraliteraulteralint,fenl:iemiamaJftringcnJi  uim  propta uetultatem  non 
amphus  cxhibent,calorem  tamcn  aJmo  Jum  eui  Jcntcm  habcnt.Omnia  cnim ,  qua:  rcquinmus, 
in  ns,quorum  ftomachusamarabihuexarur,crricicnt,cum  cV  lucunJe  fumanrur:  cV  tum  aJ  ccn 
coctioncm,tum  ad  digcfnonem  in  corpus.eriam  faciant:  cV  fucci  uitium  nuugcnt:  cV  corporis  ha 
birum  cxcalracianf.cV  ftomachumipfum  hrmct.  Huiufccgenerisuinorum  opumafunt  Surren 
nnum,Signmum,Sabinum,Tiburunum,Marfum,omniaquiJcm  Italica.cVaJftringentia.non 
tamen  pan  moJo  omrua.  Nam  Sunenunum,  cum  me  Jiocnta  aJftnngat,  tum  calidius  ca-tais, 
1  tum  iucundius  eft. Abhoc  nobileTiburunum:  eftcnim  cV  aliud  quoJJam  lmbcallum  Tibur- 

tinum,  quod  euam,  ficut  Sabinum,  leuita  poreft  adftrmgerc.  Signinum  ucro  auiknus  cit:  ficut 

Sepuma  ClaiTis.  kkkkkkk    n:j  euam 


METHODI  MEDENDI 


etiam  Sighino  multo  magis  Marfum.  H.tc  omnia  vina  ftomacho ,  qui  amara  vcxatur  bili,  falu-  E 
bria  funr.  Idco  qj  tllis  vtedum,quoties  is  vcl  cx  ardcnti  fcbri  oftenfus  fyncopcn  artulerit,  vcl  alias 
multa  m  cum  bihs  fluxcrit,vel  multam  nnhihcnt.Qj.nbus  tamcn  cx  crudis  humoribus  fyncopcs 
periculum  imminet,iane  Falernum  tanto  iam  mcmoratis  pr.eftar,  quanto  tum  mclioriseft  fucct, 
tum  cttam  calidius: vtpote  quod  cV  vclocius  lllis  pcr  corpus  digcrctur,eV  crudis  fuccis  cocoqucn 
dis auxilio  ciit.  Quccum  diclorum  lingula,ahud  magis,aliud  minus,  facian  t  omnia,  tame  Falcr 
namagis  ftomachum  roborant.  At,quoniamipforum  Falcrnorum  ahuddulcc  admodumcft, 
quod  rauftianumvocar:  ahud,  itcum  hocconfcras,  aufterum:li  cum  Signino  cV  iMarfo,dulcc: 
dehgendum  ad  talia  fccundum  cft.Si  vcro  cubans  pcr  fanitatcm  dulcibus  vinis  infucuit,  huic  nu 
lnl  prohibetdulciusFaiernumexutbere.Vcrum  in  Aha, cV  Grecia,;cVnationibus,qua*lrisfunt 
vicina!,vbi  copia  tam  diclorum  vinorum  aliquando  noncft,ex  i)s,quarillarrcgioncs  tuppcditat, 
aptifllmaad  digeftioncm  in  corpusfunt  Ariufitim  cV  Lcsbium:  hocquidcm,  vcluti  cxipfo  no^ 
ininc  patcr  in  Lcsbo  natum:  Artuiium  locisquibufdam  in  Chio  proucnit.Cum  vcrotriafint  in 
Lcsbo  oppida,  minus  ccrtc  tum  odorum  tum  dulccin  Mitylcncgignitur:  magiscV  odoratucV 
*  Hxceranrin  dulcc  in  i£rcfto,dc:n  in  Methymna.  Porro  lumcnda  cx  his,t que aparachyta  funt,  itacnim  nomi 
wiiirxcis.  nantea,}-quibusmarinaaquaadmifta  noneft,  ratismaximum  futurum  lncomodumcx  rjs,  qui>  F 
buseftadmilta.Alioquinecaflolcnnn  Lesbo  nobihbus  vinis,  dcquibus  nuncagitur,  marinatn 
aquam  tmmittere:vcluti  ncc  Ariuho  in  Chio.  Prouenit  cV  in  Hellefponti  Myiia  vinum  Surren 
•AKMjrfiam.  tino non ablimilc: Myfinifm pcr cmincntiam  vocant.  Harcomnia vina HauatcV  odora  funt,cV 
1  cr  talida.  confiftentiajquae  intcr  aquofa  crafla  q$  fit  mcdia.  Aquofc  porrd  confiftentiac  funt  Adrianum,  cV 
Sabinum,cV  Albanuni,cV  Gaurianum,cV  Th  ufcum,cV  Ncapohtanum  Amincum,quod  fcihcct 
in  locisNcapolivicinisgignuur,  vndcctiam  tta  id  nominant.in  Afia  verocV  Tibccinum,cV  Ti 
tacazcnum,  cV  tcrtium  ab  ijs  Arfyinum.  Contra  vcro  crafla  funr,  vclutt  Sireon,  id  cft  fapa,  quod 
apud  nos  hepfema  nominant,cV  Scybcllitcs,cV  Theraeum,  cV  Albatcs:  in  Alia  vcro  /Egeaces,J& 
Perperinum.  Ergo,quibusexabundautiacrudorn  humorum  fyncopcincidit,fjscrafla  vinaccu 
noxta ,  aquofaceu  parum  efticacia,  funt  fugicnda:dcligcnda  vcro  corum  funt  mcdia,  qua*  cj3,  vt 
pi\i'diotumclt,tlaua  fint  cV  calida.  Ncqjcnim  lnueniascxalbo  vinorugcncrc  caltdum  vllum:qu 
etiam  auftera-,cV  mediocriter alba,cum  inueterauerint,  fuhriora  quodammodo  reddantur:  qudd 
ii ahtcr nominare f uluum colorcm  velis,Iicet,voces igncum  pallens.  Quotquot autc  in  tpfis calf' 
dilhma  funt,omniacerte  Haua  funt:  cuurimod  i  in  Itaha  cft  Ca*cubum.  Quod  etvnum  quoddam 
genus  ciulmodi  vinorum  ab  initio,  ftcut aliqui  putant,  no  cft,vcrum  cx  vctuflatccd  peruenit,  vt.G 
igncum  eolore  eontrahat,  vndc ipfum  quoqj  nomcn  cfr  fortitum:  non  tn  cd  omnia  pcrucniunt, 
cum  prius  cralTcntur,q;  in  pcrlucido  flauore accipiant.  Rcliquoru  vinigcncrum,  auftcroru,  qua: 
mcdiocriteralba  cralTa  qj (uut,ccrtc  nullum  ad  digeftione  in  corpus  eft  idoneum:fi  tamcn abun< 
deihueterauerint,  necaliorum  copiafit,vti  lllishccbit:  funtverociufmodi  omnia,  cum  inuctera 
ucrintXtomacho  vtilia.  Qud  vero  habeas  horum  quoq3  cxcmplu,  tum  cius,  quod  ex  Nicomcdia 
a^rtur,memineris,vclim,quodomnibushominibuseftnotum:tu  Siculi  Atm'nari,quod  in  ma 
gnis  reponitur  ficT:ilibus :  quod  cnim  in  paruis  fcruatur  lagunculis,maximc  luiic  cft contrarium, 
cum  cV  malum  ftomacho  ht,cV  capitis dolorcm  cxcitet. Ac fcmpcr  quidcm  cft id agcndu,  vt  opti 
mum  eligas:fi  id  non  cfl,  quod  ilh  pro  iam  comprehehs  notiscft  q;  ftmillimum.  Aprililma  nan-* 
quc ad deduclionem incorpus funt  Ariuiium,cV  Lcsbium: fcd,  fi ca dcfint,fimus  cj3 in  A lia,aut 
Aphrodifierifepetemus,autaufterumTmoliten,aUtaIiquodhisfimihum,quodcVcolo  refitful 
uum,cV ilico,cum  bibitur,  manifefte  cxcalfaciat.  Confiderandu  vcro  antc  omtria  cft,qua!is  nam 
egrotantis  natura  iit.Nam,fi  imbccillum  illi  caput  cft,cV  quod  facilc  caltdis  vinis  implcatur,  quae 
nrinus  calida  fint,potius  funt  oficrcda:  fin  Hrmo  admodum  capite  clt,  cV  talibus  vinis  dclccftatur, 
autctiam citra noxam ca ferrecfl fohtus,  haud  timidc his  vtetur. Porrd  vina, quneodora  fuluaq^ 
funt,quantumcxipforumcftnatura,omniacaputgrauant:eo  q?  tum  Falernum,  tumTmolites, 
tum  Lcsbium,inHrmocapiti  noxiafunt.Qiialts  autem  in  Falernis  tradita  nobisdirTcrentiaeft,ta 
lis  profc<ftd  ct  in Tmohtis  habctur:  alterum  eirim  admodum  eft  dulcc:alterum  aufterum,  fi cura 
1II0  conferatuncalida  tamen  admodum  ambo  fimt,co  qj  caputgrauantia.  Auftera  vina  ventricu 
lum  roborant,caput  Cj3  intcr  oia  vina  minime  tentant:  cxtcrum  digcftionem  in  corpus  non  pro^ 
mouent:quo  magis  f ugicnda  tibi  in  fyncope  prehcnfis  funt  non  fccus,cp  aqua.Habilc  vcro  ad fa 
cilcm  in  corpus  dedudtione,eV  Hippodamatium,cum  inueterauit,  eft,  ipfum  quoqjex  ea  fpecie, 
cuius  tum  dulcc  Falernu  eft,  tum  vero  Tmohtes :  ineft  huic  cV  adftri<ftio  manifcfta,  quc  th  in  neu 
tro  illorum  cft,  itaqjctiam  falubriusftomacho  eft.  In  pcnuria  vcro  vini,  quod  accomodum  vtriqj 
fyncopc  ^ii,ei  inqua,que  cx  multitudinc  crudi  fucci  oritur,cV  ei,quac  cx  bili  incidit,  coaCtus  pror^ 
fus  vino  vti,fugcre  (vt  pra:diximus)  oportebit  ola  tum  auftera,tu  noua,itcm  qj  craffa:  dcligere  ue 
ro  aquofa,  magis  cj3  li  hnt  antiqua:  taha  nanq3,  tamctfi  non  ualcntcr  excalfaciunt,  tamcn  facile  in 
omnc  corpus  dcducfuur.Proinde,cum  celeritas  digeftionis  in  corpus  lit  his  cum  fuluis  commu^ 
alitfr  nis,aincrentiaruriusinhiserit,q)Concoc;tioni,quacuelinuctriculo,ucluenisagitur,tuluamagis 
k  >&%x.ot.'      conducunt  proptcrca,    magis  cxcalfaciun:  prctcrca  nufnbilia  funt  cV nutricntia,  eo  cj3  ad fuc- 

ci  bonitate 


LIBER    DVODECIMVS  77 

A  cibonitatcm  opportuna  vtihYuc.Quoru  omnium  nihil  in  aquofis  vinis  cft ,  minimum  eniffl  cx 
horum  fubflanria  in  fanguinis  mutatur  fpccic.  Scd,cum  fulua  caput  fcriant,  quae  aquoliora  funt, 
nusgidcontriftantivrinas  aut  pratercaetcravinamouet.  Aquibusfmlocum  obtinet,  quccuqj 
fuluorum  maximc  funt  tenuia:quac  ct  ad  fyncopas  potiffimum  funtdcligeda.Tardius  his  dcdu- 
cunturincorpus,qu;efuIuafunt,6Vcra(Ta:quany  caquoqpuftcrisomnibusma^is  funt  penctra 
biha.  At  vcro  nutriut  haec  magis,cp  tenuia,  ac  vitiofos  fuccos  omnium  vinorum  cclcrrime,  bono 
fanguinc  gcncrando,corrigunt.Ergo  inftitutum  fcrmoncm  dcnuo  rcpctamus. 

De  ^iffcthbm  tum  in  Spiritu,  tum  in  Partibus  corporis,  (juibus  ~Wra  Ixdunlur, 

&fyncopecxoritur,remoutndis.  C^fP. 
Ui  fcn.tz.  Vddfyncopcpraeccps  virium  Iapfus  lit,idabaliisantemcdiclumcft.  Scd,  cum  "cdcntia  vi 

pf.  L*7*  h    y/riuni,quibusrcguurcorpus,tuminfpiritu,tuminfolidorumcorporu  tcmpcramcnto  con 
liftat,haecnobis,cV  vbi  intcgra  limt,fcruari:cV  vbi  corrumpuntur,ad  intcgrum  reuocari 
omnino  dcbcnt.  Ac,qucmaJmodum  tueri  ca  pcr  fanitatcm  cOnueniat ,  in  opere  dc  tucnda  fani* 
tatceftpncccptum.  Qucmadmodum  vcro  cV  in  morbis ,  traditum  iam  aliquatenus  dC in  praoce*» 
dentibuscomcntariiscitf.Nontamc  adhucrcs  totaad  talcm,quaIcmcxigit,coY.tcmpl  uionem  t  ^iiimaw 
Bcftpcrducla:ncctalem  mcthodumhabuit,qualcm  priora.  Qiiod  igiturdeeft,  id  nueadhciamus.  yufohoc  ihU 
Spiritus  fubftatia  vna  cum  folidis corponbus  fic nobis cuftodicda  in  morbis  fun t,  vt  tum  qua-  co  et  ing™"1 
litatctum  quatitatc,quoad  fieri Iicet,  naturalitcrfchabcant.  Ac,  li  quidem  fic  profpici  his  poifct,  co-,-^r '»»'•<- 
vtnccfubftantiaccorumquicqautvacuarctur,autprorfusimmutaictur,id  cflet  optimum:fcd,  ™onettettrt» 
quoniam  in  commctariis  dc  ianitate  tucnda  oftendimus  fieri  non  poffc,  vt  id  generabili  corpori  m  pr^rentt  'et 
vnquam  contingatdd  agendum cft,vt,quae fubftatiae portio defluit,hanc apponcndo  farciamus:  ta^eucrha u 
quodaltcrafcit,indcbitam  tempcriem  pcrcotrariamaltcrationcm  vindiccmus.Si  igitur  tum  va-  „4cer  >,^fw 
cuatio,tumaltcratiofcniim  paulatim  qjfiant,  ctiam  corrcclio  vtriufquc  fcnfim  adnriniftrabitur:  confdto  omi- 
quodmunusadarteTjnitatistucndaefpcctarecft  monftratum.  Sinconfcrtim  cV  fcmclacmagna  fijfe. 
aliquando  vacuatio,vclctiam  adicctio  incidat,  cV  morbus  ita  elhciatur,  cV  medendi  methodu  ad  «  ffjyojl¥ 
corum  (anationcm  rcquircmus.Veluti  enim  mutationcm  in  non  naturalcm  habitum ,  quae  icn- 
fim  paulatim  q3irrcpit,corrigcre,(anitatis  tuedaeartis  funt  partcs,itaeam,qucmulra  lmuil  irruit, 
farcirc,admedcndipcntiam  fpcclat.  Ergoammahs  fpintus  ccrcbrum  vcluti  fonrcmcfle,clare 
oftendimus:qui  parrim  cx  infpirando,partim  cxco,quod  reticularis  plcxus  fuppedirat,irrigatur 
atqsalitur.Vitahsfpiritusnonaequecuidcns  dcmonftratiocrat:fcd  tamcn  in  cordeeum  cVartc^ 
Criiscotincricxiltimare,alicnumaratione  noneft:cundcm  qjnutritum  maximc  quidem  cx  rctpi 
rationc,fcd  tamcn  cVex  fanguine.Qudd  li  naturalis  quoqucaliquis  fpiritus  cft,vtique  is  quoque 
tn  iccinorc  cV vcnis continebitur.  Sane  diifhim  fufifitmc dc  virium  eflentia  clt  in  hbris ,  quos  de 
Hippocratis  cV  Platonis  placitis  fcripfimus.SoIidorum  vcro  corporum  fubftatia  ccrta  efle  quan-- 
litatc  proculdubio  delidcrat:co  qj  nutrimeta  mortalc  gcnus  tucntur.  Scd  nihilo  fccius  cV  clcmcn 
ta,cx  quibus  componitur,  mcdiocri  efle  tcmpcric  requirit:di(Sum'que  fubindc  cft,  qucmadmo- 
dum  tcmpcrics  ca  lit  tucnda.  Caeterum,  virium  lapfus,dc quo  nunc  agcrc  inftitui ,  qui  quidcm 
folidorum  corporum  fubftantiaedigcrcnda:  fucccdit,  in  Iongiffimis  morbis  fubindc  incidit ,  ani- 
mantc  cx  frcquenti  atrophia ,  id  eft  nutricndi  defectu ,  cxtenuato:  f  praeterea  in  iis  fcbribus  acu-  -j-  ^rxtereain 
tis,}- quae corpus  liquant:  Qui  vero  cx  fubftatia:  tcmpcric  mutata,  proucnir,  cum  vcl  immodicc  <tcutis,ftr fe- 
ipfa fucrint calefacffo,vcl  frigcfacta,  vcl  madcfacb,vcl  liccata,aut horum  aliquibus  copulatis  affc-  brts  coliiquati 
cla.  Alteratio  vcro  in fpiritu,tum  cx vitiofis proucnit fuccis: tum  cx  ambienris acris maliria , qui  nas. 
alias  alia  dc  caufa  in  hanc  eft  mutatus:  praeterea  vencnatis  facultatibus,  aut  animah'um,quxvirus 
eicclant,vcncnis.Verum haecapraeienri  inftituto  fcponatur.  Iplius vcro  cffcntiat  fpiritus  corru 
ptio,cV  qua:  futura  timctur,cV qux  iam  adcft,que  tum  ex affecTai animi  incidit,  tum  ingcnti  dolo 
D  rc,tum  pluribus  motibus,cuius  gcncris  cV  vigilia:  funt,tum  ex  immodica  cius  tcnuitatc,  cV  conti 
ncntium  cum  corporum  raritudine,tum  vero  antc  haec  omnia  cx  ipfo  rcfpiratu  prohibi  to,  cV  nu 
trimcti  dcfcctu,  diligctius  corrigi  profeclo  poftulat.  Sunt  porrd  aftcclus  animi,rimcr  ftibitus  $C 
vchemcns ,  qucm  Ecplexin  Graeci  vocant:  praetcrca,quae  contraria  huic  timori  cft,  voluptas  ma 
xima.Graeci  Pcrichaman  vocat,  quali  exccflum  gaudii  dixcris.  Scimus  cnim  amborum  occafio-- 
ne  pcriifTc  quofdam.Iam  reliqui  quoqj  magni  timores  omncs ,  cV  cu  his  maximc voluptatcs,  ctli 
m.      non  iugulartt,at  certc  ficilc  rcfolubilem  inlirmum  qj  fpiritu  reddunt.Triftitia  Vcro,cV  anxicta- 
tcs,cV  ira,cV  cura,co  gcncrc funt  noxiae,  quo  frcqucntcs  vigilia?,  quoniam  vircs  rcfoluant.  Ac m 
iisquidcmomnibusipfapcrfeipfammoucturanima,incdrporalibusautcma(ftionibusipfacor  »  praaicis.cio 
pus  mouet: refoluitur  autcm  ciusroburvtroqucmotuumfuorumgcncrc,  fi  modumcxccdant.  pkriique  cod. 
Dc  laboribus  vero  quid  attinct diccrc ,  quo  pac^o  cV  vchementius  aucli quofdam  iugularint,  cV  ^r"'s- 
omncs ccrtc Krfcnnt,  tamctlind  fuftulcruntfln  omnibusciufmodicalibus  manifcltc videntur  eftmVliquib*. 
aegrotantcs,tum animo  hnqui,tum  viribus  rcfolui: non  nulli  vcro  (vt  dictum  cfr)  ctiam  mori,fci 
licct  alias  fpiriru  ipfo  dcpcrdito,  alias  altcrato,  aliquando  ex  parte digcfto,  non  raro  haec vtraque 
pcrpctlo.Tracftatum  autcm  fufius de  his  cft cum  in  aliis  hbris ,  tum  vcro  in  iis,  quos dc  Hippo- 
cratis  cV  Platonis  dogmatts  prodidimus.  Ad  rem  vero  propolitam,  modum,  quo  fingula  lardc- 

re  funt 


METHODI  MEDENDI 

rc  fimt  nata,difquircrc  ncccfTc  non  cft.immo,  q>  ledunt ,  ab  ipfa  cuidentia  accipere ,  ac  co  ad  vircs  E 
tucndasinmorbis  falubritcr  vti.Parimodo,cV  h  lpirituum,qui  noftrucorpusrcgunt,  fubftantia 
aliqn  plus  iuCto  extcnuata  fucrit,vtroq3  pro  fccto  modo  lmbealla  fucrit,  cV  tancj  temperic  altera- 
ta,cV  tanqdi(Tipabilis,velcxliaIabilis,vel,quocunq3modolibctappcIlalle,reddita.  Eidcm  nimi- 
rum  ratione,cV  li  totum  corpus  tranlmutatu  in  immodicam  raritudincm  li  t,facilc  fpirituum  fub- 
itantia  digcretur: q>  cV  ipfa  tcnuium  partium  lit,cV  corpus  ea  non  con tincat.  Ergo  nec rarcfacien 
dum  tmmodtce  argrotantiscorpus  eft,fi  fpiritu  retincri  m  ipfo  ftudes:  fed  nec,  que  111  co  funt,per 
comefta  cV  bibita  valcnter  cxtenuanda.lam  vcro,q>  ipforum  quoq3  ciborum  ac  potionum  no  le^ 
uis  habcnda fit cura ad  robur  virium  tuendum,vt  videlicet  tum  quantitatc  modici,  tum  qualitatc 
exadti  cxquiliti  0,3  lint,  id  ncmincm  latcre arbitror :  Sicut  lll ud  profedd  cuiq^  pcrlpicuumjq) etia 
lubftantiar,quam  mf piramus,habenda  lit cura,  vti  fcilicct  tum  optima  tcmpene  fit:  tum  ab  omni 
inquinamento  puriinma,nccaliquidcxmctallis,autcaminis,  aut  barathrisfibiadmifccat:autali 
quid  cxputrcdinclcguminum,vcloIcrum,vclanimaliu,vclcuiufcunq3rcicontrahat:authalitus 
ex  ftagni.s,vcl  paludibus,vcl  fi  uuio  rccipiat.His  itaq^  oibus  ,pfpiciat,oportct,  qui  vircs  lllarfas  tue 
ri  voIet.Adhccetiamipforumcorporufolidorumjinquibus  vtiq3vclmaximeconfiff:erc  virium 
iubftantia  vidctur,non  parua habcnda  prouidentia cft,  vt  f.  fano  tcperamento  iintiatq?  hoc  qui-  F 
dcm  omniu  partium comunc comodum  cft. Ad robur  autcm  virtutis conferuandu,  cV ad  fynco^ 
palcm accc(Fioncm,qud  minus dc rcpentc  incidat,  cauendam,  fingularc  praTidium  cft  tcmpera^ 
mcnti  cultodia,antc oia quidcm  trium  principiorum: mox  vero  reliquarum  partium,  qua?cunq3 
in  confortiu  aftcccus,pnncipia  fccum  cx  facili  trahunt.cuiufmodi  eft  vcntriculi  os,quod  propter 
exquifitum  "fenfum  tum  aha  fymptomata  non  pauca,  tu vcro  fyncopas  accerfit.  Porrd  memora-  A-,;  I  i-u. 
tusiamcrudoruhumoruaffcc~tus,ficVcopiafuahivircs  premat,  cVproptcr  tu  multitudincm  tu  c,Lft>1  4'4 
crafritudincm  cxiguosaiahsmeatusobftruant,iammultis  noibuscxitialiseft,  acfyncopeoppor 
tunosrcddit:nempccVq>aialfubeonon  nutriatur:cV  fuffocctur:  cVq>mcdiocritas  tcperamenti 
eius  no  folum  alteret,fed  etcorrupaf.Quippccrudi  fucci  nuttirc  prius,  qj  fint  concocli,nequeut: 
iidcm  q3 ,  cu  multi  funt,grauant: fi  vero  fpiramenta,  quibus  pcrfpiratio  agitur,  obftruant,  calore 
exringunt:qudd  li  nccobfiruant ,  neconcrcnt,fyncopen  rj |  ccrtc  no  lnferunt,  fcdanimi  dcliquia, 
quasL«popfychias  Grcci  vocant,  fiquidem  rcloluunt  ciufmodia!grotantcs,nili  frcquetius  nu- 
triantur.Porrdcxhiben  his  oportcbit  no  copiofe  lcmcl,nccqua?cralfa  frigidauc  potcltate  nutiT- 
mcnta  lint,fcd,ficutdicltum  priuseft,  quar  cx  gcnereextcnuantiu  calfacietium  q$  lint.  Ad  eunde 
modiicV  mcdicamcnta,  quarcunqjfaltcm  mcdicamcntafumcrefcbricitanshomo  p6t,cxtenuan-  G 
tia  calefacicntia  6,3  funt  oficrcnda.His  cV  acjuofum  vinum  idoncum  ab  initio  ftatim  cft,  fi  tii  vehe 
mcntcr  no  fcbricitcnt:quod  haud  fanc  frcqucnter  in  hocaneclu  ficri  affoIet:magis  ct,  li,quilabo 
rant,fcnes  lint,prcbcndu  iis  poft  quaq^cibatione  vinu  eft,magis  q3  et,  fi  interpolita  quictis  fpatia 
mcdiocria  f  int.Sanc,qui  cx  ciufmodi  fuccis  laborant,hos  quotidic  acccfTioncs  exercet,  pcipuc  q3 
ad  vefpcram,cV  noctu,non  manc,nec  vfq$ ad  meridicm. A tq^ de  his  quidem  haclenus  abunde. 
De  cur.tncU  Syncopem  us ,  (jui  tcnuijlimos  fuccos ,  C*7*  cjm  facillime 

cxlul.tnt,obtmint.  C^4P.  6. 

Gc  modo  tranfeamus  ad  cos,qui  contrario  quidcm  huic  laborant  arle(ftu,fed  tamen  fynco^ 
_^pe  iimilitcr  opprimuntur,nili  quis  fcdulo  fit attentus.Hi  funt,qui  praetcnues  'Tuccos  habet    A.U.  .«*»■ 
fitteoDH-    iic,vt  ocyfTimecxhalcnt.ltaq^ctiam  diuerfa  a  iam  dkfhs  rationefuntcuradi.  Illos  nanq3  paulatim    fc  5,1 4'M 
cZtu.  cVafTiduevacuauimuspropterea, qjnuiltamfimulvacuationcmferrenon  potcrat:at,qui  ficfe 

habent,hos  paulatim  cV  afTidue  nutricmus.  Qudd  fi  a  principio  hos  viribus  adhuc  valcntibus,cu 
randos  fufcepcrimus,nec  paulatim  cos  cibabimus:  poflunt  naq^  fj,  vel  quod  liberius  fcmcl  datum 
eft,nutrimentum  fuperare.  Tanq  autem  cos,  qui ex  crudi humoris  multitudine  fyncope  pcncli- 
*  oM^plur     tantur,prorfus  pcriclitari  diximus,li  vel  iecur his  vcl vcntriculum  phlcgmone  obfedit,  itidem de  H 
*Xf"'•  quibus  nunc  agere  inftituimus,  infanabiles  funt  exiftimadi,  li  vinbus  iam  languentibus  aliquod 

eorum  vifcus  phicgnione  infcltetur:  quando  necaffidue  hos  nutrire  fas  eft,fed  tantum  in  remif- 
fionibus,ncc  feruare  eos,fi  non  nutriantur,licet.in  ciufmodi  afreftibus  mortifcrailla  fpecies  in  fa 
i.Prog.t.  4a.    cic  ccleriter  apparet,  ||Nafus  acutus,oculi  caui,cV  reliqua,  quae  deinceps  funt  adfcripta.  Nam,  fiue  » 
1 91X  multu  excernant,liuc  vigilen  t,liue  triftentur,liue  non  cito  nutriantur,protinus  eiufmodi  faciem 

habent.  Porrd,  fi  alicuius  horum,  aut  etiam  plurium  occafione  tales  cffe  videbuntur ,  minus  effe 
malum  putabis ,  qj  fi  abfq^  his  efTent  cmaciati:lin  abfq^  his  tales  appareat,  pernitiofum  iudicabis: 
atq3  hocampIius,ii  a  principio  morbi  eam  habeant  fpeciem,neqj  enim.dum  conco  quatur,fuffi' 
cicnt.  Atq^  ob  id  Hippocrates  dixit,  fiquid  eiufmodi  cofenfcrit,  minus  fubefte  periculi  putandu» 
Inmorbinanq^  principio  (vt  prgdixi)  etiam  Ocumaliquodicloruineofint  ftatu,  haudquaqua 
id  bonum  eft:c£tcrum  minus  id  pcriculi  minatur,quam  li  cum  horu  nullo,  immo  ex  fpiritu  ipfo 
prompte  digefto.Non  folum  autem  extenuatis  ad  eum  modum  fpiritu  horum  cV  fanguine,dige 
ftio  faepe  incidere  affucui  t,  fed  etiam  cxpultrice  vi  per  vniuerfam  corporis  molem  immoderatius 
cocitata.Id  quod incidcre maxime  cx  imbecillitatc  retcntricis  folet.  Sane  nutrire ,  quicquid horCi 
incidcrit,eft  neceife:  ficut  etia  corporis  fumma  denfare  non  fecus,qj  prioru  rarefacere.Cum  enim 

maxime 


a; 


LlBELl    DVODECIMVS  7S 

A  maximc  i)  aficctus  intcr  fc  d;'Tidcant,etia  prariidiorum  rpccicm  diucrfiffima  rcqmrunt.Ergo  fri^ 

gidum  iis  acrcm  adftringentc  q;  comparabimus:  qui,qucmadmodum  hat,pnus  cft  dictum.  Vn- 

gcndi  piwtcrea  funt  aditnaorns  vngucntis.  Tum  cibi  ns  dandi,qui  non  admodum  promptc  dir 

tluant,no  aqua  mulfa,no  ptillana:  crcmor,lcd  panis,cV  forbitio  cx  ahca:cV  fructus auftcri,  cV  qui 

no  tacile  corrumpant,tum  ipfi  per  le,tum  vcro  cV  cum  panc: ct ahca,qua*  in aqua  lit  cocfta.  Dabis 

vcro 1  aliqiiando  US  cV  oua,pracipue  q; corum  vitcllos,  album  cnim  corum  argrc concoquif: pre     ' m mult. 

terca  gallinacecrum,qui  lactc  lint  alti,tcfticulos:itcm  qj  tuillum  cercbrii ,  fed  vcl  dil igctcr aflurn,  qwdecnl.gr* 

(quando3fibcrucntumdctur,fummopercledi^  velmalbo  iurcIcgitimechxum,porrocVanctho  as  ™*>iu  cri- 

iniccns.  Dcniqs omni rationc agcndum, vt cV  luccoru  matcnam  craifiorcm rcddas.cV cutim  den  TUJ l}4C aiCnt 

fcs  cV cxhalationcm  inhibeas.  Vinum  vero  ns  aquofum  nccclTarium  c\ intcr  lmtia ctr,fumptum  ne"*"  ™ucm> 

poltcibum.Quodiicxlcntcnrianobisomniarclpondcnnr,  ctiamcarnci  us  aJtquid  mirnmenu  f, 

poft  aha dabimus,  ponfiimum  poft quartum  dicm,fuccis,qui  tebrem cxcitaucrut,  iam  ad  conco-  f^™;^,  y'"_ 

ctioncm  vcnictibus.  Tali  affccru  laborantis  iuucnis,  indccimo  libro  mcmmimus.quc  (vti  dixi)  terK 

quotidicnutriui,idq3anteacccirioncpoti{rmuim:tum,qucni?.Jniodum,$cnicldcditaopcrano    ,..      ^  . 

exhibito  llli cibo,  acceiho  cu  fyncopc  lnuafcnt,  memorauimus.  Ergo  in  omnibus  ciufmodi  cu-  cruetuaiefl in 

uli.  f.i.ti.  £  rationibus,tiiamdcprchcnfuslyncopccubanscft,omnis  lolicitudo  mcdcntisad  iymptoma  vcr  imprcfhs: trm- 

.jwUn-E    rimr:fin  nondum  ea prcmitur.vtriufqscura habcbit.cV  vrfvmproma non  incidat,cV  vt morbus  'x-'>^Fuba* 
f  n  li.  JT,    ,  i         j  r  r       u     r  ■   r  u  ^  ciu  ab  aliquib* 

.«.i.ijo.g     paulatimdilcu:iatur.CcicriU5autemhuncdilcutercmus,li  nullus lymptomatis  lubcticrmetus.  vcnimr,ema 


ilhmorbumccrtcnonrcdderemus.  AcdeiisciiidemhxcmihidixitTeiitfaris.  D^t;  ftv 

De  rtfcow»  Syncopes  Caufs:  ac prmnm  de  ^ljjccuvnf ,iy.t:b  itt  Dolores  fitccedtsnt.  C \A  P.  7 .  tnfSparar. 
"X  T  Vncrciiquascccafiones,quibus  fyncope  fucccdut,  dcincepsrcfcrcmus.  Harfuntnumero 

i.L  Cu.t».  quatuor,do!or  \-ehemcns,vigilix,immodicavcntrisinanitio,aciniis,  quiaiicna  loquun-  inp!iuib'co<J. 

•«  tj»75-«  tur}aliauandoniotus.ScdcVquintam,finodilphcct,addas,ncmpepnncipiorum  intempcriem:  pjcisanriquii 
dc  qua  111  calce  libri  agcmus,idcirco  maxime,  q?  duphciter  .pueinr,  vcl  quia  in  nudis  qualitatibus  J1" ^ef? 
particuloe  alrcrannvclquia  vitiofus  aliquis  iuccusinhas  recipitur.Deinccpsigiturdcoibus,  qunr 
memoiauimus.clt agendu,initio  a  doloribus  iumpto.  Ergo,  fi caufam ipfam,vndc  dolor excita 
tur,ad:mcrc  poilis,ita  vtiqj  contra  iymptoma non  pugnaucris ,  fcd  a-gritudinem  curaucns:  led, 
Cfiqua  occaiionc  prohibitu  aiicCiui  tubmoucndo  lntcntum  clic  non  liccr,  vchcmcntia  doloris  mi 
tigabis.  Verum,qiri  nec  doloru  caufas  fubmoucre,nec  vchcmcntiam  corum  rcmittcrc,ias  ctt,nifi 
intclIcxenSjCuius  vitio  is  dolor  m  cubantis  corpcrc  cxcitctur,pcrpcndcndx  pnus  tu  caufar  dolo- 
rum  funt:  tu  vcro  figna,quibus  he  dignofci  queant:  nam,  cu  tcnfui  plcruq;  paru  patcant,  hoicm, 
qui  in  tali  fpcculatione  fitcxercitatus,nimiru  poitulant.Itaq^xu  nobis  m  ahis  opcnbus  non  pau^ 
ca  dc  dcloru  gcneratione  fint  praecepta,ipforum  q;  omniu  opportunu  tempus  i.im  vencrit,nccef 
fum  arbitror  tota  eorum  rationc  lummatim  pcrcurrerc.  Quoniam  igitur  m  aialis  corpore  omni^ 
bus  confentientibus  fcctis,  non  omncs  partes  fenfilcs  funt,  manifcftum  cft,  quae  prorfus  funt 
feniilcs,eas  non  dolituras.Igitur,cu  fcniihbus  duntaxat  dolor  accidat ,  icquenscit,vt  cftimcmus, 
eiufmodi  ne corpora perpctuo  iint dolitura,an  vno  aliquo  tcmporc,cu  vidclicct ortus  rn  his cru^ 
cians  afiectus  fit.  At,fi  ipfa  cuidcntia  nor  docet  multum  etfc  tcmporis,  quo  nihil  omnino  dolca^ 
mus,non  obicurum  cft  ccrto  aliquo  tcmporc,  quo  fcilicet  cxcitatur  in  Gnguhs ,  quaj  dolcnt,  cru- 
cians  affcctus,nccciTc  clTe  ca  dolcrc.Ergo,li  inuctum  nobis  iucrit,  qucnam  aftcctio  ca  fit,  qua:  in 
fenfilibus  corporibus  orta,facit,vt animal doleat,  vtiq; cV  quod  qucrimus,  la  tucnt inucntu.  H ic 
igitur ab  lis  naturahbus  notionibus, quae  omnibus  nobis funt  comuncs ,  proccdcrc  mcthodo  ad 

1  D id,quod  confidcrandum  proponitur,  conuenict.  Porrd  naturahs  notio  nos  docet  vi tium  id  cor^ 

poris,cxquofitdoliturum,autc6tinuiratisdiuifionem  oportcrcclTc,  aut  altcrationcm  aJiquam. 
ltactiam  no  incommodc  dicrum  lis  eft,  qui  cx  infecnlibus,  vel  mfaifilibus,  vcl  incompaailibus 
clcmcntiscorpus  componunt,  affcctum ,  vndc  dolor  nafcatur ,  prorfus  inucniritnon  poflc.}-  t  a.-»fir 
Q_uippc,qugtantummodotangut,  eorum  nihil  videturdoloriHcum:at  talia  corpora  tantumle 
inuicem  tangunt.Qudd  fi  non  contingant  modo ,  fcd  ctiam  fe  muicem  in  concurfu  franganr,  ad 
dolorcm creandum nihilo  plus confcrunt,  fi  quac frangunr ,  infcnfilia ftatuuntur : niii  ct  lapidcs, 
cu  diuiduntur,  dolorc  afficidiccmus. Vcru  dc  his  Iatius  tum  alibi ,  tum  in  quinto  dc  Afclepiadis 
placi  tis  diiTeruimus.Nunc  aute  confeiTum  hoc  principi  um  fumcntcs  necetlc  ctlc,vt  affcctus,  qui 
doloi  em  cxcitet,  vel  diuiiio  fit,  vcl  altcratio,  illud  ctia  mcmoria  rcpetamus ,  nc  al  tcrarionem  qui^ 
dcm  lptam  fenfim  irrcpcntc  dolorem  afterre  animali  polTc:fedqua*dolorc  animal  afficiet,  ca  mu 
tationcm  tum  confcrtim  factam,  tum  vero  violenta  ciTe debcrc. V ident  cnim  corpora  non  folu, 
cum  m  habitum  contra  naruram  confertim  aguntur,  tnftem  mutationcm  fcntire,  fcd  ctia  tn  ipfo 
ad  naturalc  ftatu fuum  rcditu,  nifi eu  paulatim  accipiant,cruciari.  Scimus cnim,qui  rn  vchcmcti 
frigore  iter  iccerunt,eos  cum  fe  le  non  fenfim,fcd  fcmcl  calfacerc  propcrarct,dolore  circa  vnguiu 
rachccs  adco  vchcmcnti  affecios,vt  ferrc  non  poiTcnt.lllud  vero  inquircre,an  ipfum,quod  vchc- 

mcntcr 


1 


METHODI  MEDENDI 


mcntcrexcaIfacit,autrcfrigcrat,diuifionem  aliquam  continui  cfficiat,longiorefortaflcdifputa-  F: 
tionccget:ct  vtiqj  hoc  oitcnium  anobiscftincommcntariisdclimpliciummcdicamcntorum 
facultatibus.  Vcrum  quid  agcndo  ,  qua  vchcmcntcr  vcl  cxcalfaciunt vcl  rcfrigcrant,doIorcm 
inferant,qua'rcrc,  ad  rcm  propoiitam  mmimc  clt  ncccilc:iuic  cnimvt  fubltantiae  fcniibilium 
continuitatcmdiuidcntia,  liuc  vtcam  icmelcVconfertimaltcrantia,  id  adcorum  inuentioncm, 
quadolorcm  leuabut,  nihilrcfcrt,  modo  iciamus,  quod  violcntcr  vcl^excaliacit  vcl  rcfrigciat,id  A.IUf  u 
fent:cntiacorporadoIorcafficcrc.Ergo,fi  ca:piilcabcuidcntibusconucnict:ciiidcntcrautcm  vi  ^1*'-1 » 
dcntur;corum,quacorporibus  noitris  propinquant,haciolacfledoIorihca,cVqua:  vchcmcntcr 
vclcxcaliaciant  vclrefrigcrcnt,cVqua:liibltantuecontinuitatcm  diuidant ,  hacautcm  funt,quai 
vcl  contiindunt,vcI  incidunt,vcl  diltcndunt:  vtiquc  curationis  corum  lnucntioncm  quaremus 
via  aliqua  infiftcntcs,qua: a  quarcndorum  natura  fit  acccpta,quc  methodos  appcllatur.  Rurfus 
igitur  iupra repctentcsdicamus.  Quoniam  id quarimus,  quemadmodum in  morbis  dolorcaf- 
frigamur,vbi  nihil  nobis  cxtnnfecus  triltc  appropinquat,ncccflum  cft,  aliquam  talcm  caufam  in 
corporcquaramus,  qua  fcilicct  vchcmcntcr  excalfacicns,  vclrefrigerans,veldiuidens  fubftan- 
tiam  fcnhiis  alicuius corporis ,  nos  cxcrucict.  Ac  primu  illud  fpeculabimur,cuius  nam  cflc  natu- 
radebeat,quodcontinuitatcmdiuidct.  Ncccflc  lgitur  eftvcl  ruptioncm,  vcIcontuiioncm,vel  F 
crofionem,ciTcafte<ftumcum,quidiuifioncm  continui  faciat.Atvcroruptiocxdiftcntioncqua- 
dam:contuliocx  grauante:crolioex  mordcntc  proucnitqualitatc. Ergo, cumnihilcxtrinfccus 
lit,quod  vel  diftcndat,vel  grauct,vel crodat,fcd  cx  fc  ipfo  horum  aliquod  corpus  fcntiat,  ncmine 
laterc  poteft,diftentioncm  abaliqua  intrinfecus  fubftantia,qua  multitudinc  fuacorpus  fcconti- 
ncnsdiitcndat,aut  immodicaliccitatc, proucnirc:contulioncmcxco, qudd  aUquod  corpusab 

*  tvfoQtY, id c  cxtcrno  fupcrcccidcrit,quod  vcl  durum,vcl  magnum,vcl  graue,  vcl  fimul  ambo  fuit:crofionem 
ei> ■n,rrno,e m  ycro  cx  fucco aliquo,cui  niordcns natura  inflt.  lgitur,vbi  vchcmens  dolor vr"ct,fcrutandum  no 

aliquibus  cod.     ,     _        _  I     *  «*>     ,  5  &     j  i 

c  ra:cis.&ita  «  bis clt,an  luccus  plurimus,an  Ipiritus  cui  non  iit exitus,  an grauis molcs, an  mordcns  humor,an 
eilclegcndo.  ftccus  aftccftus  fublit:ad  hac,  vcluti intct  initiacftdcfinitum, analiquid, quod valcntcrcxcalfa- 
ciat,vcl  refrigcrct.Quorum  ipforum  quoqj  rurfum  caufa  vcl  in  fpiritu,  vel  in  humoribus,  vcl  in 
iolidis iplis  luntftatucnda:quicquid  cnimcorum  vchcmcntcr cxcalfaclum rcfrigeratum  uelit, 
C]uando,quod  vieinumcft,tangit,dolorificum  llli  rcdditur.  Igitur,qucmadmodum  fingula,qua. 
comprehcndimus ,  agnofci  polfint:  tum  vcro quod  non  omnium  habcamus  manilcftas  notas: 
quodquc,lialiudquicqtiam,ctiamcaufarumcV  arTc<ftuum,quafenfum  fugiunt,agnitiocxmul- 
tacxcrcitationc,6V  curioiaomnium  pcrpcnlione  nobis  tandcm  pariatur:alibimonltratumen\G 
Nunc  vcro  id  conlidcrare  propolitu  nobis  non  cft,immo  folam  ipfam  medcndi  mcthodum  per- 
fequi.Ex  qua  fcicntcr  pcripccla  quantum  auxilium  compcndium  qj  medicis  no  ad  prcfidiorum 

*  »i/To/w'*r .    modo  curationum  qj  tactiltatcm,fed etiam  ad  arTctflus  aliquando  agnitioncm  comparctur ,  fape 

vobis  in  iplis agrotantibus  manifcftc oftendi : quorum  iam  duos  trcs'uc,  qui  haud  pride funt  la- 
nati,rcfcram.  Vnus cnim ,vt  fcis,quadragcnarius crat: qui  cum  colo  laborare  putaretur,no  mo- 
do  nihilcfta  fomcntis  tum  humidis  tum  hccisleuatus,  fed  ncccataplafmatis,nccclyftcribus.qui 
bus  fcilicctpublice  vtiin  ciufmodiafTccf-ibus  foIcnt,verumctiam  a  plurimiscorumcxacerbatus. 
Nam  a  rutacco  olco  pcr  fcdem  infufo  detcrius  habuit,  itcm'que  a  caftoreo:  quin  ctia,vbi  mel  co» 
tftum  cum  pipcrealfumplit,  cxttcmis  doloribus  cft  afiiiclus:iam,  cum  cremore  cocfh'  fccni  gr^ci 
vna  cum  melle  accepiflct,  vchemctcr  cft  iri tatus.  Ipfe  igitur,vbi  mordentes  fuccos  in  tunicis  in- 
teftinorum  immcrfos  conieci,qui  fcilicct  fecum  vnacorruperent  tum  ea,qua  per  intcriora  eflent 
infufa,tum  ca,qua  perosfumebat,cxhibui  homininutrimetum ,  quodnonfacilecorrumperet. 
Dcindc,cum  minus  cum  cruciatum  intellexi ,  vitiofos humores  purgandos  iudicaui.  Cum  vcro 
apttffimu ad  ciufmodi  vitiofos  humorcs cftet medicamcntumjquod^exaloe  c6ponitur,quod cj3  A.lib.  iu 
iam  vulgo  picran  appcllant,vtiq3  femel  hominem  iufte  purgare  non  fum  aufus,  q>  doloribus  cVH01'  ' 4 
incdiaduobusmcnhbus  confcftus  eflct:verum  ex  quibufdam  interuallismoderateid  faciens, 
quindecim  circitcr  dicbus  homine(vt  fcis)  prorfus  fanaui,id  cjj  nullo  preterca  adhibito  prefidio. 
Atqj  hic  quidem  illo  primum  tcmpore  fic  eft  vexatus,  nunquam  prius  inteftini  dolorem  exper- 
tus.  At alius  iuucnis  huic  quide  etate  prope  par,fed  qui  faepe antc  colicis  cruciatibus  fuerat affe- 
dusjacceptofcammoniaefuccofuit  purgatus.Cumautem  benelargiter  fuiftetvacuatus^primo 
quidem  die  vcfperi  in  balneo  Iotus,mox  ptiflanae  crcmorem  fumens,poft  pifcem  quoque  come- 
dens,no<fTc  ca,qug  ceperat,euomuit.Secundo  die  itidem  lauatus,  comedit  primu  laclucam,  mox 
auiumcarnisaliquidinalboiureelixa;:abhacalicamex  aquafumpfit  vino  aufteroiniedo.Vbi 
vero  ab  iis  mediocriter  fe  habere  eft  vifus,  etiam  tertio  die  nutritus  fimiliter  cft.  Reddidit  tamen 
per  aluum  plura,quam  pro  ciborum  portione,ea  q3  cum  morfu.  Deinde  quarto  die  etiam  magis 
dolcre  fibi  ventrcm  fenfit:  cV,cum  fe  m  balneo  alicubi  frigus  accepifle  imprudentem  putaflet,ru- 
taceum  fibi  oleu  per  fcdem  infundens,non  folum  vehementiflime  eft  vexatus,  fed  etia  Iiquidam 
dcicdionem  copiofilfimam  excreuit:  quod  facile  declarauit  aliquid  a  toto  corpore ad  loca  vetris 
deferri.Poft  deindc  p  circuitus  fimilis  redibatcruciatus.  Audientes  ai3t  eius  fymptomata,  intelle- 
ximus  noxa  ex  fcammonia  in  illis  maxime  inteftinis  procubuifle.qua'  prius  etia  fuerant  imbecil- 

lafic, 


m    LIBER    DVODECIMVS  79 

A  la  hc,vt  quafi  fltrxionis  quidam  exortus  clTet  afleaus.Ergo.quemadmodum  hunc  quoq;  fanaue 
nm.fcis.Abiicerc  cnimniinpr^iidiacohca3alicaq3ca!ete,quac  coaainaquaclTct,nutnn,immif- 
fis  ei  mali  punici  granis.Cum  autcm  tota  nocte  citra  dolore  dornuuuTct.miratus  profead  cft  re- 
mcdi)  nouitaterrogauitq^quidetTctbibendum.Dedimusiuq^bibendumdilutumrhoiscremo 
rcm : quo  vidchcet,iiuc ahqua eiTet  m  fumrr.o  lntcftmo  facra  vlcerofa affccrio, cam  adftnngerct: 
fiuc  ctiam  cx  confuetudme  ahquid  ex  fupcrionbus  locis  m  par  tcm  alrhdam  conrlucrcr,  id  rcpri^ 
mcrctrprandio  qjcodem  vti  luiTimus^dcindead  vefperam  cccnarc  pane  puro  madcfado  m  vino 
aliquo  naturaliter  quide  aufteroTed  veteri.  Conceffimus  praeterea,  vtauiterum  qucmcunqj  vel- 
let,irudum  fumcrcr,iiuc  malum,fiue  pyrum.liue  punicum.Simili  ratione  etia  tertio  d:c  cibatus, 
in  quarto  theriacen  bibit,fanus  q;  omnmo  eft  rcddirus: acde  ca?tero  ad cofucta reucrfus,  nullum 
fcnlit  lncdmodum.  Simili  gencrc  6V  altericuidam  m  aeftate  arfedo ,  cum  Gnbundus  admodum 
clTct.fupraaha.qua: mcmoraui.etiam  fngida  potione vti  pcrmiti.  Ergo,  ne rcquiras m  omni af- 
fcctu  ciufmodi  notas,quales  m  pleuritide  vcl  dylenteria  apparent.Qj.nppc  fcientihca  eft  morbo- 
rum  id  genus  agnitio.certis  vidclicet  dehnius  q;  noas  coparata:  cum  corum.qui  proximc  fimi  di 
Cti.coniecturahs  agnitio  fit,ac  folis  ns  lnuenin  potis.qui  cxade  cuiuiq;  morbi  propnam  curatio- 
B  ncm  ncnnt.Quarc,qrri  de  hac  propofira  nunc ditputatio  efr,  lpfam  per  ic  abioluanuis.  Nec affe- 
Ctuum  agnitioncsattingamus:maximequa:cx  coiecturalibusnotis  incipientcs,cum  coru,  qure 
profunt  oolunt  q5,cogniuone  funt  coniunctar.^Icthodum  enim  m  ns.  atq;  ctia  cxcrci  tationcm, 
m  morboru  agnitionibus  feorfum  per  fe  fecimus:  qud  fcilicct  arte  quis  mitructus ,  m  omni  argro 
tum  locum,quiaffligitur,tumipfiusarTcctum,licuunos,inueiiiat. 

J>.mo  Cnrx.di  Dolorcs.  C  .AP.  S. 

TH  Rgoreuernmuradaflcdus,quido!ores  excitant.  Si  fanguinisabundantiafit,  qudddiftcn- 
dat.veluti  profcctd  m  phlcgmone  rien  folet ,  protinus,  vbi  vires  af  gn  valentes  funt,  fanguis 
mittcdus  eft.Sed.fi is  vcl  fangumis  miiuoncm  timeat,vel  lmbecillis  vinbus  iit,  tum  reuellendus 
-{mdiuerfum}-finguiscft:tum-{pcr  propinqua>denuandus:dictum  q;  nobis  priuscfi\quead  ;»\r?retis 
modu  hxc ricn conueniat.Qudd  li  his  peractis  dolor  etia perftat,  patct  protedo  m  argrorarc par--  ^crb*. 
ticula  impactum  clTe,quod  cornftat.Patct  vero  non  minus.cV  q?  curatio  lpla  per  digcrcntia  medi 
camenta  iit mohcnda.  Pari  rationc,6V  qm  cx  flatuofo  lpiritu  dolores  fiunt.curabinuis,  fed  fjmul 
inhispotius  tumcxtcnuantibuscibis,tum  potione,  tum  perfcdem  micdionibus,  tum  cataplaf- 
matis.tum  humidis  liccis q? fomcntis,auxiliantes.  Sin  moles ahqua grauando  contundendo  ue 
C dolorem excitet;moh lpii elt  medendum.  Sin mordcs humor eit,qui afriigit. aduerfilTima huic 
funt,qua?extenuant6Vcalfaciu^Poftulat  nanq;huius  gencris  afledus,  li  modocuranduscft,vt 
ea,qux cotriftant,vacuentur: fi  ld  oino  heri  nequeat. vt  per  cpicrafin  fanet :  iin  ld  quoq;  ricri  non 
.li:*i*.L4.    poitit,vt,quae  torporcm  inferant,medicamctaexhibeantur.iQua;quan^luntrchquorum  com- 
i.£}4«.b.c    niunia,mmus  tamen  hos affcdus;c£  ahos,ledunt.  Quippe  tenuis coliftcntic,6V calidarum  viriu, 
plurimi  ralium  humorum  funt:  qu.e  aute  ex  papauef  is  iucco,6V  alterco,6V  eo  modo  fngidis  com 
poiita  medicameta  funt,limul  omnino  6V  refrigerant  6V  liccant:qua  ratione  non  folum,vt  ienfui 
torporem  inducentia,falutaria funt ,  fcd  etiam  vt  humorum  tenuitatem  cogentia atq;  craflantia, 
prarterea vchcmentem  calorem  reffigerantia.  Vbi  vero  craffi  glutinoli  q;  humores exuperant, 
alieniiTimafunt.quc  torporeminducunt:caucndus  qjmagnopercinciufmodiarTectibus  corum 
vfus  eft.  Scd  ncc  ahoqui  comitatur  eiufmodi  iuccos ,  modo  foli  iint,  dolor  vehcmens.  Si  vcro  cx 
accidenti  aliquo  comundus  his halituoius  lpintus  efr,  qui  cx  us ,  quibus  contmctur,  corponbus 
erumperc  prorfus  non  poteft.grauilTimis  omnino  dolonbus.qui  lra  ie  habcnt,cruciantur.Porro 
acciditidilhsdupliciexcaufa;velobftructione,  vel  calore:nam  oVobftructio  fpiritumcohibct, 
necexirc  permittit:  6V  crafla  glutmoia  q3,cum  calcriunt,flatuofum  fpirirumgigncrefolcnt.Eiuf- 
D modi  fane  affectus  lis,  qui  fe  dbis  natura  frigidis,  6V  coniiftentia craifis ac  glunnolis  referfcrunt, 
qri  inipfis  mteftinoru  tunicis  flatuofus  ipintus  continetur.potiiTimum  lnadit.Nam.cum  hardu 
plices  fintjvbi  medio  earum  fpatio  eiuimodi  colleccus  humor  cftan  flatulenru  mutatur  fpin  tum. 
Sane  is  6V crafTus,cV frigidus.cV  tardi motus  eft. Vbi  lgitur  tum  retinetur:  tum  tunicas diftcndit : 
tum  fuccus,vnde ontur,intefuni partcs.quas cotingit,  vehementer  refrigerat:duphci occalione 
ti-: 4. tja.    affliguntur,qui lic laborant. Ac  ad  tcmpus  quidem. vbi  torporem  facicns medicamcn  biberunt, 
prorfusindolentesreddunrur,cetcrum  aflectus  his  omninorit  maior:nam  cVinteftinoru  tuni- 
ca? mcdicamcntorum  frigiditatcdenfiores,:minusq;  flatui  nanfmittendo  habilesreddunrur:6V 
humor  ipfc  tum  cra{Tior,tum  ad  motu  meptior  euadit.  Itaq?  cV  fpatio  longiore  ad  egri  curationc, 
l  &  mcdico,qui cgregie  in arte  fit exercitanis,eft  opus.  NiG  enim  ccrta  ratione  poftmodum  cura-- 

tioncm  aggrcdietur,verendum  erit,  ne  fucci  fccundo  in  flatuofum  fpiritum  verii,  cundem  dolo^ 
rcmrcnoucnt: vnderurfusftupefacicntiumahquid  mcdicamcntorumcxhiberi  lit  opus,  cadcm 
fcilicctncccffitatc  vrgcnte:acpari  modo  tertio,6Vquarto,cV  fcpedeinccps.  quoadhomo  mfana 
bilis cftectus ,  m  malum  totius  corporis  habitum  perucniat ,  cV  poft  longa  tandem  tedia  pereat. 
Quo  pacto  igitur dolorcseos ,  quos  trigidus  humor  rn  medio  mteftinoru  mtcrclufus  cxcitauit, 
fanarc  coucniet ;  Sane  no  pcrfulionibus  5C  cataplafmaus,  que  valcnter  cxcalfaciat:quippe  lcnu 

cmn:s 


: 


METHODI  MEDENDI 


omncs  crafiTi  CJ3  cV  frigidi  humorcs  ab  iis,quae  calfaciunt,nili  ctiam  valcntcr  digerant,  Iiquatur,ac  E 
in  flatum  mutantur.Conuenit  igitur  cos  lncidcre  fimul  cV  concoqucrc: quas rcs  tcnuantia  medi 
camentapraeftabunt:potiflimum  tamen,licaIidavehcmetcrnoniint.Qudd  autcmhoru  quoqj 
ipforum  ca  maximc  dcligcnda  iint,quae  magis  Hatum  difcutiant,  magis  qj  ficccnt,  ncmmi  potclt 
dubium  cffe.  Saepe q3 cx  plebe non  paucos audias  mmus  libi dolcrc  colon  affirmantes,  cum  nec 
ipfis  cataplafma  imponitur,nccolco  aliquo  perfunduntur,  nec  per  clyfterem  aliquid  infunditur. 
Et  fanev,qui  gcncroii  animi  fortcs  qjfunt,  li  mcdiocri  vtuntur  vicTu ,  tutius  longiorc in  tcmpore 
percurantur,quam  qui  violcnter  (vt  dicTum  elt)  calfacictibus  vtuntur.  A  nullo  cnim  in  ciufmo- 
di  fuccis  tam  elt  metuendum  quavm  a  calore,qui  eos  liquet,atq3  in  flarum  vcrtat,fcd  digcrcrc  non 
valcat.  Vidimus  nanq3  ex  agrcfhbus  operis  quepiam,qui,vbi  coli  dolorcm  fenlit,  prottnus  fe  cin 
xit,cum  cingi  ante  non  folcrct: comedit autem cum  pane allium ,  nullum  dimittcns confuctum 
opus:  ncc  toto  die  quicqua  bibit,  fed  vcfperi  meracius:  ab  his  cV  tota  nocTe  dormiuit ,  cV  manc  ab 
omni  dolorc  plane  liber  furrexit.Eft  cnim  profecTd  allium  ex  eorum  ciborum  gcnerc,qui  cV  fia- 
tum  difcutiant,cV  minimc  litim  inferat.Sunt,qui  parum  id  experti  exiftimct  maiorem,quavm  ce- 
pas,litim  excitare,fcd  plane  errorc:  cum  non  modo  no  maiorcm,quam  cepg,  fed  ncc  omnino  li^ 
tim  faciat.Idem  omnium  plancv  eduliorum  maximc  flatum  difcutit.  Itaq^  ipfe  certc agreftium  the  F 
riacen  id  appcllo.Ac,liquis  vcl  Thracas,vel  Gallos,  vel  dcniqjqui  frigidam  rcgioncm  incolunt, 
vcfci  alliis  vctuerit,no  lcuitcr iis  hominibus  nocuerit.  Ac,  quos cx  fupradicTa  caufa  vchemcs  in- 
teftinorum  dolor  citra  fcbrcm  excrcet,iis  cV  allium  elfe  licct:  cV  thcriaccn  bibcre,quippc  quae  ciuf 
modiaffecTibusmagnopcrcfubuenit.  At,li  cumfebri  vnatalisdoloraliquandoincidat,  princi 
pio  quidem,fi  id  ferunt,fomcn  tum  liccum  cx  milio  cft  adhibcndum.Si  ab  hoc  non  quicfcant,fe- 
jncn a!iquod,quod  flatum  dilfipet,in oleo,  quod  tenuium  fit  partium ,  coquere: mox  per  lintcu, 
quov  purum  lit,olcum  cblarc:dcinde  anfcris  feuum  in  oleo  Iiquarc,cV  per  fcdcm  infundcrc  opor- 
tcbit.Si anferis feuum  non  fit,gaIlinaceo eft  vtcndum: in  primis  q^  curandum,  vt lit  expers  falis, 
cfto  autcm  ncc  admodum  vetus:  licct  vcro  cV  rcccnti  vti,praefcrtim  anfcrino.  At,fi  ncq^  cx  hocre 
mittuntur  dolores,  fccundo  rurfusinhciendum  idemcft,  adiccTactiamnum  caftorci  cV  papaucris 
fucci,vtriufq3  fabae  non  amplius  magnitudinc.olci  vcro  hemina  mddus  eftc.Excipitur  cV  lanula 
ex hoc  mcdicamcnto  aliquid:dcbcbit  q;  appcfa  forti nlo,  quam  pcnitifTimc  m  rccTu  inteftinum 
dimuti,qud  vtiq;,cV  cum  hbct,id  facilc  rccipiatur,cV  euidcntcm  cofcrat  vtilitatcm.  Ad  cundcm 
modumcVoculorumcVauriumdolores,  quicxhuiufmodi  huniore  autfpiritufiatuletoinfcbri 
cxcitantur,  fcdarc conucniet  tum  fomento  cx  milio ,  quoniam  id  omnium  cV  leuifrimum  eft,  cV  G 
maximc liccans,quod  qjab co defluit,innoxium cxpers q3  morfus cft : tum aunbus medicamen- 
tum  id,quod '  cx  caftorco  cV  papaueris  fucco  conhcitur,infundentibus:  quo  fcilicct  ad  talia  vti  fo  aM.  '.j.a. 
lcmus.Liquor,quo  haec  liquatur,fapaefto ,  quod  apud  nos  vocant  Hcpfema:pleriq3mcdicorum  foLj  5 
Siraon  grace  appellant.Qudd  li  imponi  cataplafmaaliquando  oportcbit,  papaucrum  capitibus 
in  aqua  cocTis,ac  fceni  gra:ci,vel  hordei,vel  hni  feminis  farina  aquae  immiffa,  cataplafma  coficies. 
Scirc  autcm  licct  medicametum,quod  caftoreum  rccipit ,  non  folum  aurium  lcdarc  dolorem,fcd 
etiam  oculorum  cV  dcntium,fi  auribus  inftilletur.Iam  vero  collyria,  quae  ex  opio  fiunt,vehcmcn 
tiffimos  oculorum  dolorcs  rcmittcre  omncs  norunt:  Vtendum  q3  (vt  praediximus)  hiseft,  cum 
maximaneccffitas  vrgct,illud  minimc  ignorantibus  particulas  ipfas  no  nihil  ledcndas,  imbecif' 
liorcs  qj  in  reliquam  vitam  ex  rcfrigeratione  futuras,  ccterum  faluti  hominis  in  prefens,ipfam  fu 
turam  poftea  noxam  pofthabentibus.Siquidcm  non  paucos  eorum,qui  his  funt  vfi,  ed  infirmita 
tis  venilTe,vtalfj  fcrev  nihil  omnino  viderent,alfj  propemodum  furdi  forent,  id  omnibus  iam  no- 
tum  eft.Itaq^  nos,fi  quado  cogimur  his  vti ,  poftmodum  in  fanitatis  tcmpore  particulas  ipfas  ex- 
calfacimus,nempe  aunbus  oleu  id,quod  folum  caftorcum  habet ,  infundentes:  oculis  vero  colly- 
ria,  quae  tantum  excalfaciant:  ad  quod  fcilicet  munus  maxime  id  probamus ,  quod  ex  cinnamo^  H 
mocoficitur.  Acdcdoloribusquidem^quiexcraffisglutinofis^ue  autfrigidis  fuccis,  vcl  etiam 
flatuofo  fpiritu  excitantur,  hacTenus  abunde.  Similis  nanq^  eft  eorum  omnium  curatio ,  vt  quac 
pcr  comprehefas  iam  materias  perficiatur,nifi  q?  is,qui  fpintum  flatuofum  comitatur ,  propriam 
quadamcurationceftfortitusexcucurbita^cum  flamma  copiofi  fubinde  admota.  Videbitur  cj;  A.li  pl" 
tibi  praefidium  hoc  in  huiufmodi  affecTibus  incantamenti  cuiufquam  fimile  quid  efflcere,  fiue 
in  inteftinis,fiue  in  quauis  corporis  particula  funt  excitati.Ilico  enim  cucurbitaadmota,  qui  fpiri 
tu  flatuofo  cruciantur,tum  a  dolore  libcri,  tum  omnino  fani  redduntur.  Quos  vero  non  fpiritus 
modo  flatuofus,fed  etiam  humor  quifpiam ,  vnde  is  oritur,  male  habet ,  iis  ilico  ad  tempus  dolor 
fedatur,redit  tamen  vel  in  fequente  nocTe,vel  poftridie,  vel  ctiam  tertio  die  fimilis  dolor:ac  potif 
fimum,vbi  in  vicTu  aliquid  deliquerint ,  aut  importunius  particulas  excalfecerint.Tibi  vero  hoc 
quoq3maximum  indicium  affecTus  erit:accurationem  pro  ratione  profequeris,necimpenfe  par 
ticulam excalfacies,cV tenuatoria curationis ratione vtens.  Qudd  fi  in  vetre quoq3 talium quip- 
piamincidat,mirificehiexacrium  iniecTione  leuantur.  Sed  percuranda  in  his  primum  doloris 
acceffio  eft,admota fcilicet  cucurbita,qud  ventoius  digeratur  fpiritus: poft  id  vacuandus  humor 
eft,infufo  per  fedem  eiufmodimedicamentorualiquo.Ego  vero  oleo  quopiam  tenuis  fubftatiae 


LIBER    TERTI  VSDECIM  VS 


So 


f.Tli  i(. 


A  vtiaftueui^rutamincoqucns.Porrdaliqui  in  tali  curandimionc,vbioIeumaccepcrunrmax!mo 
dolorccruciantunpofteacxiguo  intcrpolito  fpatio  exccrnunt  humorcm  vitrcum  ,  atqueex  hoc 
protinus fimul cVa dolorc cV ab affcclu hbcratur:quippc fublata caufa ,  quar fpiruum  iiatuoiuni 
gignit,omnia  conquicfcunt.His  humonbus  contrariam  rnaxtme  natura  habent,  qui  tcnucs  funt 
atqj acrcs,fed  fimilcm  doiorc  inferunt: non  nuncj  autcm  cV  onuulfioncs  crcbras  accerfunt,vtiq3  *  F"™ <f' ' 
cum  inore  vctricuhfuntcollccti:vclutidudumilIicontigit,qLii  paulopoft  cruginofum  humore  Tchemrnt:i- 
cuomuit.Satius  vero  fit  non  xruginofum  ipfum  dicere,icd  cxactam  planc  icrugincm :  talis  naqj 
erat,qualispulcherrimaeftxrugo.Vcrum  huicadolcfcenticum  conuulfionccVfyncopc,  ctiam 
guttar  qua?dam  frigidac,cV  pullus  in  fummo  gradu  parui  cran  t.Ex  quibus  cum  coniicerem  in  ore 
venrriculi,qucm  publice  ftomachum  vocant,mordentcm  aliqucm  contincri  humorcm,  dcdi  illi 
aquam  tcpidam  bibcrc:poft  quam  protinus  talcquid  cuomuir,quaIc  li  ipfc  faccrc  velles,  Horidi£> 
iimamxrugincmaquxmifccrcs.Cum  igitur  talishumor  in  ventriculo  cofiftit,  vomuu  eltexpel 
Iendus:cixinintcftinis,iniiccicpcrfcdcm  conucniet,  quodelucrcciufmodihumorcm  liraptum. 
Atiddetcrfiuumlitomnino,oportcbit.Cu!Tiautc  tahum  pIunmamordeant,commod:!limcex. 
iis  aliquod  dcligitur,,  cui  morfus abfit:eius  gencris  maximc cft  priflanaE  crcmor.Cibi  vero  e\hi- 

B  bcndi  his  funt,qui  8C  bont  fintfucci ,  necfacilecorrumpantur:quorum  etiam  excmpla  m  pnore 
libro iam tradita habcs.  Quonia vcro etiam eorum, qui ex ficcitatc vchcmcnti tcndumcrucian^ 
tur  q3,mentioncm  fcci,fatius  fucnt  de  his  ct  aliquid  apponcre.Scire  nanq^  licet  ciufmodi  aficau, 
fi  modo  curabitur,hume(ftationcm  pofccre,ca!terum  curatu  perdifficilcm  clfe,vcl  potius,qui  cu* 
rariomnino  non  poiiit,fitebrisoccaiionccft  contracftus.  Succedit  maximeexinali  phrcnitidi. 
Nec  fanatu  quem  piam  i  ta  conuulforu  au  t  ipfe  vidi,au  t  alium  narran  tcm  audiui.Nam  tcmere  co* 
uulfio  vcl  cx replctionc neruofaru  partium  mcidit,  qua  ronc  cos ,  quos  magna  phlcgmonc  prc^ 
.  rnit,adontur:  vel  '  ex  morden tc  &£  tcnui  humore,  qui  ncruoia  corpora  rodat:  vcl  ex  lngcnti  f  ngo, 
rc,quod  talcquippia,qualcgelu,efficit.  Atqj  hxtrcsconuullioncsfubindepcrcuratur:fcd,qu.r 
ex  neruofaru  partium  iiccitutc  proucnit.infanabilis  cft.Quippe  ctiam  rn  hbro  de  marafmo  doc\ii 
mus  folidorucorporum  ficcitatc  omnino  eiTeinfanabilem.  Quo  minus  aduciendum  quicqua  de 
ciufmodifymptomatispraftereaputo:fcdnecdeiis,quac  vitio  lmmodicarvacuationis  vel  per  aU 
uum,vel  pcr  vomitu ,  vel  fanguinis  profufionc  incidunt: q?  cV  antea  de  his mcdiocriter  1:  t  didii, 
&C  pofthacdicere  fit nccefTum,potilTimu  cum  mihi  de  tumoribus ,  qui  prarter  natura  incidCt,ent 
agcdum.  Iraqjlibruhunc iam  claudam,qfi  de fymptomatis iis,  quse  vtkp  tractatu  maximc  erant 

C  neceflaria,&  prsccipue  qua:  cum  febrium  afiectibus  ipfis  funt  connexa;abundc  dilkrui. 


GALENI    METHODI    MEDENDI    ID  EST 

DE    MORBIS  CVRANDIS 
LIBEJt  TERTIVSDECIMVS 


AR.GVMENTVM  LIBRI 


Inflammationes,  ac  Reliquos  prxter  naturam Tumores  curaredocct,  id cjue  Indicationibus 
diligenter  adfcriptis,  ac iis  maxime,  cjuce  fumuntur  ex  affecta  parte. 

Quid HaBenus  hoc  opere  aSlum  ejl,quid Hoc  libro  agendum :  ac  de dupbci  Inflammatienc.    C^iP.  l. 

Vo  iam  genera morborum ,  quemadmodum  quis  methodo  fanct ,  docui- 
mus,alteruminintempcriepolitum,cuiantiqua  eft  appellatio:alterum  cui 
nos nomen indidimus cotinuitatis folutione.  De qua  prima  tn  tcrtio,quar 
to,quinto,ac  fexto  horum  commentariorum  prarcepimus.  Poft  eam  de  lis, 
quac  in  lntcmperie  coniiftunt,vfq3  ad  duodecimum  cgimus.  In  hoc  vero  to 
tiusoperis  tertiodecimo!de  tumoribus,  qui  praitcr  naturam  incidunt,  diifc 
rere incipiemus,in  quibus  fcilicet  partes a  naturali  habitu  in  quantitatc re- 
cefTerunuSane,fanitate,annaturalcm  habitumdixcris,adea,quaenuncpa' 
ramus.nihil  interfit.  A  t,  cu  plurcs  fpccie  afteclioncs  in  his  fint,primum  agemus  de  phlegmone. 
Expedit cnim  ab hac ccepiiTe,cV  q> frcqucntiiTime incidit,cV  q> icbres alia  CJ3 fymptomata pcricu- 
lofiffimacxcitet.Cumaute  vetercsPhlog^Iin  (quainflammatione  lnterpretcrey  fubindc  phlcg 
moncn  appclLnt,fciri  volumus  non  hoc  loco  nos  de  hac  phlegmone  diifercre,  fcd  ca,  qua:  fupra 
inflammatione,tenfionc  quoq3  in  particula  facit,  qua  non  modo  ipfi  tactu  deprehcdamus,  fcd  ct 
ipfe  acgcr  t  proprio  fenfu}-  aduertat.  Quin  etiam  pro  tcnfionis modo  tangenti  quoqj  renitif  pars 
plilcgmone  obfeiTa,auclior  cft,cp  pro  naturali habitu: ncc  dolor  llli  decft,  maior  minor  uc :  cu 
quo  no  nun^  cV  pulfationis  cft  fcnsuSjCum  f.malum  amplius  increuit,ac potiffimu  cu fuppurat. 

Rubor 


t  <f'«  TlTf  lii 

fSrrtat-,  i.  co 
rcnfu,c|ui  pcc  r 
liaric^r  7~vau- 
c^r-i;  ( qus  i 
coll-n.utn  dix^ 
rii)  appillatur. 


METHODl  MEDENDI 


tlri cod.gr^cis  Rubor quoq3 fn partc,qu:c phlegmone Iaborat,maior  minor'ue  fcmpcr vifi  tur. T  Scmper autcm  E 
ajidquis  icgif  ommaparnbusinHammatisin(unt>adeo,vtfiueinip(b  pcdis  vcftigio,fiucin  partcintcrnama^ 
T«r  \?t\v  h  nusmagnaphIcgmoncincubuit,na*cquoq3magisrubravidcmur,quamante. 
T°~n  qxiyyLoi  IndicationeSfijuxexfintibusl/cljachi  Injlammatwmbus  prxbtntur.  C^4P.  X» 

popiatf,  y^Tcnim  oltcnfumc{tphlegmoncnomncniefanguinisconfluxuconfift:cre:qui  aliis  ftatint 
rubor oiuoPm  J^calidior cft,quam  pro natura fuit:omnibus certe in ipfa partc,qua? phlcgmone vcxatur,cali* 
cfl  j>nb9 phkg  dior  efficitur.Atq3 hocomnium fedarum communceft, liuc impadum  tantum  fanguincinH- 
mone  laboran  nmus  vaforum,phIcgmoncs caufam  vclint: fiuc intcrcidcntiam eius  (parcmptofin  vocant)info 
n\no videtur le  Ms artcnis ,  fiue obftrudioncm aliquam: fiuc in raritatibus ratione  cotcmplabilibus reliftentiam. 
geadum.        Qiio  fit,vt  ctcurationis indicitio  omnibus  fitcommunis,ncmpc  vacuatio  redundatis  ni  particu 
la  phlegmone  obfelTa,fanguinis.Phlcgmoncs  vero,quar  rn  gcncrationc  adhuc  cft,  duplcx  indici 
tio  cft,vcluti  in  rcliquis  morbis  omnibus,quicunq3  in  gignedo  adhuc  funt,ncc  dum  abfolutione 
funt  nacfti,oftcndimus.Nani,quod  coru  gcncratum  iam  cft,id  mcdicina*  artis  parti,  qua  morbos 
curat,fubiicitur:quodin  gcncrationeadhuceft,parti,qua*hiturum  morbum  pracauet.  Atqjid- 
circo diximus  no  hmpliccm  fed  compoluam  cllc  totam  dc iis aegritudinibus ,  quae  in gencratiO' 
neadhucfunt,mcdcntislbliciiudinem,excaf.qux^  F 
phlcgmonc  laborare  adhuc  non  cceperit,fcd  tamcn  appareat  ia  fubclTc  in  corporc  gcnus  ahquod 
eorum,qua* phlcgmoncn  cxcitare  polTint,in  talibus  quoqj omnibus  fola  prouifio  mdicatur. A t, 
fi  nulla  adhuc  m  corporc  caufa  fubalitur,iis,qui  ita  fc  habcnt,ca,qua:  fanitatis  eft  tutrix,prouidct. 
Ergo,qua*  caufa*  phlcgmoncn  acccrferc  vidcntur,has,  cum  iam  in  corporc  fint  conccpta*,  fed  ta- 
mcn  cxigua  adhuc  Sc  incipicntes,vtiq3 nc  maiores fiant,inhiberc  conucnict.  Atq^  hoc precaucn 
tis  phlcgmoncn  cft  ofhcium.Cum  vcro  ca  magnitudinc  fint,vt  iam  phlcgmoncn  crcent,cas  fub 
mouere  oportet,ac,quantum  lam  phlcgmoncs  gcnitum  cft,fanare. 

Vc  Ortu  Inflammationum.  C^4  P.  3. 

C  communis  omnium  phlcgmonarum  gcneratio  ex  fanguinis  influxu  cft,  copiofioris  f.cjj 
^pars  poftulct:  vckni  tum  in  libro  de  tumoribus  prctcr  naturam oftendimus:  tum  in  co,  qui 
de  incquali  intempcric  cft  inlcriptus.Sane  copiolior  fanguis  influit  alia  quapianvalns^uc  particu 
lisaliquandoeum  mittcntibus,acca,qucphlcgmonclaborareincipit,rccipicntc:altquando  par^ 
ticula,qucaffligitur,huncad  fc  trahentc.  Partes,  qu£  mittunt,  ahas  vt  copia  fupcruacuum ,  vcl  vt 
qualitatcmolcltum.alias vtroqjnominc, fuccum propcllunt:quc  attrahunt,  camorboibcalore 
trahut.  Porrd  in  doloribus  incipit quide caufa  ab co,quod aftiTgitur,fed  quicquid  cft  phlcgmO-  G 
ncs,id  fupcrpolitc  partcs  cfficiunt.  Ergo,q?  ad  partcm  cxcalfacftam  vcl  trah  untur  vicini  fucci,  (vt 
nos  cenfcmus)  vcl  conHuunt  (vt  Afclepiadcs  putabat)  euidcnter  ccrnitur:ct  conftct  hoc  loco  ex 
ipfo,quod  cernitur,fcrmoni Hdes. At vero,qug  dolent,ccmuntur  ca quoq^  phlcgmoncn  ex dolo 
rcpati:fedcaufameiusquidam  omnino  non alfignat:quidam  nullomodo  probabilem.Noltra 
vcro  fententia  talis  cft.  Docuimus  in  co  operc,quod  de  naturalibus  facultatibus  cdidimus,  vnam 
cffc  naturg  facultate,quam  cxcrctoriam  dicimus.Ea  fuo  muncrc  tum  fungitur,cum  triftc  aliquid 
fcntit.Vnum  vero  quiddam  eftex  iis,qua*eamcoiuriftant,ipfa,qucdolorem  excitat.caula,  qua> 
cunq3eaht.Hanc"igitur  ciiccrcduproperat.phlegmoncn  lntcrdum  in  particula  concitat.  Cum  •luf1' 
cnim  primis  fuis  conatibus  nihil  profccit,vchementius  aggrclTa,quod  mfcftat,  cxpcllcre,fangui  M( 
nis  aliquid  dC  fpiritus  cx  fupcrpolitis  partibus  in  afll  icTam  limul  exprimit.  Atq3  hinc  nt,q>  cx  do^ 
lore  particula,pro  portioneconHuentis  in  cam  humoris,in  tumorem  attollitur. 

Tumores  omnes prxter  natura  Ex  rei  tnjiuentis  natura  "Vanari:  &  cjux  fint  InfUmmatioms  caufe.  C^4  P.  4. 

Vin  etiam  'omnium  tumorum,qui  prgter  natura  funt,van'etascxeius,quod  influit,  natu^    A.^f  f^ 


a; 


Ql 


ra  nafcit.VbicnimHatulenta  matcria  copiolioracceffit,  flatuofi  magis  tumores  fiutrphleg 
mong  vero magis  f imiles ,  vbi  fanguis: ficut  erifypclati,vbi  flaua  bilis : 5C cedcmati ,  vbi H 
pituita:  fimiliter  fcirrholi,vbi  vel  cralTus ,  vel  vehcmenter  lentus  humor  eft ,  qui  parti  cft  infixus. 
Sanecraffushumor,quodammodoiamclancholicus  magts  minus^uecft.  Lentusautcm  cxgluti 
nofis  proueniteibis: fed  dC  ex  ipfis  aliquando  neruolis  partibus ,  vtiqjcum  multum  cxcrcmenti 
genuerint.  Verum  de  c^teris  tumonbus  poft  dicetur.Nunc  de  phlcgmonc  agcmus,ac  prius,qug 
oium  funt  coia,ad  difputationcm  propof  itis,fic  deinde,qug  folius  cius  vitrj  funt  propria,  adiicie^ 
mus.  Cu  igitur  particula  aliqua  phlcgmone  vrgeri  coepent, vidcndu  cft,an  pp  calorc  alique,qui 
in  illa  prgter  natura  fit  ortus,an  pp  dolorem  vel  ipf  ius ,  vel  propinqug  alicuius  partis,hanc  cotra- 
xerit:  quo  f.adempta  caufa,phIegmone  non  amplius  increfcat.  Poft  hanc  confiderationem  proxi 
me  illa  conteplabere,nuquid  vicina  aliqua  particula  fanguinem  largius  ad  parte  phlcgmone  ob^ 
t  TKntufi-  fefTam  tranfmittat:deindenum  totumcorpusffanguinenimium  abundet,  <&Ayi9g>p*v  vocant.}* 
k£(  IhLkh-  Inflammationes  in  Glandofis  carnibus facillime  excitari:  <&  <juo paSlo  Curart  debeant.        C     P.  5. 

™'  "\T  Am  tibi  (arbitror)  nonexcidit,vtpotefepeanobismonftratum,fuperuacanea/qua!a  va^    A^  [0'e 

\  lentioribus  partibus  ob  redundantiam  vel  qualitatem  expelluntur,  ea  in  imbecilliores  pro   c' 0 
cumbere:atq3  hinc  accidere,vt  glandul^,quas  adenas  vocan  t,  facile  fl  uxiones  recipiant,  8>C  maxi^ 
me  qug  rariores  natura  funt.  Qyippe  valentius  eft  arteriaru,  dC  venaru,  dC  neruoru,  dC  mufculo> 

rum 


LIBER    TERTIV.SDEC1MVS  81 

A rum  robur.imbecillius  autem ac fortc prorfus nulIum,corporu,  quae glandularum  fun  t  na  turar. 
t. }.  Sic  'igitur  fit,vt  cV  propter  vlcus,quod  in  manus  aut  pedis  digito  lit,eiufmodi  glandular  in  ingui 
..fi47*-e  nibus  cV alis  tum  intumcfcanr,*nim  phlcgmone  occupcrur,  cum  dcfluete  f  ad  vltimos  artus}-  lan  t  W  l*fn 
guincm priores exccpcrint.Quin ctiam  m collo,cV fecusaures fepenumcro glandulae  iis,quibus  Ti  y-uKof 
in  collo,capitc,vel  ahqua  vicina  parte  vlcus  eft  natu,  intumefcunt:  nom  inan  t  autc  ipfos  Adcnas: 
cumlicintumucrunt;Buboncs.Quddlifcirrholiorcarum  pattium  phlcgmoncaliqfi  fueritjhacc 
&C argre fanabilis  cft,cV  Chocras,  ldcft  ftruma,  dicif.  Qiiaenam  vero  fit  ltrumaru  curatio;in  pro- 
ximo  dicctur  Iibro.NuncdcphIegmonis,qfh  dciisdilTcrerc  propofuimus,  dcnuo  repctcntes  di- 
camus,q>  mhibitio  earu  indpientium,ex  gcncrante  illas  caufa  tollcnda  prf  ftatur.  Primfi  qj  de  iis, 
quatvlcerafcquuntur,agamus:poftea  enimq;  propemagna  arteriam  aut  vcnavlcusortuineft, 
cclcrrimebubonescxcitantur.  Cerniturautemahqn  ipfaquoq;  vcnapcr  torum  mcmbru  rubra,  *  ma» 
cV  calcns,cVdiftenta,acfiquiscam  tangat.dolcns.  Ergo,ii  vcl  totum  corpus  lit  plethoriaim,vcl 
malofuccoredundct,difficiliscuratiorcdditur:finfanu  plane  lit,  facilis.  Qiiippc  excalfaccrccV 
humcctarcmodicc  totum  mcmbrum,quddolormirigetur,  oporrct(noftiautcm  ciulmodi  prefi 
diorum  matena)  lpli  vtiqj vlceri  tctrapharmaco  in hnamcnto impolito,liquatur  ld  olco potifTU 
B  mum  rofacco,vcl,li  ld  nonadlit,  rclaxanti  aliquo:  roro  vcro  membro,  haplo  lana:  cx  calcnte  olco 
imbuto  circundato.Quin  etiam  ipii  vlccn  cahdu  imponi  medicamcntu  oportct,  ac  fupcr  ipfum, 
cahdum  extrinfccus cataplafma  poncre,  quod  cx farina  vel  hordcacea ,  vcl triticca,  vcl  ambabus 
miftis coftet: humorcm  autem habeat aquam  cum  pauco  olco.  Non  fecus  vcro  ctiam  lpfi  adeni, 
MNB  phlegmonc  vrgcn  cccpit,v t mitigctur ,  lmponi dcbebi t  primo  die  lana cx  oleo  calcntc  ma- 
dens,non  aut,licut  non  nulli  faciunt,ltatim  addito  fale:  polt  cnim  fale  vtemur,cu  cV  tumor  per  to 
tum  membrum  fuentrcmifTus,cV  dolor  vlcens  fedatus.  Qum  ctiam  maccdonicum,  quod  vocat, 
pharmacumfimiliter,licuttetrapharmacum,  ipli  vlceri  imponerc  liccbit:etcnim  limilia  interfe 
funt,folo  thure  tetrapharmacum  macedonico  lupcrante.  A  t.li  vel  plethoricu  corpus  lit,  \'cl  malo 
fuccoredundet,curatiopcrea,quacliccaIent,fluxionead  mcmbrum  citat.  Atqui  nccalia  vlla  vti 
darur.Cogimurcrgo  aliasfangumcm  mirtcrc.id  q;  autvena  incila:autmcmbris  iis,  qu.elela  n5 
funr,fcarihcatis.Manucnimlaboratc,  fcanhcabiscrura:altero  cruru  malc  habcntcrcliquu.  Has 
nanq;  vacuationes  indicat  lpfa  copia ,  licut  ctiam  fuccorum  vitium ,  rcdundantis  fucci  purgauo- 
nem.  Ac  plerunqj  polt  hec  prelidia,glandularum  phlegmonc  delinit.Sepc  rh  vel  lpfo.qm  curar, 
ad  corporis  totius  vacuanonem  fcgniorc:  vcl  ipfo.qui  laborat,pre  molhtie  cam  non  admittcnte: 
C caru  phlcgmonc  maior elficitur,fic,vt ad  fuppuratione perueniat.  Scd  cV,quar  Phym ata  quoq? 

grarcc appcllant,memoratis carnibiis,licubi fluxio  in  cas  procubuit ,  citra  vlccns  occalioncm  ac-  *  glandulu. 
adunt.  Vbi  ergo  diftcntx vchementcr  glandular  funt, autahadcniqj  particulaqua*uis,quam 
phlegmone  prcmit ,  cogimur  toto  corporc  pnus  vacuato  ipfam  fcarificarc.  Sane  vacuamus  totu 
cor pus  (licut  in  hbro  dc  plenitudine  monl trauimus)  non  modo  cu  m  rcdundantie  fuccorum  eft 
habitu,  fed  etiam  cum  mcdiocriratem  fuccorum  continet,  fi  morbi  magnitudo  fuadcar.  Siquidc 
dolor,cVcalormembn,inquo  phlegmoncfedet,  ctia  lipurumabexcrcmentistotumcorpusfit,  *  f4f«* 
fluxionis  caufat  hunt.Expedit  igit  parcius  id,hoc  cafu  facere:  ac  vacuarc,  prout  maxime  tum  £ta- 
ti  laborantis,rum  natune,congruere  videbitur,eftimatis  praetcrea  tum  anni  temporc.tum  regio- 
n  c,tum  egrotanus  lplius  cofuetudine:de  quibus  fepe  iam  in  multis  diximus  lic,vt,etiam  li  adhi- 
bita  111  fermoncnon lint,  fubaudireea' conueniat.  Vbi vero  phlcgmones ipfc vcluti feruor lam 
iubfedit,  mitigatoriis  cataplafmatis  dimilTis,  ad  ca,  qug  digerunt,  paulatim  eft  tranfcundum.  Ac 
primum  cum  mitigatorhs  paulum  mclhs  mifcendum.  Mox  triticeafarina  in  totum  prorfus  aufc 
Tcnda.contcntis  hordcacca cum  melle vberiore. Deinde ad  aliquod  ciufmodi  digercntium  medi 
camcntorumclt  vcnicndum,que velhumidaconliftcntialint,  fimilitcr  ns,qucin  linametisvel 
Dlintcoliscxcipiuntur  Emmotagratcevocant)  vcl  cerati  fpecic.  A  duris  autem  abftincdum  eft, 


qualiaplcraq?emplaftrafunt:nacVphlcgmonaru  reliquias  contrahunt,cVrurfus  phlegmonen 
m  a-gra  parte  excitant.  Quin,li  pus  aliquod  norabile  in  fuppurante  particula  fit  contentum.non 
cxpccli t  quod  no  nulli factunt)  pronnus  lncidcrc.immo  exhalarionem  moliri  medicamcntis ad 
ld  valcntibus,quorum  vfus  cx  aftcctu  ht  coniectarus:  quippc,  cum  phlcgmones  nature  quicqua 
inmcmbroadhucreftat;acriamcdicamctamagBiritat,c|;digerant.  Cu  vero,quodcxphlcgmo-  * 
nc  relinquitur,fcirrhofum  cffectum  vidctur,  fidcntcr  lam  valcntibus  medicamctis  vteris,fed  ob- 
fcruato  bis in die,qucm  pr^ftcnt cffectum.primum  mane,fecudo  vcfperi.  Qudd  li  balneo  quoqj 
vtatur,etiamineotcmporefiat.  Si  qh  crgo  egram  partem  medicamcntiaaimoniairiraram  vi- 
deris  ita,vt  tumentior,aut  rubicundior  fit,aut  magis  doleat,mitigabis  eam  interca  fomcto,  quod 
pcrfpongiamadminiftrabis.Idautcmaliqh  exaquadulciefto,aliquadoetiamfal  habente,vbi  f. 
}  icirrhofiores  phlcgmone  funt.Sin  aliqh  puris  copia  medicameta  fuperet,nec  ea  vidcanrur  tibi  to 

tum  digcrere  potTc,  t  fccare  exitu  ei,quod  digeftioni  non  ceiTit,}-  eo  potiirimu  Ioco  oporret,  quo  t  riurn» 
*  cft  cdmfllmum^quippc  tenuiiTimametiamillicinucniescutim.iMeminerisprartereainfec^tio-  T; 

ne  cV  alterius  indicationis,quac  ad dfluxum  pertinct: atq?  ad  ambo  rcfpicicns,  ita,quod  fuppura-  fiVabfcei 
iv  uit,indde:acdcinccpsmedicamenmmaliquodeorum3queuncmorfulicccnt,  impone.  Qudd  ft  ^fcca" 

Septima  ClafTis.  1111111  coputrunTe 

3 


METHODI  MEDENDI 


"fExamiqsita 
▼ertendum,  ex 
lcui  occafionc 
phlegmone  fa 
cilc  contrahat. 


computruifTe  portio  aliqua  fuppurantis  partis  videbitur,  cxcidi  cam  eft  necefle.  Sanc  quidam  in  E 
iis,quae in axillis  8C inguinibus  fuppurat,in  myrtei  f  olij  fpeciem  fempcr  cxcidi cutim  iubcnt,qm 
in  iis laxa ea  naturaliter  Iit,ideo  qj  omne,quod  ipfi  aduenit ,  prompte  recipies:  f  praeterca  ipfa ex 
lcui  cccafione  phlegmone  facilc contrahant.}»  At  maximas  ahqui  fecliones  facerc  folcnt:  quaru 
occaiione  particula,vbi  ad  cicatricem  eft  perducta,non  folum  turpiffima  redditur,  fed  etia  ht  im- 
becillior,cV  quae  f^pe  homini  ad  motus  lit in  mora.  Haec  igitur  ipli  vitantes,  faepiffime  certe  fola 
incihonc,cV  mcdicametis  valcnter  liccantibus,huiufmodi  aHec^us  fanauimus.  Qiidd  fialiquan- 
do  excidere aliquid  propter  multiiudinem  no  puris  modo,fed  ctiam  corruptarum  partium ,  fuit 
opus,contenti  eramus  feclionc,c}u3:  myrti  folium  imitatur,plane  no  magna.  Cum  aute  in  eaex- 
cihone  longitudo  maior,cp  latitudo,lit,  cfto  in  inguine  longitudo  g  traniuerfum  ducla,  non  aut 
pcr  mcmbn reclitudine.quippc  ita ,  cu  membrum  lnflectimus,  naturaliter  cutis fibi applicatur. 
Poftexcifam  cutim,mcdicamcnto,quod  Greci  Mannam  vocant,anecftam  partem  implebimus: 
*  vVoVh<t/x*.  eft  autem  eapurgamentum  thuris,leuiadftri(ftionepra:dita  ,atq3  hocnomincctiam  thureipfo 
ad  no  nulla  vtilior.  Thus enim  puris  tm  mouendi  facultatcm  obtinet,  vtpotc  nulla  adftringendi 
vim  habens : magis qj  id  faci  t,  quod  pinguius  ex  eo  eft,  cV  magis  albicas: ficuti  etiam,  quod flauu 
ex  co  magis  eft,validius  ficcat.Manne,  vero,  ctiam  corticis  thuris  paululum  eft  admiftum:  vnde  f.  F 
adftringcndi  vim  habct.Ipfe  vero  cortcx  thuris  tum  adftringit,  tum  ficcat  infignitcr.  Itaqj  ctiam 
ad  moderatiores  fangumis  pcrf  ufioncs  co  vtimur  folo:  licut  etia  ad  valentiorcs  lolo  vfto,led  tunc 
cV  cribrato,cV  in  molliffimum  pulucrc  redacfto.Quin  ctiam miugarc  prius incifam  partem  (ficut 
"  iT^e^iTf .  dicftum  eft)  quantum  pofcere  vidcbitur,oportet,  fomcntis  primu,dein  cataplafmate,  mox  hume 
<ftante aliquo  medicamcnto,  aut  non  liccate.fingulis  f.cxtrinfecus  impofitis.  Nam  in  ipfo  vlcere 
tum  manna,  vt  diftum  eft:  tu  cx  pr^fidiis,que linteolis  cxcipiuntur,  primum  ea,  quae pus citant: 
dein  ea,que  expurgant,funt  imponenda:  poft  quae,li  cauitas  etiamnu  fit,  qug  impleant,adhibeda 
funt:lin  minus,ea,qu£ cicatriccm  inducut  (grece  Synulwtica  8C  EpuLauca  vocant)  veluti  quod 
ex  cadmiacoficitur.  At,qm  in  horum  quoqj vfu  plurimis  medicoru  non  paruum  quiddampec 
catur,non  ab  rc  fucrit  eriam  de  iis  diflercre.  Tum  nanqj  duccre  vlcus  ad  cicatrtcem  incipiunt ,  ac 
ldonea illi  rci mcdicameta  applicant ,  cum  iam  penitus fit  implctum,  nec quicq  illi reftat cauum. 
Hinc illis  accidit, vt cicatrices efficiant  circupof  ita cute magis eminentes.  Qud  igitur  illi  cuti  lint 
equales,conucnict  id  genus  medicamcntis  vti  prius ,  cfy  vlcus  ad  ^qualitatcm  prorfus  fit  impletu, 
impofito  fuper  ipfas  vlccns  oras cx  fpecilli mucrone  medicamcnto  aliquo  ficco ex  lis,  quae  in  vl- 
ceru  curatione  retulimus:fuper  reliquum,linamento  dato ,  quod  aliquo  medicameto  ex  iis,  qua:  G 
cicatricc  inducant,cV  humida  fint  confiftcntia,fuerit  imbutum.Ccdente  aut  profpere  curatione, 
etiam  id  amouebis:ac  poftca  licco  tantum  medicamine  vteris ,  lato  fpecilli  mucronc  -{exeo}-  fup 
to to  vlcerc  volutato.  Foris aute fuffecerit linametum  vel  ficciir,  vel  ex  vino  madens: ac  potilfimu 
quod  cx  molhbus  fitelychnus:cuiufmodi  Tarfenfiafunt,  qm  haec  quoqjad  vlcera,  quae  fupercre 
fcant/ubmittenda  vim  aliquam  crbtineant.  Atque  haec  ducente  nos  rerum  fbcietate  diximus». 
De  Curatione  ftnoulorum  u4ffe£luum ,  cjui  ad  Inflammationem 

excitandam  concurrunt.  C  *4P.  6 » 

NVncad  fermonemde  phlegmone  reuerfi  dicamus  communem  omnium  phlegmonaru 
curationis  indicatione  cfle  vacuationem.  Qu£  vero  adhuc  in  generatione  funt,  in  iis  prior 
vacuationc  eftconfluentisad  affeftum  locufanguinisinhibitio.Inhtbcbituriscomode,  fi  ipfam 
fluxion  is  caufam  inucnerimus.  Sane  ea  duplcx  eft:  aliquando  enim  ex  ipfa  parte,qua  phlegmone 
vexat,oritur :  aliquando  ex  alia  quapiam,aliis'ue,Ex  ipfa,quoues  aut  calidior  eft  fada ,  aut  dolore 
(ficutiantediximus)  vrgetur:non  ex  ipfa,  quando  vel  ab  alia  quapiam ,  velabaliis,fuperfluum 
illi  tranfmittitur:  vel  etiam  ex  totius  corporis  aftecTu.  Fit  igitur  calidior  vel  propter  immodicum 
motum,veI  aliquem  ex  Sole  aut  igni  teporem,veI  acre  medicamentum,  Dolore  vero  angitur  8C  H 
propter  intempericm,  8C  vulnus,  8C  contufionem,  cV  diftorfioncm ,  cV  tenfionem ,  praeterea  ob- 
ftruclionem  quandam,cV  fpiritum  flatuofum.  Intemperies  modo  extrinfecus  illi  prouenit:  mo- 
do  ex  fuccis,qui  in  ipfo  habentur  corpore:  Et  extrinfecus,  vel  ab  aliquo  venenatoru  animalium : 
velpharmaco,quodvehementerexcalfaciat, autrefrigeret:etiam cxambientenon  nunqua:Ex 
ipfo  vero  laborantis corpore,cum  id  vitiofos  fuccos,qui  facultate  fint diffimili ,  cogeffit.  His  igif 
omnibus  aeftimatis,  quac  phlegmonac  adhuc  in  generatione  funt ,  earum  caufas  prius  abfcindes: 
quat  vero  iam  faclae  funt,  has  vtiqj  curabis  folas.  Ergo  quid  nam  medenti  agendum  fit,fi  totum 
corpus  male  fit affec^um,  cV  dicfta  prius  tum  in  his  non  pauca  funt ,  tum  in  libro  de  plenitudine: 
cV  nunc  fummas  eoru,quae  dicTa  funt,recenfebimus.  Vbi  enim  aequabiliter  inter  fe  fucci  funt  ad- 
audi,id  cV  Plethos  cV  Plethoran  Gra?ri  vocant:-{nos  plenitudinem,cV  fuccorum  redundantiam 
dixerimus.yVbi  vero  vel  flaua  bili,vel  nigra,vel  pituita, vel  ferolis  humoribus  refertum  corpus 
iam  fuerit,eum  habitum  Cacochymian  (quafi  fuccorum  vitium  dicas)  non  plethora  nominant. 

Ergo  plethora  tum  fanguinis  miffionecuratur,tum  frequc  ti  baIneo,tum  exercitauone,  tum  fri 
£hone: praeterea  digerentibus  medicamentis: cV  praeter  hxc  omnia incdin:  de  quibus  in  iis ,  quae 
de  fanitate  tuenda  funt  proditajdiclum  abunde  eft.  Succorum  vitium  purgatione,quae  cuiqa  fu- 

peranti 


LIBER    TERTIVSDECIMVS  $2 

A  peran ti  (ucco  fit  accommodata,corrigitur.  Dictum  porro cV  dc  hac  cft m  ca  partc  Operu  de  fani- 
tate  tuenda,qua:de  prxcauendis  morbis eftinfhtuta.  Illinc  lgitur  hucca  transteras,  oportcblC,  ac 
conlideres,quo'namexipiis vti maximcexpediat.  Siquidcm,li lam  tebricitcta*gcr,  nccexcrcira 
tione  vacuare  cxuperantiamlicct,nccvnctione:qua%excalfaaat:icd  nccmultafnctionc,  nccbaU 
neo: immo fanguinis millionc vna cum media, vcl purgatione aliqua.  At,iinon dum  febncitat, 
omnibus  lam dictis  vtarc,optimum  quodq; ad  id;quoa  inftat,deligens.Illud cnim  patcre  vcl  me 
taccnte  arbitror,cum,  cui  crura  phlegmone  laborant,non  clfe  vel  ambulationc,  vcl  curfu  cxcrci' 
tandum:  fcd  nec  ftarc  llli  ctTc  lubcndum:  lmmo  icdenti  plurimum  fricarrmox  manuu  motu  exer 
citari  llli  eft  fauus.  At,licui  m  fupcrnis  partibus  ccepcn  t  pars  ahqua  phlegmone  tentari,h  uic  mo 
tusexinambulauoneautcurfucitfalutans.Similiter  cV  trictio  hisquideca  potioreft,  quaecruri- 
busadhibetur:illis,qua:  lnlupernis  partibusadminiftratunquippe  praeceptum  lncontrarium 
rcuullionis,inomnibus  talibuscomune  eft.  Neq3  igitur,  cum  velcircafedcm,  velaliquam  huic 
vianam  partcm  mitium  phlegmoncs  mcidit,  aluum  deiiaes:  ncque ,  cum  in  vehca ,  velcoIe,vel 
renibus  eft  cocpta,pharmaca,que  vnnas  prouocent,  bibcda  dabis:  ncc.ii  muhcri  ln  vtcro,vcl  pu^ 
dendo  infedit,menfes  huic  prouocabis:fed  ad  partcs ,  quae  maxiine  longmqua:  lint,  fcmp  reuul" 
B  iionem  faacs,a:ftimata  fcilicct  tum  phlcgmoncs  magnitudine,tum  corpons  tonus  ftatu.Namdi 
plunmafuccorumabundantialit,nec  cxcrcitatione, nec  balncolinc  pcnculo vtare:lin  exigua 
fit,hcet.cV  per  harc  vacues.  Ceterum  (quoddixf  haectuminca  partcopcrisdefanitatctuenda, 
quat  morbos  praecauet,  lunt fcnpta:  rum  m  hbro,  qui  de  plenitudine  lnlcribitur:  tum  m  lis ,  qux 
de  phlcbotomia,  iiueinadcnda  vcna:tum,  qua:  depurgantium  mcdicamcntorum  tacultatibus 
cdidimus.  Scd,  quodadcommonetaciendum  tantumdeiis  fitfatis ,  nuncctiam  abunde  eltdi- 
ctum.  Itaq;  ad  propnam  dephlcgmoncdifputationcmnunccft  venicndum.  Inquapnmum 
mcrito  verba  faaemus  de  phkgmoncprout  ab  affectu  partis,cui  inlidet,  onrur:  quippe  fatis  co- 
ftat  arreaum  lllum  principio  tibi  elTc  fanandum.mox,  quicquidiam  phlegmones  eft  tactum. 
Porro  intcnmiiidcm  prxlidnsambo  tolluntunveluticum  exflatulcnto  fpintu  cVdcnlitatepar- 
ticula: dolor  quifpiam  cft  ortus.  Hoc enim  cafu  eorum,  qua: modicc calefaciunt  (qua*  etiam  Cha 
lafuca,  ld  cft  rclaxantia  Gue  remittcntia  vocamus)  vfus  eft  commodus:  vt  qui  panter  cV  coniuen^ 
tia  co:  pons  laxcc  dC  tiatuofum  fpiritum  tenuet,  6V,quod  phlegmones  lam  coffatum  cft,  digerar. 

Ad  eundem  modum.cV  fi  ex  frigido  dominante  mtcmpcries  lit oborta: nam  tunc quoq$ calefa 
cioido  nonfolumintemperantia:,fedctiam  phlegmona:,vna  mcdebens.  Itidcm,ii  calorvehc- 
Cmcntiorintemperiem  fecit,  retfigcrantibus  praeiidiis  amboliftes:liquidcm  lntempcrantiacon^ 
trana  femper  requint:  Vacuatur  autem,quod  lmpletum  eft,non  modo  medicamentis  ns,  qua:  di 
gerunt,fcdctiam,que  adftringunt  6V  retngerant.  Magis  q;  profecto  ad  lncipicntcs  phlegmonas 
Ingidis adftnngcntibus  fe,  quam  iis,qua: digerut ,  eit  vtendum:  atq;  ctiamnum  magis,vbi craf^ 
fum,quodconuir,non  eit.  Scd,fi  fanguis  in  particula,  quam  phlcgmone  prehendit,  vehemeter 
cftimpactus,noneftampliusrepercuticntibus  vtcdum:fcd  nimdigerercelttempefnuum.  Vbi 
autcex  animahs  puctumorfu  ucdolorincidit, duplex  fedandi  doloris  rario  efr,  vels-irusipfum 
vacuando:  vel,quod  dolorem  cxcitat ,  alterando.  Sane  vacues  id  eorum  medicaminum  ope,que 
vchementer attrahunt:alteres lis,  quae  funt contraria , id q;  vel qualitatibus ,  vel tota  fubftantia. 
Monftrarum nanque  elt  rn hbris de medicamcntis  quaedam  clTe  totis  lubftannis  lntcr  fe contra^ 
na:  quaedam  folis  qualuatibus.  Sed  cV  lllud  mdicatum  £que eft,  quod  eorum,qua-  contraria  qua 
litate  funt.mcthodus  quarpiam  fit:  eorum,qua:  tota  fubiratia  funt  aducrfa,  methodus  non  fit,  fcd 
omma  Gni  per  expericntiam  mucnta.  Tu  lgi  tur,qua:cunq;  methodo  curandi  explorcntur ,  hinc 
difces:qua?  experientia  tantudeprehendit,ca  tn  nsopenbus,quibusdemedicamcntisagitur, 
funt collecta,vno,quod  de  faculrate  eorum  lnfcnbitur :altcro ,  quod  de  compofitione:  cV  tcrtio, 
D  quod  de  facile  parabilibus  infaibitur.  In  quibus  opcribus  oftendimus,  quaena  ex  fola  experien- 
tia:qua:  namexlolaratione:cVqua:  nam  exambabus,inuenraiint  pharmaca.Ergo  mcthodus, 
quam  hoc opere  tradere  inftitui,in  doloribus  vniucriis,  qui  vel  ex  animaliu  medicametorum  ue 
noxaexdrantur,duplicemindicationem  habct,  ncmpeeius,  quoddolorcmcreat,  vacuationem, 
atquealterationem.Vacuantid  tumcalfacienuaomnia:rum  quaratracalefactionem  vchemen- 
tcr  trahunt,  veluu  cV  cucurbitula:,cV  caua  cornua  qua:dam,  quibus  no  nulli  cucurbitularum  vice 
vtuntur.Sunt autem,cV  qui  ore  fuo  virus  cxrrahunt,a:gre  videlicet  particulse  admoti,  lpfam  que 
labus  complexi.Huc  fane  pertinet  cV  cauterium,cV  medicamenta,  qua:  cautenis  fimihter  efchara 
efficiunt.  Atque  haec  omnia  totam  eius,  quod  infeitat ,  fubftantiam  cxinaniunt.  Alterum  auxi^ 
liorum  genus  eft  eorum,qua:  qualitatem  per  contrana  alterant,fcilicet  exhibcnnbus  nobis,  fi  ve- 
hcmcntem  calorcm  «^ger  vel  in  ipfo  demorfo  loco,  vel  in  toto  corpore  fentiat ,  auxilia  refrigeran- 
tia:  iin  frigus  fentiatjCalefacienua.Docuimus  autem  vtraque  in  us  operibus,quac  de  mcdicamctis 
funtfcripta.  At  talesquidemomnis  phlegmoncscommunes  medicauonesfunt:vanantur  au- 
tcm  pro  laboratium  parucularum  ranone.  Etenim  id  iam  quoque  oftcnfum  eft, vbi  de  vlcerum 
curationc  egimus:nec  longofermoneeftopusei,quimemmeritcorum,  quaeibifuntdicta,  fed 
iat  erit  pauas  ca  fjanfcurrifTe. 

SeptimaClafTis.  1 1 1 1 1 1 1    rj  Inaicdxiones 


V! 


C 


METHODI  MEDENDI 

Indicattones  tum  ex  Similartbas parttbus,  tum  ex  Inflrumentarus ,  in  Inflam^  E 
mationum  curatione  pr&beri.  C^A  P.  7. 

Naitaqueindicatiocx  tpfisfimdaribusacripttur  partibus:aItmcxinftrumcntariis.Etea, 
qux cx  iimilaribus  fumitur,mddum calfaciendi,  rcfrigerandi,  ficcandi,  ac  humcclandi dc- 
icrminat:Qua:  vcro  cx  initrunicntariis ,  tum  locumipfum  ,  perqucm  vacuarcoportct:tum  va- 
cuationis  rauoncm:  tum  vcro  in  iimilis  fpccici  mcdicamentorum  vfu  lpfum  pluris minoris  que 
modum.Acdciimilarium  quidcm  partium  mdicationcfupra,  vbide  vlcerum  curationceft  tra- 
clatum,diximus:dcinftrumcntaria  vcro  hicagcmus. 

In  Inflarnmatiombus  Vacuandt  mdicationem,  tndicationem  Rtfrtoerandt  flu^ 

perare,contratn  Eryjtpclattt.  C^4P.  8. 

Vm  cnim  phlcgmonc  duplici  rationc  a  natura  rcccffi  t,  cV  q?  pars  ipfa  multo  fanguinc  fit  re 
ferta:cV  q>eadem  iitcalidionvtiqjvacuationisindica^no  reingerationis  indicatidncm  vin- 
cit:cotra  fcilicet,cfj  in  cryiipelate,in '  illo  nanq;  rcirigcrationis  indicatio  magis  vrgct,c^  vacuatio^  A- 
nis.Quanij  vtriulq^aflecluscurandicomunecapiiteftinfcfiatishumoris  vacuatio.  Ideo  qspoft,  c'5 
cfy  rcfrigeratu eryiipclas  eft,ad  ea,quae  digcrunt,medicamcnta  coucrtimur.  In  phlegmone igitur 
t  In ami^s co-  -j-  tan  tiiper  cft  refrigerandum,quatenus  cV  ad  incrcmcntil  cius  iirtcndum  inhibendum  q$ eft  com  F 
add!"'^"'^™  ^110^11111'  Etcnim,  cu  immoderatuscalor  dolorcm  cxcitct,  atqucetiam  aliquid  ad  cgram  partcm 
l.faucntc.      attrahat,vtroq3  nomine  augcfccrc  phlcgmoncaccidit.Ergo,quantu  rcfrigcrationis  phlegmonc, 
ceucalidomorbo,congruit,  tantumccrtccVincrcmcntum  eius  mhibcre  cft  aptum.Idcm  pare 
gratiam  praeftat,cV  cum  repcrcutit  id,quod  afriuit.Quod  vcro  ex  eo,quod  in  laborante  mcmbro 
c6tinetur,quidpiam  in  proximas  partes  rcpcllit ,  hoc  phlegmoncs  iam  gcnitae  mcdelacft.  Simili 
modo,cV  quae  modicccxcalfaciunt,vtraq3  in tcrdum  rationcprofunt,  quoniam  cV  dolorefcdent, 
cV,quod  contentum  in  laborantcparticulacft,  digerat:quippe  dolore  mitigando,augeriphleg- 
monas  vetant:digcrcndo,quod  earum  iam  conccptum  eft,fanant. 

Quiituor  ejjc in  totum  Vac uattonumgenera^ut ex  Partium natura oriuntur.  C^4 P.  9, 
Voniam  igitur  momcntu  omne  curationis  laborantis  phlcgmone  partis ,  in redundantis 
lnipfafanguinisvacuatione  confiltit:vacuatio  autcm  hoc  gcnus  afWioru  cxcogitatacft 
duplex,  aut  translato ad alias  partcs ,  qui  in aegra  cotincbatur  fanguine, aut  foris  a cor^ 
porc expulfo: fatius  profedtd  cit  vtraq;  vti,obferuantibus  dihgcn tcr,ncqua cx  accidenti  lsefio  fe- 
quatur.Ergo,cumgcmina  fi  tdicftarum  vacuationu  vtraqj,  quadruplcxin  vniucrfum  nafciturva 
cuantium  auxilioru  genus.Traslationis  enim  fanguinis  ad  alias  partes  alteru  genus eit ,  vbi  ipia G 
pars,quae  phlegmone  laborat,fanguinem  abigit:altcrum  cum  eae,quae  intcgrae  funt,ad  fe  trahut: 
Eiusaute,quaecxtra  corpus  educit,altcru  fenlibilibuscftluxibus:altcru  ratione  tfh  contemplabi- 
libus  pcrficitur.  Atq?  id,  quod  fenlibilibus  cfHuxibus  peragitur,alias  per  ipfam  fit  partem,in  qua 
t <P.* tuvuvm  phlegmonc rcfidet: alias f  per ea,  quae  vna  cum  hac aperiun tur.}-  Proinde  etiam  diilecftionu no^ 
titiaadciufmodiconibrtiumintelligcdumcitopus.  Ergotum  hae  indicationes  phlcgmonaru 
curatione  immutantes  a  partium  natura  praeftantur :  tum  fupra  has,quae  tum  ex  poiitu,tum  figu 
ratione fumunf: quas  nimiru  laborans  Iocus,qua  inftrumentalis,  non  qua  fimilaris eft,indicat. 

Derclujuii Indicationibm  Similartum& Inflrnmentalium partium communtbus.      C^4P.  IO* 

SVntctiamalix, quar tum initrumcntalium  tumfimiIariumcommunesfunt:ficuticuacftio-' 
nem  caru  infpicimus:  praetcrea  an  rara  pars  fit,an  dcnfa:an  acuti  fenfus,  an  hebetis  f.  Ad  quae 
cLvatrhTov ,'  omnia intentum  clfe  oportct,qui  rccftc curare ftudct. 

id  cft.an  fenfu  Ratw  Reuellendi,  Deriuandt,ac  omntno  Vacuandt  Inflammatas partesjecinom  cxemplo.    C^4 P.  1 1 


Qmi 


a.VcL<?0[/.tU.i- 
>a>V  (LVTG) 


caicat 


QVoniam  vero  (vt  fcmpcr  teltati  fumus)  non  fatis eft  ipfa  tantum  vniuerfalia  nouiffe ,  nifi 
quis  ctiam  in  par  ticularibus  fc  excrceat ,  ita  vtiq3  cV  nos  nunc  faciamus,  non  th  omnia  par- 
*  ticularia  pcrcurrentes,fed  ca  tantum,quae  nobis  fatis  elle  lectori  videbutur»  Propona-  H 
turitaqueiccuriam  phlcgmonencontrahcre  inciperc:tum,  quar  nammalieiuscommodiffima 
fit  curatio,qua?ratur.Omnium  ergo  primum  ab  hs,quaj  retuli  incipiens,an  ''totum  corpusinani- 
tione  indigeat,c5fidcrabis.  Quod  ii  indigere  mueneris,  mox  a?gri  virtutem  seftimabis,  poiTit/ne 
femel  iuitam  vacuationcm  tolerare.  Primum  ergo  valida  efto.  Ab  hac  aeflimabis  aetatem.  Nam,fi 
puer  fit,quae  per  diifeclam  vcnam  fit  (vt  fupra  elt  monftratum)  vacuationem  non  feret:  verum, 
cum  pubertatem  attigerint,iam  pueri  mifiionem  fanguinis  tolerant.Ergo  pariter  tum  reuellen- 
dus,tu  educendus,qui  ad  iecur  fluit,  fanguis  eft,  interna  in  dextro  cubito  infec^a  vena  propterea, 
KAT  eu9y ,i.  q> cV  e  regione,cV ampla  via cu  vena,quac caua dicitur,focietate  habet: hac  non apparente,  medta 
cdiredto.  fecandaeft:qudd  fi  neceafeoftenderit,reliquaactertiaeftincidenda.Mddumvero  vacuauonis 
tum  ex  redundantia:  mddo  ,  tum  ex  reliquis,  quae  in  fuperioribus  diximus,  inuenies,£tate,natu- 
ra,temporeanni,  regione,  cV  confuetudine:  tum  ante  haec ,  ipfa  laborantis  virtute*  Harc  enim  in 
omnibus  funt  comunia.lllud  vero^interna^ne^an  media,an  humeralis  vena,fecanda  fit,an  ea  qug 
tuxtamalleolum  eft,an  quae  in  poplite,id  vero  ex  laborante  particula  indicatur.  Acdefinitu  iam 
eft  tn  iis,quae  de  incidcda  vcna  fcripfimus,  de  vacuationibus  ld  genus  omnibus:dicetur  q^  nunc, 
quantum  fit  ad  rem  propofita  opportunum:primum  q$  hoc  ipfum,  NoneiTefcilicet  folum  illud 

fatis, 


A.I 
c.i 


\ 


LIBER    TERTI VSDECIMVS  $5 

A  faris.quod  vacuandum  fit.inucniiTe:  vcluti  fcntiunt.qui  amethodon  fcclam  coIunt:quibus  nulla 
de  laboranruim  locorum  dirkrcntia  habctur  ratio.Non  cnim  ratio  folu,  vcru  ctiam  vius  iplc  mdi 
cat  aham  alrj  parti  vacuationcm  congrucre.Siquidem  cx  ns,  quibus  ocuh  tcntan  phlcgmoncccc 
perant.non  nullos  fola  purgationc  pcr  aIuum,vno dic  fanatos  vidiiti.  Quam  rcm  iiquis  faccrc  m 
lecinore  cuphlegmone  laborare  lncipit.tentet.maximam  cxcitabit  phlcgmonc.arquc  vr,li,cum 
rencsaut  vciicaphlcgmone  tcntaricccpcnnt.qu.t  vnnascicnt,  mcdica.Ticntacxhibeat:aut,  iicu 
vtcrusphlcgmonelaborat, mcnfcsdcuocct:liquidc  longilTimeTa  tdatafiuxionepartc,}-quod  tApancqux 
rcdundat  rcucllercncquaq  ad cam  tTahere couenit.  Hac  naq:  rationc.ncc  fi  vcntriculum  aut  m-  flu,,OQC t™*- 
tcftina  phlccTncneoccupare  nm  cocperit.medicaminc.quoa  aluum  dciiciar.vti  conueniat.  ban 
1x4.  dem cum his mdicaticncm  cV vtcrus fortitur.iicuticum vnna?  valis.pudcnda.  At  vonmu vti  pu 
l?J  C  dibundis  laborannbus,  {indiuerfa>rcuellensauxiliucft.  Grarci  Antifpalticon  vocant.Ea'dcm  rnterpretu 
raticncinomnibus,qua;circacaputaccidunt,mcdicamcntum,  quodaluumdehcit,adcontranu  "**"** 
aucrtit.  Siquaverocircafauccs.cV palatum,aut linguam , autdcniqueinore, phlcgmonclabo- 
rarcincipiant,inhisomnibuscaucndafunt.  qu.e  pmiuam  per  oscuocant,Apophlcgmati:mus 
vocant:quippccum  ldfimdcfit,  aciideiiccre  aluuminteftinii^grotantibusvclis.aut  vrinasmo 
B uere,  cum  renibusaut  vcfica? iita?gre:aut voniitum  lacetlcrc,  cum  partcsftomachi  hntatrlicta?. 
Satius  lgitur  fit,vbi  partes,qua*  m  ore  funt,  phlcgmoncn  acccrierc  mcipian,  denuare  ad  narcs. 
Pan  modo  vcnam  quoq;.vbi  ne  partcs  ficlaborant,  mcidcrc  humcralcm  m  manu:iiea  non  ccr^ 
nitur.media:  Vbnccur,pcctus.pulmo;autcor  licarhciuntur.intcrnam:Inangina.  quam  fvnan- 
chcn  grarce  vocant;pnmas  rn  manibus: fccundas cas,qua* fub  lingua  habentur:  At us,  qua  m  oc 
cipitc  funt,afmctis,cuam  ea.que  m  cubito  cfr,nec  no  cam.qua  habctur  m  frontc:Renibus  vcro, 
cV  vciica.cV  pudendo,cV  vtero  lichabcntibus,cas.  qua?  m  cruribusfuntlita?,  ac  potillimum,  quae 
circapoplitemfunt:iinminus,cas,qua?iuxtamalicolos:  Acpcrpctuo  quidc  momnibusea,  qure 
e  directo cft: vbi  iccur  phlcgmonc  inuadit,qua m dcxtra  iunt  manu:  vbi  licnem.  cotra.  Itaq;  fta 
um  prima  vacuauonis  diuerfitas  pro  particularum  diucriitate  variatunconfrat q;  communc  m- 
dicationem  nonmagisetk  vtilitatis.q;  noxa.caufam.  Siquidcm,cp  vacuandum  iit.id  communis 
indicauo  elt:  vnde  auicm,aut  quomodo,vacuatio  iit  tacienda.id  egcr  lplc  docct  locus.  Ad  cunde 
nanq; modum, vbi  pcctus,aut  vehuiculus,aut  par tcs  circa collum  caput  ue.phlcgmonc laborat, 
exco^itatum eft artus  vincire.Quippc lpfum.quod phlcgmonc  inicftatur,vincicndum  non  cft: 
fcd ,  G  m  manibus  phlegmonc  eft  or  ta.crura:  lin  m  crunbus,manus. 
C  Ratio  Rijngerandi  ac  ^idj  bmgevsj.  mter  vnttia  In;lw;mJtJ<  partes.  O/ P.  1%, 

SEdnecrefngerareinterinitia, autadftringcre,citralaborantis  particulanndicauoncm.vtili- 
taas magis,cp  noxa*,funt  caufa*.  Nam  ln  particulis.qua*  circa artus  funt,  fat  iucrit ctiam  fpon 
giam  vel extngida  aqua,  cui  paululum  aceti  lit immiftum,vel  ex  aqua  fola madcntc.  lm poncre: 
iicut  enam  ex  vino  aliquo  aultero:In  iccinore  vero.ii  phlcgmonc  laborarc  cccpit,  ncmo  compos 
rauonis  his  vtatur :  imo,ncc  ii  melino  iniundas,aut  myrtco,aut  malnchino,  aut  nardino,  aut  lcn^ 
tifcino,aut  aliquo  oleo,quod  aditringat.-aut  etiam  alio  quopiam,cui  abiinthium  fit  incocrum,ne 
horum  quidem  vllum  conuenict  frigidu,iicut  nec  vllum  cataplafma  trigidum.  Scd,  li  mala  pra*- 
cipuc  cotonea  vino  incoques,cataplalma  ex  co  praparaucns,  li  lccur  phlcgmone  laborarc  adhuc 
tncipm,ne  ld  quidcm  admouebis  trigidum :  veluu  nec  olcum,  vt  diaum  eit,  praparatu,  vcl  ocu- 
lis.vel  oris  parnbusdicubi hacc  tcnrari  phlcgmone mcipiant.  Aun  vero.etiam  ii acetum  cu  rofa- 
ceo  mfundas.nil  offendes.  At  non  eft  hococulis  phlcgmone  laborantibus  vtile,veluti  nec  mcdi^ 
camen,quod  ex mons conhcitur,aut aiiud quippiam  eorum,  qua*  Stomatica  grace  dicutur: funt 
enim  eiufmodi  omnia  oculis  mltia,quanquam  gcncrc  lunt  ex  ns,  qua  mdiccntur.G  lanc^ulis  */0 
ro  phlegmone  tcnran  lncipienubus.fjepe  folum  oleum  calcns  fat  iuit. 
D  Qgd dijjerat  ViQm  rMio, Ieanore,  aut  V entriculo^ G'unduL*,dc ^frtuum 

partibus  injiJjnnuavi.  C^4P. 

SEd&reliquusvicrusordinandusiis,quibus  glandulaeautetia  aliquidcircaartus  phlcgmo- 
ne  tcntatUTjVnam  tantum  lndicationem  habct.quar  tot  ac  taliaexhibcri  mbct,  quot  dt  qualia 
facillimc  cocoquentur.Nec  quicq  rcfert,alicam,an  ptillanam.an  mullam,  an  punicum,  an  malu, 
i-c.15.    antalequippiaexhibcas.  At,iiiecur  phlegmoneintcftatur, exquiliulTimo  vicrucft  opus.aeque 
•l  profcctOjCV  fi  vctriculus  Gc  laborat.  Quippe  munus  eorum  ton  animali  cit  communc:  acccdit  q- 

omnibusanimalispartibusmaximumincommodum,iiuenonprobc  concoctu  alimcntum  lit, 
fiuenonritein  fanguinem  conuerfum.  Artuum  vcropartcs  trh  ahmcnticapiunt,  quanto  iunt 
nutriendc.Quo  fit,vt,iiueex  malo,quod  probe  ln  vcnmculo  iit  concoctu ,  alimctum  ad  cas  pcr- 
iKiiiat,liucexahca,fiueexpaflana,nonmulnjm  mtcriit.  In  leanorc  vcro  quantum  referat  nutri 
mcntorum  difterenna,tum  q?maxjmam  m  vtranq;  partem  vim  habcat.hinc  difcas.licet. 

Q^ux  Nutrtmtrttd  medicamtnta.  ue  ajjumptJ  Iec:nor:s  tnflajtmiationi  conuemant.  C^4P.  14. 

Am  expelli  e  lecinore  oportet,quicquid  in  co  tu  amarc  bilis ,  tu  fanid,  quac  cx  phlegmone 
prouenit ,  di  collectum.  Id  vero  fteri  nequit.nUi  cx  sQlajqua*  funt  rn  vifcere,detergcantur, 
6l  mearus,qui  ad  ieiunu  jjnnct,fit  apcrtus.  Ergo  alica,  cu  cV  huic  liiharrcat.cV  vafa,quae  ln  vifccrc 

Sepuma  ClaiTis.  1111111    irj  funt 


N; 


METHODI  MEDENDI 


funt  condita,obftruat,.pra'a'puc  cj}  eorum  ora,  cV  bilem  in  intcftinum  dcfccndcre,  cV  alimcntu  in  E 
totucorpusdigcriprohibct.  Pofcitcrgo  tum  iecur  ipfum,tum  osmeatus.,quibilcm  tranfmittit, 
ciboscV  pharmaca,quaobltructarccludant.Talia  veroomniafunr,Ientaquidcmminimc,fcd  tc 
nui coliltcntia,cV quahtatc mordcnte.  At  vcro ab his,vtpotc  mordcntibus , phlcgmona  iritant. 
Quarc^quacitra  morfum  ca  detergcat,indigemus,cuiufmodi  f.  mulia  eft.  At  nouinius  dulcibus 
omnibus  tum  iccur  tum  licne  maximc  intumcfcere.Superfunt  igitur,  qua*  culpa  vacant,vt  in  ci- 
bis  ptilTanarquippc  que  linc  morfu  detcrgct,vt  in  pharmacis  oxymcli  aqua  miftum.  Nam  cV  pu 
nicum,cV  malu,cV  C£tcra,qua'  adftringunt,dum  bilis  meatus  os  arcftant,  bilcm  ipfam  exccrni  pro 
hibenttatqj  indc  iccinons  phlegmonisfuntincommoda,  prclertim  iis,qua'incauo  vifccriscon 
iiftun t: quibus  ad anguftias,  qi;as  facit  ipfa  phlegmonc,  ctia ea,  qu£ cx  adliringentibus  cV  lentis 
frt  cibis,acccdit.  Ac,quc  mordcnt,ca  phlcgmonas  ipfas,  qu£  in  cauo  funt  vifceris,  magis  iritant. 
quippe  iis,  quc  tti  gibbis  eius  coiiftunt,  mutata  iam  vcniut  ca,qua*  aflumpta  funt,ita,vt  ncc,  qua*. 
adftricTorialunt,iimilitcr  adhucadftringat:ncc,  quod  mordenseft,  fimiliter  mordeat:ncc,quod 
proptcr  lentorcm  in  anguftis  valis  harebat,  limilitcr  ctiamr.um  mancat  lentum.  Eft  autehis  oc^ 
cafio  mutationisduplcx,  cVq>  prius  funt  concocTa:cV  q>  fangumi,  qui  in  iccinorepriuscrat,  funt 
admifta.Cauo  autcm  lccinoris  phlcgmone obfcflo ,  protinus  etia venas,  qua*  in  mefenterio  funt,  F 
vna  phlegmonc  laborarc eft nccellc,quando  ex ca,que ad  portam  pcrtinet,  omnes  fint orta*; pro 
tinusetiam,quacunqucofculis  earumincidunt,vimfuamoftcndunt. 

^Aciuerjus  ^ittalum  Mcthudu  um ,  cjut  Theaoenem  Cymcum  inf.ammattone  Iccinoru  U- 

borantemrelaxantibus  cataplajmatpscnecauit.  C^4P.  15. 

AN  tibiad comuncm  phlcgmoncscurationem  parua cx particulisipfis  accederediffcrentia 
videturf  Mihifanemaxima  videtur:quauisrj,qui  Thclfali  ftupidirateamulantur,  comu- 
nem  indicationcm  folam  fatisfaccrc  putct.  Placct  autcm  nunc  ad  memoriam  rcuocare  tibi  cgre^ 
giam  corumcurationcm,quaThcageni philofopho  Cynico  adhibuerunt:iiquidchancnorunt 
*  yi/fiw/V,  plurimi  propter  viri  fama,vt  qui  publice difputare  in Traiani circd quotidic  fit  folitus. Erat,  qui 
hominemcurabat,vnuscxSoranidifcipuIis,nomine  Attalus.lsimpofuitquotidiciecinoricata 
plaima  ex  pane  cV  mcllc ,  haud  mtclligcns  vifcus  hoc  mcdiocritcr  adftringi  debcre  proptcrea ,  q> 
animalibus  "altricis  facultatis  principiu  lit,cV  venofum  ab  hoc  oriatur  gcnus.  Ita  igi  tur  vifcus  cu^  A.U.I. 
rauitjlicutbubonas, mcrisf. cV folisrclaxantibus vtcns, cataplafmacx  panecVmellcimponens:  c I,fo1, 
ac  prius  oleo  calcntc  perfundens :  tum  forbitionc  ex  alica  cibans.  Harc  nanq^  tria  ferme  omnibus 
nuncamcthodisiftisTheffaliisadacutoru  curationcm fufficiunt.Vifumaute  eftmihi  fcorfumG 
Attalummoncrc,vtadftringcnsaIiquidadmifceret,  nccnudis  vtcrcturrelaxantibus.Acdc  vifce 
ris qmdcm  natura nihil cram  homini  dicturus  ( idenim  fuiflet  plane  alino  fabulam  narrarcjfed, 
quod  me  perfuafurum  homini  arbitrabar,  cV  cui  omnes  homincs  facillime  aftcntire  vidco,  id  tfh 
expofui ,  nempc  longam  expcrientiam  mcdicos docuiffc ,  vt  iccur  miftamedicamcntorum  ma^ 
teria curarcnt : cam  autcm  fcriptam  inucnturum  in  iis  medicorum  hbris,  qui  fint dc medendi ra^ 
tione  confcnpti.  Si crgo,inquam,tibi  vidctur,  mifce aliquid  dc ablinthfj  coma diligentcr  tunfa, 
cataplafmati:  oleo  vcro ,  totius  herbe  aliquid,modice  id,  quemadmodum  alios  cernis  in  illo  inco 
quentes.  Cataplafmati  vcro  Myrobalani  piefma,cVirim,cV  iunci  florem,  autnarditidosherbera 
dicem,aut  cypcri  mifcebis: non  mutile  fit  cV ex  vino  ca aliquando  praparare ,  ac mifccrc interim 
ctiam  de  fgce  ipfa:  quin  ctiam  aliquid  adftringentium  incoquere  malorum ,  cuiufmodi  cotonea 
funt,cV  que  vocantur  ftruthia,prgtcrea,que  Rome^  abundant,vocata  ceftiana.  Oleum  vero(nam 
id  quoq^  video  mifcere  te)  non  quodhbet  elto,  fed  vel  hifpanum,  vel  hiltricum ,  vel  crudum,  vel 
lentifcinum,vcl  myrteum,vel  melinum,vel  nardinum  vnguentum.Porrd  aliam  materiam  pluri 
mam  efle  dixi  eorum,qua*  incoquere  liccret :  nam  cV  lcntilci  tcnera  germina,cV  myrti,  cV  rubi,cV 
vitis  prefertim  fylueftris,a  qua  cenanthcn  vocatam  decerpimus.  Non alienum  etiam  fit  cV  atticuH 
"  ocfypfijegut  hylTopumtumcataplafmati,tumetiamceratismi'fcere:namcVcerataquapiam  llliex  ciufmodi 
anticiuicodi.  materiaimponcrepoft  cataplafmafuafi.Etapponereilli  tentabam  vniuerfamdeinceps  curatio^ 
ncm,qud  fcilicct  etiam,  que  a  medicis  grgce  Epithemata  vocatur,  ex  mifta  materia  componerec 
Nammelius,inquam,eft  fublato  cataplaimatealiquid  fuper  vifcusefte.  Attalus  vero  fcrmonem 
meum  interpellans,Nffi  multum  (inquit)  tibi  tribuerem ,  nihil  horum  toleraiTcmmam,  in  qui^- 
bus  fuperiores  medici  palTi  naufragia  funt  prius,  c|t  vera  medicina  inucnta  a  noftris  cftet,  ea  mihi 
veluti  ignaro  fuades.Ceterum  tres  (inquit)  aut  quatuor  dies  line  me  Theagcni  ex  mea  fententia 
profpicere,cV  fanum  eum  penitus  confpicies.  Sed  quid,  inquam,  fi,  cum  fubito  pauci  6V  hi  lend 
appar uerint  fudoresjmoriatuijrecordaberis  ne,  qug  promiferis,  ac  de  cgtero  fententia  mutabts  C 
Atqj  Attalus  poft  hec  abiit  irridens,nec  quicg  prgterea  refpondens,fic,  vt  neq$  de  alica  quicg  me 
coniulere  permittcret:fed  ncc  qudd  ex  iis,qug  vrinas  cient,mifcere  aqug  paulo  poft  oporteret,q> 
fcilicet  iecinoris  gibba  eftent  aftlicTa.  Nam,ficuti  iecinoris  cauum  per  aluum  purgatur,ceu  paulo 
fupradiximus,lic  gibbaeius  perea,  quemodice  urinasmouent,  cuiusgeneris  eftapium.  Proce^ 
denteautem  tempore,  ubi  phlcgmonc  iam  concoquitur,  ctiam  ualentioribus  unlicet,aflaro3  dC 
celtica nardo,  cV phu  quod uocant ,  cV  petrofelino,  cV fmyrnio,  cV  meo:ficuteu'am  per uentrem 

uacuarc, 


LIBER    TERTIVSDECIMVS  S4 

Avacuarc.firauumafficitur,  cnicocibisadmifto,  cV  vrcica,  cVmcrcuriah,  cVcpithymo,  cVhhcula:  *  Mjjodio 
omnibus  pra:terca,que  modice  aluum  deiiciiit.Magis    in  rcmiflionibus  tum  his  ipfis  audacius 
cpantc  vtcndum,  tum  vcro  quehis  funt  valcntiora,  partim  m  putiana  mcoctis,  partim  tunfis,ac 
inmolliffimum  puluercm  redactis:exhibenda  vcro  dC  hecfunt  vel  cx  ptilTana,vel  cxaqua.  Ego- 
nanq;  ctiam  hliciila:  aliquid  m  ptitlana  aliquando  incoxi.cV  mgri  vcratri  corticem.  Etiam  clyite^ 
re  vacuare  eos  conuenict,intcr  initia  vel  fale,  vel  nitro,  vel  aphronitro  aqua:  mulfa»  admifto,con~ 
tentis:in  remiffionevcro.potiffimum  qjfiquid  fcirrhofumrchctum  e  phlegmonecft,  ctiam  va^ 
lentioramcdicamcnta  milcctibus:quippe  hylTopumcocaluaqueincoquimus;cVonganum,cV 
colocynthida,  cVminusccntaunum.OpportunilTima  nanquead  fcirrhumfunt  iccur  cV  henis, 
f  fiue  quis  parum  habitade  his  ratione.glurinolo  cibo  vtatur .  hcut  Attalus,  qui  Thcagcni  quoti  Non nulla  qui 
diealicamcxhibuit:liucnilnlofferat,}-  quodtum  obftructioncseximat,  tum  dctcr^cat.  Ycru,  J^^fc* 
quod  contigttThcageni,vcl  potius  Attalo,dici  cft  tempus.Vt  cnim  promifcrat  pofi  ircs  dics  da  f[  Lmacer  w 
turum ie  hominem  a  lecinoris  phlegmone  libcratum,tum  magis,cp  prius,caIcnteoIeo  vifcus  plu  tit:imprcflj au 
rimum pcrfudit:tumcatap!afmatcircqucntiuscft vius, hacdihgcntia kcliGusiibicurationeccf-  Ie^0^ 
furam  fpcrans:rcfponditq3pcrcontantibusdeTheagcneglorubundus,nichoi  a.  Ceterumcon-  <riexent,Vj 
B  tigu.proutipfcprcdixeram,  fubito  homincm  mon.Et,  quod  omnium  maxnnedignurifu  tuit,  ^oio  c 
ducebatAtralusfccumexiiSjquidehommisftaturogalTentjquofdamjquibus  oftcnderetadeo  ^ta^gTr 
recte  eum  fe  habcre,vt lam  cffet  lauandus: letus  qj  cum  multis  lngrctlus  eft  domum,  m  qua  iace-  gCQi  cj-jot 
bat:cum  Theaecncm  mortuum  quidam  examicis,qui  cV  Cvnici  quidam  crant,  cV ahoqui  philo  ai>«m  « 

Z    .  .  ,  °  ,  1  r      J  1  j         i  '  !  /     a  bat,  ac  mlui 

fophi,  lauare cx  more  pararent.  ltaque  etiam  vlq;  ad  mortuum  acccacrc,ia  q$  vna  cum  tpcctato-  fciebaL 
rum  coetu  Actalo  conugit:  vtpotecum  ncmo  mtus  Iugeret.  Nam  Theageni  ncc  (eruus  erat,nec 
pucr,nccmulier,fedcumeo  fohamici  philofophantes  verfabantur:quiiuftaquidcmmortuoru, 
citratamcnomncmluctum  obibant.  Atquchanclaudem  Theflaliusafinus  intcr  multo^  Ipecta 
torescltconfccutus,oftcndcnsexplicatum  a  phlegmone  hominem  mtraquatuor  (vtpolltcitus 
eft)  dies.  Rcliqui vcro mcthodici.cum lnnumeros  quotidie iugu!ent,adco  rationc curundi  mu- 
tarcadhucnoIunt,vt,quca  mcdicisluntfcripta,  quiartis  openbus  vcrc  mfudarunt,  nc  vcl  femel 
experin  velin  t.adeo mdelebilc  vitium  vehcmen;  lgnorantia  cft,  prcfernm  h  cu  fupcrbia  lit con^ 
iuncta.  Etufmodi  igitur in  omnibus  fun t  Thellah  lcctatorcs. 

Qhj.  rxtione  Vifcerx  cju^tdumfxcde  Scuriyjfu  nfjeclibiu  corripumur :  ac  de  ej,  cjux  x 

Pai   .ultsprxbctur^Indic.tnone.  C^4P.  \6. 

C"X  TObisautem  vitandiciufmodierroresfunt:ac,  finihil  ahudfuppctat,  faltem  lptiexpenetie 
credendum.  ld  quod  lpfc  pcrpetuo  fuaderc  non  dclino  us,  qui  circa  rationem  parum  funt 
exercitati.  Nam  mehus  profcctd  ns  elt,qh  eV  rudes  lunt.eV  fimul  ui  i  anonabih  mcthodo,  quam 
f.i4.r.j.    nosnuncprodimus.minimecxercitatijVtnihilpenituscxratiocinando  accipiant.Quippe  leci  »  dva.\iyiff- 
L}1 '  ■ e    noris  fubftanria  fcirrhis  maxime  opportuna  eft,vtpote  que  naturahtcr  Iutofum  quippiam  conti-  ■ 
net.veluti  medicus  quidam  noftri  temporis  pcr  iocum  dixit.  Licnis  vero  rarior  lubltantia,  cp  ie- 
cinoriselt,cetcrum  crebrius  fcirrhofis  vitus  alhigitur ,  proptcr  nutnmcnti,  quo  vtitur ,  ipeciem. 
Monltratu  nanq; eft,  c$  cralTo  nutntur  fanguine,  qui  veluti  hmus  purions  eft,  facilhmc  q?  nigra 
bilis  efficitur:ideo  <qj  etiam  ipfum,mclancholicum  -{liue  atrum}-  appellamus  cxcrcmctum.  A  tqj 
ha:c  duo  vifcera  fcirrhofis  tumoribus  tentan,vel  expenentia  lpia  clare  indicat.  Rcncs  vero,  q?  co 
ditifuntjtactumeffugiuntxeterum  hosquoqj  facilc  fcirrhisdeprehendiratiodocct,atqueidcir 
conephritidastaliastacilefoIubiles,aliasacgrefolubileselIe:}-cum  rcnes,  ambohabcant,quacin  A  Grrd  coii  - 
vifcerum  vtroq^  predicta  funt  inetTe,tum  fubftantie qualitatem,tum  cxcrcmcntoru,  qua:  pcr eos  c"  le?ut;  T!L< 
dilabunmr,uitiu.Quofit,ut,quicraffifuccicibisuefcatur,calcuh uitiocorripiatur.  Ergo,quato  "~Jj7"e 
trium  horiim  uifccrum  fcirrholi  affectus  difficilius  curantur ,  tanto  magis  clTc  folicitos  oportct,  >a£, 
D  nequis in hos  lncidat.Maxime aute  (ut dictu  eft)  incidunt,qui  iphs  phlcgmonc  uexatis,  iis  cibis  x«ru  J , rt«- 
utuntur,quicralToslentosq3fuccoscfficiat.  Quineuam eiufmodi  arlccTuum  medicamina inter  l-^l^^ 
omncsconucniteaelTe.queditTccent, cVdiffoluant, cVfrangant^quaeuuqj  cx corum funt gcne-  la.aiu»  xnc 
rc,qua£obftructioneseruuntcVdetergcnt,ceterumuinbusualentiora.  Horum  nonfolumma-  admodum  fo- 
tenam.fcd ctiam  facultatem  ia  opere de fimphcibus  medicamentis  cxpofuimus.  Itaq;  ctiam  bre-  lubllci- 
uior  nunc cro.contentus  gcnerali facultatc,  cV  fola  mcthodo ,  cum  paucis cxcmplis.  Nam,  cum 
cV  facultamm  materiam  lam  habeas  preparatam:cV,qua:curationcm  una  coindicent,  fint  prxdi^ 
cTa:  nihil  nuncaliud  fupercft,nifi  ut  propnas  cuiufqj  morbi  indicationcs  commcmorcm.  Coin 
dicantiaiginiruocouirtutcm,namram,aetatem,annitcmpus,rcgionem3cVconfuctudincm,cVfi-' 
qua  tunt  ld  genus  alia.Promde  de  ea,quae  a  particulis  fumitur,indicationc  dcinceps  dicam,initio 
ab  ea,que  a  iccinorc  fumitur,fumpro.Quippe,ubi  fd  phlegmone  laborat,qua:  extrinfecus  appli- 
cantur.ea  mifta:  effe  facultatis  debere  poftulat ,  id  qj  non  m  gcnerationc  phlegmones  modo,  'cft 
cnim  ld  o  mniu  phlegmonarum  comune:  qh  etiam,  hquis  repcllenubus  tantu  lllo  tepore  utatur, 
non  peccet)  fcd  ctia  cum  ncc afrluat amplius quicq,necrepelli,  quod  in  laborante  particula  con- 
tinctur,polTit. Acciditenim  hocquoq?  mulus  decaufis.  Sane  in  principio  tum  parum  eft,quod 
ahMuit:  tum  magna  ex  parte  tenuius:  tum  partis  ipfius:que  rccipit,  uirtus  non  nunqua  ualenrior, 

SeptimaCIaffis.  1111111    iirj  utpote 


METHODI  MEDENDI 


E! 


vtpote non  dum laflata:  tum  quod  in afflicta  contmctur  partcmo  dum  violcntcr  impaclum.  At,  E 
cumphlegmone in  vigorefuo  lam conliltit,tummultusin  cafanguiscontinetur,  is  quecrailior 
fubindc,ac  vehcmeter lmpaetus: tum  virtus  partis iam citdebilior:quam  alioqui  valcnte  rcqui- 
■  rimus.qud  fciliceta  iefuperuacuaamoliatunqirmdoquidem  haudfatis  potenseftadftringcntiu 
pradidiorum  vis,qiKefola  totum  clliciat.Quippcpotcfthxccogcndisacc6fl:ringendis,&.'  vclu^ 
tidenfandis,6V  cxprimcnd:scorponbus,qua.*  tenuiora  confiltcntiafuntjadcircumpofiiaspartes 
expcIlerc:cctcru,nilictialaborantis  particuke  virtusaliquidauxihef,  nihiladcomagnu  erficiat. 

Tunc igif,qua: a  phlegmone lumat ,  vna  dutaxat agendoru  cft  indicatio : hanc  graece Diapho^ 
refin  vocat  (latincdigcitionecuaporatione  uedixeris:)harchumore,  qui  111  phlegmoneobfcfla. 
parte cotinetur,  p  mcatus  mfcnlibilcs cducit.Quae  vcro  ab  ipfa fumitur  partc, ca  in  diucrfam  nos 
parte  trahit,fciIicctroburcius  fcruari  uibcns.Coeuntibusigifvna  c6trariisindicationibus,com' 
politu  quoq3  efle mcdicamcntu  oportct.  At,  icmur  li  phlcgmonc  laboret, aut  ttbia,aut cubitus, 
aut  brachiu,aut,qui  ln  his  funt,adenes,caufa  no  cft,cur  horum  robori  confuIas.H^  c  tibi  commu- 
nis  indicatio  fit  m  ommbus  iis  partibus,quarum  munus  eiufmodi  eft,vt  toti  corpori  fitex  viu. 
Vnde  Simdia  di\limdiauc  Mcdicamtnta,  Maiom  (juocjue  ac  minons  ratio, 

&Lotiu^>acuatiomaptus,indtcentur.  C^iP.  17.  F 

Rgo  nec lienem  tantum  rclaxantibus  curarc  oportct,cum  hic quoque  ex  iccinore,quicquid 
_,limofum  cV  mclancholicu  clt,cxpurgct,propterca  fcilicet,q>  exeo  humorc  nutritur.  Idcirco, 
quotics obftructio  qu:cdam  in  cum  mcidit,  aut  phlcgmone,  potiiTimum  cu  fcirrhola  lit,  tum  ca, 
quae  obftructiones  cximant,tum  qua'  diflcccnt,  vchcmcntiora  cxigit.  Nam,  quale  mcdicamcntu 
iccinori  eft  abfinth ium^talc  el t  lieni  capparis  cortcx:  qualc  rurfus  lecinori ,  quod  vocan t  cupatO" 
rium,tale  eit  licni  fcoIopcndriu.Siqui-dcm  iimilia  gcnere  mcdicamenta,ambo  vifccra  poftulant: 
cgterum  tanto  valenti  ora  hcn ,  quanto  craffiore  vtitur alimento.  Scirrho  lgitur  laboratibus  iplis 
conucnientia  nutrimen ta  funt gcnerc quidem  cadem,  fed  maioris minoris  cjj  rationc ditierentia» 
Itaq^,  cV  fi  capparisex  oxymclitecdatur,vwIisfane  eft  vtriqjvifceri ,  canerum  nccipfa  pari  modo 
ncc  fimilitcr  miftum  habcns  oxymeli: nam  cV  lpfa  copiolior,  cV ex  minus diluto oxymchtc  hcni 
erit  vtilior.  Atq^hfcdifterctiacitjquecxmaiorisminoriscjjrationeacccptaeft.  Atlimilium  ge 
*  h<tT\a.M-  nere,vclfpecie,autquomodocunq3dixillelibet,  prefidiorum,exaftionecVcompdiitioneindica 
nonc°nforma  nofumptacft.  A  iocietateverocum  vicinis partibus, quod  idem  cum  fituclt,  illacupiuntur,  q> 
gibba  iccinoris  per  rcncs  cxpurgari  oporteat :  caua  vero  pcr  inferiorem  ventrem.In  Iiene  vcro  aU 
teram  duntaxat  elTc  fupcrHui  vacuationem:  cum,que  pcr  renes  agatur,  nulla  huic  vifccri  vacuan-G 
do  via  pateat. Proinde ,  vbi  phlegmone  premitur,  dciecftoriis  id  mcdicametis  tum  dctergemus, 
tum  IaceflTinuis,quddimittatreIaxetc]j  fuguacua.  Sanc  duplexratiocftciufmodimedicametO' 
rum  vfus.  Cum  partcsfuperius  poiiuelaborant ,  pcrea,  quae  cdunturacbibuntur:cum  "lnferio-'  44j| 
res,perid,quod  iitpcrclyitercm  infufum.Quandoquidem,qua!cdunturacbibuntur,eorum  vis   c'  0 
antc,qj  ad  inferiores  partcs  pcrueniat ,  refoluitunqug  infufa  iunt,  ca  oino  ad  lciunum  vfq3  afcen- 
dere  non  poftunt:  immo,etiam  li  admodu  nitaris ,  fortafTe  tenue  tfh  intcftinum  cotingant.  Ergo 
illud  quoq^ ex  partium  politura didicimus,  nempe inferionbus  inteftinorum aliquid  eiTe  per  cly 
ftercm  infundendum: fuperioribus  vcro,atque etiam  i'pfi  ventriculo,lieni,  cV  ftomacho,fuperne 
aliquid exhibendum. Voco  hoc  loco  ftomachum,gulam,quam  proprie  Greci  ftomachu  appel^ 
t;  cvyx.iTT*-  lant: non  nuncj  enim  ita  ctiam  vocant os  ventriculi:  veluti  cum  ftomachice  |  anima  linqui}- ali^ 
ffScu,  1.  fynco-  quos  dicunt. Vcru  gulae,que  proprie  vocat  ftomachus,cataplafmata  fuper  fpinam  dorii  imponi' 
pe cornpi.| ^    mus:  f  non autem ad pectus  idcm  facimus,  cum os  ventriculi  phlcgmone  vrgetur,fiiquidem fpt 
■fjvon  autem  nx  gUja  fUperiacet,per  collum  cV  pedus  deorfum  vfq3  ad  ventnculum  porrecta. 
^"iTlT]  QuopaclodtffcrentiaRemediaindicetlaboransLocus.  C^P.  iS. 

!tif5 'Tcrf9  lVT^^3 *&im n^c noucre,qui ThelTalum imitantur,idco  6)3 oes vna ratione  curant: neq^  vtiq3 H 
illud,q)  omne  membrum  phlegmonc  Iaborans,  nili cutim  fibi  circudatam  habeat  ipilTam, 
tcnuis  faniei  foras  aliquid  dimittit,ac  laxat.Eo  ftt,vt  ex  iis,quae  in  ore,cV  nafo,cV  faucibus,  cV  fto^ 
macho,cV  inteftinis,cV  vcntriculo,cV  vifccnbus  omnibus  funt,aliquid  foras  efHuat.  Ad  eundem 
modumetiamcx  interna  facie  pecToris,cum  phlegmone  premitur,exccrnitur  aliqua  fanies. 
Quemadmodum  igitur lienis  ipfe,  cV  iecinoris caua per inteftina:gibba  vero  iecinons,cV renes, 
per  vrinas  purgantur :  ita  pecftus,  vbi  interna  eius  phlegmone  tentantur,per  membranam,  qua  te 
gitur  (Hypez^cotavocant)  aliquidin mediufui pulmonum  qj  fpatium  tranfmittit:id  auteex^ 
purgari  per  eande,qua  pulmo, viam  debebit.  Dabimus  igitur  iis ,  qui  fic  laboraht,  medicamen' 
ta,quibus  tenuatoria  fit  vis,quibus  cV  vig  aperiantur,  cV,quac  deferenda  per  eas  funt ,  dillecentur 
-{ac  diflipetur:}-  prefertim  cum  vel  crafl^  confiftentiae  funt,vel  glutino%  qualia  in  iis  funt,  quos 
empyos  vocant.  Deligeda  tamen  ex  lis  funt,(quadiu adhuc  phlcgmone inualefcit,)  qu£ mediO" 
criafunt:cum  vero  plane  iam  decreuit,  autpenituscelTauit,  cVeductexcrementa  poitulant,  quac 
valentiora  funt.Ergo  mediocre  in  hoc  genere  eft  tum  ptiflane  crcmor,tum  mulfa:  valentius  aute 
cVvrticaefemen,cVmuIfa,inquam  coniecftum  fuit  paululumaliquid  acrium  hcrbarum,  quales 
funt  origanum,cV hyllopu,  cV  calaminthe,  cV  pulegium,  cV  lllyric^  ireos  radix.  Q.udd  fi  vel  plus 

horum 


LIBER  TERTIVSDECIMVS 

A  horum  admifceas,vcl  uin  in  moIhiTimu  pulucrem  runfam  cribratam  q;  in  mulfam  immittas  ma 
xime  mcidens  medicamen  habcbis. Ad  cundc  modum  cV  quod  ex  marrubio  conhcitur,  oxyme^ 
li,alia  q?  eiufmodi  valcntcr  craffiora  cxcrementa.qua?  m  pcctorc  cV  pulmonc  contincntur.incide 
re  pollunt.Omnium  eorum  copiam  mucnics  rn  openbus  ijs,qux  dc  mcdicamcntis  cdidimus. 

"Dtfferre  Curattor.em  lnfummationum,qu£  tnfummo  £>•  in profundofunt  corpore:  ac dc 

JlcuulfioneprorationepartiumLibyrannum.  C*AP.  ip 

NOn  folum  aut  iam  dictam  refnediorum  dirTercntiam  cx  laboratc loco  didicimus,  fcd  ctiam 
lllud,  q>,  quarin  fummo  corpons  phlcgmone  laborat,  ca  proprrjs  phlcgmoncs  rcmedrjs  cu 
rentunqua: rn alto funt corpore,  u  cum his aliquid acrium medicamcntorum  lit lmmiftum,  re~ 
foluuntur  cmm  eorum  vircs,  dum  altc  defcendunt.  Hac  rationc  9C  cucurbitula  ftrenuum  plane 
auxihunf  cft  lnuenra.rum  vt foras  euoccntur,  qua?  funt  rn  alto :  tum  vt  cximantur  atq;  cruantur, 
que  lam  m  fcirrhum  abcunt.  Vcrum  vtcndum  cucurbita  in  ipfa  parte,  qua?  phlcgmonc  vrgctur, 
lntcrinitianoncft,  lmmo  poltea,  cp  totumcorpus  vacuaucns .  ac  ncccflanum  lit,  eorum,qua*  in 
mflammatapartecontinentur,  ahquideducasatq;eruas.  auienam  iorasvcrfus  actrahas.  Gcne^ 
B  randisautcmadhuc  vitns;minimeiplismcmbris.quaelaborarcmcipiunt,fcd  ijs.quae  coiitinuata 
his  funt,cucurbita  imponi  dcbebit.aucllcndi  ln  contrarium  caula.  Sic  nanq;ad  mamillas  cucur^ 
bitam  imponimus,aim  fanguis  ex  vtcro  profi  uir.defixo  maximc  in  ipfis  comumbus  pecrons  cV 
vteri  vafrs,eiusorc.  Sicficxnanbusfanguis  profunditur,  pnrcordnsmaximascucurbitasaffigi' 
mus. Sic cV omnc ahud  ianguinis profiuuiu ad  conrrarium  pcr  coes  venas auertimus.  Quemad- 
modumrurfum cV fangumem  fiitaeftopus  attrahimus:iiquidcm cum  menfcs euocarein ani^ 
mocftan  pubccV  ingtnne  cucurbitam  hgimus.  Prartcreacucurbita  m  occipitedchxaefficaxeit 
remediumadoculorumfluxiones.Vacuari  ramenprius  rotumcorpus  expedit:  nam  ,  iiireter-  7?lsthoricum. 
tum  fanguine}- corpus  fit,  rn  quacuq$  partc  capitis  cucurbitam  dcfixeris,  to tum  ipfum  lmplebis. 
Ea  \kdcamtnta  ad curjnonem  Vfurpattda,  qu£  noxiam  ^ualitazem  cum  ea,  cjhx 

conuenit,admi\tamnonlulerit.  C*AP.  20. 

ERgo  ha?comri!sphlcgmoncs  communis  indicluo  haudqnaquam  fimilitcr  m  qualibet  par- 
rte  adminiltratur.  Accecht  ad  cmnia.que  prardicra  funt.  pro  non  leui  pornone,  lpiius  exhibe 
di mcdicamcnn  natura.  Ncquc enimabfolute,  li  adftnngere mcipientem  phlegmonen  eft  opus, 
quidhbctadliringensiniis.quxdeuoradafuntjadhibebimus/edea,  quibus  nulla  corruptrixad^ 
C  milta  vis  cft.  Nam  chalcathus  mxcr  praecipua  adftnngi  t.iicut  ctiam  mily.cV  fori,cV  chalcitis.  cV  di 
phrvgcs.cVare  vftum  ,  cV  fquama  eiuscVflos :  vcrum  ha?c  mcdicamcnradeuorata ,  noxiafunt: 
quocirca  itomaticis  ea  mifcere  tutum  non  elr,  defluit  nanq: lnterdum  cx  his  aliquid  ad  ventricu' 
lum.  Sed  ncc  aloen  probe  mifcucris  i)s  medicamentis,  qux  phlegmones  alicuius  caufa,  que  inrus 
conftiterit,deuorandafunt:quandohuicquoq5admiftapurgandi  visquajdameft.  Ceterum,  vbi 
phlegmone  prorfus  inchnauent,iiquis  paululu  aloes  admifceat  caufa  dcijciendi  vcnrris,qui  pror 
fus  non  deieccrit,  nihil  ledet.  Verum  fatius  eft  mercuriali,  aut  vrtica.aut  cnico,aut  rahum  ahquo, 
aluum  hc  laborauum  fubducerc.  In  fumma  vero,liquis  cam.que  a  partibus  ipl  is  preftatur,indica 
tionem  adimat.nihilobitat,quominusmedicinamnon  fexmenlibus,fedfexdiebus  totam  pcrdi 
icas.  At  vero,nec fi,  qua:  a  parnbus  fumitur,  indicauonem  adi)cias,  lam  rorum,  quod  exigitur  ad 
curationem,habeas,nili  etiam  mcthodos  de  medicamentis  didiceris.  Itaq;  eas  aggrediatur,opor- 
tet,quifquis  confummate  fanaturus  eft  morbos.  Nunc  enim,ii  ahcuius  medicamcti  mcminimus, 
id  (vt  fepe  teftati  fumus  excmplicaufa  fecimus. 

Quid  diffcrn  Pweniticorum     Lethjrvtccrum  curaiio:  acde  Loco  Prtnctpis  antm£ 

facultatii,adn(rfnfThej"j'aIifeciatores.  C^iP.  XI. 

DnEd adijciamus adhuc ea , quar de indicatione , qua? a parribus fumirur , non  dum  attigimus, 
^ThelTaliorum  lltorum  fecram  euidcntiffimc  pratcipitantes:qui ,  cum  nccdiiTcctionis  ratKV 
nem  attigerint,  nec  paruum  actiones  vfus  ve  nonnr,  tamen,  cum  fioccos  carpentem  quenquam 
ccrnunt,cVfeitucaslcgentcm,audentoxyrhodino  caputmadefacere,  noftro  excmplo.  Nam  cur, 
qucfo,nonthoraccm  pouusrfiquidem  mdicatorie  remediainueniunt.  Saneftcri  poteft,  vtetia 
corde  aflecto  phreniticus  quis  efnciatur.Empincus  nanq:  ab  cxpenenna  fe  ait  ciufmodi  medica^ 
mcntorum  nactum  inucnnonem.  Qui autcm  cV  hanc  viruperat,6V  inquifinonem de  acf lomous 
rciugirhuic  vnde,quefo,  fuccurrit,vt  pro  thorace  caput  in  phreninds  madefacere  eligat  r  Carte> 
rum,  hocipfumoxyrhodinum,quod  capiti  phrenincorum  applicamus,  ceu  quidam  cx  amicis 
dicerc  folebat,non  folum  amethodos  lftos  ThclTah  fecratores,  fed  etiam  reliquos  manifcfrc  redar 
guit  vniucrfos.quicunq;  pnncipcm  animi  partem  in  corde  fbruunt.  Nam,  cum  aliquando  vidif 
km  qucndam  ex  Athenau  difcipulis  caput  accto  cV  oleo  miftis  pcrfundentem ,  prohibui :  luffi  q$ 
pcctoriadmoucre  id  remedium:quippe  larfam  m  delirio  clTe  partem  prinapem,  eam  autem  elle 
authore  Athcnco  m  cordentaqjnonrectc  rehctopecrorecaputeum^integrumpraefertim  mcm 
1x5.  brum,vexare.ciq:ncgociumfaceiTere,nunc  oxyrhodinum  lnfundcndo.nuncradcndo,  rufpon 
7-  S     dyhum,aut  ferpillum,aut  id  genus  aliquid  admouendo,immo  vero.fi  malum  traherer,  etiam  ca^ 

ftorcum, 


METHODI  MEDENDI 


ftoreum,  aut  ccrte  etiam  cuaubitam:  quippc id  efle  perfimilc,ac  fi,cui  in  fcmore  phlcgmone  fit,  E 
calcanco  remcdium  applicct.  Qumctiaminlethargicisnemocft,qui capitinonapplicetauxi- 
lia.nam  cV  id  vitiumcoiuranuai  quodammodoiecundumfpericm  phrcnitidicft.  Gignituraut 
ccrebro  paticnte:inquo  icilicctpnnccpsanimipars  relidct.Ergo,cum  humor,quiin  cerebro  rc^ 
dundar,fri2t'dus  cft,inlenfibilitas  immobiJitas  cj3  homincm  opprimut:cum  vcro  ealidus  clt;pcr^ 
pciuus  potius  motus,  vni cuni  rationis  noxa.  Accidit  enim,  veluti monftratu  in  libris  dc  lus  elt, 
ex fngorc fegnitia:cx calore lmmodicus motus:cx hunioris vero viuo  dcmcntia. Itaqj incideiv 
da  ln  talibus  afieclibus  vcna  cft  ftatim  ab  initio,fi  modo  tam  valcns  virtus  lit,vt  finc  noxa  milfiO' 
nemfanguinis  toIcrct:acnihil  prolubeatcorum,  quxde  fccandavena  retulimus,  licutivelcrudi 
humoris  copia,  vel  puerilis  a:  tas,  vcl  anni  tempus,  vcl  regio,  in  qua  lit  extremus  calor  aut  fngus. 
Atqj  hoc  quidem  commune  vtriqj  vitio,cV  ci,quod  cum  lopore,  cV  ei,  quod  cum  vigilijs  incidiu 
Communcpraterca  vtriuJc]3cll,vtoxyrhodinum  in  principio  admoueas:nam  repellcndusacar 
pite  humorcft,quifquisis  lucrit.Qua:iequuntur,  contranafunt:nam,quaecum  vigilrjsconiun' 
idta  funt,ca  lenireexpcdit:quc  cum  immobilitate,excitare.  lureergo,  cum  in  fummo  mcrcmcto 
funt,rjs  vitrjs,quae  peruigilio  dC  dehrio  infcftant,  perfulioncs  ex  papaucrum  capitibus  applicabt^ 
mus:odorcm  quoqj  naribus  obijcicmus:  ac  narium  alas  intus,  vcl  trontem,  ex  limihbus  medica-  F 
mcntis  illinemus.Qj.nppe  fopirc  ac  ftupefaccrc  principem  facultatcm  oportet,ccrcbrum  fcilicet, 
quodfupramodum  incaluit,rctrigcrando:  In contrarijsautem  vittjsexcitare.ac  noxij  humoris, 
qui citra  putrcdinem,cV  citra  fcbrcni  altos  Jbporcs inuchit,craffitudincm  inciderc,atq3  excalface 
re.Talcs  nimirum  ahos  foporcs,  Apoplexias,  cV  Carus,  cV  Catochas  gratce  vocant.  Qudd  li  ali- 
quando  humor  putrcicat,  vtiqj cum  febri  incidunt ca  genera: vocatur  q$  morbus grxcc  Lcthar- 
gus.  Incoquetcs  igitur  rn  aceto  thymum,  cV  pulegium,cV  origanum,alia  qj id  gcnus,naribus  fic 
affccfTorum  admouebimus:  qudvapor  ad  cercbrum  fublatus,crafruudinem  humoris  diftcceu 
Moxctiam  palatum  valcntibuscVacribusmcdicamcntisvngemus.Abhts  vcroctiam  (lerauca* 
torijs  vtcmur.Tum  capuilimiles  prcfidiorum  facultatesimponemus,  adauctalcmpci  corum  tc 
ad  ipJum  vfqjfinapi  vehementia,fi  vitium  diu  trahat.  Quinetiam  cucurbitis  ad  vtruq3  vitium,J"i 
*lnimprer.«tu.  diutnium  fit,vtemiir:item  qjcaltorco.quippequod  ipfum  probecocoquit,  fidebito  tcmporcfit 
/o,  i.  ipfum . m  adhibitum. Qtiarc  Iiic ad  communem  rurlus  curationem  rcdeunt  lethargus  cV  phremtis t.  Er^ 
f."pf^rcf«edo  goineiulmodi  aftcctibus  manifcitcrcdarguuntur,cV  quiThclfalum  fequuntur,omnes,cVquil- 
ad ambo vuia.  quis  niedicus principem  animi facultatcm  ltatuit in  cordc. Non folum cnim  iam dic°rorum  prcfi 
t  eft  ptereain  diorum  dcftituentur  copia,  fcdetiam,  cuiea  parti  accommodabunt,non  lntelligent.  Neq3enim,  G 
gr^co,  foiJISf  tanquam  in  oph  thalmia,vcl  plcuritidc,vcl  angina.tum  ab  ipfo  aegro  aficclus locus  fcntitur:  tum 
dechnatione  1  no^ls  Pai'tmi  taclu,  partim  vifu  inotefcit: fic  in  Icthargo,  cV  phrcnitide,cV  cpileplia,  SC delirio,cV 
„  conuullionibus,  cV  tetanis,  pra?tercaco,quodpropnevocaturcatoche,  fehabct.  Inquibusom- 

M%t™7rlp&  mDUS pracfidiorum  formula  ex affedtus inucnitur  natura: locus  vero,  cui  maxime  lint applicada, 
TMyUi.  \  idc  cx  pramofcendis  tum  adionibus,tum  vlibus  partium. 

fupenm  hb.?.  ji.uione extrinfccns  medicamenta  Capitt,  aut  Otuln  apponenda  fint:  ac de Commumbws prxcepiu 

ca^'x'  illurum pjrtium  curandarum,  ac  de  ^Arteriarum  feflione.  CiAP.  X  X. 

ILlud  aur,quamuis  in  Jermone  aliquando  omittatur,fa?penumero  prius  diclum  eft^nieminiftc 
oportere  nos  eorum,quae  Jimul  indicent.  Caeterum  in  pratfenti  ea,quae  a  partibus  fumpta  eft, 
indicationcm  propolttum  cft  perfequi:  veluti  ftatim  in  ijs,  quaradcaputpertincnt,  etli  no  aliud, 
faltemilIudnoftecuiuiseJi:promptum,obiectamnobis  antecerebrumefte  craftam  membrana, 
qua: conjs iftis externis  Jit alfimihs: poft  hanc  ct cranium.  Itaq^ refolui  in delis obicibus  cV  duris, 
praeIidiorum,qua:  imponunt,vim  eli  nccclTc:ac,nifi  futuras  in  capitis  olfe  natura  ipfa  fuiftet  mo^ 
lita,nihil adco  xftimandum  cfficcrct  pharmacum  vllum  extrinfecus  impolitum.  Scd,  quoniam 
etiam  futura:,  cV  in  his  pnccipue  coronaria  non  Jblum  impoliti  medicameti  quahtatcs,  led  etiani  H 
fubftantiam,fi  tenuis  eJi,facilc  intro  tranfmittit,mcrito  multa  circa  cerebrum  vitiaab  extrinfccus 
applicatorum  remediorum  facultate  iuuatur.  Ipfe  enim  in  me  ipfo  expertus  memini,cum  infun-" 
deretur  rofaccum  frigidu,  citififime  clariffime  q^  fenliJTe  me  in  fyncipitis  Ioco  eius  intrd  pcnctra-' 
tionem.  Qiiin  etiani  plurima  diuerfitas  futura:  huius  in  hominibus,fi  inter  fe  conferantur,etiam 
antc  dilfedionem  manifefte  apparet.  Vidimus  enim  in  ijs,quibus  rafum  caput  fuerat,inter  man^ 
dendum,commifTionis olTium  in  coronali  futura  manifeftum  motum  fic,vt  facile apparerct  ho- 
minibus  lllis  laxam  eJTe  eiufmodi  ofifium  capitis  compolitionem.Merito  igitur  ad  hanc  maxime 
partem  applicant  omnes  mcdici  capiti  infuiiones,  videlicet  acccpta  quafi  per  manus  a  primis  in- 
uentoribus  ratione,ad  id  opus  venientes :  fed  cV  ipfi,quicunq3  non  neghgenter  fjs,qua:  fieri  aflb' 
lent,attendunt,ccrnentes,cV  quemadmodum  futura  ca  liquido  moueri  appareat,cV  quemadmo^ 
dum  celerrime  homincs  hac  partc,  liue ab  externo  admoto  quopiam  refrigeretur ,  fiue excalnat, 
id  fentiat: nam  prxter reliqua etiam  tenuifTimum  eft hoc loco  cranium,cV rarifTimu.  Ergo,quo^ 
ties  medicamenti  cuiufqua  vim  vchementcr  defcendere  voIes,hocmaximelocoimpones.  Com 
modius  eriam  fuerit,fi  cV  cum  infriclione  id  facias,  aut  tonfis  capillis,  autetia  planex  abrafis:  qudd 
ii  h  uniidu  fi  t,quod  applicandu  cft,li  id  ex  alto  efTundas,ac  veluti,fontis  ritu,illidas,  gppe  penitus 

intro 


LIBER    TERTIVSDECIM  VS  86 

A  intrd  ab  uftu  magiscompellitur.  Sicutautem  lnc  vchcmcntior  hunioris  cafus  coducir;ita  in  ocu- 
lis cft  contranus:in capitc  nanqj os clt,quod  tcntur: in  ocuhs  mcmbranofa qu.edam  lmbecilla q^ 
coroora.  Et  in  capitc  quidcm  aluid  ci  t,  quod  i&um  cxcipit:  ali  ud  quod  curatur,quod  qj.vt  lcTum 
nonrcntit,itatacuItate,qua'exinculTuadipfum  perucnit,  fruitur:atin  oculo  noncic,  ouod  fcrif, 
diucrlum  abeo,quod  curatunfed  idcm  ipfum,quod  cltcurandum,valentcr  lcitur.  Ad  harcosca 
pitisfeniucaret:oculusacerrimicft  fenfus.  Ergo  infundcrc  huicmcdicamentaoportct,  primum 
fupcrioremgenamblandilTimeattoIlcntes,  moxminimc,qucmadmodum  mcapuc,  mcutietes.  *  0A!9«/>or,i. 
Inuenicndi  prarterca  humorcs mitiffima: minimc  qj  mordcntis  naturar,  qui cum  mcdicamentis  PalPcbram- 
lint infundendi.  At  mihi quidem  magna cum  conliderationc vidcntur  vctcres  ad  oui  dcueniffe 
humorcm,clccTo  fcilicetex  eo,quod  Cvl  mordens  minimcctTcr,cVglucinofum.  Nam  cxco,  qudd 
minimemordet,  mododidamindicationem  rjs  compleuit:exlentorcautcm,ad  indolctiam  no 
nihil  confertur,  quippe  lcnire  ciuimodi  humoves  polTuntafpcntatcsomncs,qua(cu!iqucacris 
fluxio  excitat.  Acccdit,quddcralTusmcdiocritcraclentushumorconitantius, quatn  rcnuiscV 
aquofus,in  loco  pcrmanct.Sanc  quddlcntum  id,quod  abfq^ morfu  iit,cum  modiceincaleat,do- 
lorcm  maximc  leniat,id  profecSo  ex  mordcntibus  ln  aluo  deicCtionibus  didicifti:in  quibus  inic-  *  Al 
B  cuim  feuum  ilico  doldrem  mitigat.  Qydd  autem  permancrc  quoqj  in  laborantc  particula  ciuf-  mordlcat1(-1H'- 
modi  humidum  cxpcdiat,manileftum  cft.Siquidem  in  ijs,quar  in  vcntrc  accidunt,  pcr  clyltcrcm 
airidueinfundcremolcftum  elt:inrjs,  quarin  oculis,  genam  attollerc.  At vcro  cxquiiitus  mebri 

Ui.  f.).t  i.    fenfus  Ixuc ciTc,  quod  inijciendum,  nihil q? dcbcrc m fe  afperum  fabulofum  ve haberc ,  omnino 

m  iij.a  indicat.  Hinc  igitur  cxcoguatum  commodecfr,tum  humido  oui vtcndum:  tum.quar  terrea  cor 
poraophthalmiciSjid  cftocularijs,medicamcntisnnfccndafunrxaciiccumfummadi!igcntiaad 
vngucm  leuiganda.  Quotics  tamcn  dolorcs  his  accidunt vchementcs,  repetitis  ljs,  qux  dc  om- 
niumdolorumgcncrationcacccpilii,difquircs,  quo  namcxhisanaftudolcrc  ocuios  in  phlcg- 
mone,dequanuncfcrmo  proponitur,contingat.  Nam  autcx  vchcmcntiacris  conriucntis  hu- 
morismorfu:autquddcorumtunica:pIenicudiiicdiftendunt:autpropter  craflorum  humorum  / 
flatuoli  vefpiritus  extcnfionem ,  vchcmctesinhisexcitanturdolorcs.Atmorfum  quidcm  tum 
purgantibus  medicamentis/cilicet  cV  deorfum  rcuellcndo  cV  vacuancTo  curarecoucnit:  tum  ipii 
particular  oui  humore  infufo,qud  per  eum  acris  Huxio  fine  oftcnfa  cluatur.  Vbi  autcm  prius  con- 
coda  iam  phlcgmonc  ipfa fuerit,  cV  fimul  corpus  vacuum ,  tum  vtiquc  lauationcs  m  balnco  his 
funt  aptiffimar:  nam  cV  dolorcm  ltatim  fedant,cV  fluxionem.que  ad  oculos  fertur,  fifhint,  maxi- 
Cma  quidcmeiusparteinter  lauandumpertotumcorpusexcrcta,  reliquovero  diliito.  Atvero  *  comtFperarc; 
dilf  cnfionem,que  ex  rcpietione  prouenit  partis,  miffione  fanguinis,cV  alui  deiecTionc,  cV  mtcr- 
narum  partium  fnctione,  curare conucniet:cp  li  neceiritas  aliquando  vrgeat ,  Iigandis  artubus: 
moxfomentisipfi  laboranti  particular  cx  aqua  dulci  modice  calida  adhibitis.  Atqj  -£humoi  u  vcl 
flatuofi  fpiritus}-  cxtcnfiones  curabimus  vacuato  prius  in  lns  quoqj  toto  corpore: lcd  cV  humo- 
rum  momento  deorfum  auerfo.  Mox  localibus  rcmedfjs  (Greci  Topica  vocant)  vtcndum,  non 
tamcnmedicamcntisijs,quatrepercutiantacreprimant,immoijs,quccuoccnt.  Foucndiigitur  *  Sti.iQ?Zsi. 
funt,ficut  modo  diximus:  ac  fceni  grexi  decocftum  ijs  infundendum,  lcd  lauato  prius  curiofc  fce- 
no  grarco,  nequid  illivelpuluerisvelfabuliadharrensclam  latcat.Eft  nanque  medicamen hoc 
maximeomnium,que oculis applicantur,linc  oflenfa  digeres.  Meminilic vcro  in  omnibus,quc 
membratimdocentur,communium  prarceptorum  oportct.  Quorum  vnum  id  efr,  digcrentia 
mcdicamenta,vbi  rcdundantiain  toto  corpore  fubeft,ii  particulis  quibufdam  applicetur,imple- 
re  potius,  quam  vacuarc.  Ergo  tum  reliquos  morbos,  tum  vero  phlcgmonas  (de  qbus  agimus) 
ficubi curas,nullo  euapdratc  auxilio  prius fidentcr  vteris,  quam  totum  corpus  purgaucns.  Illud  *? <*?o/>«7<*?- 

1  :i-  £|.ti.    quoqj attcndas in "omni  vitio,  nedum  phlcgmonc,oportet,  aliquado  totum  corpus  mcdiocri  ha  * vacuaucns. 

,,,f  m-g  D  bitu  elfe  in  humorum  tum  qualitate,tum  modo:  vnam  autem  aliquam,  aut duas  earum,  quae  fu- 
prapofitae funt,  partium,  rcdundantiam  fuam  ad  argram  tranfmitterc:  vcluti  non  raro,  fcd  plane 
fbepenumero  accidere  in  oculis  vidcrc  licct,capite  his  fluxionem  mittentc.  Manifcftum  igitur  ar 
bitror  in  ijs  quoq^  elTc,ipfum  prius  caput  fanandum  efle,cxplorato  cius  alTecTu,  qucm  fuperfiuo- 
rum  generatiocomitatur.Etdiutinasquidem  oculorumfluxionescuramus  oculis  lpfis  dmiif- 
fis,  atquead capitis  procurationem conuerfi.  Cuius  vitium  ,  li  ex gencrc intempcrancianini  fit, 
curationem  ex iibi  contrarijs,ilcut  prius  monftratum eft ,  adhibendam  indicat.  Plurimuni  igi- 
tur  vel  frigida  intempcrics caput  vitiat,  vcl  humida: nec  dubium  clt ,  quin  ctiam  ambar  congre- 
diantur.  Rariores  funt.  qux  propter  calorem  acrem  oculis  fluxionem  lmmittut:  in  quibus  haud 
expedit  ijs,qua?ex  thapfia  cV  finapi  fiunt,  mcdicamentis  vti,  immo  contrarijs  omnino,  olco  cru- 
do,cV  hifpano,cV  rofaceo,tum  frequenti  exaqua  dulci  in  balnco  lauatione.  Atquc  aliquando  ce 
rebrum  ipfum  fluxionem  tranfmittit:  debct  q3  huius  intempenes  totius  capitis  cpithematis  corri 
gi.  Aliquando  vaforum  ipforum  vitium  cft,cum  vcna:  vel  artcric  imbccilliorcs  funt  iic,  vt  alio- 
rum  vaforum  fupuacua recipiat.  Quo  cafu  aliqua  earu  partc  cxcifa,  aut ct  totis benc  altc  pra'cifis,  *  Ali3 c°- llSt 
diiracicatrice,  quod  intcrelt,  intcrcipimus:quadifiunctafincifaj  vaiispartcs,continu.v  pr.rterea  V^'*^ '  scxt|-~ 
non  fint,  nec  ex  altera  in alteram  conflucre  aliquid  poiTit.Cc tcrum 3cum  eorum  vaforum,  qua:  m  °Khr,f i.i.dma 

profundo 


METHODI  MEDENDI 

profundo  funt  recondita,  ac  e  fuperiore  ad  oculos  vna  cum  ncruis  perucniut,vitium  cft,  nihil  ho  E 
rum  agi  licef.proinde  aegrecurabilcs  omncs  ciufmodi  rluxioncs  funt.  Que  vero  extrinfecus  po 
fita  vala  funt,  ea  vcl  finc  chirurgia  roborare  licct,illitis  mcdicamcntis,  qux  robur  in(crant,Grarci 
Tdnica vocant.  Eft 3C  quando  calidus  fanguis ,  ac  vaporum  plcnus,  ad  caput  afccndit,  ac  maxi- 
mc  in  arterijs  rcdundat.  Cui  vitio  excogitatum  falubernmum  rcmedium  mcdicis  eft,vt ipla  m- 
cidatur^artcria.  Oportetaute  dcrafo  capitc  curiofe  tangere,  tum  quae  retro,  tumquarfccundum 
vtranq3auremfunt,arterias:pra;tcreaquae  in  fronte,&quxintemporibusfunt.  Quarum  ,qua: 
calidiorcs ahjs  apparebunt,  ac  maiorcm  exhibentes  pulfum ,  hae  funt  incidendae:  quarcunqj  vcro 
5C  paruae  5C  prope  cutcm  rehdent,harum  vcl  fi  partem  aliquam  cxcideris,vcluti  faccrc  111  crurum 
varicibus  folemus,aptius  ent.  Noftro  q^  temporc  quidam  exocularrjs mcdicis  non  minimus,  ex 
arterfjs,quae  in  temporum  fummis mufculis  rclident,non exiguam  excidit partem.  Ac fcrc  qui- 
dem,cum  excifa  elt  arteria,reliquc  eius  partes  ad  1  lbi  co  n  tinuas  rctrahuntur :  euenit "quc  id  magis 
in fjs artenjs,qux  tum  minores funt,tum minorem cxhibcnt pulfum.  Qudd fi  intcr nudandu ap 
pareat  tibi  vas  magnum,  aut  magnum  exhibere  pulfum ,  tutius  fucrit  vinculo  id  prius  excipcre: 
mox,quod  in  medio  eft,  prarcidere.  Sunto  aut  eiufmodi  vincula  cx  materia  aliqua  aegrc  putrclci- 
bili:  talis  autemRomxeft  ea,quae  Gaietanorum dicitur, ipfa  ex Gallrjsaduecla:  vcnditavcro  F 
maximeinfacravia,qu^a  tcmplodcfcenditad  fora.  Achorumquidem  Rjomaefaciliseftcopia: 
vilifllmc  enim  vcnduntur.  At,li  in  alia  vrbc  artem  cxerceas,comparctur  filum  aliquod  cx  rjs.que. 
ferica  nuncupantur.  Habent  enim  ea diuites  muliercs  in  multis  fub  ditionc  Romanorum  locis, 
potifTimum  m  magnis  vrbibus,  in  quibus  multae  funt  mulieres  id  genus.  Sin  huius  facultas  non 
eft,ex  fjs,qua:  inueniuntur  in  regione,qua  incolis,deligito  materiam,  que  minus  lit  putrefcibilis, 
cuiufmodi  eft  gracilium  chordarum:  nam,  que  facile  putrefcunt,  eae  cito  a  valis  decidunt.  Nos  ve 
ropoft,quam  vndiqjfuntcarneimpleta^decidere  vincula  volumus.Quaenanqj  caro  inabfcifis 
vaforum  partibus  coalefcit,ea  pro  operculo  eft,  ac  ofculum  eorum  cludit.  Poftea  vero,quam  id  fa 
<ff um  cernitur,decidere  lam  vincula fecure  polTunt.  At vero,  cum  venarum  partem  aliqua  exci- 
deris,  non  eft  opus,  eas  tam  imputrefcibili  matcria  deliges,fed  fuffecerit  alia  quxpiam.  Siquidem 
in  arterfjs  perpetuus  motus  inlec^ti  vahs ora  rcfoluit: in  vcnis  aut,  poftea,  qua  fcmcl  funt  vtcunqj 
claufae,liue  per  deligaturam  conftruftafjfiuc  pcr  medicamcntum  adftricte,pcrmittunt  circupofi- 
tam  carnem  circa  coalefcerc,potifTimum  li,qui  curatur,immotam  parte  (eruct,magis  qj  ct,li  toto 
corpore  vacuato  ipfam  attollat.  Quippe  etiam  variccs  ita  curamus.  Vocatur  "aut  varix  vcna  dila- 
tata.  Porrd  dilatatur  in  tefticulis  cV  cruribus  omnind.Sed,quoniam,cum  hos  adhuc  fcribcrem  co  G 
mentarios,non  pauciamicorumrogarunt,vtin  fine  totiusopcrisomnia,queadchirurgian  perti 
ncnt,deinceps  memorcm,idcirco  traclatio  dc  varicibus  nunc  differatur.  Cum  vero  no  pauci  fpe 
ciatim  fintoculorum  morbi,  qui  magis  fpecialem  curationem  dcfiderer,  ne  de  his  quidem  hoc  lo 
co  pluribus  eft  agcndum.  Nam,qui  curiofe,quae  predich  funt,legerit,  5C  naturali  prudentia  fue- 
rit,huic omnia lnucnire,  corum ratione  fequenti,  nullo  negocio licebir.  Qui aute  tales non  funt, 
jjsfatiusfueritomnium  vitiorum,  queoculisincidunt,curandi  rationem  priuatim  fcribcrc.maxi 
me  cum  amicorum  non  pauci  ita  poftulent. 

GALENI    METHODI  MEDENDI 

ID    EST    DE    MORBIS  CVRANDIS 
L  I  B  E  R    Q_V  ARTVSDECIMVS 


A.i 


bidera.g 


.l.j.f.ii.t 
i  \  .  to.^oo 


ARGVMENTVM  LIBRI 


De  reliquis  Tumoribus  &  Affe&ibus  prceter  naturam  curandis,  fumpta  ex 
fingulorum  genenbus  curandi  indicatione. 

Quiddifferat Inflammatio,& EryfipeLis*  C^iP.  j. 

E  tumoribus,  qui  praeter  naturam  in  corporecofiftunr,quot  numcro,qua- 
les  <\i  fint,proditum  a  nobis  fingulari  volumine  feorfum  prius  eft.  Quem- 
admodum  autem  hi  methodo  curandi  fint  (quod  vtique  docere  propria 
propofiti  operis  profefTio  eft)fn  horum  commentariorum  tertiodecimo 
praecipere  coepimus.  Et,  quoniam  in  fuperioribus  de  omni  febrium  ratio- 
ne  fermo  erat  habitus,  aptius  mihi  vifum  eft  de  phlegmone  primum  difle- 
rere,vt  quae  5C  frequetiffime  mcideret,  5C  febres  fubinde  accenderet .  Ac  di* 
clum  quidem  no  nihilfueratinfebrium  curationeintercaeterasearum  cau- 
fas,etiamde  phlegmone:verum  abfolutus  fermo,  5C  qui  proprie  illi  debebatur,  in  libro  quihuc 
praecedit ,  eft  traditiis:  in  quo  methodum  curandae  eius,  quahVnam  effe  conueniat ,  tradidimus: 

nequaquam 


r 


s: 


TOVdf  IJ.ITO. 


LIBER    QVART VSDECIM  VS  S7 

A  nequacjj  tameauxiliorum  mareriam,nifi  trh  cxcmpli  gratia.ficut  in  fupcrioribus  fccimus.  Haud 
longe  vcro  a  phlcgmone  abeft  cV  alius  morbus,que  Grcci  Eryiipclas  vocant.  ls,vri  monft  rarum 
cfr,cx  biliofo  fucco  nafcir.Scd  prcftircrir  forralhs  cum  plunbus  vcrbis  a  phlegmone  difringucre. 
Ergo  communia  amborum  funr,  rum  rumor,  qui  praercr  naruram  iir,  rum  vci o  calor.  Diiiident 
inter  fe  primum  cV  maximecoIorc:quando,ii  isrubcrfir,  phlcgmoncn  viriumappellanr:lin  pal 
lidus  flauus^ue.vel  cx  pallido  flauo  q^colore  mifrus,cryfipclas.  Pratcrea  pullario  fnagnae  phlcg^ 
i.4.f.j.t.i.  moncspropriumeftiymproma,quippcqua:alrcmagisincorpus  dcmirrirur:cryiipcIas"vcro m 
.fol.45  i.d     cute  potius  confiitit,  qj  altedefcendir.Tcnuis  nanquc  fubftanue  eft  pallida;  bihs  liumor:  1  raq^  fa- 

cilead-ipfamcutimtransrluit,carnoiisrarisq3  corporibustranfmiifis.Cutis  vero  denfitas  non  *l'tpx?f^«*' 
irquecft  huic  bili  pcruia,  mfi  fi  admodum  tenuis  aquofaq?  iit:talis  nanqjmaximccft  ctiam ,  quae 
quotidiecumfudorcexit.Licctcj3muItorum3quiinbalneis  fudorcmfibi  ftrigilibus;dercrgunr, 
hunc eius videre  coIoris,cuius  lotium  cft,rjs,qui diutius cibo  abftinuerunt.  Ncque enim  ignoras 
corum,qui  inediam  diu  tolcrant,  pallidius  cx  aquofo  lotium  rcddi,mox  vcro  ct  Hauum,  nifi  quis 
prius  humccfianre  nurrimcnto  potione  6,3  fquallorcm corporis  irrorcr.  Ac  corporc quide  pro  na 
turamodo  gubcrnaro,  amarae  bilis fuccus  inuiiibilircr  cxhalur:  pivctcr  naruram  vcro  fc  habenrc, 
B  tum  alrjs  (de  quibus  poft  agctur)  virrjs  redundar:  rum  vero  co,dc  quo  nunc  agirur,  quod  cryiipe- 
las  vocanr.  Cum  cnim  vel  longe copioiior,vel  craifior,  qj  pro  narura'  modo,  rcddirus,  vniucrfus  *  £fyfof. 
adcurim  compulfus  fucrit,cam  tum  pciurir,  tum  in  tumorem  atrollir. 

Quo pacio  Inflammatio,  &  Eryftpelas  orumtur,  cic  dc  tpforum  Gmmbus*  C  ^4  P.  z. 

Ed  fatius  cft,vcluti  fem  pcr  non  dicimus  modo,fed  etiam  facimus,ita  nunc  quoqj  av  rebus  non 
lanominibusiniriumfaciamus:aIrerumc|3principium,  prioreicilicetcommodius,  ciufmodi 
fcrmoni  dcmus.  Cum  fanguis  copiofus  rn  aliquam  particulam  procubuit  iic,vt  ab  cius  par ticule. 
vaiis  nequear  conrincri,  exilit  q3  aliquid  inftar  roris  cx  ipiis  vaiis  in  ca  mufculorum  fpatia,qu£  CU 
milaribuscorporibus^exquibuscomponunrur^inrcrucniunr^vriq^tumorexplenitudineoritur: 
cuiiucceditcutisteniio,  |cV  inaltacarnccum  pulfu  dolor,}- cV  tangcntircnixus  quidam ,  cV  ru^  t  *Mr»  Ft* 
bor,cV  calor,  ipfa nimirum  cute  ea,qure  fubiccla  fibi  caro  parirur,fcnrierc.  Similis  iam  dicto  cV  in  t«  ff<$« ,  w 
vifceribus  affeclus  orirur.  Eft  enim  his  quoq3  fua  quadam  caro,  quam  aliqui  Parcnchyma  grxce 
vocant,  inciuam  videlicet fanguis exrcicrtis  vaiis halitus  {pccic exudans,  iam  dicta fymptomata 
efficit.Arquc hic  vnus aftectus  eft fanguinea*  fluxionis  foboles,in  carnofa  corpora  maximc  inci^ 
dcns.  Sccundus  alter  biliofa:  fluxionis  germen  eft,  ac  circa  cutim  maximc  coniiftens,  tum  hanc 
C  cxternam,qua  omnium  partium  communc  eft  tcgumentum :  tum  membranofam  cV  tenue,qug 
fingulis  internarum  eft  circundata.  Ergo,ficuri  pnor  affeclus  etiam  curis  aliquid  apprehcndit,ita 
hic  quoq^  aliquid  fubieftac  iibi  carnis  occupat.  Qiidd  fi  craffior  humor  acrior  qi  fit,fummam  cu- 
ticulam  (GreciEpidermidavocat)  excoriat:fpatio  CJ3  temporisadprofundum  aliqhcutis  exul- 
ceratio  pcruenit.  Atq3  hic  quidem  affedtus  cryiipelas  nuncupctur,  dupliccm  (vt  iam  duftum  cft) 
habens  differentiam ,  q>  vel  abfqueexulccrationc ,  vcl  vna  cum  hac,incidat.  Prior  autcm  affeclais 
vnius  rationis  eft,vocctur  6,3  phlegmonc.  Cum  ergo  nec  planc  biliofa,  nec  fanguinca  Huxib  cft, 
fed  ex  ambabus  mifta,  vtiq3  ab  co,quod  in  miftura  cxuperat,  nomcn  ipfi  indatur :  ac  dicatur  de  eo 
id,  quod exupcrarur,  lic,vt  vel  phlegmoneeryiipclatofam  idvocemus,  vel  eryfipclas  phlegmo- 
nofum.  Vbi  autem  neutrum  vincit,  ibi  vitium  phlegmones  eryfipelatos  q3  medium  nominetur. 

JRatio  Curandi  fimplex  &  cum  relicjm$  affecltbm  iun£lum  EryfipeLu.  C  ^4  P.  3. 

"y  Vrationis  vero  methodus,ficuti  in  alrjs  compoiitis,itacV  nunc  tradatur,initio  a  fimplicibus 
_ifumpto*  Ergoomnibus,qui  iicpratcrnaruramconfiftunr,  tumoribuscommunis  indica- 
tio  vacuatio  eft«  Adieci  vero  illud/fic/admoncnste  multitudinis  humorum,qui  cos  excitent. 
Nam,fiquiseos  vacuet,  naturalem  habitum  membrum  recipiet.  Iam  vacuatio  pari  modo  in  om- 
D  nibus,  duplex  eft,vna  repellentium  ad  alias  partes:  altcra  foras  digcrcntium  per  cum,qui  fenfum 
fugiat,halitum.  At,quoniam  eryfipelas  non  quantitate modo  affligit,  fed  etiam  qualitatc  ipfa  cx 
vehementi  fcilicet  inflammatione  cruciat ,  ampliorem  refrigcrationcm,  phlegmonc ,  requirit. 
Ncc  tamen  non  periculofa  toti  corpori  cft  eiufmodi  curatio  proptcreajq?  bilis  uiteritn  ad  aliquod 
princeps  membrum  ferrur:quippecum,ii  vel  fanguis  ipfeabudcr,  haud  rurum  fir  ex  minonsno 
tx  mcmbris fluxionem  eius repellere.  Tanquam  igitur in llla  poft  totius corporis  vacuationcm 
Apocrufticis  id  eft  repelIentibus,vocatis  auxihjs  vii  fumus,  ita  nunc  quoq^  facicmus,  fed  pro  fan 
guinis  mifTionc,medicamento,quod  bilcm  trahat,purgates:  ipfam  vero  atnicflam  particulam  re- 
irigerantcs.  Efto  autem  refrigeratibnis  terminus,ipfa  coloris  mutario.  Erenim,quod  purum  cry 
iipelaseft,ftatim  cum  hocquiefcit:quod  no  purum  eft,fediam  quodammodo  phlcgmonodes,ii 
plufculum  rcfrigeres,  liuidi  cutim  prafert.  Sin  ne  fic  quidem  quis  defiftat,  mgricat,potiirimu  in 
fcnili  corpore,  iic,vt  quedam  ita  refrigcratorum  nc  digcrentibus  quidem  medicamcnris  ad  perfe 
dionem  fanentur,fcd  fcirrhofus  quidam  tumor  in  par  ticula  relinquatur.Ergo  fatius  eft,  vbi  labo 
rantis  particule  altcratum  colorc  videris,a  refrigerantibus  adftringcntibus  cj3  ad  contraria  tranfi- 
Iib.i.f.  ).t.  1.  re  prius,  qua  vcl  liuida  vel  nigra  ^rfus  Hat.  Porrd  'refrigcrantiu  marcria  in  opere  dc  medicamcn- 
3.foi.45  i.a     tjs  e^  u-aciita:  folanu,  dC  fcmpcruiuum,cV  portulaca,cV  vmbilicus  vcncris,cV  pfyllium,cV  alrercu, 

cVlaclU' 


METHODI  MEDENDI 


"  fftptt-       cV acT:uca,cV  intybum,cV  lcnticula paluftris,cVcerata ex aqua  admodum  frigida,cV alia  id  gcnus.  H 

Vbi  vero  "inflammatio  egrotantis  mcmbri  iam  defijt,cataplafma  illi  prius,q;  liueat,cx  hordei  fa-  A.ibidcm.b 
rina (tofinv Xvatv  graecc  voco)eftimponcndum.  Quddli  iam  liuor  occuparitjincifacutccatapiaf 
rolitaieaunt,  ma IuPcrp°ncndum eft, a  f  perfundcndus 6,3 locus  plurimum quidcm ex aqua calida: fcd cV  mari 
c&ev£v  ri  ta  na  aqua,cV  muria  interim  conducct.  Qiiin  etiam  ipli  cataplafmati  ciufmodi  aqua,vel  acetum,vel 
(Jfj  The~i?*£i  oxalme  mifceatur.}-  Hoc  tcmporc ctiam  coriandrum  cum  polenta quidam  elfe  falubre  crylipcla 
"   sTfll  ' '  tuni  meaicarnentum  fcripferunt.  Alrj  rurfus  eodem  inter  initia  vfi,magnae  nox£  occafio  Iaboran 
!    /  thult.  nnus  faere.      cV  rofaccum  ceratum,cui  immiftum  lit  calcis  aIiquid,eodem  modo  funt,qui  pn> 
s~t '  <?-j-  diderunt  erylipelati  prodcife,alia q$ fimilis  gcneris non  nullaex i)s,q valentcr excalfaciant.Quo- 
/V«  jy  ox>lS  rum  nullum  eft eryfipelatis  medela  ante,  c$  videlicet  mutatum  definat  effe  id,quod ab  initio  lue-- 
yi  to>  kclto.-  rac  atq3  altcrum  iam,illi  q3 contrarium  euaferit.  Quomodo  enim,quaefo,non  lit  contrarius calido 
vSvatTilor  affeclui  frigidus:aut ci,  qui  Hauo aut pallido  colore cft,  is  qui  liuidus aut nigcr  eft C  Sicuti autem 
.  tv  v£ap  »  fubindephlcgmoneadmifceturerylipelas,itactiamaliquandoo2demati:acvocetur,quodexam 
h  »|«a-  bobus  tum  clt  contiatum,eryfipeIas  cedematofum  non  fecus,q;  vbiex  refrigerando  duru  £gre  cn 
s  ^eft  lo  refolubile  redditur,vocabitur  cryfipclas  fcirrhofum.  Iam  curatio  quoq3,  veluti  in  omnibus  conv 
cus  plurimfia  pofitis,itainhisadminiftrabitur:acpotilfimum  quidcm  contra  cxuperans  pugnabitur,  non  prae  F 
x  .icutacah  termiifa  tamen ncc  ca,que  cx admifto  praeftatur,  faciendorumindicationc. 

tia.&inanna  n      ■    J  «  J     ^   a,  .Aj  ^vn 

aqua.&muria.  De  curdnais  Oeaemdtts^Cj^  Sarrbo .  C^fP.  4. 

no  nunqua  ve  p  Icutautem  exbiliofa fluxionecrylipclas,ita cx  pituitofa  conftat ccdema  ipfum,  rarus  quidam 
ficata la&un  ^ atc^ inCl0^ens  tumor«  Equidem  fcio  aliter  quoque cedemata prouenire , b liciit  in pedibus,  in 
eiufmodiaqua  intercutis  aquaeaffeclibus,cV  phthois,alrjscj3, cfqui vehcmentesfint,}-maliscorporishabitibus. 

ctum.vci  Atq3  in  illis quidem  cedema d multitudinis eius,qu£ hominc  premit,  eft fymptoma,  nullam  feor 
axalme  mifce-  fum  pr0prl'am  curationem  rcquircns.  Nam  fatis  crit,  (fi  modo  curatione  egebit,)  ipfa  tum  crura 
s  *  Dtttto  PcrIrlcareahas°xyrhodino,ahasoleoc^^  At,"liexpi    A.Kb-4.  Cjj 

hacuon  eji  m  tuitofo  humore in  particulam influente cedema conftitit,abunde aliqn  fatisfacitfpongia,quaeex  fc**foL«Mr' 
in  cod.grtcn.  aqna) m  qna fitaceri  aliquid,  maduerit.  Porrd  haec ita attemperabitur3vt  vel  bibi  polTit,  vel  vtno 
c  t  codmul  muhumruPrahoc,  acetihabcat.  Deligareverofpongiamdebebis,abinfcriore  partc incipiens, 
■  raclh*cno  acfuprafiniens.Eftoautem  fpongia,limodocondudturafit,omninonoua:  huiuslicopianon 
eftjCuiuserit,  hancdetergebis  expurgabis  cjjnitro,  cVaphronitro.cV  aqua  lixina.  Quodufub  lm 
*  In5ti  uis  cedemanonfublidat,  vbirurfusdeligabis,  pufilIumaliquidaIuminisconijcies,acnouam  fpon^ 
lcaiturya9Bf,  8iam  admouebis:fi  nouae  copianonfit,meIiuscfteo,quodvulgus vocatElychnion, vtare.IdG 
i.a£fedionis.    vcroanteomniamoIIcefto,quod  genusTarficum  eft:  cuiuslifacultas  eft,audaclervtitor,  vti- 
iius  cnim  expcriere,quam  fpongiam.  Madeat  vero  ex  pufca,  quae  aliquid  habeat  aluminis:  tum 
(vt  prefcriptum  eft)  deligetur  ab  inferiore  furfum.  Sit  autem  arcTatio  mediocris ,  vcluti  in  olfis 
fradura:acprimaequidemfafaaeinreC^  A.ibi<tcra.e 
deinceps  funt,fenlim  remittcndae,  caeterum  non  adeo,vt  laxa  fit  aliqua  deligationis  pars.  Porrov 
idoncum  mcdicamentum  ad  haec  8C  Glaucium  eft,  tum  ipfum  per  lc  liquatum  cx  pufca,  tum  vel 
magis  mcdicamcntum  noftrum,quod  ex  eo  compolitum  eft.  Cuius  compofi  tioncm  habes  in  eo 
opere,quod  de  mcdicamentis  eft  mfcriptu.  Sane  haclenus  a  me  fcripta  fuerant  opcra  tria,vnum 
de fimplicibus: alterum  poft  hoc de  compofi tione  medicamentorum : cV  tertium  dc facilc  parabi 
libus.  Quartum  autem  adfcribcre conftitui,quandoquide  multi  amicorum  ita fuadcnt. In eo  de 
communibus  6V  proprijs  cuiufq;  partis  cV  vitij  medicamentis  agetur.  Verum  medicamen  illud, 
quod  Glaucium  habet,non  ccdemata  modo,verum  multo  etia  magis  tu  eryfipelata,  tum  phleg- 
monas  incipientes  fanat,ac  potilTimum  calidas.  Manifeftum  autem,  qudd  erylipelatofas  phleg 
monas,  6V  eryfipclata  phlegmonofa,idem  mcdicamctum  fanet:  At non  eas  phlegmonas,qua» in 
fcirrhum  iam  tranficrunt:aut eryfipelata,quae iam refrixerunt: aut deniq;  vllum fcirrhofum  affe^ H 
clumfanauerit:dc  quibusvtique  inquinto  defimpliciummedicamentorumfacultatibus  aligd 
eft  proditum: dicetur  vero  8C  nunc»  Siquidem  humor,  vnde  eiufmodi  virium  nafci tur ,  aut  glu-< 
rinofus  eft,  aut  craftus,  aut  vtriufque  rationis  particeps.  Curandi  vero  eius  communis  indicatio 
eft,vt,  quod  praeter  naturam  in  particula  eft,totum  vacuetur.  Modus  tamen  vacuationis  cius  pro 
'  dfysut.  priuseft:namdetergereid,vbicontumaciterinhgret,oportebit.QuoMfiquisijs,quaevehe^ 

ter  trahunt,  digerunt'que,  medicamentis  vacuare  tentennec  ijs,quae  humedent  8C  excalfaciant, 
molliat  ac  liquet:  huic  paucis  primis  diebus  egregie  proceflifTe  curatio  videbitur,  caeterum,quodl 
deafFeclureftabit,idinfanabiIeerit:  fiquidemtoto,quodin  eo  tenuium  partiumerat,digefto, 
quod  reliquum  eft ,  veluti  lapidofa  concretio ,  linquetur.  Quippe  etiam ,  qui  in  ar ticulari  mor- 
bovifunturpori,ex  humore  craffo  glutinofo^queproueniunt:  quandoisnonpaulatimeftdi-- 
geftus ,  fed  violentis  medicamentis  totus  fimul  ficcatus.  Adeundem  modum  cVcalcuIi  gene- 
ratur  in  renibus,affo  fcilicet  in  his craffo  glutinofo  cp  fucco.  Hac  igitur  de  caufa  ad  fdrrhofos  af- 
fedus  nullum  vehementer  excalfaciens  ficcansVe  medicamcntum  eft  aptum,fed  ea  tantum,qug 
cum  molliedo  digerere poffunt:cuiufmodi  funt  tum ceruina medulla,  tum  vitulina: tum feuum 
hircinum,cV  taurinum,cV  leoninum:adhaecammoniacum  thymiama,  cV  bdellium  vtrunq;,  ma 

glsc13 


Mi 


L  I  B  E  R    QU  ARTVSDECIMVS  SS 

A  gts  cn  Scythicum,  quanto  videhcetefthumentius.  Pari  modo  Sc*  ftyrax ,  qui  humcnrior  cft,  ficco 
vtilior eit.  His  iguur mdicauonibus  attetus,  etiam  comphcatos  atiecrus  fanarc  potcris,pro  fub^ 
inde  iam  dicra  in  omnibus  compotms  vitrjs  mcthodo. 

Indicationes  B.cmcdiorum,cjux  in  Sctrrhis  &  Oedemate ab  affeclis partibus prsbentur.  C^4P.  5 . 
Ihivero  iam  tcmpcfiiuumfueritdeaftectarumparuum  dineretiamctionem  faccrc:quam 
_femperinomnibus  tummorbis,tum  fymptomaiis,inmemoriahabendam  ccnfui.  Dixi' 
mus autem non pauca de indicatione, quaeab ijs fumitur,  ln hbro, qui  huncpraecedit.  Siquidem 
omnium,quipra:ternaturamfunt,tumorum,inquibusvtiq3adhuc  non  funtgeniti  pori,  prima 
curationis  indicitio vacuatio  eft.  Earum  vero  partium,  qua* lam  fcirrhum  contraxcrunt,vacua^ 
tio  per  iam  dicta  mcdicamenta  pcrficitur:  vocare  cjj ea malactica,  ld  eft  mollientia.  medici  folent. 
Qiioniam  auem  membrorum  alia rariora  naturahter  funt,alia  denliora,  etiam  vacuationem  eo^ 
rumdiuerfafpeciercmediapoftulareeftncceirum.  Hacigiturdccaufa  tum  m  tcndonibus,  tum 
in  hgamcntis,  {cum  fcirrhofa  fuerint,}-  vifum  mihi  fatius  eft  ci  curationfquam  pcr  mollictia  mc 
dicamenta  molimur,ahquid  lnctdcntium  admifcerc.  Ex  quorum  numero  vcl  ln  pnmis  acctum 
cft.  Intcrim  vcro  cY  in  alns  partibus,quas  fi^rrhus  afteat,eo  vtiinur:  vt  paulo  poft  dicam.  Vcrum 
B  m  tendonibus  cV  ligamentis  ln  hunc  modum:  In  aceto  acerrimo  candcntcm  igni  lapidem  extin- 
guo,ac,fi  quidcm  habcn potcft, qui  certe m magnis  vrbibus  rarus  non cft.  pyriten: lin eius copia 
non  datur,mobrem,Gra.'ci  Myhten  vocant,fcilicet  ex  quo  molas,quibus  molimus,faciunt.  De^ 
inde  afcendente  poit  miufum  lapidi  acctum  vapore  calido,  in  hoc  dimoueri  fcirrhofum  hgamen 
tum  vel  tcndonem cogo: atque exinde rurfus medicamen ,  quod  molliat,  lmpono.  Oleo  tamen 
pnncipiocurationis,nonaqua,quoiidieomninolaborantemparucuIam  periundo.  Efto  autid 
oleum  haudquacj  adltringens,fcd  plane  tcnuium  partium,cuiuimodi  Sabinum  eft.  Incoquimus 
autem  oleo  intcrdum  althcearradicem,  ac  fylueftris  cucumeris,  6C  iiqua  cft  eius  gcneris  alia.  Atqj 
iib.4.£j.M.  hocvtor(vtdixi)  quondie.  Caeterum  curatio,qucperacetumadminiftratur,vuhseft  vitio  lam 
t -..foi.45 9.  e  adulto,6V  cum  prcparata  lam  fub  mollien tibus  pars  iuent.  Excogi taui  autem  SC  co mpofi ta  que^ 
dam  ex  aceto  mcdicamenta,  quae inter  molliennum  vfum  ad  vnum  diem  lmpono.  Siquidc  aceti 
vis,modo  ea quis  modice  cC  debito  tempore  vtatur,  falutaris  eiufmodi  afTcctibus  cfi ,  ceu  cralTos 
vifcidos q5 humores  diikcans acdiiToluens: iin  vel  lmmoderatius  vcl  m  temporc  non  idoneo,te" 
nuiores  partes  violenter  abfumcns,  id,  quod  reliquum  eft,  lapidefcercfinit.  Sed  cY  fiquis  co  diu^ 
tius  vtatur,fubfrantiam  lpfam  neruorum  dehbauerit.  Ob  ld  lgitur  nec  fatpe,  nec  mtcr  mitia,  nec 
C  longo  tempore,  mcdicamentis,  quae  ex  aceto  componuntur,  ad  hgamenta  SC  tendones  eft  vtcn- 
.bidem.  du.  At  lnliene SCcarnofis mufculi  parubusfdrrho afTcctis  tutuseius eft  vfus:  quipperaracfunt 
naturaliter hae  partcs,ncc  eft  quod  mctuas,  nequis  neruus  eius  vi  laedatur.  Ac ammoniaco  quide 
thymiamate  cum  accto  ct alij  non  pauci  lieni  imponentes  vtuntur,  ad luti  (.  craiTitudinem,  quod 
ex  vtrifq?  miftum  ei  t,redacto :  id  q$  folum  ei  curando  fepe  fatis  iuit.  Ad  mufculos  vero,alium  iane 
non  vidi:  ego  vero  et  f^pe  fum  vfus,vtiqj  molhentium  vfui  interponcns.  Atqj  fub  lllis  nulla  ca> 
nitur  euidens  vtilitas:fcd  poftea,  5  mollitus  g.  ea  fcirrhofus  tumor  eft,maximu  certe  vfum  ammo 
niacum  aceto  liquatu confert.Sufncit aute eo  vno  al tero  ue die  vfos,rurfus ad  mollienua  rcuerti: 
ac  rurfus  his  pluribus  diebus  vfos,denuo  ad  medicamen,  quod  ex  aceto  fit,  redire,  fiuc  ld  ammo^ 
macum,fiue  quid  aliud  habeat  eoru  molhetium,  qu£  paulo  fupra  funt  comprehcfa.  Neqj.n.aliud 
quiccj  eft  admouendu,cuiufmodi  f.pleraqj  funt  eoru  medicamentom,  q  ficca  vocat:  fiquide  mter  *  in  aLqoibug 
initia m  edicamentu  probabis,fed  id  infanabiles  artectionis  reliquias  rehnquct.  Ego  naq?  cius  rei  ^^ls  f?1'" 
caufa in  medio  tpe cataplafmate ex  althaeafum  vfus:vocat  authacvulgus  Anadcndromalache.  quelccmmre 
Huius igitradix feuo  foluta  falutare ad  talia medicamentu  eft. Efto  aute  feuu,  fi ficri  poteft, anfe-  cipmat. 
rinu:  fin  id  non  fit,gallinaceu:  Gn  nec  huius  facultas  iit,fuilIo  vtendiJ.  Sed  cV  fylueftns  malue,que 
D  paiTim  nafcif,folia  cu  fupradicloru  aliquo  tufa  proficict:  mcliora  tn  crudis  funt,  que  modice  ante 
funtdecocTa.  Aceiufmodiquideauxilia,  cVcurationis  vanatio,  quahs  iacoprehefaeftoium  par 
ticularum,q  fcirrholis  vitijs  funtarTectae,  coia  funt.  Ad  eundcmodu  cedematu  curau'o,qua  pau- 
lo  ante'memorauimus,coprehenfis  iam  dirTerentrjs  p  particulas  variaf.Iis.n.q  in  precordrjs  funt, 
CEdematis nemo frigida  expufcafpongiaapplicuerit:vclutinecalrjs,  ginhisfunt,  tumonbus.Ia 
quis abfinthiu  oleo  mcoquens,  genu  vng  perfudit  C  quis  oculum ,  aut  aliquid  eoru,  quac  inrra os 
funtjqualitercunq^aftectuCat  iecinoriaegrotanucV  heni  fubinde  cum  maxima  vtilitateadhibe- 
tur.  Docet id  ipfum  8>C  experientia,qua; vim  eorum  euidenter  indicat,non  fecus,q  ratio.  Nos  tn 
nunc  hocopere  folam  ea  remediorum  inuentioncm,quae methodo  paritur,  qualis  nam  fit,  diiTe^ 
rimus.  In  operibus  de  medicamentis  ambas  mifcuimus.omnia  medico  cognofceda  eiTe  rati,  tum 
quae  folo  inucnta  funt  vfu :  tum  q  fola  rone:ad  haec  tertio  Ioco,  quae  conferenubus  ad  inuentione 
vtrifqj.  Omnibus  autem  his  llle  folus commode  vterur,qui  m  hac  methodo  eft  excrdtatus. 

Tumorum  Indttraxorum  differentta,  0"  qui proprie  Scirrht  appcllentur.  C \AP.  6. 
C  de  phlcgmone  quidem  fcirrho  5C  oedemate  fatis  funto,  qua:  hactcnus  funtcomprchcn^ 
_  fa,  llio  non  omilTo,  qudd  fcirrhum  nominamus  tumorem  dur um,  qui  fine  dolore  eft ,  non 
tamen  omnino  fine  fenfu:  talis  enim  fanabilis  non  eft  :reliqui  omnes,  iicut  egrius  fenftlem  lpfam 

partem 


A 


f  Quod  fiquis 
dutaxat  tumo- 
rcs  pr;fcx  natu 
ram,c]ui  oino 
im  inienules. 


)  0X9» 


METHODI  MEDENDI 

partem  affeclam  reddunt,ita  omnino  infenfibilem  non  faciunt ,  vtique  fi  fcnfilis  natura  fit:  liga- 
menta  nanque  fcimus  infenfilia  effc.  f  Qudd  liquis  cos  duntaxat  tumores,qui  3C  pr^ter  naturam 
funt,cV  oninino  infenlilcs,}-  Icirrhos  appellandos  cenfeat,reIiquos  non  fcirrhos,fed  tumores  fcir 
rhofos:et  fe  de  nominibus  litigare  fciat:cV  nos,quoties  cum  eo  difputabimus,ita  quoqj  affectum 
nommabimus:  liquidem  is  mos  nofter  eft,  quibus  quifqj  nominibus  dclcctatur,  rjfdem  in  difpu 
tatione  cum  lllo  vti. 

De  Inflatiomhmcurandv$,acpr£fertimdePriapifmo.  C^4P.  7. 

NVnc  tem peftiuum  eit,  vt  de  inflationibus  differamus :  quibus  diuerfa  ab  ccdcmatis  curatio 
eft.Ula  nanq?,ceu  diximus,ex  pituitofo  fucco  ortum  habent:  proinde,  prementibus  nobis 
ceduntjdigi  ti  6,3  admodum  alte  in  ipfa  defcedunt.  Inflationes  Vero  ex  flatuofo  fpiritu  colleclo  na 
fcutur,alias  fub  cute,alias  fub  membranis,qu£  offibus  circundant,  aut  mufculos  vifccrumue  ali- 
quod  includunt.  Porrd  colligitur  aliquando  no  parum  etiam  in  ventriculo  6V  inteftinis,  itcm  qj 
in  medio  fpatio  horu  cV  peritonei.  Diffcrunt  quoqj  hxc  ab  ccdematis,  q>  cV  preffa  digitis  non  re- 
tinent veftigium : cV  fonitum, veluti  tympanum,  reddunt:  1  tem  CJ3  q>  m caui tatc fenftbili  fubinde 
continentur,  atq^  hac  no  nunquam  maxima .  Indicatio  autem  curationis  omnium  comunis  eft, 
vt,  quod  praeter  naturam cft,vacuctur,in  quocunqj  id  contineatur:  propria  vero  poft  hanc  com-  F 
munem  eft,vt  tenuiffimis  cV  calidis  poteftate  medicametis.  Atq$  in  vetriculo  quidem  cV  vifceri^ 
bus  oleum,quod  tenuium  cft  partium,quod  qj  rutam  habet  inco<ftam,aut  aliquod  calidorum  fe^ 
minum,cuiufmodi  funt  cumini,cV  apij,cV  petrofelinuid  preftabit.  Aliquando  vcro  cV  cucurbita 
magnabis terue finc incifione medio ventriaffixa:Tanta vero  actaliterapplicata  etiam totum 
vmbilicum  coprchendet.  At  in  artubus  cV  mufculis,  qui  fub  cute,  aut  etiam  membranis,  quae  ok- 
fa  veftiunt,inflatio  orta,li  citra  dolorem  fit,liquor  aliquis  tenuifTimarum  partium,  cuiufmodi  eft 
lixiuium  noua  fpongia  cxccptum,fatisfecerit:  fin  dolor  quoqj  vrget,vngenda  pars  eft  oleo,quod 
relaxandi  remittcndi  qj  vim  habcat.  Incidut  porrd  cx  percuifionibus  ciufmodi  affeclus,  vbi  fcili 
cet vel mufculuSjVel  mcmbrana,quae  os circuit,eft contufa.  Ac  fuper  membranam  quidem,qu£ 
os  ambit,antedi<fta  lm  ponenda  eft  fpongia.  Ad  mufculos  vero  (nanqj  hi  aliquando  dolent)  me 
dicamcntu,quod  magis  mitiget,eft  adhibendum.  Quo  fit,vt  ad  hos  folo  lixiuio  non  vtamur,  fed 
immiifa ei  tum  fapa,tum  pauculo  oleo.  Satius  autem  fuerit  in  principio  non  addidiflle  lixiuium, 
fcd  fapa  cum  vino  cV  exiguo  aceto  vti,ac,quod  mediocre  fit,olei  adijcere:  vbi  mifta  funt,  modice 
excalfacere,  ac  lanam  non  lotam ,  qua  cefyperon  ld  eft  fuccidam  vocant,  ipfis  imbutam  impone- 
re.  Qudd  iieiufmodilanaefacultasnon  lit,ipfius  cefypus  inijciendus  mifcellae  fupradiclae  eft:  G 
qudd autem  Atticus  cefypus  caeteris  omnibus  praeftet,  tametii  a  me  non  dicatur,  ipfe  fcis.  Quin 
etiamccratum,quodexcefypocomponitur,  medicamentum  eft  omnibus  notum:vtunturp!u- 
rimi  eo  ad  phlegmonas,quae  in  praecordrjs  funt.  Ergo  huius  quoque  aliquid,  vbi  cefypus  praefto 
non  eft,  recfte  inieceris.  Debent  enim  contufi  mufculi  lcniri  medicamento,  cui  mifta facultas fit, 
que  fimul  concoquat,digerat,cV  modice  adftringat:  quando,fi  nihil  habet  adftriclionis,augct  ali 
quandophIegmonas,acmaximeinijscorporibus,quaeplethoricafunt.  Ergotrium  iam  com^ 
prehefarum  indicationum  in  inflatis  cx  plaga  quadam  mufculis  memor,  vbi  dolor  maior  vrget, 
mitigatiua  magis  ratione  vteris: vbi  abeft,  f  maiori  vi  inftabis.}-  Maiorem  vim  mtelligo,  cu  bre- 
ui  via  properatur  ad  fincm.  Porrd  breuis  via  fit  per  ea  medicamenta,  quae  valentes  habent  vires: 
hae  maxime  in  lixiuio  cV  aceto  habentur,poft  haec  in  vino.  Quoties  igitur  de  mitigando  non  la- 
boras,  horum  plus  in  mifturam  conijcies.  Rurfus,  vbi  repellere  ftudes,  vini  plus,  quam  horum, 
immittes.  Porrd  id  optimum  in  hunc  vfum  fuerit,  fi  nigrum  aufterum  6)3  fit.  At,fi  digerere  ma^ 
les,  lixiufj  plus  indcs.  Acetum  vero  fi  his  mifcebis,  ad  ambo  erit  vtile  propterea,  qudd  miftas  (vt 
monftratum eft)habetfacultates.Vbi  vero mufculusiine  doloreeft/licetfane in  lixiurj  penuria 
pro  eo  aphronitrum  immittere:  efto  autem  id  minime  lapidofum,  fed  magis  fpumofum.  Eft  ve-  H 
ro,quod  Iapidofum  eft,durum  cV  fpiffum,acaegreliquabilc,cum  dicftis  liquoribusmifcetur:  fpu 
mofum  vero  molle  eft  cV  laxum,  item  cjj  candidius,quam  lapidofum :  hoc  itaq?  tum  celerrime  ab 
humore  foluitur,tum  iuuat  maxime,vtpote  tenuium  partium.Que  vero  huius  generis  inflatio- 
nes  neglec"be  inueterarunt,  primo  quidem  loco  his ea ,  quae ex  lixiuio  componuntur  (vt praedi^ 
clum  eft)adhibeas:  fecundo  loco  emplafticum  aliquod.Dicam  autem  cV  horu  exemplum.  Strig 
menta^gymnafiorumferuefacftapercola  primum  fic,  vtpurafint:deinderurfum  incacabum  im 
miffis,calcem  viuaminfarinaefpeciemtunfam  infpergead  lutivfque  craffitudine.  Salutare  his 
eft  cV  medicamen,quod  ex  fycomoro  coponitur,alia  qj  id  genus.  Nunc  enim  (vt  diclum  eft)  exe 
pla  tantum  eorum  medicamentorum  fcribo,quorum  generalis  facultas  per  medendi  methodum 
inuenitur.  Tanquam  vero  medicamentorum  hoc  loco  ponuntur  exempla,tum  vt  tota  haec  me- 
thodusclariusintelligatur:tumvtmagisnobis  adinueniendammateriam  facultas  fuppetat:fic 
etiam  cV  affedarum  corporis  particularum  proponuntur.  Statirn  enim  affeclus  quida  eft ,  que 
iuniores  Priapifmum  nuncuparunt  propterea,  qudd  fjs,qui  fic funt  affecli,  etiam  inuitis  puden- 
dum  arrigitur:  quod  vbi  viderit  quifpiam,qui  in  his  commentarfjs  eft  exercitatus,  protinus  intel 
liget ex inflationum  effe genere.  Qui.n.memoria  tenuerit tum oia,quae  in difleclione eius  mem 

bri 


AJi.4.f.|. 
ci.fol.457 


A.lib.^.fj.t 
c.io.foL4^o 


LIBER    QVART  VSDECIMVS  $9 

A  bri  apparet,  tum  qua*  dc  fimdfonc  cius  cV  vfu  in  naturalibus  bbr»  funt  prodita,  is  nullo  rregodo 
intelligct.q?  caucrnofus  ncruus,qui  propriam  colis  fubftantia  conitituit,  halituofo  ipintu  impltr 
tusafieiftum  huneexcitat.  Porro  halituofum  fpiritu  in  animalis  corpore  cx  iuccis,  qui  lcnte  len- 
iini  ueexcalhatjnafcididicimus.Quippe^vbi  tuminfituscaIorvaliduseft,tu\n  panis  humiditas 
ad  iummum concocta,vtiq3  in  tcnucm  halitum  foluta inlenhbili  traipiratu  in\imbietcm  cf  iluit: 
Contra,vbi  vcl  ingcnitus calor  imbccillior eft,vel  naturalis  humor  tum  fcmicoctus,  tuni  cralTus, 
tum  glutinoftiSjibi  craffior  cxcitatur  halitus,  q;  vt  tranfpirarc  polfit,ac  potiflimu  iicubi  particula 
ipfadenhor  cft  rcddita.  Non  nunquam  vero  humor,qui  in  membro  continetur,  fubfrigidus  cft, 
prxtercacrafluscVglutinofus.-audiorverocalorin  halituscucraflosrefoluit.  Quac  res  protefto 
magnopcrc  tibi  ad  curationcm  arftimanda difccrnenda  qj  cft.  Siquidcm  principiu  ambobus  affc 
l.j  f.10. 1. 1.  c^ibuscomunceiijiicmpe a  tdtum  prius"corpus  vacuarc,b fmodo  id  capax  vacuationis  fit.>  Di-  ^ -f  efl  amdt 
1  ?i©1.377- <*    clum  vcro a  nobis farpccft de vacuatium  auxiliorum  facultatc.  Ea funt  miffio  fanguinis:  cV  pur-  m iprtfit cod. 

gatio  tum  per ca mcdicamenta,qua:  fubtcr cxpcllunt,tum  pcr ca,qua? fupra,liue ea vomitoria  di-  gr*ai  rirt- 
ccremauis:ptu'tcix*amultafridio,  cVom  cx  aquis  »y*or**« 

fitdigerentibus.Scd  cV  acria  mcdicamenta  lllita  pcr halitum  digcrunc,omnia  qj  vno  vcrbo,  qua:  l7'tmore- 
B  calfaciunt  cV  iiccant.  Ex accidenti  etiam  vacuarc  indicauimus  cV  cibi  abftinennam,  potiifimum  fe,i '  m'tm'fcn 
vbi  ambiens  calet.  Ergo,  quicquid  horum  fuftincrc  cubans  aptillimc  potcft,eo  cft  vacuadus,im      e<  TV~" 
poncndum  03 tpfi  Iaboranti  particula: mcdicamcntum,  fi  ca  calidior  iit  cffeda,  quod  ad  portione   "\r  °'  , 

r  .     .    ,       T      •      r  ■  tl;  1  ■  -      •         j  «        11.        r  ■  inteutr.itHr dt 

calons abundantis retrigeret.Sin alitcr,intcr mitia quidem  omnino,  quod  modice refrigcret:  po  tor?0ft  ruvtt 
ftca vero id  ncceflum  non eft»  Pari modo,cV qux circa Iumbos  funt particuKx omncs,ciufdcm  fa>  Herr,t  Ln.t- 
cultatis  medicameto  funtcomprchcndcnde.Etiam  rcliquus  vic°tuscxhibendus,qui  cV  flatuiad-  cer. 
ticrfetur,  dC  iiccct.  Inciditvcrovitiumhocn6iancmultis,fcdiuucnilxismagis,ci;alrisa!tatibus:  »  +  «  *  * 

•   •  •  r         ■    •       -rr  ■         nr  i        •  1  .     ~r  ■<  BT»'*r«jlW 

quomagis  hisianguinismiilio  pra?cipueeitialutans,ceu  necaetatc  corum  cam  recuiantc.  bcio  t'«»  H^aSk. 
enim  iplequcndamamecuratumtribusdicbus,naturalcm  lvabitumrcccpifle,fanguincprimum  *i»««»  'eguc 
miifo,  dein medicamento  hocadhibito.  Ceratum ex  limplfci rofacco  factum  lta  Iiquidum ,  iicut  antltlu'  c.od-  '• 
ad  fracfturasvtifoIcmus,aquafrigidaimbuens,aciimuIcumca  fubigens  (nacftatisinitiumcrat)  cuatione,  qui 
pudcndo aclumbis impofui:atq3 ita quidcm hunc percuraui: Simih modo  SC ahum,qui  poll  mif  'PiQ  P01" 
fum  fanguine  humido  medicamcnto,quod  ex  chamemelo  conhcitur,cft  vfus.jPorro  lltis  et  nym 
pheaealiquidpotandumexhibeo,faltcminprincipio:moxcamcrin;e  fcmen:ac,ii  traxentadhuc  CtT*e  £?r*. 
vitium,ruta!fcmcncopiofecomcdcndum.Efl:cnimillud  communcprafceptum  omnium  fcr^ 
C  mc,quos  vitiofus  fuccus  creat,morboru,9  in  hne  calfacicntibus  cV  iiccantibus  iit  vtendum:  quip 
pc  ha?c,quod  rcliquum  humoris  cft,prorlus  abfumunt. 

Quo paHo  Prxtumidd  Lingud  labordns k  Gdleno curdtm  fit.  C ^AP.  S. 

li.j.f^.cio.        Ane  linguam  fta  tumefacTam  cuida  vidimus,vt  ore^hominis  conttned  non  poflet.Huicnec 
Ll45  f         i3  vcna  vn9  incifa  fuerat,cV  fexagenarius  iam  crat:  hora  qj  dici  ferc  decima  erat,  cum  ad  eum  pri 
mum  accefii  cV  vidi.  Ac  vifus  mihi  cft  vfitatis  nrihi  pilulis,quae  cx  aloe,  fcammonea,  cV  colocyn^ 
thidc  conftant,  vcfpcrc  datis  purgandus:  ipii  tamcn  particulx  afflida:  fuafi  rcfrigcratium  aliquid 
i'mponerc,faltemin  initio:poftenim,inquam,  applicabimus,  proutfuadebitcucntus.Verum  id  A  In  ];t,ro  de 
vni medicorum  non  placebat:ac proptcrca  pilulas  quidcm  fumpfit,dc locali  tamcn  rcmcdio  dcli  Humocibus  » 
beratio  in  diem  poftcrum  eft  dilata:  quo  tcmpore  etiam  efficacius  aliquid  prarftiturum  quicquid  Prmc,P10' 
probatum  fuiflet,fpcrabatur,cV  purgato  fcihcctiam  toto  corpore,cV  humoribus  ad  uxfefna  rcuul  3  t  c»A.tm~ 
fis.Carterum  ca  nocic  cuidcntiflimum  pcr  quictem  infomnium,noftrum  homini  confilium  ap-  prt(i,  h.tbent 
probauit,ac matcria  lpfam medicamenti denniuit,Ia<fiuca!  fucco collui iubcns: quo  lllc folo  vfus,  T*  rolthvK 
.ikidem.        prorfus  eft  fanatus,  nullius  alterius  egens.  Qudd  autem "  in  priapifmo  vomitorijs  medicamen-  ^^^^t 
tis  potius,6^  i'ubducentibus,lit  vtcndum,in  lingue  vitio  contra,id  cx  partium  litu  uidicari  mani-  T<-  ^'g8J * 
D  fcftum  eft»  Nam  auerfionis  in  cotrarium  (qux  ab  Hippocratc a  jjantifpalis  dicitur)  non  a  fubftan  C^aitinM 
tia,fed  a  curandi  mcmbri  politu,  inucntio  pra:ftatur«  utrttt  /.inMer 

De  CdncriortUj&cur.itionc.  C^iP.  9.      c  • 

Am  vcro  tempus  monct,vt  ad  aliud  tumoru  gcnus  tranfeamus,atq3  a  rc  potius,o^  nominc,ini  ri^eftm^n 
tium  faciamus:ea  nanqj  cft  haud  dubic  vere  qj  fcietiHca  doclrina.  Qudd  igitur  omnibus  eiuf  prefiu.m  *lt~ 
modi  tumoribus  fuccus  aliquis  influit,id  in  libro,  quem  de  tumoribus  pra:ter  natura  fcripfimus,  qmbiu  h  ma- 
indicatum  eft.  Quod  aut  nonidcm  in  oibus  fit,  ipfc  fenfus  cuidcnter  docet,  diftercntibus  nimiru  mfcriptu 
ipfis  tumoribus  no  colore  modo,veru  etiam  ijs,que  ex  calore,frigorc,mollitic,duri tie  6,5  (pc&asu  >a'^ «•  7«'^ ^ 
tur,  difterentrjs.  Ac  ruber  quide  tumor  cuidcntcr  fubeflc  fanguinis  indicat  humore:  iicuti  flauus  tnter  - 
cV palhdus  perfimilem  ipfis  bilc: fubalbidus  vcro  cV  laxus  pituitav  Sunt autc  cV  prartcr hos  tumo  ftn'V <J": 
res quidam,qui  colore fint  inter  rubru  cV  nigru medio: cuiufmodi color  f ufcus  cft.  Hui>c,cum  in  cer  uerllt  'f* 
kfol  f'I  <3*4'  corporis  partibus  fa*pe  incidat,plurimimcdicorum  liuidu,gr^cc  Pelidnon  vocant.  Rcnixus  aut  "'^['"^^r 
his  quoq? tumoribus  valens  eft: ac,ii vcnas cuidcntiores mcmbrum  habcrct,cxaltatas  cas a  craflb  P'J-e^mt"te  'f 

1  ~  r  •  r     .11      1  ■%■  -  1  —  jtrdt, . ;  m  bft 

cVnigriore  quodam  mo  languinc,  cuiuimodipaluumahqnnonpaucisncpaticorum  cxccrnit,  ~y0\um%Lly  « 
videreliccbit.  Sunt  6,3  medici,qui  mihi eil  non abiurdc  videnf  fcci,b  tqua*  fup  vini  dolrjs  ha:rct,>  ^.j,  tum  d}t 
afiimilare.Ergo  hic  humor,vbiampliusincalucritautproptcr  putrcdinem,  autfcbre*  phlegmo  ht,mdert  pit 
Scptima  Clafiis.  mmmmmmm  nodem, 


T 
1 


METHODI  MEDENDI 


t»f  ipfieqni-  nodem,nigram  cfficit  bilcm^quam  nulluni  animal,f  nc  ipfi  quide  murcs guftaucrint:  terra  quo^  E 
demmufct.et  qUe raditur  abea:ac partcs,que raduntur,ocs in altum attoiluntur: vocatur q; is eftcaus (vtPlato 
iu  etta  "\ctut  quodam  loco  inquit)  tum  feruor,tum  fcrmcntatio.  Eft  naqj  is  humor  talis,qualeeffeacctum  do-' 
nttrpns.  cuimus:cx quo iplb  quoq;,  fi  in tcrram eftuderis,  idem effcctus  vilitur. Quo minus alicnum cft, 
fi  vcteresciulmodihumorcm  acidum  nonunaruiuaquc,vtpalhdebiIisamarum.  Sanenon  raro 
etiam  in  vomitionibus  talis  apparct.  Verum,  licuti  paulo  antc  dixi  vnumjquoddam  vitium  cffe 
proprium  vcrum  qi  fcirrhum,  qui pratcr  alia  etiam  infenfilis  fit: rcliquos  tumorcs ,  qui  vidclicet 
nondum  fun  tomnino  infcnfiles,  duplicitercffea  medicis  vocatos,  nepc  vel  fcirrhos,  propterea, 
q>  gencris  fcirrhorum  funt,vel  fcirrhofos  tumores:  fic  6Y  in  humoribus,  quarquidcm  hauddubie 
nigracft  bilis,ca  talis  eft,qualcm  modo  pinximus,ccrtc  acida,cV  tcrram  fermcti  rituelcuans,  tum 
omni  animanti  iniucunda.  Qua*  vcro  neri  talis  eft  idonca,  ha*c  bifariam  nuncupatur,vcl  melan-' 
cholicus  humor,vcl  nigra  bilis,  (cilicct,  qui  fic  cam  nominat,  afnrmaturis  aliam  efte  nigram,quae 
dum  animal  naturalitcr  le habct,  quotidie gignitur:aham  qua*  ex  vftionc  ac  vclut  affationecon^ 
flatur .  Quod  autem  fcmpcr  pra'cipio,vt  nominibus  contemptis  iplam  naturoc rerum  fcicntiam 
exerceas,id  nunc  cft  facicndum,ac  nominandum  quidcm,  prout  fuccurrct:  catcrum  oratione  fic 
interpretandum,  q>  quidam  pra*ter  naturam  tumorcs  cx ciufmodi  natura*  fucco  proucniunt,  cu^  F 
iufmodi cft fpc in  vino,cV  amurca  in  o!eo:cV  q> hi fpatio  temporis  putrcfcete  humore  proptcrea, 
q>  in valis  fit  impaftus,  cxulccrantur.  Ergo,  iicuti  rdiqua  omnia vitia  plurimam  habcnt  particu 
larem  in  maiorisminorisq^rationediffcrentiam^licetiamhoc  vitium  habct.  Quippc  phlcgmo 
ncs alia  quidcm  admodum  rubra  cft:alia  paulo  magis,q  pro  naturali  habitu,rubra.  At fpccics,fi-' 
ue  genuSjfiuc  quomodohbet  appcllcs,  ambobus  eft  idcm:  nam  cV  rubriorcs,  cj  pro  nature^  modo, 
funt:  cV  dolor  omnino  cum  iplis eft,qui  ipfc  quoq3  magnam  habct  in cxceffu  dcfccftu  c|3 diftercn- 
tiam:ad  cundcm  modum  ncc  rcnixus  ncccutis  tenfio  omnibus  cft  aqualis.  Communc  tameti 
eorum  eft,tum  q>  pars  magis  reniutur,q  ante,cum  naturalitcr  fe haberct:  tum  q>  in  tumore quen^ 
dam  attollitur,  cxtcnta lcihcct attenta  qj  catcnus  cutc,  quatenus  tumor  affurrexit.  Simili  ratione 
cV  vitium,quod  mocio  dc;cribimus,alias  cofufaexigua  Cj3,cV qua*  vulgum  fortaffe  Iatcre  pofflnt, 
affert  fymptomata:alias  ita  vehcmcntia  6V  magna,et  cundtis  euidentia,vt  nc  pucrum  quide  clani 
fint.  Verum comunc  illud  in  oibus  particulanbus,quod  intelligcntiam  ad  fc  trahit,vnus  id mor^ 
bus  ciTcoftcnditur,cV  vna  (ibi  appcllationcm  imponi  cogit.  At,vbi  magna  quidem  omnia  funt, 
nemodeappcllationcambigit,  fednominantvnoalTenluoes  eiufmodi  aftcclu  Cancrum.  Cum 
autemadhucincipit,nihir'mirieft,fi  vuIguslateat,non  fecusprofectd,  cp  ftirpes,  qua*c  terra  iam  G  A.!i.4.f.j.t. 
exeunt:quandohaquoq3pcritis  tantumagricolisagnofcuntur,  Ergo,qua'nam  incancro  tum 
communis,tum  propria  curationis  indicatio  fit,opportune  nunc  dicctur.  Comunis  igitur  eft,  vt 
humorem ,  vnde  vitium  eft  natum,  ilico  vacues  fimili  vacuationis  genere  ei,  qua*  in  alijs  tumori- 
bus  fupraeft  comprehenfa:  moxprohibere,potiffimum  fi  fieri  poteft,ne  de  ce-tcro  eiufmodi  fuc^ 
cus  in  venis  colligatur :  fin  id  ftcri  ncquit,faltcm  eu  omnino  ex  interuallis  vacuarc,  cV  fimul  parti^ 
culam  firmarc,ncquid  humorum  redundantia*  ad  eam  confluat.  Vcluti  ergo  amara*  bilis  humo^ 
•  rem  medicamcnto,quod  eum  humorem  traherc  fit  aptum,educimus,  fic  cV  melancholicum  edu 
cemus  vel  fimplicium  aliquo,cuiufmodi  cft  cpithymum,  pondo  drachmarum  quatuor  in  fcro  la 
<fh's  mulfYue  exhibitum :  vel  compofitorum  aliquo,  cuiufmodi  noftrum  eft,  quod  ex  duobus  8C 
triginta fimplicibus  medicametis  eft  compofitum.  Sed  horum  materiam  in alrjs traditam  habes. 
Htcautem,qua*  ad  propofitam  methodum  proprie  pertinent,dicamus.  Poft  naqj  purgationem 
illuddcomnibuseiufmodiaffeclibus  priuseftpra*ceptum,q>vel  retro regercre  humorcm,qui 
in  membro  procubuit,  oportet,  vel  ipfum  digerere:  pra*terea  q>  in  prindpio  quidem  tam  in  ipfo 
purgationis  tempore,  cp  ante  id,repellcre:  vbi  lam  totum  corpus  exquifite  purgaueris,  digerere. 
Vbi  tamenmediocris  tatum  purgatio  praceiTit,miftum  efle,  quod  applicabitur  pharmacum,  cxH 
repelletedigerenteqj  facultateconucniet.  Sane  ad  craflum  humorem  inutiles  funt  tu  imbecilla*, 
eo,q> nullum  operapretium  efflciant:  tum  valentes,q>  vehementcr  tenuiores,  qua in  venis  funt, 
fanguinis  partes  vel  digerant,  vel  retrudant:  craflas  vero  cV  melancholicas,  quas  faci  affimilaui^ 
mus,neceuocent,nec  repellant.  Ergo,fi  his  inter  initia  vtcre,  vtiqj  minutus  apcrte  tumor  erit,ce^ 
terum,  quod  reliquum  eius  eft,contumax  adfoluendum  reddetur.  Qiiare  "mediocrium  virium  A.ibidem.c.r 
medicamentiscft  opus:qua*  necpropter  imbecillitatem  vinccntur,  nec  proptcr  effccftus  vehe^ 
rnentiam  valenterfanguinemcraflabunt:  Adhecitem, qug  omninohaud  mordeant:  quando^ 
quidem  vitfj  malignitas ab  ijs ,  qug mordent, iritatur,  ac,  vt dici  folet,  effcratur.  Propter  hec  igi^ 
tur,  qug  viribus  quidem  funt  mediocria,  qualitate  vero  minime  mordentia,  eiufmodi  affeclibus 
funt  idonea.Materie;  vero  copia,  ficuti  in  libris  de  medicametis  eft  traditum,ex  vftis  clotis  cp  me- 
tallicis  habebitur.  Quippe,  que  medicamenta  ex  his  componuntur,  vnav  cum  purgationibus,  ad 
fanandos  incipientes  cancros  magnam  vim  habent:  maiores  vero,  fat  fuerit,  fi  his  prohibeantur 
augeri.  Profpicere  vero,vt,qui  iam  funtfanati,amplius  non  regenerentur,id  artis  de  tucnda  fani^ 
tateeft  opus:cuius  fane  portio  eftea,qug  de  cibis  precipit.  Cgterum,fiquando  cancrum  perchi^ 
rurgiam  curare audebis,  ccepiffe quidem  ab  vacuando  per  purgationcm  melancholico  humore 

oportebit. 


LIBER    QVART  VSDECIM  VS  90 

A oportebir.  Vbi  vcro  totum, quod  vitiatum  efr,  prorfus excidcris  fic,  vt nulla  fuperf; r  radix ,  fmes 
ehiuerc  ianguincm,  ncc  propere  cum  inhibebij>:immo  prcmcndo  poaus,  qu.eciicum  funt,  vc^ 
nas, exprimcsex  ijscrafliorcmfanguincm:moxalns vlceribus GinfttarCuntffcLS. 

De  Cjrbuncults  & JvtliounaffeciibnscurandiSjCjui  V lcerecrujhjoco^t^ni.    Cu4l\  lO. 
Ab.*.f.j.t.i.  Sttamcncx  aliud  vuium;quodexhumorecralToferuentecj3  nafcitur.  Incipit  hoc  plcrunqj 

ctbUj  j.b  jj puicula aliqn  vcro  cV  fine hac.  Cccerum  inter  mitia,  quibus hoc  lnftat,  fcabunt paruculam 

omnino :  mox  ontur  puftula  queda:  qua  rupu,vlcus  cum  crulta  gignitur.  Sepc  vcro  non  vna  ori 
turlcabcntibuspultula,  fcdmultccxilcsjvclunmilr)  (cmina,  rcrcbreinparticu!arcfidctcs:}-qui-  t 
buspcrruptis^limilitcrcruftofum  vlcusproucnu.Incarbuncuhs  vcro,qui  p  Afiam  populacim  1~'IU  **  ui~ 
funta-airati.ctcitrapultulasnonnulhscxcoriataftatimcutiscft.Omnibus  tri,vridixi,craftofum  t''^-^'.^'" 
vlcusht,modocruitaipfacincnscolorcm  pr.etcrere,modo  nigrorem.  Omnibus  pra-cereahiscir  t*rS>c1UA/H- 
cumpolitacaro  in  fummam  perucnirinflammauonem.non  tamencoloreafpicitur  crylipelatis, 
immoqui  adhucphlcgmoncs  colore  lit  nignor,  veluti  li  plufculo  rubro  minus  miiceas  nigru 
Qudd  aut  necellario  icbricircnr,qui  lta  funr  aricctfid  q;  non  minus,immo  magts,cj illi,"hquibus  j  m  tmimm 


r.±Tfr:  r.  ■ 


J  tbu 

ctat.reirigcrantiadciidcrat.Cetcrum  proprcr  humoriscralIirudinemarq5eriammalignirarc,nec  mme.  ' 
rluxioncm  aucrtcrc  vnquam  porcris:cV,liqri  idieccris,aliud  qu:ppia,quodinalro  fitcorporc,  of- 
fcndcs.Atquinecairiucreis  pcrmittcnduscft.quin  potius  inquircndaremcdiafunt>que^umo> 
dice rcprimendo  ct digcrerc  pollinc.Tale  protecto  eir  tum  eauplafma.quod  ex  plantagine con^  *  ainoglorib. 
hcitur:  tum  quod ex coaa lcntc,  f.mifccnnbus  his  nobis  micnn  panis  tencram.  qui  clibano  iirco 
ctus. Eito auce panis ncc omnino a furture  purus,nec nimium cius habcns.  Siquidem,qui  oino 
purus  eft.cius  fubitantia  m  cutis  mcatibus  h.ercre  eft  apta ,  Emplafna*teron  Graca  vocan t:  fur^ 
turaccus  aut  cralfiorum  eft  paruum.  Supcr  lpium  vcro  vlcus,  valcns  ahquod  lmponcndu  eit  me 
dicamenrum :  cuiufmodi  cit  Andronis,Pationis,vel  Polyidae:  liquari  qj  ld  cum  vino  ahquo  dulci 
ad  fordium  crailitudmcm  debcbit.  Porro  comoditTima  ad  hunc  vfum  vina  iunr  tu  thcreum.tum 
..bidc  c.io.d  fcybcliccs:inquorum  inopiafapavccdum,quxapudnosHcpicmadicicur.  Quae  aQc  pharmaca 
C  reliquis  adhibcri  vlccribus  folcnc,  ncmpe  qua: concoquanc  cV  pus  moueanc.  ca  nunc  adhibenda 
nonlunr:qri  ltaputredincmparticuleauxeris.Quineciam  lcarihcarceiuimodi  cumores  poftlan 
guinismittioncmahcnumnon  lic:  funcoauceincilioncsmcdiocribusalcioiespropccr  infeftan^ 
tishumoris  cratTitudinem.  Cetfanteveroiam  lnliammationc  vlcusad  cicatnccm  limihtcr  rch^ 
quis  vlceribusperduccs.  Atqjhactenus  decarbunculisdixille  fatarbitror. 

De  Stnmtfj  <\uas  Clwer~tUs  dxttnt.  C  ^4P.  1 1 . 

T"~\Einceps  dc  rcliquis  agam  tumonbus,orfus  a  ftrumis.Chocradas  Gracci  vocat.  Exifcunt  he 
foT  \  j id^        yglanduhs  m  fcirrhofum  anectum  muutis.  Eft  65  curatio earu,quod  ad  lpfum  arunc r  vmu, 
"*:  '      t)s  lcirrhis.qui  m  alrjs  parnbus  nafcunrur,  comunis.  Cererum,  quod  ad  lptius  partis  naturam  fpc 
clat;inquibufdamgladuhsaliasgcminascurationisindicationesadnciLinc .  PrarlnccntfortalTis 
hoc  loco  de  nommibus  ahquid  clarioris  doctrinae  gratia  diftinxilTc.  Quippe  gIaduLr,qua?,  quod 
in  medio  vaforum  rn  diuerlas  partcs  diductorum  habctur.implcnt.  cius  q;  diductionis  pro  hrma 
mento  funt,earum  haudmagnus  vfus  animantibuscit:fed  exabundatiorc  prouidcnnadicutaha 
quxdam,iic  has  quoq;  glandulas  natura  fabricauit.  Earum  vero.quae  vel  fihuam,vel  lacvel  gcni 
tale  fcmen:ad  harc  qux  pituitofum  qucndam  humorcm  m  mctcntcrio,vcl  taucibus,  vcl  larynge, 
Dgenerant:earum  maiorcft  vfus.Atqj  ahquihasnon  glandulas.fed  glandulofa  vocantcorpora,vt 
qua:  non  paulo ,  cp  rehque  glandula;,  Ct  rariore  lint  cV  magis  fpongiofa  fubftanna:  quin  euam  in 
hasrumarrena;,rumvencienfibilcspcrueniunr.  Arqjhequidcmxuminfcirrhofo  funr  arTccru, 
non alirer,cp  cxrcrc  omncs  parrcs \ ,  funr  fanandac.  Ar,  quae  rn  medio  vaforum  fpano  confiitunt,  -  a.x/;.a>5«. 
in  rjs  alia  curationis  mdicatio  preftarur:qua  timul cum  virio  eriam  pars  lpfa  rolhrur.  Eft  vcro  du-  r», , .  fanb» 
plexeaquoq?,  nempe  velrorum,  quodvitiarum  eft,  fcalpello  exadcnubus  nobis,  veluuincan^  <rffrfff^*Ui 
cro:  vcl  punciccrc  id  mcdicamcnto  cogcnubus.Porro,que  eiufmodi  mcdicamencorum  matena  'urm  mi?**- 
fit,id  in  opere  de  medicamenris  eft  prodirum. 

De  ^4t>jcejhi>M,  cjux  Jipoj}emdTJ.  dicuntttr.  C \AP.  11. 
Ihi  vcro  rcmpeftiuum  eit  de alrjs  tumonbus  doccrc.  Quorum  fc'  pr imum  abicetTus  offert, 
_Apoitcmaidgraecedicirur.HuiusdupIexirem  genuseft,  vnum,  aim  phlegmone  inpus 
.4.f.3.M.    verfa pus ipfum  ranquaminfinualiquoeftcollectum:aItcrum,cum  nullaprccedentcphlcgmo 
io.fo.45  5  a     ne humor aliquis  ltatim  ab  inra'o,is qi alias  fpecie ahus,ccreru  omnino  acns.m  parre aliqua colli- 
ginir.  Porro  excoriar  hicorcumpofira  corpora,fpatium  videlicct  i  ibi  molicns  vel  mter  duas  tuni 
cas,  vel  fub  certis  mcmbrams.  Excoriat autem  omnino  lpfa copia  diitendens:  mtcrim  vero  aai- 
moniam  quandamputredinofam  remporeconrrahcs.  Sane  muoiiunrur  m  huiufmodiabfceiTi- 

Septima  ClaiTis.  mmmmmmm    rj  bus 


M1 


METHODI  MEDENDI 


Ql 


bus,cum  fcalpello  funt  diuifi,proprietates  quaedam  non  pauca?,nec  humorum  modo,fed  ctia  fo-  E 
lidorum  quoriidam  corporum.Siquidcm  vnguium,pilorum,olIium,tcftarum  Japidum,cV  pori 
fragmentoru  iimilia  inucta m  his  corpora quaeda  funt.  Ac humoru  ipforum  alius,  vcluti  iutum, 
vel  coenum,vel  olei  quidam  limus,vel  vini  fex:alius  adeo  grauiter  olens,vt  ocs  auerfentur.  Vcru 
haecrarius  incidunt.FrequentifTima  vero  huius  morbi  funt  tnagcncra:quorum  lingula  propria 
appcllationem  graicc  funt  fortita.Ea  funt,  Athera>ma,Stcatoma,cV  Mcliccris,  a  fimilitudine  con 
tentarumintumonbus  fubftanuaru  dicta:  cltenim  aliudcorum  vclutifeuum,aliud  vclutimcl, 
aliud  pulticulx,qua  Athcran  vocat,  fimilc.  Curationis  vero  corum  indicationcs  (unt cocs,ncm 
peid,quodconcinei,  vcldigcrerc,  vcl  totum  putrereddcre,  vel  excidcrc.  Aliquiigitureiufmodi 
tumorum  triplicem  curationfs  rationcm  admittunt,quotquot  f.ex  tcnuiorc  humorc conftant,vt 
meliceris:aliqui  duplicem  tantum,  vclutt  atheroma,quippcquodtumcxcidcrctum  putrcfacc' 
re licet :  ficatoma  vcro  fola  manuum  opera  curatur,  cu  ncc  putrefieri  poffit,ncc  digcri.  In  rjs  vcro 
abfccftibus,  quiinalto  corporisconfiltunt,acpotifiimum  ln  vifccribus,medicamcta,  quaeexaro 
matis  componuiitur,  maximc  funt  vtilia,  vtpote  quoru  vis  collcctum  humorcm  tum  m  halitum 
rcIoIuat,tum  digcrat.  Sunt  profccld  3C  aha eius generis  non  pauca,quoru  laudatilfima  funt  tum 
antidotus,qua* cx  viperis  componitur  (Theriace  vocant)  tum,qu£  Athanafia  vocatur, tum  Am  F 
brofia:atq3ha*cquidefumptuofa:viIiorum  faneoptimum  eftnoltrum,quodexcrcticacalamin 
tha  cft  compolitum.  Omnia  vero  id  genus  in  opere  dc  medicamentis  colligemus:  quod,  vti  pau- 
lo  an  tc  diximuSjlatius  arbitror  ijs  tnbus,quae  fupra  mcmoraui,qud  nihil  defit,(ubnccrc. 

De  Tumoribus,  cjui  totogenere  Prxtcr  naturam  junt,  ac  de  optima  C  urandi  >/<<.  C \AP*  1 3. 
Voniam  vcro  corum,quae  per  chirurgiam  fiunt,  curationis  indicationes  aliquid  commu^ 
nc  habet,aliqd  propriu,  fatius  nobis  vifum  eft  ea  116  diftrahere,  fed  vniuerfa  in  calcc  huius 
opcris  apponerc.Nunc  porrd  tantulum  etiam  de  tumonbus,qui  prcter  naturam  confi^ 
ftunt,cft:adijcicndum;q),quicunq3cxhis  totogenerc  prctcrnaturam  funt,ij  fuiablationcm  iaoi* 
cent,communiori  f.indica*tioni,qua:  pcr  omnia,qug  totis  fubftantijs  a  nature  habitu  rcccflerunt, 
cxtcditur^fubiedi:  vcluti in  ftcatomatis  cV athcromatis  habet.  Huius certe  gcncris elt  cV  q  Myr- 
meciagraece  vocatur,cV quae  Acrocordwn,  prarterea in  velica calculus,cV  hypochyma: cV  in  mu^ 
lieribus'  molaein  vterogeftatio,  ita  vcro  appcllatinformem  carncm:omnia  nanq3  talia  fummO'  A.H.j.f.n 
%t5y  KnldpJ  ucrein  totum  propcramus.Quorum  veroctialocusipfcaftccftus  vna  quaepiam  naturalium  par-  c.is.fohj 
«K,i.caruqiw  n'um  cft,  prima  mdicatio  cft,vt affcclus  fanctur.Sccunda  ab  hac,fi  lnfanabilis  is  fit,vt  vnav  cum  vi 

n£tuta sut'  tio  pars  quoqj  ipfa  cxcidatur: ficut  in  cancro  cV  oibus  vlcenbus,quar  curatione  rcfpuunt.E  cotra^  G 
t  &to^/Vtov-  rio  vcro in  fufi  ulionc,quod  Hypochyma vocant,t victi in  prima  indicationc.}> ad  alium  eam  lo^ 
Ttr  T*jr?»\*'  cunvqui  minoris  fit  momcnti,transfcrimus.  Non  defunt,qui  haec  quoqj  vacuare  fint  aggreffi:  fi^ 
cut  ln  ijs,que  chirurgia  tracftantur,dicam.  Nunc  illud  dixilie  fufficiet,q>  humor,qui  111  hydrocelis 
vifitur,  alicnus  a  corporis  fubftantia  tota  natura  fit,  ficut  ct,quae  in  afcitis  hydropibus  continctur 
aqua.Quaruccrtc  vacuanone  vel  medicamcntis,quaedigerat,  molimur,  vel  chirurgia,  in  hydro- 
celcquidcm  immifioliphonc:inhydropibusvcroadhibitapucrtione,quam  paraccntefin  vocat. 
Porrd cxciditur  vna  eum  affec^tu  ipfo,ve!uti  in  tjs,quae ante comprchefa  funt,  ctiam  pars affecfta: 
ita  cV  in  hcrniolis aliquid  peritonaei.  Pari  modo  cV  columella  aliqn  vna  cum  vitio  ipfo exciditur. 
Itidcm  q?  in  cruribus  cV  tefticulis,vna ctt  varicibus  ipfae  venae.  Ad  hcc,tunica  in  nafo  cu  polypo, 
cVforatusdens  cumforamine:vcruexhisnullum  eft,quodad  naturalem  habitum  poflitreduci. 
In  columella  vero  id  olno  eft  conandu,  nec  properandu  ad  caexcidenda:  fed,qn  gracilis  eft,cV  ad 
lori  tenuitatem  redacla,tum  eft  auferenda.  Porrd  tale  eam  reddet  longius  tps:at,qualem  Hippo^ 
j.Progno.t.n.  crates in  praefagrjs  ||  defcripfit,paucorum  dicrum  numerus: ^que  vcro  cV  caetera,quae in  magnitu 
4  .io9.c  ^m{,  natura]g  habitu  excelferunt:  in  quibus  annumcrada  funt  omnia,quibus  fupercreuit  caro,  cV 
*  Noneftman  encanthides,cV  qui  in  fedc  thymidicutur.  Suntexiftiufmodi  vIccribus,cV  que  ambigua  fint  fpe  H 
0<11US"  cie,  veluti  cicatriccs,quae  fupra  circumpofitam  cutim  multum  extat:item,  quc  in  oculis  funt  pte^ 
rygia.  Curationis  tn  eorum  indicStio  manifcfta  eft.  Siquide  talia  omnia  amouere  oportebit:  atq3 
id  femper  agere,vt  rationibus,quibus  id  fiat,pcnfitatis  optima  femp  earum  deligas.  Sane  optimg 
rationcs  tripliciter  iudicantur,  tum  ex  tgis  curandi  breui tate:  tum  ex  curando  citra  doloreni :  tum 
ex  maxime  tutd  curando.  Rurfus,vt  tutd  cures,  tria  propria  funt,  cjbus  intentus  fis,  oportet,vnu 
primum  c]3,vt  oino  abfolutionem  operis  confcquaris:  alterum,  vt  licubi  hunc non  confequaris, 
laltem  cubantem  non  kedas:  tertium,  vt  vitium  non  facile reuertat.  His coliderationibus fi opti^ 
mamcurationis  viaiudicaueris,inuenietur  inoibus,  q  nuncpropofuimus,  qn  potius  chirurgiar, 
dC  qn  potius  medicametorum  ope,  fu  curandij.  At  chirurgi^  quidc  ftudium  in  ijs  prefertim,qu£ 
nuncfunt  propofita,ad  interemptionem  eoru  feftinat: vt  quae,  quod  in  animalis  corpore  toto  ge 
nere  preter  naturam  habetur,id  prorfus  tollendu  fibi  proponat:  quod  fi  perficere  nequeat,  proxi 
mum illud conlilium  habet,vt  vitium  transferat,veluti  in hypochymatis.  Quod  vero ex medica 
mentis  petitur,primum  huc  tendit,vt,quod  praeter  naturam  eft,tum  vacuet,tum  digerat:quod  fi 
per  mebri  naturam,aut  etiam  vitij  rebellionem  fieri  non  licet,  vt  id  tum  in  pus  vertat,  tum  putre^ 
faciat:  hoc  vero  fecundo  loco  deftinat.  Quippe  ita  in  columella;  vitio  facimus,  primum  fcilicet  ad 

naturalem 


LIBER    CiVA  R  T  V  SDECIM  VS  91 

Anarurakmhabitum cam rcuocaretentantes.id liconfcqui noncft, prorfus  ampurantcs, idqjvcl 
chirurgie;opcra,velpercauiticamedicamenta.  Vcrum  mcdicamcnta,mdiU;>cit.intractationem 
dcrjs  dirkramus  jquandoquidem  tribusiam  proditis,  aham  quoqsquartamadijciendam  ftatui- 
mus)  ac  chirurgiam  m  calce  huius  opcris  apponamus. 

Qh£  Secundum naturam,iju£ Pr£ter naturam  prcpriemnoUs dicartur.  C*AP.  14. 

NOncft  igirur,q>  in  his  amphus  immorcmur:fed  tranfcundu  ad  ca,quar  fimilem  nYqtic  com 
prchcnlafunt,curationem  deliderant.  Eafunt,tum  quc  in  numcro  &  magnitudineconue 
nicntcm  modum  cxccdunt:  tum  que  m  ambobus  his  dehciunt,  Dixi  hoc  Ioco  conuenicntcm :  q> 
ficonfcrentem,vclconducentcm,vclfecundum  naturam,vel  vulcm  alibi  vfurpaucro,eadcm  fcr- 
monis  viscrit.Acdictum  quidcm  dchiscftalibi  latius:cctcrum  rcdigcrc  in  mcmoriam  fumma' 
tim omnia,etia hoc loco ahenum  non fucrit.  Omnium crgo,que tn corporc habentur.primum, 
cuius  maximc  indigcmus.cft  lpfa  particularum  minime  lmpcdita  funcno.  Hanc  vcro.quia  poffi 
dcmusnatura,  idcirco  publicecucimus  cxpeterenos  fccundum  naturam  agere.  Et,  quiahocip~ 
fum  cum  eo,  quod  fecundum  naturam  fe  habet  ,cft  coniunctum,  mcrito  profcctd  nihtl  jnterelfe 
arbitramur,  fccundum  naturam  habcre,  anfecundum  naturam  agcrc  dicamus.  Quin  3C  linead' 
Bdirioneintenmgrxccdicimusexpeterenos  t»  ^t»  p6<rtr,vucft  iubauditoin  dictionc,  velha^ 
berc,velagcre,vclambobus:^Latinitasproptcrarficulifornlfisinopiam,cahguradeftituitur.}- 
Atq^hxcquidem  caufaeft,cur  medicis  redcvfurpata  voxhec,Secundumnaturam,!itdeomni- 
bus,qua?  in corpore cx  fcntcntia noftra  elfe cupimus.  Scire  aute Iicct  m rjs,  quibus  natura  dehcit,  win%yyJirK. 
necpnmumjnccproptcrfeipfum.fecundumnaturamanobisexpcti, fedi propteractioncm,}.  -f  ju,7  . 
cYcx accidcntc.  Siquidcm  fcxtus  digitus  non  nullis  ab  ipfo  ftacim  ortu  cft  congcnitus ,  5C  quin-  ^a^do 
tus  defccit: SC  alia  quardam  fimilia,aliqua  m  numcro,ahqua  in  legirima  quantitate,  vitiofa.  Ac,0 
quidcm  hcc  plurimum,  recta  vcro  rara  hcrent,  contra,  q;  nunc,de  naturar  operibus  fratuercmus, 
vtiq^  non  tucntcs  vt  nunc,fcd  auferentes  ea.  Hec  ratio  memona  tua  nunquam  cxcidat.cum  lit  ad 
nominum  vfum  vtilis;que  tum  fallere  inconiideratos  poifunt,  tum  difcordie;  phantafiam  exci  ta^ 
re,  ficubi  alter  dicat  totum.quod  prxter  naturam  eft,  ctfe  tollendum:alter,  quod  nocet,aut  inuu> 
le  eif,  aut  lncommodat  acuoni. 

De  us}  cju£  m Magmtudme,  &  Numero  exctdunt  1'eldefiaunt:  ac primum  de  Curandts  ijs, 

cjui  Obefit.:te  &  corpuLnti.t  onerantur,  C \AP.  15. 

ERgo  denuo  repetentes,de  rcbus  loquamur,quando  de  nominibus  eft  nobis  dchniturmhinc 
orii.  Coniuncta  comprchenfis  lam  morbis  funt  ea,que  vel  magnitudine,vcl  numcro,  ax  debi 
ro naturemodofuntaliena.-inquibusamputarequidem conucnict,quod  magnitudinevel nu^ 
mero  redundat,rehcere  autcm  SC  ringere,  quod  dclit,  vbi  videlicct  hcn  id  Iicet.  Qumtum  naqj  di 
gitum,aut  talc  aliud  mcmbrum,medico  certe  gignere  non  licetXed  vnius  nature  opus  funt  oia  ta 
lia.  Verum  in  totum  tollcrc,quodnumero  redundat,aut  pra*cidcre  ahquid  eius,quod  magnitudi 
ne modum  excelTit,hec nobis quoq; Iicent.  Siquidem  ex  medici  officrjs  vnum  eft,  ncc id  leuilh> 
mum,vbi  in  corpulcntia  ed  deuemt  corpus,vt  nec  mgredi  lmc  molcftia,  ncc  iedcm  proptcr  ven^ 
trismolemcontingcre^fednecrefpirareliberepolTitjhanchquarcac  tollcrc,  +  ;equenimirum,vt,  *  CIariu\ 
cumcorpusalidelinit,  (AtrophianGrecivocant)  quodgenus,quos  vomicamaIehabet,pariun  ^"ic^usTa 
tur,}-  huic quoque  rchcicndo  profpicere.  Sa?pc  autem  euenit,  vt non  totum  corpus.fcd  vna  que>  carcdd^  il-o- 
Diam pars exatrophia tabefcat: quam fcilicet vel ncruorum refolutio,  vel lpiius parns intcmpera  P^f^11-4^. '1.4 

f        r  r  1  r        r      _  r  pQthocdcuac- 

mentum,precelnt.Opportuneq3iamdecurationehorumconlideraDimus,orhabns,qui  corpu  tur.pauuuuii. 
lenria  nimium  onerantur.  Oftenfum  vero  in  hbris  cft,qui  dc  tempcramcntis  funt  infcnpti,  q?  ca 
lidior  ficcior  cj? temperies  exilc corpus  reddit. Ergo  id  agendum,vt nimium  obefi  corporis  tem^ 
peramentum  taleelTe faciamus,  fi modo  ad debitum  modum  rcdibit.  Sane  docuimus  tum  in  1II0 
D  opere,tum  nihilo  fedus  ln  opere  de  tuenda  fanttate,c}>  acuta  exercuatio,cV  tcnuas  victus,  SC  id  ge 
nus  medicamenta,  cV  animi  cogiiatic,temperamentum  totum  non  folum  calidius,  fcd  ctiam  hc^ 
cius,  ac  proptcrca  corpus  exilius  reddut.  Igitur  in  excrcitationibus  celcrrimus  curfus  cft  idoncus. 
Tenuantis  vcrd viclus materia  feorfum  fingulan libro  eft  prodita.  Quod  fi  medicameta  tenuan 
ria  quoqj  requirant,ctiam  hcc  in  opcribus,que  de  mcdicamentis  confcriplimus,  funt  cdita :  quan 
quam  referentur  eorum  nuncquoq3,qugfuntefficacilTima:quibus,vbidcmcrcnimiamobelita' 
tem ftudes,vtaris, fuadeo.  Ergo,qu^adarticulariavitiaquidemcxhibcrefolent,quefcihcct va- 
kntcm  incidendi  facultatem  habent,  rjs  tu  quoqj,  cum  nimiam  obeiitatem  curabis ,  vtitor.  Sunc 
porrd  talia,  rut£  femen,  pr^fertim  CJ3  fylueftris,vna  cum  iplis corymbis ,  cV ariltoloch la  rotunda, 
&  nu nus  centaurium,cV  gentiana,cV  polium :  preterea  cx  vrinam  cientibus,ca,que  pollentes  ha* 
bent  vires,veluti  petrofelinum.Vnumquodqj  enim  taliu,  tum  ipfum  pcr  fc,tum  vcro  alns  mifta, 
vniuerfa  5C  extcnuare  potenter  fuccos,cV  vacuarc  funt  habilia,  partim  quidem  ienfibiliter  pcr  vri 
nas,partim  per  lnfenfibilem  tranfpiratum :  fed  SC  fal,  quod  ex  combuftis  H  t  vi  peris,potentcr  exte 
nuat.  Multi  q;;cum  vel  graciliores,vel  mediocris  habitudinis  clfent,  cx  ciufmodi  mcdicamcnto^ 
rum  potionc  pcricrunt,Tanguine  ipforum  excocto .  Ruerant  autcm  ad  ea  propterea,  cp  hberatos 
aliquosarricularrjs  vitijs  vidcrant,minimef.^ftimantes,  cjjtcmpcrics  corum,qui  fanati  fuerant, 
Scptima  Claffis.  m  m  m  m  m  m  m    iij  humidior 


METHODI  MEDENDI 

humidior  pi  tuitofior  crat,qualis  nim  ir  tim  obeforum  cft:  in  quibus  ciufmodi  mcdicamctorum  11 
fccurus  cft  vfus.  Ipfc  nanq^  muencm  qucndam  quadraginta  circiter  annos  natum,oppido  qj  obe 
fum  percuraui,  vius  tum  antidoto,quce  aducrius  articularia  vitiacft  compoiita,tum  fule  thcrwco, 
ipfa  qjtheriacc,  ac  reliquo  extcnuanti  viclu,  cV  pro  excrcitatione  curfu  vcloci.  Porrd  praparaui 
hominemadcurfum,  pcrfricando  primumlintcisafperis,  quoadcutis  rubcret:deinftatim  cum 
olco,  quod  m  fe  digeres  aliquod  mcdicamcntum  habcbat:quo  ctiam  poft  curfum  rurfus  vtcbar. 

*  ffix.Uj.cu-  Taliamcdicamcntafunt,tum  fylueitriscucurbitaradix,tumaltha'a,tumgcntiana,  tumariftolo- 
fftmtru.       chia,tum  panacis  radtx,tum  polium,  tum  ccntaurium.  Per  hycmem  vero  etiam  a  balneo  iam di^ 

<fto  oleo  homincm  reunxiifc  profuerit.Vcrum  cibum  cxhibcrenon  ftatim  a  balneo,  fed  intcrpo 
fito  fomno,conucnict.  Qudd  fi  veh  t  ctiam  rurfus  antc cibum  lauari ,  permittes.  Magis etiam ad 
rem  pcrtinebit,fi  aqua*  ipii  digcrendi  facultas  lnlit.  Ac,li  quidcm  talem  aliquam  fpotc  natam  ha- 
bemus,ipfa  vtemur:cuiufmodi  in  Lesbo  vilitur,  a  Mitylene ftadijs guadraginta:  lin  minus, ipQ 
fimiiem  aliquam  molicmur.Eft  porrd  ea,qua*  in  Mitylcnc  confpicitur,cV  viribus  cV  colorc  talis, 
qualis  vtiq3  fiat,fiquis  florem  falis  aqua*  marina*  mifceat.  Ha*c  ipfa  aqua  etiam  hyuropicis,cVreIi' 
quis  tumeiactis  idoncacft,vtpote  valcntcr  dcficcans,  ita  proferftd,  vtpr.tpinguibus,  ac  pracipuc 
Jiquis  ipfos  cogat  in  ca  cclcrrimc  natarc,  ncc  poft  largam  lauationem  protinus  elTe  bibere'ue ,  fed  F 
fomno  intcrpolito,automninofaItcm  quicte.  Saneilludeftfciendum,atq3  ab  eo,quiobefitatem 
curat,pra*diccndum,q>  aliquando  ex  multo  iimul  obito  motu,cV  febri  homincm  tentari cft  credi 
bile:  cV  q>  fcbris  ad  rcm  propoiita  non  aliena  erit  vtiqj.ii  mcdicus  rectc  omnta  faciat.  Etenim  per- 
fpicuum  cft,vbi ex  laOltudine febricitarint,qui ita curanrur,  q> fopita corum  fcbre,  rurfus ad  ean- 
dem  curationis  formulam  rcdibimus.  Sane  fugerc  in  ns  curandis  coucniet  cV  vina,  qua*  multuin 
nutriunt,  cuius  gcncris  craffa  funt: vti vero  vcl aquoiis,  id  cft  colorc  albis ,  cV  conhltcntia  tcnui' 
bus,  vcl  quibus  mare  cft  admiftum. 

De  Repa-endis  corporibin  extenuatis^dc  Reihtucndu pdrttculu,  cjux  deflciunr.  C \AV.  1 6 . 

AT,vbi  cos,qui  extenuati  funt,rchccrc  in  animo  cit,  ifs  vinum  cxhibcbimus  craffum:cibum 
vcro,qui  fuccum  cfflciatcraflum:cxcrcitationes  paucas,fricl:ioncmmcdiocrem:ac,vtfunv 
ma compledar, omnia iam comprchchs contraria moliemur. His  vcro "etiam  picari comodum  A.Mb.^£jxt 
t  $■}  !>y.if>uv  eft,fidq3  tcrtioautquartoquoqj  dic:}-quippcidadcarncminftaurandam  ,egregium  mcdica-  «•rol-j1*» 
iTei  vfiSv  »  nientu eil  adco,vt  fi  quod  iingularc membru  hoc  vitio  laborat,id  hoc  prefidio  reftituatur.Ac no 
7lf bis  quide tn omnibus  fermc  hoc vnum  fatisfcccrit,  fiquide humedat cV  calefacit,  fanguinis  mul- 

cntriu  uelcjua-         1  _  „  .      ,.  •   j  '  o 

tuor dicru fpa-  titudine accita. trgo  nec allidue  ld agrotanti corpori  admoucre  conucnict,ncc,cum  conucnict,  G 
«°«  faspe  illincre,verum  in  hyeme  bis,in  cltate  fcmel  ld  fecille  cft  fatis.  Qinbus  vcro  a  natah  dic  graci* 

liafuntmcmbraquadam,ijsetiammangoncspucrorum  hocipfo  pra*fidio  fuccurrunt,vnacum 

ccrta  perculTionc,  quam  grace Epicruiin  vocant.  Eft  porrd cV  lllius  mcdiocritas  quadam ,  vt  f. 

nccplusfufto,  nccminusfiat.Eataliscft.Fcrulas  paruasacleucsmodice  illitasgracilibus  parti-' . 

bus  incutiunt,  doncc  modice  attollatur :  quippc  in  hoc  fumma  rei  cft:  veluti  Hippocrates  de  per- 
Lib. deOffic.  fuiione  |  aque  calid^  dixit,Primum quidem  parsintumefcit,poftgraciIcfcit.  Ergo,quibufcunqj 
med/^ •^'t<  particulis  bonam  habitudinem  rcddereftudcmus,hascV  fricarc,cV  perfundere,cV  pcrcutcre,cV  pi 

*  "7  1 5-      carcoportebittantifpcr,  dumintumcfcant:hocvbifaclumcft,  protinusdefiitcreprius,cpdigeri 

cccperint.  Etenim,qua  calefaciut  omnia,iicuti  attrahere,ita  et  digercrc  funt  apta.Si  ergo  pedtcs, 
dum,quodattractumeft,digeftu  fit,  operam  lufcris.  Ad  hunc  modum  mango  quidam  proxime 
t  m  impreflis  nates  pucri f  famc cofumptas,}-  brcui  auxit,  percuflumcdiocriquotidie  vfus,autfaltem  ahernis 
C°e  manufcri^  ^,eDus: ^em  modcrata picatione.  Catcrum,  qbus  totum  corpus  eft  cxtenuatum,  ijs  lauari  quo-' 
ptlsgra-cis  legi  quc  poft  cibum  eft  idoneum.  Veluti autem  metus  erat,  ne  tcnuantibus  auxilijs  febris  fuccederct, 
tuhxmxi-fl*,  corpore  fcilicet lmmodicc per harc calefado,  lic ljs,  qui a cibo  lauantur ,  timendum  eft,  nc  fibi  ie- 
lf r u^buTauta  cur obftruatur,potiffimum  propter  ciborum fpeciem: quippe cum  alitcr quoq?  obftruere foleat,  H 
vt Lmacer  ver-  qux  fuccum  cralTum  gignunt,li  quis his hberahus  vtatur. Vbi  igitur  ahas id efncere folent, mul- 
tit .  iW  Kif*S  to  profedd  promptius idem  poft  balneum  facient.  Incidit  tamc  ex  tali  vkfhi  diutius  exhibito,  et 
famc*Tuin  ^ti'  ca^cu^  inrcnibus  generatio:quod  vitium  cur  omnibus  non  conn'ngat,fatis  patct.  Qiiippe  incre- 
dibilenoncft quibufdam veldenfosadmodum  ciTe  rcncs, velpcranguftavcnarum  in  iecinore 
a*  1'  ilfi  ora:clulDu^amcontraenre'laDlta,Horumq3  dignotionullaplanecertaeft:  fcd  percontandum 
boifi  catnes. "  affidue  ab  eo,qui  iam  difko  modo  eft  cibatus,num  quis  illi  graui tatis  fcnfus  in  dcxtris  pracordrjs 
b*  /va ^ct/>TK  ^ circa  3 renes  fit,  Qtidd  h  quid  tale aliqn  fenferit,  protinus  cappari ex  oxymclitc  in  principio  ci 
i.fibra  vei  me-  bationis,donec  conftiterit  grauitas,dabitur.  Ad  membra  vero,qux  argre  reficieban tur,ac  plufcu 
branulachan?  lum iam refrigcrata erant,  vfus  aliquandocVthapfiafum,aliaseaex  melle  membrum  illiniens: 
S*  J  T^^-  alias  etiamex  cerato:  fiquidem  attrahit  ea  quoq3partibus,quibusfuperpofita  fuerit,  fanguinis 
ru  if^fi  coPiarn»  Quibus autcm  exiguum  aliquid  pudcndi  prf putio  de  naturali  deeft  quantitate,ijs  non 
«oV.i.illiparti  raro  citra  thapfiam  fola  tenfione debitu  modum  reddidi, b  membranulam  mollcm  firmam  c]3 ,  cu 
mcmbranuix ,  ti  gumi  illita  circuuoluens.  Satis  autem  conftat,  q>  etiam  membranula  finem c  tparti  fubiectac  y 
nU*g?or.cribi  aggiutinarigumnii  oportcbit:  fiquidemcVficcaturcito,cVfinedoloreadftringit.  Porrd  cutiprg 
fubicdUcft.    putrj  ex interna parte  rotundumaliquidacmediocre  fupponi  prius  oportebit,  quod  vidchcet 

poftca, 


I 


LIBER    QVART  VSDECIM  VS  91 

A  poftea  c|i  agglutinatamcmbranula eft,fadlc eximas.  Eorum  vero,  qui  thapiia  prcputium  addu> 
cunt,  qiudani  rotundum  idc  plumbofecerunt,  velutifolenarium  quoddam:mox.  illi  cxtrinfe^ 
eus  prseptiuj  cutim  circuntendunt,  acmolh  Ioro  dcligant.  Fucrit  qjcVid  non  nunqua  vtilc,vnqj 
qui^Ubinultadcht  cutis:  quibusautcmexiguumcfr,  quoddeeft,rjs  Vtcomprchcnfum  eft)  fola 
nicmbranulacircundatalurficiat:vbiautem drcudabiturcutt,cV  agglutinabuur,  fubtus  lmponi  *  x**™' 
folcnarium  prius  oportcbit.Ego vero,cum  nihil  horum  prcfto  cit,modicum  chartac  muoluens, 
immitterc  pro  fulcimento  prarpuuj  foleo,vt  poftea,cum  planc couluit,quod fons eft  circundatu, 
exempto,quodiulciuerat,facilemciatis,quicuratur.  Conftatvero  hocquoqj  vitiumcx  eo  mor^ 
borum  eiTe  genere,quod  naturalem  magnitudincm  eft  egrelTum,  alias  putrefcente  prarputio  tffct 
cfdens:aliasabipfoortuminore,cj  parerat,congcnito.  Subrjcirur autcm  duphci  chirurgicratio^ 
ni,in  tcrim  m  fuperna  pudendi  parte  circulo  mcifa  cutc,  quo  vidclicet  eius  vniratc  foluta,  ea  tcnus 
dcorfum  trahatur,  quoad  glandem  coopcnat:  Interim  vero  fcalpro  ex  interna  partc,  qua  glandis 
initiumeft,excoriara,mox  dcorfum  tracta,  ac  deindc  yi  fupra  comprehenfum  cft)  molli  quopia 
deligata.Dicemusautcm  cV  dcciufmodirationibus  rn  fermonis  progreffuacque  profectd ,  vtde 
curtis  id  genus,qua:  Colob^mata  Graeci appellant: quippe  ita  vocan t,  quac  in  labijs,  aut  narium 

B  alis,aut  auredehciunt,  Nam  methodo  quadam  curantur  hxcquoq;,  primum  quidem  cxcoriara 
vtrinqj  cute,dcinde  adductis  coniunctis  qj  inter  fe  cutium  ons:  ac  vtnufqj,quod  callofum  eft,dc- 
tracto : mox,quarrehqua  funt,  adfutis  atq^  agglutinatis.  Eiufdc  gcneris  funt,  cV  quas  in  maiore 
oculi  angulo  Rhceadas  grxcc  vocat,vtiq$  vel  lmpelius  minuto,  vcl  prorfus  perdito  lpfo  angulo. 
At  prorlus  quidcm  pcrdito  eo,omnino  mfanabilc  rclinquitur  viuum.minuto  vcro,rjs,  quc  mo- 
dice  adftringunt,curatur,li  tamcn  totum  corpus  primum  ante  purgaueris,  dcin  caput.  Sunt  me^ 
diocn tcr adltringcntia mcdicamenta ,  5C  qux c  glaucio  componuntur  8C  croco ,  cV qux nardina 
vocantur :  cV  m  pnmis,  qux ex  vino  funt  confccta.  V t  vcro  fumma  complectar,quibus  pcn t  ali 
quid  lubftantiae,  maximc  quidcm  id  agcndum,  vt  ci  quam  limillimam  facicndam  curemus:  fi  id 
hcri ncquu,  faltcm  aliquid,  quod  eundcm  prarftet  vfum,  machinabimur:  erit  autcm  profcctd  cV 
id eatenus fimilc.  Etenim,cum  ofiis  tibiae  ia;pe  excidcre  portioncm  magnam  cogimur,  ad altera 
loco  cius  fubftantiam  producendam,carnem  gignentibus  medicamentis  naturam  ipfam  prouo^  . 
camus:qujc  vtiqjinter  iniua  vclutduraeftcaio:poftmodumcalliduriorishrmitudinem  accipit: 
actemporisfpatio  roborata,adingrelTum,ollis  loco,fithabilis.  Qtiinetiam,vbiintcrnodiadigi^ 
torum  excidimuSjin  exciforum  loco  alteram,qualem  prediximus,naturam  proucnirc  ccrnimus. 

CQuddautcnt  venasquoqjfenlibilesgeneratasaliquando  vidimus,  priuscft  dictum:  vcrum  has 
non  tam  firmles  rjs ,  quae prius perierant,quam  eafdem,  renafci  dixcris:  veluti in  cauis  vlceribus 
carnem .  Cicatrix  vero,  quae  in  hac calli  modo  durata  grgnitur,ea  cuti quidem  eft  quam  GnuUfci 
ma ,  cutis  tamen  non  eft : quando  cV  denfior  ea  vifu  tactu  cj?  fcntitur : et  ratione  ex  eo,  qudd  pilos 
non  edit,intelligitur.  Hec igitur fi  preftd  tibi  ad  manum  fempcr  erunt,quae  tibi  in  curatiorubus 
peragenda  iint,minime  requires. 

De  Rekquu  curemdis  ^jfeciibus,  qui  ad prxdicldgenerj  referuntur.  C  ~AP.  1 7. 

Mlhi  vero  iam  tempeftiuum  eft ad  alia morborum  genera  tranlire,  fed  quibus  cft  cum  fupra 
comprehcnfis  focietas.  Ergo  ferpens  vlcus,qui  Herpes  grece  dicitur,is  eiufdcm  clt  gene^ 
ris  cum  exulcerato  eryfipdate:  Ramex  vero,  quam  Sarcocelen  vocat,cum  fcirrhis.  At  vitia,quae 
Ophialin,  Alopccian,cV  PtiloTin  appellant,ex  eo  funt  morborum  genere,in  quibus  naturale  aii^ 
quid  eft  amiffum.eque  nimirum,vt  Myrmecia  corum  eft,qu3£  toto  genere  funt  practer  naturam. 
Porrd  rnplcx omnium horum eftdifferentia.  Quaedam  nanque ex  mutatione confiftunt  folida^ 
rum  partium :  licut  myrmecia,cV  leuce,  cV  vitihgo,  -{cV  ofiis  carics,  quam  fphacelon  vocant,}-  dC 
elephas,cV  fcabies,cV  lepra.  Quaedam,  cum  prius  omnino  non  fuerint,  poftmodum  funt  orta:  ve 
Uluti  meliceris,cV atheromara,  cV fteatomata:  atq3  alio modo  helminthes ,  cV afcarides ,  cV cerra,  ita 
enim  vocant longa  latam  qj helmintha:  omnia qj,quac fupra diximus  m  abfceflibus  quibufdam, 
callofae  fubftanuae,  aut  lapillis,  aut  ofiibus,  aut  pilis,autalfjs  quibufdam  id  genus  fimilia  inueni- 
ri«  Itaque  attentum  efle  femper  oportet  in  omnibus,quae  prarter  naturam  habentur,  atq;  diligen^ 
ter  aduertere,ex  quo  ea  genere  fint: fi  modo  lllud  rccte  a  nobis  diclum  cft,  primam  faciendorum 
indicationem,vnde  ad  omnia,  quac  deinceps  funt  adminiftranda,  mitium  capietur,  a  genere  ipfo 
fumi.  Herpctas nanc^ biliofus  procreat fuccus: quo  ht,vt eatcnus ciufdcm  fit cum  eryfipelate ge 
neris,atq3huiusquoq5magisetiamcumeo, quodexulceratumeft.Differtautcm  ab  eryfipclate 
humoris  tenuitate:  eft  enim  admodum  tenuis,qui  herpetcm  excitat,  adeo  profedd,  vt  no  folum 
oes  mteriores  partes,qua:  vtique  carnofs  fubftantia  funt.  tranfeat,  fcd  etiam  cutim  ipfam  ad  fum^ 
mam  vfqj  cuticulam  (Epidcrmida  Gracci  vocat,)  quam  folam  propterea,q>  ab  ea  remorarur,tum 
erodit,tum  exedit:quando,fi  hanc  quoqjfudoris  vice  tranfirct,  haudquag  vlcus  cxcitaret.  Qinp 
pe  id  vlcerum,  qua: ex  mordcnte humore oriuntur ,  quae nimirum  fpontanca  vocant,  commune 
eft,  o> humor,  qui ca facit,  fiftitur  in  cxitu ac  tardat.  Porrd  cx eo,  q?  alter  humor  al tcro  0 1  tenuior 
crafiior've,vIccrum  differcntiac,  quacex  profunditate  fpectantur,  proucniunt.  Huius  eertegcne 
ris cft,cV  quac  Phagedama  Gracce  dicitur,cV  exulcerau  cancri.  Quorum  omnium  comunts  cura-« 

Septima  ClalTis.  mmmmmmm    iirj  00 


METHODI  MEDENDI 

tfo  eft,vt  inhibeatur  primum  humoris  confl  uxio,poft  fanctur  vlcus:  propria  vcro  cuiufqj  tum  cx  E 
membri  lnuenitur  natura>tum  ex  humoribus  non  folum  fpecie,  fed etiam  quantitatc.  A  t  tcnuif- 
fimusquidcm  tn  ciufmodihumoribuscftis,qui  exulccratum  hcrpctcmcxcitat:ci\iiriilunus,qui 
Cancrum  :  proximum  abhis  locum  occupat,quod  ad  craifitudincm  attinct,  uui  phagcdanas 
crcat.  Haruin  fpccies quxdam  funt ,  quae  Chejr&miaac  Tclcphia  gracc  dicuntur .  lam  aiiar  quo> 
dameiufmodiappeIlationcsfunt,fcdinutiles  eV  fupcruacua* :  iiquidcm  ad  cuiationem  pci  no- 
fci oportct humoris tum copiam,  tum crafTnudinis  tcnuitatis'quceiusmodum,tum potcntiam: 
Vcluti ftatim  in  hcrpetc ,  quoniam  humor  tenuiseft,  (vtquicxgencre  flaualit  bilis)  vbi  funv 
mam  cuticulam  in  tranfitu  pcrrupit,vtiq$,cum  digeftusiscft,  pcrmittit  cicatriccm  vlceri  induci. 
Itaq3,iiquis  toto  prius  corporc  purgato,  mox,qua*  influentem  humorcmrcprimantrcgcrant  qj, 
medicamcntis  vtatur ,  iam  hcrpctem  curaucrit.  Sin  ncutrum  horum  fecerit ,  fcd  tan tum  ca,  quae 
cicatriccm  inducunt,  adhibucnt,  vtiquc exulccratam cuticulam  ita  fanaucrit:  proxima*  tamcn  ll- 
li,  qud  minus  cxulcci\"tur,non  confulucrit.  Poftmodum  vero  illa  quoqj  cicatncc  inclufa,quc  ip^ 
fi  continua  cft;exulccratur:  idque  longo  fpatio,  ccu  fcrpcnte  malo  ipfo,  fit,  doncc  humor,  qui  id 
facit,fitvacuatus.  EtcnimRomamulierquadamilluftris,cum  hcrpctcm  in  mallcolo  habcret, 
primumquidcm  mcdicamento,  quodalgamrecipit,cft  vfa.  Hoccum  protinus  cicatrix  induce-  F 
retur,  proxima  illi  fumma cutis  elt  cxcoriata,veluti ex dcfquammatis.  Cui  cum  dcinde  fuperpo- 
fitum  mcdicamentum  cft,  rurfus  illi  continua  eft  exulccrata.  Id'que  ita  alfiduc  pcrrcxit,doncc  ad 
genuexulccratio perueniret:  cum  interim  quiduispouuspati,quam  mcdicamento ,  quod  bi- 
lem  traherct,  purgari  parata elTct.  Itaque ctiam  (quod  fieri  m  talibus  afliieuit ,  quoniam  plcnquc 
culpantnon  cufpanda)  damnatoexalgamedicamento  aliud  admoucri  iuffit.Deinceps  igitur, 
quod  ex  fandicc  componi  tur,  vtcbamur.  Vt  vcro  id  quoqj ,  quod  cxulceratum  lam  iucrat ,  lana- 
uit:  quod  vero  nunccxulcerabatur,  non  inhibuit ,  fcdiam  ad  bubones  vfquc  vitium  aiccndcrat, 
ipfancccffitatccoaclajferumTe  Iactis^iimpturam  annuit.Immittentcs  igitur  clanculumminu    A.li.4-f. j.t. 
mum fcammoniae,  inuitam purgauimus,ac fanauimus.  Ergo,cuius gratia ha-cdida lint,denuo    e,7»«*-  4)* 
repetamus.  Poft,quim  communem  omniuni,  qua  fub  codem  genere  vitiorum  iunt,  lndicatio^ 
*  arcufNfHf.  nem accepcris ,  vtique  non  hanc  in  particularibus  cxcqueris,icd  rcduccs  fcmpcr  ad  drffercn^ 
tiam,  qua tum aflcCtibus,  tum  ipforum caulis,litaccommoda:  ficuti de fpontaneis oftenfum cft 
vlceribus.  Vacuabis  nanqueeum,  qui  rcdundat,  humorem,ca*tcruin  ahquando  medicamcnto, 
quod  flauam  purgat  bilem :  fape  eo,quod  nigram :  modo  co,quod  mifta*  cft  facul  tatis,  quod  fcili^ 
cetbilem  fimul  cV  pituitam  cducat:  vcluti  in  altero  herpctum  gcnerc,  qucm  a  fimilitudmc,quam  G 
habct cum  milio,  Cenchrian  grace  appcllant.  Quippe  is  non  protinus  vlcus  facit ,  qucmadmo" 
dum  altcr,fedadmcJ.um  exiguas  puftulas,ad  fpecicm  milfj:qua*  ipfae  intcrpofito  fpatio  in  vlcus 
abeunt.  Adco  noniinerationequibufdam  vifumelt  in  eiufmodi  vitio  bili  cflcaliquid  pituitaj 
admiftum.  Incidunt  fanc  non  nunquam  6V  citra  vehemens  totius  corporis  humorum  vitium 
in  partibus  vlccra,qua  haud  difficul  tcr  mcdicamcntis,  qua*  repelicndi  digerendi  qj  miftas  facul- 
tatcs habcnt,  curantur.  Ac  repcllunt quidcm  non  folum  ea,  que  adftringunt,  fcd  ctiam,qug  fine 
adftri<ftionerefrigcrant:digerunt  vcro,  quc  calefaciunt.  Conftat'quc,qudd  in  gencratione  vlcc^ 
ris exuperare dcbcbunt,qua* rcpcllendi  facultatcm  habent:  vbi non amplius confluit  in  egrotan 
tem  particulam vitiofus humor,qugdigerunt. Siquidem  exiguum  vittoli humoris, etiam  fiquis 
ad  vifcera  cV magnas  vcnas rctrudat,  nullum  profecld,  quod  fenfu  percipiatur  malum  cqmittet: 
at,  fi  eius  non  leuis  quantitas  fit,  in  princeps  aliquod  membrum  aliquando  procumbit,  vbi  fcili- 
cetprius  naturg  viribus  totum  corpus  cxpurgantis  non  fit vel  per  dciecftioncm ,  vel  vrinas ,  vel 
cutim,quejotumcorpusincIudit,vacuatum.  Atqueflau^quidem  bilis  vacuatioeftfacilis:  pi- 
tuitg  vcro,  ac  potifflmum  eius,  qua*  craffior  glutinofiWqueeft,  itenfque  nigrae  bilis,  difficilior: 
quo magis purgantis  medicamentiopeindigent.In  herpete vero, quoniam  tcnuis  humoreft,H 
quiid  vitium  creat,abunde  eftetiam  aluum  leuiter foluifle ,  vel  vnnasper  ca,quae  id  modice 
efficiunt,  citafle. Vertim,  quoniam  de  mcdicamentorum  methodo  proditum  etiam  aliquid  in 
fuperioribus  eft,non  pauca  autem  cVin  operibus,quapropnehisfuntdicata,fatiuslitfcrmo-! 
nemnihil  vltraprofcrre:quandofatisfacereetiamei,quiattcntuscrit,  ha*c  poifinr,  ncque  enim 
noseaa  mulis accepimus.  Verum  homini,qui prudensfit  cV  diligens,  6V mentc cxcrcitatus,  ipfa 
rerum  natura,  quid  agendum  fit,  fuggerit:  vbi  vero  etiam  inueniendi  viam  ab  aho  quis  traditam 
ceperit,huic  facillimum  eft  per  eam  ultra  progredi.Huius  rci  amplum  teftimonium  fuerit,  qudd 
ciufmodi  uiri artcm  maximis operibus  illuftrarunt:  qui  uero  parum  funt  prudcntes,  rj  nihil  prae 
terea  inueniant,etiam  fi  tota  uita  inhnitos  artis  effedus  confpexerint.  Plurima  nanque  inueniun 
tur  hodiVque^qua  apud  maiores  noftros  non  fuere  inuenta:  ueluti  nunc  Roma  quidam  excogt 
tauit,qucmadmodum  acrochordonas  3C  myrmecias  ore  fanet.  Verum  de  prioribus,  utpote  a  cu 
teextantibus,minuseftmirum: demyrmecrjs  uero , potiffimum  qua?  cumfumma  cute  pror- 
fus  funt  aquaks,mirum  uidebatur.  Veruntamen  has  quoq;  primum  labiorum  applicatione,  ceu 
fudu,ad  fe  trahcbat,atqj  a  radice  cuellebat:  deinde  primonbus  apprehenfam  dcntibus  totam  fv 
mul  eximebat.  Scd  cV  fcalpro  ad  myi  tacei  folq  fpeciem  formato ,  cV  fcrramento  eo,  quod  Scolo- 
1  pomach^rion 


Ul 


LIBER    QJARTVSDECIMVS  95 

A  pomacherion  Greci  vocat.quifpiam  manibus  excrciiatus ,  faalc ca?  cxcidat :  cum  propnis  linea^ 
iib.4.£7.t. j .  mentis  a circumpolita cute circumfcnpra  diicernatur./fcquc  vcro  cV valente ahqua  pinna  orcu" 
j.teLjK.h  |o mynnedae fmpofita ipfam  cducimu».  Dcbebit  porro  pinnarhftulaciTcmyrmecic  craliitudmi 
par,vt  eam  vndiq,;  prorfus conftringat:  qua*  poftea  circumacta,  ac  limul deorfum  nnpulfa,  cclcr 
nme  ua  myrmcciam  ctiam  cum  lpia  radicc  totam  educct.  Conftat  vcro.oV  quod  hnis  iplc  pinne, 
que eam  circulo  iecabirnon  tenuis  modo.fcd  ctiam  acutus  cV  hrmus clTc  dcbebit.  Itaq;  tum  galli 
veteris  pinna,tum  vcl  magis  aquilar ,  ad  huncvlum  eftcommoda.  Abfeiderc  vcro  ab  his  tantum 
radicem  vcrfusoportct.quatcnusrelique  partishftulacomplecu  myrmccia  poiTit.  Sancexipfa 
ftatim  abfcii  toncdi  modo  fcitc hat,etiam  acumcn  lpii  comparabis.  Atque  hoc quidcm  ratio  in^ 
uenit,noncafus.Iam,quddha?c  vehemcnter  atrrahcntibusmedicamcnrisfurfum  velletur.cV  pu^ 
trefacicntibuscnccabitur,rationcabaIiquo  cit  muetum,  quiiiidcm  pofteavfus,  cxpcncntia  rcm 
comprobauit.  QiLvdam  nanqucetiam  anteexpcrientiam  hduciam  dc  femanifciteprarbcnt:  ve* 
luti,qucaculcumac  tclum,quod  modo  lnhxum  lit,cximunt:itcm  q;  arcnulas.  li  queoculo  mci- 
dcrum.Quedamrationccertecxcogitaiuur.conhrmanturautcxipio  vu;.}  Qud  autcm  tacilius  *  ip&cxpcpci 
etiampcr  tcciulmodi  viasadcurationum  comparandamcopiam  muenias,  non  tedcbitaliquod 
B  huius  gcncris  cxcmplum  proponeic.  Nominamus  autcm  ld  gcnus.m  numcro  parncularum  vi- 
rium.Quoniam  cnim  qucdam  dehciunt,iicut  dens,vcl  digitus.vcl  c  naio  ala,  vcl  auns  quarpiam 
particula.vcl  pudendi  pcllis:  qucdam  redundanr,vclun  lcxtus  digitus.  cV  qua*  GraeceExoftwfiM 
dicuntur.cV  dcntium  rj,quinaturahbusadnalcuntur:adamcrequidem,quodiuperuacuum  elt,fa 
ne  haud  d.fficilc  cit:  rdiud  vcro  producere.quod  iimile  ci  fit.quod  dciu.  ld  in  quibufdam  quidem 
'ifoUc  t ''  c^ ^acl^c'in  quibufdam  difhcile,  rn ains  plane  ncn  no  poteft.  Si  nanq;  carnofum  fit,  quod  decft, 
haud  magnonegocio  ldrcricias: atqucciusrcuncauisvlccribus  traditamcthoduseft.  Sinosfit, 
ipfum  quidcm  lnftaurare  non  clt.ccterum  akud  pro  co  durum  cfhcerc,id  licet.Dictum  verc*  etia 
m  prarccdcntibus cft dc rchciendis  vcnis.  ncmpc quod aliquando  nouas alias  lenlibiliter  prog<> 
nuas  vidimus:ahquando  omnia  tentantibus  non  prouenerunt. 
L  7Je  Refaxiendo  Pdorumdejtcln.  C^iP.  l3, 

AT.fidigitusdcfit.vcl  talequippiam, rcltituereid  prorfus non  Iiccbit.  Sanc  prodnum cV  de 
pratputio  prius  cfr,quemadmcdum  ld  quifpiam  lnftaurct.  At,  quae  tn  nalo,vcI  aurc.vcl  la^ 
bio  luntcurta,ca  quKicm  vtrefccilfc  non  hcet.  lta  dccorcm  ahqucm  his  aduccrc  hcct,  Gquis  diui^ 
fam  vtnnquc  cutim  mox  m  vnum  coductam  qucat  agglunnarc.  Aha  vcro  rationc  huic  morbo^ 
Crum  gcncn  annumerantur  athcrom.ua. cV  ltcaromata.cV  mchcendcs,  cV  afcandcs.cV  ccria,  cV  hcl 
mintes:  pra?tcrea,qui  ln  articulos  cV  pulmones  mcidunt,calh,quos  poros  vocant:itcm  qj,  qui  rn 
renibus  cVveficainucniuntur ,  calculi:quippe  lnomnibus  hiscommuniscit  lubfranticgcnera^ 
tio,que  ante  non  iutr.Contra  ht  in  alopecia,cV  ophiah,cV  ptiloh,  irem  caluiuc,  in  quibus  amiffio 
particuleeft,que  vtilis  fuerat.Tanquam  lgiturin  cetens  omnibus,  in  quibusgigniquippiam  vo 
lumus,id agimus,vt  nature motus  libcros  minime  que  lmpeditos  reddamus.codcm  ccr tc  modo 
6c'mpilisamiiTis.Qiiippenatureopuseft,vclutiiniinuoiis  vlccnbusgencratiocarnis.itidcm  ln 
capite  SC  palpebns  productio  pilorum.  Ergo,ii  recordaberis ea,  quaf  in  naturahbus  hbris  noftris 
de  pilorum  generationc  didicifti,  vtiqueexipfisamiffionis  eorum  caufas  mucnics.  Siquidem 
^fcL        °ftcnlum  m  11S c^  >  quocl  exfuccis,  qui per  cunm  tranfpirant,  quod  limdfum cit, ld  pilos  tum  a  ■  ;> .-  , ,  , g 
'±      505.    principi0  gignit:tumdec^tero  velutifuccrclccndoaugct. Hocigiturquotiesvelprorfusperiir,  'n  impiefiisft 
vel  redditum eft  vitiofum,totiespiIos  corrumpieftnecelle.  Corrumpuntur  nanq?  cV  ftirpcs  ipfe  l°  a-i?™b'*" 
duphcidecaufa,aliasnutrientefuccodcftirata::ahasnonidoneo  vfe.  Ac  prorfusquidempcrdi-  '      . .  ;  . 
toeo,qui  pilos  alat, fucco caluicies  oritur.Eodemviuato,tumquasOphialas  gratcc vocant,  Mfflwfi"- 
tumalopecixproucniunt.  At  primumquidemtexnaturalicorumrumortu,tummutatione,)-  t  ■  g:i-cotm 
Detiamalienamanaturacaufaminueftigabis.Abhinccurationisrationcminuenics.tQuajvtiqj  ^*»**7  - 
per indicationcs omnibus iam dictis (in quibus vel ahud quoduis vitium, vel etiam vlcus.ex  hu-  TJ~Z *ta  fc 
moris virio incidit)  communes peragetur:hquidem  cV mhibcrc,  quod influit,  SC abfumcre acdi  ^ ■ 
gerere,quodiam  egrotantcmlocumoccupauit,coucnict.  Ergo,ceu  invlccribusillis  purgatio-  akig6  n  wo- 
nem  nocentis  fucci  primum  adhibuifti ,  eodcm  modo  in  pihs  lplis  ab  hac  pnmu  curationem  in-  ^10035- 
choabis,fcilicctdiligenterprius3eftimans,quiscoIor  cutislit.cuiusccrniscorruptospilos.  Nam,  '  -  • 
fihisalbidior,quampronaturghabinj, fit, pituitofi  humoris  purgationcm  exhibcbis: hn  palli-  ^,^'  -  - 
dior,eiufmodibilis  purgationem  non  fccus,quam,ii  nigrior confpicitur,  quar  nigram  detrahant  fM  ^J^.;r 
bilem .ofTercs. Sanc ad vitiofi humoris fpcciem certius agnofccndam non leuc tibi adiumentum  im-t  t.~; 
preccdcns  viVtusconferet^prcfcrnm  intelligcnti,qui'nam  ciborum  nigrcbilisfuccumcolligant,  ^*1" 
qui  nam  pallide.vel  pituite.  Ergo,cum  iam  plane  purum  cx  purgatione  corpus  exiftimas,eum,  j^'^ **{X- 
qui  m  cute continctur,humore digercnubus  mcdicamcntis  difcutics,  hc  tamcn,  vt  m  iis  caucas,  po$  oib.s  um 
neadcocalidaacriaq;  adinoucas,  vtcutiscxulceretur.  Quinctiamea,qucvalcnterhccant,cauC'  dl<2it  *6- 
re  conuenict,ne  vidclicet  cum  vitiato  humorc  ctiam  vtilcni.qui  adfluit,  abfumas:  veluti  in  calui^ 
cicht.Hccigituripfcaducrtcns,admifcui  primum  hs  mcdicamcntis.qucalopcciam  fanarcnt,  cxi 
guum  thapl:e.Deindeconfidcransquotidie,  qucmadmodum  cgrotannsnatura ab  haccffetarfe 


METHODl   MED.    LIB.  XIIII. 


D! 


£ta,vbi  vel  tumefaclam  plufculum,vel  quodammodo  excoriatam  vidi,  1II0  quidem  die  i  medica  E 
mento  abftinui : illeui  aute  particulam  vel  galli  vel anferis  liquato  feuo  propterea,  quod  hec  ma- 
gis  tenuium  funt  partium^cV  altjus  defcendunt.Deinde  poftero  die,  fi  quidem  aliquid  iam  dicto* 
rum  remanfcrat,iinuli  modo  illeni.Sin  nihil  tale apparuerat ,  rurfus mcdicameto  fum  vfus:  atqj, 
vt  id  alte  demittcretur,  etiam  cutim  prius  linteo  infricui,  quoad  manifefte  r  ubra  fterct.  Verum,  (i 
a  balnco  vti  eiufmodi  medicamento  voles,id  ipfum  cx  balneo  facfium  cerncs ,  quod  prius ex  fri- 
clione  habebas.  lam  eos  quoq^,  quibus  periere  ex  cimspili  (quosgraece  Ptilus  nominant)  iimi' 
libusgenere  medicamcnus  fanabis. 

DeOcHlorum^itiis,qmfunttoto^enerePr£ternaturctm,acdeciluiLumbricif*         C^4P.  19. 
Eliges  autem  matcriam  oculis  idoneam:necper  negligentiam  committes,  vtmedicamcn^ 
tum  mtra  tunicas  corum  conrluat.lcaque  ficca  tutiora  iunt:de  quibus  aeque,acdc  c£teris,in 
noltris  de  medicamentis  opcribus  eft  proditum.  Nunc enim  (quod  dixi)  abundc cft fola  genera 
medicamentorum,praetermiffa  particulari  materia,tranfcurrere,qud  minus  dc  iifdcni  identidem 
At  o^*  H*r  dicerccogar.HErgo,  quaecuqjabipfanatura:moderationefuntaliena,ea  tota  tollereconueniet: 
Toivw  cLkko-  quxcuqs  vero  bf  fub  hac  fe  tcnent,}-  caeteru  quodammodo  corrupta  funt,  ea  reftitucre,  quatenus 
T**  YJn  i*i  l^^op01"^011*  SaneMidumanobiseftaliquaambiguxnamrxefte.Necilludnodidum^eO'  F 
Sioimo-iat .    rum,quae  aliena  funt,quaeda  tota  fubftantia  funt  alicna,  c|  logica  fcilicet  inquifi  ttonc,  nec  ad  cura 
b t«/*«<t yi v>  tlones  m  quibufdam affecTibus perinde vtili.  Siquidem  pterygium  a  fanitatis  habitu alicnu efie, 
c  t  Hocf  loco  parereculuts  arbitronnon  tamcn  idem  fubftantiae  ratione,quemadmodum  atheroma  5C  melice- 
imer  dictione  ris,eft  alicnum.Sanatio  vcro  huius  quoq^dum  paruum  adhuceft  dC  mollc,  per eamcdicamenra, 
alicna,  & logi-  qUX  detergent,  pcrficitur,cuius  gencris  funt,  quac  trachomatica  vocant: vbi  magnum  durum  cjj 
"  Mfim^le  euafitjdiirurgiam  poftulat.  SimilirationecVaquularum(quasHydatidas  vocant)quajmagnac 
cus  intercape-  funt,chirurgia curabis:  quae  paruae funt,  ficcantibus medicamentis iuuarftur.  At  Chalazion (eft 
dine  p|UIj>un3  cnim  id  quoqj  ex  vitiis,qug  oculos  infeltant,vnum)  cu  toto  genere  alienu  a  natura  fi  t,  auferri  po 
Yerfuu  ia  et,i  ftufau  Adeundem moda cV pus ab oculis,quos Hypopius vocant: verum id plcrunquemedica^ 
cj,  deefle,figoi  mcntis digcritur.Hypochyma vcro  lam  mcipiens digcritur: vbi  diu conltitit,non  potelt.  /Ltatc 
fatatjkgitQt.    vero  noftra  ocularius  quidam  medicus,  cui  Iufto  nomcn  crat ,  etiam  concufiTionc  capitis  multos 
hypopius  fanaui  t.Collocans  cnim  eos  in  fella  rectos,ac  capita  eorum  vtrinque  a  latenbus  appre^ 
hcndcns,niox  quatiebat  adeo,vt  manifefte  delccndcre  pus  ipQ  vidercmus.Manfit  aiitem  horum 
pusdeorfum  propter  grauitatem  fubftantiae,  tamctfi  hypochymatis  nequaquam  manetibus,nifi 
admodum  ea  quis  diligentcr  impingi  cogeret.  Etenim  lcuius  eft,  ac,vt  ita  quis  affimilet ,  nebulac  G 
fimilius  hypochyma,quam  pus:quang  horum  quoqj  ipforum  quardam  (hypochymatum  dico) 
ferofioris  humoris  funt.  Hgc  autem  pumftionc  ad  pradens  difcutiutunintcrpofito  tamcn  haud 
t  Al\  k&9a-  longo  fpatio, t  ceu  limus  quidam}-  dcorfum  fcrtur.  At,  quando  pus,  quod  in  octflis eft,  digcrerc 
VK  '?*  Tlf  placet,coIlyriis,qua:myrrham  habent,maximc  vtemunquaevtiqj  cV  Diafmyrna  Grarci  proprie 
jd^  qiur Ja!  vocant:  his  certc  minus,  fed  reliquis  melius  faciunt,  quae  Dia  libanu  vocant.  Quae  vero  impenfc 
ficcant,ad  pratfens  ccrte  valenter  vacuant,fed,quod  reliquum  eft,  ita  cogut,  vt  egrerefolui  poffit, 
velutidefcirrhofistumoribus  priuseft  comprchcnfum.  Subindeverormiltum  fimul  purisva- 
cuauimus diuifa  tunica ea,  quae  cornu  eft fpecic ,  paulo  fupra  locum,  quo  committuntur  inter fc 
tunicae  vniuerfae.Nominant  porro  locum  graece  alrj  irin,alfj  ftcphanon  id  eft  coronam.  Quo  fit, 
vt  hoc  quoqj  vitium  tribus  fubiiciatur  vacuandi  modis,  SC  chirurgiae,  quae  fimul  multum  aut  to^ 
tum  expellit :  cV  per  medicamenta,  quae  paulatim :  dC  ci,  qua;  ad  aJium  ignobiliorem  transfert  Io^ 
cum,veluti in  concuffione.  Sunt  profecl;d  (vt dixi)  ex  genere eorum,  quae  tota  fubftantia  prae» 
ter  naturam  fint,cVafcarides,c\:helminthes,fiueeae  teretesfint,fiueetiam  lata?.  Quocirca  6C  pror 
fus  cas  expelli  e  corpore  conueniet.Expelles  autem,fi  prius  enecaueris.Necabis  autem  ama 
rismedicamentis:viuentesnanque  obfiftunt  inteftinis  adhaerentes,  at  mortuae  expel  H 
luntur  vna  cum  ftercore.  Expelluntur  cum  hoc  etiam  viuae,fed  ftupefa(ftae,cV,vt 
ita  quis  dixcrit,femimortuae  fadae.  At  teretes  quidem  abfinthium  perime- 
re  poteft.Latg  vehementiora  medicamenta  defiderant-{cuiufmodi 
cftfiIix:yPari  modo,quae  Acrx.apk  gr§ce  dicitur.Verum 
de  medicamentorUm  copia  dicere  non  eft  prae-- 
fentis  propofiti.  Quare  hic  iam  huic 
quoque  libro  finem  im- 
ponamus» 

Galeni 


94 


GALENI  DE  ARTE  CVRATIVA 

AD    GLAVCONEM    LIBRI  DVO 

Nicolao  Leoniccno  interprete^ 

<^Ah  <^4ugujlino  Cjadaldino  rccogniti. 


ARGVMENTVM 


L    I   E    R  I 


Docet  Rationcm  Curandi,  febrium  exemplo,  qux  vel  ablqiie  putredine,  vcl  cura 
ipfa  hominem  inuaferint :  Item  propofitis  fymptomatis,  quat 
frequcntius  autvehementius  lxdunt. 


De  communi  &  propria  Hommum  Natura  dtgnofcenda,  ac  cx  qtnlnts 
Medendi  ~\ia  ac  ratio  conjhtuatur. 


r.Epid.fefl.j. 
r.i.jJ.i  i7.a 


Vdd  quidem  non  communcm  tantum  hominum  natura  mcdicum 
cognofccre  oportct,d  GIauco,fed  cV  vniufcuiufq^  propria,cV  dudum 
ab  Hippocrate  ||recT:e  traditu  eft,  cV  nos  in  ipfis  artis  openbus  (vt  no- 
fti)  circa  id  wfficienter  ftuduimus.  Non  tame  propriam  fingulorum 
naturam  aeque,atq3Communem,poffibileeft  fcribcrc.Vcrum  fcripta 
contrario  modo  fe  operibus  habent,  tum  in  pluribus  aliis  rebus,  tum 
praefertim  in  iis,  quae  ad  prefente  pcrtinent  intctionem.Petiiftienim 
a  nobi's,vt  tibi  vniuerfalem  quandam  medcndi  viam  ac  ranonc,quafi 
per  nguram  cVquoddamcompendium,  oftenderemus :  ha?c  autem 
qualitate  cV  quantitate  fingulorum  auxiliorum  perficitur ,  ncc  no  cV 
modo corum  vfus,cV  tcmporis occafione ,  qu£  prg  omnibus  eft cognitu  difficilhrna: circa quam 
precipitem  admodum  cxiftentem  (quemadmodum  [|quodam  in loco  etiam  fcribit  omnium  bo^  i. Apho.x.  Ex. 
norum  nobisauthor Hippocrates) vides plerunq^ medicos non modo  vulgares,fed cV  precellen  ordlb 
tes,aberrare.Quin  cV  qudd  magni  etiam  momenti  fit,fi  quantitas  bona  conicclura  viribus  acco- 
modetur,  ||idem  vir  pariter  fcripfit.  Cum  igitur  ad recle mcdcndum  plurimum  conferre cV  tem^  Lib.de  Alime- 
poris  occailo,  cV  auxiliorum  quantitas,  videatuninueniesautem  haecvnicuique  ^grotanti  pro-  toPoft  "»cd>u. 
pria,  nihil  autem  proprium  poffit  lermonc  explicari :  hoc  partOjquod  comune  eft,cogimur  fcri- 
Dberc,quamuisidfitvfu  fecundum.  Nam  cV  quofdam  aliquando  a?grotosvifimus,cumquibus 
dum  fani  enent,non  cramus  verfati :  quo  nt,vt  nequc,quem  coIorem,quam  habitudinem,aut  na 
tiuum  calorem,  aut qucm arteriarum  pulfum,a  natura habucrint,  agnofcamus:qii£  fi  fciremus, 
magnitudinem  morbi  fatis  aliquando  iudicare  poflcmus:  nam,  quantum  vnumquodquc  a  natu 
rali  ftatu  recedit,ad  tantam  morbus  magnitudinem  peruenit:  quantum  vcro  reccdit,  folus  illc  fci 
re  poteft,qui  naturalem  ftatum  exquifite  cognouerit.  Cum  igitur  hoc  in  ipfis  fucrit  nobis  igno- 
tum,ne  omnino  hcfitemus,adcommunc  confugimus,  quamuis  ad  vfum  lecundum  locum  obti 
neatrhicveroartifcx  plusaliquid,  quam  ij,quiartecarct,auequitur.  Quid  vcrohocipfum  plus 
fit,primus  omnium,quos  nouimus,cV  ||hoc  mcmorauit  Hippocrates:  plcnius  au  t  dc  hoc  fcri  pfc-  1  •  Prog-  tM" 
runt,qui  Hippocratc  fuere  pofteriores,atque  illius  fcripta  accurate  legcrunt :  ex  quorum  numero  1 8,c 
vnus  fuitMnefitheus  Athcnienfis,vir tum  in aliis  omnibus,  qu£ ad  artcm  pcrtincnt,  fufficieter 
docftus:  tum  vero,qua  viaacratione  mcdendi  fcicntiam  oporteatexerccrc,  ncmini  pcritia  fccun- 
dus.  Hic igitur  Mnefithcus a  primis  atq?  fupremis  incipics  gcneribus,putauit fccari  illa  oporte 
re  in  alia  gcnera  fpccies  cjj  cV  diflerentias:  hcc  rurfus  in  alia  diuidi :  ac  denuo  ifta  eodcm  modo,  do 
necad  talem  pcrucncrimus  fpeciem,poft  cuius  diuifionem  in  vnum  numcro  cV  indiuiduum  dc- 
iincrcmus.  Mihi  vcro,qui ad  te  fcribam,  fatis  cft  brcuibus  mcam  explicafic  fcntetiam,  Nam  ridi 

culus 


I 


DE    ARTE  CVRATIVA 

culusvidcri poiTem,fi  tua  tevclimdocere,  tanquam  no  multoanreaaPIatone  iIIadidi'cen's:ncq3E 
enim  vt  te  doccrcm,quam  viam  ac  rationcm  in  diuilionibus  fecfari  oportcat,  hac  volui  mcminil 
fc, fedquoniam  miln ad  fcqucntiaomnia plurimum c6duccrecxiftimaui.Er,cum  a mccxigcres 
cdifcerecaufam,ob  quam  medicorum  plurimis  abcrrare comingir,  non  alitcr  ftbi  oftcndere  po- 
terani:etenim,qua*  lnaliish^refibuscontinguntcrrata,  cVqua  multi  mcdici nuncina^groran- 
tiumcurationcdclinquunt,hancprimam  atquc  pracipuani  caufam  habct,  diuifionis  fcilicctpra 
uitatem.Quidam  enim  in  primis  cV  fuprcmisgeneribus  ftant,folum,qua*ab  illis  fumuntur,  indi 
cationibus contenti:quidam  vcro  vfqjad  aliquid  diuidunt,non  tamcn  vfq3  ad  fincm  perucniut: 
non  nulli  vero  etiam  vitiofis  vtuntur  diuilionibus.  Qui  "vcro  eV  omnia,  qua  funt  fecundum  na^  A.lib.+li.t. 
turamjCVqua:pra*tcrnaturam,adciufccmodi  mcrhodumreducit,  atqucabomnibus  his  perdi-  c7.foi.41j., 
uifionem  muentis  fufficicntes  fumit  indicationcs,hic  foIus,quantum  humanis  pcrmittitur  viri- 
bus,medcndo  no  errabit:atquc  illos  quidcm,quorum  habct  notitiam,  mclius  curabit,  qua  alios: 
ignotos  vero  proxime  iIlis,quoad  hcri  potcrir,ad  fanitate  pcrducct.  Siquis enim  primum  diftin- 
xerit eam,qua* fccundum  atates,  diffcrcntiam : deinceps autem  cam,  qua*  fecundum  tempcratu- 
ras  atquc  potenrias,ca*tcra'quc  omnia,que  hominibus  infunt,colores  dico,atque  calorcs,  habitu^ 
dinesque,pulfuum  motiones,cxcrcitia,aiuictudines,atquc animi  morcs: his quoque adiunxcrit  F 
cam,  qua  maris a  fccmina ,  dificrcntiam:  cV,qua*cunque  ad rcgioncs,  cV anni  tempora  pcrindc, 
alias'quecius,quinobiscircunIunditur,  acrisconftitutioncsreck)  modo  difbnxcrit:hicad  pro-- 
priam  laborantis  naturamagnofcendam  proximeacccdct.  Scdexhisomnibusnon  nulla  quide 
in  librisdcpuIlibusMion  nulla  vcro  in  iis,  in  quibus  agiturdc  temperaturis,  funtdetcrminata: 
Sicuti,qua*  prartcr  naturarn  funr,vniucrfa  quomodo  intcr  fc  cV  fpecicbus,cV  gcncribus  diffcrant, 
in  libro  de  puffionibus  cll  prarhnitu.  Nunc vero  de  iis  folum  argrorisdicerc  propofuimus,quo- 
rum  natura,amcquam  morbum  contrahercnt,nobis  crat  exquilite  pcrfpccfta:cum  quibus  tamcn 
cV rcliqui  omnes  intelligcntur,qui  nobis erant(ignoti: nihil  cnim  dtfficilc  ab  co,  quod  cft  pcrfe-' 
«flediflinclumjidjquod  non  talecft,inucnirc. 

De  Caufis&  Stgnu  Fcbnum  Fphcmcrarum.  C^4P.  z. 

Nitium  igitur  fumcmus  a  kbnbus:quoniam  cV  tu  in  his  praecipuc  curandi artihcium  habcre 
cupiebas.Et  primum  quidcm  dc  his  (crmoncm  habcamus,quafimphcilfimc  (unt,  quas  Hip 
4.Aph.^5.Ex.  pocrates  [JephcmeraSjidcftdiariaSjappcllat.Hc  vero  funt,quc  proptcr  lalfirudmem  cueniunr,cV 
ord.j  jx       ebrietatcs,atque  iras,furorcs,arquc  mccrores,atque  alias  animi  curas  vehcmcntcs.  Er,que  cx  bu-  G 
°py*f'       bonibusfcbrcsortum  habcnr,exhocgencrcfunt, pr^tcrquam habfque  vlccrefianrmanifcfto: 
&vp*(.      tuncenim fufpicionem aflerunt,  cV nullo  modo mitcs  funt.  Et  vigilie  plcrunquc  fimpliccm  fi> 
breminduxerunt,ficutfrigefa(ftio,cVexuftioquandoque.  Atqueheomncs  fcbresfoluunturfa^ 
cilhme.  Oportet  fiquidcm  cosconfeftim  duceread  balneas ,  atque  ad  aliam  confuctam  victus 
rationem:quandoquidcm,quipertntum  lllum  lermoncmedicorum  triduanum  terminumad^ 
mittunt ,  f^pius  acriorcs  febres  effecerunr,  quauis  cV  aliter  prctcrea  dclinquant:  qucmadmodum 
cernis  ex cis  plurcs  in  quolibet ingrelTu  dchnqucre  ita,  vt  manufaclas  planc  faciant  cgritudines. 
Sed  "curatio  quidcm  harum  febrium  in  promptu  cft ,  fed  caru  dignotio  maiorem  exigit  diligen-    A.hb.4  f  i.u 
tiam,dcquancmoantenos,quantumoportucrit,fcriptum  reliquit:quarcminus  mirandumco-  cj.fol.41M 
plures  tantum  in  medicincoperibusabcrrare,  quatum  ctiam  cognitioncfalluntur.  Scpius  enim 
quidam  ab  initio  cafu  aliquo  in  graucs  morbos  incidunt,vcluti  vino  pleni,aut  Sole  exulri.aut  fri 
gefa<fti,aut  laffitudine  opprelTi,aut  vigilias  paffi,aut  ira  concitati,aut  quauis  alia  caufa,que  per  fe 
nocerc  natura  lit  apta,  correpti : dcindc  to tum  in  caufa  anteccdente confifterc,  neq^  aliam  fubelfc 
difpofitioncm  arbitrati,circa  viclum  ncgligentius  fc  habent  adeo,  vt  fe  ipfos  lateant  in  infanabi- 
les,autegrecurationemadmirrcntesmorbos  proIabi.Obhccigirurante  omnia  curare  oportet,  H 
1.  Progn.M.   quemadmodum etiam  Hippocrates  [|admonct,vt  non  folum  futura  precognofcamus,fed  prgte^ 
4  •  l8?-c       ritaetiam  atque  prefentia.Nam,cV  quod  nunc  proponitur,ad  eam  artisattinet  partcm :  quod  pro 
viribus  manifcfte  trademus.  Neque enim  parua  cft differentia,  ft  laueris  iam  a?grotanrem ,  cV  fe^ 
curum  effeiufferis,auteumperomnemcuftodiam  fecuritatem  que  traduxens.  Cumigiturad 
aegrum  accedes,primum  a  maximis,qua*  circa  ipfum  funt,  confidcratio  incipienda ,  deinde  cV  ab 
aliis,adeo  vtnecminimumaliquod  proviribus  omittamus:nam  vt  magisautminusei,  qu^fit 
ex  maximis,indicationi  credamus,ex  aliorum  fit  adiuncftione.  Maxima  quidem  in  omnibus  fe 
bricitantibusfigna,inpulfibusatq3  vrinis  conliftunt.  His  veroaddereoportet,cVqufcunq3alia 
circa  faciem  Hippocrates  fcribit:accubitum  quoque,cV  refpirationem:item  ea,  qua  per  fuperio^ 
ravclinferioraexcernuntur:Etfiquid  aliudaccidcnscircaaliquam  corporis  partem,autopera^ 
tionem  confiftere  videas ,  qualia  ille  mille  in  millibus  fcripfit:  neque  ex  his  vllum  aliquod  negli- 
gcnter  prg tereas.  Hecquide omnibus  febribus  communia  funt.  Itaq^  etiam  in  fimpliciffimis,dc 
"  H08f>»  m°rr.  quibusprgfenseftfermo,  nihilhorurelinquereoportet.  At,  poftq  expulfibus  atq^vrinisfcbris 
i>«r/fea for-  na*turam  percepcris: cum  pulfus  nullum  inffammationis  fignum  habucrit,neq3 omnino inequa 
mam.         litas  in  vna  arteri^  copulfione  apparuerit,aut  fi  hoc  afTuerit,omnino  fit  imbecille:  vrinae  aut  oino 

fimiles 


AD    GLAVCONEM    L I  B .    I.  9$ 

Afimiles  iis ,  qu:e  fecundum  naturam  fc  habent,  aut  non  multum  .i  naturali  ftaru  rcccfTcrunt:  tunc 
£V ad  omnia  illa,qux  antca a  nobis  fimt  dida,accedcrc  oportct. E t,cum  vcluti  chorus quida onv- 
nia  concmnc  loquuntur,tunc  ctiam  hdcrc  oportct,ac,  ii  hbcat,  tntcrrogare,  nunqmd  ahqua  ma^ 
nifcftaanteceilcriicaufa.  Siquid  cnim  huiuimodiargcr  tateatur  ,cxpcctata  pnma  lcbrislolutio- 
nc,  itatim  oportct  lauare.  cum  tunc  ccrtior  tibi  lit  facta  d!gnotio,cV  cx  lpfo  lolutionis  modo.  Na 
ili.4-fi.Li.  'arteriarummotusinhocin  totum  aiTimilaturei,  qui  infanisdcprchcnditur:cum  m  nulla  aliafe 
t.foL^ii/  forc  adnaturalcm  habitum  rcucrtatur,  nequc  iimultum  tcmporisintcr  pnmar  acccffionis  hncm 
Qt  fccundx  principium  intercidat,quemadmodum  m  tcrtianisatqjquartanisnnilliscnim  febris 
remanetiignum,incphcmerisautcm  m  totum  abolctur acccinonc  ccffantc.  Plurimis  vcrocaru 
C\  humidiquidam  vaporcs,  8C  quibuldam  ctiam  fudores  optimi  apparcnt:automnmo  quidam 
plurimus  vcluti  vapor  cx  mtimo  corporis  cxit.  Scd  cV  vrinae  quoq;  multo  nunc  mchores,  quam 
circafcbris  pnncipia,videbuntur.Ec,licapitisautaltcrius  partisdolorhmulmuafcrit,  ncquc  hic 
amphus  pcriiftct.  /Egrotantis  quoquc  in  tolerando  tacilitas,  magnum  cV  ipfa  fignum,  tanquam 
figillum  quoddam,vltra  omnia  aha  iigna,febns  bonitatc  tibi  indicabit.  Et,h,dum  lauantur,ncq$ 
horrorquidaminiolitus  molcltaucnt, ncqucaha  triftitia  aftuent:cV,  ii  poft  halncumdcinccps 
B  bcnc fc  habcre pericucrct,tunc ne  vercarts cibum  orTcrrc.  Vinum  quoquc  iinc  fornudinc ad  po- 
tandum  cxh:be,adhibito  tamcn,vtpra*lentiaexigunt,modo.  Nosautcm,vt  tenonlatct,eiscau 
fam,queantccclTerit,  folemusdicerc,  neqjcxpectamus,  vtillam  egrotusanticipctcnanarc:quod 
niaximum  clt argumctum,illum  non crrarc,qui  talem  iitadeptiib iacuhatcm.  Si  lgitur  rcmanen 
ubusadhucanimiattcctibusconlidcratio  habcatur,  tunc  cx  puliibusmaximc  tcntandadignO' 
tio,qucmadmodum  m  hbns  de  pulubus  fcnphmus: poft  hos  vcro  cV ab  alns  dignotio  cft  pctcn- 
da.Qiiod  iiilli  lam  quidcm  cclTaucrint,  remancat autcm  diipolitio,paruum  quidcm cx  pullibus 
habebis  mdicium  earum,que  tcbrem  attulerut,  paiTionunv.lutricicntautcm  tibicV  (ine  pulfibus 
IL4. f.i.M.  reliqua.  Communuerquidcmommbus  vnna:  rufe.  Adiungiturvero  iis,  qui  propter  triititia 
u.foL^jj.c  fcbncitant,acrttudo  potius,quamabundantiacaloris:quemadmodumediucrlo  us,  qui  propter 
furorem.Sed  cV  cxtcnuatio  corpons  m  lis,  quos  trifritia,  quam  in  iis ,  quos  cura  vcxauit conipe- 
Ctior  exiltit:  oculorum  praeterea  cauitas,  ac  quedam  inconfucta decoloratio.Hee  qmdem  funt  cV 
inahis,quiquouismododiu  cogitarunt,communia.i\Iaximc  autcm  cVex  oculis  diftingucre 
oportet:  nam  ex  his  cuam  rn  fanis  anime  mores  polTumus  conicctarc:at  in  cgrotis,liquis  diligcn 
ter  infpiccre  queat.funt  mdicia  ccrtiora.  Sic  quidcm  cos,  qui  proptcr  difciphnas,  aut  contempla- 
Ctionemaliquamdiucogirarunt,ab  iis,quos  triftitiacorripuic,difccrnercoportct.  At eos,  qui  vi 
gilarint.diltinguit  forma  palloris:nam  rn  ipiis  facics  eft  lubtumcns.cV  oculorum  motus  mantfc-  *  Ai". ligitw. 
itus,vix  enim  palpebras  attollunt:  mcft  etiam  palpebris  humid;tas,nam,  qui  triftantur,aut  cogi-* 
tationibusdetinencur,hisexiccantur.Cauitas  vero  eftcommuneaccidcnsommbus,  mccrori,vi- 
giliis,cogitationibus,non  tamcn  furori:  in  hoc  enim  neq;  oculorum  cauitas,  ncq?  pallor  manife^ 
itus,cV  plus  caloris,atq;  cclerius  ex  lmo  prorumpit:  neqj  pulfuum  magni  tudo  dcitruitur,  quenv 
admodum  in  vigilus,triftitia,cV cogitationibus.  Quare  hxc a  furdre apertilTime  diftinguuntur: 
abinuiccm vero, qucmadmodum  diximus  antea.  Eorumautem,quicx  laffitudinein  rebrem 
inciderunt,cutis  eft  ficcior,quam  in aliaaliqua cphemera  febrc.  Sed  hoc quidem  omnibus ex laf- 
fitudinefcbricitantibuscommunecxiftitin  tcmpore  acceflionis,  donec  confiftit:poft  hoc  vero 
pluribus,modo  no  iint  iupramodum  labore  vexati,  quidam  humidi  vaporcs,  autcalidus  vapor, 
ex  lntimo  corporc cffertur:quibufdam  vero,  ettam  poftquam  fcbris  cofifterc  dcfut ,  ficcitas  per- 
feuerat: quod  maxime accidit lis,  quos  fuperflu us  labor  oppreffit,aut rcfrigeratis,  aut a Sole  exu 
ftislimulcum  latTitudine.Et  quidcm  pulfus  non  codem  in  vtrifquemodo  fc  habcnt,  quiaparui 
quidem  usfunt,quosfuperfluuslaborvexauit:in  aliisvero  magni.  Quaevcrocutecondenfa- 
D  ta  accidunt  febrcs  (condcnfatur  autem  haec  aut  cx  fngore,aut  ex  qualitate  aliqua,  quae  vim  aftrin 

gendihabet,fubitociadueniente,  velutilli,qui  aquaaluminofa  felauit, accidit) harquidcmcx  ■  Af.  infolift. 

omnibus  febribus fobe  funt  aftricta patTio.  Has  vero  tacftu  cognofcere licet,  quemadmodum  cV 

arentcs  febres ,  cV  quae  ex  lafTitudmibuseVcxuftionibus  fiunr:nam  neque  harum  denfitaseos 

qucat latere,qui  tactum habent exercitatum.Sed  cV caloris  motus  nefcio  quo  pacto  refurgit,  qui 

mitis  quidem  in  primo  tactu  fentitur:  acris  autcm,fi  plufculum  tardemus.  Non  tamen  cV  his  vri^ 

nefuntrufc,nequecorporismolesconcidit,ncqucctiamoculicaui  atque  aridi  fiunt:quoniam 

etiam  quibufdam  humecti  magis  atque  prominentes  apparcnt,quam  rj,qui  fecundum  naturam 

fe  habcnt.Nequc  funt  pulfus  minorcs,cuiufmodi  in  mueroribus,  curis,  aut  vigilns,aut  valde  lm- 

modicis  exercitiis  apparcnt.  Fcbres  autem,  quar cx  bubonibus  fiunt,pulfus  habct  maximos,ve 

Ioces,atq;  frequentes:  multus  qj  illis  calor  ineft:  ac,poftquam  febris  conftitcn  t,  ftatim  cx  profun- 

do  quidam  cmergit  humidus  vapor,  calidus  quide,  fed  mitis,  acrimonia  enim  QC  mordaci tas  mi^ 

nime omnium  febrium,huic gcneri febrium  adeft:atq3  vt plurimum  facics  rubiamda iUis cV ma 

gis  tumcns : vrine  q;  fubalbide.  Communis  aute  omnibus  huiufmodi  fcbribus eft pulfus  equa- 

litas:  nam  paucae  admodum  ex  his  febnbus  eam,que  in  vno  iau,inequalitate  of:endunt,cV  neq^ 

ipff  fatis  apcr  te  ac  manifefte  illam  pre  fe  ferunt.Talia  quidem  funt  lpfarum  mdicia. 

Di 


DE    ARTE  CVRATIVA 

De  Curdtione  Febnum  Ephcmcrarunt.  C~AP.  3.  E 

CVrare  autcm  oportct  omnes  quidcni  balneis.  At,qui  cx  dcnfitate  cutis  aut  cx  bubonibus  fe 
bricitat,ii  in  aerc  balnei  moran  iuiteris,  haudquacj  noccbis:reliquos  oes  cj?  citiifimc  opor- 
cet  ab  acre  fcmouerc:  ii  vcro  diutius  m  aquaimmorari  volucrint,pcrmiiicdtim.Oleo  autcm  repi- 
do  cV muko cY  manibus  mollibus perfncarc quam  plurimu oportet,precipuc  quidcm,qui cx laf 
fitudinc  febricitant:  fecudo  aut  loco,qui  mcatus  habcnt  aditri<5tos:cY  tertio,  qui  cx  bubonibus  fc 
breincurrcrut:fcpiusautiiloslauarcoportet3inquantuc6ngcrit,  Cibu'autc  ailumcre,qui  exlaf  A.hb^f  U 
fitudtne(cbricitat,poiIuntmultotics,n6equc  tn,quiexdeniitatecutisautbubonibusfcbricitat:  c'9'  °  4 
at  his  vtrifq3  tcnuis  vic°tus  cft  optimus':  qui  vero  cx  laifitudinc  febricrint,pracipiedu  eit,vt  cibos 
aflumatcocoqui  facilcSjaccruditatcpcipuedcuitct.Scd cY  vinu potarc, quantu  polTunt  couince 
rc,funtpermittcndi.Mefura'  autratio,qucadmoduinaliisoibus,cxviribus,  cYctatcfumifagro- 
tantis,ncc  non  cY  ex  naturali  tcpcratura,cY  pra'tcrca  cx  confuctudine,cY  anni  teporc,  cY  regione, 
atq^ aliis  huiulmodi.Qui  vcro  ex  bubonibus  fcbncitat,  arccndi  funt a  vini  potu,  donec buboncs 
foluantur.  At,qui  cutis  foramina  habcnt  adih'i<fta,vcl  rcfrigcrati  funt,  fi  non  multu  hoc  affecftu  la 
borct,ncq3  plcnucorpus  habeant,  non  funt  a  vini  potu  prohibedi:at,  qui  plcniorecorporc  funt, 
vcl  multum  rcfrigcrati,prohibcre  vtilceft.  Qtii  vcro  cx  vigiliis  aut  aliquo  animaaffcftu  fcbrici-  F 
tant,poftcj  balncaucris,cibo  humcctatc  ac  boni  fucci  rchcere  expedit.  Vinum  Vero  -foibus,fcd}-  A.hb.4.  ti.t 
pra!Cipueiis,quivigiliampaffifunt,intrcpidcoffcrendumcil:, nificapitisdolore  premantur,aut  1  "  0-*Ij 
pulfum  venaru  in  tcmporibus  fcnttant:  liquet  aut,q>  ctia  in  aliis  eadem  obfcruada  funt.Scd  cY  us, 
qui  ira,aut  mcerorc  aliquo,aut  cogitatione  fcbricitat,vinu  cft  cxhibendum :  cY  qui  furore  febrici- 
tanr,qh  oino  ab  affcctu  quieucrut,prius  vcro  non  tutum  cft  vti  vino.Tcntarc  atit  oportet  cY  con 
trariufemp  aficrre  ci,quod  molcftat:labori  quide,  qtiicte:  vigiliis  vero,fomnu:  urse  aut,  cY  furori, 
atq^  triftitiae,eaanimiiocunditatem,quaeexiermontbus,  aclionibus,  fpectaculis,  cnarrationibus 
pcrcipif.  Sic,qui  cogi tatione  laborat ,  omo  ratiocinationes  omittat:  cY,qui  cx  bubone  fcbricitat, 
prius  huius  curationi  m  tedat,ac  multo  prius,  vlceris  vnde  origine  habuit.  Hcc  quide  fcbriu  cphe 
merarum  indicia  atq^  1  cmcdia  fufftctenter  fe  habeanr.  Reliquc vero  febrcs  116  nulla*  cx  inflama 
tionibus,no  nullarcx  humoribus,acccdunf.  Et,que  ex  mflamationibus  fiut,funt  vcluti  quedam 
accidetia  partiu phlegmonc  laborantiu: cY  morbus  magna ex  partc ab  mftrumeto  paticnte deno 
minatur  phrcnitis,aut  pcripncumonia^atqj  plcuntis,aut  aliquid  tale:  fed  dc  his  poftea  diccmus. 

De  Ftbribus  Putridu.  C^i  P.  4. 

A  T,quar cx  humorfi  putrcdinc fcbres acccnduntihoc  ipfo  nominanf febrcs,cY  funt  non  acci  G 
_/~\^denu'a morboru,fcd  ipfac  morbi.Ex  his  vero  no  ntilla*  qde  funt fine accidetibus,  qua  cY mi 
tiffima* ftint:qtiada  vero  fimtil cu accidctibus  infeftat,  Nos  vcro  dc  prionbus  dicamus  iebribus, 
qua:  accidettbus  carct;  ln  cjbus  maxime,fi  heri  poffit,primo  die,  qualis  fit  febris,  an  acuta  vel  logt 
tcporis,cft  cognofceda:  cY  vtru  cx  iis,que  intcrmittcres  dicunf,an  cotinua.Qtidd  fi  primo  ftattm 
die  ficri  non  pot,fecundo  falte  forma  mucnire  efl  tcntandu:  q?  fi  ncqj  in  hoc  ahquid  hrmu  aut  fta- 
bilc  fciatjin  tcrtio  falte  aliquid  manifcffiusapparebit:napaucaeomnino  funt^qua^vtcxquifitc  di 
gnofcantur,quartu  dciidcrcnt.  Ego  vero,6^  breuiiTime  potero,  indiciaexplicare  tcntabo,ex  qui- 
bus  fpccicm  fcbris  mtelligcs:  planius  autcm  ac  manifeilius  de  omnibus  altbi  diircruimus. 

Stgna.FebmTertia.nt.  C^4P.  5. 

Vgeigiturcumngoreinuadunt,non  abreexearum  numeroeiTeiudicabis,  qua*  per  circui  ^ 
tuminfcftant.Tcrtianacnimatqj^quartanaein  totumcum  rigorefaciuntaccciriones.Scd  dfJbil^ 
tcrtianaquidcminprimoinlultu^cumvchcmenti  fa*pe  rigore  incipiunt:quartanam 
vero  non  vidimus  cum  vehemcnti  rigore  incipiente,fed  poif  tcmpus  magnittido  illi  fuperuenit, 
prater  id,q)  neqj  ftatim  ab  initio  hxc  tebris  vt  plurimu  folct  inuadere,  fed  aliis,qua:  anteceiTcrint, 
^d"f 3m C°tdr  ^u^^ecIu,4QiIar,:ana "ac33 eas3qu* errabunda* aut crratica* dicunttir,  T infcquitur.  Quotidiana ve-  H 
pbiegi'na.0pCCr  r0  raro  aduenit,quin  os  ventriculi  patiatur :  quemadmodum  quartana  ex  male  affcdo  fplene  gc- 
neratur:  tertiana  cx  iecore  laborante.  Qua  quidem  cum  valido  rigore  incipit ,  magis  febrcm  ter 
tianam,c|!  aliqua  aliarum  febrium,fore  par  eft.Si  vero  cY  alia,qua  poftea  dicen  tur,  figna  atteften^ 
tur,hanc  proeuldubio  in  prima  dic  tertianam  effe  cognofccs.  Qtiod  fi  cum  paruo  ngore  incepo 
rit,tunc  magis  cY  alia  figna  attendere  mente  oporte  t:  quoniam  non  quotidiana  tantum  atqj  quar 
tana,fed  etiam  hcmitrit£us,id  eft  femitertiana,aut  aliqua  alia  ex  continuis  efTe  poteft .  Alia  vero  fi 
gna  cY  ex  caloris  qualitate  cY  quatitate,cY  arteriarum  motu,  fumunf:  ex  ipfa  etiam  rigoris,qui  fen 
titur,forma,cY  anni  tcporc,cY  regione,cY  temporis  ftatu,atq3  ex  natura  cY  artate  a?grotanus,  S»C  ex 
pracedentibus  caufis,cY  iis,qua;  concomitatur.Nam  calor  quidc,  multus  cY  acris  eiTcdebet:  Pul 
t  in  anriquis  fus aut magni,  f  ac calidi,}-vehementcs, veloces,atq3 frequetes,omnis  inaequalitatis,practerquam 
no^i^umur0  ^eDrms^exPertes:  K.igor  autem,veluti  fi  a  re aliqua acuta magis,  quam frigida,  cutis pungereturc 
0      '  cum  fj,  qui quartanam  aut quotidianam  patiuntur,potius  frigidum  rigorem fentiant:  Tempus 
autem  anni  aftiuum,ficuti  cY  Iocus,cY  pra*fens  conititutio  caIida*Sit  autem  cY  agro  tantis  natura 
;calidior,biliofior,cYatasiuueniIis:cYexercitationes  potius,quam  ociofitas,  antecefTerint:magis 
deuftio,quam  frigefad  io :  cY  parcitas  cibi  f)Otius,quam  crapula:  vigilig  quoque,moerores,atque 

laffitudines, 


AD    GLAVCONEM    LIB.    I.  96 

AlafTitudines,&:intenfcecogttanoncsadeundem  pcrducunteftccurm.Qudd  fi  multosalioscode 
tepore  laborantcs  contigerit tertianis  corripi  fcbnbus ,  hoc quoqj  maximu  pretcr ea,  qute  nupcr 
dixtmus,fignu  erit.Qudd  li,  cu hec omnia affucrint  tndicia ,  aut  fal  tc  qu£  maxima  funt  cV  longe 
prxcipua,litisquoqjvchemcsadtungatur:vomituscj3biIts,  autfudor,  vcl  vtraqjfuperucncrint: 
tucctiaaperte  maniielra  cnt.Qudd  it  poft  harc  a  fcbrc  quicuerit  homo,hac inqua,que  m  fuo  mo^ 
tu eft cV  oibus nota: piopria vcro febnum  tn^ qualitas  in artcriaru  mo tu  rclmquatur  •  tunc ccrtif- 
fime  potcris,efle  tertiana  lebrc  cnunciare,aequc,ac  fi  pcr  tcnium  die  acccffioncm  lecifle  vtdifles. 

Si?na  Quartan£ .  C*Al>.  6. 

QVartana autemj(nam cV  hutus  figna  tibi  fcribere oportet)  manifeftiflimum  fui  prarbct  uv 
dicium  in  princtpiis  acceflionum,  quando  rigcnt  adhuc,  qui  quartana  laborant .  Nam  co- 
rum  pulfusfatis  tardifuntacran.Cum  autemconfiftitfcbris,autetiam  augctur,nccelle 
quidcm  eft, vt  veloces  fiant  atq^ frcquentes.  Seruatur  tamen  SC  tunc  propria  iplius  tarditas  ac  ra- 
ritasjft  additam  velocita^cm  atq^  frequentiam  acceflioni,ratiotic  perpendas.Etenim,li  compara^ 
uens  ouartanae  fcbris conliftentiam  tertiana:  confificntia?,  non  paulo  velociorcs  atquc  frequen^ 
tiores  in  tertianis  pulfus oltendere artcnac  videbiuur.  E t  lplius vnius  motus  inarqualitas  in  quar 
B  tana  febre  cius  formam  oitendit:  nam,qux  omnibus  communis  eft  febribus,in  vno  puliu  artertg 
mxqualitatcminhac  manifeftiflime  licet  comprehendere:multocnim  velocius  principiumfv 
nem  q?  motusinuenics,quammedium.Non  tamenin  tcrtianai'tafehabct:breuis  etcnim  in  ipfa 
cft  velocitatis  cxcciTus,  atq?  in  cofiftentia  praefcrtim.  Verum  SC  caliditatis  tndicia  dtucrfo  modo 
fe  habcnt:  nam  tcrtianarum  calorem  SC  atltum  cV  veluti  feruore ,  in  quartanis  haudquaquam  in^ 
ucnies.  Hjec  igitur figna  maxima  i unt.  Reliqua  vcro  extrinfccus: nam  neq^  hacc  funt  omittcda, 
i u.  f.t.  tt.  fed  cV  argrotantis  "natura eft  infpicienda ,  ft  tn  ea  atra  bilis  abundat:  SC  tempus  quoq^ anni,  fi  au- 
( i.fil^ij.d  tumnus :  cV  praefens  conftitutio,  fi  maequalis:  lic  vcro  SC  loci  natura,  cV  morborum  pcruagatium 
populariter:cVft  licn  intumueritjfebris^que  lincordineantecclTcrit,  SC  actas  fenior,  quam  conli- 
ftentium: cV  fi  cum  fudore febres definant. In  his  vero  bilis rlaua:  vomitus  minimc cft  cxpcctan^ 
dus,quemadmodum  ncc  in  quotidianis:hoccnim  tertianarum  propnum  eft.At,cum  fcbris  cef- 
fauerit,fi  adhuc  fignum  febns  remanfent:  pulfus'que  his,qut  fccundum  naturam,  rariores  ac  taj> 
diores  fuerint:  quartana  proculdubio  erit  hutuimodi  febns. 

Stgna  Quotidian£.  C^4P.  7. 

FEbrem  vero  quotidianam  vel  ex  his  maximc  fignis  agnofces.Nam  eius  caliditatcm  humidio 
rem  cum  quadam  acritudine  efle oportct,  non,  cum  primum  manus  admouetur ,  confcftim 
occurrentem,fed per  moram: nam  quaedam  fumofa  calidttas  cum  multo  vaporc comnufta  exire 
videbitur : cum  magis  ignis  in  multo  humore fuffdcetur,  quain  ipfum  poffit  couincere.  Sed  SC 
his multo  minores  lunt pulfus  pulfibus  quartanarum,  quam  tftaru  pulfus  pullibus  tertianarum» 
Rurfus  vero  tanto  ranores  funt  in  quotidianis  pulfus  iis,qui  m  tertianis,  quanto  illis  pulfus  quar 
tanaru:attarditasin  vtrifq3  eodemmodofehabet.  Minusveroliticulofa  hecfebriscft.tantucjj 
camquartanaexcedit,quantumiftamtertiana.LinguavcrocVtotum  corpus  ftcctflimum  eltiri 
tertianis:at in  febribus his  humidiflimum. Et  vomitus  pituitoli. Et,quaecunq3  per  ventre  excer 
nuntur,frigidiora  funt,atquehumidiora,cV  crudiora,aquoliora,cV  pituitofiora.  Vniucrfum  cor- 
lL4.E1.tt.  pus  deniq3  in  hifce  febribus  plcnu  crudis  humonbus  inuenitur.  Ideo  q^ '  £tatibus,naturis,anni  qj 
f«.isl.4ij.h  temporibus,regionibus,cVtemperaturishumidionbusaccidunt.  Namiuuenem biltofaac  ficca 
temperaturanunquam  vidi  huiufcemodicorripi  febre.  Pucriaute,6V  maximc  paruuli,  cVex  his, 
qui  wm  perfeclum  corpus  habent,pituitofi  SC  habitus  crafli,atque  ocio  plurimo  dcditi,  crapulis, 
ebrietatibus,balneis  afliduis  poft  cibum  pra:fertim,vtentes,  a  quotidianis  facile  capiuntur.  Loca 
etiam  humidiora^atq^ex  annt  temponbushybernum,atq3ex  conftitutionibushumidtores,hanc 
P  praedpue  afferunt  febrcm.Qudd  ft  fit  etiam  populo  communicata,  tunc  prarter  ea,  qua:  antea  di^ 
ximus  figna,hoc  quoqj  non  parum  ad  eam  dignofccdam  coducit.  Non  tamen  harum  febrium 
declinationes,quemadmodum  tcrtianarum  SC  quartanarum,fudortbus  tcrminatur.  Quare  ncqj 
ad integram quietcm  manifefte (exccptis  paucis)perueniunt.Vrinaevero,quac  procedenubus 
ipfis  adueniunt,totius  morbi  tempora  docent:  quae  autem  in  principiis  vidcntur ,  febris  etia  fpe^ 
ctcm  indicabunt.  Na  in  quotidianis  vel  albae  funt  SC  tenues, vel  crafla!  SC  turbulcnta:,  vel  rubidar.  «  ALter  et 
In  tcrtianis  autcm  rufx  vcl  fubrufas.In  quartanis  vcro  variae  quidc,  fcd  crudae  omncs.  Hcc  qui^ 
dcm  fcbrium  intermittentium  funt  indicia. 

IndictaFebrium  Continuarum.  .  C^4P.  8. 

.li.4.  f.  1. 1 1.  T"*Ebres  'autem  continuas  ex  eo  cognofces,qudd  nullum  eis  adeft  ex  fignis,qua*  intcrmt  ttenti- 
.j.rui.4i7.c.d    Jpj3USOp0rtereadclTediximus.Et  f i  citra  etiam  quatuor  cV  viginti  horasnon  ceflaucrit  fcbris. 

bis^ero  maequale  habuerint  incrementum,  hoc  praetcr alia  ligna  longtus ctiam  tcmpus  oftendtt. 
Et  quidcm  fi  SC  proprium  febrium  lignum  in  pulfibus  manifeftum  habucrint.  St  vcro  cV  mordi 
natio  quasdam,vcl  inaequalias  ipfis,vcl  inconcinnitas  adlit,  SC  hoc etiam  mdicium  erit  iimul  ma 
gnitudtnis  ac  conunuitatis.Si  vero  in  hoc  ftatu  permanenrcs,teru'o  dic  maiore  acceflione  oftcn^ 
dci  tnt,aut  exacmenta  SC  vrinac  omnino  cruda:  apparucrtnt,non  poflunt  huiufcemodi  febres  ad 

fcptimum 


DE    ARTE  CVRATIVA 


feptimum  diem  iudicari.  S  i  vcro  6V  quarta  dics  tertiae dici  fimilis  fuerit ,  cV  febris  quodammodo  E 
fubmcria,neq5  facics  aut  reliquum  corpus  collabatur  quiccj,  huiufccmodi  fcbns  ad  longius  tem- 
pus cxtendi  confueuit.Talcs  quidcm  iunt diflcrcntiae  carum  fcbrium ,  quae  accidennbus  carent. 
Curatio  autcm  carum  dcinccps fcribetur,  primum  quidcm  mtcrmittentium,  deindc  counuarii. 
Ex  interniittcntibus  vcro  bicuiffima  quidcm  ac  mitilfima  eft  tcrtiana.Longifiima  aut,ac,quan- 
tum  in  ipfa  elr,haudquaquam  pcriculoia;quartana.Quotidiana  <>cro,  longa,cV  no  finc  pcriculo. 
Quare  ab  initio  itanm  ad  vniucrium  argritudinis  tcmpus  infpicictes,roncm  viclus  lnitituemus: 
nam  "£gritudinibus,que  acute  funt,ac  ccleritcr ad  ftatum  veniunt,cV fi  valdc  tcnucm  vicTu cxhi-  A. ti.^.ti.i 
bueris,haud  magnum  aftercs  detnmentum.Que  vcro  funt  diuturniores,  niii  ab  initio  grandiori  ctt-  foL**' 
ciborchciaSjhominccum  morbo  paritcrpenmes:aut  intcmpcftiuc  victus  modum  comutabis: 
neqj  enim  oportet  ftatu  aduentantc  grandiorem,qj  prius,cibum  offerre,  fcd  cotra  potius,tcnuif- 
iimum  viclum,qui  in  toto  morbo  exhibcatur,ad  itatum  refcruarc.  Hoc  igitur  in  omnibus  fcbri- 
bus  comune prxceptum.  Sed oportct pra?tcrea,quae  fingulis  fcbribus intcrmittentibus  propria 
funt,confiderarc.Vcluticonfcfiim  intertianis  (ncqjenim  maleab  hisinitiu  fumendum)  pnmu 
diftinguas,fi  exquiiita  fit  febris,cV  (vt  quifpiam dicerct)  lcgitima:aut  non  cxquiiita,fcd  vclut  no 
tha.Nam,quecxquiiita cft,in  fcptcm,quod  longiffimum  eft;circuitibus  iudicatur,  pr^ter  id,q>  et  F 
minime  periculofa  cft:altcram '  vcro,quae  nocftexquiiita,vidi  qhq3,  cum  in  autumno  lnccpiftet,  A  |,(,  4  f , , 
in  vere  delincrc.Dcinde  vcro,vt  par  cft,in  tcmporc  adco  longo,tum  quia  argro  tus  mcdici  prarcc-  c  j  j.fol^u 
ptis  parcre  noluiftet,fcd  in  aliquo  deliquiffet:  tu  quia  ex  hycmc  lcfus  ciTet:  licn  valdc  intumuit,cV 
pr£cdrdiaflatibus  funtoppleta,cV  iam  fubtumidaquaedam  cratdecoloratio  in  facie,  ac  prarfertim 
circa  crura:  adeo  vt  nobis  dc  iuuenc  dubi tarc  contigerit,ac  maioribus  vti  remediis  fucrit  neccffa- 
num.  Sicigitur  nihil  iimilc habet huiufccmodi  tcrtiana cum exquiiita.  Quarc cV  ab  initio eas di 
ftingucre  opor  tct:  quantum  cnim  natura  difterut,  tan  tum  rationabilc  eft  rationcm  vicTus  pcrmu 
tare. Vt  igit  eas  optime  fciamus  difting'ucrc,qu^adolefcctiaccidcrint,  mihi  fatcrit  ici  ibcre:quae, 
veluti quoddam excmplum ac monumenta  tibi futura funtcarum , quae non cxquifitae  tcrtianae 
funt.  Erat  tempus  anni  medium  inter  occafum  plciadum  cV  aequinocTium  anteccdcns.  Incepc^ 
rat  aute  febris  cum  horrorc  adoleicenti  circa  aurora  ferc,vt  ncqj  in  caliditatc  fimilis  tertianae  vidc- 
retur,ncqj  in  pullibus:  fcd  ncqj  vomitus  bilis  uibfeGutus  eft,ncquc  fudor  fufficiens ,  pr£  tcrq  q?  in 
die fecundo  tantumodo  circa horam  tcrtiam  quidam  pauci  humidi  vapores  exicrunt:cx  quibus 
febris  quide  tranfpirabat,at  ita  pcdctentim ,  vt  vix  circa  vcfperam  cxpcrs  fcbris  viderctur :  nam  fe 
bris  fignum  fatis  manifeftum  in  puliibus  manferat:  in  reliquis  vcro  circa  vcfpcras  fatis  bene  fe  ha  G 
bebat,cV  per  totam  pariter  nocte.  Rurfus  vcro  circa  tertig  dici  auro  ram  fecuda  acceffio  facta  cft, 
omnino,pr£tcrq  in  tcmporc,fimilisprimc:nam  nocTe  fupcruenicte  paululu  antedicm  vaporcs 
liumidi  cxhalarut,ac  circa  quartc  diei  aurora  fcbris  ccftauit.  Ac  rcliquo  deinceps  autuni  tcmpore 
atq3hycmis,quo  cgrotauit,alia  oia  cV  hora  acccfTionis  dC  folutionis  febris  eundcm  modu  fcruaue 
runt.  Agcbat  aut  adolcfcens  circitcr  dccimuocTauu  aetatis  annu,albus  afpetftu,cV  pinguis,qui  fae- 
pius  antc  in  ocio  dcgerat,cV  crapulis  balncis  q;  plurimis  cV  rcpletionibus  vfus  crat:  quare  neq3  be 
nc cibos cocoqucbat.Simul aut aducnit ei durus  pulfus, in  prima quidem  dic atq3  fccudamedio- 
criter :  in  tcr  tia  aut  cV  quarta  atq3  fcquetibus  vfq3  ad  fcptima.ad  tantam  perucnit  duritiem,vt  quif- 
piam,qui  foli  crcdcrct  puIfui,multoru  forc  mcnlium  aegritudincm  iudicarct: talis  aut  pcrdurauit 
vfq3ad  vcrnu  ^quinocftiu ,  inquoccepit  mollefcere.Etrurfus  poftca'quadragciimodicomnino 
a?ger  a  tertiana  eft  liberatus,tendcnte  paulatim  ad  mollitiem  pulfu,  ac  minore  quotidie  fientc  ac- 
ceffione,  vrinis  cj3  bonam  habcntibus  fublidentiam,  etenim  he  quoq3  in  priore  tepore  crat  admo 
dum  crudg.  Talis  quidem  eft  tertiana,qug  alteri  exquiiite  maxime  contraria  exilht.Rcliquas  ve 
ro  intcrmedias  haud  numcro  paucas ,  ex  cxtremis  determinatis  haud  difKculter  inucnies.  Quae 
enim  in  principio  fermonis  tcrtianaru  febriu  indicia  fcripiimus,  fi  omnia  affuerint,  cxquifita  red  H 
dunt  tertiana:cuius  acccftionis  tcmpus  breue  eft,quatuor  nimiru  horaru,  aut  quinq^,  aut  fex,  aut 
(quod  Iongiffimum  eft)  vndecim,aut  duodecim.  Huiufccmodi  prcterea  febnu  vrine  tertio  die, 
aut ad  fummu quarto,cocTionis  fignij  oftcdunt.  Hoc  pado  quidcm  exquifita aut non  exquifita 
tertiana  cognofces:eadc  quoq^  rone  cV  quartana  cV  quotidiana.  Cui  enim  ola  infunt  indicia,quf 
in  quartanis  febribus  antea  fcripiimus,haec  vera  atq^  exquifita  quartana  eft :  cui  vero  minime,fpu 
ria  eft,6V  nequaq  exquifita:  et  quotidiana  quoq3,cui  oia,que  diximus,infun  t,exquifita  eft :  cui  aut 
non,non  exquifita.Non  igitur  ficuti  exquifitae  quotidian^  6V  quartane,ita  et  non  exquifite,funt 
diuturng,fed,quemadmodu  exquifita  teniana  breuis  eft  temporis,  fic  5C  quartana  6V  quotidiana 
exqfitc,diuturni.  Hec  qde  in  iis,qui  p  circuitu  quenda  febricitat,oportet  coliderare.In  aliis  aute 
febricitantibusvnnasatq^excremctaatqjvniuerfumcorporis  habitiiinfpiccreoportet:calorem 
quoq3,atq3  arteriaru  motu,cV  quecunq^  alia  preter  haec  Hippocrates,6V  longus  vfus  infpicere  iu^ 
Lib.  dc  Humo  bent,  j! veluti  regiones,anni  tepora,colututiones,cV  ^tates,corporu  teperaturas,  cofuetudines,  6V 
ii  a  pncipio.  ^y^^  antecedentes,cV  que  fimul  cu  morbis  inuadunt,6V  quae  in  medio  tepore  apparent.  Iam  to- 
tu,vtcuiq3  videatur,admonitu  eft,non  th  rc  veraita  fe  habetma  quoddam  maxhmim  etinter  h^c 
oia,breue  tamen  diclu,no  dum  fcrrptu  eft.Quid  vero  hoc  eft  ^  morbi  quatitas  ac  virium,res,  quac 

ad  cam 


AD    GLAVCONEM    LIB.  I. 


97 


F 


A  ad eam  explicandam  vno  indigct verbo,  ad  vfum  vcro  permagna : ncquc enim  bcnc  prenofccrc 
pofiTimus.nifi  horum  fingulorum  magnitudinem  diligentcr  pcnhtcmus.  Nam,vtru  morbus  fit 
exinalis.an  non:cV  qn  magis  dcbcat  mori,aut  fanitati  aegrotus  rcftuui :  nifi  omniu,qua:  diximus, 
quantitatem  diligen  tius  animaduertcns,ad  duo  redegeris  capita,ad  iphus  f.morbi  magnitudinc, 
cV argroti vires, non  potens vere  pramofccre. Nam ,  li  vires adeo  vahdae fucnnt,vt poifint mor- 
bum  fuperare.necclle  eft  a*grotum  euadcrc:  li  vcro  conrra ,  omnino  morietur.  Non  igirur  folum 
infpicias,qualis  fit morbi  fpccies ac forma,  fed  cV cius  magnitudinem  aduerte.  Non  paruam  autc 
hoc exigit experientiam,tum  alias ob caulas,tum  quia  neq;  fcnbi,ncq; omnino  fcrmone edoceri 
fingurorumquantitaspoteft.  +  Et,  liquidinnobiseft,exnuIlare  adeo  polTumusadexquifitam  tACEtfik  I 
neruenirenotitiam,  quantumcxcrcbraexercitauonecircaquatitatis  coniecTuram:hocquidcm  no!lia  " 

*        ~  i       t%.  j7r        -^-  j  rri   i     n.  i  j  •  qdro:te:It,cr 

iniplisopcribuscx.  dilccrc  cv  docercpoliibiIeelt:quat?cunque  vero  mqualitate  determinantur,  nu;.aa:iarcad 

hafcdihgenter  ac manirelte,q)  breuibus poterimus  verbis  tranfigemus.  l5t-in  pfiAo- 

Ttrtiujx  Exquifux  ktm  cttrnuo.  C^iP.  o.  niJVf°'t.q« 

_  £ii    i     —  r  r  '  n  exctcbnicc. 

1  Xquifitam  ergo  tertianam,vt  qux  cx  rlaua  bilecomota  mualcfcat ,  quato  magis  hcri  poteft,  Vide  explana- 
_^refngerareoportctac  humecTarc:nam  contrariorum  contr3ria  rcmcdiafuntjquxquidcm  rjoneattSeeplu 
B  quod fuperfluum  cft.reprimant: quod  vero  deHcit,fupplcant.  At  fiaue bilis humor  lntcr oes,qui  u' 
ln  corpore  funt,humores  ficciffimus  calidifiTimus  q;  cxiint.  Hunc  lgitur,  cu  ad  ventriculu  rcpit, 
pervomitueduccreoportencu  vero  vergitad  infcriora,per  infcriorccxcretionc:hoc  quidcm  cV 
iponte hcri  folet  in  rcrtianis  exquilitis.  Per  vnna  queq?  cV  fudores  oportct diuertere.  t  luua  t  aute  i  Al  Iuuireni 
/  4-f.i.ti.    cVpinferiorcspartesbilisexpurgatio.Venter  aCit  mollibus  clyftenbus  cxinanicdus  eft.Vrina  ^jjj^ff^* 
i  tbUij.e    veropotionibuSjinquibusapiumautanethummaducrunt, prouocanda. Et,fi libicoctionisli'  dorcV^biiucr 
gna monftrantur,  iam  cum  hducia  abhnthium  potcs cxhibere: quod  alioquin  fummu eft rcme-  purgst. » 
dium  mordicationum  ftomachi,qua?abileproucniunt;lipnefertimexiplius  coma,quantu  fuffi 
ciat,accipies melicrato  intinxeris.  Balnea vero calida ex aqua potabili  profunt,tum  quiaaliquid 
bihs educunt,tum  ct quia  fua qualitate  plunmum  iuuant:  na huiufccmodi  oia balnea  h umectat, 
ac  potentia  refrigerant.Marina;  aute  aquae  cV  lalfae,nitrofa:  atq;  fulphureac.plus  quidem  bilis  edu 
cunt,fed  multo  minus,cp  potabiles,profunt:  preftat  vero  neq3  lpfas  vtilcs  diccre,  quandoquidcm 
plus  qualitate  noccnt,c£  euacuationibus  iuucnt.  Equidcm  noui  quendam  corrupto  mdicio  hifcc 
balneis  vti  perfuafum,deindeextenuato  corpons  habitu  ad  tanta  vcnilTe  pcrnicicm,  vt  tabe  con- 
fumptus  intericnt:reliqua  vcro  vicTus  ratio  ad  bilem  etiam3  exccrnendacxhtbita  fuerat.  Semp  A^mJdeiJ. 
C  autc oportct contrarias  qualitates illis,quae  pratter natura inualuerint,opponcre,cum  hoc  b  muT-  habent  yin  - 
to  plus  iuuet,q)  quomodolibet euacuare: fed ncqj hoc ipfe  noucrat,  ncquc alio  doccntc didiccrat.  *n,t.ge»eran 
Harc igi tur  in  balncis  lntcntio  fit,vt corpus  madeat atq?  humccTctur: atq?  iccirco  neqj  nitru,  neqj  d-wHfidr»*^ 
fal,neq3finapiinfpergereoportct,(quodgenusmali  coplures  egrotis  atierrc  vidcntur^  atpluri-  ^**^^" 
mum  olei  calidi  infundcntcs  ad  aqua  perducerc ac madefaccre: cV,li  in  ca  natarc  voluerint,  quan-  Ul""ceni  /f0* 
tum  ld fa:erc  polTunt.permittendum. At,qui balneis  admodum dclccTanturli etiam  bis  rn  die  la  B  *  mulcotics 
uari  permifcris,nonabcrrabis:fediIlud  fempcr  habcto  in  mcmoria,  vtin  tepore  id  faciant.  Si  ve^ 
ro  etiam  coctionis  figna  oftendantur,tunc,etiam  G  fsepius  laucris,  nihil  deliqucris.  A  vino  vero 
ante,cp  morbus  concoquatur,omnino  abftinendu:at,vbi  cocoqui  cccpcrit,  dandum  eft  ab  lniuo 
tenue,aquofum,cV  paucum: vbi  vero  lam  prope  cft,  vt  morbus  foluatur,  amplius  eft  ofiercdum. 

Cibi aut,quicunqj humccTat atq? refrigerant,  ocs  vtilcs  funt cxquifitis tcrtianis:quantitas  vci o 
m  ipfis  fit tanta,quanta optime  concoqui  pofiTt. Ex olcribus  quidc  atnplex ,  blitum,  lapathum, 
ibidem.  cV malua,6V lacTuca,cV  cucurbita:ex ahis vero cV ptiiTanac fuccus, cV ex ahca  forbitiones.Etexpi 
fcibus,  faxatiles: cx  volatilibus  autc,  quae mollibus  coftant carnibus: qua- aut  talia  non  funr,  eoru 
alae.Tefticuli  quoq?  galloru:cV  fuu  pedes,  cV  cerebra:paruorum  vcro  ii  ctiam  dederis  carnc  hquc 
.  bidera.g  j) facTa,nihil nocebis.  Sed  cV  oua  ad  forbcndum  funt concedcnda,  cV  pracfcrtim  vi telli  eoru : na  hi 
facilius,  6^  pars  alba ,  cocoquunnir.  Ex  frucTibus  aute  permittcdum  eft,  vt  lllos  deguftent,qui  no 
funt  omnino  difficilcs  concoqui.  Oportet  autc  abftinere  a  melle,finapi,cV  falitis,  atque  omnibus 
acribus:  Sc  as  vims  cV  fatis  vctufhs,cV  quac  natura  funt  calida.  Hcc  quidem  fit  vicTus  ratio  in  plurt 
bus  veluti  ad  coniecturam  expofira.Qiii  vero  non  funtdehcioli ,  ns  talis  vicTus  cft  inftituendus, 
qualemnoftimcaliquandoinftituilfcincxquihta  tertiana  fecudum  fcrmonem  Hippocratis,  cx 
facco ptilTanx  vfqj ad  crilim.  Haec quidem  m  exquilitis  tertianis  feruare  oportct. 

Tenidcnx.  Notht  curaxio.  C*AP.  lo. 

N  iis  vcro,qux  non  exquifita:  funt,prouidcndum  cft  pro  viribus,nc  mo  rbus  augcatur :  nc  uc 
afgrotantisvircsprofternantur,qu3clongiori  temporedebctlaborarc.  Difflcilc  \  cio  cftlcrua 
revtrunq3,quoniam  inediaequidem,quantuprofuntadmorbi  cocTionem,tm\cletiamamplius 
officiunt  viribus:  cibt  vero,quantum  argroti  robur  adaugent,tantu  cocTiones  impcdiunt.  Sed  SC 
id  quoqj  nofccrc  opus eft,ad quantam  magnitudinem  perueniat morbus,  ac  quan ta:  fint  acgroti 
vires:  vt  ad  ca,quae  maius  auxiliu  expofcut,infpiciens,  inedia  quide  in  \-aletionbus  audacius  vta^ 
ris  viribus,cV  morbo  cocTu  difficili:  largiori  autc  cibo,  vbi  vires  funt  dcbiliores,  neq^  morbus  ad^ 
modum  cocoqui  cotumax.  Hacc  quide  cV  in  oibus aliis morbis  confiderare  oportcL In tcrtianis 

SeptimaClaffis.  nnnnnnn  vero 


I 


DE   ARTE  CVRATIVA 

verononcxquiritis,ncq?flatimcircai'nitia  balnearccxpedit,  fcdcum  iam  coclionis  fignaappa-  H 
ruerintnieqjquotidic  cibum  oportetexhibere,  fed  fatis  cft  alternis  diebus.  Quics  vcro  cV  calcfa^ 
<ftio  circa  praecordia  iuuant ,  cV  forbitiones  concoqui  facilcs ,  cV  clyftcrcs  non  admodum  mollcs. 
Qtfod  rifanguincmiftcrcoportcatjncqjhocquoqjonuttcndajlcd  abinitio  itarim  adhibita  caru 
reru,quasfas,diitin(ftione  tm  mittcndum,  quantum  praicns  cxigititatus.  Sicautc  totius  viaHis 
ratio,nonqua:hunic<ftetatq3  refiigctet  vniuerfumcorpus,  qualisin  cxquiiitiscxhibctur  tcrtta- 
nisdcd  cV  aliqucm  modum  aliumat  ad  calefaciedum ,  atq^  lncidcndu.  Plurimum  igi  tur  cos  iuuat 
ptilianefuccus,pipcrcadiecfto:vclctiam  hyiTopum,  vcloriganum,  vcl  fpicam  nardi  muiiaaqua 
infundens  cV  dccoqucns,ad  bibcndum  propina:  cV  quccunq^  aha,que  cicnt  vrinanijprarterquam 
iUa,quaeiupramodum calcraciuntatq^exiccantmiaximcVcro poitdicm  fcptimam  dandaeftiu 
giter  abiinthtj  coma.Et  quidcm  oxymeli  potione  plurimos  iuuat:cV  aliquid  cx  iis,  quae  molliter 
vcntrcm fubducunt,quibusmcaflidue vti nouifti.Vomitusautcm poftcibum adco  iis, quibus 
hsec  febris  pcrduraucrit,vtilis  cft,vc  multos  fciam  folis  vomitibus  ftatim  prorfus  fuiifc  curatos. 


A.li.4.f.i.t 
Clf.  fol.4} 


QucLYtAmrum  Curutio. 


l\Al>.  11. 


"Codictt  gre- 
cuptefsi  &  ma 
nufmpti  oes , 
Oriba(ius,Pau 
lus,  Aetius,& 
Trallianus  in 
hoc  Galenfi  re 
prehendcns,  le 
gut  humejftar. 
VideStephanu 
Athe.  qfio  huc 
locu  cxplanet. 

*  f*l!arncntis 


*  AT.  infuum. 


t  Ar*.  prirais 
diebus. 


DEinceps de quartanis dicemus,quas  etia  ipfas ab  initio  mcdiocriter  ac  leniter  trarftare  opor 
tct,nullum  fortcmcdicanien  auteuacuationcmcxhibcntes,  nifi  fortc*fanguis  vchemecer  F  A.h  4.f.i.t 
iuperabundansapparcat,Ec,fi  vena  inciiais|quifluit,nigcr  vidcaturacciailus(pra:cipue  vcroin  c'6i-^-^ 
iis ,  qui liene  laborant ,  huiufccmodi  vifitur)  audacius  mittendus eft: q>  ii flauus  aut  tcnuis  appa- 
ruerit,ftatim  fuppnnicndus.  Vcnam  vcro  fecare  oportct  vcl  intcriorcm,  vel  mcdiam  iiniftri  cu^ 
biti:Etvi(ftumdcincepsinftitucre  minimeHatuofum,  cVoptimum:  Ventrem,  quantum  poffi' 
bilc  cft;moilem  facicntes  iis ,  quae  viitata  funt:  Qudd  fi  ha?c  nihil  proficiant,clyiicnbus  vtcndum 
eft,a  principio  quidcm  mollibus ,  poftmodum  vero  acnonbus.  Arcendi  funt  autcm  a  carnibus 
porcorum,atque  ab  omnibus  eduliis,qua:  tcnacia  funt,cV  tardum  habent  cxi  tum,ac  quar  rcfrige^ 
rant  exiccant/que  corpus.  Vino  vero  vtendum  eftalbo  ac  tcnui,ac  mediocritcr  cahdo:  cV  volatili 
bus,quae  bcni  fucci  iunt,cV  non  in  paludibus degunt.  Pifccs autem  adhibcndi  concoqui  facilcs, 
mollibus  carnibus  nihil  tcnax  habetibus  praediti.  Vtcndum  eft  autcm  ialiis,  cV  iinapi.  Et  ccrtis 
diebus  id  medicamcn,quod  Dia  trion  pcpcrcon  vocatur,vcl  quod  DiofpoliticQ,cft  alfumedum: 
cV,fi quotidie  pipcr  tantumcumaqua  bibcrent,  recfte  ctiam  facercnt.  A  frictiontbus  autem,3c" 
ambulationibus,cV  balneis,atq3  aliis  vfitatis  non  funt  pcnitus  prolubcndi.  Et,fi  omnino  poilcnc 
a  balncis  abftincrc,folis  cotcnti  fnCtionibus,cj  plurimum  ex  co  luuamcn  admittercnt.  Et,  ii  quar 
tana  febris  brcuis  iit,ncq3  admodu  violcnta,nihil  nocucrit ,  ii  dicbus  intcriecftis  ad  confueta  exer-  G 
citia  fc  transfcrant.Ha*c quidc ab  initio  cV  vfqj ad  ftatum  funt  peragcnda.  Si  vero  in  ftatu  morbi 
precipuc  cgrotus  cftc  vidcatur,tunc  iubttlioris  viclus  ratio  eft  adhibenda,  cjj  an  tc  vcl  poftca.  Sta^ 
tim  vero  precipicndum  eft,vt  diu  conquicfcat,ac  vifccnbus  prouidendum  vngcndo  acq3  empla^ 
ftrando  iis,qua:  mollirc  ac  laxare  poffinc.deinde  medicamentis  vtedum,quae  ciendi  vrinam  vim 
habent.Et,ii  cocTionis  morbi  indicia  apparuennt,tuc  purgarc  oportet  iis,que  humores  atros  cxi 
naniendivim  habcnc,nonfcmel  tantum,fedcV  f^pius,  fifucritnecelTariu.VtendumautcmcV  vo 
mitibuspoftcibum  tunccontinue:cV,ii  nihil  prohibucrit,ellcborum  //albueftexhibendum,pri-'  A-ilM.fo.4j0 
mum  quidem  permiftum  radiculis:  q>  fi  nihil  fccerit,  elleborum  ipfum.  Qui  vcro  ncqueunteuo 
mere,hiperinferioravalentiusfuntpurgandi.Ethis  poftea  mcdicamen  cofedum  cxviperisin 
potu  dandum,cV  alia,quae  ad  huiufcemodi  febres  commendantur :  ex  quibus  eft  cV  Ulud  nobis  fa 
miliare  pre  cgteris  laudatiiTimum,quod  fuccum  cyrenaicum  redpit.Quicunq^  vero  ab  initio  ali- 
quod  ex  his  mcdicamentis  exhibuerunt,aut  omnino  anteftatum,  quartanam,  qua;  erat  fimplcx, 
i^pius  fecerunt  duplicem,aut  omnino  maiorem  ac  difflciliore:  cx  duplici  autc  triphccm,  aut  om- 
nino  ambas  difficiliorcs  maiores  q3  reddiderunt.  Noui  aute  medicum,  qui  aufus  eft  homini,  qut 
triplici  quartanalaborabat,medicamcn  ex  viperis  exhibcre,  quando  non  dum  morbus  in  ftatuefH 
fet,deinde  (vt  par  cft)  auclis  omnibus,febris  continua  fubfecuta  hominem  occidit. 

Quottdun&  Curatio.  C^4P.  11. 

QVotidianam  autem  cum  volueris  curare,vtere  oxymelite,  f  poft  primos  dies,}-  cV  illis,qug 
poiTunt  vrinam  validecicre:cVvniuerfum  totiusviclus  caputfitad  incidcdumefficacius. 
Circa  ftatum  vero,de  ventriculo  eft  habenda  folicitudo,  ac  de  eius  ore  praefertim.Dein- 
ceps  iubendum  eft,vt  poft  radiculas  cV  cibos  aiTumptos  euomant:iis  etia ,  quac  pituita  fubducut, 
vtcndum.Reliquam  vero  vicfTus  rationem  ad  communes  intentiones  infpiciens  inuenies. 

Curdtio  FebrmmContinudrumiqu£Ca.rent cicudentibus.  C^4P.  15» 

IN  continuis  autem  febribus,quibus  quidem  ftatus  morbi  non  vltra  feptimam  futurus  eft,  cV 
vires validae  funt,atq3  aetas  pratterea  confentit ,  iis  quidem  admodum  exquifi tus  cV  tenuis  vi- 
<ftus eft  inftituendus.  Quibus  vero  vel  ftatus  totius  morbi  vltra feptimam,vel  vires inualidae,  hi 
ab  initio  folidiori  cibo  funtreficiendi:prope  vero  ftatum,tenuion.  Cum  aute  iam  adeft ftatus,te 
nuifTimum  vicTum  feruare  oportet:  deinde  rurfus  affidue  folidiore,ac  fimile  augmentum  effice^. 
re  illi,quod  antc  ftatfi  fiebat,dccremeto.  Sanguine  vero  mittere  oportet  cV  ob  morbi  magnitudt 
nem:  Et  quibus  rubor  multo  plus;c]j  naturae  coueniat:  cV  maior,  cp  pro  cofuetudine3totius  corpo 


ns 


AD    GLAVCONEM   LIB-    E  9$ 

A  ris  tumoncV  vene^  cminentes  atq^  extenfae :  his  omnibus  cft  aufcrcndus,ntfi  vircs,aut  xtas,  aut  ali 
t  quid eorum,qua*  fupra  commcmorauimus,  prohibuerint.  Qtidd  vcro  huimdtts  victus  in  febri- 
t  busacutisomnibus  iuuat,dudum recledicflum eft.  Succum  igitiir  ptiftana?  iis,qutbus  nonace^ 
fcit,exhtbere  oportct:  CV  mclicratum,quibus  non  bilcfcit:cV  forbttiones  cx  ahca,cV  pane  ex  aquu, 
cVquxcunqucalia  candcmaut  limtlem  vim  habent.In  iis vcro,quacpractcr  modum  calidorcV 
eftuofa:  funtjCum  pnmum  vidcris  coctionis  ligna,tunc audacTer  aquam  fngidam  potandam ex^ 
hibc:modusverotnquantitatc  fcruetur,qucmadmodum  tcmpusanni,rcgio,  octas,cV  natura,cV 
confuctudo  etiam expofcit.  Talis  quidcm cft,vt  in vniucrium  dicam,febnum,  quae accidctibus 
carcnt,curandurum  ratio. 

FebriumycjH£cnm^4ccidentibM  afflivunt^CurMio,  C^4P.  14. 

QVa:  vcro  cum  accidentibus  funt,  non  aeque  fimplicem  exigut  curationcm.  At  pro  viribus 
mctiendum  eft,quanta  fit  febris,quantum'uc  exaccidcntibus  pcriculum  immtncat:atquc 
adid,quod vchcmentiusacdimciliu3eft,intendcndum,non  polthabitaomninoetram 
altcrtusctira.  Agcenim  fiquis febricitet,  ctadfit  plethoricadifpoiitio,  vcrum  cx  rccentibuscru  *  r.Jl  quidhn 
£ditatibusfit,acmorfumfentiat  afrlirtuufque  osventricuh:vel  fietiam  humorcmaliqucmma'  tmprefrs  cod. 
lum  euomucnt,  cV  in  huius  tranfitu  non  parum  fucrit  oflcnfus,  adco  vtgrauiter  fc  habcat  atque  er  mumtfcn- 
anxie:nunc  quid  hicad  fcbremrefpicientes  folam multitudincm  euacuare  tcntabimus,  (quod  /"«  omntbut 
alioquin  fine  molcftia faccremus,)  an  prius  ori  vcntriculi  prouidebimus,ac deinde,poftquam  cir  f< «  ~>>d~<?rim 
cahocbcncfehabuerit,quamcontigcrit,  totius  corporis  cuacuationem  faciemusr  Mihi  quidc  nee'£t^i 
ita  agendum  videtur.Multos  itaquc  fepius  vidi,qui  ita  affccti  erant,quofdam  intcnilfc,non  nuU  nufnuS 
los ad extrcmum  pcriculum  tuilTe  perducftos,  cum  medici  cos  cuacuare  tcntallcnt,  antcquam  os  y:f  |"  s  '^e 
vcntriculi  corroborallcnt.  Scd  nequc,fi  lucrit  febris  cum  profluuio  vcntris,  alia  eft  opus  euacua   *****  / '  \  „r 

1       r  1   r  m  ■  *  •  o  1  •      «•    •        •  •  ■     ,  .     ,       nien/is  W?'t  aj 

ttone:vcium  hccfolalumcit,  quamuisnonht  pro  multitudinisrationc:quicunq3  cnimhisplus  er/£atfiu  er 

adimcrc fore necclfarium  putantes,aut fanguincm  mittere,  aut  vcntrcm moucrc  tcntauerunt,in  \'.m //><ff 

ji.j.Ei.c.7.    grauiorapcnculaduxcrunt.  Scd"ncqj,  fiquislimulcVdiftentioncncruorum  laboraucrit,cV  lan  tur  meliorU- 

guinis  egucrit  milTionc,  huic  tantum  femclmittercoportct,quantum  exigit  mdrbus.Ted  ali-  flfe 

quidetiam  accidcnti  cftrchnqucndum:cuiuscaufa  fepe  fudoreseucniunt,  cV  vigiliemolcftant,  *  aF.  rnulti- 

cVviresa'grotidcbilitantur.  Ita  etiam,fi  vchementilTimac vigiliae  autdolor  intcnfus  xgrotum  tucio- 
infeftant,cauende  funt  fubitar  ac  multa:  euacuationes.  Ipfa  praetcrcaambientis  aeris  tcmperatu- 

C  ra,loco  accidcntis  cuiufdam  habenda,  quando  exquilitc  calida  ac  hcca  fucrit,  +  qualis  eft  tempore  +  Multi  coik. 

medio}-  liucr  Canis  ortum  cV  Arcluri.  Atqueideo  omncs,quibus  medici  nihil  ommno  dc  tenv  &IX,a.  lc^c« 

porum  ftatucogitantes,  fanguinem  abftulerunt ,  interierunt.  Si  ctiam  valdc  fngtda  fucrit,  tunc  j^j  'r's 

quidem  fanguincm  mitterecft  formtdandum:cum  non  ignorcmus  non  parua  cx  fimtlibusfe^  ivr^y.iTui-j 

qui  pericula.  Interierunt  autem  nonnulli,  qui  incalidisadmodumconftitutionibus  nonrccle  &c-  '^IHf11? 

cuacuati funt,ex fyncopa vocata,  cV diffolutione: in frigidis vcro,  cum accelTioncs incipiunt,  nu  ^ m^j^ 
niiumrefrigcratinonamplius  releuantur.  Ob  harc  igttur  nequc  in  locis  fupra  modumcaltdis 
aut  fngidis  fanguincm  mittcreaudemus:fed,  fi  regio  tpfa  cV  temporis  ftatus  confcntiunt,omni^ 
noabftinemus:cum  vcro  nonconfentiunt,  cuacuamus  quidcm,  lcd  multo  minus ,  quam  fi  ncu^ 
trum  prohibcret.  Tanquam  etiamaccidens  quoddam ,  egrotantis  ad  paticndum  facilitatccon- 

fidcrareeft  necclTarium:  multi  enim  f  nequc  vnquam  funt  cuacuati,}-  neqj  euacuationcm  vllam  |  In  gbuC.j  co 

integram,autinediamlongampolTuntperferre:fedalrjquidcm  cx  hisinomnimodamcorports  ^  &fVl  lliC 

imbecillitatc  facile  tncidunt:  quidam  vero  ftatim  os  ventriculi  malc  aflcdu  habcnt,  adeo  vt  cibos  "°u  ia  tur" 
abhorrcant:qudd  licoscogantura(Tumere,autnonretincnt,  autmalcconcoquunt.  In  hacdi- 
gnotionis  parte etiam  t: grotantis  temperaturam  contcmplari  oportet: quicunquc cnim  calidi  cV 

Dliccinaturafuntjhiomnesfacileabintegriseuacuationibusoflenduntur.  Etconfuctudoquoqj  .  tJ 

non  parui  momcnti  eft  tum  ad  omnia  alia,  tum  prccipue  ad  euactiationis  indicationc:  t  quidam  tamc™  uida'  co 

enim  nuny antcafuereeuacuati,neq3 vncjeuacuationemintcgram  pcrtulcriit,  cVmultiscibis  vfi  1111  ent> 

funt:no  nulIicontra,neq3  multis  ctbis  vli  fucrunt,cV  euacuationibus  funt aftucti: hos  igitur  intrc  eni  nec 

•  1  -  1    a,     1-  •  c       ■  ,  .<-.*'  r    vnqua  eu*cua 

ptdeeuacuareoportet,quado  oC  rehquaettam  conlenttunt,  ceteros  vero  (ncmpcinlohtos)  \\cc\i 


!  U6.U 


tiooc  inic"ia 


omntaaliaidfuaferint.  Eodem  pariter  modo  cVcorporis  habitus  colidcrarcoportct:nam,  qui  p«tul«unt,& 

denfacVfolidacarne  conftant,hishabitus  haudquaquam  facilis  pati:quarcnon  oportctvcrcri  font&cSficft 

ipfos  cuacuare ex  toto,fi quidcm  cV  alia id  iubent.Sed  qui  mollem,cV  humccftam,cV  dtfrlucntcm  codices,qui  ba 

habcntcarnem,himiruminmodumfuntad  patiendum  habiles:quare, cV  lircliqua  omniafan'  bcant.quidam 

guincnicfTeminuendum  perfuadent, non  tamen  td  faccrcaudcndumcft:icdc\'ahis  cuacuatiO'  cuaTuit"ncia 

nibus,quantum  modcrate cV  caute fieri  poteft,  vtendum  cft.  Eodem  modo,  cV  quicunque  fupra  i  ntegra  pcrtulc 

modum  craffi funt aut mactlenti: nam  cV his vcnam  incidcre caucndum  cft,  alias  qj euacuationes  tu^  D5C  ,ru;l,s 

integras  vercri oportct.  His etiam  cV auas annumeranda eft veluti  accidcns  quodda,  quod  pro-  d3m  co"!  a, * 

hibendiintegramvacuationcvimhabetmeq^cnimpueri^ncqjfcniores  hanclinenoxatolcranr.  multisTtuntut 

Hofceigituromncs,quosdiximus,vbidtfpofitioncshortcntur, nonlcmcl,  ncquccx toto, fcd  c [\ 

paulatim oportct cuacuare inediis modcratis,cV  fricrtionibus,  cV clyftcribus  mollibus ,  humccTa-  iUeii.  LQt 

Scptima  ClafTts.  •  nnnnnnn    fj  tionibusqj, 


DE   ARTE  CVRATIVA 

tiontbus  cj3,  cV  cataplafmatis,  cV  balne/s  rquorum  finguloru  indicationes  rurfus  ab  iis ,  que  antca  E 
diximus,iunt  aflumcadae.  Ita  etiam,  'i  quando  duo  contrana  accidentia  confcquan  tur ,  mlpiccrc 
oportet,vtrum  corum  fit  fortius.  Eodem  modo ,  fi  duo  morbi  cudem  homincm  ob(edcrint,qui 
inuicem  pugnantcshabcantindicationcs:namcV  tuncquoqueaducrfus  illu,  qui  magis  vrgcat, 
infiandum,iiequeaiter omnino  ncgligcndus.  Eas  vcro.  quae  habenturcxaccidcntibus  cV  mor 
bis  indicationcs,nonfimpiicitcr,  led  fccundum  caufam ,  a\]uaiingulafiunt,coniidcrandum: 
qualia funt dcfcctus animi,  cV diflohitio : nam  confueuere  medici  dc  vna  rc  harc duo  nomina di^ 
cere.Eft  vnum  quidcm  res  ipfa,  cuius  (unt  plures  caulae: nam  aniino  dcficiunt  cV  cx choleris  no<- 
mtnatis,cV  ex  proHuuiis  ventris,cV  difhcultatibus  inteftinorum  ac  leuitatibus,cV  mulicbri  fluxu, 
cVvulncribus:cV  fanguineper  oravenarum,quasGreci  hcmorrhoidasappcIlant,cmanante,aut 
per  fupcriora educlo,  aut  per  narcs aut  alios  mea tus: ct  cx  enixaru  purgationibus  immoderaris. 
Non  nunquam  vero  cV  vehemens  ci  uditas  animx  defecTum  attulit:  cV  tunc  praTcrtim.cum  ven 
trcmfupra  modumfoIucrit.Et,  qui  bulimusappellatur,  nihil  aliudcft,  quam  animaedeictfTus. 
Omnem  prartcrea,quxex  vtero  prouenit,ftrangulatione,dcfcctus  animi  anteccdit,  ficuti  ad  vtc^ 
ri  verfus  fuperiora  rccurfus,cV  ad  latus  inclinationes,  atq3  inflammationcs,plerunque  confcquif. 
Anteceditautcm  morbumattonitum,  cVcomitialem,  cum  mahgnuscxiiht,  cVdiflolutiones,cV  F 
fyncopen,cV  tabcm.Sed  cV  in  principiis  fcbrium  non  admodum  paucarum  aducnit,cV  tunc  pre- 
fcrtim,cumfupramodumautficcum,cVfqualIidum,aut  plcnumimmodcratc  corpus  exutcrir. 
At Et cfi arden  »  f  Et  no  nunquam  etiam  fimul  cum  febrc  inccndentc atquc maligna  inuaiit.Et quibus extrcmg 
bK^nOqua  corporis "partes in principiis fcbrium plurimum funt refrigeratar.Et quicunqj  ob inflammatKV    A.lib 4 f t,t 
fimui  luafitet  nis  magnitudincm  vel  hepatis,vel  vcntriculi,vel  ftomachi  lebricitant,his  etiam  m  principiis  ac^    c'4*-  0 
cos ,  quibus ex  ceiTionum  non  nunquam  animi dcfcclus  adueniunt,illis pra?fcrtim,quibus humorcs crudi  6V in 
ris  &*.CnI  de  cocTiredundant,aut qui  ahquam  prarcipuam  partcm  obftrucftam  habent. Animo  ctiam  deficiut, 
iiipotiusdcbet  quibus os vctriculi male affeclum eft,  aut  humoru  viriomordicatur:autcraiTis,vcllcnus,btvcl 
Suafio^b^cau  ^111111018^!  frigidis}- humoribus  aggrauatur.  Qiiidam  etiam  in  vehemctibus anima: affccftibus 
fi  maii^ni  ex-  animo dcfecerunt,  fcd  prarcipue fcnes, cV qui alioquin funt imbccillcs: ctcnim  plurcscorum  tri* 
uemis  corjns  ftati,aut Iactati,aut  irati,animo  defcccrunt.  ScdcVroridxhumiditatesquacdamaliquando  hisita 
fari^animide  a^ec^ls  nau£l in  tcmporc fuperucnicntes,  animi  defecftum  inducQt:  iicuti ,  8C  qui  magis robufto 
fedaincurrut.  funt  corpore,cx  immoderatis  fudoribus  idem  patiuntur.  Et,  ii  abfccflus  quifpiam  rumpatur  ve^ 
■?t  viderc  licet  hcmcnter ei,qui  non  admodum  robuftis  fit  viribus.ac  tum  prarcipuc,  cum  materia  fimul  totaad 
pag-99-e  ^     ventn'culum,vel  ventriculios,  aut  thoracem defluxerit.  Et,  fi  quando ctiam  rrosabfccffus  fecan-  Q 
b  t  mexepla  tes  totlim  firnulemftterc  pus  tentauerimus,animi  defccTum  fubfcqui  eft  neceflarium.Et,ii  quan 
^atbemilfb^c  ^0Cl3Purgantcs-autciyilcreaW  aliquo  modo  vchemen' 

-\crl>Anonhl-  nus5°iuani  oporteat,egcrimus:nequecnim in morbo intercute tota fimul fuperfluitas, quamuis 
bcntur.  iitpracternaturam,potcftfincnoxaeuacuari:fed  tuncquoqj  ncccffarium cft  homincmdeficerc 
animo.  At  vero  cxvchementiadolorum  veniuntdiiToIutiones,  cum  morfusquidam  actormi^- 
na,aut  ilei,autintcftini  craflloris  affcclus/ubito  accidunt.  Scd  cV  neruus  perculfus,cV  mufculi  ca 
put  animi  defectum  intulcrunt,cV  maligna  in  articulis  vlccra,  omnia  ox  gangrenofa  cV  dcpafccn 
tia,cV  immoderata  frigiditas  atqj caliditas,vitalis  qj roboris  diflolutio.  rlae  quidem  funt  dcfectus 
animi caufar.  Singulac  vero  caru  propriam  curatione  defidcrant,  cV de  omnibus  quidem  non 
contingit  nunc  fcriberc:  na,qu^  paiTionibus  aiTident,  fine  illis  curari  no  poiTunt.  Tantum  igitur 
in  praefenti  fermone  de  ipfis  diccmus,  quantum  quifpiam  dc  eis  cdocfrus ,  poiTit  iis,  quae  repente 
ingruunt,acccffionibus  occurrere:  Veluti qudd  eos,qui  ex choleris  cV  vetris  profluuio  cV  mul- 
tis  aliis  vniuerfim  facftis  euacuationibus  difloluuntur,  aqua  frigida  fpargerc  oportet,  cV  nares  ap^ 
prehendere,cV  os  vcntriculi  perfricare,ac  iubere  vt  euomant,ftomachum  iritando  digiti  vel  pen- 
ngimmiiTione:fed  ncqj  malum  manus  cV  crura  alligare.Oportct  autem  /;nexus  fieri  plures  ac  forH  ^^f1^ 
tiorescircamanus,quandoperinferiorespartesfiuntcuacuationes,quemadmodum,quadoper  '  '  *'1 
ora venarum  h gmorrhoidum  fanguis profluit ,  aut ventris  profl uuia adfunt,  aut cum  per  vteros 
cxeuntin  mulieribusmenftrua:nam,fi  tunccrurafortiusligentur,facpiusaliquid  ad  partes  infc^ 
rioresattrahitur:Contraautem  fitin  fluxibusfanguinisfactis  pernaresatqjvomitibuSjinqui^ 
buscrurafuntvehementiusalliganda.Et  quidem,quibufcunqj  in  vulnenbus  fanguisemanat, 
eode  modo,  fi  ex  fuperioribus  partibus  accidit,inferiores:  fi  ex  inferioribus ,  fupcriorcs,  vinculis 
funt  aftringendac.  Situm  quoqj  aliquem  in  aduerfum  tendentem  parti  expedit  inuenire,no  tame 
hoc  multum  fiat:  nam,fi  nimium  tendatur,atqj  ex  hoc  fatigetur,  nihilo  minus  iritatur,  fi  (bodi-f 
naretad  eudem  locu.  Invniuerfumaut,autadcomuniamembrispatientibusinaduerfumretra 
here  oportet,aut  ad  ea,in  quibus  eft  euacuationis  origo.  Atque  ideo  vehementes  euacuationes, 
quae ex  vtcris fiunt,cucurbitulac iuxta mamas appofitae ftatim  fedat:quac  vero ex naribus,  hepati 
acfplenifecundum  narempatiente:qjfiex  ambabusnaribusfubitoacmultusfanguis  etHucret, 
vtriqj  vifceri  funt  adiiciendae.  Vinum  ctia  aqua  frigida  temperatu  curat  cas,quae  ex  magnis  fiunt 
cuacuationibus,diflblutiones,cV  tunc  prsefertim,quando  ad  ven  triculu  fluunt  humores.  Sed  ad- 
uertendum  eft,an  aliquid  fit,quod  prohibeat  huiufcemodi  exhibitione : veluti  fi  aliquod  vnu  ex 

vifceribus 


AD    GLAVCONEM    LIB.    I.  99 

Avifceribus  lnflammationem  pauatur:autcaput  vehcmcnn'asdoIuerit:autpa(Tloaliqua,  quaede^ 
lirare  cogat,aftuerit:aut  febris  incedens  in  morbo  crudo :  magna  cnim  cV  quafi  mfanabil  ia  cx  po 
tuviniin  huiufcemodiaftectibus  nocumentaproucniut.  Quodlinihil  prohibcat,  poftmodum 
aegrotantis  naturam,cV cofuetudmem,cV aetatem,cV  ambientis acris  tcmperaturam  ,  diitinguere 
oportet:adhaecenimrefpiC!ens,vel  frigidumvel  calidum  potum  exhibebis.  Nam  ,  qui  alfueti 
non  funt  potare  frigiduiri,aut  manifefte  ex  lpfo  offcnduntur,  cV  quicuqj natura  funt  fngidiores, 
cV qui  in  extrcma funt  fenedutc,cV  loco  natura  dcgunt  frigidiori,  tempore  hyberno ,  cauere  fri- 
gidum  oportet : at qui  contrano  modo  fe  habent,hifcc  intrcpide  oficrendum  eft.  Sit  vcro  vinum 
in  fluxionibus,qua: ad  vcntriculum  hunt,  calidum  cV  tenuc,  qualeLcsbium: in  fanguinis autem 
fluxibuscralfum  acnigrum  cV  accrbum.  Ipiis  vcro  iocis  imponcre  oportct,  vcluti  vcntriculo,  cV 
vtero,cV  ftomacho,cV  thoraci,qua:  corroborandi  vim  habcnt :  capiti  autcm  cV  fronti.praeter  haec, 
illa etiam,quae  refrigerant.  Et,quibus  m  fummis  partibus,  cV  in  nanbus  vcna  aliqua dirupta eft, 
mcdicamcn aliquod  cx  us,  quc  fanguinem  fupprimere  poflunt,  lmponendum.  Balneae  vcro  in 
fluxionibusquidead  ventrem  aptiffimefunt,  fanguinis  vcrofiuxum  acruer  intant.Et,quicuq3 
/  ib.4. fi.ti.  obfudoris  multitudincm  animidefectum  patiuncur ,  iisctiam  plurimum  nocent:horumcnim 
i j.fbl.4ii.e  g  aditringerc  oportct,ac refrigcrare,non  laxarc  cutem  :cV  vinum  trigidum  prccipuc  his  cxhiberc, 
cV nihil  omnino  calidu  ofrcrre.Sed  neqj etiam  crura  ac manus  ligare  opor tct,  ncqj  cogere ad  vo^ 
mitum,neq3vllomodomoucre:acventisrefngcrantibusaditum  praepararc:aerem  quoquedo^ 
mus  alterarc  frigida  atque  aftringcn  te  qualitate,  myrtorum  foliis,  vitium  caprcolis,ac  roiis,paui^ 
mentumconfternentcs.  Nihil  vero  horumconfert,  vbi  advcntrcm  fluxioncsftunt:nam,  quo 
magis  cutcm  denfaucns,tanto  ipfe  magis  augentur.  lis  igitur,qui cx cuacuationibus dnToluun- 
tur,itaconfeftim  fuccurrcndumeit:  At,  quiexmultitudine,  nonita:  vcrum  in  lllis  artusquim 
plurimum  fricare  oportet,caIfacere,atq;alligarc:  a  vino  vcro  cV  cibis  abftinedum,  &  balncis  etia, 
fifebricnauerint:fufficitautcm,fieisdedcrimusmclicratipotum,inquo  cbulliuent  thymus,  vel 
origanum,velpulegium,velhyiTopus:conucnitquoq3  oxymcl , -{cV  Iigarc  ac  fricare  manuspo 
trus,cp crura. y  Etjquaeetiamexvterolaborante  exoluuntur,  nonaliter  curanda:  funt,  exccpto 
oxymelite:fncarectiamatq3  alligaremagiscruraoportct,  qjmanus.Et,  queadmodum  mmulto 
effluxucucurbirasiuxtamammasimponimus,  iic,  quibusfurfumaut  in  latus  tractuseft  vtcrus, 
inguinibus  cV coxis adhibcbimus.Et  naribus  quidem  ca,  quar  fcctidifTimum  odore  habet:  vtero 
autemodorata,cVca,quaelaxareac  calefacere  poffint,  mcdicamcntaaflcrcmus.  Siveroosven^ 
C  triculi  fuerit  imbecille,atq3  ldeo  animi  fequatur  defectus,ea,  quae  roborandi  vim  habcn  t,  oportec 
cmplaftra  adhibcre,  quale  cft,  quod  fit  ex  palmulis,  vino,  farina  hordei,  croco,  aloe,  ac  maftiche: 
madcfacerc  aut  iis,quae  conftant  cx  abiinthio,cV  oleo  melino,cV  maftichino,cV  nardo,cV  ccnathc, 
cV  vino:  Et,fi  ipfum  eftuet,mifcere  ex  refrigerantibus  aliquid,  veluti  cucurbitae  fuccum,  atq3  la- 
cluca^cV  portulacae,cV  folani,cV fereos,eV  vuae accrbe: hec  quidcm  non  folu  refrigerat,  fed  etiam 
aftringit.  Aquactia  frigidaeituantioriventriculipleruq^  prodcft,  iiin  tcmporedetur,alioquin 
plunmu  obeli.  Atq^  iis,qui  ventriculi  os  imbccillum  habcnt,vinum  calidu  potius  oportct  exhi- 
bere,fi  nihil  fit  aliud,  quod  prohibeat.  Plurimu  vero  iuuat  cos,qui  ltalaborant,  etia  frietio  cxtrc- 
morum.Qudd  fi  ex  his  remediis nihil  melius  fe habuerint,  exaTtuantcs  quidcm  qj  pnmu  ad  bal- 
l.j.f.ii.t.x.  neasducereoportet:quiveroaliquidfrigiditatisfentiunt,mcdicamendia tnon  pcpcrconnomi 
laol.xgi.e  natum,atq3ipfumpiper  folum,atq3abfinthiumbibant.  Qui  veroex  vitiohs  humonbus osvcn 
triculimordicantibusdilToIuuntur ,  hos  poftaquaecalidaeaut  hydrelei  potumfac  cuomere:q>ii 
difficulter  euomant,  prius  concalefacere  oportet,  que  os  vcntriculi  circuftant,  Ioca,  cV  manus,cV 
pedes:qudd fi  neq3 hoc modo  poffunt euomere,  digitos aut  pennas  demi  ttendo  intare  oportct : 
q>fi  neq^  fic  euomant,rurfus  his  oleum  calidum  quarn  optimu  exhibcndum.  Solct  autcm  faepius 
D  oleum  no  folum  ad  vomitum  iritare,fed  etiam  uen  trem  molliorem  faccrc.  Eft  autcm  cV  hoc  pre^ 
fentibus rebus  non  parum  utile:  quare  nifi  fponte  accidat ,  artc  procurandum  cft: praecipuc  ucra 
6C  glandibus  fuppofitis  hoc  tentandum  eft  faccre.Qudd  fi  ex  lftis  facilius  fiat,etiam  abiinthrj  co^ 
mam  inmelicratodccoquensad  potandum  exhibeas ,  atq3  deincepsuinum:acomnibus  modis 
membraoportetcorroborarc  partimii's,queextrinfecusapponuntur,  partimabiinthij  potioni- 
bus.  Non  tame  id  in  principiis  faciendu  fuadeo,fed  poftea,quando  partes,  que  circa  aluum  funt, 
fuerint  expurgate:quado  uero  adhuc  humores  in  iplis  continentur.n5  dum  adfrringcre,fed  tm 
concalefacere  (ut antea  diximus,coucnit:  Vbi  vero  multa  pituita  fngida  in orc  ucntnculi  iuerit 
aceruata,fouere quide  plurimum  olco,in  quo  abiinthium  cbullierit,  poftca ucro  etia mehcratum 
«xhibere,uelhyfTopum,ucl  aliquidfimileinfundendo:dandumctiaoxymcli,autpiper,  autdia- 
trion  pepercon,aut  diafpoliticon  medicamen:  cV  uniuerfum  uicftus  rationis  caput  mcidcndi  uim 
habeat.  Quae  uero  ex  nimia  frigiditate  ueniunt  exoIutioncs,eodc  modo  curandae  funt,quo  bu- 
kmi,omni  modo  calfaciedo.Vinu  igitur  eis  exhibere  oportet  calida  tcmperatu,ac  cibos,qui  cale^ 
faciendi natura habet,fricare  q^ ac calefacere ad  lgnc  fimul.  Quae  ucro  cx  nimio  calore accidunt, 
iis,que  refrigeradi,ac  corroboradi  uim  habet,oiradg  funt:  he  uero  maxime  eucniunt  lis.q  in  aerc 
fuffocante  ac  balneo  comoranf.  Statim  igitur  ipfos  corroborabis,  ii  aqua  frigida  fparfens,  cx  fla^ 

Septima  Claffis.  nnnnnnn    ifj  bellaueris 


DE    ARTE  CVRATIVA 

beHauerisad  ventumconuerfos,cVos  vcntriculi  perfricueris  atqj  agitaueris,  ac  poftmodum  vu  E 
no cibo'quc rcfccei  is.  At,qui  ob  inflammationis  magnitudincm ,  au t  vehcmentis  fcbns  mali- 
•f  In  ptincipiis  gnitatcm animi  dcfcctum  paiiunturf,cVin  principiisacccJfionumrcfrigcraniur,hisartusfrica- 
Kfcecuuiuf  rc  f°rtltcr A'  calcfacerc,crura  qjac  manus  alligare,ac  vigilias,  cibi'quc  cV  potus  omnimodam  ab- 
rtincntiam,prccipcrcoportet.Optimum  vcroinhis,qLJidtutui  um  ht,precognofccrc,atque  ha:c 
ante  acccffioncm  iacerc  anticiparc.  Eosctiam  ,qui  exliccitatc  in  principns  accclfionum  fyn- 
copamiunt  incurluri,optimumcitpixuidere:nam,fiduabusaut  tribushorisante  acccifionem 
exhibito  cibo,manus  ac  pedcs  conl  tringi  iuifcris,non  intcribunt.  Oportct  autcm  cibos  clfc  con- 
coqui  faciles,cV  vcntriculo  aptos.Qj.icd  li  magnum  lmminerc  pcnculum  fueris  fufpicatus,viiiLi 
t  AP.  paoiicx  darcanticipabis,vmum  q;  prefertim  m  alicameltxataminfufum:quddiiahquid|panislocoali 
alica.  Cg  exhibueris,idem  valebit,  At,(i  mediocns  fyncopa  expcctatur,  vino  parccndum: iulficit  cnim 

tuncmala  punica,  aut  pyra,aut pomu,  vcl  ahqucm  alium  frudum  aftringcntem  cibisadmifcere: 
cV,li  ad  harcmediocriter  tulerint accclhonem,  cum  rurlus  cibum obtulcris,  non crit  neceiTariuni 
frucfhbus  vti.Hcc  quide  iacienda  funt,i lquid  iuturum  pncuideris.  A t,  qui  cx  inopinato  in  peri- 
culum  incidenntjVinum  calidum  cum  pane  cft cxhibendum,cV  paululum  aliquid  cumco  ahcae  A.  li.4.f.j.t. 
calida::nam,iiiis,quiitaaiicctifunt,ampliusobtulcris,autcibos difficilcsconcoqui,  nonmodo  F  c-)°M.^i 
fyncopam  patientur,  verujetiam  penitus  ftrangulabuntur.  At,  qui  animo  dcHciunt  ex mcmbri 
principalisobftructioue,  his  oxymeldareoportet:atque  ex  hyilopo,origano,  pulcgio,  cV  mclle 
potum :  cibos  q^  mcidendi  naturam  habentes,nam  craifi  ac  tenaces  magnas  in  limihbus  afierunt 
noxas.Scdncqjdctcriusfucritartus  pcrfricarcatq3  alligare.  Prodcft  etiam  lllispotibus  vti,qua; 
vrinamciendtvim  habent, veluti  qui  anethum, cV fccniculum,cVapium ,cVpctrofclinum,cV: 
ami,  cV  daucum,  cV  fpicam  nardi  rccipiunt:qux  vbi  manifeitc  iuuerint-,iam  vino  vtcndumeil 
albo  cV  tenui,non  admodum  antiquo.  Nofccs  vero  huiufcemodi  obftructioncs  cum  cx alus  in- 
^qualitatibus  pulfuum :  tum  ex  his  prccipuCjqua:  fccundum  magnitudincm,paruitatem,ac  vehc 
mentiam,cV  dcbihtatem  hunt,vbi  iyndrome  id  eft  concurfus,  quam  plethoricam  vocant,non  ad 
fit:nam  iftius  quoque communcs funt.  Fiunt vero  cV  in  huiulccraodi  difpohtionibus, cum  ve^ 
hementes  fucrint,pulfus  mtcrcidentes.Haec  quidcm  in  libris  de pullibus  a  nobis  latius  explican- 
tur.  Nunc  vcro  tranigrediamur ad  eum  fcrmoncm,  qui  fupereit de  rcliquis  exolutionibus, ve-. 
luti,quacexabfcerTuumdiruptione,  aut  tectionccotuingunnautexfupcrfluaeuacuationciniis, 
qui aquam inter cutem  patiuntur :confcitim  quidcm  hi optimis  odoribus fouendi funt ,  paulo- 
poft autcm  forbitionibus  concoqui  facilibus  funt rehcicndi.  Si  vcro  ob  triftitiam,  aut  gaudiu,  G 
aut  timorcm,aut  iram,  aut  tcrrorem exoluantur,  odonbus cV  narium  apprcheniionibus lunt  n> 
*'A?.p»<TiJi<t<rl,  uocandijCOgendi  que  advomitum.  Eodem  paritcrmodo,quicxvulneribus, aut  piirgationi^ 
iJeftiupus.  bus^autd0loribus,quiinarticulis,ncruis,cVmurculorum  tendonibuscueniunt,cxoluuntur,fta' 
tim  funt  reuocandi:  poftmodum  vcro  conuenicns  paifioni  curatio  ef  t  affercnda.  Animi  vero 
defeclus,qui .intcftini  laxioris doloribus,  aut  llei,  aut  hmilibus  vehcmentibus  cruciatibus  hunt, 
expaticntium  locorum  concalcfactionibus  frictionibus'que  extrcmorum  praecipue  curantur. 
At,quae cx propria  imbccillitate virium,qua; regunt corpus,  eueniuntexolutioncs,  cx  intcmpe- 
ratura  videlicet  factc  partium,de  quibus  vncs  proucniunt ,  contrariis  curare  in  teperaturis  opor- 
tet:  frigidas  quidem,concaletacientcs:calidas  vero,  refrigerant.es :  atqj  in  aliis  eadcm  ratione.,  Vir 
\  tus  'igitur,quam  vitalem  vocant,quam  ex  corde  prodeuntcm  oftendimus,  ex  puliuum  debilita-    AJi.i.  t.i.l( 

te  cognofcitur:  At,que  ex  hepate  oritur,ac  naturalis  dicitur,ex  fanguineis  egcltionibus  ab  initio  c-*-fo,«1f'h 
aquolis  atque  tenuibus,poftmodum  vcro  cratTis  ad  modum  faecis :  A  t,  q  uac  ex  cerebro  origi  nem 
ducit,quam  prxcipue  non  nulli  animalem  appellant,  ex  motuum  voluntarioru  imbecillitate  de- 
prehenditur.Seddehisquidemdifpolitionibus  proprio  tracfratu  feparatim  tibifcribcmus:per- 
multa  cnim  ab  ipfis  medicis  funt  prxtermiffa.  j-j 
Caratio  Capiw  a~\mis  caufis  moleflati.  C^/P.  15. 

Voniam  vero  fermonem  deaccidentibus  hucufque  fecimus,rurfus  ad  primum  inftitutura, 
redeamus,vnam  in  omnibus communem  intentionem  habentes,  cauias  nimirum,  a  qui- 
bushunteorum ftnguTa,coniiderare:hae liquidem  tibi conuenientem  curationc indi- 
cabunt:  Veluti  fiquis  doleat  caput,fi  quidem  os  ventriculi  illi  mordeatur,cV  faftidium  fentiat,iu- 
bcndum  eft,vt euomat:nam  vel bilem  euomet,  vel pituita,  vel  vtrunqj.  Quod  ii  nulla inlignis 
appareat  in  vetriculo  paffio,confideradum,nunquid  multitudo,  vel  obftrucTio,  aut  inflammatio 
aliquarumcapitis  partium  adfitJnuenies  vero  primum  quidem,fi  interrogaueris,nuquid  dolor 
pertotumcaputextedatur,autalicui  particulaefortiusinlideaf.deinde  nunquid  cum  grauitate* 
ve  tenfione,vel  mordicatione,vel  pulfu.  Nam,qui  cu  grauitate  dolores  fiunt,  muhitudine  often 
dunt:qui  aute  cum  mordicatione,  vel  vaporis  vel  humoris  acritudinem :  cum  pulfu  vero ,  inflam 
mationem:atcumtenfione,fiquidefinegrauitateacpulfu  ,fpiritus  crudiac  flatuofimultitudo: 
fi  vero  cum  pulfu,  corporis  membranoli  inflammatio:at  fi  grauitas  adfit,  multitudo  intra  mem- 
branas  cotenta  fignihcatur»  Cum  igitur  omnia  diftinxeris,caufam,ex  qua  horum  fingula  fiunt, 
confiderare oportebit: illa enim  tibi modu curationis  oftendet.  Velutifi multitudo  vaporis atqj 

humoris 


AD    GLA'VCONEM   JLIB.    I.  100 

Ahumonscontineamr,adacrtercoportet,niinquidobrnagnitudincm  fcbrium  humorcs  difTufi 
acveluticrTcrucfccntesadcaputafccnderint,anproptercius  partis  lmbcciilitatem, an  ob totius 
corporis  plemtudine.Hanc  enim  totiuscorporis  cuacuationibus  haud  difficultcr  cuiaucris:eu 
vero,qui  cx  partis  imbecillitate  contingit,partim  quidem  in  contrarium  rctralicndo  per  totu  cor 
pus;partim  lpfi  parti  rcmedia  adhibendo.  Ac retrahes  quidcm ,  clyftcnbus acnbus ,  6V  nexibus, 
cV  fnclionibus  in  partibus  infcrionbus  plunmis,  cV,fi  expedicrit,  aliquid  etiam  fanguinis  abdu^ 
cendo.  Partem  autcm  lanabis  eo  temporc,quo ad  vniucrfum  corpus retrahis,  iis  vtcns  pcrfuiio^ 
nibus,quae  a  capite  vim  rcpcllendihabent,  ac  deinde  euacuantibus,  poftrcmo  vcro  corroboran- 
tibus.Repellit  autc  olcum,qtiod  omotnbcs,id  cft  immaumi,  nominatur ,  aut  talc  aliquid  fimile: 
cV  quod  oxyrhodinu,cV  1  ofaccum  vocatur,ipfum  per  fe  ipfum : cV  quecuq?  cx capinbus  papaue^ 
ris,cV  tenerisoIiu^gcrminibus,cVhederajcorymbis,  mcta  qjviridi,  cVfifymbrioparantur.Vten 
dum  vcro lpfts in  multitudinc quide  crudioreacfrigidiore,  tepidisancalidioreaut  cVbilioiiore, 
fngiuii.Euacuatautcmatqj  dilloluitcV  oleu  calidumipfum  perfeipfum  ,magiscj3,fiantiquum 
fuait,vcllicyoniumautancthum  lnipfo  cbullierit:nam  multitudo  humorum ,  qui  non  admo- 
dum  lunt craifi atqs  tcnaccs,fufficientcr  per  huiufcemodi  euacuatur.  Sed,  cV  fi  fpodyHon,vel  icr^ 

B  pyllum  intusdccoxcns,aut  pulegij  comam,veI  calamcnthi,vcl  mentae,vcl  fifymbrfj,ita  etiam  ld, 
quod  craffius  cft,cuacuabis.  Haec  vcro  ipfa,  virium  etia  aliquid  membris  adiiciunt,  cV,quae  debf- 
lia  funt ,  roborant:  vtendum  lgitur  iplis  deinccps  vfq?  ad  integram  fanitatis  reftitutioncm.  Et,  fi 
oportueiit,pcr  narcs  ctiam  cV  palatum  cxpurgabis:cV  fternutamentacxcitabis.  Et,  fi  ad  baJneas 
hominem  induxcris,ficcis lindonibus  caputeit pcrfricadum  ,  fal  qj  cV nitrum  cV  iinapi  fine olco 
imponcndum.  Hacquidemfuntexparuculaedebihtatcdoloriscapitis  medicinae.  At,quando 
cx  magnitudme  fcbrium  accidit ,  cV  medicamenta  adhiberc  eft  ncccllarium,  frigidae  qualitatcs  ac 
vires,cV,quc  cx  hydreleo,cV  oxyrhodino,cV  papaueru  capitibus  conftant,  infuiiones  cxpediunt. 

In dolofc  autcm  capitis,qui  fanguinis  fluxum  aut  vomitum  decretorium  figniftcat,no  funt  re- 
mcdiaquarrenda:neq^cnimaccidensquoddam,  fedbonum  fignum  potius  talequicq  eftexifti- 
mandunijiicuticVmuIta  alia3quae  antccrifescontingunt.-quae  pluriniis  quidetcrrorem  incutiut, 
bonum  tamen  quoddam  oftendunt.  Optimum  vcro  eft  poile  dignofccre,vbi  corpus  pcrturba- 
tur,natura  cum  alias  excretiones,tum  praeicrtim  vomitum,  cV  fanguinis  Huxum  molientc,  quo^ 
rum  mfcparabilc  lndieium  eft  capitis  dolor.  Diximusautem  plenius  de  hifce  omnibus  alibi:  nuc 
vero,quantum  poterimus,primum  feruantes  inftitutum,breuiter  de  ipfis  tranfigcmus.  Conlide 

C  ra  igitur  pnmum  quidcm  fpecies  febrium,fi  calidae  funt  atqj  vrentcs:  nam  hae  per  excretiones  iu- 
dicari  confueucrunt,qucmadmodum,  quae  molliores  funt  ac  veluti  fubmcrfae,  diu  durant,  cV  fae^ 
pius  fcruntur  m abfceiTus.  Secudo  Ioco,ii morbus fit ad  falutem decliuis: quis  cnim  bona criftm 
in  morbo  perniciofo  cxpeclauerit  f  Tertio  ad  haec,  totius  morbi  tempus  coiidcrandum:  li  enim 
pnncipfj  velaugmenti  fuerit  fignum,hon  dum  autem  ftatus  ncq^  cococlionis  figna  apparuerint 
in vrinis,velfputis,vel  alui excrementis,non  cxpcctandum  cftbonam  heri crifim,  Haec funt,ex 
quibus  fperauerit  quifpiam  morbum  pcr  cxcretiones  crifim  habiturum.  Eius  vero,quod  iam  in 
{tat,neq$  iam  etiam  futurum  eft,hec  figna  funt.  Difficilis  quedam  tolerantia  omnem  criiim  ante^ 
cedit,cV,fiquidemindiecriliseffedebet,noclu:fiautno<ftu,  indie.  Si  igitur  tale  aliquid  vtdcas, 
confidcrandum  eft,  quotus  fit  aegritudinis  dies.  Suntenim,  cV  qui  ad  cnfim  apti  funt ,  vel  paruo 
etiam  motu  av  natura  accepto :  multi  vero  ln  rnagnis  motibus  nequeunt  omnino  magnitudinem 
perturbationis  infpiccre ,  nunquid  fit fecundum  diei  natura.  Nam  feptimus  dics etiam  ex  paruo 
naturaeapparatuadcriiimpereuactiationem  mouetur:fextus  vcro  magno  apparatu  indigct,cV 
iaepe  ncq^  vlla  in  eo  ftt  crifis:  quoxd  fi  ftar,neqj  fine  periculOjiicqjftdeliter  accidit.  Sic  autem  cV  vni 
cuiqjdierum  alior  um  quaedam  ineft  propna  natura,quam,vbi  de  diebus  dccrctoriis  agitur,  defi> 

Dniuimus.  Age,iamlitdiespromagnitudine  perturbationis:dcinde  oporretconfidcrare,qualis 
critcrifis.  Dealiisigiturnilftlimpraefentiadicere  oportet.  At,  fivomitus  aut  fanguinis  fluxus 
cx naribus  futurus eit  (nam  huiufcemodi criiibus  vnum  diximus  eiTc  fignum ,  dolorem  capitis) 
cxhismaximediftinguere  oportet.  Primum  quidem,fi  ftatim  ab  mitio  non  inuafit,iicut quod- 
damfgritudinisaccidens,fcdinperturbatione,queantecriiimfit.  Secundo  loco,  etiam  iiceruix 
compatiatur,cV  hypochondrium  retracftum  fit,aut  anhelitus  difficilis  repente  fupcrucncrit,thO" 
race  velutianguftiorefaclo:fi  cnim  pofthaecomnia  pulfus  in  tumorcm  fubito  clati  non  recide^ 
rint in  paruitatem,ncq? dcbiles  facftt  fuerint,  ftatim  crilis  expectanda  eft.Si  vero  non  modo  non 
deciderint,fed  etia  in  altum  attollantur,cV  vehementiam  aftumpferint,iam  facie  cgrotanus  mfpi 
cerc  oportet.Nam,ii  aliqua  ex  iis,qu£  in  ipfa  funt.partibus  palpitct:  aut  venc ,  quae  funt  in  tcmpo 
ribus,pulfent:autgena,velnafus,velocuIusrubidiorfactus  fuerit:magis  etcniis  cxpectada eft. 
Si  verocVinuitilachrymct:aut  marmarigas,  id  eft  fplendorcs  vidercimaginentur:ac  manusna 
ribus  veluti  fcalpentes  admoueant:  tunc  non  iam  fluxurum,fed  iam  fluentem  fanguincm  infpi- 
ctes:  nam,vbi  fcmel  aut  bis  fcalpfcrint,ftatim  erumpit.Neqj  vero  ex  his  perterreans,  fi  homincm 
defipientem,autrefilienteinfpexeris:nam  cVhaechumorum  rcpentiuad  partes fuperiores  indi- 
dafunt,qucadmoducVanhclitusdifficilis,cVhypocnondriurctraclu,^  iimulcu  capite 

Septima  Clafiis,  nnnnnnn    iirj  3ggrauatiL 


DE    ARTE  CVRATIVA 

aggrauatum.  At  tibi  vna  cum  his  indicio  etiam  fit defipictia.  Et  hxc quidcm  fufficcrc  figna  pof E 
funt.  Scd  acccdit  quandoq}  cV  aesgrotantts  etas,cV  natura,  qu:c  fpcm  magis  conhrmat,  ac  praucrca 
anni  tepus,  cVprcIens  conltitutio.  Nam,  ficgrotusfucruadolcfccs,  autalioquinnaturacaiidus, 
aut  multo  ianguincabudaucrit,magis  adhucdc  hocfpcrandumerit:cV,fictia  f^piusantca,  dum 
fanus eflet aut a?grotaret,fanguis ex naribus flucre  vilus cft,  hoc  vcl  lolum  fufficit  Huxus  (angui' 
nis  ipem  aflerrc.Si  vcro  cV  tempus  auni  cftatcm  vidcris,vcl  non  quidcm  cftatem,alioquin  th  cali 
dam  prarfentem  conftuutionem,non'nc  cx  his  aliquam  indicationcm  allumcs  f  Qudd  fi  cV  plu 
reseo  tcmporccrihm cx fanguinis fluxu habucrint,  cV  hoc  tibi  fpcm  vehemcntius  augcbit:cV  li 
corpus  plcthoricu  extitcrit,cV  confuctc  excrctioncs  fucrint  retentx.Mihi  quidem  n5  modo  non 
videtur  difficile  cu,  qui  tot  cV  talia  habucrit  indicia,  futuri  fanguinis  fluxus  prccognofcere,veru 
eria abfurdum  cV  magna? impcritia?,nonpra'Cognofcere.  Noltri  vero  tcmporis  medicorum  indi 
ligentiacaadmiratur,qua:admirationcdignanonfunt:nam,  liueexdextranarc,liuccxliniftra, 
fiuxurus  fufanguis,nihildifficileex  nupcrdiclisprenolcerc^plures  vcro  medicorumhoc  no  fo' 
lum  difficile,fed  ncq^  omnino  poffibilc  cxiltimat.Tamctli  has  cV  alias  cxcretioncs  omncs  preno 
fcere licet,fi  hcc duo  tantum  conhdcraucrimus,cV  vnde  natura:  motus  agatur,  cV  in  qua  partcm: 
nam^cVque/dchciuntadiuuabimus^cVquaeimmodcratc  fcrunrcoerccbimus,  h  iftanoucrimus:  F  A.K.4.E1.U 
Vcluti,verbigratia,fanguinisfluxusex  fplenc,magna:cucurbitae  liniftro  hypochondrio  fuppo  c7  ^^>.b 
fit£facileretrahunt:at,quicxhepatc  prodcunt,dcxtro:cV,quiabaIiismcmbris  ,cadc  ratione:na 
ex  vnodeomnibuscolligcrcpoteris^vniuerfalecontemplando.  QuarecVcgo  hocinloco  prav 
fentcmfiniamfermoncm:deinccpsautcmdefebribus,que  exinflammationibus  accidunt,  ribi 
tranfigam,de qj aliis  paffionibus,qua: in  linguhs  partibua corpons conltuuuntur.  Phlegmaaaa 
autem,id  eft  inllammationes,a  vcteribus  vocabantur,quc  lunt  veluti  phlogaf«s,id clt  mflammi 
na,vel  incenliones:a  iunioribusautem  non  omncs^neqjcnim  hcrpcras,  ncquceryhpclata,  ncqj 
talc  aliquid  quicquam  inflammationibus  annumerant:  lcd  vni  tantum  arfeclui  cx  calidis ,  qui  fic 
cum  tumore  duro  atq;  dolore  pulfati!i,hoc  nomen  accommodant.  Non  tamen  ad  hunc  folum  ic 
bres  cV  dolores  fequi  vidcmus,fed  ad  omncs  hmpliciter  calidas,  ac  vcluti  eftcruefcetes  paffionc  , 
De  his  igitur,atque  aliis  limihbus  niorbis  fequenti  libro  vcrba  facicmus. 

GALENI    DE    ARTE  CVRATIVA 

AD  GLAVCONEM 
LIBER  SECVNDVS 

AR.GVMENTVM        L  I  £  R,  I 

>Ratio  curandi  Omnes  prarter  naturam  Alfeclus,qui  communi  nomine 
Inflammationcs  dicuntur. 

DeGeruribus  ac  Dijjerenttis  InfidmmiuionHm.  C~4P.  U 

E  iis  aute,que  in  fingulis  corporis  parribus  fiunt  paffiones,d  Glauco,deirt 
ceps  dicemus ,  ab  inflammationc  incipientes. Etenim  f^pius  hec rit,  pluri- 
mas  q3  habet  differetias,ex  quibus oibus  folent febres  cotingcre.  Comunis 
igitur  in  oibus  immoderata  caIiditas,cV  veluti  phlog&jfis,  id  eft  inflammen, 
vndecVphlcgmones  i.inflamationis,  nomcnde  iphsafferre  antiquicofuc 
uerunt.Propriam  aute  in  hfigulis  differentia  muenics,  ex  qua  eius  fpeciem 
agnofces,cV  conucnienteaflequeris  curatione.Aliter  cnim  qui  hcrpctes,ali  H 
ter  quc eryfi  pclata,atq3  aliter  que  phygethla  vocanf,  ac reliquas  inflamatio 
nis  fpecies  curabis.Itaq?  hoc  ct  tn  loco  antecedit  ea  facultas,qua  poiTumus  recle  agnofcerc  paffio 
nes:  tibi  cjj  hoc  prim u  conabor  fcribere,oes  ab  initio  dift inguens  inflammationum  diffcrcntias. 

Prima  igitur  inflamationis  differentiaeft,  fecudum  qua  hanc  quide  humidam,  hanc  vero  (\.cc2.t 
efle  contingit :  humidam  quide,que  ex  calida  fluxionc  membru  occupante  contingit:  licca  vero, 
qhnullohumoreinfluentecalornaturalisigncfcit.Hoc  aute  vfqj  adaliquidquidevelutifebris 
eft  membri:  cu  vero  ia  ad  immodcratam  caliditate  ac  ficcitatem  peruenerit,  corruptio  atqj  extin^ 
dio  omnimoda  ftt.Quare  neq^  in  plura  fecari  poteft,  queadmodum  differentia  altera ,  §m  quam 
quofda  influere  humores  particulediccbamus.  Multeenim  funt  huius  fpecies:nam  fluente  fan 
guine,altera:flauabile,altcra:ambobuscj3fimulhumoribus,  alia  tertia.Etquidcinearufingulis 
vel  ia  putruit  id,quod  influit,aut  in  membro  conftridhj  putrefcit:  cV  vel  craflum  cft,  uel  tenuc:  SC 
vel  optimujiiel  acre.  Sanguine  "igitur  optimo  ac mediocrem  craffitudinem  obtinente  ad  parti^  A  Hb.4  f }.m 
eulam  aliquam  uniuerfim  fluente,  atque  ob  multitudinem  conculcato ,  vchemens dolor  arripic  ^1^0  45  l'd'c 
hominem,nifi  membrum  fenfum  omnino  hebetem  habuerit:  puhWque  in  profundo  moleltus 
acciditjtendi  cjjomninoaccotundimembrumappareticV  uehementem  calorem  perfentit  adco, 

ut 


AD    GLAVC.    LIB.    II.  ,01 

A  vt  comburi  videatur,cV  rcfrigerari  dcfidcret:  talis  rubor  pcr  fumma  vigct,qualis  cx  balncis  ad- 
uenir,  aut  ex  igne,aut  quouis  uho  modo  calefactis.  Hcc  quidem  palfio  to tius  generis  nomcn  ac- 
cipit^atq^Inflammatio  nominatur,  licutmultaealiaefpeciesnomc^cnensaccipiuntiiitqjaflridue 
cx  omni  fcre  occafione.Na  cV  vulnenbus,cV  couullionibus,  cV  contul  lonibus,  cV  dirup  tionibus, 
8£dcfatigationibusobcxercitationem,cVcxatt^^ 

busaduenit:cVpraeterha?comnia,  quandoadimmodcratam  humorum  repletionem  vcna*per- 
ttngunt,tuncfupcrfluumcffunduntadaliquam  partcm,  quaeco  tempore  rccipcrcapta  fit.Om- 
nino  autem  haxreliquis  omnibus  cft  imbccilhor,vcl  rarior,  aut  ad  attrahcndum  paratior,  vel  lm 
mobilior,  quacunqj  caufa  fuerit  ad  has  pcrducla  difpolitioncs:  ncque  cnim  dc  hoc  dicerc  propo- 
fuimus.  Flaua  vero  bilis,  quando  fui  fcruans  naturam  vna cum  fanguinc  pcr  totum  corpus  dc- 
fcrtur,  morbum facit,  quiIrtcros,id eft regius,appellatur.  Sola vcro,quando  fecrcta cft,cV  in ali- 
quo  membro  confiftit,Hcrpes  vocatur.  Si  quidem  cralfa  fit  fccundum  fubftantiam,totam  exulce 
ratcutem  vfqjadcrancmluppolitamratqjhuncaffcclumHippocratcsnominat  Hcrpctcm  cxe- 
dentcm.  Si  vcro  tcnuior  fuent,id,  quod  rn  fuperficic  eft,tantum  vcluti  dcurit:atq3  hxc  fpccics  ge 
neris fortitur  appcllationem,cum  iimpliciter  cV  linc  additioncHcrpcs  vocctur.  Nam  cx  duabus 
B  alrjs  fpecicbus,qua:  quidem  nupcr  diclaeft,Hcrpes  cxedcns  nolatur :  rcliqua  vcro  altcra,milians, 
qm  in  hocaffectu  puftulne  paruae  ac  multae  pcr  fummam  cutcm  iimiles  mihjs  cxcitatur:fitautem 
Herpes  huiufcemodi  cx  bilc quidem  cV  ipfe,fed  minus  calida  cV  acri,  cj;  (int  priorcs.  Quod  fi  ex 
fanguinc cV  flaua  bilc  calidioribus ,  q;  oporteat,  mifta fluxio  fucrit :  vcl  ex  fanguine quidcm ,  fed 
feruefcente 8C tenuiffiino  fccudum iubitantiam:Eryfipelas paftio  vocatur, multo inflammatio- 
nccalidior,  magis  q^colorcm  flauum  reprarientans.  Et,  li  tetigcris,  ficilcfanguis  fubtcrfugit,rur 
fus  qj  illabitur  cxqmlite  tenuis,cV  afpeclu  rubidus.  Non  tamcn  dolct  hoc,  vcluti  mrlammatio:  nc 
quc,vt  aliqua  inflammarionis  fpccics,  pulium,  aut  comprclfioncm ,  aut  tentionem  inuehit  fimi- 
lem:fcd  quandoq;  valdc  parum  infeftat,ac  tum  prefcrtim,quando  per  (olam  cutcm  diiiufum  fuc 
rit ,  nihil  infcriorem  carncm  moleftans: dC  talc  fcpius  accidit ,  atq3  hoc  cft  cxquiiitum  cryiipclas» 
Quemadmodum,quod  attingit  fubiccftam  carnem,  neq3  cx  verc  tenui  fluxionc  cotiftit,neq3  tan- 
tum  cft cryiipclas,  ied  iam  difpofitio  pcrmifta  cx cryfipelate atq?  inflammationc. Exupcrant  au- 
tem  in  ipfa  quandoq;  propria  cryfipclatis  accidentia,  atq3 hic afleCtus  a  iunioribus  medicis  eryfi- 
pelasinflammationis  participans,  nominatur :  non  nunquam  vcro  lnflamationis,  cV  tunc  ipfum 
nominant  inflammationem  eryiipclatis  participantem.  Quodfincutrius  accidcntiamanifefte 
Cobtinuerint.fcd  equaliaapparucrint,  tuncerylipclas  atq3inflammatiomifceridicuntur.Exquiii 
tum  igitur  eryfipelas  cutis  iblius  paffio  cft,  non  tamen  ipfa  lnflaniatio  partium  tantum  cuti  fubie 
<ftarum,fed  harum  quidem  praecipue,no  nunquam  vero  etiam  cutis.  Et  eft  ipfa  quidem  dolorem 
1.4 f. j.t.  i.c.  afferens nihilo  minus,quam altera,  pulfus  tamcn  ci  dcficit.  Cum "vero  fanguis  infl ucns  calidus 
MJ  fufficienter  extiterit  eV  crailus,quodcunq3  membrorum  fubito  occupaucnt,  hoc  comburendo  fa 

cit  vlcus  cum  crufta:  quicquid  vero  circumiacet,  m  inflammationem  leuat ,  efferuefcentcm  gra- 
uiter  Cjj doletem:  vocatur  aute  Anthrax,i.carbo,  huiufcemodi  paffio.  Cum  vero  fanguis  influes 
niger extiterit craffus cj3,ac  feculentus,ac  feruens,qualis,quem  antea diximus:  fimul  autem  cV  fa- 
nies  non  nullas  tenues  admiftas  habuerit:  puftulas  quafdam  pcr  fumma  cutis  excitat,  iimiles  rjs, 
quae  ex  igne  fiunt ,  quibus  diruptis  cruftofum  fubipfisvlcusinuenitur:hoccj3  etiam  Carboeft. 

lnflamationis  quidem  fpecies  tot  funt  fecundum  ipfam  paffionis  diuife  naturam.  Multas ve- 
ro  quifpiam  praetermilTas  putaret,deceptus  multitudine  nominu,veluti  a  Graecis  bubonas,phy- 
mata,phygethla,ophthalmias,fynanchas,peripneumonias,pleuritidas,et  multa  alia  fimilibus  ap 
pellationibus dicfta:  harc enim  omnia  inflammationes  quaedam  funt,  in  pnoribus  comprchenfae 
fpcciebus.  Singula  vero  diuerfa  funt  fortita  nomina,qm,qui  primi  ca  impofuerunt,  vno  nomi- 
D  ne  cV  paffionis  ipfius  cV  patientis  particulae  compofitam  intelligentiam  mterprctari  voluerunt. 
Sunt  cnim  bubon,phyma,cV  phygethlo,partium  laxarum  (quas  glandulas,id  cft  adcnas,  vocat) 
pafTioncs:Bubon  quidem  inflammatio :  Phyma  autem,quod  ftatim  augctur,  atq?  ad  fuppuratio- 
nem  feftinat:  Phygcthlon  autcm  eft  id,quod  crylipclas  particcps  inflammationis,  aut  inflamrrra 
lib.  j.f.  j.ti.  tlo  eryfipelatis  nominatur.  Sic  autcm '  cV  Ophthalmia  cius  mcmbranar,  qux  cornca:  inharret,  cft 
inflammatio:PIeuritisautemcius,quaelaterafuccingit:Synanchcautcm faucium:  Pcripneumo 
nia vcro  pulmonis:eadem'que in fingulis ratione.  Eas igitur,  quar  funt in partibus apparctibus 
inflammationes,promptumeftcognofcerc:queautein  occultis,cVfebresaflcruntomnino,non 
aeque  difcernuntur.  Atmihividetur  mcnte  cgereperfpicaciciufmodiagnitio,  ac  praetcrca  pcri- 
tia  natur^  membrorum,quam  ex  fecffione  fimul  cV  exquifita  fcicntia  operationum  qjatqj  vfuum 
comparamus.  De  his  quidem  in  alrjs  tract  atibus  diximus.  Nunc  vcro  no  darur  dc  his  fermonem 
adiungerc,  quando  tibi rcpente  peregrinandi  neceffitas  ingruat.  Quo  pacfto  vcro  quifpiam  cas 
optimc  curet  inflammationes,que  in  apcrtis  partibus  conftant,  hoc  tibi  primum  trandgere  fata- 
go,  pnncipium  fumcns  ab  ea  pafilone,qua:  plurimum  fit,atq3  ldcirco  to  tius  gcneris  affcrt  appel- 
iationcm.  In  qua  hoc  in  primis  conliderandum  exiftimo,quod  cV  in  alrjs  omnibus  magnam  vim 
habet,vt  morbi  occalionem  inueniamus. 

Pe  CcUifis 


DE    ARTE  CVRATIVA 


De  Caufis  Inflammationum,  ac  clc  Commumbm  lndicatiombtis  lUarum  curandarum.      C  .AP.  x .  E 

ESt  igitur  vna  quaedam  apparcntium  lnHammarionum  occafio ,  quae  non  admodum  occulta 
cft,uuaeFluxioappcllat,  mfiqrlq^  lllisconiungatur ,  quaealiquaaliaexcaulaeuidenti  facftx 
videntur:quandocnun  nulla  cxijsprxcedentemembrum  confeftim  patitur  inflammationcm, 
ea,qua:  hanc  palfioncm  caula  gencrat,Rheuma,id  cft  fluxio,vocatur:  ipfa  vero  palTio,difpofirio 
rheumatica.Oportctqj  in  his  lnflamationibus  principiacurationum  optimaftcri:nam,  quae  in 
iplis  crrata  coiuingunt,difricuItcr  fanabiles,  aut  omnmo  infanabilcs,faciunt  difpofuiones.  Sunt 
autcm  haec duo  maxima  errata,  ii  nulla dc  toto  corpore  prouidentia  habeatur : cV  fi  calefiat  atque 
humcftetur  ctiam  mcmbrum.  Harc  vcro  duo  medicorum  pleriqj  delinquunt,  non  nulli  quidem 
a  Mcthodicorum  haereli  perfuafi,  cV  inHammationes  omnes efie  paffionesaftri<ftas  exifrimates, 
quas  claxarc  oporteat.  Sunt  vcro  quidam,qui  line  ratione  atqj  vlla  conlideratione  iftos  fequun^ 
tur,  vnam  cxcufarionem ad  malc agendum  habcntcs,cum  multis dclinqucrc.  Scd  neq?  ex Dog^ 
maticis  mcdicis  quifpiam,ncqj  ex  Empiricis  ita  fenlit:  fed,  quod  cV  ratio  cV  cxpcrientia  fuadet,to 
tum  quidemcorpuseuacuarc  congruiseuacuationibusconfulunt:  Ipfam  vero  inflamatam  par^ 
tcm  perfundercacfuperlinirccis,  qua;id,  quodinfluit,  rcpellendivim  habent:id  vero,quod in 
mcmbro  patientc  continctur,  cuacuandi:  vim  autcm ac  robur  adiungendi rjs,qu£ ia aftecftae funt,  F 
partibus.  Adquae  vero  infpicietes  oportcateuacuarc,  iamcV  antcadiximus:fedcVnuncbreui>- 
ter  commemorabimuSjVt  in  fcquentibus  memoria  feruata,non  fit  neceffarium  in  fingulis  paffio 
nibus  eas,  qux  cuacuationcs  indicant,  audire  intentiones.  /Etatem  igitur,  8C  tcmpus  anni,  cV  rc^ 
gione,cV  pratfentcm  conftitutionem,  cV  cius  qui  afficitur,robur,  habitum  q3,cV  confuctudincm, 
atq3  ipfam  aegritudinis  naturam  diximus  confiderandam :  cx  his  enim,quando  cuacuare,vel  non 
euacuarcoportct,cV  vnde,cVquomodo,inuenitur:  Velutiinea,dcquanuncagitur,difpofitione, 
ad  gcnu fluxus  dcferatur,atque hoc  fubito  plurimum  attollatur:  tibi  vero  totum  corpus  plcnum 
languine  appareat,cV  valida  laborantis  vis,tempus  autem  anni  fit  ver,  regio  tcmperata,  arger  ve-' 
ro  lit  adolefces  aut  iuucnis :  is  fanguinis  cuacuationc  ex  fuperioribus  partibus  indiget.Oportet  6;$ 
incidereciusincubito  vcnam,  autfcilicct  interiorcm ,  aut  mcdiam  :fi  vcro  aliqua  pars  fuperior 
patcrctur,  per  inferiora  fanguis eft  cduccndus,  fempcr  enim  fluxionis  motum  ad  contrarium  re- 
trahcre  cxpedit.  Atq?  cmplaftrum  apponcndum  cft  "ex  fcmpcruiuo  cV  corticibus  malorum  puni  A.li  ^f.j.t. 
corum  in  vino  dccociis,cV  rhu,ct  farina  hordci  copofitum: hocenim  in  talibus  optimum  eft,atq$  c '  ' 
ad  omnia,quae  faccre  intcdimus efficax:  rcpcllit  enim  id,quod  infl uit,atqj id,quod  continet,exic 
cat,cV  membra circunf hntia  corroborat.Millc  qj  alia  medicamina  codem  modo  coponere  licet, G 
quorumcompofitionis  viamacmoduminlibrisdcmcdicaniinibusdidicifti.Vndeegoquoque 
in  iingulis  vnum  aliquod  tibi  fubijciam,futurum  tibi  cV  monumcntum,cV  exemplum  eius,que 
m  alijs  cftjfacuitatis.  Si quidcm  non  admodum  doleant,  talibus  vtcndum  eft: cum  magno  aut do 
lore  fluxu  incidcntc  non  fic  oportct,  neqj  aquam  calidam,  neq3  oleum,  neqj  farinae  triticeae  cata- 
plafmata affcrrc:  ha'cenim  omnia difpolitionibus  rhcumaticis  aducrfantur,  quauis  ab  initio  ali.* 
quid  iuuarc  videantur.  Sufficit  autem  in  huiufccmodi  affccftibus  vehcmentiam  doloris  mitigare 
aliquo  ex  ijs,  quae  cx  paffccV  olco  rofaceo,cV  pauca  cera,quae  ui  vtroq3 i  it  liqucfacta,  connciunu 
Oportetautcm  ha:clanisexcipcrefordidis,quae  plurimum  cefipi  habeant:cVxftatcquidemfri- 
gida,hyemc  autcm  tepida  apponere:  Sic  etiam  cataplafmata  ex  arnogloffo,len  te,pane,cV  rofaceo 
olco  adhiberc:  paulo  autem  fupra  patientes  particulas  apponere  fpongia  vino  acerbo  intinclam, 
aut  aqua fiigida: melius vero  fucrit,fi  parum aliquid aceti adiungatur.  Qudd li  haec cura infigni 
ter  profuerit^ncq^alicubi  pus  feoftcnderit,emplaftris,qugadfluxionemmolliaparatur,elt  vtcn- 
dum.  Optima  vcro  ex  ijs  funt,quae  exiccandi  cV  repellendi,quod  fluit  fanguinis,  iine  dolore  vim 
habent:qucmadmodum  ea,quae  vchcmenter  intendunt,  atq^  idcirco  dolorcm  afferunt,  plusdo^ 
loribus  obfunt,  quam  exiccando  proficiunt.Tale  igitur  oportet effe  medicamen,  qualc nobis  in H 
vfu  eft,quod  ex  chalci  te  conftat  oleo  rofaceo  diflolutum :  fi  vero  lanam  mundam  vino  acerbo  ma 
defeceris,cV  exterius  appofueris,  plus  iuueris.  Quovd  fi  pus  fe in  particula  oftenderit,  cataplafma 
imponere  oportet  femel  aut  bis:  plus  vero  in  praefentibus  iuuat  farina  hordeacea: adiungcndum 
tamen  in  his  aliquid  vcl  aceti  vel  vini.  Et  poft,  quam  fecueris,  cV  pus  euacuauens ,  cauendum  eft 
deinceps,ne  oleum  aut  aquam  imponas.  Et,fiquado  vulnus  ablucre,  aut  abftcrgerc  oporteat,me 
licratovel  oxycrato  cVvino  cV  mulfo  vtendum .  Superponendum  vero,  fiadhucinflammetur, 
exlcnte  cataplafma:  fiverofineinflammationefuerit,aliquodexijsmcdicamentis,  quf  empla^ 
ftica  vocanf:  quibus  in  huiufcemodi  fedionibus  vti  confueuimus,  cV  precipue  eo,  quod  ex  chal- 
cite  conftat.  Apponenda  vero  fupcrhaecextrinfecus  fpongiaaut  lanavino  acerbo  perfufa:  q>fi 
acerbum  non  affucrit,  tanto  aceti  aqua  temperanda  eft,  vt  adhuc  potari  poffit,  atq^hac  intingere 
oportet.  Sunt  vero  cV  ad  hoc  oportuna  ea  vina,  qu£ aliquid  aquae  marina;  recipiunt:  cV  tu  quoqj, 
vbi  fit  opportunum,  potes  corrficere  permifcendo  fal  ei ,  quod  aff uerit.  Vulneri  autem  nullum 
ex  medicamentis,quae  oleofa  funt,apponendum,quale  eft  macedonicum,  cV  quod  tetrapharma- 
cum  nominatur:  nam  exquifite  exiccare  expedit.  Ita  quide  fanare  oportet.quae  ex  fluxionc  fiunt, 
inflammationes.  Qiiae  vero  alia  ex  caufa  fiunt,  humedare  cV  calcfacere  nihil  prohibet.  Et,  fi  ad 

fuppurationem 


AD    GLAVC    LIB.  II 


102 


A  fuppurarionem  perducere  voluens,cataplafma  cx  farina  tnncca.qua?  ffl  o!co  atquc  aqua  ebulhe> 
nt,apponendum.Et.hquando  fcarihcare  oportucnt,neq;  hoc  vcrendum  cft.  Si  vcro  ca>,  qua? cx 
tiuxionibus  huntantiammationes  fcarihca  ucns,magnum  afiaca  malum.ac  pcr  inina  prclcrtim. 
Nam.quarcunque  ex  lplis  longions  tcmpons  exiftentes,poft  totiuscorpons  cuacuationem,  atqj 
aham  opportunam  curationcm.  quafdam  dunties  atquc  nigrmcs  in  mcmbris  habcnt  dcrchcus, 
his  fangumem  autcrre  nihil  ablurdum  cft.nequeenimamphuihannrianimationc:.  cxilhmande 
funt,ficurincq$eryfipcIas,quod  ram  huidum  elt.  EtcnimcVhocpcrinitiaquidem  intngidandu 
clt.runc  praefertim.  cum  iine  maniteita  occalionc  ta:tum  tuerit.quando  vcro  la  1II1  deerit  feruor, 
cV  feanhcare couenit,  atqueemplaftrum  cx  tanna  hordcaccacahda.  6V ccratum,cV ahud ahquod 
mcdicamcn  exditIoiuentibus,apponendum.Non  tamcn  ex  vcna  in  talibu^  fanguine  mitterc  ne- 
celTeelt,  fcdventrcm  tantummodo  cxpurgare  fufficit:dandum  autem  medicamen,  quod  bilem 
flauam  cducat.  Si  vcro  pallio  parua  tuerit.neq; hoc  tacere eft  neccllarium.fed  furficit clyfrere  acri 
vri.  Qu,cveroex  vlccribusnunterylipelata.cVquecunq;adeo  manifeftascaulashabent.il  lranm 
voluenscataplafmaapponcreex  tanna  hordeacea.cV  pradertim  li  antcafcarihcauens;nihilnoce- 
bis.  Inriammationibus  vero,  quarcum  erytipclateconiuncla:fu:K,cVcryfipelatiscuminriamma 

B  tione  luncris.  mifta,  quantum  hcn  poteft.  curatio  cft adhibenda.  iempcr  q;  llli.quod  magis  fupc 
rat,  reliltendum.  Etcorum  quoquc,  quarBuboncs.cV  Phymata.cV  Phygethlaa  Graocu  dicuiv 
tur,umilcm  rjs.queinalns  partibusiimilesacciduntdifpolitioncs,curationcm  oportctadhibcre, 
prxtcrcuam  rn  parnbus,  qua:  acnora  medicamcn  ta  rn  eildem  atiecnbub  pollunt  tolerarc ,  quem^ 
admodum  laxiorcspartes  ,  quas  adena*  vocant.  Herpetasautem ,  quantum  ad  totius  corpons 
euacuationcm atnnct,vt ery; ipclata.  curare oportet: quantum  vcro  ad  patictcm  particulam,  non 
omnibus  iimihs curatio adhibetur.  Nam.qui excdentes  lunt.  rcfngcrari  quidcm  dciiderant  limi 
htcr  alrjs  herpctibus  cV  erylipclaus:  non  tamcn  ca  ierun  t  mcdicamenra,  quc  praeter  ld.quod  rctri~ 
gcrant  ctiam  humeciarc natura apta iunt.rcd  fola admittuni rctngeratia,  qua: ctiam  maxime  pof 
iunrexiccare.Non  lgitur  vel  laciucam.vcl  poIygonum,neq;exltagnislcntem  autpalultrem  .  - 

tum.velanthyhcn ,vd  pl\ Tion.vel portulacam,vellerm,vclieniperuiuam,  vcl  tale   .....  J 

refrigerarepciTitatq:humcciare,appcnereoportet,  qu2eryiipelatibuserantopportuna:neq  ue 
vnquam  fpongiehdas  trigida aqua  pcrtufx:  r.cq;  (blano,  quamuis retngcrandi  a:q:  vna  exiccadi 
vim  habet,fed  mediocrem.Cum  igiturmaio:em,quam  folano  adiit,  expctuntliccuatem,  (uper- 
imponcreiplisoportctabimtio  quidcmex  vitecapreolos ,  cV  ioharubi.  cVrubicanini ,  cV  arno» 

C  glofll.  Pof:  hxc  vcro  cV  lens  adiungenda ,  li oportcat ,  cV  ahquando  mcl ,  cV  fanna  hordeacea,  cV, 
quod antea  fcripfimus  ad lntiammationes,  qux ex Huxionc cucniunt,  cataplafma ,  dempta ab eo 
femperurua.  Ipfa  vcro  loca  cxulcerata  munge  medicamcnns.quae  ad  herpetas  rn  libns.qui  Phar^ 
maceuticidicuntur,  fcripta  funt:multa verohuiufmodiapudomncsinueniuntur.plunmaq;  cx 
his ad hguram  paruorum circulorum fcrmantur.Er.vbi  vti  volueris,  cx  pailo  hquciaccre  opor^ 
tet:c£lipaltumnonahuerit,vino  tcnui  cV  albo  cV  fubadltringente,  qualecft  Falcrnum.  cV  Maffi 
Loticum.cV  Sabinum.cV  Adrianum,cV  Arlvinum,  vtendum  cft:  cauendum  tamcn .  neobanti^ 
quitatem.ahquam  cotraxerit  mguftu  acntudincm.Et.li  pofci  aquofa  loco  horu  ahquando  vfus 
fueris.nil  deterius  feceris.  Iam  vero  m  Iongum  tempus  protraciis  vlcenbus,  ncquc  pailo  circuli 
parui  funtdiluendi.neq:pofcaadhucaquoialit:cV  vina,qua:  iuntaditringenua,  lumcienrer  con 
ueniunt.precipuequidem  nigra:cV,li  ea  nonatTuerint.alba.  .Mcdicamina  autem  rn  hoc  tcmpore 
ipfis  prxapue  funt  accommodara,cV  quod Polyide  vocatur,cV  Pa!ionis,cV  Mufar.cV  Andronis, 
cVquecunqueahahis limilia lunt.  Herpctas vero.qui lumma tantummodo  exu!cerant;nili  diu 
perdurauerint,nullohoruminungereoportet,  +  comburutcnini  iortiicr.}>c\'\  c;icmcntercxic-  t :  -  - 
eant:vcrumiftisfufficiunt,quaccunq3vimglaucr)habent,medicamcnLa.  Diiuereautcm  maxime  '  ; 

Dquidem aqua:q> fi nil proteccrit, etiamacctum  adiungereoportct:quod li etiam folani fucco f.-. .  t  '. 
tmxens,autarnoglo(Ti.  plusetiam  prohcics.  Summaum  vero  hxc  cccognofccreoportct.  quod  »».:  wtcnia 
omnevlcuSjfiuelponte,  fiueexaccidentUiueex  vulncre  facium  tucnt,  exiccaridefiderat.mcdi-  rj::  2 
camento  Vt  mquit  ]  Hippocrates"  non  alpero,  hoc  eft ,  non  mordente ,  ncque  vehcmcnter  lri^  Lib.  d;  viccri- 
tante.  pneterquam  vbi  mahsinum  cV  cum  putrilagine  tucnt:  taha  enim  acriora  expetunt  medica-  -  -  JQSC 

a.       n-  ii  i     r       r    K  i_  i     •    a,     r  o,     .  *»»,/-     ■        ,  apnncipio. 

mma.  CX  quae  lgnis  vires  habent,  quaicelt  mily,  cx  chalcms,C\.  arienicum,cx  calx,Oi  landaraclia:  t ' 
etemm  nonaliter,quam  lgnis, aduruntmedicamentahuiufcemodi:  latpius  vero,  vbi  lftacelle^  ^  "^- 
rint,  lplum  ignem  adhibemus.  Quaproptcr  cV  11  s ,  qui  Carbones  appcllantur,  luper  ipfamcru> 
ftam  ,  vbi  pra:cipuc  particula  putreht ,  huiuiccmodi  mcdicamcntorum  rutura  eit  conueniens, 
Non  tamen  Iocacircumiacentia  tagerecxpedit.ne  teipfum  lateas  ca  cxulcerans.quxminimeeX' 
peditlcd  antcdiciis  drculis  paruis  vtendum  cft.quaiis  eft,qui  Andronius  nominatur.Si  quando 
vero  rubor  lnualucrit  cV  multa  phlogcfib..  medicamentum  palTo  dilucndum,  vcl  arnogloffi  fuc^ 
co.  Si  vero  magnus  ht  tumor,  vino  quidcm  accrbo  rn  principio ,  poltmodum  vcro  cV  aceto.  Ca- 
taplafma  etiam  ex  orobi  fanna cV  oxymehte  contecium  apponcndum :  atque  antc harc  fratim  ab 
initiotantum  finguinis  auferendum ,  quantum  fufficit,  niii  ahud  prohibuent.  Hx  quidem 
funtpalnonum  pcr  gcncra  curauones:  quxpronatura:  mltrumentorum  paucntium  vancrate 

muranair. 


DE    ARTE  CVRATIVA 


mutatur.Quatuor  vcro  funt  ab  hts  indicarioncs,  ab  corum  tcmperatura,a  formationc,a  fitu,atq3  E 
a  virtute.  A  Tcmpcratura quidem,ii  non  nulla  quidem  ex  iplis  natura  licciora  funt,  non  nulla 
autemhumidiora:qua?dam  frigidiora,  quedamcalidioracxiftunt:Etfecundumcomugationcm 
humidiora ac calidiora,vcl  humidiora  8C  frigidiora: vel  licctora 8C calidiora,vcl  licciora  atq3 f rigt 
diora:autextototempcrata.Oportetq3incurationibusintcti'oncmhaberiad  membri  naturam: 
hoec  enim,quoufq3  intrigidandum  aut  cxiccandum  lit,docct.  Nam,  (i  carnofe  partes  inrlamatio-- 
nem  patiuntur,paulum  exiccandae  funt:  venofae  quoq^,  quauis  lintcarnofis  licciores,  non  tamen 
cV  ip(x  multum  cxiccari  defiderant.  Scd,qugcunq3  natura  artcriofae  funt,magis  vcnofis  funt  cxic 
cande,atq3 his  amplius  neruofa?,cV  multo  riiagfs  his chartilaginofc; 8C  ofTeae:  nam  prius,  quam  ad 
propriam  naturam  particula  redeat,  non  dum  curationi  impofitum  efTe  Hnem  arbitradum.  Ad 
iicciorcm  vero  temperaturam  reducunt ,  quae  natura  licciora  funt:  cV ad  frigidiorcm,  quac  frigi- 
diora:cVfecundum  alias  qualitcscodcm  modo:ad  mediocrcm  vero  referunt,  quae  funt  in  fingu^ 
lis  mediocria.  Sic  quidem  partium  tempcraturae  palfionum  variant  curationcs:  At  Formatio^ 
neshocmodo:  namquaedamex  ipfis  intus  habentfpaciofitatcs,  quaedamentrinfecus,quaedam 
vtrinque,  quaedam  neutra  partc.  Velut  cx  fimplicibus  arteriae  ac  vene  8C  nerui,  qu£  quidcm  funt 
in  artubus  feu  mebris  extremis,qu£  graecc  ca>h  dicuntur,intus:  que  vcro  intra  peritoneum,vtrin  F 
que.  Nerui  autcm,  qui  in  mcmbris  cxtremis  funt,ncutra  parte:  qui  vcro  intra  periton^um,  ex  al- 
tera partc.  Vifceribus  autem  fere  omnibus intrinfccus  atque  extrinfecus  funt magne fpaciofita- 
tes.Acpraetcrcacaro ipfa, pulmonisquidcm,fpongiofa:contravero  renum,dcnlilIima:cVpoft 
hanc,  hepatis caro: fplcnis  vcro caro,  quanto  denfior  cft carnc  pulmonis,  tanto  hepatis carne  ra^ 
rior.  In  omnibus  igitur  his,  quae  neutra cx  parte habent  caui tates ,  qug  fupcrHuum  fl uxum  exci^ 
piant,  forti  tcr  cxiccare  oportct,quamuis  non  fucrint  natura  f  icciorcs,ficuti  ncrui,cV  praecipue  il^ 
li,qui  funt  in  mcmbris  cxtremis.  Sed,  qug intus  8C  extra aliquid  inflammationis  pofTunt  relaxa- 
re,non  multu  huiufcemodi  fortitcr  cxiccantibus  egcnt,li  pradertim  laxam  carne  habuerint,qut> 
admodum pulmo.  Atex Pofitu indicatio,neq3 ipfa  ncgligenda eft: nam,pcr quc euacuare opor 
teat,atq3quomodo,ipfaprecipuedcm6ftrat.Fluentium  igituradhuchumoru,Antifpafis,  ideft 
Lib.de Humo.  retra<5tio,iic.n.Hippocrates  |  nominat:eorumautem,qui  lam  membruobfcdcrunt,Parocheteu>- 
d prmcjpio.     rjs  ^  cleriuatio,medela eft.  Vtrunq^  autem  cuacuationis  genus  per  comunes  vcnas ficri  praecipit. 

Veluti  inlocis  muliebribus  retrahcs,  fi  cas,  queincubitofunt,fccueris  vcnas,autiuxta  mammas 
cucurbitas  appofucris,  vel  manus  concalefcccris ,  8C  fricueris  atquc  alligaueris  :  Deriuabis  au-- 
tcm3ft  eas,  q  ue  m  poplitibus,  aut  talis  funt,venas  diuiferis,cV  cucurbitas  coxis  applicucris,  8C  cru  G 
ra calcfeccris,  ac  perfricueris,  atq3 alligauens.  Et,  fi  quidem  in  parte dextra  locorum  muliebrium 
pafTio  fuerit,a  dcxtra  manu,aut  crure  detraxeris  fanguinem:  fi  vero  in  liniftra,  a  membris,  qu£  il- 
i.dcRat.via.  li  e  direcfto  funt.  Quodcnim  ab  ipfo  Hippocrate  |)  Cat'ixin,dicitur,  hoc  ipfum  eft,  fccundum  re^ 
jnacur.  19.7^-  c^itudinem.  Interiorcsautem  venas  incidere  oportct:  hg  cnim  viciniores  magis'que  edireclo 
bi  i?'pc!  funt  patictibus  mcmbris.  Nam,fi  fplene  inflammationcm  paticnte,fanguinem  vis  euacuare,  in^ 
teriores  in  manu  finiftra  venas  fecato : 8C  fi  hcpatc,eade  ratione in  dextra:  Siquid  vero  cx  fuperio 
ribus inflammationcm  habucrit ,  veluti  in  his  affedtibus, quos  Greci  fynanchas cV  ophthalmias 
vocant,  8C  quicunq^  alrj  capiti  aduenerint,  cas,  qu£  extrinfecus  funt,atque  e  direclo.  Patientibus 
vero  membris  extremis,  a  coni  ugibus  euacuatio  facieda  eft,fiue  retrahere  velis,fi  ue  deriuare,pre 
tcrquam  vbi  paffio  fitinueterata:  tum  cnim  a  membro  ipfo  patientc  detrahimus.  Sic  igitur  in  fy- 
nanchicis  cas,  que  fub  linguafunt,  vcnas  incidimus,  quando  iam  totum  corpus  vacuum  fe  nobis 
obtulerit,paffio  vcro  fitdiuturna.  SiccV  hepati 8C fpleni  cucurbitulas  appIicamus.SiccValiud 
quodlibet patiens  membrum  fcarificamus ,  fi  non  amplius  humores  influant  (tunc cnim  magis 
iritaueris,  acmalum  duplicaueris)  fed  quando  iam  totum  corpus  expurgatum  fuerit,  neque  iam 
aliquid  influit,aliquid  vero,quod  pridem  influxerat,in  membro  contineatur.Et  quidem  labora-  H 
tibusgibbis  hepatispartibus,  quddpervrinamtrahere  oporteat:  concauis  autemper  excretio-- 
nem  inferiorem :  fitus  ipfe  vifceris  indicat:  atq^  etiam  thoraccm  8C  pulmonem  per  tuiTes  expurga 
re:  ventriculumautemcVftomachumpervomitus:  inteftinaautem  per  inferiores  excreriones: 
qucmadmodum  8C  fplencm  8C  renes  per  vrinas:  locos  autem  muliebres  pcr  menftrua :  cerebrum 
autem  atq3ei'us  membranas  pcr  palatum,cV  gargareonem,cV  nares,6V  aures.  Sed,quovd  et  rjs,qug 
in  furjerficie  funt,  partibus  talia  medtcamenta  apponere  oporteat,  qualibus  eget  paffio:  fjs  vero, 
qu£  in  profundo  funt ,  8C  quas  per  multainterpofita  debent  eorum  virtutes  attingere :  non  qua- 
lia  nunc  fint,fed  qualia  futura  fint,ex'fitu  mcmbrorum  agnofcimus.  Quare,fiue  medicamentum 
eftexfjs,qu^extrinfecusapponuntur:  fiue  exrjs,qugcomeduntur,aut  bibuntur:  non  prefens 
eius  vis  confiderada  eft,fed  qualem  obtinebit,qn  ad  membrum  affecTum  peruenerit.  Ob  h^c  igi-- 
tur,buecunq3i'n  pulmonis  inflammationibus  extrinfecus  thoraci  applicantur  mcdicamcnta,val 
defortioraatq3acrioranaturafunt3quavm  fiipfavifceri  patienti  apponerentur:  quod  enim  per 
multorum  corporum  media  ipfi  membro  patienti  eft  occurfurum,  omnino  exoluitur,cV  viribus 
deficit,  fi  ab  initio  fuerit  imbecille.  Tm  igitur  aduentitfj  roboris  adiungere  oportet ,  quantum  in 
tranfitu  amittitur,vt,quod  relinquif,gquale  remaneat  ei,  quod  taclu  iuuat.  Ob  id  igitur  in  thora-' 

cis 


AD   GLAVC.   LIB.    II;  105 

A cis  inflammationibus,quae  in  par te fumma  confiftunt,  ea,qua: folum  claxarc poflTunt,  fufficiunt: 
intrinfccusautem,  ficuti  in  mcmbrana  fuccingcnte,  acriora  funt  necelTarra,  Et  dc  fplene  cnam, 
atq3 hepatc,  omnibus  qi  vifceribus  intra  pcritonaeum  ratio  eadcm.  Sarpius  cntm  ex  medicamctis 
impofitisvlccraturcutis,quamuisduriorminusq3adpatiendumhabilis,quam  vifcera.Et,li  ip 
fis  vifceribus  medicamenta  apphcai  e  polfcmus,quibus  fubindc  indigent,  tato  molliora  elfc  opor 
teret,quanto  cV  iplorum  natura  iacilior  affici.  Et  quidcm  omnia,quae  comcdcre  vcl  bibere  iubet, 
medicamenta  vifccrum  palfiombus  opitulantia,hec  multo  acriora  ac  potcntiora  viribus  clfe  con 
uenit  pra:  ijs ,  quibus  indigenr  membra  morbis  affe<fta:cxccpt;s  lllis,  quae  cV  vcntnculo  cV  ftoma 
cho  auxiliantur,  ha*c enim  fola  talia exhibentur,qualia a  paffionibus exiguntur : rcliqua  vcro  om 
niaacnora,acvinbuspotentiora  funt,  eaquepraefertim,  quaevelrenum  vel  pulmonisoccafione 
dantur.  Confidera itaquc,  quot  n  umero  partes  pertranfire  oportcat id  med;camen,quod  ad  pul 
monem  fit  perucnturum :  prnnum  quidem  os,  cV  fauces,  cV  ftomachum : dcinde cV  vcntriculum 
ipfum,  eV  quaedamcx  tcnuioribus  inteftinis:deindeeas,  qua:  funt  in  mcfenterio,  venas:  dcinde 
cas,quae  in  cauis  partibus  hepatis:  cx  quibus  ad  cas,que  in  gibbis  funt,  tranfumptum,hinc  ad  con 
cauam  peruenit  vcnam:  poft  quam  ad  cor: cV  deinceps  hoc  modo  ad  pulmoncm.  Nequc  negare 

B  polfumus,  quin  in  lingulis  partibus  his,  quibufdamadmifccatur  humoribus,ac  quandam  tranf" 
mutationem,  atque  al  terationcm  pro  natura  vifceris  capiat:  quare,quod  de  eius  virtute  relinqui'- 
tur,minusomnino  eft  atq; imbcciliius,quam  vt  mcmbrum  affecTum  iuuare  poffit.  Quc  igitur  a 
fitu  partium  indicatio  fumitur,tantum  curationem  euariat:  Quae  vero  a  Virtute,quatum  nunc 
dichirus  fum.  Quoniam  ex  partibus  corporis  non  nullae  ab  infiuenribus  virtutibus  gubernatur: 
quaedam  veroa  proprrjsatquenatiuis:  atquecx hisipfisquaedam  hbidunraxat,quaedam  etiam 
alijs,fons  cV  origo  funt  quarundam  virtutum:  cV  aliae  quidem  opus  habcn  t  peculiarc,  alia:  autem 
commune:  permutarc  opus  eft  curationis  formam  pro  ratione  earum,  quas  diximus,  differentia> 
ru.Nam  pleraq; cx rcmedijs,morbum  quidcm  finiunt, fed natiuas mcmbroru  virtutes  offendut, 
quxquidemoftenlioadtotumcorpuspcrtinet:  Quoddupliciter  fit,quatenus  aut  vifcus  illud 
alicuiusvirtutisellorigoomnibuspartibuscommunicata:,autipfiusopus  toti  corpori  vtilceft. 
Heparenim,cor,  cercbrum,  cV  teftes,  communia  vniuerfo  corpori  pnncipia  funt  virtutum:  ven 
triculo  autem,atque  locis  muliebribus  propriae  infunt  virtutes  nulli  alteri  parti  communes:  opus 
tamenventriculiquidem toticorporiconfert,locommmuliebriumautcmncquaquam.  Nocet 
autem  facpius  pafhonis  curatio  membri  paticntis  virtuti.  Que  enim  immoderate  laxant,foIuunt 

Crobur,  quarecVmembrivirtutem:  quae  autemfupramodum  refrigerant,  natiuum  caloremex* 
ringunt,quifortaffis(vtnonnulharbitrantur  philofophiacmcdicifummi)  fubftantia  virtutum 
cxiftit:  cV,  fi  non  hoc,  faltem  primum  cV  maxime  necelTarium  ipfarum  inftrumentum.  lam  vero 
cV  qualitates  quaedam  extranea:  virtutes  dilfoluere  poflunt.  Nihi I  igitur  horum  in  curationibus 
praeterire  oportct,  ne  nofmet  ipfos  latcamus,  in  eum  incidentes  fermonem,Morbus  quidem  cia> 
ratus  eft,  homo  autem  obrjt:quod  a  quam  plurimis  quotidie  fadtitari  videmus,  qui  irrationalem 
cxperienriam  colunt,atqjhaerefim  mctliodicam,omnia  artis  bona  deftrucnte,qu£  rationes  quaf- 
dam dogmaticas  quidem,  fed multis  erroribus plenas ,  confectatur.  In  indicatione autem ,  qua: 
habetur  ex  virtute  partium,quifpiam  etiam  reponeret  cV  Facilitatem  cV  Difficultatcm  ad  fentie- 
dum.  Nam,que facile fcntiunt,acria  mcdicameta non  toleranr,ficuti  ncq;  etiam  humorcs.  Nam, 
cum  acris  humor  in  ventriculi  ore  continetur,  faepius  fyncopa  corripiuntur.  Qudd  li  mediocris 
fitaffeclus,  anxietatem  cV  naufeam  habent:  cV  non  nunquam  humorem ,  quo  infeftantur,  euo-? 
munt:  non  nunquam  vero  fruftra  agi  tantur :  hoc  qj  in  illis  affe<ftibus  accidit,in  quibus  in  ore  ven 
triculi  viriatus humor  imbibitur.  Eodem  pariter  modo,  cum  ad oculos huiufmodi  dcfluxerit hu 
mor,maximum  aftert  dolorcm :  cV  puftulas  vlcerofas,  quae difficul tcr  curationem  reci piunt,  ex> 

D  citat.  Sic  quoquc  rurfus  oculi  ipfi  obeam ,  quam  habent  ad  fenticndum  facilitatem,  tolerarc  non 
poflunt  acrium  medicamentorum  viciniam,quemadmodum  neq3  etiam  ven  triculi  os :  quin  im> 
mo  necaliquod  extrinfecus  aggrauans  hae  particulae  tolerant,  cV  minus  ventriculo  oculus,  vrpo> 
te  qui  nonnunquam  etiam  ab  rjs,quae  inunguntur,grauatur.  At,qua:difficilem  fcnfum  habent, 
heccataplafmatagrauiafuftinent,cVmedicamentamordacia.  Siquisigitur  vclitcxfacilitatefen 
tiendi indicationem  illis  quatuor,quas  antea memorauimus,quintam  annumerarc:  vcl  in  ea  co> 
prehendeTc ,  quae  ex  virtute  fumitur: nihil,  quantum  ad  rcdte  mcdicandum ,  diffcrt.  Has  igi  tur 
omnes indicationes in memoria habere oportet in  quacuq? particula morbo  aliquo  affecb: nam 
cV  ipfius  Temperatura,  cV  Formatio,  cV  Situs,cV  Virtus,  lingulas,  quae  in  nobis  Hunt,  operatio- 
nes  commurantjCommuni  intentionc  feruata:  hanc  enim  ex  morbo  fcmpcr  aftumcndam  clTe  do 
cuimus.  Qui  igitur  fecudum  folam  cV  fimplicem  intemperiem  morbi  fiunt,pcr  contrarias  qua> 
litates  curantur :  Calida  quidem  intcmperies  per  refrigerantia,  fiuc  primo,fiue  ex  accidenti  refri> 
gerent:  frigida  vero  per  calefacientia:  fic  ficcaper  humeclantia:  humida  autcm  per  exiccantia, 
curantur.  i3e  eo  vero,  quod  primo  calefacit,  aut  ex  accidenti ,  plcnc  (vt  nofti)  diximus  in  eo  tra> 
rTtatUjquem  de  Simplicium  mcdicametorum  poteftate  compofuimus:  Vbi  ld,  quod  primorcfri 
gerat,  quandoqj  ex  accidenri  calefaccrc  oftendimus ,  quemadmodum  aquse  frigida:  infulioncm, 


DE    ARTE  CVRATIVA 

vbicaloris  naturalis  feccrit  rcuocationcm:cVquodcalcfacit,  refrigcrarc,  cum  rarcfacicdo  corpus  E 
cahditatcm  torcritcuaporarc.Qua.  igitur  fccundum  folasaCtiuasqualhatescorponshint  alicra- 
tiones,ex  fola,  qua!  excalcfacicntibuSjrcirigcrantibuSjlHimeclantibuSjatqjcxiccantibuspotclta-- 
teadhibctur,ad  naturalcm  habitum  rcltituuntur,ncqj  fcnlibili  cgent  cuacuationc:  Qu.e  vcro  ob 
matcria.  inriuxum,h  quidcm  bcnc  tcmperata  iint,  lblam  euacuationem  dciiderant: ii  vcro  imem. 
pcrata,cuacuationem,aiq3  vna  pcr  contrariasqualita.es  expctuntalterationem,veluii  qu.e  rhcu> 
maticardicunturdifpoiitiones.  Dequibus(vtnofti)  vnuma  nobis  volumcn  eftcditutn,  m  quo 
cV  hocftatim  abinitiooftenfum  eft,  q.  ea,  qua.  totum  corpusalit,  facuhatedcbilitata,  huiuimodi 
fiuntdilpoiitiones,  cumaccruatafupcrHuitasad  partes  prarcipuedcHuatimbcciIles.  Si  cmm  pcr 
rhcumaticam  difpoiitioncm  fanguis,  qui  in  huiufmodi  partes  fluat,aliqua  lubcat  cacochymian, 
miftaonturdifpoihio:quod  tortcranilimceuenit.  Saguiscnim  iine  pituita,  aut  flaua  vclatrabi" 
le,Hucns,tcnuis  fcmper  mihi  coliftentia.  apparuit.Ex  aliaautcm  quapiam  caufa  ii  pars  intumcat, 
confiderandum  cft ,  an  huiufmodi  aHecftus  iit  phlcgmonc,  an  icirrhus ,  an  ocdcma,PhIegmoncn 
ideftinflammationemnominantibus  nobisomncm  calidamac vcluti  flammcam  difpoiitione: 
cuius difterentias  paulo  antc diximus.  Tcmpus  itaqj cft,  vt dc cedcmatc breuuer fubrjciamus,vt 
.  mcmineriscorum,  quaelatiusdehocnosdicereaudiuihi.  F 

DeOedem.tre.  C^4P.  3. 

OEdema  "igitur  vocamus  tumorcm  mollcm,  dolorisexpertcm,  quem  expituitofa  fubftatia,  A.Ub.4  Ej.i 
autfpintu  vaporo!ohei'iconftat,qualisincadaucribuscucnit:  Non  nunquam  ctiam  inpe  C  I-foL+J7 
dibus  5C  cruribus  eorum,qui  aqua  intcrcutc,  cV  ph  thiii,cV  aho  malo  habitu  (Gra'ci  cachexian  vo 
cant)  laborant.  Verum  tale  cedcma  in  pcriculoiis  illis diipolitionibus accidcns eft ,  nulla  propria 
pra_dpua/quccurationcindigcns:folaenim  fric.io  exoxyrhodino,  aut  non  nunquamcx  fale<3_ 
olco,veletiamexfalcinic(ftooxyrhodino,liihtipfuni,ahacj3huiiifmodi  niuha.  Cum  vcro  pro-- 
pter  pituitam  parti  infl uxam  huiufmodi  ht afte.-us,  fpongia  in aqua,  qua' parum  accti  habucnt, 
infufa  paffioncm  ahqn  fedat:qua.  fi  non  quieucnt,  plusacetimifccndumelt:  iittri  modcratiip^ 
fius  temperatura^vt  poifit  ipiam  quifpiam  bibcre.  Qua.  autemcxca  plusaqu.e  cotinct,  m  pnnci 
pioadhibcndaeft,maximein  molhbuscorporibus:que  vcro  hacfortior  fucnt  in  robuftiscV  d_u- 
ram  habcntibuspcllem,cVqua*ad  primam  fpongia.appolitionem  non  iuuantur.Oportct  aute 
fpongiamomninonouamclTc,qu.e  fi  non  ah^icrit,fahem  cxquihte  abluaturcxaphroni.ro  cV  ni 
tro,cVexca,qua:coniaftacle,idcit  lixiuium  diihllatu,  a  Grecis  nominatur.  Quod  licx  his  ocder  G 
manonquiefcat,aluminis  parum  imponcndumcftjfpongiacjjomnino  nouaapph'ce'.ui\Si  vcro 
in aliquo ex mebris cxtrcmis  tale fucrit cedcma,  incipiedo  ligaturam  m  imis  partibus  hnircopor 
tetinaltioribuSjiniectionemcVcomprefTioncm  cV  vniucriam  diftnbutioncm  facicndo,  vclut  111 
fracTionibus.Curationiscnim  intcntio  in huiufmodi  aftcc.ibus miftacft,  vna  quidcm  vtcorum 
fubftantia.aliquiddilfoIuatur:alia  vcro,vtaliquid  congregctur  ac  rcftringatur.  Si  igitur  pcrea, 
quediclafunt^non  fedctur,  tuncaliquid  fortiorum  medicametorum,  quod  tcmpcraturam  mifta 
habeat,cx  dictis  viribus  adrjciendum  cit.  Ego  in  diuturno  cedcmate,  vbi  prius  pai  ticulam  olco  i. 
leuilTem,  dcinde  fpongiam  cx  lixiuio  appoiuiflem,  atq^  vehemcntius  ftrinxillem,aflectum  pcrfe 
cfte  curatum  vidi,  non  amplius  videlicet  hac  curandi  regula  habente  miftam  virium  intetionemj 
fed ad  difcutiendum  cV  incidendum  dechnate: id  quod  m  omnibus  tcre  diuturnis  aftecnbus  pro 
batum  haberi  non  ignoramus.  Poftquam  vero  fatis  ad  te  de  cedematis  fcripfimus ,  de  fcirrhoiis 
deinceps  tumonbus  dicendum  eft. 

De  Scirrho.  C^P.  4. 

XquifitusYcirrhusefttumorprafter  naturamfenfu  priuatusdurus  cu:  non  exquifitusvcroH  A ''^4^-' 

 L  „:  __r__r_L_i--___  j_0_.r  .1  -  _______  _-..__. -5  o  _-_/-__  i:i7.i;  ___-  c.n.fo.4j..a 


E 


_^non oino infenfibiliseft,difticultcr  tri omnino fentit.  Scirrhus  igitur  lnicniibilis  curatio 
nem  non  recipit:  qui  vero  difficulter  fentit,no  incurabilis  quidcm  eft,  non  tamc  facilem  curatio^- 
nem  admittit.  Fit  autem  ex  humore  lcnto  cV  CraiTo,qui  partibus,quac  induratur,tenacitcr  lnhgi-' 
tur.Interdum  itaqj  ftatim  a  principio  congregatur  paulatim  cV  augetur:crebrius  vero  medicor u 
imperitia  paratur,  cum  vehementer eryiipelata cV  inflammationes  aftringunt £>C intrigidant.  Si. 
quis  igitur  medicamenta  vehementer  diiTolutiua  induratis  corponbus  adhibuent,  quae  manife^ 
ftam  taciant  fcirrhi  diminutionem,breui  tempore  fperabit  perfecTam  curatione,non  vere,  igno^ 
rans,  q.  reiiduum  patTionis  hoc  curationis  modo  incurabile  redditur :  tenuiori  enim  ex  eo  dilTo^ 
luto  humore,  refiduum  exiccatum  lapidis  duriticm  aiTequitur.  Non  igitur curanda.  funt  partes 
indurata.  medicamento  immodice  ficcantc,  fed  eo,  quod  calorem  habeat  tepidum,humiditatem 
veronecmultam,  necomnino  minimam:  quod  enim  fuperfluumhumoremhabet,nihilom- 
nino  diiToluit:  quod  vero  minimum,plus,q  oportet,exiccat.  Oportct  igitur  induratum  corpus,a 
medicamento,  quod  auxilio  futurum  fi t,  fimile  quid  pati  ijs,  quat  fub  Sole  funduntur:  vocantur 
autem  Maladica,id  eft  mollift'cantia,huiufmodi medicameta: de  qbus am plius diximus  in  quin 
to  tradatu  libri,  qui  de  ftmplicium  medicamentorum  viribus  infcnbitur.  Et  exempla  eoru  dicfta 

funt, 


AD    GLA  VC    LIB.  II 


104 


A  funt.fimplicia  quidcm,  mcduluc omncs atq? adipcs.  Ex  mcdullis  primas  partcs  obtinct ccruma, 
dandevirulina:cxadipibusauicm  adeps  anicrisin  volucrum  gcncrc.leonis  veroinpcdcitrium, 
oetcrisprxirat.  AtvcrOjquiexgallinafumnur.anlcrinLim,  cV  quicxpardo.lcomaum  lequitur, 
acdeinde  vrlinus.atq;  uunnus.At,quiexcaprisaccipitur,cV  craiiior  cV  liccior  prcdict!seit,eo  qj 
adhucmagis,quiabhircocapitur:at,iamdictumclr,  q>  huiufmodi  arfeaus  mcdicamenris  vche- 
menrcr  iiccanubus  non  mdigcr. Dcdirlcrentu  vcro,que cx corum  tcnuiutc crat htudinc q3  onf, 
indicatiue quidem  didum  cit,manifcftc  vcro  ncquaquam  adhuc: iccirco  in  mcmonam  C&bd reuo 
canda  lunt,quat  lnuiccm  commcntabamur,quando  Ccrcylln  pucrulum  curabam,cui  cx  cryfipc- 
latenimisinfngidatoatqucaftncto  tumorlcirrhofusintotofcmorc  rclinqucbatur.  Exiftimaui- 
nius  enim  mcdicamcnu,qua:  lplum  curarc deberent,  tcnuiaclTc  oportcrc: quarc  fcmur  olco  per^ 
f  undcbam  in  profundam  peluim  polno  pucro,que  mulrum  fabini  olei  cotincbat,eo,cp  omnium 
tcnuiiiimum lpfum  cllc fciebam.a balneo  vcro abftincbam, nili  m longo  lntcrualio  dicrum  Kfc- 
tiuscorporis  curaudigratia.  Poftquam  vcro  partem  fouimus.mcdicamcnu  cx  prcdictis  mcduU 
lis  cV  adipibus confecta  adhibuimus,mifccdo  nonnunquam  bdclhum  fcythicum,  maftichc  egy 
puam.atqjammonncum  thymiama  vocatum,  quod  pingue  cV  non  vctultum  clfct:  hmilitcr  cV 
B  chalbancn.  Et  poir,q;  pcr  h.cc  ura:paratum  fuerat,  foluens  ammoniacum  pinguiflimum  ln  accr^ 
rimo  aceto,circuhnun  totum  fcmur  circum  circa:  deinde  pcr  ahquot  dics  rurfus  opopanaccm  pin 
guilfimum  mifcui accto  accrrimo,cV  iiuius  vidclicct  cxolucns  id.quod  rccens  erat:alioquin  pin- 
$Tuenonpcrnuncrct,  quemadmodum  nccbdelhum.nccammonucum.ncqjctiam  chaibanc:iuf 
ii  qi  puerum  altcn  cruri  mnixum  laiurc,  vt  plus  cibi  ad  lllud  ferrcrur.  Pofrca,  vbi  rcpulfus  erar  u 
lcirrhofus  tumor,timcns,  nc  eius  rchduum  mancrct,  omnia  e  contrano  faccrc  aggreffus  fum,  fe^ 
murcxaliquo  mcdicamenroeorum,quepicc  conftat,  pcrungcns.M.miieitc  ltaqjdarcbat,  q?ex 
aceto  linimcnucgrcgic  tumorcm  comminuerant,laxatiua  autem  molliorcm  rcddiderant,  mino 
rem  autem  ncquaquam:  viciffim  th  cis  vtcndo,adhibito  conuenicnti  moderaminc.pucruium  cu 
raui,  fic,vt,  lialtcroduntaxatmedicamcntorugcnerequiscurationcmattcnuiTcr,nihiladfcirrhi 
folutioncm  profcciflcr.  In  tendonibus  (vocoautcmhcmuiculorumaponcuroko.  tdeftenena 
tioncs)  cxpredictorum  medicametorum  vlu  manirefriiTimaauxilia  viden  licet.Tiqms  recte vra^ 
tur  curatione  ex  pyritc  lapide.  Oportet autcm  eum.cum  lgne  excanduent,  accrnmo  accto  afpcr- 
gere.acdeinde  fupcr  lapidem  mouerc  parrcm  ar!ectam,vt  a  vapore  furfum  lato  lcirrhus  diffolua' 
tur.Mulue  cnim  partes  lam  plane  curuata:  conuolute  q,  hoccurationis  modo  mcmbrum  dimo- 
C  ucndo,pcrfcctc fanaue  funt, vt  fcrc  magicum  opus  vidcrctur.  At  oportct praepararc  melhncado 
parrem  fcirrhofam  mcdicamentis, de quibus  fupra diximus.  Quin  etum  m hac  ipfa.  qua: ht  pcr 
pyrirem  lapidem,  curatione,  abundc  multum  olcum  labinum  cahdum  prlus  pcrtundendum  eit, 
a>|fj  M  autaliquodaliud,quodextenuandi vimhabcat.Nec  minus  prodcntanethicomamdccoquerc, 
iAL45>.  f  prefertim  cum  vindcfueritatq^rcccns.  Quod  G  pyntemhabcrc  no  poiTis ,  molari  vtcndum  eft: 
vocant  autem  fic  lapidem,  ex  quo  mole  parantur,  que  frumcntum  molunt. 

De  Scnrfjo  Uam  &  Iecortf.  C  *AP.  5. 

SPlenem  induratum  non  folum  deforis  fortibus  mcdicamcntis  curare  conucnit,  fcd  etiam  per 
fortiffimas  potiones:  nam  eas  finemoleftia  rolerar.Ex  quorum  numcro  primas  partes  Gbi  vc 
dicant  cornces radicum  capparis,  cV  fcolopendrrj ,  cV  myrica:  tum  radix  tum  germina ,  omnibus 
huiufcemodi  maceto  veloxymclirecoctis.  At  frpenumero,  cum  nngitur fplen,  rcnitens  vide- 
tur.non  nmcn  fcirrhofus,  fed  flatuofus  potius  cft  tumor.  In  quo  operret,  vbi  pnus  locum  ablin- 
thio  perfuderis,medicamen  cmplafticummifnsvires  contmens fupcrponerc, qualc  eft,quod 
cx  fulfurc  arq? alumine  conftat :  funt  profecto  multa  huiufccmodi  m  medicamcntorum  tracnti' 
D  bus  dcicnpta:  non  limplicitcr  autem  miftorum  medicamenrorum  viribus  attcndcndum  cft,  led 
5C  quantum  mifccatur.  Cum  ltaqj fplen flatuofo  tumore afficitur,cV magis  ccdcmatc:  li  multum 
aluminisadhibuerrs,  nihilnocebis:mfcirrhoiisautem  tumonbus  vim  dniolutiuam  fupcnrcco 
tienit:parumautcmeius,quodftnngcndi  vim  habct,admifccndumeft.  Cum  igiturdc  numcro 
fimplicium  cV  fpontc  nafcentium  medicamentoru  flos  falis  talis  lit  natura  pra:ditusTanat  fplencs 
induratos,fi  extrinfccus  ipfis  m  vefica  apponatur.  Scirrhum  autcm  hepatis  ab  mitio  quidem  fa 
nauimus  fepius:  vbi  vero  ad  plures  dics  forte  forct  extenfus.neq?  ipfe  po  tui  fmarc,ncq5  alium  vi^ 
di  ,qui  poiTet.Onmibusiguur,  quiinaffecufunr,cxnccelliutc  fubfcquituraqua  mtcrcus.pe- 
reun t aut  quam  plunmi  m  tcmporc  longo :  quofdam  vcro  noui  ct  brcui  pcrcuntcs,quibus  aluus 
tnuln dcrjcicbat.  Liquet  lgitur ,  q>  ijs  fumcienter  angufnu erant ora  vaforum,  pcr  quat  tranimit 
titur  ctbus  cx  fimis  hcpatis  partibus  m  dcuexas ,  adeo  quod,  iiqui  cx  cis  fanati  funt,  ca,quam  an^ 
teadiximus  inmufculofarum  partiumfcirrhis,curationisratio  faluauit:  ncqj  cnim  pcrfcrthoc 
membrum  fortia mcdicamenn,vcluti  fplen.  Augerc  autcm  oportct ca,  quae  ratione  inflamma- 
nonis  ipii  apponuntur,  nuftura  emollictium:erant autem  llla cx  ablinthi)  coma,  cV  exprcihonc 
myrobalam,cV  viraqj  nardo  indica  cjjac  cclnca:adhuc  aur  cV  croco,cV  ccnanihc.cV  mafnchc  chu, 
6C  vnguentiSj  qua:  cx  fpica  nardiconhciutur: adhuc autcm  cV  maftichino,cV  mclino,cV  ccnathv- 


no. 


D  E    ARTE  CVRATIVA 

no.His  igttur  ammontacum  thymiama,cV  bdellium,  8C  quas  diximus  medullae,  8C  adipcs  mifti,  E 
8C  quae  incidcrc  polfunt,factum  in  hepate  fcirrhum  fanarc  poterunt,fi  etiam  ratio  conueniens  vi 
tftus  adhibcatur  vna  cum  medicamctis,quae in  potu  iumuntur  ad  aperiendum  abftcrgendum  qj 
eum,qui  in  vifccre  conunctur,humorem,  Sunt  vero  haec  omnia  etiam  eos,  qui  m  rcnibus  conti- 
ncn  tur,lapidcs  comminucre  apta,  dc  quorum  matcria  multi  medici  confcripierunt.  Adm  lfcere 
autem oportctcVex  i)s,quacvnnam  mouere  polfunt  aliquid.Plurimavero  cft  ctiam  iftorum 
materia,quf  a  mul  tis  quidem  fcripta  elt,atqja  nobis  comprehcnfa  in  co,quem  de  medicamentis 
fcrtplimus,  traCtatu.  Quarenuncetiam,  quae  duffafunt,  tibifufficiant. 

De  Turnore  Flatuojo.  C  ^4  P.  6. 

TEmpus "enim  iam  eft  tranfgredi ad  alterum  genus  tumoris,cui  matcria  gcncrationis  eft  fpi  AU 
ritus  flatuofus.  Vccatur  autcm  non  folum  flatuofus,  fed  etiam  flatus,  hutufccmodi  fpiritus,  •'■"•4*«*< 
craffus ac  vaporofus  cxiftcns,  non fecundum  fubftatiam  aethereus  neq3  tenuis.  Cogt  ta  vero  eius 
naturam  ex  circunftante  nos  aerc,  in  memoriam  reuocans,  qualis  in  auftnnts  conltttutionibus, 
quahVue  in  aquilonaribus  fiatrei.n.qui  in  auftralibus,affimilaf  flatuofus:  alteri  vero,qui  in  aqui- 
lonaribus,ts,qui  in  nobis  f m  naturam  eft,fpiritus.  Adiuuat autem,  ne  huiufcemodi  Ipiritus  dif— 
flet^etiamdenfttascorporum.C^arehuiufmodijaffectuscuratio vnam  communemqj  habebit  F 
intentionem  ad  claxanda  ca,qu£  aftricfta  funt,  corpora,  atq$  ad  craffos  fpiritus  extenuados.Nam, 
fi  fubtiliori  fubftantia fufficientcr  calefeccris,td  quidcm,quod  denfatum  eft,rarefacies:  quod  vc- 
ro  craffius  eft effectum,  cxtcnuabis.  Patien  tium  autem  particularum  natura conucnientem  auxt 
liorummateriam  indicabit,acin  ipfa  maioris  minoris  qjrationem.Nam  fpiritus  iftccraffus  8C  va 
porofus  non  nunquam  fub  mcmbranis,quae  integunt  ofla,comprehenditur.non  nunquam  ve^ 
rofubperitonaeo:  aliqnintraintcftinavel  vcntrem:  comprehenditur  veroaliqncV  intra  mem^ 
branas,  quaemufculoscomplectuntur,  qucmadmodum  cVamembranofis  tendonibus:compre 
henditur  ctiam  ab  ijs,  quae  rationc  cognofcuntur,  fpatrjs  in  mufculis  atque  alrjs  parttbus  corpo^ 
ris,quorum  Iocorum  natura  in  admtniftrattonibus anatomicis  didicifti. I ta  igttur  ipfe  mufculus 
inflatur,  atqjin  ventris  vel  inteftinorum  corporeflaruofus  includitur  fpiritus:cV  cum  fufficicn^ 
ter frigidus  fuerit,  tuc  maxtmum  dolorcm  cxcitat.  Communis autem  curatio  omnibus  (quem^ 
admodum  dtximus)  pcr  fubtiltorem  fubftantiam:qu£cp,  quado  paffionidoloradiuncftus  ltt,ta^ 
lem  habeat  naturam,  vt  dolorcm  queat  fedarc.  Sccundum  vcro  patientium  partium  diffcretiam, 
&C materia curationis  commutatur : ct augctur,atq3 obtundi tur vis.  Cum  igi tur ex  tali  fpiritu do 
lor  inter  ucncrit  in  vetrc  infcriorc,fubtilc  "oleum  cum  mcdicamentis,  quae  m  ipfo  cbullicrint,per  G  A.ibidccto 
clyftercm  infjciens,;ftatim  dolorcm  fcdabis.  Quae  vcro  debent  ebullire  in  oleo  mediquneta cum 
fubtili  fubftantiacalefacientia,fint  cyminum,  8C  id  quod  apud  nos  eft,  8C  magts  qua  ipfum,id  qct 
a*thiopicum  nominaturtcV  aprj,cV  petrapij  feme,cV  marathri,cV  finonis,anelt  qj,atqj  hbyftici,cV 
fcfe!eos,cV  daucfcV  fpodylfj.  Et^ficoniccluracomprchendcrisfrigidamefledolentium  parttum 
difpofitionem,rutam,cVmarathrum,cVgranalauriintus  decoques  :mifcebis'queafphaltum,ip> 
fum  qjoleum  laurinum,cVfiquaaliafimiIem  naturam  habet.  Quddfiinflammationehuiufmo 
di  dolortbus  adiunclam  putaucris,auferes  ea,que  admodum  acria  funt,  cV  quae  vehementius  ca- 
lcfacient:ad  eaautcm,quaein  hocmediocrem  naturam  gerunt,quae  cj3  vim  elaxandi  habent,  traft 
bis. In oleo  itaqjad  cbulliendum  pones anethum  cV  non  rutam:  etiam  admifccbts adtpem  anfe-- 
rinum  velgallinaceum:fedhaecquidem,  vbivehementiorcs  dolores  infeftant.  Mediocrcs  vero 
etiam  extnnfeca  concalefacfttonc  iuuantur,ea  praecipue,quae  ex  milfjs  fit:nam  eorum  leuttas  do< 
kntibus  commodifllma  eft.  Si  haec  non  affuerint,  vcl  cx  fale  calefacito,  vel  ex  lini  femine  crudo, 
velquocunq3alio  modo.Cucurbitaetiam  magnacum  multaflamma  abfqjcutisfcarificationc,  fej 
pius  ftatim  dolorem  amouit: oportetautcm  eam  vmbilicum  comprehedere.  Qudd  li etiam  poft 
haec  dolores  permanferint,  mcdicamentis  ex  opio  vti  non  dubitabis ,  qualc  eft  Philonis  Tarfen-  H 
fis,omnibus  medicis  notum:quauis  fcieris  aliquam  noxam  exhuiufmodi  medicamentis,  mem-' 
bris patientibus  neceflario affuturam.Sed certeci, quod  magis  vrget,  obfiftendo,  homincm,qui 
ex  nimio  dolore  fyncopa  corripitur ,  parua  cum  noxa  faluare  eliges:  na  8C  fequentibus  deinceps 
diebus  noxam  membro  exmedtcamento  contracffam  emendare  licebit.Vocantur  igitur  huiuf> 
modi  medicamenta,  Anodyna,  id  eft  indolcntia,  quoniam  dolorem  fedant:  8C  dolorem  quidem 
fedant,  non  tamen  difpofitiones  penitus  fanant ,  fed  vim  fcntiendi  obtorpefcere  faciunt.  Vti  au- 
tem  oportet  Philonis  medicamento,  omnibus  t\i  ex  opio  confccftis ,  non  ftaum,  fed  poft  tempus» 
compolitionis  annuum,  aut  omnino  femeftre.  Maxime  vero  atqj  citiiTime  ex  potu  horum  me^ 
dicamentorumlaborantesdoloreliberantur,vbiinteftina  gracilia  patiuntur:  ficuti  ex  ijs,quat 
fedi  imponuntur,craflbrum  inteftinorum  paffiones  praefentaneum  habent  remedium.  Non  mct 
dica  autcm  ftt  virtutis  diftribuuo  8C  ex  ebibitis,cum  inferiora  affiduntur :  atq$  ex  ijs,  quae  fedi  im 
ponuntur,cum  fuperiora  fuerint  affeda.  Qug  quidem  in  carnofis  fit  partibus  fpiritus  flatuofi  ag 
gregatio,non  nunquam  omnino  vacatdolore,ac  longiori  tempore  durat,ac  tum  praecipue,cum 
fuerint  articulationi  vicina:  hic  enim  funt  mufculi  magis  neruofi  ac  dcnfi,atq3 in  media  fui  parte 
carnofiores  ac  rariores.  Tales  vero  (vt  nofti)  paffiones  fanaui  medicamentis  ex  pice,refina,  tere- 

binthina, 


AD    GLAVCONEM   LIB.    II.  |0j 

A  binthin  a,eV  adipe  leonino  atque  taurino.  Conuenit  autem  iplis  cV  quod  cx  fordc  baInci,cV  calce 
n't,cxcxrycomoro3cV(vtfiunmatimdicam)  cajquaeinlignitcriubtiliconUantujbfhntUjquibus 
ca,qux  mollicndi  vim  habent  admifccntur, 

De  ydbjceftibus.  C~4l\  7. 

ENimucro,cu  de  his  fatis  didum,iam  tps  eft,vt  tranfcamus  ad  apoftcmatum  i.  abfcciruum  tra 
dationem:  ticaui nominant cas  difpolitiones,  in quibus  inuiccm  diftant,  quac  priiis  fc con- 
tingcbant,corpora.  Spatiumigitur  vacuum  in  mcdiofieiioportct,quodaIiquam  fubftantiam 
fpirauofam  vcl  humidam  autmifiamcx  vtnfq^comprchendatvTranimutanturautcm  in  abfccf- 
fum  inflamationes  qua?dam,atq3cx  infiamationibus  crylipclatis  participantibus,cV  cx  crylipcla^ 
tibus  inflamationis participantibus non  pauca.  Sine  his  vcro  etiam  abfcelluum  difpofitio  conft* 
fhicx  mukitudincquorundam  humorum,  autfpirituum  vaporoforum,fiue  in  ipfis  paticntibus 
partibus  -fin  mcdio}-  gcnercntur,fiuc  cx  alijs  confluant,ea  rationc,qua  fiunt  illa,quae  Apofccma 
taidelidccubitusvocantur.Noiantvcrofichuiufmodidi(pofitiones,cu,q  prius  vnumcmbrum 
infcftant  humores,eo  rclicio  ad  altcrum  tranfeunt.  Quociiq3'vcro  modo  fiat abfccllus,  id  fpatiu 
quodabfccdctesinteriacctpartcs,humiditatibus:queipfum  taciunt,rcplctur:quc,  vbialiqn  pcr^ 
B  duraucrint,multiformeshabentaltcrationes.  Nam  cV  lapidibus,  cV  arcnis,  cV  teftis,  cV  lignis,  at^ 
quccarbonibus,cV  limo,cV  fordicici  balnei,fcci,cVamurcc,cV  multis  alijs  talibus  fimilia  111  abfcef 
fibuscorporacotineri  fcpenumero  mucniunf.Quiigitphimmafub  cutecoliftunt,  facilcdigno 
fci  poffunt,  ncquc cft  corum  fanatio  difncilis:  nam ex  tacius  proprictate  facillime  difccrnuntur. 

Curaiur  vcro  cx  cxtrinfecus  adhibitis  medicamcntis,ijs,qua:  bibunt,non  indigentes,veluti  qui 
inprofundo,atq3  in  vifccribus  prcfertim3Hunt.lndignotionibusigitur,cumfuppuratur,cedunt 
digitis  prcmentibusnonrefi(tcntes,quemadmodum  membrainflammata:  dignotionem  igitur 
prabcn t  manitcftam.  A t proprictas  cctfionis alia eft in  tcnuibus h umoribus,aIia in  cratfis,quc- 
admodum  cV  in  tcnacibus  atqj  mucofis  humoribus*  Saepius  vero  nobis  fubijci iur  cum  tentione 
fpirituofa  pars  aliqua abfcedens:  quie  vbi  fecla  fucrit ,  inucnitur  fanguis  concrctus ,  adeo  vt ,  qui 
bis  aut  ter  huiufmodi  viderit difpoiitionem,  ii  folers  cV  memor  fucrit ,  comprehenfum  in  huiuf- 
modi  tumoribus  fanguinem  ita  concretum  agnofcere  poterit,  cum  in  mcmoria  cx  collationc  re- 
uocauerit  tcnfionis  ac  ceffionis  proprietatem.  At  forfan  prae  ftat  non  proprietatcm,  fcd  quantita 
tem  tcnlionis ac  ccflionis nominarc.  Curatio  autem  earum,quar in  fupcrficiccutis  abfcedui,  in- 
flammatfonum,ht  incipicnte  quidc  adhuc  abfcetfu  pcr  ea,quae  dolorcm  fcdant  atq$  elaxant:  pro- 
C  ccdcnte  vcro  tempore  ad  ca,que  concoqucndi  ac  fuppurandi  vim  habcrc  propric  dicun  tur,  tran- 
iirc  oportet.  Dc  his  autcm  diclaim  cft,ficuti  de  pluribus  alrjs,  in  quinto  dc  medicamcntorum  fim 
plicium  poteftate  traciatu.  Statim  igitur  aqua  abundanti  pcrfundcrc  atq3  foucrc  oportct:  cV  olco 
calido  partem  inflammatam  confpergere:  atq3  ex  farina  triticca,  qux  in  aqua  atq3  oleo  modcrate 
ebullicrir,  cataplafmaimponcre,  nam  hoccitius  ad fuppurationem  perducit,  q  id,  quod  ex  pane 
conficitur.  Illud.n.maxime  difloluendi  vim  habct,vt  cui  adt  mt  fales  atquc  fcrmcntum,optime  qj 
coclum  fit:  harc  vcro  omniadefunt  triticeae  farinae.Et,cum  fuppurari  incipientem  inflamatione 
curaturus ,  fuppurationcm  prohiberc  polie  fperaueris ,  tunc  plurimum  panem  ebullire  permit- 
tas,oIeof.acaqualubigens:titauteaqua;adoleummuItiplex  proportio.Plusautcm,c[j  hoc,fup- 
purationem  prohibct  hordeacea  farina  fimili  modo  praeparata.Qiie  vcro  in  rali  curatione  infun 
dituraqua^habeataltharaeradices  mtusdecoclas.  Siveropcr  fummacutis  in partcinflammata 
tenfio  valida  fuerit ,  multis  fcarificationibus  incidere  oportet  in  fupcrficic ,  ac  poftmodum  cx  fa- 
rinahordcaceaelixata,vtdixtmus,cataplafmaapponere.TetauiautcmffpiusmultascVinfupcr-- 
ficie  valde  6,3  tenues  fcariHcationes:  cdirano  autc  his  modo  alias  profundiorcs  magnas:  cV  tcr  tias, 
quae  mcdium  tencbaat  tn  longi  tudine  ac  profunditatc.Que^  igitur  in  fuperficie  fiebant,debile  au 
D  xilium  aiierebant:  Quae  vero  longa;  erant  atq^  profunda?,plurimum  quidem  fanguinis  cxhaurie 
bant,adco  vt  fcre  animi  defeclum  affcrrent :  rurfus  vero  iptae  propriam  curationem,  veluti  v  ulne 
ra,exigebant:  Que  autcm  earum  ambarummedium  tcnebant,fcmpcr  inifeni  ab  inconuenienti- 
busdic^iseffercmotas:atq3ideoeasinvfucenfui  preferendas.lnquibusigiturdifnculter  ad  fup 
purationcm  pcruenit^neq^faciledifcutitumor  poteft,ibihumoreselTe  copacloscratfiorcsac  te- 
naciores  eft  exiftimandum.  In  his  vero  difpotitionibus  tfh  conuenitca,  quae  Ht  per  profundiores 
iiSof'*'*'1'  ^annca^ones>curano<  Conuenit  "etiamid,  quodexcaricisconftatinaquadecoctis ,  cataplafma. 
•4J*-a  Oportctautcm  non  ipfasafTumerccaricas,  fed  aquam,  in  qua  ebullicntes  funtliquefacia:.  Expc- 
di  t  vero  cV  caricas  pingucs  effe  cV  dulccs,vt  carum  humor  non  diffimilis  melli  vidcatur :  cV,  fi  cas 
afTumens  decoxeris  vfq^adplurimum  temporis,  reddeturaqua  melli  tcnui fubftantia  fimillima. 
Huic  igitur  aliquando  hordcaccam  farinaminrjcereoportct,aliquando  pancmSyncomiftum, 
fic  autem  nominant  eum,quimediuseftintcrexquifitc  purumcVfurfuraccum:  vocantautem 
non  nullicundem  panem  Autopyron,quoniam  in  puro  fannam,non  qualis  natura  cft,talemad 
conficicndum  pancm  afiumunt,  fed  prius  purgantcs  furfur  cxccrnunt: contra  autem  in  furfura- 
ceo  prius  adimunteam  farina:  partem,qu£  puntfima  eft:  panis  autcm,  qui  autopyros  appellatur, 
qualcm  habet  ex  natura  farinam  uiticum,  talemetiam  fcruat.  Oportct  autem  truicum  ipfum,  cx 

Sepuma  ClafTis,  0000000  quo 


DE    ARTE  CVRATIVA 


quo  farina  fumitur,  cffccxijs,  quaegcncrofadicuntur:qua:dam  cnim  cx  ipfismultum  furfurisco  E 

tinent,quce  ignobilia  nominant:quaedam  vcro  Qliginem,  que  (vt  dixi)  gcncrola  vocant.  Ncqua 

quam  igitur  oportct  furfuraccum  cffc  frumenium,  cx  quo  vulcm  ad  cataplafina  farinam  accipi- 

mus,  fcd,  qucmadmodum  dictum  eft,  multam  habcrc  liligincrmqj  fi  ignobilis  tntici  farinam  af- 

fumpferis,cralhorcm  furfuns  partcm  oportct  cxccrncre,atquc  lta  pancm  mcdiiim  conhccrc.  Ex 

hoc  lgitur  panc  partcm  mediam  ac  teneram ad  cataplafmata  comnuiccbis,  quando  potcntia  me- 

dium  farin.e  hordcacc:e  cV  triticce  volueris  facerc  cataplafma.  Nam  farina  tnticea  maximc  ad  fup 

purationcm  valet,hordcacca  vcro  plunmumrcfoluit:hicvcro,qucmdiximus,  pamsmediamna 

turam  fcruat ,  ficuti  cV cius  farina  m tcr  nupcr  didas  farinas  triticcas  cft  mcdia.  Ad  hoc  igitur  rc- 

fpicicns  cum  decoctionc  caricarum  milcc,  quod  tibi  conucnicntius  vidctur,liuc  cx  panibus,  fiue 

cxfarinis.  Sivcro  tumorrcfoluatur.minus  tamcn,q;oportcra,limulcoqucrcojxmctcumcari- 

cis  hyiTopum  vcl  origanum.  Si  quando  vchcmcntius  tumorcm  cxiccarc  volucns/alcsdccocftio- 

ni  adijcias ,  deindc  hoc  modo  iniundc  farinam  hordcaccam.  Eximatur  autcm  QC  hinc ,  quicquid 

furfuraccum  cft:cV,  poftqj  plurimum  cbullierit,  apponecataplafma.  In  tumonbus  quidcm,  qui 

difficultcr  refoluuntur,vcrcndumcrt,neeorum  reliquia?,  Scirrhodes  i.durae,  rclinquatur.  Qua- 

rc  in  fingulis  folutionibus  'aittndcrcoportctjadquid  tranimutctur  omnis,cuiuscuratio  fufcipi-  F  A-^b  4-f  j.t 

tur,  tumor :  nam  ca  curatio,  quae  fortitcr  cxiccantibus  agitur,  rcliquias  duras opcratur.  Hoc  vcro    c<  1 

in  lingulis  folutionibusanimaduertcs,fi  partcm  paticntcm  tetigcris,  cV,  quod  nuncapparct,  illi, 

quod  prius  videbatur,  contulcris.  Siigitur  vnquam  talcfufpicatusfueris,dccoqucinaquacucu 

mcris  agrcftis  radicem,autbryont'a:,aut  alTari,  faepius  quidcm  pcr  fe  folas,  non  nunqj  caricas  pin- 

gucsadncicns:  dcindcaquaefarinam  admifcc,commilces  cV  aliquid  adipis,anfcrini  prarcipuc  vel 

gallinacei :  quod  fi  hi  no  affucrint,fuillum  adiunges.Radices  quocj3  carum,quas  nupcr  diximus, 

hcrbarum,  atq3  praetcrea  althcae,  fi  poft  moderatam  decoclioncm  cum  panc  atq^  adipe  con  tcran- 

tur,  huiufmodi  tumorcsrefoluunt.  Fortiorautem  hifccomnibuseftdracotij  radix.cV,  fiquando 

ca  vti  volucris,  cum  fit ijs3  quas  nupcr  diximus,multo  fubtihor  atquc ad  refolucndum  potcntior, 

omnino adipcm  commifce.  Nifi  enim  humcclaucris atq3 mollicris  induratos  tumores,  fcd forti- 

busmcdicamcntis  rcfolucrc  tantum  ftuducris,in  primis  quidcm  dicbus  cos  infignitcr  dccrcfccre 

facics,fedparitcrid,quodrclinquitur,indurabis:hoc  vcro  induratumdifficultcr  rcfoIuctur.Me- 

lius  igitur,licutdiximus,vtfortitcrrcfolucntibus  mcdicamcntis  commifccamusmollictia,vercn 

tes,nc  tumorcs  in  fcirrhos  (quorum  curatione  in  prgccdcntibusaudiuifti)  conucrtantur.  Rur- 

fus  igitur  ad  fuppuratos  tumorcs  acccdamus,quos  vbi  pofle  rcfolucre  dcfpcraucris,  ex  farina  triti  G 

cca  vterc  cataplafmatibus,  nam  ad  cclcritatcm  fuppurationis  plurimum  confcrunt.  Dcindc apc- 

iicns,li  vidcris  ea,quae  circa  fccftioncm  funt,libcra  omnino  ab  inHammatione,mcdicametis,  quoe 

cmplafticadicuntur,vtcrc.  Sitautcm  corum  visad  cxiccandum  habilis:  carcantctiam  morfu ,  vt 

ncq^adftringentia  mcdicamenta  habcant  admifta,fcd  ea  potius,qua:  fincdoloris  fenfu  rcfoluunt, 

vel  parum  aliquid  adfhingcntis habeant.  Ego  vcro  faepius  in  huiufmodi  vfus  fum  mcdicamen^ 

to,cxfcrmcnto  cVoftreis  combuftis  co  nfc<fto.  Si  vcropars  aliqua  fe&ioni  circunftans  inflam- 

mata  fucrit ,  co,  quod  ex  chalcitc  conftat,  vfus  fum,  olco  liquefaciens:  cV,vbi  paulatim  refrigcra- 

tum  fucrat,in  mortaiio  tcmperans  cV  mollics  manibus,  atq3  vinum  infundens,vt  nofti.  Ad  mul- 

ta  vcro  vtilecft  hoc  mcdicamentum ,  qucmadmodum  in  hbris  de  Compofitionc  pharmacorum 

diximus.  Faciemus  etia  alios  (fi  Deus  volucrit)  de  Paffionibus,quae  fingulis  partibus  accidunt, 

in  quibus  omnium  mcdicamentorum,quibus  vti  confucui,diligcnter  vires  explicarc  tcn  tabo,at 

que  eorum  vfum  opportunum  exponerc.  Sed  tu  iam  in  hifce  mcdicamcntis,de  quib  us  m  hoc  li- 

bro  mcmini,habuilti a  me antca  cV menfuras  cV  preparandi  modum.  Vbi  vero  plus  oppor tuno 

cutis  colliquata  fuerit  in  fuppurationibus,adeo  vt  panno  lacero  limilis  efficiatur,non  facile  fubie 

dtiscorporibusaggIutinatur,vtneceucfitcum,qui  KSf.ro,  ^?^Tog}  ideilperlatitudincm,  nomi-H 

natur,curationis  modum  adhiberc, 

De  Sinu.  C^4P.  S. 

CVm  vero  amplius  agglutinandi  cutem  fubiecTis  corporibus  crcuerit  difficultas,huiufmodi 
aftecTum  Sinum  appellant.Deinccps  tibi  in  memoriam  reuocabo  huius  quoque  curationis 
modum,  que  vididi  me  fepius  in  pluribus  adhibere»  Vbi  talis  difpofitio  cofiftit,fatius  eft  fiftula 
dirccTeperforatam  velexaerevelexcornu  facTamhabere  paratamujfihaecnonfuerit,  vnumex 
ijs  inftrumentis,  quae  Pyulca  id  eft  puris  attracftiua,  dicuntur ,  quod  foramcn  latiffimum  habeat: 
cV  eius,quod  a  nobis  compolitum  eft  ex  charta  combufta  medicamen  tum,  tu  fepe  vidifti  me  exi- 
guam  portionem multo  oleo  rofaceo  pcrmifcere ,  ac  per  id  inftrumcntum  puris  attractiuum  in  .  ' 

finus  infjcere,  deindc  filis  euulfis  orificium  clauderc.  Quaecunque  vcro  emplaftica  medicamen- 
ta  oko  rofaceo  liqucfacientes  intjcimus,  hoc  inftrumcntum  non  permeant.  In  his  vero  oportct 
veficamfuillamaccipientes,fiftulamdircdumforamcnhabenteapponere.ElTeveroacriorame  '  -  C 

dicamenta  liquefacftajCp  illa,quae  Emmota,id  eft  linamentaria,dicuntur,eft  ncccftariu  qualia  funt 
apudomnesvfitata,coloreviridi  infignia:  haecenim  oportetnon  paucooleo  rofaceo  liqucfa- 
cere,  vtinfinuminijcipoffint.  DifToluitur  autemcmmotorum  vis  mhuiufmodt  nuftionibus» 

Igitur 


AD    GLAVC.    LIB.    II.  106 

A Igitur  Emplafrica omnino  medicameta,quale eft Machcrionis,cV Epigoni,cV  quod  Ifis  cogno- 
minatur,vbiad  emmotorum  viuni  deducuntur,ccrati  lndigcnt  admiitione,ha:c.n.ad  iinus  vtiha 
funt : qua  enim  ratione cis  ceratum  admifcetur,  eadem  ctiam  ftmtad  iinus  vtiha.  Mifccn  tur  aat, 
qm  vires  mordaccs  habent,ii  pcr folaliquefcerent,  no  admifto  lpiis  ccrato:fcd,  vbi  quide  olcum 
rofaceum  plurimum  tucrit ,  quod  vcroin  lpfo  hqucfcit ,  mcdicamcntum  paucum ,  non  amplius 
acntudinem  fcruant.  Vbi  vero  iinus  mediocntcr carnc  opplctus  fucrit,tunc agglutinantia  mc- 
dicamcntaapponcrcoportet,  vclurilireccnricV  fanguinolcnro  vulncri  medcrcris.  Mulra  vcro 
talifuntnatura  prxdita,ahaquidem,  qux  cxafphalto  conftant,vocantautcm  huiufmodi,  nefcio 
quomodo,emplaftra  Barbara:  alia  vero,  quae  Cirrha  id  eh1  fulua,  vcl  Phxa  id  cft  fufca,  a  colorc  di- 
cuntur,cxlithargyrocVa:rugincamsdecoCta  plurimum,  hc  cnimanugotuluum  colorcmacci- 
pit:  fi  vero  paucum  ebulliat.  factt  emplaftra,  qua:  Melina  id  cft  lutca,dicuntur.  Tc  vcro  non  latct, 
Cp  omnia  mctallica  medicamcn ta  fubtiliores  partes  habcnt,  cV  vim  cxiccandi  maiorcm,  vbi  mul- 
tum  cbulhcrint.  His vero  mcdicamcntis  fuluis,vbi  ftatim  reponuntur,qua?dam  exrnnfccus  fu- 
peremincnria  fufcaconcrefcit,fub  qua  pars  medicamenri  protun  dior  plus.q  ab  iniric  fulua  vidc- 
tur.  AtqucidcircononnulhhuiufmodiemplaftravocantDichr^maud  elr  bicolora,quKlam  ve-« 
BroDiprofypaidcftbifacia.  Quaro  verofubriliora  fuerint  acmaiorem  exiccadi  vimhabucrinr, 
tantoplusinfinumopcrabuntur:  namadeiusprofundum  oportet  tranfmitti  vim,  ii  mtentio- 
nem propoiitam  aflcqui  vclimus. QuxveroreccntiacVlanguinca  vulncra  agglunnant,quan- 
quam  his  minus  cxiccant,  labra  vulnerum,ii  breuia  extiterint  ac  minime  protunda;agglutinant: 
atqueobhocfacileaccito,  quodoporrer,cfhciunt.  Siveroin  profundum  vulnus  protendatur, 
cV  futuris  &  fibulis  folemus  in  vnum  cogcrc.  Sinus  itaq^omncs  non  iimplices  funt  diuiiioncs, 
fed  trcquenter  in  lpiis  modo  vna  pars ,  modo  aha  cxconata  cft,  quod ncq^ tc  opotet latcre.  Cum 
lgitur  ad  locum fupcriorcm  Iinus  extenditur,facile  pcr  os  humor viuatus  lchor grccc dictus^  cla 
bitur.  Si  vero  vergit  ad  ima,  cum  intus  retineatur,partem  aliquam  corinuam  crodit.  In  his  qui^ 
t  b  4.  f^.t.;.    dem  "finibus,  nifi  pnus  ad  cftiuxum  feceris  fcctioncm,  nihil  prohcics,  nequc  cum  carncm  gcnc^ 
c  kl.47  j.b     rare,ncque  cum  agglutinarc  voluens.  In  alrjs  vero  non  opus  efr  fcctione,h  modo  conuenientcm 
flguram  rn  partcpatientc  feruaucris:  exqua  figurapotcsaliquando  linum  ad  partcm  fupcno- 
rcm  vcrgcntcm,facercad  inferiorcmdechnare:accontra,vergcntcm  ad  ima,conucrrcrcad  fupc>- 
riora.  Vidifti  mc  igitur  iinum  in  brachio  cxifrcntem,  cuius  os  erat  propecubi tum,  figura  m  fu- 
periora  tendcnte  fanallc  iine  alia  facta  ex  aduerfo  fcctione:  dC  in  coxa  hmi  litcr  hgura  finus  ad  tma 
Cvcrgente,cumiinusverfusgenuquidemterminaict,altiusvcro  osmcdia  coxa:  regionc  fupe- 
rius,  fine  vllacxaducrfo  diuiiione  vidifti  factam  cflecurationcm,  iubrjcicntc  mc  popliticeruical 
mollc, vt  lnfcriorcm  iitum  haberet  inguen,q genu.  SutTccit autcm  m  hoc iinu &  alns  tfto  maio-- 
ibidem.c      ribus  folum  melicratum  immilTum,aptumadconglutinandumomncs  eius  partcs  profundio- 
res.  Quidam  aut  lixiuium  iniccerunt,fe ipfos coarguentes in  ljs,  qua: prius ad  carne iinui indu- 
cendam  medicamentaappofuerunt:  neque  enim  caro  noua  pnon  adnafci  potcft,  cum  fordicies 
circumfedit.  Quo  modo  lgitur  fufricienter  carnc  innata  iinui,  conglutinatiuum  adhibent  medi^ 
camentum,  fiquidcm  veluti  fatis  fordidum  exiftentem  lixiuio  abftcrgerc  tentant,  cum  pura  caro 
neq;  acrius  melicratum  toleret  r  In  hoc  igitur  fatis  eft,h  hoc  tale  immittatur,  quale  quifpiam  cum 
voluptate  potarct.  Et  poft  mclicratum  folitus  fum  deinceps,antequam  mcdicamentum  conglu^ 
tinatiuum  imponam,aliquando  vino  folo,  aliquando  vino  mulfo,iinum  abluerc.  Nam  adabltcr 
gendum  atq3  ad  cxpurgandum  circuftantes  humorcs  vitiatos  mehcratum  cft  mclius:  fcd  ad  con- 
glutinandum  vinum  cit  mclius  cV  efficacius :  iitaut  mtcr  dulce  5C  adfrringcns  mcdium.  Et  quidc 
poftmedicamcntiagglutinantisappofitioncm  fpongianoua  cx  mulfo  velvino  circumnciatur 
cp  mollilfima:  atqj ailigatio  quidcm  incipiat a  fundo  iinus,  fmiat autcm  ad  os.  Sed  cV  hntcorum 
D circuuolutioncs fundu  finus fme dolore  conftringat,  paulatim  vcro  laxentur  vfq3  ad os fmus: cV 
hoc  ipfum  habeat  laxam  pharmaci  alligationcm,emplaftro,  quod  circum  apponitur,  ita  cu  fbrfi- 
cibus difciflo,  vt ex ore  iinus h umores  vitiati ,  li  qui excernanrur ,  poffint ctrlucrc ,  paruo  ahquo 
alio  ipii  impofito  cmplafrro  vfq; ad folutioncm : quam  tertia  quaqj die  facics,  aufcrcs  hoc ipfum, 
quod  vcluti  fuprapoiitum  circumiacct,  id,  quod  pcr  totum  finum  circumicctum  cft  mcdicamcn 
tum  rclinquens.  Indicium  autcm tibi  iit,nunquid pars  iinus profunda lit bcnc c6glutinata,liU' 
mor  cmanans  fi  multus  aut  paucus.dccoctus  aut  crudus:adhuc  autcm  i  1  ncquc  in  tpib  I  inu  dolor 
fcntiatur,  neqj  tumor  apparcat,  fed  totus  locus  deprelTus  ficcus  atqj  cxpcrs  doloris  cxifrat.  Si  au 
temcVpusbcnecoctuminorcviderispaucum,  adhucmagisbonatibiiitfpcs  dc  iinus  conglu- 
tinatione :  lmponcns  qj  rurfus  fpongiam,ac  denuo  alligans,vt  diximus,fccunda  quaq?  die  vel  tcr 
tiafolue,permutansfempcr,quodorifinusfupcrftat,linteum  codem  cmplaftro  pcructum,quod 
totum  os  in  circuitu  comprchendct .  Oporrct  autem  non cfle admodum  imprctTum ,  fed  lta ,  v t 
omnishumor  vitiatuscxfinuper  ipfum  poffiteuacuari.  In  prima  igiturcV  fccunda  die  li  ali- 
quishumor  tcnuisaiinucxcernitur,noliomninodcconglutinationc  dcfpcrarc.  Sarpius  enim 
circumiecti  mcmbro  paticnti  vis  mcdicamenti  vehementcr  cxprimit cx  lpfa cute  cV  carne  fubie- 
cTatenuemhumiditatem,  quandoitaaftccftum  fucritcorpuscgroti,  autcxnaturah  tcmpcratura, 

Scptima  Claffis.  ooooooo    rj  aut 


DE    ARTE  CVRATIVA 


autex  malo  vicftu,  qua  luimidi tatc cxprefTa  fpatia mediocriter cxiccata  conglutinantur.  In  tcrtio  E 
autem  cV  quarto  ab  imtto  die  fi  ichor  crudus  cx  orc  fe  oftcnderit,  tunc  fcito  linum  non  cffc  con- 
glutinatum.  Sit autem  pra?  omnibus  id,  quod patienti  mcmbro  circumfjcitur ,  mcdicamcntum 
vchcmcnter  quidcm  cxiccans,  neqj  mordcns  vero,  ncq?  intendcns,  vcluti  cft  noftrum,quod  cir-' 
rhum  i.fuluum  feu  giluum  vocatur,  iine  cera confeclu  cx  mctallicis  mcdicametis  clixans  dC  olco 
cicino  iV  accto,  quod  vulnera  fanguinolcnta conglutinat,  ac  line  molcftia  linus  cxiccat.  Vidifti 
vero  cV ipfo  fanatas  fiftulas  aliquando ,  in  quibus  angufto  longo  c^exiftente  forammc,  cum  non 
dum  intus callum  habcrent,  fed  fordiciem  lolum,immi!i  primum  lixiuiumrdeindc  tamdiu intus 
permanere  pcrmili,  donec  fpcraui  totam  fordicie  penitus  excidiifc:  poftmodum  medicametum 
appofui.  Sic  vcro  cV eos,qui fub cutc  funt  fola  linus,in quibus  non  dum  carncm  gencrari opor- 
teat,  qui qj  infcite a  quibufdam curati  crant,  limul  atq^  curaudos  fufccpi,  hoc  mcdicamcnto  con^ 
glutinaui,cum  tn  pnuslixiuio  abluiiTcmiquoniam^qui  vlcera  curant,nuIlo  ex  ljs ,  qii£  expurgan 
di  vim  habentjVtuntur medicamcnto.  Vbi  vcro,qui  ad  abfccflum  perucniuntjtumores  tarde fe- 
fti  fuerint,  aut  obmcdicantium  imperitiamrauteorum,  quibus  medcla  adhibctur,  timiditatem, 
qui  fecari  non  patiuntur,  fcd  cxpeclant,  vt  longiori  tcmpore  cutis  a  pure  rodatur :  contingi t  fa> 
pius  vniuerfam  cutim  a  pure circa abfcelTum aggregato  iufficientcr  extenuari  inftar 1  tS  /sax«c  id  F 
eft  lacerg vcftis,vnde  cV  illi  nomen  Rhac&des  1.  lacerofa,a  mcdicis  inditum  puto.  Eft  itaqj huiuf 
modi  cutis  conglutinari  contumax,prarcipueliquis  kcundum  fubftantiam  ficcum  medicamen- 
tum imponat:cx his enim magis fit  lacerae  vefti  iimilis  cV  licca  cutis ,  inftar  pcllium  dcti itarum, 
Vifum  eft  igitur  mihi  opportunum, fi  quis ad  cius  conglutinationem  vtatur  medicamenfo,fub- 
ftantia  quidcm  humido,  potentia autem  licco.  Duftum  autem  in  libris  dc  mcdicamcntis ,  qudd 
potentiaficcamedicamentadici  folenta  mcdicis,  quae  exiccandi  vim  habcnt.  Optimum  autem 
ex  omnibus  medicamentis,qua!  fubftantiam  quidem  humidam  habent,vim  autcm  cxiccandi,eft 
id,  quod  a  me  compofitum  eft ex lithargyro  cV  adipe  fuillo  antiquo  cV  chalcitc,  quibus  additum 
fitolcum  vetuftiffimum.Nam  vimeiuscfleefficaciorcm  fumexpcrtus  ad  huiulmodidifpolitio 
nes,cum  neqjadmodum  durum  fuerit,ncq3  cxquifite  non  inficicns.  Scd,cV  (1  tale conficiatur,cV 
vulnerumfanguinc  manantium  conglutinatiuum  erit:cV  omniaetiam  vlcera  ad  cicatrice  pcrdu 
cit,fi  cV  oleo  «{antiquo}-  rcmittatur,  cV  cu  vino  mediocris  aetatis  commifccatur,dcinde  in  circuitu 
ciufmodi  difpofitionibus  apponatur :quas  fgpius  iine  vlla  molcftia  coglutinauit.  Cofcrt autem, 
vt diximus,  in lacerofis  cutibus  non parum  cV  mcl,  ii  vfque ad  cmplaltri  coniiftentiam  ehxctur. 
Eius  vero  elixationis  mcdiocritas  vix  recfie  perficitur,  nifi  infpiciatur.  Oportet  cnim  ipfum  neq^  G 
adeo  elfe  durum,  vt  difficulter  labatur:  neqj  ita  humidum,  vt  circumHuat:  nam,  cjuod  duium  cft, 
adeandem peruenit cum  duris  emplaftris abfurditatem: humidum  vero  veluti  fupencctum  cali 
do  corpori,vndique  circumfluit,cV  ficcum  linteum  derelinquit,  quod  non  modo  nihil  uiuat,  fed 
ctiamnonnunquam obeft  cuti,quae  debct  conglutinari:at, fi mediocriter clixctur,  hocquidem 
optimum eft  medicamentum  in  huiufmodi  limbus.  Sed ,  quoniam elixationis  cius  mediocntas 
non  facile  poteft conieclura attingi,recftius  mihi  vifum  eft  ei  myrrham  fubuTifTime  tritam  afpcr- 
gere,aut  alocn,vel  thus,aut  aliquod  cx  his,vel  omnia  fimuftum  pr^cipuc,  cum  lintco  inuncftum 
humidius  apparet.  Oportct  autcm  afpergerc  ifta  per  cribrum,  quod  fublime  fupra  mcl  teneatur: 
fufficitautemfemelautbisilludagitare,  vtmediocriter  cxcidant.  Nonnunquam  vcro  cV,dum 
elixatur,  adfjcio  melli  aliquid  ex  antediclis  medicamentis ,  quando  pratfertim  iinus  maior  fuerit 
atqj profundior.  Vfus  fum aliquando  cV  tenui centaureo,quod  mirum  eft  ad  huiufmodi  medica 
mentum.  Poft  ipfum vero  cV  fymphytum  vtile eft,cV  deinde  ireos fllyrice  radix,  poftea  farina  ex 
orobis.  Neqj  obfcurum  eft,quin  cV  contundi  oporteat,cV  per  cribrum  fubtile  tranfmitti,ac  pon> 
modum  conteri  talia  omnia:  melli  autem  commifccantur  eo  tempore,  quando  debctabigne 
amoueri,  tantum  nobis  fuper  terentibus,  doncc  mclli  dccocfto  optimc  vniantur.  Melius  autem  H 
fueritjfi  cacabum  ab  igne  amouentes,  hxc  omnia  admifceamus,  cV  dcinde  diligenter  agitemus, 
donec  mel  adco  tepidum  reddatur,  vt  corpori,cui  curatio  adhibeatur,  poffit  imponi. 

De  Gdngr^nd*  C \AP*  <j. 

COnfequens  eft,vtdeinceps  dicamus  de  inflammationibus,qug  gangrenac  fiunt.  Nominant 
autem  (vt  nofti)  Gangrenas/eas^quae  ex  magnitudine  lnflammationis  no  dum  facftae  funt,  1;-4-^  $• 
fed adhuc fiunt,  mortiftcationes ♦  Nam ,  cum  omnino  mebrum  effecf um  eft emortuum,  vt  pun-  e'I,<  °  '4J 
clum  vel  fed  um  vel  aduftum  non  fentiat,quac  patitur,ftatim  recidere  oportet,qua  fanam  partem 
vicinamattingit.Sed,quoditaaffec"tum  eft , denigratur:  quodvero  injmedioeft  conftitutum, 
itavttendatadmortificationem,Gangrxnanominatur.  Curaturautemeuacuantibusnobisq 
pofTumus  plurimum  fanguinis,qui  in  mcmbro  patiente  compacf  us  eft,  cuius  caufa  hunt  morti- 
ficationes,ob  id,quovd  arteriae  ex  angufha  loci  nequeunt  fe  attolIere:reliquo  autem  tranfpiratio- 
nes  exhibentibus.  Aut  igitur  cutem  vniucrfam  multis  fedionibus  profundis  fccare  oportet  vna 
cum  fubie&a fubftantia:aut plurimis  fcarificationibus  profundis  incidere.  Sanguinem vero  ma 
narepermittens,imponeredebesexmedicamentis  aliquodad  putrefcentiavtilibus : cuiufmo- 
di  funt,  quacex  oxymelitc  cV  farina  orobt  vcl  lolij  conficiuntur:li  vero  talia  non  affint,  fabarum 

farinam 


AD    GLAVC.    LIB.    II.  107 

A  farinam  adhibe,atq3  ipfum  oxymcl  folum:cV,  fi  fomas  medicafnen  apponereveIis,adrjce  fal  <ut 
extrocliifcisa!iqucmexqutfitiJnmetrirum,qualis  Andronisc^  PolyjdacV  Pal ionis eft. Et Mu> 
fxniedicame^dhacaptilfinnim,quodinHcrcetomo  fcriptum  eft.  Vtaris  autemcV liis  fcValijs, 
qua*anteadiximus,auimum  aducrtcnsadcorpusagioti.Njnvli  rufticuin  fucrit  5.  '  .irnm  natu 
ra,fortilTimamedicamentadcfiderat:lccmincum  vcrocV  mollcscarncshabcns,imbccilliora.Sic 
et  viri,quicunq3  cV  mollcs carncs  habent,cV  balneas  amant,cV  in  ocio  dcgun t,mollra  exigtm  t  me 
dicamenta.  Neqj dubium cft idcm  in  pucris faciendum efle.  Et,fi  quando  eriam  putrcfaVtam  at^ 
que  emortuam  partem  abfcideris,vt  fccurius  agas,nupcr  dictis  vtcrc  medicametis,  naturam  cor- 
porum  fimul attendcns,atque eius  infuper  partis.qu.c  malc  afTecla cft.  Qu&dam  enim  funt,  quac 
citilTimcadputrcdincrn  veniunt:cVfatiuseltob  maiorem  feeuritatem ,  quando  ablcidis  autcir- 
li.i.f.4  cij.  cuncidis  id,quod  iam  putruit,cam,qu2e  veluti  qtKedain  radix  cit,fana*  partt  adiunctam,  'adurcrc, 
f  ficutifarpiusin  pudcndisfacereconlucuimus,non  nunquam  quidem  malcafrccTis  partibus,que 
adurunt,  afTerentcs,  quandoqj  vcro  bnametuni  ante  fubmittetcs.  FacTa  vero  aduftione,  folemus 
(vt nofti)  vti fucco  porri:qui  vbi non adlit ,  ijs,  qujr  paulo  ante diximus. Vbi  vcro  tibi  vidcbitur 
his  remcdrjs  adhibitis  ccllarc  putrcdo,  vt  cito  crulra  excidat,  mcdicamcnto,quod  nominatur  Ce^ 
B  phalicum,cum  melle  vtcrc.  Melius  vcrc»  cV  ex  hydrclao  pancm  dccoquentcs,  vcl  farina  hordea^ 
cea eodcm  modo  parata,  vcl  ctiam  cum  ipfa  mifccndo  tnticcam  ,  faccre  cataplafma.  Id  etiam  me^ 
dicamentum,  quod  Tetrapharmacum  nominatur,ac  prctcrca  Maccdonicum,funt  cruftaru  fup- 
purationibuSjatq^caiumcxcidcntnsaccommodatiffima.  SimiliterautemcVquacunquevim  ha 
bcnt  ad  fuppurationcm  pcrducendi.  E  t  panis  vero  tritus  cum  apio  vel  ocymo  optinie  cruftas  di^ 
rumpir,cV a  fanis  partibus  fcparat. Ex  fimplicibus autem  mcdicamcntis iris cum  mcllc,vcl  radix 
panacis,  vcl  ariftolochia*,  vel acori.  In  molhbus  vero  corporibus  fufncit  orobi  farina  cum  melle 
vel  thure.  Aufcrt  autcm cV crulbs Macharionismcdicamcntum, i  cV iris  cum  mcllc.  Cum  ve-  tin grqco.coJ. 
ro  excidcrint cruftar,huiufmodi  vlcera  poffunt  quibufcunquc  medicamcntis,  qua*  carnem  indu-  leSltur  ■  *  ifi* 
cant,adfanitatempcrduci.  ™"na,&iS 

De  Cancro&  Elepfyamufi.  C^4P.  10.  cmmeu, 

C>  Vm  de  hisabunde  dictum  ftt,reuquum  cft,vt  de  cancrofis  tumoribus  diflcramus.qui  in  om 
/nibusquidem  partibuscorporisnericonfueuerut,  fedin  'mammillisprxfcrrimmulierum, 
. j.xu».* )7.g  quxpurgationcm  fccundum  naturam  non  habent:quae  vbi  modum  fcruauerit,  tunc  mulier  in^ 
tcgra fruitur  fanitate.  Hi  vero  omnes  prater  naturam  tumorcs  ex mclancholica  fupcrfluirare  gc 
C  nerantur,  de  qua  diximus  in  commctarrjs ,  in  quibus  dc  potcntrjs  naturalibus  cgimus:  Vbi  oltcn 
dimus  hunc  humorem,  dum  fanguis  in  hcpate  fit,  fa-cis  vinaria*  proportionc  generari :  cxpurga^ 
riautem  aTplcne,qui  cx  co  naturalitcr  habct  ahmentum.  Cum  lgitur  naturalis  temperatura 
hunc  humorcm  paucum  gcncrauerit,cV  ratio  victus  adhibita  confcrt,6V  fplen  fatis  attrahit  ex  co, 
qui gencratur,  nulla  huiufmodi  fupcrfluitas  in  vcnis  coaceruatur.  At,  cum  contrariaeucniunt, 
tunc in  venis  multiplicatur :  6V  eas,  de quibus  dicturi  fumus ,  facit agritudines.  Dico  autcm  ijs, 
quadiximus,  contraria,vtfcilicethepar  ad  generandumhuiufcemodifuperfluitatemfitaptum: 
fitetiam  ratio  viclus  per  tales  adhibitacibos,quicralTum  cVfeculentum  humorcm  procrearena^ 
tura apti  funt:  fplen  vero  fit  natura  imbccillior,cV,  quicquid  de ea  fuperfluitate  gcncratur ,  ad  fe 
mmime  trahere  potcns.  ln  hoc vcro  corpore  turbidus  fit,  ac  craflcfcitis,  quiin  vcnis  continctur 
fanguis.Et  non  nunquam  a  venis habentibus  (ficut  cV alia  cmnia)  vim  exccrncndi  id, quod cx^ 
traneum  cft ,  per  hamorrhoidas  excernitur.  Sapius  autcm  6V ad  variccs  dccumbit.  Et  quando- 
que ad cutem  vniuerfam  expellitur , fVque  is  morbus ,  quem  Elcphantcm  nomir.ant .  Nam  cV 
aliquando  ad  alias  corporis  partcs,  qua*  catcris  funt  imbccilliorcs,  humor  ifte  dcfcrtur :  atcp  eui' 
denter  apparcn  t,qux  in  illa  parte  funt,  vena*  nigro  fanguinc  ac  craflo  plena*:  quanto'q  uc  craffior 
D  fucritacnigrior,  tanto  detcrior  cft  paftio.  In  mammillis  autcm  Gcpc  vidimus  tumorcm  forma  ac 
fiigura  cancro  animali  cxquifite  confimilcm :  nam,quemadmodum  in  ifto  pcdcs  cx  vtraquc  par^ 
te  funt  corporis,  ita  in  hoc  morbo  vcna  diftcnduntur,ac  figuram  omnino  linulcm  cancro  reprar 
fentant.  Huncmorbum  perfuiinitia  fapefanauimus:  fed,vbi  inmolcm  infignem  fatis  cuc- 
ctus  eft,  nemo  fine  manus  operc  potuit  curarc.  Itaque  vniuerfa*  chirurgia*  tumorcm  prarter  natu 
ram cxcidentis  intcntioeft  totummmorem, qua  partibus  fanis  adharct,circuncidcre :  fed  ob 
vaforum  magnitudincm ,  cum  prarfcrtim  fucrint  artcria* ,  profluufj  fanguinis  ftatim  pcriculum 
imminct: quddfilaquciseascircumprehendas,fympathe<a*  idcft  compaflloncs,infcquuntur. 
Siautem  6V  morbi  radicescxurerc  ftatuas ,  ncque  huicrei  maximum  pcnculum  dceft ,  cum  pro- 
peprincipcspartcsht  aduftio.  Huncigitur  morbum  (vt  diximus) inprincipio  fanauimus,6V 
runcpracfertim,cummelancholicushumornonadmodum  craflus  videbatur  cxiftcre:  nam  hie 
purgantibus medicamentis ,  ex  quibus  fanitas  fcquitur ,  prompte  fuccumbit.  Ncque  obfcurum 
cft huiufmodi  medicamenta deberc cflc  euacuanda:  atrac  bili  accommodata.  Qiiod  ta diu  facien^ 
dum  eft ,  doncc  fanitas  priftina  parti  fubfcquatur,quando  ratio  viVtus  optimos  gcnerans  humo^ 
iib.4.f  j.t.j.  resintcrim  adhibearur.  In  Alcxandria"quidem  elephantis  morboplurimi  corripiunrurpro- 
i.(b4<i.b      ptcrviclusraodum  cVregionisferuore:atin  Germania 6V Mylia  rarifTimaharc  paftio  videtur: 

Septima  Claffis.  ooooooo    iij  cV  « 


DE   ARTE   CVR.    AD   G  L  A  V  C.   LIB.  II. 


£C apud  Scythas ladlk  pctatores  nunquam  fcre apparuit.  In  Alcxandr/a  vcro  plurimum  gencra  E 
furobvk\usrationcm:conicduntcnim  tarnum  clixatam,cV  lentcm,  cVcochlcas,cVplura  falita, 
8C  non  nulli  ex  iplis  carncs  alininas,  cV  alia  quardam,  quac  cralf  um  cV  mclanchohcum  humorem 
gencram.  Nam,cum  circunltans  acr  calidus  lit,motus  humorum  agitur  vcrfuscutcm.  Huic  igi 
tur  morbo,quasantcad!ximus,conierunt  purgatipncs.  Quud  h  cV  etas  cV  virtuspcrmiTcrint.ian 
guis  prius  mu tcndus cft.  In  car.cris  vcro  non  mutilc cft,  ncqj in  lftis,  vbi  nihil  prohibct  fanguu 
ncm  mitterc,dcnHim  purgarc:cV,fifucnnt  mulicrcs,mcnliruacuocare,liquidcmnondumquin 
quagclmuim  annum  attigerint.  Paticntiautcm  particulc  fuccusfolani  imponatur,nam  hoc  me^ 
dicamenadhuiufmodi  vtilccft.Qudd  linolita:grotansmcdicamcnto  adeo  humidoilliniri,cum 
praTcrtim  domum  cxirccogaturadconfuctanegocia  pcragcnda,mcdicamcn  expompholygc 
conftans  cft  imponendum,quo  mc  vidifti  vti  ad  cancros  cxulccratos:cV,li  hoc  non  adfit,  adhibe 
alterum  mcdicamcntum  npltru,quod  cx  chalcite  Ht.  In  victus  vcro  rationc  fuccus  ptillana?  abun 
dantcr  cxhibendus,  cV  ferum  Iaais:cV  cxolcnbus  malua,  atriplcx,cV  bIctum:cV,quando  tcmpus 
tulcritcucurbitas,ipfisctiamelt  vtendum:cVpifcibus  pctrolis,cVauibusomnibus,  exccptispalu 
ftribus.  Scdrjs,quiclcphantiam  patiuntur,  inviperarum  efucft  mirabileauxilium.lta  vcrocas 
condirc oportct,qucmadmod um  vidifti Marfos,  qui  legs  vcncnatis  cV  alpidibus  nutriuntur,Ca  F 
pitc quide primum  ablcifo  cV  cauda  vlqjad digi tos quatuor: dcindc omnibus intcraneis cxcm^ 
ptis,cutcetiam  nimirum  adcmpta:aquadcindcabluto  corporc  lpfarum.  Scd  ncqucalitcr,cum 
thcriacam  antidotum  conhccrc  volumus,vfquc  ad  hoc  prarparamus:  fcd  deinceps  concoquimus 
diffcrcntcr,in  thcriaca quidcm  pauluiurn  ancthi cV  pauci  fahs  in aqua  poncntes:  m  rjs autcm,qui 
elephantialilaborant,  inolIaanguil!arummodopra:parantes,cxalbo  iurc.  Fit  autcm  hocmO' 
do.  Aquaabundantcrinollamlunditur  cV  paucumolci,  cVcum  hocporrum  cVancthuin  adijci' 
tur.  Liquctautcm,qudd  vipcrarum  carnesluntdecoqucndae,donecexquilitcmoIIcsrcddantur. 

Ipfum  ctiam  medicamcntumconlcoum  cxvipcris,quod  thcriacam  appcl!ant,optimumcftad 
potandum  ijs ,  qui huiu  modi  morbo  laborant,  vcl  ctiam ,  hcui  libucrit ,  ad  cutcm  oblinendam: 
nam,cumomniaha'cfacla(uerint,  nonnunquamfolctfquamaacutcdccidcrc,  qualcin  fcrpcn^ 
tibus  quod  fenium  appcllatur. 

StYHmxfUMy  MtUcmdnm  &  Hydropum  curatio.  C     P.  n. 

IN  alijs  autcm  tumoribus  prartcr  naturam  non  putaui  oportcrc  cam,qua?  manu  Ht,curationcm 
hoc  in  ioco  fcribcndam,cum  tu  nicdicamenta  probatiflima  a  nobisacccpcris.  In  ftrumis  cnim 
ea,quaeadftringcrc,cVexiccarc,cV  pusctiam  faccrcpoffunt:  Infj'sautcm,qua:  MeliccridesdicunG 
tur,  ea,  quae  has  dilTolucndi  vim  habcnt,  cV  quae  pus  refoluunt,cV  aquam  m  fcroto  cV  abdominc, 
nicdicamenta acccpifti:  Quibus ctiam  in  aqua  intcrcute laborantibus  vtaris: in  ijs cnim  duplex 
intetio  cft, fcilicet  vt fanetur  tumor durus  in  vifccrc,  cV  coaccruata  humiditas  dilToluat.  At prius 
dcinduratorum  vifcerumcurationc  dic^tumclt: -{fcd  diffcruntcum  talcm  tumorem  partespa- 
tiuntur,  eVdiffcrcntcm  cxiguntcuram.}-  Quarecuratio  hydropum  ad  has  trcs  rcducitur  inten^ 
tiones,vt  fancmus  durum  tumorcm,qui  in  vifccrc  cft:  vt  ea  apponamus,  qu£  humiditatcm  diftol 
Uunt:'cVmedicamcnta,  qua:  vrinammouent,inpotudemus.  Haecquidem  tibi,quiadlongam    A,iJ f  l* L' 
pcrcgrinationcm  accingcris,fatis  cfle  arbitror.  Si  vero  (vt  inftitui)  librum  demedicamcntis 
•/r.genns.  fecundum  mdrbos  cV  loca  paticntia compofuero,  illum  in  tuo reditu habcbis.  Scd  cV 

aliud  opus  magnum  amicis  cxpoftulantibus  cxarabitur,in  quo  tota  ars  cu<- 
randi  continctur.  Quddfiubi  peregrc  dctineri  diutius  con* 
tigerit,  lingulos,  qui  a  nobis  fcribcntur3coni' 
mcntarios  ad  te  mittere  non 
grauabimur. 

Pofthunclibrum  collocaridebuerat  liber,  cuititulus  eft,Quos, 
&  cjuando,  cV  quibus  medicamentis  purgare  conucniat: 
qui  incpunuClalTepag.  8  8  habctur. 

Galenf 


ioS 


GALENI  IN  LIBRVM  HIPPOCRATIS 

DE  VICTVS  RATIONE  IN  MORBIS  ACVTIS 


COMMENT  ARII  QVAT  VOR 
Ioanne  Va/Teo  Meldenfi  mterpreto 

cslb  zsi/uguftino  Gadaldino plerhque  inlock emcndati. 


ARGVMENTVM 


Pertra£rat  de  ys,  qua»  Veteribus  medicis  in  Acutorum  tnorborum  Vicliu  controucrfa 
erant:  ac  in  Primo  quidem  libro  agit  de  Ptiffana. 


Vi  Gntdias  appellat.ts  fentcnttxs  confcripferunt,  hifane,  cjut  £gn  tn  morbU  fmgtT 
Its  pattuntur,  &  cjuonam  modo  non  nulla  iii  eumiant,  reclefcripfrunt.  ^ftcjue  hx 
Hcnus^velmedtctnxcjuoq;  imperttm  cjuij^tam  recie  fcrtberepotuifjet  ,ft  ab  £?ro 
~\>noc]uocj; ,  ciualta patttur,probe  inteUexifjct.  Verumy  cju£  medtcum  non  referen- 
te  £j>ro  tpfo  perdifcere  oportet  ,multa  ex  hu  funt  pr£termiffa,  alta  m  altjs. 

Non  folum  nihil  eorum,  quae  aegri  patiuntur,  pra?termiferunt,qui 
gnidias  fcripfcrunt  fcntentias:verum  quoqjcY  vltra  id,  quod  iuftum 
eft,de  quibufdam  mentionem  fcccrunt :  vt  paulo  poft  oftcndam.  Ne^ 
queidartisopus  eft,linihil  prartermiferinteorum,qu£  i  plebe  ipfaco 
gnofci  polfunt:  non  etenim  is  artifici  eft  fcopus,  fed,quac  adcurationem  idonea  funt5omnia  fcri^ 
bere.  Quapropter  farpius  non  nulla  adrjcere,qux  vulgus  no  nouit,  erit  opus: &C  multa,  qua;  huic 
nota  funt,  auferre,fi  nihil  ad  finem  artis  conferre  vidcantur. 

>        Er  cju^dam  ad conitSluralem  cognitionem  {rixixapo-n  dtcuni) peropportund. 

1 'UtActpax;  eft,quaeper  rixfMYiptov  fit,cognitio:  Iv^ptov  autem  appellant  vetercs  fyllogifrf 
cum  fignum,  non  autem  fimpliciter  fignum  omne, vt  in  opere  de  coniecftura  cV  figno  eft  dcmo' 
ftratum.  Qua?  igitur  medicis  ad  miiufmodi  cognitionem  tum  neceflaria  tum  vtilia  cxiftunt,non 
omnia  ait  gnidrjs  in  fententrjs  fcripta  efle,  fed  prxtermifla  pleraqj. 

5  *     Cum  autem  ad  contecluralem  cognittonemdicatur,  cjuonam  modo  curare  ftngula  oporttdty  in  hvs  multa  aliter, 
cjuam  tUt  enarrauerunt,fentio. 

Exquomulta,quacadconiecfluralemcognitionem  vtilia  cxiftunt,  a  gnidrjs  medicis  pra?tcr- 
rniflaefle  dixit,  quam'nam  dicat  coniecruralem  cognitioncm ,  ipfe  dcinceps  docuit,inquiens, 
Quo'nam  modo  curarc  fingula oporteat.  Nempe,  quod  ad  horum  inucntioncm  vtile fucrit,  id 
ex artc eft.  Sed forfan  quis opinabitur  practcrmiflas eflc,  quac  tum  ad  dignotionem,  tum  ad  pre^ 
notionem  conferunt,  coniccTwas.  Vcrum  res  non  ita  habct,  cum  dc  neceffitatc  in  illis,  que  ad  cu 
rationem idonea  funt,hac  contineantur.  Sienimadoptima;curationisinuentionemnihilcon 
ferrent  morborum  dignotio  cV  futurorum  pramotio,  prorfus  hac  fupcruacarent :  nunc  autem,  cf 
conferant,  ob  id  vtilcs  exiftunt.  Ergo,  q? aflecluum dignotio  ad  curationcm  valdc  ncccflaria  fit, 
reccnferc  non  cftopus.Namin  primis,quis  namfitmorbus,dignofcereoporrct, dcinde  cura- 
tionem  ipfius  ita  aggredi.  Quddvcroprarnotioadcurationcmquoquevtilis  fit,demonftrauit 
in  prefationc  f|  prognofticiHippocratcs.  QuiergoomniajquacadmedicinamfpeclantjVtiliaca  i.Prr^.t.fV- 
veladdignotioncm  vel  curationem  vel  praenotioncmefledixerit,  virtuteidem  dicit.  Curatio  lt,  <* 
liquidcm  pcr  fc i  medicis  cxercctur :  prarnotio  autem  &C  dignotio  propter  curationem.  Quo  fit, 

ScptimaClaffis.  ooooooo    iiij  vt 


IN    LIB.    HIPP.    DE    VICT.    R  A  T. 


vtnemofincmanisdignotioncm  vclprcnotioncni,ficuticLirationcm;a(Tcucraucn't.  Intclligeau  E 
tcm  imprafcntiacurauoncm,fubIationcm  morbi,  non  cam  quidcm,  quaadhucht.led  qua  lam 
iacta  ht.  Scd  dc  ommbus  abundecft  fcriptum  in  co  Iibro,q  ui  dc  finc  medicinc  agtt.  Neccxpedit, 
vtimprcfentiaquipniam prapoftcrccV  prcter  mftitutum  iaoiamus (grece  vrcipipiov  tpyov  <nrotfi- 
diciiblct)  vtpote ,  qui  iam  vctcrismentcm  vel  finccxqutiito  finis  cxammc  cognoucrimds. 
Verum,  cumcV  modoahodiaioprafensplerifq}  in  cxcmplanbushdcctiam  dignts  lcriptafit, 
dccamcntioncmiucercnonintcmpcftiuum  fuerit.  Dirlcrtautem  abantcfcriptadiclionelitcra 
vna  vidcltcet,  w  idcftvel,vtadhuncmodumgraccfit:  o^.otclv  &;rtKurJfo-tv  /^iynrctJ, »  ca;  yj.ii 
ix.ct<rciUTpdjc-iv,k\  cft,Cum  autcm  quippiamadconiccturaleni  cogntuone dicatur,vdquo  nam 
modocurare  itngula oportcat.  Qut  ita  icnbut.pcr  rbqzwpirn  dignottoncm  8tf  prcnorionem  in- 
tclligiit:  cVpcrvcrbah.ee  cJc yjm  tzsra  ir.-rp&eiv,  ldeftquo  nam  modocurarc  iingula  oportcat, 
cuEattoncm:nolcntcscam  tn  rticucipcTicog  nointnccontmen.Quod  iiita  habct,  in  antcicriptadi 
ctionc,qua dicitur,Mu!ta  pnetcrmilla  iunt alta  m  altjs,  cV  no  nulla  ad  coniccturalem  cognitione 
pcropporruna,non  rede  ianatoria  artts  parte  pretcrmihlfe  vidctur  Htppocratcs.Scd,q;  hi  rcfpo^ 
dcantob  idreiumptafcriptam  q>;quc  fcquitur,dicttoncm,vt,quod  fanatoriucit,  adijccrcr,ncmo 
cft,qui  ignoret.  Vcrum,qm  de  read  curationem  vttli  dtlccptatto  non  ftt,ob cas  rcs  fcrmonc pro-  F 
trahere  clt  fuperiiuum.  Pcrgamus  igttur  ad  ca,quibus,qua  ad  ianationcm  vtilia  funt,docet. 

4  *Atquc  rion  ob  id  flttm  non  lai:do:~Vcrum  cjuod  & paucis  numero  ftnt  yji  medtcamcntis.  Ncmpe  maximm  nu- 

t  kaIia  Ittlto  merm  medicamentorum  f  tjuibits  in  morbts  non  acutvs  yfi  rcpertuntttrfy  cfl  tempdliue  cxhibuorum  tum  claterij, 

ex  coch.oJ  ma  tum  ftri}TUM  (aftti.  -{ Q^tx  ft  bona  effent,  morbis  cjue  cjuibtus  dari  cenferent ,  conjnuerent,  multo  fanc  diornora  laude 

nufcrtptu  tt  i-  Q.         •  ^     ( xQmA  (dttsfaccrent,  Sedrcs  imprdtfcntid  non  ita  habet.y 

frefits.  <}  tradi  1      1      1       J     J                         r    i  .  J 

derunt  mft  m  Paucis quoquc  numcro  auxilrjs  vfos cos ait,  nifi  (n  acutis morbis: quaft  in  his  multa dixcrint: 

morbts  acuns.  quod  fanc  icccrunt.  Qucc  vcro  longis  in  morbis  dixcrunt,  hac rc  vcra  contru  fe  haben t.  Isam  SC 

crh*e  m.tgis  pcr  tcmpcltiuam  elaterij ,  feri,cV lactis  poiioncm  pcrhciuntur. 

qnadrare  tttde 

tur  ctt  Galent  5     Qui~)  erofecur;d::m  dorray.crunt  libritm,hi  mcdice  magts,cjU£ftnoul^cxhibendafunt^pcrcurrcrunt. 

exp  anatione.      Libcrfecuduspoftprimum  fcrtptus,  VfTi^tiTr.csud.^,  ideftadornatusdigcftusqjdicitur^cum 
inftttutum  habcns idcm,cV  plurimas  diclionum  cafdem,  non  nulla  quidcm  corum,qua in  prio^ 
recrant,  dctracta  habct,aha  autem  adiecta,cValiapcrmutata.  Excmplum  rct  huius,  it  pcrfpicuita 
tem  dclideras,  fccundum  Eupolidts  A utolicum  ex  priorc  adornatum  digcftum  qj habcs.  Sic cV  O 
gnidiasicntcntiasaprimisfccundasgnidtj  edidcruntmcdici:  quanon  nullaqutdcm  habcrcnt 

ist  t  videm  cat^cm  omnia,a!ia  vcro  adic6a,cV  alta  dctracrta,vcluti  cV  alia  pcrmutata.Sccundum  igitur  hunc li 

Ubro  de  fafto  brum  Hippocratcs  pnorc  mcdicinalem  magis  elTe  afTerit. 

^pnnciflo^  $    ^edde  Dix~ta,id  csl ")  iclns  rone}nihd,cjuod  cffatu  dignum  fit,  cofcripferut  lctcres,cjuancjuam  id  ma*num  cflct. 
B  t  ^t**a  Iscuration:sductuscontcxtusq3,quipcrconfuetasm 

a*  vo7tifjLctTct  nuncupatur: vt,cjui  pcr  confuctas  tum  fccliones  tum  aduitiones  cV  alia  quccunqj  manibus  hunt, 
oKoa-cL nsliav  Chirurgia: tcrtta ab  his mcdicinae  pars cft  pharmaceuticc,  qux fcilicct  pcr  mcdicameta abfoluitur 
tX'/^*  °h"'  pcrhcitur  'que.  Accufat  autcm  priicos  Hippocrates,q?  dc  victus  ratione  nihil  eflatu  dignum  con 
C  T»x<V*f.  fcripferint:  ld  qj dixit,no  qudd  nullum  dtcteticum  theorema  confcripfcrint,fcd  q?  non  cflatu  di^ 
d  *  incodtc.  gnum.  Quale'namautemlitefTatudignum,docebitinfequcntibus 

hgttur^elCov   f    Fwur>tycro,cjui  uarios morborum fingulorumodos,  diucrfts  cj;  horum fechones  diuifioncs  cj;yno  t<moraucrint. 

i.  dtxt.  cr  na     Non  folum  varios  morborum  modos  non  ignoraucrunt,  verum  quoq;  cV  vltra,  quavm  decet, 

uetus tralatto.  £c jlls  icripferunt: vt  oftcndam  in fcquentibus.  H 
er*  tta  otno  ttt 

detw  legendU.^  g    Vcrum  morborum finndorum  numeros  clare pronuciare  ~\>olentes,non  recle fcrtpferunt:  cjuippe  cum  nonfacde 

meto  -y  dehoc  nume)An  ^'tfantjficjuts  languenttum  morbos  alterum  ab  altero  cjuadantenws  d'.jferre,nullum  cj;  morbum  cundem  "V/ 

dixit Galenm  ^m->rlmn  l(^em  <]uoc\ue  nomen  habeat ,  conieflauerit.  Mihi  ~yero placet  omni  in  arte  ammum  aduertere.  Nam,cjn£ 

probe  ~\'d recle proccdunt  officia,frrobe     refte  fingula peratere  oportet:  <JU£  ttem  celcritatem  deftderant ,  celenter 

e  j  m  lt  n "  adimplcre:  &,c}U£puntateht,pure:  &,qtt£fwe  cwlore  adminislrari  poslulanr.citradolorem  omnem  adminiilra- 
deintermspaf        '  l      r    J  r  i-    j     i         r  '  j 

r    .       ~ji  Yex£tcraQUOc]uchuiu\modiomniavnhvmtcrpr£alusadmcliorem  Maxtmeautem 
hontbui tradu        ,  1  . .         . .  t        1  J  <b  . 

tur  ,  phthtfes  mei"cum  'Audaucrro ,  cjui  tn  morbts  acutis,~\'i  cjuorum  plunmt  hominum  enecantur,  tnjigniter  pr£  c£terts  in  melius 
tres,morbt  a  \>Y(>ccdat.*"\  Sunt  autem  acuti  morbi,  cjuos prifcinominatimperslrinxcrunt, pleuriM,peripncumonia,pljrenius,le* 
rembtts  qua-  dwgM >  caufus,h  f  £r  cjuicuncj;  alij hos  confecjuuntur  murbi,  cjuorumjebres  'prorfta  continut  mterftciHnt. 
titor  ,  tttert 

cjuatttor,teta-  d  *  Dixit  paulo  antc  gnidios  medicos  confeftim  ab  initio  de  morbis,plufqua'oportct,fcripf!fTe. 
m  tres.  e f  Scripferunt  fiquidem  bilis  morbos  feptem:  pari  modo  cV  paulo  infra ,  veficx duodecim:  re- 
F  *  Ar.fympto  num  quoqj  quatuor:ftranguria*  quatuor:dcinde  tetanos  trcs:  morbipratercarcgijgcneraqua  - 
matum.        tuor :  atq3  tandcm  phthifes  tres.  Nempe  ad f  cdrporum  varietates,qua  multas  ob  caufas^permu- 

tabantur, 


IN    MORB.    ACVT.    CQM-    I.  100 

A  tabantur,rcfpexcrant,morboru^dcntitatcm  haudquaquam  contcmpIati:quo  modocftcontcm"  A  t  ak  cx  Grecis 
platusHippocratcsad  horum  inuaionem  mcthodo  vfus,quaduntaxat  morborum  numerum  annflu,s-Nam»" 
inuenirecoccditur.Mcinodumautemeaniinmetnodimcdcndi  pnnapiodcmonlt:uuimus,di  dum  demSitntio 
ximuscjjaliquid  in  librodeelcmctisfmHippocratis  mcntc.  Habcsquoqj  cVanobiscopcndio  ncs ^npfcrit ,  ncc 
q uodam  fcriptum  vnu  de  morborum  differcntiis  commctarium.  Scd  iioc  in  loco  didioncs  pro-  £*ntc  lCuorcmfl 
fcqui  cftopus:ncmpc  is  cxpohtionisfcopus  cxiftit.afNam  iiquisintcrexponcndiidcmonftra  nationisni  nboiu 
tiones  fcripfcrit,fcrmoncm  protrahct,£c"  prarcipuam,  quar  fanationis  morborum  caufa  cxiftit,di-  c^ulf » "  p  tclPua 
mittct: partem,  inquam,  quxad  maximc  lcthalium  morborum  curationcm cxccllit pra:ftat'quc.  ^atccT"^  ?™ 
Summaquidemprajfentisdidionishaeccft,particulariaverodi(ftionisdcincepscxplicabo.       b  t  Ai'  m 

9       tumemmnmiUctmmunUpcm^  fb.tr>'  q*0^  c<;« mu!- 

*     +  i     t        V    r    i    r  l  i  ■    i  ^   ''  >      /    /  /  >     J  u      .  ns  hoiouscucnir.- 

ftmpriitatim  cjtie prchendcr,tcs,& Jimtlcsjuerint :  ab  hts plures,cptam  ab  alns  omntbivs,inttreunt.  vno  t(?p0re  &  lta 

OftedithacorationcHippocratcsbtmorbos  multosvnoh'critcmporc,quos,ilpcrnitiofifuc  CCTCtus  in  crpctS" 
rint,pcitcmappcllant:  fi  vcromitiores,alteraquadamindicantappcllationc,  cpidemos  vclcpidc  c  t  Legitur  <pu- 
miosnominantes:  vtEpidcmusmorbusfit,quitcmporealiquoinrcgioncaliqua  abudct:Pcftis  dembtcm  Ucti» 
B  vero,epidemiapcrni(iofa.Eftautcm  5C  aliud  morbi  genus  communc  multis,cf  quod  m  rcgione  'f~er"  ^icibus 
fupcruenitaccedifquc^endemumque  velendcmium  appellitatur,quah  patrium  dixeris  aut  t***  *\irt 
vernaculum.  His  autem  omnibus  aduerfantur  o~7ropetSi;,  idcft  quifparfim  priuatim  qucprc-  ytyr^t/or,ie!tfl 
hendimt,cgrosdifcrepanterfatigantes,ncquefecundumcommunemmodumconftantes.  Scd  quodeji  m  tipore 
quid  nam  eit,quod  ab  Hippocratcdicitur,  Scd  morbi,  cV  cr7ropctS  t;y  cViimilcs  fucrintrNcmpc  fiptrHenient.  cr 
contrariumdiccndum  fuit,ctnon  fimj{cseosinterfeclTe:ii vtiquc  lpfa  morborum  iimiiitudi-  r*feusUco 
necVendcmum,cVcpidcmum,et  pcftiicrum  iudicabatur.  Duorumigituraltcrum,vclmclio-'  °?*r  yiditurle- 
rcmhancfcriptioncmcxiitimareoportct,ScdmorbicV  tr7ropciSic.,&C nonlimiles  fucrint:velfi> K*7~t  %-a~ 
nuleseosdtdicere  oportuit>n6intcrfc,  fcd  morbisantedidis,idcftconfuctis:quoniamrarius  frcr'^ 
quidcm  tum epidemn  tum  pcfnfcri  hunt,vocati  vcro  fporadici  frequetcr.  Dc quibus  cC  hoc in         i, 1'\ 

r  i  i  *J  **    *      1  *1  *  J  *  l  O      1  i  h£C  wCfu**  710)2  t)X 

loco  ab  ipfo  agctur rveluti  dc  cpidemus  m  libro  epidemiorum  morborum ,  cx  ac  cndcmns  m  \u  ientur .  fij  fat 
bro  dc  aquis  aci  c  cY  locis.  Nullum  autcm  pcculiarcm  de  pefte  coiiiecit  librum,  quoniam  cx  cpi  rUJfcmit  <n  mar- 
demiis  vnum  efle  illam  pcr  libros  cpidemiorum  demonlixauit.  gfne pojttti  .tc'~ye- 

l  O        idiotx  ~\ero  non  admoclum  coonofcunt  eos,  qu:  in  hutufmodt  alus  pr^flant.  utl  cc  ur'U'. 0 

«i>  '  *  *  '  .  perioris  rnorbi  tpi 

Q    Idiotas  ait  non  omnino  cognofcere mcdicos  eos,qui,quantum  ad  huiufmodi  morbos  attinct,  demui ,  fiod  h~t 

aliis  prarltant.  Qudd  autem  acutos  dicat,palam  eft3dc quibus  antc  fermoncm  fccit.  ■  nur^  <]">  fh- 

,  '  cjuo  teperel/mre- 

1 1       ^ilia  cjue  auxilia  tna£ts  Ludant ,~\ituperant  cjue.  glom  f,  ptrtwmt  • 

Neque  conucnientcs  neque  laudabiles  curationes  dignofcerc  ait  idiotas,fed  alias  maeis.Quo  ^wff '!  ' ' 
fit,vt  llh  nequaquam  rccte  Iaudent  culpcnt  uc,  Dcinccps  tanquam  eorum ,  qua:  dixit,  dcmon-  rrum  w  Ci„texr;t 
ftrationem  adiiciens,haf c  fcnbit,  loco  „- irr, 

ef  Magnum autem rei argumentum^quodyulgm  morbos  humfmodi  ftnationem  o,-,  ~\tpote rude,pl.tne  hnortt,  ?fc™nt  ■'  f-1^»- 

efi  hoc :  Nembe.qui  medict  non  funt,  medici  efle  ob  humfcemodi  morbos przapue  ~\'tdcritnr :  facile  fur.udcm  nomma  V"  emr  morv  ' c" 
'    1  i  r    rc     n       J  r      r.  n  rr  '  -!  i-.ii    «emi  junt  tki,qm 

dtfamtur,  cju£  apud  tcgros  yjni  efje  exn  timata  junt.  St  emm  qutjpiam ptijjanx  crcmorem,  ymum  cjtie  tale  ^el  tate,  perpetuo  m  m .  r . 

~\elctiam  melicratum  nommauertt ,rcfm-e  omnia  eadem  medici  tum  boni  tum  malt plebeits  Jmufmodt  ~\  tdcntur.  Sed  ?lone  &-\liUU  >f 

res  lpfa fecus  habet.Ncmpc  hi,quantum  ad hxc  attinct,fupra  modum  interfe  diffcntnt.  huictur  j  G*t.  i 


IX 


vbi  imprefentia  fecudum  prarfiniuit  procemium,a  prarfcnti  orationc  confequcntia  exorditur.    fendum  ctt. 
\  X        T>i"na  autem  fcribi  mtht  maxime  uidentur,qu£,quanquam  medtcts  ~\ttlia  exiil.tnt,  tamcn  t»norar.tur :  qu£,       ^  Nlcolaus 

?  r  1  r  r-i  r         rr  r     ic  k  ,      r      ~   °  'i  Lauachius  ita  ver- 

quarnjnfioncsprojecliisS  C7*  mjignes  ujfenjas  ajjerunt.  Liu£  autem  ignorantur,h£C Junt:  Cur  m  acutis  morbts  me^  nt. Cuius  rci  indi 

dict 

deum 

rio-ant 

ifiue pcruenerit  dienualu pcrpetuofdoncc  morbus  tndtcatus fitertt.  e:ufcemodi 
Ji    c  Ji   i  vidcntur.  quSobic 

Logica magis  fpeculationc fapere vidcf,quod  ab  Hippocrate in  qonc difccptationc  q^  ponif:  ^1^1'-1'11  oanu'j 
cucVhnchmoifpeculationibusrcc^cfanarcqueamus.  Nepemorbos  rcclcfanarc  incftmcdicis  Qui  eiii'm ^"ci 
ex  faciendoru cognitionc,cV  noncx inueftigationccaufa!:ob  qua  funtcontroucrii,  qui  varias  in  non  funt,acJun  • 
hmoi morbis fcripferunt  curationcs.  Eft  vcro  Pm  veritatcm  id  no  commodiffimum  modo, vcru  tur  mcdici  1 111 1 : 

e,  r.  crn-~  ,„j;f„„„  =  C  •  :  j,  -  pr?lcmm  mo,b,>, 


.Nadcphilofoph.   -  _,odi,confaread- 

ClHm     ir.odum  crcdaiu; . 


IN   LIB.    HIPP.    DE    VICT.    R  A  T 

enim  fi  genittis  mundus  fit,neq3  fi  interitus  confciusrneq?  fi  extra  ipfum  inanc  no  fit,ncq3  fi  inft>  E 
nitus:neq3  ii  is  folus  vnus fit,neq3  fi  plures: neqj  quot  numero  ,  fi plures:  ncq3  ii  horu  multitudo 
incoprehcnfibilis  iit,autinh'nita:manifefte  coniccTari  poteft.Adhuncfane  moducVdeahismul 
tis,qu£ in  philofophia  queruntur,no  nulla  quide iudicare  prorfus  ncquiuimus,  aha  vcro  no  fine 
magnacotemplatione.  Vcru  de  iplis,que  egros  iuuat,  vel  ledunt,  no  fimilitcr  cft.  Nempc,etfi  ad 
ip(a  inuenienda Iongo  opus  lit tpe,viro  q3  a  multis  difcrcpate,quc th  fe  fe  rcppcrilfe quida  iacfrat, 
ea  facilem  habere  iudicationc  vidcbuntur.Nempe,fi  cgris  quide  adhibita  prciidiu  attulcrintjau^ 
dare oportet atq? agnofcerc: fi  vero  detrimento  fuerint ,  vitarc  atqj  repellerc : qux  vcro  nihil  au- 
xihj  vcl  ofTenf^eftatu  dignu  preftiterint,in  neutrius  horu  ratione  ccnferc  conucnit.Sed  fancv  me^ 

«  AZ  Ifdetibus  dicos  ab  euidenter offcndentibus  abhorrere oportct.Si  ergo  parum  cxiiperantibus  infiftant,  qui 
quouismodo  abinitio  funtopinati,  nihil  rnirii  vidcridebct.  In  iis  vcro,  queadmodu  rcceiferut, 
atqj  vfque  adeo  vt  a  quibuldam  laudentur,ab  aliis  culpetur,admirari  quiipia  eos  potcrit,qui  val^ 
dc  ofTendentia  extollunt,vel  eos,qui  vere  luuan  tia  vitupcrant.  Id  fane  eft,quod  Hippocratcs  par 
ticulari  vno  cxeplo  proponit.  Dirtum  autem  cV  id,ncc  fccus  ipfius  folutio,  ab  Erafiftrato  in  pri 
mo  libro  de  febribus  paucis  q3  cV  cuidentcr,vtpote  qui  Hippocratc  plane  cft  fccutus.Percurrcns 
etcnim in libro pnefato  mcdicos  tum cos ,  qui adueriifiimum febrientibus  victum  piwfcribunt,  F 
tum  eos,qui  longis  mcdiis  cgros  ipfos  connciunt,  atq3  Petr&>nam  ipfum,  qui  tum  carnes  tum  vi- 
num  exhibebat : in  tcxtura  lermonis  hoc  mfert  pacT:o.  In  multis  igif valdc  magnis  plagis  decide^  » 
bant:fi  aut  fcbrientes  oes  ex  tali  curationis  modo  male  Iiberabantur,qui  ita  curabant,a  curationc  » 
defiftcbat.ScJ,vt  vidctur,  no  fcbribus  oibus  opcm  fert  is  fanationis  modus.  Laudandi  igitur cu  » 
Erafiftratus,tum  alij,qui  queftione  hanc  propofucrunt,  cV  folutioneeius  fcripferunt:Iaudandus 
quoq^cVqui  preceteriseam  propofuit.  Sciueris  pretereacVcam  nonmagisdcacutis  morbis,qj 
dcaliisomnibuj,proponifoluiq3.Nempcrefponiiodcomnibus  coiseft.Non  enim in acutoru 
modo,veruquoq3cVmorborumaIiorum  curationecontroucrfi  fuerut  medici:atq3  obidlongo 
tpe fua in cibi exhibea.fi rcgula pcrmanct,q) non nullos ab ca cuidenter iuuari  vident.  In  C£tens 
aute,qui  nihil  indeauxih)  recipiunt,cito  quidem  6V  cgros  occultc  aliquid  dcliquiife  fufpican  tur: 
quang id  non  fit,fed  quod  rctulit  Hippocratcs  in  libro  dc fracluris:  vbi  agcs dc  iis,  qui  fraifhiras 

*'g  v  '4^1*?  Cl"1  vulncribus  perperam  ligant,atrj3 °b  id  lcdunt,  ait,  l|Non  cnim  dcligauonc  caufim  cfic cxifti-  » 
7  .*4J«  mantjfcdaliudquoddaminfortuniu.SiCvSCcosin  viclusrationeopinariparcft.  Qiiodautcpra!-  m 
icnti  in  orationc  rcccnfuit  Hippoerates,id  palim  eft,ubi  quis  ca  fccum  cogitans  bis  cV  ter  legerit. 
Nempecxparticulari  cxemplo cocm doceri  fcrmoncm  comperiet:que  cV  uniucrfalcm  uocareG 
confucucrunt,non  Philofophi  modo,ucrum  quoqj  cV prope ocs  Logice artis non impcriti. Era 
fiftratus ergo  aducriiiFiinaru  meminir  uidus  rationu.  Hippocratcs uero  reliCtis  monltrofis  alie- 
nisq3,admoderatioresfecontuht.  Monftrof^etenimalieneq^  uerefunt,  tumqug  pcnnediam 
fiunt  fumma:  tum  qu£  per  repletioncm  immodcratam,  qua  utebatur  Pctr^nas.ModeratDc  ucro, 
quaru  memmit  Hippocrates  in  acutis  morbis,ab  infignibus  cxhibentur  mcdicis.  Quidam  enim 
hordeaccam  ptilianam  in  his  adminiftrant,aln'  crcmorem  duntaxat,  alrj  ne  hunc quidem  in  acu^ 
tis  morbis  ante  iudicatione,fed  tempore  interiacente  folos  exhibcnt  potus,  aquam,mclicratu  qg, 
cV,ii  opus fit,oxymeli.  Controucrliaj  igitur  caufa eft,qua  Hippocratcs  ipfe  in  fequentibus exe- 
quctur,cV  quam  ab  Erafiftrato  in  primo  de  febribus  bene  cnunciari  alTercbam.  Eit  aute  ea,qudi 
aliqui  folo  ptilTanxcremoreindiget:alij  hordcaccaptiiTanaicValrj  horum  neutro,  fcd  potibus  fo 
lis  ad  iudicationcm  ufque  fceliciter  feruantur.  Demonftrabit  autcm  in  fcqucntibus,qui'nam  hor 
deacea  indigent  ptifiana,cV  qui  folo  ptilTanxcremore,cV  qui  ncutro  horum. 

14  Sane  quxflioncs  huiufmodi  proponcre  mcdici  non  confucucrunt :  necjueforjanji  propondnturfiluuntur* 

Quoxd  primus  Hippocrates  qu^ftionem  hanc  propofuerit,  folueriYque,  ex  hac  notum  euaditH 
dicnonc.Ncque enim,inquit,  tales  qusftiones  proponi  a  medicis confueucrunt.  Qudd  fi  cV  eas 
quisfortaffis  propofuerit,folutio  nonrcperictur. 

1 5  Cdlummctm  l>ero  1/fcjue  adeo  oyciuem patitur  apud  yulgum  ars  tota,l>t  nullo paHo  mcdicma  effe  "Videatur. 

Hac  quoqj  in  oratione  ex  particulari  exemplo  rem  quandam  uniuerfale  docct.Nempe  itn  prf^ 
misqualemcunq3  ingredientium  exercitationemcontrouerfiaiuftam  ignorantise  fufpicionem 
oftendi t.Secundo  cocordia  ipfa  iufiam  magnam  cn  cognitionis  fpem  demonftrat :  quod  nimiru 
mathematicis  demonftrationibus  ualde  contuIit.Neque  enim  difcipulos  folum  alliciunt,credu- 
ios'que  reddunt,uerum  quoq3  cV  apud  idiotas  fefe  uerififimas  exiftimandas  prseftant.Mathema- 
t/eftTn  v'e  eri  igftur  demonftrationibus  ufos  ait,  qui  euidenter  quippiam  cY  citra  quamuis  ambiguitatem 
uaiauone.      demonftrauerunt.  Sed  controuerfise  rationem  diligenter  in  fequend  orarione  profequitur. 


1 6  Quapropter  acutifiimu  m  morbis  ypf}  adeo  dijfentiunt  inter  fe arttficcs,yt  cju&  alter  porrtoit  opttma  e(Je  extfli- 
n?ds,ea  alter  mala  efje putet :  atcj;fere  ob  td uattcinationi  (cjuagrace  /ucLVTixriv  uocat)  ars  tpfa  fimdis  efje  ~\tdcatur. 
^ugures  fiquidem  aittcm  eande,fi  adftntflram  uolaucrit3bonamfauflam  j;  effe  putanf.fi  ad  dextram}maUm  infat* 

slam  cji 


IN    MORB.    ACVT.    COM.    I.  ,,0 

A (\atyi  ejue.  Talia ejuo-jMe  tn ^frufpiana  (quam  hpooneo-rietv  dtcunt)  ~\identur,alta  w altts:  fed ~\aticn:.vittum  non 
nudt  cor.tr A-;a  feitf.ur.i.^Dtco autem fpeculattonem  hanc ejje  & pulcherrtnum  & germanam^proptir  :ju.im plun 
ma  G~  m— wmffiwrf  qux  tn  arte  compertuntur.y 

Ma.vTiy.Hv  appclbuitHippocratcs^ojwy/r/^ViJj/joo-xo-T/a^  vcro,  6Vr/x*V  a  plcrifq?  appcUata, 
quavercantiquietiaalrj  Uponmtia»  vocant,qj  irfHaidclt  hoitias,  (ufpiricntcs,quimcafc!eiia 
graues  6C  pr^ltantcs  funt,exiplis  vcntura  prenuncient:  UpHx,  autc  fcimus  appcllariomnia,  quae 
diisadhonorcm  cxhibemus,qualesfunt3quclitantur  vidim.v,quarum  cxra  lnfpicicntcs  Upoo~xo 
rrot,  ideif  arufpicc.spra\iicunt.Eosvcro,quiexauium  volatuauguratur,quos  cW/raccV  oteavo 
<rxo.tr«c;idcftaurpiccs,appcilant,nuncAtavT«c,  ideftaugurcs,appcIlauitHippocrates:quanqua 
pMHH.nnt  nomcn cV  fuarnSs  de  omnibus,quae lta  pro:dicunr,anibus  profcratur.  Ncmp c  ua\  rei- 
vocant:cV  Upoo-xottrot,  6C  oiavtg-cu,  8C  qui  appcllatur  -y  wt8~\jaxol,  cV  qui  per  notas  cV  vidinus,  fu 
turapraedicunt.pr.vtercacV  ypy,o-uoX6yoi,uhu<iici,SC  QiowivTeio,  ldcftdiumi  vates.  Sunt,quicV 
or«p-ToA«c,  id cft  fomnioru  intcrprctes,a  poeta appcllatos  inter  porra;,  ld  eft  vaticinamcs.  col- 
locant.Scdconftat  Hippocratclolos  oiuvj<ret;  appcllarc  uafTP<c,vt  pocta  appclIauit.N-ni  isin 

B  pleriiq; fui opcns poctici  partibus  aSmnrnuv artcm,venturorum  pramononcm clTc dcmonltrat. 
Quo  niodo  cV  ln  primo  Iliados  circa  initia  ait,  A'AAa-  s  J>:  t/v <t  uavTtv  \paouiv  >:  f  jcra,  r  m£re$p* 
7r6?,ov,  y^f  ydp  Torap  ixSjoc  Wi,  id  eft,  Confulamus  ltaq,  augurcm  qucmpiam ,  aut  arufpice,  aut 
fomnioru  intcrprctcm:ncmpe  cVabloueoltenduntur  mfomnia.  Upr.x  quidcm diccn^  hptarxi 
7rov :  ovapoTToXov  vcro,quicirca  Ibmnia  vcrlatur:  uclvtjv  autc  oumsw,  id  cftaugurc  aufpiccm  qg. 
Scpius  crcnim  in  fuo  opcrc  poetico  huius  mentinii  in  maximis  rcbus,  diuinandi  etu  artc  pcr  ali- 
tcsvfus.Scdforfanhac,  £C6^dccct,pluradchuius  nominis  uavTiooc  appcllauoncdida  a  nobis 
funt:atqiob id,ad quod dicitur,uaUre la eft tempeiiiuum.  Qucd  cnim ait  Hippocratcs.tak eft. 
Qui  diuinatonas  artcs  proicquuntur,in  particuiaribus  multis  nihil  minus,  quam  mcdici,  difcor 
dant.  Vidiequidcmahquado  augurcs  involaubusipiis,quosdextroscV linmros  memorauic 
Hippocrates,  difcordatcs.  Alter  Arabs  crat.altcr  Graecus,atqj  ex  Alia  noftra.  Arabs  diccbat  dcx 
tram  alitcm ,  laborantcs  mulicrcs  feruarc,iiniiiram  viros.  Qui  vero  ex  Afia  Qoftra  erat,  dcxtram 
alitcm  rn  viromm  morbis  apparcntcm,intcrrogantibus  ipfis,fi  fa  uaretur,afrruere  in  tcrrogauo- 
ncm rccenfebat,fmiftramverodcncgare.  Interrogabam  lgitureos, li quomodocuqz  volantem 
vcl  dcxrram  vel  finittram ahtcm  polierecadcm  iigniricadi  facultate  diccrent,nihil  q;  dirlcrre  pu- 

C  tarcnt,fi  aut  ccliiffima  aut  tcrrae  propinquuTima,aut  mcdia  volarct.  Et  fi  mcdia,  an  li  propius  vcl 
cclfiffima,vclinnmam,vel  adhucinter  has  mcdiam.Fari  modo,  cV  frauis  vcl  propinqua  vcl  lon- 
ginqua  volarct,an  nc  m  his  nulla  forct  diftinctio.  Arabs  eas  nihil  ea,  qua.*  vcl  m  altitudinc  vcl  lon 
gitudincm  vcl  laritudinem  clfct ,  diftantia  difcrcparerefpondcbat.  Grccus  vcro  dc  fymmctro  di- 
ih'ngucbat,dcxtro  cV  iiniftro^aiTerebatqj  ab  augunbus  haec  fcnpta  clTc,atq5immoderatas  diftan- 
tias  moderatis  contrarias:  tcftes  qj  in  cam  rem  hbros  Apollctis,  Athcnari,  Cherarmonis,  Artemi 
dori,Phocae,atq5aliorummultorum,quiinaugurandiarteclari  elfcnr,profcrebat.  Dcprchcndi 
proculdubio  Arabcm  cV  confufum  &c  a  diftingucdiarte  alicnum:  Gi  ^cum  vero  difnncrc  loqui, 
cVartificemeffe.Ncmpeartis,quaefuorum  theoremammiudicium  pcrcxpenmcntahabct,  duQ 
dentiaexdiflindacVindiftinctarei-umcxplicationcoritur.  Qiiodab  Hippocratc  cdodus  gra> 
cum  augurem in  auium  volatu artihciolum magis  viden iudicaui :ex abundantia  vcro  cclebratif 
fimos  augurum  tcitcs  adducens,adhuc  magis  fide  dignus  erat.  Cum  vero  ctiam  Arabs  plunmos 
3Egrotannu,quibus  vera  praedixcrat,teftes  citaret ,  fucccdentis  vt  plunmum  eucnti  fubfccuti  cau- 
fam  pronunciaui.Ncmpc,fiauis dexti-a  moderate dilfans  viros  feruat ,  immodcrate  vero  diltans 
focminas:fintautc  complurcs, qug  immoderatcdiftcnt,  vnaveroduntaxat,qucmodcratc:iure 

Dquidcmultisfuccedetexanimifentcntia,paucis  veronon  fuccedct.  Grccus  autc  ahasadriciebat 
dilunctiones,quibus,etfidcxtraauisimmoderatediltarct,  mtcrdum  tamen  feruadum  virumla- 
borante declararet.  Nempcqui  molle  cV  muliebre  ftudium  cxcrcerct,  vcluti  cV  Qcriftculum,  mu  *  Ap  iJru5cfi, 
Iieris  fchemate  feruari  diccbat:  rurlum  q;  cV  id  ab  optimisfcriptum  clfe  auguribus  dcmoftrabat. 
AddccfcValiasquafdam  adiiciebat  diftinctiones,  in quibus  Arabsnihil  lntclligcic  vidcbarur, 
Retuli  hec  propter  fcquentedidione,quam  ncmo  couenicntefexpofuitjiicuti  ncq$ca,  qu^ante 
fcnpraeft,ubiait,  Quaeftioncs fane  huiufmodi  proponere  non  cofucucrunt  medici:ncq3  lorfan, 
fi proponatur,foluirepcriuntur.Nam,cuinquitgrece  toixS-,  latinchuiufmodi,i.  quxitadiifi- 
dent,quidadcptiflana  fo!apcrpcramintcllexcrut:alrj  aute  paulo  hismelius  dc  vidu  acuiorum: 
alrj  dc  omni  limplicitcr  uictu:  alij  uero  dc  curationc  uniucrfa,prionbus  quidcm  mclius ,  ied  ncq; 
adhucabfolutc.C.^i^m  autcutdixi,totiusdiflidij  qucfiuitHippocratesin  omniarte,  quaecxpc 
riincntisiudicaripoirit.Quddautciditahabcatjmanifcitcpcr  fcqucntc  condilccsorationcm. 


/  i.4.  £z.  t».  17  Nempe  C>  *4grk  ommLtn  aJfmttattm  m.ign::m  qv.tppt.vn potefl^fvus  (jue  adfecurttatem,fe fe  ejj  exercn^ju 
4  tol.  4 1 9.  g    tilxsjd  bcmm  habni'.  v:,  atyue  ad  qzod  qutLbet  ~\  oLurtt. 

Scrmorracfcnscosarguir  quil-Lppocratcm  cxiftimant  prarfcriptam  didioncmde  ptiil;.:n 

fola 


IN   LIB.   HIPP.    DE    VICT.  RAT. 

fola  propofuiffc:  eos  q3,qui  de  viclus  rationc  fiue  acutoru  morborum,fi  uc  fimplicitcr  vniuerfaffa  E 
<ftum  id  putant :  pan  modo  dC  eos,qui  de  curatione  vniucrfa  problema  elTe  cxiltimauerunr.Nem 
pc  prior  oratio,quc  ita  habet,Ncmpc  8>C  egris omnibus  ad  fanitate  magnum  quippia  potcft,  eos 
arguit,qui de pnflana:atq3 alios,qui dc fola  vel  acutoru  vcl morboru  aliorum  vicftus  ratione an- 
tccedcnte  orationcm  cllc  opinan tur.  Neq3  enim  egri ocs a  fola  viftus  ratione curantur: cu  multi 
lint,quimanuum  operacVmcdicamcntoru  adminiftrationeindigeant:adhuc  veromagis  ncqi 
a  ptillana  fola.  Neq^igit  dc  dieta  folaacutoru,  neqjdieta  fimpliciter  quarcft  in  omnibus  morbis, 
fernio  Hippocrati  exiitit : ncqj  dc  ibla ea,quce  ex  his  oritur  controueriia: fcd  dc  dmni  iimplicitcr 
arte,quc experimcntis  tum difcerni  tum iudicari nata fit.Qui ctenim coc vniucrfale qj iudicandi 
initrumentu  rcpcrit,pcr  id,quae  particularia  funt ,  iudicat.  Particulare  autc  vnum  eft,  SC  quod  de 
ptiffana  mcdicis  in  controucriia  veni t:  licuti  cV  quod  de  viclus  ratione  non  acutom  modo,  veru 
quoq?  cV  morboru alioru: atqj  ct,quod  gcncralius  eit,  de  curatione  vniucrfa :  8>C  quod  adliuc hoc 
generalius cft,dc omni corporis  prouidcntia,cV  fi  fanorum ea fuerit: nempc  8>C hi ea  indigcnt ar^ 
te,non  que ad confcquedam  fanitatc  preccpta  tradat,  fed  pre/cntem  conferuandam.  Quod  non 
prgtermiiit  Hippocrates,cu inquit,  Sanis  qj  ad  fccuritate.  ncmpe,  vt talis feruetur,  fccuritatc eft 
opus.  VtiIcmquoq3  aitcflcfpcculationccViis,quiexercitanturadhabitubonu.Vtenim^grO'  F 
rumcuratioea,qu£nuncabHippocratc  propofita  eit,  fpcculationeindiget:iiccVfanoru  fecuri^ 
tas,vt  prefcns  fanitas  conferuetur :  fic  8C  fefc  excrcitantiu  prouidentia,  vt  bonum  habitum  confe- 
quantur.  Hec  igitur  oia  artis,qu£  circa  corpus verfatur,  funt: fed,quod  feric cdtinuata dicitur,ad 
omne  cxtcnditur  arte.  Quidnam  ctcnim  cft,quod ait,  Et  ad  quod  quilibct  voluerit  r Nepe  au- 
gur,arufpcx,muiicus,rhetor,cV  artifcx  ois,  iimplicitcr  caufam  eius,  qug  in  fua  arte  rcperitur,con» 
trouerfif  vna elTe  exiftimat,  cu  fcilicet vnufquifqj  ex  particulari  vniuerfalc  facit.  Ita  fanc  8C  in  au^ 
guribus  facla  controuerliam  dcprehendi :  cu  qui  veriora  loqueretur,iudicaui :  atqj  ob  id  augu^ 
rum  memini  Arabis  dC  Greci.  Ncmpe  artis  omnis  conftitutio  cx  propnoru  a  communibus  di- 
ftinftioneoritunqui  cnim  hec  diftingucre  poteft,isoptimuscenfeturartifcx.  Vtautcconftitu- 
tio,fic  8C  iudicatio  in  diftinctione  fubiiltentia  habet.  Nempe  fallunf ,  qui  artcs  conftituunt,  cum, 
quod  cuipia  con tigit,id  vcl  in  oes  vel  in  plurcs,qj  oportct,  cxtedunt: quod  iiquide  nulli  prorfus 
cdtigit,ncmo  id  in  tali  arte  pcrfuadcbit  iibi  vcr u  cfle.  Nam  in  hoc  vcrc  oritur  controueriia,  cum 
vnuiquifqjfibiipiiperfuadet^noncufimulansconfingcnsqj  contcntiofe  litigat.quo  modo  no 
nulli  de  quibufda  fccus,cp  animo  fcntiebant,  fccerunt: quo  modo  8C  qui  proponunt  ambiguum 
cfle,vtru  vi^ilamus  dormimus'uc,aut  fapimus  infanimus'ue.Qudd  fi  manifcftu  cfle  idconceda-  G 
tur,  vtri  fanc  magis  vcra  loquunf,anceps  inquiunt  cflc,an  qui  vigilant,iis,qui  dormiunt:  vcl,qui 
non  infaniuntjiis  qui  infaniunt.  Nullus  fiquide,  ita  pcrfuaius,aut  fecum  animo  opinans,  fcd  lict— 
gans,hosfermonesfacit.,Quidamautc  inartemcdicinaliresnouasquide  funt  aggrcfli,  cum  tn 
rebus  prioribus  mclius  quippia  inuenire  nequircnt,fed  vulgi  affectione,  quam  Hippocrates  di^ 
xit intclligercnt.  Ncmpc  vulgus  quod  nouum  inuiitatum  qj  eft:cV  non  dum,  fi  vtile  cft,  intcllc^ 
#um:laudatmagis,cjj  affuetum,quod  vtilccffecftcognitum.  Sunt,qui  ob  victusfuauiflimipol- 
licitatione  perfuadenr.es  aegros  alliciunt,doli  vafriciae  qj  non  ignari:fcd  vel  propter  Iucri  vcl  pro 
'Grfce i£npn-  pter gloriae cupiditatcm  talia  dolofc committere,aggrediuntur.  Dicta ergo  ca , quae  verbo  te nus 
l*trtif ,  idtjl  nI controuerfia,quam  viri  huiufmodi  inter  fe  habent ,  illa qua? l?m  rei  veritatem  eft, controue  riia 
fnttatA.  oritur,q)  enunciatio  non  diftinguatur,fed  vcl  de  pluribus,qj  oportct,  vcl  de  omnibus  tanquam  ii 
niiliter  habentibus,efferatur,  Atq3 ob  id  iufte  laudandus  venit  Hippocrates,qui de fola $ m  rei  ve 
ritatcm  meminitcontroueriia:qua,qui  artem  conftituere  aliquam  volunt,patiuntur,cum  fccum 
fua  qj  in  anima  differcnter  opinantur,cV  non  verbo  tenus  iimulate  ac  fubdole  id  agunt  ob  glorie 
vel  lucri  cupiditatc.  N  ullus  enim,qui  animi  confilia  vere  pcr  experimcta  iudicat,  Petrotnac  vi(ftus 
rationem  recipiet,carnes affas  adminiftrans  vinum  cp  nigru  in  iis,  qui  acuta laborant febrc: neq3  H 
intantafitiitatemperans,  vtcotulaeaquacvigeiima  porngat  partem.Talia  fiquidem  digtemata 
abfurdafunt:duorum  CJ3  alteru  exiftit,  nempe  vel  ob  nouitatem  vafrisabhominibusparata,  vel 
ob  fummam  ftupiditatcm ,  fi  plane  foli  vcritate  repperiffe  exiftimaucrint.  Quae  vero  ab  Hippo^ 
cratc  fcripta  funt,ea  in  prudcntibus  viris,qui  vere  arte  conftituere  ftudent ,  reperiri  poffunt:cum 
non  maxima  lit  l^fio,qn,quibus  non  oportet,offeruntur.  Ac  talia  quidem  diftincftu  diffiaTem  ha 
bent  ea,qug  experimentis  coficitur,iudicatione:  quae  autem  valde  differut,facilem.  Controuer^ 
fiam  igitur  in  iis ,  quae  parum  inter  fe  exuperant,iudicare,cV  quibus'nam  ptiffana  fola  exhibenda 
t  In  amiquJs  in cutis morbis fit,  cVquibushordeacea:cVquibus  nullo  pacl:oidfaciendumfit,fed  potusfolus 
joco  diaionii  a,i  iudicationemvfq3porrigendusiit,demonftrare,Hippocratisintelligentiaeftdignurru 


tt/iy.TAliTOK 


jtgitur  lu ix.pi  1 3  Ptifjand " tgiturfrtimentdcetigujldmentis reSie prddtdfutfle miht "\tdetur in dcuiu morbu : eos  que,quiexpr£^    A.li  4.^f. i. m 

men  ^  ^fi'  ^  f^^J^do.Nempe  ~)iifco[itcu  etus  Uutf}  continud,  tucundd,  lubrtcd&  mcdtocrtter  humens ,  ftttm  mimme  tnfert:    c*8'  ° 

terprctandu,S:  ^7*'  f<p*td dblut  eget f  probe  dbluit:"}-  non  dfiringit}non  mdle  turbdttnequc  tn  "Ventre  tumefctt :  nempe  tnter coqutn^ 

f\  qd  excerni,  dum}c]uoddmdximepotuit}tntumuit. 
facileipti  ex- 

ceruit-  Orationem  hanc  tantummodo  legiffe  mihi  videntur,qui  libru  hunc  de  pu'ffana  infaipferunt: 

vcluti 


1N   MORB.    ACVT.    COM.    I.  111 

Afvclutiproccmfj  parreprimani^quiaducrrusgnidiasrcntcntias  tirulum  fcccrunt.  Nam  Hippo-  t  ^timtifn- 
cratcs  m  fecunda  proccmrj  partc non amplius contra  gnidios mcdicosagcre ,  fcd  fe fc  ad curatio-  fna ""*> 
nisacutorummorborumcxcrcitauonemconuertere  eft  vilus.  Tcrtta  autem  proccmn  pars,  qua  ?*'  f**erfil 
hucufq;  percurnt;ad  eam,qua?  vicrum  morbis acutis  pra?fcribir,artcm  fpcctat.  Ncq;  tamen ad  ca  &ni0tAS  fa"'n 
folamcfr  vulis,vcrum  qucqjcV  alteri,quigcneraliorlir,  fubicctacft  fcrmoni.  Dcmonlrrauimus  "'''  '  '  " 
aureminiis^quosinlcripracietracturisarticulisqj  parauimus, commcntanisHippocratelubie    n  r 

_       r  -i     rj  r  f     -l         i»  r  r        rr     i    ~   -         »  -     tst  tnim  mje 

Ctos icrmones;pro alus quibuidam vniuerlalionbus oblignare coniucuille: doctnnam  que vni-  fhW4_, 
iicrfaIiumcxipfis,quxtanquamexemplaconftituit,efEcere:ncq3  enimita  abinfututo  reccdit,  fU» cStnttni- 
ncq^fcpiusdocet, quodmultorumcommunecxiftir.  Quoautem  modoin  pulTana  fcrmonem  <Les  mtducs 
Jecir.caufam  eius,qux  de  lpfa  cft,contcntionis  tum  vefngans  tum  dccernens ,  Qc  cV  dc  omni  acu-  agerc,ftd  aJ 
torum  morborum  victu  rectum  tulu  iudicium.  Nam  cV  de  vcna?  fecuone,  cV  purgattonc.  cV  tu  tmtttum m» 
glandistucIyftcrisvfu:deotaplalmatibucm.fotibus,vino,aquamuIfa,oxymclitc.cV  balneo  no  tmr*  morLorTt 
paruaintcrmcdicoscxorraeiiconrroucrfia:quae  omnia  libroin  hoc  pcrcurritHippociatcs  mc-  txmantumi 
thodo  vna.quam  n^per dixi.Vim  cuiusetiam nouilTe vififunt.quilccmpincosnominauerunr,  a^"'rlJrtrer 
diorifmisi.diirincrionibu:> propnaacoibus  feparantes:confucucrunt  autcmdiafrolas magis, c£  /,J  **""/?#» 

Bdiorifmosappellarcfermoncs  cos,quiquodpropnumeft,  acomumfeparat  dilhnguurq:.  lam  1tium'-' c- 
ergo,quae ab  Hippocrare de  pulTana dicunrur,  vidcamus.  Vidcnrur crgo  mihi  (inquir)  priorcs 
medici  rrumenraccis  gulramenris  reCte  prattulilTc  m acuris  morbis  pnlTana.  Frumenracea  gufra 
mcnra  intclhgir.quc  cx  tt  umcro  fiunr:  frumcntu  autem  grecc  7nz-j  homincs  appcllant;maximc 
quide  tnncum,fcd  um  rum  liordeu  ipftim  rum  ~cam  trirot  appcllanr.  Appcllauonc  vcro  ad  plu 
ra extendcntcs,  o  nur  rpia.  quoq; l.ccrcalia appellata  iemina connumcranr,Ienrc  vidchcer.fabam, 
lupinum,cicerculam,panicum,milium,ptlum,fccnum  gratcum,auenam,tipham,ciccra,cVquae- 
cunqrid  gcnus  alia.Horu  lgirur  omnium  frumcnraceorum  guiramcntorumcetera  quidem  vul^ 
go  damnanrur,q>  protinusmagnum  lnfcrantdcrnmenrum.Panisaute  vnuscV  chondrus  m  acu 
tisadminiftranturmorbis:cVcumhisfolisptilTanacft  conferenda:lcns  fiquide,  cVmihum,cV  fe 
num  gra?cum,tanquam  medicamema.ob  quoldam  ventns  morbos  exhibcnrur,  cV  non  ranCj  nu 
tritura cibaria.  Ptillana  igitur  recte  pradaram clTc  ait  irumenraceis  cdulus,pani  fciliccr,  chondro, 
cV  zea?,cx  qua  fu  tragus  appellatus.  Nempe  eoru.qui  chondrum  tpibus  Hippocraris  non  du  foif 
fe exiftimat,ignorantiam  argucs  tum  ex  quibufdam  antiquis  comicis .  qui  chondri  mcmincrur: 
tum  euaex  Hippocrare  ipfo,qui  in  hbro  dc  victu falubri,  de  chondro  ipfo  mcntione  fecit.  Nam, 

C  etfi  hber  llle  Hippocrans  no  fu,fed  vel  Euriphonus,vel  Phaonns,vcI  Philifrionis,  vcl  Anfronis, 
velalreriuscuiufpiam ex annquis  (nempead mulros hbrum  hunc rcferunr)  fane  omncs hi  vcrc- 
res  vin  funr,arq; cx eis  qurdam  cV  Hippocrare anuquiorcs,alij  vero  remporc  lplius  vixerunr.  Lo 
quorauremde  HippocrateHeraclidathlio,  qui  librum  hunc  conlecir.nam  auus  ipfius  Gnon> 
dicifilius Hippocrates,quorundam  mdicio  nihil omnino  fcnpiit:alioru  vcro  fcntenria  duos  fcri 
pfit,librum  f.de tracturis,6V  hbrum  de arucuhs.  Quare  autcm  pniTana  frumeraceis  cduliis  rccte 
antepofira fir,demonltrabirur pcr  ea,quae ipfe lnfert,  inquicns.  Quatcunque  crcnim  ad  acuroru 
morborum  fanationcm  mfunt  bona,nul!i  alteri  ineiTc  comperics.Recte  aute  ludicabis,  G  cV  acu- 
torum  morborum  naruram,6V  ptilTana:  vires,  cognoucris.  Natura  lgitur acutorum  morborum 
eft,vt  lpfe  paulo  ante  dixir,  vr  horum  fcbres  dmnino  linr  conrinua?.  Febrts  vero  orrus,  caloris  na 
tiui  ad  lgneum  eft  conucrfio,vt  alibi  demonftrauit,5^  nunc  manifeftabir,inquics  cx  thorace  qui- 
dem  incipcre,ad capur  vero  flammam  mirrere.  Prxrcrea  in  hbns  vulganum  morborum,  febrcm 
magnam.ignem  vocarc  confueuir,quafi  non  akam  habcat  naturarmprancr  quam  ignis  fubitan- 
tiam. Si igitur contraria contrariorum  remedia  cxifranr,  fane  tebris  peculiare  1  cmcdium  vr  virru 
te  tum  retrigeranre,tum  humectante  fit ,  oporter:id  nanque  febris  narura»,  quae  cV  cahda  5^  ficca 

D  efi,contranum  erit:  talis  fiquidem  naturac  eft  lgnis.  Prxterea,  cum  febres  6V  cx  humorum  putre 
dme  onantur,non  paruam diligenuam  adhibere  oporret,  vr,  quicquid  cx ipiis concoqui  poffir, 
concoquatur: cV,quod  lam  exuftum  fit ,  neque  amphus  concoqui  pofli t,  cuacuetur.  Quod  li  le- 
brientibusipfiscibivfusiit,  qui  hsecefficerequeat:lietia  facile  tumcoquitur,  tumdiftnbuitur: 
iam omnia  hacc,quibus eft opus,habuerit.  Qua?  nam  igitur  lit  ptilTanaj virtus,cx  Hippocrate au 
diamus.Vifcofitas , inquit,  lxuisefL  Leueexafpcrantiopponirur. Exafperanraurcm  acna,  aci- 
da,  cVaftringentia.  Acria  fane  omniacalfaciunt,vteruum,fccnum  gra-Ciim.  Acidorum  cetcra 
quidemdiminere  oportet :  de  oxymclue  vero  eft  duntaxat  agendum.Dimittantur  pari  modo  cx 
aftringenubus  pira  agreftia,cV  mcfpila,  cV  quatcunquc  huiufmodi,  atq;  cx  frumcnraceis  lcns  cV 
fimiha.  Exafperanuum  igiturmalitiampulTanaeftugit,  vtpotequacleuorcm  nontactufolum, 
vcrumquoq^cVfaculratehabeat.  Eft  item  cV  vifcofitas  eius  cotinua:cft  fiquidemin  omniparte  JJ^1  "ria-a'* 
fibi  ipfi  nmilis proptcr  exactam  coniunctionem :  t quod  — ca:  nullo  meft  pacto.  Laudatur  pretc-         '/  "... 
rea no parum.quod ln putTana iuaindum 8c mire exifrir:quod immiri miucundo  q^ opponirur,  ts.-^,  737k- 
id eft quod ,  dum fumirur ,  mfuauitatcm  quandam  facit : ficut dcnique  6V  panis mfuauis  cff.dum       : k  i  ■ 
fumitur,niliabundeipfummaccrauerismadefecerisq3:immo  cV  ita  fupcratur  abca,  queinpuf-  -^' 
(anaefl,iucunditatc,quemandinonmdigeat,fedpotuuminftarfcu-bcripoffit.Ncqu^  paruxeft  cus  u 

condiuonis 


IN   LIB.    HIPF    DE    VI CT.    R  A  T. 

conditionis  ptiiTanarlubricitas,  pre/ertim  cremoris.Pertranfit  enim  thoracem,  in  nulla  ipfius  par  H 
te quippiarn,durti  traniit,relinqucns:  veluti  faciunt,  quae in  mcatibus infarcta adco  obltruunt,vt 
vix  abioku  pollint:quod  accidit  vilcolis  ferc  omnibus  excepta  ptitfana.  Hinc  fane.quarex  chon 
drbfiiforbitio,qu6dquidem  vifcofum  lit,habct,  fed  lubricoelideftituta:ptitlana?autcmincitcV 
Jubricu  cV  detcrgens.Quaproptcr  medici  ad  detcrgedum  eum,  qui  lii  vcntre  lntardus  clt,  liumo 
rcm  vomitibus  cxhibito  ptiliana:  crcmore,vcluti  eV  aqua  mulfa,vtuntur.  Crudam  quoqj  conte-r 
runt  ptiliana  pucroru  rnangoncs,iacics  qj,  vt  vitiofos  cutis  exterat  colorcs,ilhnunt.  Quod  aut  in 
ca  dctcrforium  cxiib  t,id  &  ad  deicdionc  clt  idoncum,diitributione 6,3,  prc/ertim  vbi  ex  fima  hc 
patis ad gibba tranimcarcdcbcat,qucdiltribuitalimonia:hic  etenim lnfarciunt , qugcralh  fucci 
fant,cVqu3£  tcnacitcrcollxmodoadhcrent.  Atq$  obidchondrusnoninaffeciisiccinore  folum 
maxime  nocet, veru  quoqj  cV  in  lis,  qui  vifcus  hoc  nullo  quide  pacio  Ie/um,  lcd  cii  meatuum  an^ 
guftia  naturaluer  artcrmatu  habent.Qui  igitur  itanaturaafte(^ifunt,ipiis  tum  tcnacia  tum  crafll 
iucciola  iniarciuntur,atq^opplent:atq3ob  id grauitate  ineo  vifcerefentiunt,  cu hecdiftribuunf, 
Prxtcrea  pnifanae  vifcofitashumcnseit,iednonvehcmentcr,vtaquacVmelicratum ,  forbitioite 
t  Ltguur  ex  chondro, a  f  cV  ca ,  qua?  forbctur  oua:  ncmpe  ea oia  ftomachum  languentibus  iplis  ita  manife 
ejmdem  omm  fte  fupinant,vt  iubucrium  ipfum  cileexiftiment:  vcrum  ptiliana  humeCrarequide  valet,fed  ftO'  F 
bus  coA.gr*ci«  niachum  lubucrtcre  non  poteft.Stomachum  aut  hoc  in  loco  intelligcre oportet,vt  huiufce  tepo- 
quos  uidenm,  rls  homincs  diccre confucuerunt,non  mcatu  tantummodo,  vcrum  quoq3 cV  os vcntriculi.  Cum 
%  t&  pojpo  u-  ,'gjtlir  icj  inibccillum  fucrit/atq? cxolutum,manet diutius  in  co,quod  ingcftu cft,  fupcrnatas.  Sed 
av.  retus ta  con trarlum  viu cucinrc natu ci t,  f  vbi  a  cibo  aliquo  boni  iucci  reductum,}- quod c otinetur,cx- 
men  tnterpres  pellit.Nempe  humor  protmus c  ab  ipfo recedit,cV  coquitur,atq3,quod  itacxpulfum  cft,dciicitur. 
ttideturhdu-  Sicuti  ii  crudu ,  manet,tardcq3cedit,quod  in ore vcntrisfupernatat: ncmpc  partis  huiusmunus 
tjfeaha  leElto  cftappctere,non  concoqucrc.  Qiieigitur  altringutedulia,  vt  ventriculi  os  roborant,hccV  plus 
ne,  cjui yemt,  iufto  cxiccant.  Pari  modo,  cV  quae ex chondro  paratur forbitio,vt  humcdtat,  i ta cV  fupinare  nata 
cr  qmd  ex   eft.Ptilfana igitur  humcdantiu vim allecuta,malitiam eftugit.  Deinceps ptilfana  iitim  minime 
ouis  cum  jj>e-  jnferrcait  Hippocratcs,maximu quippiam  cV  hoc eife in  iis,  qui  corpus  tum exurunt  tum  hccat, 
aebiis  codten-  morms  teiiatus.Hac  fanc  occafionc  pniTana,c]j  aqua  mulfa,  longe  melior  exiftit,  quaqua  abluedi 
bonitate,quamdeinceps  huicinclTcait,linulitcraquxmulfa?nacT:afuerit:immo,iiptilianaaqua; 
habeTu  Jbild  niu^ comparaueris,  ptilTanam ipfam  in acutis  morbis cV fuperiorcm  cV mehoris  coditionis clie 
boaiiquocaco  repencs:quod  procedcnte  oitcdamlermonc.Na  de  ptilTana  fermoncabfolucrecft  tcmpeltiuu. 
ftomacho  fub-    Proinde  iiquidem  abluere  dixi  t  cu  adiccftionc  /liquid  ablui  egcat/  quaii  n5  in  oibus  acutis  mor-  G 
uerfum.  manu  ms  nrobcabl ucnte  vtamur eduIio.Nepe cetcra oia,  quc de  ptillana dicuntur  bona,  morbis  oino 

fcnpti  habeut,         r  .  .         r     t  *J"1  X       V  ' 

vbi.a  cibo  ali-  prolunt acutis: ied abluendi  bonitas,  quibus  ventrc  iubduci  volumus,  vbi  cibus  111  via  morat,  eit 
cjuo  cuftoma-  idonca.Probe  igitur  ablucrefebriliatiedionincq^  tancj  contrarium,neq3  tanq  familiareauxihu 
vet^s^aS^  vnum  vtile cxiltit,fed  bene  tanq  fymptomatis  ahcuius  emedatorium  correcftonu  c|3.  Dcinccps 
het,fcd,qnco-  iiiquit/neq^ aftringit ,  ncqj  maleturbat/vifcofitasfciIicetpniTanae:iicetcnim  fcrmone  de  ca  in- 
fotuturpqiao/  choauit.Nonaftringcreautquibufdammaximebonumexiitit.Ncmoiiquidem  aiiringentibus 

da ciboscofor-       •  i  -      -n      i       r  i       •     •  i  «-  •    •  •       •  ■ 

tatmos conue-  vtitur  cibis,ntli  vel  pp  lymptoma,quod  ani mi  dchquium  mducat,  vcl  pp  lmmoderatum  ventns 
nientesfbma  proiiuuium:cogunt  iiqindcm  coftringunt  q3Corpora,viasq3tunidiftributionis,tumalimonie, 
cho&c.quam  tum cius  qUae foras fir,perfpirationis conniucre faciunt:quas reclufas  apertas'que  ellcconducit. 

lectione  (ecut'     ^     v  ,    J  l       •       n         j  -  r  n         i      •      -  ■     i       i        o    •  r 

et eft  interpres  Qiiod  aut  non  turbct3i.nullam,dum  cocoquitur,taciat  pcrturbatione,in  laudem  cV  lplum  prac^ 
nofter.  ftat  ptilTanx.Pcrturbatio  autem  humfmodi  cx  multis  pantur cduliis ,  his  quidem  ventrem  mor^ 
G *  AF.cum.  dcntibus^aliisvcroinriantibusjaliisitem.quepugnatibusfacultate  partibuscoftant:Quod  tum 
in  lenticula,tum  in  braffica  reperitur,  nempe  folidum  ipfarum  corpus  ventrcm  cohibet,ius  aute 
iplum  proritat,fubducit  q?.  Sic  cV  qui  cerebrum  cum  oleo  cV  garo  condiunt,  totu  ex  ipfis  tum  dif 
fimilare,tu  fibi  ipli  pugnans  efficiunt,cerebro  quidcm  ftabih  cV  tarde  mcante,  miltis  vero  ipii  ad  H 
deiedioncm  excitare  idoneis.  Pari modo  cV  dc ouo  diccndum,  iiue  cum  mcllc,  fiue  cum  (ale,fiuc 
cu  garoaliumatur:nempc  quodexipiisconftat,  diftcrenteshabetfacultates.lura  itemfereoiav 
Quapropter  cV  circa  fcrmonis  initia  vifcofltatem  ptiffanaf  laudans  inquit/continua/quod  fane  ci 
tra  totius  in  par ti bus  omnibus  limilitudine  non  ht. Verum  in  prefentia  huic  vcrbo  /turbat/  ad-- 
iecit  hoc aducrbium  /malc/  (fic  grece  ovn  ap^ov  ztwov)  ptiifanam  no  turbare  haudquaqua  fim- 
pliciterafferens, fed/male/ adiiciens:nihil  enim ciborum  cocoaioni,qj hocipfum3aduerfafma- 
gis.  Quo  .fit,  vt qui  de concodione fcripierunt,ciborum  varietatem,praefertim  q3  vbi  variis  con 
ftent  facultatibus,nocentilTimam dixennt,  vtpote  quae  ingefta ipfa  probe concoqui  prohibereu 
Obferuat  id  maxime,tum  qui  ludantur,tum  qui  legitime  certant.  Prandio  fiquidem  pane  dun^ 
taxat  edunt,in  coena  vero  carne.  Plura  de  his  enunciare,  nifi  fcirem  te  inuenire  ipfa  polTe,  qui  ex 
iis,  qug  de cocodione in comentariis de facultatibusnaturalibus dicunf ,  fis inftrudus.  Comen- 
tarios  aute  huiufmodi  fi  neglexeris,fruftra  in  his  verfaris.  Quapropter deperturbationehuiuf 
modi  fuperfedens,ad  oium  vltimu  me  transfera,  quod  ab  Hippocrate  de  ptilfana  adhuc  loquen^ 
te  dicit JSIeq3  in  vcntre  tumefcit.  Nepe  multos  ptiiTana,qj  flatuofa  effet,danates  haudquaq  igno^ 
rans,no  abs  re  adiecit,Na  inter  coquedu,quoad  maximepotuit,  intumuit.  Qua  fane  adiedione 

criminarione 


IN   MORB.   ACVT.    COM.    I.  112 

Acnminatibncm  comdicauit,&  qj  edoaric  Scribit  quardam 

cx!nihiio  minusdccodioncin  iequcntibus:ied  m  pro:icntia  tantilluhockrmonidcptni.tnandn' 
ciam.Ptilianum  li  plurimum  coxcns,cibum  rlatus  cxpcrtcm  eihcics:Et  nos  autcm  rat:accum(ita 
Grecidicut)  ncqrii  tribuscoxcrisdiebus,  liatu  vnqu.im  orbatum  rcddideris:ncmpc  cx  propru 
iubitanua,  hatuoiitatcm  habct,  non  autcm  ob  dmunutam  codionem,  veluti  puliana.  Sunt,qui 
ab  lpiius  codionc ocyus  rcccdcre coniueucrunt ,  potiilimum  q^  diuuum  coqui:  tcrfu  iiquidem 
crudamcarn,atqucdcmdepaiUmcalfaciunt:nonenim  codam dominisolicrunt.Scddccodio 
ne  ptiiiana;,vtdtxi,rurfum  dicctur.  Nuncautcm ,  poitcaqua  vircs  lplius  dcinoitrauit,  dcinceps 
vfus diftinctioncs doccbit:ad quem eV ego mc conteram,  vbi mc in  icqucnubus abioiuturu  fcr- 
moncm  de  ptitTana:  ad  aquam  muliam  cx  aha,comparationc,prarmonuci  o. 

I  ^        Qutcuncjue  igttur  tn  hutujmodi  mjrbn pttjjaia  ~)ttintur,tts  ne  ~\no  cjtuikm  die  ~\>.ifi,~yt  tta  dtcamjnantri parmit 

tendnm,fed  ~Vttndumtncc  diftjhndu/t^niji  ~\cl propter  medicamentum  ~\clclyjkrcm  eos  defli ierc  opus  ftt. 

Solucre hoc in loco  incipit,quod  quaeritur.  Sed,  quoniam  J.idioncm  ipfam  no  cxadc  intcr- 
prctatusiit,ob  idobicurunircddiditlcrmoncm.  Quaproptci\quo  num  maxunccxpoiitus  mo- 

jj  do  nihiloblcuntaus  hubeat,rcfcrreconabor:lcrmoncm  qj  ab  inirio  hocrcpctam  pado.  Que/na 
cft  caufa diicordiar,cuV  in acutis morbis aln  quidcm  ptillana  hordeacca  vtantur,  aln  lblo  ptilianae 
cremore,alij  nchocquidcmadmorbivlqj  ludicationemr  hoc  (anecft  problema.  Sed  lolutione 
dcinccps audi.  Qlu ucutis  Iaborant morbis,  alrj  quidcm  a crcmore  iolo,  alrj  a  ptiliana  ipfa,  aln  ab 
horum  ncucro  luuantur.Scd  fane  pctulantius  dc  omnibus morbo  acuto  laboranubus  tulit  mcdi 
corum  vnuiquiiq3  lcntcntiam,non  conlidcrata  ca,qua;  in  omnibus  cik  dcbuit,  cxpci  ictia.  Scd  di 
itmguam  egOjdcmonitrabo  q^qui  nam  a  ptiiiana  iuuutur,quinam  a  crcmorc  foto,  6C  quinum 
neutro  nidigeant.  Totaigitur  ptillanavtidebctcxacutomorbolaborantcs,quincq:  alio  quo- 
piarn  antc  vtantur  remcdiO,quale  vel  pcr  lcdam  venam,  vcl  vcntris  fubdudioncm,  vel  quippia 
iimile  rien  folet,ncq3  et  cis  iniit,quod  pcriculum  minetui-,fymptoma:  Crcmorc  aute,  qui  aliquid 
tu  fallacius, tum  pcnculi magis  particeps  hubet.Quos  vero  vcl  ianguinis  miiTione,  vcl  purgatio 
ne  vacuareexpedtt,vclctiam  dolores  fedurc,lns  non  antc  vcl  ptilianam  vcl  cremoredabis,  quam 
quippiam eorum,que dixi,ieceris.  Sane  hec Hippocrate prcfcripiilfc oportuit,  cx  ab  vnoquoqj 
iingulariuminccpilk-.atqjhocpadolcrmoncm  tcciiTe,ii  faneclarus  futuruscrat.Vcrum,  quo- 
niamidnonfccit,nonablq3caufaoblcurusabiecto  conucnicntcordinccft  cticctus.Nos  autcm 

Cdictiones  ipiius  fccuti,reducamus  vnaquanqj  ad  ca,quaj  antc  dtda  funt,capita:  atqj  m  primis  dili 
gentiaadhibitapro:fcntemexponamusdictionem.  QuaremcTlatius  cxplicanteinJ-Hippocra  t 
tisdidioncm,fimulcj3cV  vcrbaahquagratiaperfpicuitatisaducientcmaudito.  Quicunquc  igit  C",TA 
aegrotantes  ptitfana  111  his  morbis  vtuntur  (dicam  autcm  paulopoft,qut  nam  ca  vtatur)  iis  quiae 
nulla dic  vala  inaniri  (vt ua dicam)  pcrmittendu,  nili dciiltere dcbeat  vel propter  medicamcntu, 
vcl  proptcr  clyfterc.  His  ergo  ii  bis  dedens,cum  opus  habucnnt,bcnc  iacics,  atqj  quantu  corpo- 
ris  tolerat  virtus.Explicabo  aute  tibi  fcopos,  quibus  attentus  vcl  pcr  ventrem  vel  per  venas  lpfos 
cuacuabis,aut  fotibus  cataplaimatis^ue  vtcris.  Hec  ii  ita  predixilkt,dcindc  vnuquodq^  ipforu  fe- 
riatim  refumens  conucnienti  expofuiikt  ordine,  no  oblcurus  fuiffct  fcrmo  ipfius.  N  unc  autem, 
quod  interrcpit,in  tcrlabitur  qj,femper f  ad  rincm  vfqf}-  pcrfcqui  cupicns,vbi fermoncm  diutius  -j-  Tt^ae 
fufpenfum  elte  permiiit,iure  obicurum  fecit.  Vera  aiit  me  loqui  dcprchendcs,fi  didioncs  iingu 
lasoes  claras  manifeftas  qjinucncns^orationem  vcro  totam  incompoiitam,6V  ob  ldoblcuiam. 

2,0        Protnde^ut  bis  dte  cibxrt  confueuerunt,bvs  ptt(fdnam  d&e  oportet :  qut  fcmel  ^fmciqutdem^ pnmodicy  detur:  t  t>>  <*fi- 
detndc  \vl  irpa-cvyusync^  td eji  jenfim paulattm  que,f  pert poteJ},bis  cjuoque  dctur,  + fttjuid pittcs  aducicndum.       T~>'>  »« frvm. 

■     r  fyit4  *n  com 

J)    Biscibandosipfosinquit,quibiscibariconfueucrut:cumvcro  ncccilitasfucritcis,qui femcl  menr». 
cibari  confueucrunt,bis  atTumendi  cibum,  ptilTanam  bis  dabis,  ab  lpfo  quidem  femcl  mcipiens,  +  r 
fed  paulatim  ad  bis  lpium  procedes:  nempe    TrpQa-etycoy «c,  td  elt  leniim,  id  dcclarat.  rit  que  res  fere  ^ i!a  in 
hocpado.Semelquidcmdabis,quodfatisfit:fedniinimumfit,  quod  fecundocxlubcas.dcinde  commtn*. 
paulatim  augebis:  id^quc  efficies,donec  ambas  ^quari  alimonias  continget.  Scd  non  du  fcrmo- 
nis  huius  fides  huic  patet,qui  hbrum  hunc  Hippocratis  lcgit,  q>  neque  ab  lpfo  cft  prarmonttram, 
qui  nam  tint,quicommodepuiTana  vtantur.  Vcrum,  cum  paulo  iupcrius,  cos  qui  mediocritcr 
aegrotant,ab  ipfo  ita  cibari,praedixerim,paulo  poft  cV  Hippocratem  lpfum  vcllc  id  dcmoiirabo. 
Atquc  ha:c  tibi fit praefentts  huius  dictionis  expofitio.  Sunt  autcm  plcrique,qui  didioncni  hoc 
fcribant pado:  Qui femel cibari confucucrunt , fcmel  quidcm  prima dic dandum  fcnlim  paula- 
tirn  quc : quod  fi  Heri  poteft,bis  quoque detur,fiquid  adiiciendum  putcs.  Sed  mente carct didio 
haec.  Nam,qudd  pnma  detur  die  fentim  paulatinfquc^heri  non  poteft:cum  fcniim  lpfum  pluri^ 
bus  mgeftionibus  heri  natum  lit:  non  femcl  nequc  itatim  in  prima. 

I I  Verum  tnter  inttia  ncque  multam/teque  crafjam  admodtim}dare  oportct  :fed  quanttmi  &  ob  ccnfuetudtnem,& 
nemulta~\aj^rumtnanitiojiat,in9crcrecontuntt. 

Qui 


IN    LIB.    HIPP.    DE    VICT.    R  A  T. 

QuT  Hippocratem  rcplcre  egrotantcs  aiTerunt,  q>  his,  qui  citra  pcriculum  agunt,  bis  quotidic  F. 
ptiilanam  dareiubeat,fi,quod  in  dicTioneretuht,c6fidcrarent,fe  ipfos  codcmnarent.Tantum  fiU 
quidem  forbitionis  dari  pra*cipit,quantum  alimonie corpon  dC  ob  confuctudine  8C  vt  non  mul 
ta  fiat  vacuatio,adminiftrari  conucnit.Si  igitur  ptiilanae  oxybaphum,-{id  cft  cotulae  quartam  par 
tem>  qua  quotidie  ad  fcptimam  vfq?  vcl  nonam  dic  exhibctur,  minoris  eilc  facultatis,  quam  id, 
quo  alunt,nutrimcntimi,fatebuntur;meafcntentiaanugisfefecohibcbunt.Scd  paulopoftid  dc 
clarabo. Atqj in  prg  fcntia  vcrbu  hoc/mtcr initia/  quod  Graci  dicut  xetr 'dpydc,  exponam.  Ncqj 
enim  morbi  pnncipium  id  fignificat:  fed  ex  co  generaliusadhuc audi  iignihcatuni.  Ncmpe,  cu 
legrotans  primum  ptiiTana  egere  vidcbicur,tunc  protinus  ncq3  multam,  neq^  admodum  cralTam 
dato:a  muka  iiquidc  8C  fubita  tum  repletione,  tum  vacuationc,  fcmper  abftinuit  Hippocratcs. 

2,X  Verum  dand£  forbttionk  cjuantttas  auocnda  hoc  obferuabttur  patlo.  Nempc  ,fi  morbws  ftccwr,  cjukm  ~Vt  cjuif 
piam  exijttmet,fttent,non  multum  darc oportet : fcdante  forbitionem,  ~Vel  mulfam~\el~\iinum,~\trum  maots  con^ 
oruat,propinarc  tonuenit :  cjuod autcm  modtrs  ftnoidu  tonoruat  ,dtcetur 

Morbus  ficcior  variis  dignofcitur  modis,quanquam  vniuerfalcm  communcm  cjj  ratione  ha^ 
bcanteandcm,Pcripncumoniaquidcm,cY  pleuritis,  atqjomnino^qui  tum  pulmoncm,  tum  afpe  F 
rain  artcriam  infeflat,morbi,cum  nihilab  afiectis  cxpuitur  partibus:Iecin6ris  vero,  vcl  mefarci, 
vcl  ventris,vel  iciuni,vel  inteftinoru,vcl  licnis,  vbi  a.luus  prorfus cohibita iit,  aut pro  ncceffitate 
excernat  tum  ficca,tum  dura,cV  caprarum  ftercori  fimilia  excrcmenta.  Morbi  ficci  tum  arteriaru 
f  AP.totam cu-  tum  venarum  dignofcuntur  linguae  iiccitate,cV  ca,quae  f  totu corpus}»  occupat,ariditatc.  Phleg- 
um>  mona*  pari  modo  Hunt  ficca*  in  iis  ,  quae  tum  foris  tum  confpicue  apparcnt,vlccribus,  vbi  fcilicct 

nulla ex ipfis fanies effluat.  Sgpius  8C in oculis  phlegmon^ etiam  iicca oriuntur  nihil  excerncn- 
tes.Cerebri  pretcreaagritudincs,qua  ncqueper  nares  nequeper  palatum  cxpurgatur,  iure  opti 
mo ficcadicuntur.  Etiane  fuperiiuitatum nihil  cxcernere,iiccorumomniummorborumno-' 
tam  eflenon  ignoras.Non  immerito  igitur Hippocratcs  humc<ftantium  aliquid  antc  ptiiTanam 
aifumi  iubct:  vt  vcl  aquam  mulfam,vel  vinum,tanquam  hac,quam  aqua,  magis  humccftct.  Scd, 
quoniam  vircs  ipforum  fe  fe  cnarraturum  pollicctur,ob  id  8C  nos  corum,  qua*  ad  aquam  eft,com 
parationem,in  eam  difTcrcmus  libri  partcm,que  horum  vires  edocct. 

2  ^      ^4t,  ft  os  madcfiat,&,cju£  a  pulmont  expuuntur,taliafint,cjualia  efle  oportet,forbttionis  (juantttatcm,~Vt  dtcam 
fummattm  auocre  i  onucntt.  Ntmpe,cpi£  citius  maots  tjuc  madefcunt^  ludtcationis  dtnunciant  celeritatcm :  cju£  utrro  _ 
tardtm  minus  qu e,  tardtorem  ftotitftcant  tudicationem* 

A  morborum  ficcorum  genere  ad  cos,qui  contrario  pugnant,modo  couerfus ,  dcindc  memo 
rato  citra  omnium  adiccTionem  vno,narrationcm  eius  commune  omniu  eiufdem  gencris  exem 
plum  ratus,non  abique  caufaobfcuritatcm  fecit.Nempe  os  madefcere,cV  taliaa  pulmoncexpui, 
qualia  oportet,morbi  non  iimpliciter  funt  humidi  nota,qui  omnino  in  omni  fit  corporis  parte, 
fed  cum  cuiufpiam  corum,qua  refpirationi  fubferuiunt,inftrumcntoru  affeclione.Ob  eam  rem, 
vtdixi,di(ftio  Hippocratis  obfcurior  cft  rcddita.  Sed,quod  ab  eo  enunciatur,verum  omnino  eft, 
q>  fcilicct,qua  per  fputa,qualia  efTe  oportct,  cxcreta  expurgantur,  celeriter  iudicantur.  Contraria 
vero  duorum  alterum  fubeunnnempe  aut  in  pernitiem,  aut in  longum  hniutur  tempus.  Ergo, 
qui  probe  expurgantur,his  ptiiTanam  dare  oportet,  vt  roborata  vir tus  iis  ,  qu£  per  tulTcs  ex  pul^ 
mone  fiunt,humidorum  expuitionibus  fufficiat.Nempe  verba  hac/qualia  cifc  oportct/  coctio^ 
nishabcntnotas:dequibusabfolutcdiximustuminiis  quos  de crifibus ,  tumillis  quosdc  tcnv 
poribus  morborum  fecimus,commentariis:  praterea  dC  in  expofitione  aphorifmi  illius,vbi  Hip 
pocrates,quo'na  oportea?  modo  ex  apparentibus  pranotiones  facere,oftendens,fermonis  excm 

i  Apho.  ii.    plum  plcuritidcm  fcripfit hoc pacTo:  ||  Veluti in  pleuriticis ii fputum  mter  initia  protinusappa^H 

£x.wd.5.a     reat,morbum  breuiat:  fi  vero  poftea  appareat,producit. 

24  £ t  h£C  tjuidem perfe  talia  parte  plurima  extslunt.  Sed  multa  tjuoqi  &  alia peropportuna ,  qu£ pr£monflranda 
funt,pr£termittuntur,qtt£  pcjlea  dicentur. 

Dixi 6C ego fermoni  huic decfle non  pauca,quae  addiftindedefinite^que  loquendumvtilia 
exiftunt:  de  quibus  dC  ipfe  agere  pollicetur.Sed  in  praefentia  de  his  folum  vult  intelligcre,  quae  di 
<fta  funt:ea  fi  quidem  per  fe  talia  funt,  qualia  ipfe  percurrit, 

a  5  Et  "cjuanto  coptoftor fuerit  expuroatio,tanto piu-s  ad tudtcationem  l>fj;  dare  oportet ,  fed  maximc  duos  ab  iudtcd  A.li.4.  £i 
tione dies,cjuibus ~)'tt<jue ~\'el cjuinto^eifeptimo^vel nonofteri debeat morbi  mdtcatio : cjuaft  dterum  tum parttoi  tum  c,I0l-*°"4 
lmpantas  perpendenda  fnt.  Poil  hoc  autem  mane  forbitionem  dabis  ,fero  autern  ad  cibaria  tcte  conferes. 

Kpia-iv,  id  cft iudicatione,]nunc  dixit vel  perfeca  morbi  foluticnem,  vcl  permutationem  eam, 
quae  vfqjadeo  infignisfit,  vt gger periculum  omne  euaferit. Duos aute  ab  iudicatione  iubet ad^ 
notari  dies,vt  8C  eos,  qui  diebus  tum  paribus  tum  imparibus  hant,  accefficnum  circuitus  obfer^ 
ucmus.Contingit  fiquidcm  interdum,  ut  tanqua  foluto  exacT:e  morbo  aegri  confidant,  cibentur 

deinde 


IN   MORB.   ACVT.    COM.    L  113 

A  deinde  negligentius,cV  eius,  que  pcr  circuitu  repetat ,  acccfTionis  occafionem  prarbcant.Tutum 
jgitur  eft,etiam  fi  morbus  lam  vidcatur  iudicatus,ad  duos  vfq;  dics  diligentcm  vicftus  ranonem, 
qua  egcr  vfus  fuit,feruarc.  Pretcritis  aute  ab  iudicatione  diebus  duobus,  iam  fccurum  cft  p!  cnius 
cibare:  lic vt neqs  mutationc  eam,qua? vniuerlim  fubito q; fit,cfficiamus: fcd  manc quidcm  forbi 
tionedemus:poftca  vcro  progrcdientedieiacVfrumentaccacxhibfanuis  ahmcnta.  Conftatigit 
Hippocrate  langucntibus  ipiisneq;  aliudquippiamantc  prefinitumtempusnupcrdictudare, 
neq;  panem,fed  ptilTana  oino  contentum.Quod  egrum  rcplentis  non  cft,fcd  potius,fiquis  vino 
vertere  vo!uerit,tenuius,  q;  oportet,  cibantis.  Verum  ita  cibare  neqj  tcnuius  lufto  cft ,  ncqj  plc^ 
nius,q;  oportet:fed cxuperantiaru exacle eft  medium,cV maxime  laudabile.  Qudd  aute  ita  ciba< 
re  fitmedium,demonftrat cV  coru,qui  contraria  vitio  vcrtunt,contcntio.  Quo  e  numero  ThelTa 
ius  eius  q;  fequaccs,  tancj  aegros  replcn  te  accufant  Hippocratem :  Erafiftratus  vcro,  tanqua  fame 
necante.  Ncmpc,  qua* ab Eraiiftrato  ln  pnmo  dc  febnbus  aducrfus  Apollonium  Dcxippum  cjj 
Hippocraris  difdpulos  dicutur,calumam  habcnt  eius,qui  per  famem  Ht  cruciatus,  qui  ad  Hippo 
crate  magiftru  rcfcrtur.Scd  fanc  Eraiiitrato  lgnofcendu  magis,vtpotc  qui  vcrifimilia  dicat: ccte^ 
ros  vero,qui  Hippocratc  cgros rcplere aiut,viros ThclTalo  dignos elfc  cit cxiftimandu: qui  ncqj 

B  aliud  quippiam  icriptorum  Hippocratis,neq3  quae  dc  viCtus  ratione  profcruntur,noucrunt. 

1.6       Talia  autem  magna  cxpartt proftnt  us,cjni  protinus  tota  ~\tuntm pttjftna. 

-  Siue  totam,fiue  hordcacea,fiue  ptiflanam  fimplicitcr  dixerit,  vnu  cV  idem  ex  tribus  his  fignift 
catur  vocabulis,  ptiflanam  vnoquoqj  non  colatam  fignihcantc.  Ncmpe  fi  a  decoctione  quis  ip- 
fam  colauentjdeinde  cremorcm  feparaucrit,dedcrit  q;,is  ncq;  tota,  neq;  hordcacea,  ncque  limpli 
citer  di<fta,vti  ptiffana  dicetur,fcd  folo  ptiffane  cremore.  Rurfus  autcm  impraefentia  mcmorabo, 
quinam  fint,qui  ptilTana  tota ab  initio  vti  debct: breuis  q;  erit memoratio,  nifi  fegnitcr  defidiO' 
fe  qj,  quar  praedicfh  funt,audicris.Si  ergo,qux  cxpuunt,vnlia  fucrint,  arger  q;  neq;  medicamen' 
toncq3clyftcricgerevideatur,ptilTanahunccibarciubct.  Scdrationcm  conlilrj  adiccitinquicns. 

1~7  Dolores  ftquidemplcuriticorumconfejhmfronte  deftnunt,~\bt  alicjutd effatu  dtgnumtumexpui  tum  expurga- 
ri  coepcrit.  Nempe  & purgationes  lon<re perfechores  exijiut,  mtnus  cj; purulentt  ita  fiunt,  cjuam  ftcjuts  aliter  cibaret. 
Pr£terca  tudicattones  fimpltcioresfacittores  cj;,  C£*  mmus  rtrue-rforix. 

io.tf .  Probe  autcm  haec 'olaa  ptiflana  fiunt,tum  q>  humectet,  mcdiocritcr  q;  incidat,  qua?  expui  de^ 
"c  C bcnt humida,tum demum q> virtutem roboret. Concurrcntibus fiquide vtrifq3 ocyus cxpurgan 
tur,quirelpirationis  inftrumenta  infcftant  humorcs:quos  quidem  cV  humcctare  eVfecarepoteft 
ptiffanc^  modo  aqua  mulfa,fcd  virtuti robur  no addit.  Contraria aut  pollent  facultate  cV  panis  cV 
chondrus:nempc  virtutem  quidem  roborant,  fedneq3  humcctant,neq3fecant.  Quodneq^alteri 
cuipiam  ineft  eorum,quae  medici  languentibus  dare  confueuerunt:  vcrbi  gratia,ouis,galloru  te^ 
iticulis,alis,pifcibus,iuucnibus  columbis,cV  quaecunq^  id  genus  funt.  Quare,qui  lenticulam  ex 
accto  confcclam  pleuritico  morbo  iam  dcclinato,vt  nihil  aliud,cjj  coclorii  expuitioncm  defidera 
ret,exhibuit,is  non  immcrito  languentt  ipii,  qui  fequenti  nocfte  luffocatus  eft,  morris  caufa  fuifTe 
cft  vifus.  Vcrum  lcnticulam  nemo,qui  mentis  compos  fuerit,dederit.Qudd  fi  aeger  aquam  miAf 
fam  ptiiTanam  q3  faftidierit,pifces  faxatiles  funt  maxime  idonei,  ex  aqua  fcilicet  cV  porro,  cV  ane^ 
tho  cVfale,cVmodicooleoparati:atque  exnon  faxatilibusafelli.  Scd  anteaoxymeli  propinare 
oportet:neq3enim  id  ftomacho  aduerfatur,nili  affecftis  m  languente  ncruis,6V  in  muhcre,vtero, 
Qudd  fioxymelitis  loco  medicamentum  aliud  dare  volucris,  dabis  cam,  qua:  cx  marrubio  8C  iri^ 
de fit,confecnoncm.  Nempc harc  etiam,fi  per fe  cum  mulfa bibatur,  maturat  probc,  quae  tum  tn 
thorace  tum  in  pulmonc  funt  fuperflua,atque  ad  expuitiones  prarparat* 

aS  ^  Ttifianam  autem  ex  optmo  confeclam  ejfe  l>ordeo  oportet ,  atque  quam  probifttme  coflam,  &  maxime  ft  non 
folo  ~\  tt  debeas  cremore. 

Probariffimum  hordeum  prius,cp  cxpcriaris,ex  eo  folum,  q?  cV  plenu  fit,  cV  ntliil  rugofum  in 
fehabeat,iudicabitur.Sedexpcricntiaiudicatum  pcrdecocftione  deprehendetur,  vbi  fcilicct  plu 
rimu  intumcfcat:  cV  fuccu  faciat  plurimum:  quod  ftabile  ratu  q;  vir  tutis  ipfius  eft  argumctu:  ncm 
pc,quod  a  plenitudine fumitur,id  fcientiflcu  non  eft,  neq3  perpetuo  verum,  quanqua  magna ex 
parteinfigncegregiumq3.PrilTanamautperpetuooptimaefleiubet:fedmaximc  fi  non  folo  vri 
cremore  velimus,veru  cV  tpfa  tota.Quare  aute  id  prajcipiat,manifcfte  declarauit,cum  inquit. 

1$  Nam prxter  rclicjuas pttffanx  ~\irtutes  bbricitas  e:us,ne  hordeum,cum  dcuoratur,  noxam  inferat ,  efficit :  neque 
emm  acU)£ret,neque  tn  reclo  tboracis  manet  tramite,  Qifyv  tum  uocant.) 

Hippocratem  ijfi»  magnaexpartcquidem  hQuapisLv, ideftrciftumtramitem^intcrdum  autc 
cV^o/sttVjideftlationem^dicerenoignoramus.  Quddautemptiflanzhauftar  per  thoraccm  tum 
redium  iter  tum  latio  ad  ventrem  vfq3,pcr  ftomachum  fiat,liquido  conftat  omnibus,  vult  qj  Hip 
pocratesinearenihilipfiadhaerere.  Nempe,cumulta  in  thoracis  pulmonis!queafTcctionibus 

Septima  ClaJTis,  P  P  P  P  P  P  P  exifrit 


IN   LIB.   HIPP-    DE   VICT.  RAT. 

cxiQ.it  caIiditas,quod  adha?rct,arefcit  cj?,atq?  adeo  pertinaci  ter  obftruit3vt  vix  abfolui  poffit,  id  ci  E 
borum  faftidium  quoddam  cV  fitim  facit. 
50      Lubricifiimd dutcm  cjl,  &  db  tnfercndd fti  mdxime dliendfdcillime  concoquitur}&  infrmiftimd  exijltt,fi  opti 

'  co6ldfucrtt:qutbus  omntbws  eji  opus. 


met 


Ptiffanam  probe  cocTam  non  lubnciffimam  modo,maxime  qj  ab  infcrcnda  fiti  alienam,  6V  fa 
dllisna?  cocodlionis  cffe  aftruxit,  fed  tande  infirmilTima  clfc  adicci  t.  Ac  qudd  quide  maxime  lu^ 
brica  fit,fi  probc  coda  fucrit,  ia  antea  cft  cnundatu.Scd,cp  ab  infcrcda  fitt  maximc  aliena  lit,hic,p 
pter  hordei naturam continuo  adrjcitur:eft aut  hordeum  temperamcto  frigidum. Verum ,  quo' 
•nam  pacto  fubftatiam  ipfam  tu  frigidam  tum  calida  iudicare  oportcat,intcr  alantia  quidem  in  li- 
bris  de  temperamcntis  diximus:  intcr  ea  vero,  que.  anima  carent,  in  iis,  quos  de  fimpliciu  medica 
mentoru  viribus  fccimus,c6mentarrjs.  Immo  cV  facilliim?  ait  cife  concodionis  ptifiana  huiufmo 
di,vtpotcqugdilToluta  lit^neqjquippiam  habeat,quod  cVdurfi  fit,cVdifficukcr  c5ficipoftit:atq3 
.flatus  cxpertem  iam  propter  longam  coduram  cfteclam  efle.Quod  vero  in  dicftionis  hnc  dixit , 
ptilfanam  ita  codam,infirmilTimam  nominans,  fi  nihil  de  probilTima  ipfius  concodionc  prxdi 
xifTet,promptum  effetfermonem  Hippocratis  ad  eam,  qux  in  ventreht ,  contedionem  referen- 
dum  afTirmarc:  quafi  infirmifiimam  dixiflet,qua:  in  ventre  cV  facillimc  vincatur ,  cV  conficiatur, 
cV  permutctur.  Sed,quom'am  id  pra-dixit,  inhrmitatem  illam  intelligcre  oportct,  q>  vcl  paucam 
prarftctcorporialimoniam,  velnullam  habcatqualitatemvchcmentcm  vt  vcl  ncruos  vcl  mcn- 
tem  feriat,quo  modo  acetum  vinum  qj. 

-fNif  mtw  31  f  NtfitgtturquufluaiudeeJltCotulerityUtptifa^  crcbrms fkne  detnmAum  dfjeret. 

tjttis  contule-  £iocere fiicipit  hocin loco,que paulo antc fc diclurfi promifit,cum dixit/multa quoq^  alia pc- 
"a^Tff °"  ropportuna,qux prxmonftranda funt,praetermittunt,qua: poltea diccnf/.Quod autcm vcrbum 
f  (  odi  Wftvp* coferrc,tum  apud  antiquos,  tum  apud Hippocratcm  ipfum  fxpius  pro  /?&>,&« o-cuj, 
firbitunitpnf  auxiliari  didfi  fit,demonftratfi  8C  in  alrjs  libris  pcr  cas,quas  in  ipfos  confedmus3enarrauohes. 

ftna  modus,        Quibtts  cnim  cibus  sldtim  inclufus ;fiquis  nofubudcudto  co forbttionem  dederit,dolorem,fi  ddef{,dddugebit:  fi  no 
crehrtus  <cr c.  aclefj^rotims  mducctfrcqucntior  q;  rcddctur fptntus:  cjuod mdlum  eji.  Nempe pulmoncm  txiccdt  fdttgdt  cj;  tum 
Dt  exhi  en  1  y ,       j    jymm  um  yeMnm  imumMtm  fcbtum  trdnfucrfum. 
tntm  ratione,  .  •//  '  * 

wn  de dpp.trd     Cibfi(grarcc  o-i'TOf)dixit,quod  ab cdulrjs(hoceft  «7ro  rccv  <ririm)\ intcftinis  ipfis  cotincf  excrc^  G 
/«, intelltgen-  metu:  quod  Graeci  cV  a-y.Cfia?\ov  8C  K07rpov  appellat.Siigif  inclufo  eo,  id eft  cx  multo  tpc haudqua 
dd  ee  hac  ^er  quacfccftOjptifTanam  quis  propinaueritjlateri  offenfam  fieri  eft  necelTe  proptcr  inteftinoru  oppi- 
ba,exfequen-  jan'onejqUg ex colleclo  in  ipfis  ftcrcore  flatu i\i propter  oblata"ptilTana  liaudquaqua pertranleun    A.iib.*.f.:  t 
ttbus  tnaote-        dCmu ob  prauam,q ad  affeda  parte fit,diftributione,nacta  funt.Quo  fit,  vt exhaufta ptiffa-    cs> f°4« 
"  na,neccfTariodolorem,fi  lenitus  fuerit,adaugeat:cV,fi  conquieuerit,gencret.Nempe  vapores,  fla 

tuoli  qi  fpiritus,et  exhalationcs  fcybaloru,cu  ad  latus  perueniut,dolore  ipli  pariut,adauget'que: 
ob  eas  caufas  cV  frequentior  fict  refpiratio. Vocauit  autem  totam  rcfpirationem  fpiritu  cV  in  pro^ 
gnoftico,cV  in  libris  popularitcr  vagantiu  morboru.  Denfata  aut  frcques'que  reddita  refpiratio, 
refpiratorijs  in  organis  afliduu  ob  motix  caliditate  efficit  maiore,qua  ficcantur  tum  pulmo ,  tum 
feptu  tranfucrfum:ficcantur'que  vna  cVcaIfiuntea?,qux  tum  in  hypochondrio  tu  in  peritonaeo 
exiftuntalalis partcs:omncs  fiqdcm  in refpirationibus  vna  cu  thoracemouenf.  Quodautprin 
cipio  dicTionisdf  ,Quibus.n.cibus  ftatim  inclufus,voce  hac/ftatim/  ordine  het comutato:qug  fi 
iiia  peculiarcm'que  acceperit  cocinnitate  c6p6nem'que,dicTio  ita  habebit:Nifi  prefato  ptiflana" 
ccaj  forbitionis  modo  fuppctias  tulerimus,frequentius  orietur  laefio:  ftatim  liquidem,quibus cu 
businclufus  eft,nili  quisprius:fubuacuatocoforbitionem  itadederit,  maximaaffcretoffcnfam.H 

2$  Vcdtteredft  Idtem  dolordfitduus  ef},cdlidt4  cjtfomentis  non  remitttturfyutn  j;  noprocedit,fed ^aray/^ta-^fcu 
vouivov  ULGcuTrwc,,  td efl fumme  citrd  cotlibilitdtemglutinofum  ftt,ntft  cjuts  dolorem  ~Veldlui  emottittoncfvelfefld 
^end pro  ~Vtriufuts  extgentid foluerit ,pttffdndm  dutem  itd  dfjecits  dedcrit ,prx,cipttem  dget  m  mortcm . 

Qudd  de pleuritide tanquam  exemplo  agat  Hippocrates ,  mcmoria  non  excidat:fieri autem 
pleuritidem  ipfam  propter  infiammationem  eius,qux  coftas  fuccingit,membrana:  ol  lendimus. 
Si  igitur.cQ  in  vigore  fuerit  inflamatio,ptiflanam  quis  dederit ,  atgrum  grauiter  offendet.  Vige^ 
tis  autem  inflammationis  notx  funt ,  dolor afilduus ,  cV  q>  nullo  pado  a calidis  fomentis  remit" 
tatur.  Conttnud  autem  cV  alia  adtjcitur  pleuritidis  non  magnx  modo ,  verum  cV  morofae,nota , 
<3>  fcilicet  fputumabundeglutinofum  ab  euacuatione  arceatur,  infarcTum  affecTis  partibuscV  : 
detentum.  Nepe hoc  verbu zarctyAta-^pcuvio-Qcu  plus  aliquid  indicat^dicTionc  maximam  fignifi 
cante  glutinofitatem ,  fada  praepofi tionis  huius  xetra  adiecTione.  Satis  igitur  f uerit  ex  iplius  ad 
ditamento,quod  ita  glutinofum  fi  t,ab  eo,quod  concoquiturjdiftinxiue.Ncpe ,  quod  concoquiV 
tur,mcdiacriter  glutinofum  exiftit ,  non  tamen  xarcv)  ^io~%pcuvircu,i.ncqi  extreme  ncq^  fumme 
id  habet.  Et,ne  quis  in  ca  re  fallcretur ,  continuo  Hippocrates  verbo  huic  x(tT<tj*«r%peuv6(jLWV 

aduerbium 


IN   MORB.    ACVT    COM.    I.  114 

A  aducrbiu  hoc  ctvctwodc;  adfcripitt,  quodidecum  aVsVTfi^,  id cft  mcocflibilitcrilgniKcat.Nepc 
zaTety  Xarypcuvouivov  aTsVra^id  eft  citra  cocTibilitatem  glutinofum,malum  eft.  Aigro  aut  ita  af 
fccro  iiquis  ptiiTanam  dcderit,priusqj  dolore  vel  fetfa  vena  vcl  ventris  euacuationc  folucritjio- 
mincm  perimct.Nenipe  in  prarfcnti  S>C  tali  plcuritide ,  poftca  q  a  calidis  fomcntis  non  remilfum 
cffe  dolorcm  dixit ,  ftatirn  duo  alia  habet  aduerfus dolorcm remcdia ,  fanguinis  miifionefcilicet 
dC  purgatione.Ncmpe  eorum,que  ex  opio,hyofcyamo,cV  mandragora  conhciuntur,medicame 
torum  vfusdolorofam  plcuritidis  affedione  non  fanat,  fcd  fcnfum  tollitenccatqj.Nuncergo  fe 
cTionis  vcnx  meminit  fimpliciter  8>C  purgationis.Sed  deinccps  fupcr  vtriufqj  vfu  diftinguetur. 

34        Ob  has  tgitur  <Ztrpo$ctcrictc;  t.caufas,atcj,-  ob  alias  fimtlcs  adhuc  magts ,  cjut  tota  ~Vtuntur pttfjana  ,fepttmo  dic ud 
cclertus  mortuntur:alu  cjutdem  rncnteUfi,altj  ~)>ero  ob  orthopnoeamflertorem  cj;pr<£focatt, 

Qudd  fxpius appellct  caufas ^/)o<paV«s,dcmonftratum  quide  in  iis,  quas  in  alioslibros  para- 
tn'mus,cnarrationibus.  Scd,  quasnam  ahas  praeterdicftas  vna  celerioreinferremortem  dicat,adrj 
cereicrmoni oportct.Nunc iiquide fumptione ptiiTanae,prius cj  foluatdolor , recenfuit,fputi qj 
ob  frequente  refpirationem  glutinofitatem,  ob  quam  cV  fufTocanf.  Sed  ledi  quoqj  aiTerit,ii  prius 
B  (vt fuppofuit)quam  vacuati  iint,  vinum  fumpferint,  aquam  item  mulfam  dC oxymcli. Nempe 
dealijsomnibusnequc  idiotis  ipfis  nonconftat.  Non  absreigitur  aitalios  mente  taefosmori. 
ld  enim  contingerc  natum  eft,fi  vinum  vinofa CJ3  intempcftiuc fumpferint. 

3  5        Non perperam  autem  hos  anttcjut  ftderatos  efje  cxtflimauerunt,  tum  maxtme  ob  td :  tum  non  mtnime,  cjuod  mor 
tuis  latus  liutdnm  pldg*  ftmile  ~)>ideretur. 

Vctercs  talis  prchenditopinio  tum  proptcr  nccis  celen'tatem,tum  q>  non  nullorum  latus  afTe 
clum  liuore  viderctur,vbi  fcilicet  inflammationis crat  radix.  Sanguincetenim  in  Iatus  ob  dolo- 
rem  peruenictc,quicquid  in  cutcdiuifum  folutum  qjeft,  idinmortcrefrigcratumnigroremco- 
traxit,fimiliter  iliis,qui  ita  ex  plaga  affecTi  funt. 

5  6        Rct  hutus  caufa  eil  ,cjuontam  pnus,cjukm  dolor foluatur.pereunt.Celcres  ficjuidemfunt  rcfptrationes. 

Qudd  autem  hoc  rcfpircnt  pacto,dcinccps  ipfe  oftcndit,  inquicns, 

27        ~A  multo  autcmfreijuctt  cj;fptrttu ,  "Vf  tam  diclum  efffumme  tum  ~Vifcofum,  tum  incoclum,  effetlum  fputum  t 
ficri  eorefjum  prohibet. 

Quod  prius  aaraMrtc, dixit,nunc a.7ri<Grrov}ideR. incoclum,  dicit:fidem  qj facit  q> cV probe  tunc 
vocis  tranfpofitionem  fccimus. 

2$        Nempe  & fputum,cjuod mtus  rettnetur,prohibct  fpiritus  ad mterna.  lationem}co?it  cj;  ipfum  celeritcr  egredt. 

N6  ois  fpus  in  hmoi  affeclionibus  ad  interna  ferri  .phibef.Ncpejfi  id  herct,hoiem  ,ptinus  mo 
n'  eet  neceiTe,no  fecus,  q  iis  accidit,q  ftragulanf.  Veru,quod  vfui  refpiratiois  coicrat,  Itro  ferri ,p 
hibet :  quapropter  ad  tcmpus  aliquod  fumciunt,fed  tracTu  tms  aucla  indigentia  moriuntur. 

^  y       Et  tta  aduerfus  malum  ftbi  tnuicem  opttulantur .  Nempe  retentum  ffutum  frecjuentem  fptrttum  reddtt :  cjuifre- 
cjuens  effeflus  fputum  agglutinat,atcj;  exput  prohtbet. 

Quod  verbo hoc  rifxojpeiv  pro  opitulari  tu  antiqui  alij ,tum  Hippocrates  vfi  fint  Hepius ,  ante 
dicflu  eft :  SC  nuc  fane  crvvrtucopeiv  dXXnXoic.  eic.  ro  kcizov  dixit  £  crou^pctrreiv  xcu  Xicrvri Aeiv,  id  eft 
opitulari  dC  prodeife.  Atqj.quonam  modo  iibi  inuicem  opitulenf  profint  qj ,  pcrfpicue  quidem 
I  j.f.io.t.+.  ipfeoftedit,fed  S^anobisdicetur.  Sputum^inbronchrjspulmonis  tcnaciteradhgrens,  tranfitui 
l.i«8.c  fpjritus anguftiam  parit^atq?  ob eam  anguftiam  minus  xgri  infpirant. Quo  autcm  minus  infpi- 
rant,eo  magis  inexpletam  rcddunt  refpirationis  neceiTitatem:atque  ob  id  citius  a  priore  infpira- 
tione  ad  fecundam  properant:  quod  frequentem  fpiritum  vocanu 

Prehendunt  autem  h&c ,  non fblum  ft  pitffana  tntcmpedtue  ytantur ,  "verum  &  multo  mavjs  ft  cjuippiam  abud , 
quod pttfjana  detertus  ftt,~)>el edertnt  ~)>el  btbertnt. 

Iam  rei  huius  paulo  ante  mentio  habita  eft,quando  dixit,  Ob  has  igitur  caufas,  atqj  ob  alias  fi- 
milesmagis.Immoeoinloco  de  vino,  aquamulfa,cVoxymelitementioncm  fccimus:hicautem 
&C  alia  intelligerc  eft  opus,quat  ita  affeclis  non  aliter  plcriqj  mcdici  exliibcnt:  qua;  etiam,  ?j  aqua 
mulfa,vinum,&  oxymeli,nocent  magis, 

^.i        Bene  i<yitur~\>t phu  tmum  ftmtlia funt  auxdta  tum  tjs,cjui  tota  ~Vtuntur pttjfana,  tum  ijs,  cjui  cremore  tpfius :  ~VC" 
rum,cjut  neutro  horum,fcdpottone  fola  ~\tuntur,his  tnterdum  dtuerftmode  auxtltandum  e/l. 

Auxilia,inquit,fimilia  funt  S>C  fjs,qui  ptifTana,cV  fjs,qui  cremore  ipfius  vtutur.Sed,  qui  potio- 
ne  dun  taxar  vtutur,his  interdum  diuerfimode  opitulari  opor  tet.  Sed ,  qualisnam  fit  huiufmodi 
diuerfitas,in  fcqucntibus  pcrdocet. 

Septima  ClafTis.  PPPPPPP    ~)  Verum 


IN   LIB.    HIPP.    DE    VICT.    R  A  T 

^.Z      Vevum  onfma  l)£c  ad hunc  modumfacere  oportet.  St  nuper paflo  cuiptam& dlui  oncrihus  non  dum  cxpttrjato,  R 
fcbrvs  ^eUum  doiore  ~\el firie  dolore  im  1  per.t ,d  forbitto/.x tantupcr  eji  tcmptrandum,doncc  1  ibum  ad injcmam  mie^ 
Slim partem  defcendijje  conicclitm  fucrit. 

Scrmoncm  laccrum  iruftatiWquc  fcclu,  ncq^  contincntcr  QC  conucnicnti  digcftum  ordinc/e 
cifiefcfc  deprch«litHippocratcs:quapropter  reiumcnsipium,adaccomodum  pcrducitprinci- 
pium.  Hocauteidco  ipii  accidit,q>  qua-ftioncm  fupcr  mcdicorumcontroucriia  lolucrcconatus, 
in  ca  iblutione  de  rationibus  curatonis  mcn  tione  fccit :  qui  fanc  rc  intcllccla  atqj  lus  quidc  pcrmu 
tatisjfcrmonc ab  initio  ahtcr  pcrcurrcrc debuit. Nempc  8C  ita  mihialiqn  fozhcius  contingere efl: 
vifum,vtpotc  qui  iis,qua?  antc  fcripta  fuerahr,permuraris,aiio  de  ipiis  fcripicrim  modo.Sed,quo' 
nampactocVqua?ihoncabipfopropofira  fbluere, cVfermoniordincmdarc dcbuit,iis  cxpona 
ego,qui  talia interprctari  cxponique dcl idcrat,viam'q3 dtlucidaboJam  crgo  animu  coucrtc ,  fer 
moncm ab initio auditurus*  Quare contingir,vt intcrdum  praflantes mcdici dccuratione diifi 
deant  f  q>  fcilicct  in  non  nuliis  expcrtUjCpnucnirc  olbus  putaucrun  t.  Sic  fanc  cV  in  victus  rone  in 
morbis  acutis  fucrunt c6troucrfi,alij  quide  ccgros  ad  iudicarionem  vfqj  ptiflanae  crcmorc  fcruan 
tes,ahj  ptiflanaTpfam  cxhibcntcs,  ahjauteneurrum  horum  adminiftrantcs:cx  partcautc  verum  F 
quidcm  dixcrunt  ocs,  icdex  parte  fulh  ciicQucnti  qjfunt.  Nempe  quidam  cx  cis,  qui  acuteargro- 
tant.ptiflana  indigcnt,ahj  cremorc,ah|  horu  ncutro  ad  iudicationcm  vfq^:  vcrum  claritatis  gratia 


ti yrs  euts }  ^i^ji4v""-"' »***«■  "v"  ««-""j'-*" ivC,quae admintltrata cit aitmortta,pc.*M.u«»w  .....o 
hydromelle  m  ac* Vitima  vfquc eorum  pcrucniflc  vidcbitur.  Principium  huiuimodi  vbi  quiipiam  fermoni  fcce 
torfwextnfir  rit^atqjdeinceps  oia  propriodotaucrit  ordincdoclrinam  in  his  haudquaquam  obfcuram  parict. 

nns betftttm,  ^        dutem dolor ahcfutt "\cxaucrit }oxymeli bibcndum dabis: hjeme cahdum,£jiatcfri^,d»m. Qwcifi mull dfi* 
>/  non  abfcin  ^  r    ■  y!cn  Aii>„  &  dqud, 

d.:t  fitim  ei  ,     J  1 

fed  v  faciat  a f  Siticulofo  cxiftctc a?gro,alioqui  oxymeli  admodum  multu  deuitans ,  quaproptcr  cofequert 
eumcauerea^  tcr  tum  nielicrati,tum  aqua menrionem  iccit.}-Ncmpc,  quantum  ad  morhum  fpceut,  oxyjne^ 
ufit  fcamabi  ilte magis cil  vtcndum:  verum.fi  cgcr acccpto  multo  oxymeltte  adhuc firiuerit,  mclicratum  infu 
pltis :  propter  pCr  jarc Op01tct,Quovd  ii  cV  abhoc  fitiuerit,aqua  oflcrendacit:ncmpcanua  pcr  fe  pota  culpa  no 
hancerqocau  f     r  1  1     n  -   r  ■        1  1    •  j  -u     •  ^ 

(am  dixit  a  carct*^uu,as  vcro,ob  quas aqua pota culpct,in  (equentibusmeahbri  partc,qucde  virtutibusip-  G 
auapofftmam  ^1US ag1'tjPcrdifccs.Nuncaute,quod prxicntiappoiuitorationijConfidcrabimuSjqua fcihcct prc- 
dixerat  bjdro  c,Plt: oxymclitc  vtcndu  hycmcquide calido,cftatc  vcro  fiigido.  Ncpe  id  ad  ca,  quac  in  acutis  mor 
mt\t  bisbtmagnocftadiumcnto,}-noshortat  gchda'  aqux  potionc:quam  oino  pnctcrmiiiflc  vidct 

b*  i  ovt<ri  -  ^ippocrates, atc]3  obcarcmaquopiuculparipoflet:rcsctcnim  doccri, noncgligcntcrincurio' 
*2fyivoue-  *c  tiarrari dcbuit.Qiiam  crgo  opinione  habuit dc aquae  frigidar  potionc,  ex lioc  fcrmone  intcl 
vnv.  vide  ilib.  ligipotcii.Ncmpc,liHippocratcs  iiticntibusoxymcli  frigidum  aliqii  cxhibcat,  cpcVaquadatu^ 
& marcore ct-8  rus Q^gfl. nianifcflu.Qiiamuis  iiquidc non  prorfus  de frigida:  potionc  id  prarccpcrit.vcrumtame 
C *  ivttvytv-  dogmata fequif ipfius: vtpote qui  febre cx natiuo  calorc  ignciccnte fufcitari exii timct.aiqj co tra^ 
ria  contrarioru  cfle  remcdia.Cum  aut  ignis  (grgce  yruo  )  tu  calidus,  tum  ficcus  iit^atqj  ob  id  et  fe- 
Dt  aP. oxyba-  bris  (grgce  TrupiTog,)  fanc  aqua fcbris  naturae aduerfiftima cft,corpus  tum  refrigeras,tum  hume> 
«aiatio  habef  ^3115^1  ^110  arj  ca5n  tepeftiue  detur,fcbres  protinus extingui  videntur.Dic^tu  fanc  abunde  in  li 
p!u? vnciisqua  ^rls mcthodi mcdendi : fed 8C nunc ret fumma diccf.  Cu ergo  fcbris  fucrit,  coftante virtutc,tunc 
tuor &  femis.  non  folu non offcndes dans  fngtdam,veru dC  iuuabis abundc.Potio aut  frigida* huiufmodi  tanta 
E*  aP.  <pvKa-  fi't,quantufrig!'da!aqua'a:gcrcinfpirando  haurircpolTit.Oxymclitis  vero  cxiguumdatur,  neqj 
|«,i  feruat.  fingulis  oblationibus  df  plus  dimidio:>tn  hocergo  exhibirionis  fcopus  cft  diffimihs.Ncmpead  H. 
P  t  Hxc  addi  febris  cxtinclione  frigida  affatim  atqj  ad  laborantis  vfque  iatietate  bibitur:qua!  enim  ita  bibitur 
qsS  g"ds!  aqua3fanarionis grariabibitur,  Oxymcli  vcro  cftate daf  frigidum ,  ne laborantis  adaugeat  fitim : 
Sed  tucSxyme  immo  vt aducrfus  etia  contrarium  confcrre polTit.Ob  cas  ctia caufas frigidum  oxymcli  antc  mor 
Jitispatumda-  bi coclione dari iubet: quafi frigidam aqua ad fatietatem vfque in ciufmodi aflcctionc dare eflate 
^mcuio^iu"  haudquaquam  dcbeamus.Dcniat  fiquidem  inflammatione,fi  cx  ca  fcbricrint,crudos'quc  refrige 
fit  cuafurfi  te-  ratione e  rcddit humores,vbi ex  ipfls  morbum  contraxcnnt: f  t fcd ab  oxymchtc  rcducuntur,qj  ie 
qldhaf  ad  co'  can^' vlm  narjcat«  Nempe  qtiod  iecat penetrat'que,id  fpiflanti cogctfquc  corpora cft contrariu. 

buatuT  d fi^d  44-  lJ°fled >  fl  dolor  cjuifjiam  ">t/ pcnculnm  comparuerit,  forbitwnem  darc oportet necjue multam ncque craffam : 
c^giifi  fuerit  ftdpoji feptimam  -{yeinonamjy  ft  yaltdm fit. 

«tdiltributu.il        r\     r  j.  ,  .  ,    _  ,  ,  - .' 

lud  ab  ipfo  o-  viu1  riippocratem  agros  iy.Ti7rMv,  ldeltrcplcrcdixerunt,  (lta  enim  vcrbofuntvh)dicuo- 
exymeiitecor-  ncm  hanc  pratermittcre  mihi  videntur:vt,  qui  famenecare  ipfum  dicunt,folam  hanc  lcgifle 
fcfadi v!m&c.  aPParent<Qyod fi vtrique animaduertiflentjeoruir/que,  qusc ab  ipfo  benc enarrata funt, memi^ 
& ita vetus tra-  niflcnt,quo'nam  fcilicet  pado  natura  inter  fe  valde difterant,forfan  eos  contraria Hippocrati im 
lauo.  poncrepuduiflet,  cV  potifTimum  firehquaanimo  volutaflcnt,  qua  ipfe  demonftrauit,  rcgiones 

a  rcgionibus 


IN    MORB.    ACVT.    COM.  I. 

A  a  rcgionibus  magnopere  differre  oftedens,cV  anni  tempora  ab  anni  temporibus ,  cV  etatcs  ab  £  ta 
ribus,cV  confuetudines a confuctudinibus,cV  proprios  pcculiarcs  qj  langucti  vmcuiqj  ante  mor 
bum  vicftus.  Si ergo  in omnibus,  quae dicfta funt,  contrano  habcntcs  modo  intcr fe  comparaue- 
ris,maximas  in  victus  ratione  comperies  difterentias.  Quas  vbi  e  regionc  intcr  fc  ordinaucris,  la 
cV  hoc  pacfk>,quam  multas  coniiftcre  in  mcdio  exacftc  videbis.  Scd  dchuiuimodi  diffcrentiis  di^ 
tftum  quidcm  abfolutc  in  libris  mcthodi  medendi ,  dicetur  quoque  cV  nunc  rci  fumma.  Statue 
igiturquempiam  natura  ficcum  quidcmcorporishabitu,  fupcrncie  autcmdcnfum  ,latis  venis, 
virtute  uitali  valida,cibis  6,3 non multis affuetum,  aegrotare  hycme non admodum  frigida,  in  lo- 
co  tali^atqj,  prius  quim  argrotarct,  ocio  deditum,  infatiabilitcrque f  ciborum  varictate  abufum:  t  in  vc.Grc. 
pretcreacV  osventris  validumfit,quod  cV  ftomachum  quidamappellant.  Sitautcm  cValter  con  lcg:m!-  »- 
trario  aftccftus  modojuimidus  quide  cV  mollis,  cV  virtute vitali  imbecilla,  cV  qui  plures cibos  in  ^V/iJcUa- 
gerereconfueuit:a*grotet qj a*ftatis  tcmpore arituofo,regione  huiufmodi : ftatuamus  cj3  homine,  bis  muitinutn 
antequam  a*grotarct,ti:m  curis,tum  affiduis  necelfitatibus  fatigatum ,  pauca  prartcr confuctudi-  «lCQti- 
nem  ediflre,cV  oleracea,cV  qua'  haudquaquam  nutriunt:  ventris  itcm  os  non  validum,  fed  natura 
imbccillum  habcre:atquc  lris  lta  habentibus  vterquc  eodcm,fi  volucris,  morbo  infeftctur,  ea  fci- 

B  licct,quam  Hippocrates  velutiexcmplumhocinloco  c6itituit,plcuritidc.  Ariricvnatibi  victus 
ratio  in  vtroq^  definieda  videtur  f  An  poftcrior  a  prima  dic  aledus:  prior  vcro  potu  folo  ad  fcpti 
mam  vfquc  gubcrnadus,vbi  morbum  no  longius  protracfturum  fe  fe  fperaueris  t  Ego  fane,  qui 
longa  expenentia  vtrunq3  probauerim,optimam  ita  fore  vicftus  formam  aflero.Nam,fi  vice  ver- 
fa  fcceris.priorcm  fcilicct  a  principio  nutrirc  aggrelTus,  pofteriorem  vero  ad  feptimum  vfquc  fi> 
necibo  fcruare  volueris,  trucidabisfaneantequartumdiem  vtrunquc:ncmpealterum  citiffime 
pra?focando,akerius  vcro  vircs  pi  ofternendo.Cetcrum  adiicc,fi vclis,  aetatcm  vtriquc  contraria,  - 
priorem  quadragcnai  1 ' um  coftituens ,  pofteriorem  puerum :  nam  hoc  pacto  cmus  adhuc  ad  mor 
tcm  vterCH  properabit.  Sed  fane  omnia  h „ec,quae  nunc  dicfta  funt,ad  vnum  rcducuntur  fcopum, 
qui  vno  verbo  ab  Hippocratc  elt  declaratus.Qind  enim  ait  f  Sorbi  tionem  dare  opor  cet  poft  fcpti 
mam,fi  validusfucrit.  Vcrbum  fiquidem  vnum  efhfed  cxomiribus,qua?nupcrdicta  funt,  inue- 
nitur.  f  Si  enim  validus  ad  fcptimum  vfque  dicm  fuerit,  oxymcl  cV  mclicratum  cV  aquam  dare  fa  t  Ex  anticjuis 
tis erit:  pcr  qua?,vt dixi,omnia  tum liberabitur  tum  fanabitur.  Quafi  fane  ex  ipiis  alia  quidc  pra?-  or*c,s  cod-  & 

_     _        «  »../%#  f  •  1  •  1        f  r\~-  t '    '    tralationc  vctc 

ftoiint,aliaveronon,quorum  vires  liviceverla  comparauens, quot  diebus  lurhcerecxtahvi-  niuicnpdc. 
clusfpecie^gcrpoffit,deprehendes.Verum  hecnoftrisin  traftationibusdcmoftratafunt,  quas  Si.n.^3eai  ad 
C fi legifti,memorie mandes,oportet: fi  non  legilti,in  eas  teprius  transfcr,fi  fentcntix Hippocratis      ™* ™  j^l 
veritatemcognoiccrevolueris.Omniafiquideminoperibusomnibusdicfrafunta  nobis,  qui  ve  tavt&  «0x7- 
riffima  Hippocratis dogmata  fequimur.  Sed,cum  fieri  non  poffit,vt homo  vnus  conucnientem  mriite>&  meii- 
methodum  cV  fingularia,quaj  in  ea  funt,omnia  doceat,neque"  ideo  ab  Hippocrate  fingularia  om  e^s  ^Tb'' 
nia  auditurum  te  exifiimaueris.  A t  potius  culpa  cos,qui,cum  ea,  quar  ab  Hippocrate  bcne  prae-  qua:du;,inue- 
ceptafunt,elaborarecVconficeredeberent,laudis  appetentia  dudi  fecfram  aliam  conftituunt.  ™n  acc°gn°- 
Verumnos,quiveritatem  honoramus,laudamusHippocratcmcumin  cgteris  omnibus,  tum  n^filhaqui^ 
quodin  vnoquoque  operc  proprium  fcopumitadocuerit,  vt  huic  attentus  omnino  quifpiam  de  pr«ib  fiut, 
definitamcertam  queinuentionisauxiliorumhabeatviam.  Sic  fane  cV  cibandi  fcopumvnum  aha  voabunt, 
communem  prorfus  tum  fanis  tum  languentibus  effe demonftrauimus.  Is  autem  faeultatis  vita^  abfentia 
lis  cuftodiaeft,quam  nunc  manifefte  explicuit ,  cum  dixit /fi  validus  f uerit/.  Ob  eandem  fane  fa^  vinbus  compa 
cultatcm  faniedimus,  cVbibimuSjalia^queomnia  vitaemuniaexequimur:  propter  hanceandem  "u^°5^uocdlc 
cV  egrotatcs  ad  cibos  potus  Cj3  procedimus.  Nempc  morbus  fux  afteiftionis  indicat  auxilia,  phle 
botomia  videlicet,clyfma,cataplafma,purgationcm,oxymeli,  aquam  mulfam ,  atq^aliorum  vnu 
quodque :  virnitis  vero  cuftodia  folam  indicat  alimoniam.  Si  igitur  morbofam  affeclionem 
D  nullo  pacfto  offenderetalimonia,nos  virtuti  foliattendentes  £gros,vt  fanos,  alercmus:  fcd ,  quo^  . 
niam  fepius  noxam,vti  oftendimus,affert,ob  id  morbi  affec"tionem,non  tanquam  cibi  indicatri- 
cem,fedtanquamprohibitricem  contemplamur.Vbi  ergo  nonprohibuerit,facultascj3  pratce- 
perit,  tuncnutrimus.Nunqua  enim  cibus  morbofam  affecftionem  fua  ratione  iuuabit.  Id  fane 
dixi, quoniam faepius  materiavnavim  tumcibi  tum  medicamenti  obtinet,vt  ptiffana.Nem- 
pe, quddvirtutem  roboret,idea  efficere tanquam  aIimennimnataeft:fed,quoniamcVfecatcV 
humecftat,quarexpuioportet,ideomedicamenti  obtinetrationem.  Chondruscrgo  plcuritico 
cibustantumcxiftit:oxymelivero  medicamentum.  Sed  vtrorumque  facultatem  ptilfanaobti' 
nct,vfum  cj3  languentibus  ipfis  exhibet :  fcd  ingeritur  viriu  quidem  confcruandarum  gratia,  tan 
quam  alimentu:  vt  vero  foluatur  morbus,tanquam  medicamentum.  Cum  igi tur  vir tus  ad  mor 
bi  vfque  iudicationem  fine  ptiffanae  forbitione  fuffecerit,  oxymcli  cV  aqua  mulfa  fatis  funt,  oxy- 
Ub 4.f  r.t.x.    meliquidcm  vimmcdicametifolamhabcns^aqua^mulfaverocibi pauci  cVimbccilli.  Si  igitur 
8      9  g     iudicationcm  fcptima  die  citius  futuram  fperaucris ,  vt  verbi  gratia  circa  quartam  vcl  quintam, 
a?grosfane  multos  fufficcre  citra  ptiffanae  forbitionem  polTe  compcrics:quovd  fi  ad  fcptimam 
vfq^  protrahatur,paucos  omnino:funt'quc,qui  cV  virtutem  habent  valcntcm,  corporis  q3  habi- 
tum  tum  durum,tum  egrc  tranfpirabilem,fuccos  qj  vel  craflbs  vcl  vifcofos ,  atque  fi  ambiens  aer 

Septima  Claffis,  PPPPPPP    "1  calidus 


45 


I  N   LIB.    H  I P  P.   D  E    V  I  C  T.    R  A  T. 

calidus  no  fucri'tJ\Tcmpe,fi  nihil  e  noftro  efrl  ueret  corpore,  alimcnto  opus  non  cffct:  fcd,  quonia  E 
effiuit,ideo  huius  proportionecibiquantitatedcfinimus.  Quibus  igitur  pcr  cuticularcs  mcatus 
parum  exhalat,fien  poteft,vt  his  fummam  confulamus  inediam,cY  magis,vbi  virtutcm  ab  initio 
vahdam  habucrint: quafi  vclociter  Iaboret,quae  imbccilla,  vcluu  fcnu,  tucrit,  cY  li  corpus  parum 
exhalauerit.Quapropter  dC  paulo  ante  quadragenarrj  mcminimus,  SC  non  icptuagenarn. 

*At}"[  nuper  ctbato  ctbmpnor  non  dtfcendtrtt^irtus  que  ualtd.t fucrit)&- florucrtt  <etas,[ublutre  oportet:fi  1w> 
lirtns  imbeciUajutntgLndt  efl  1  tcnd:;m,nt[i  aluusjua  fpontepsobe  dciecerit. 


A.li.^f.i.t 
cit.fo.4i9S 


Rurfus  8C  hoc  in  loco  rcmcdiorum  indicationem  ab  afteclu  corporis  acccpit,  fimurque  virtu 
tem  confidcrauit,  neque  tanquam  rcmcdiorum  vfum  aliquando  indicantcm,  fed  tanquam  coiv 
trario  indicantcm  modo,interdum  autem  cV  prohibcntcm.  Non  cnim,  quod  argcr  valida  fit  vir^ 
tute,ob  id clyfmate eft  opus,  fcd  clyfmatis  indicatio  cx  ventris defumitur aflectu.  Si  vcro  virtus 
valida  fuerit,vacuan'om  non  reclamat:qux,fi  imbccilla  cfhvacuationcm  lpfam  inhibct.  Scd  rur 
fus  ad  Hippocratis  confuetudincm  coucrte  animum,qui  in  tahbus  aliquado  de  fola  virtute  men 
tionem  facn,ficut  in  ante  dicta  videre  cft  diclione,intcrdum  autcm  adiicit  artatem.  Prxcipuus  fi- 
quidem  eft  virtutis  fcopus:  fcd  ad  notitiam  cius  confcrtetiam  xtatis  cognitio,cito  quidem  in  pue  F 
rislaboranteproptcr copiam  cfrluun  virtutc,in  a'tatc  vcro  Horcntibus  abundc  fufficicnte.  Cgtc- 
rum,  quo  modo  m  pucris  corporis fubftantia  tum  mollis  tum  humida  praecipua cxolutionis  vi- 
riumcaufaefficitur ,  lic  dCin  regionibuscVannitemponbus  res  habet:ncmpc  horum  cahditas 
velocitcr confeliinfque  virtutcm  vacuationis  quantitate  foluit.  Iure  igitur  Hippocratcs ex  vu  tu 
te  interdum  fola  diftinclionum  huiufmodi  doctrinam  efficit:interdum  cV  quippiam  exaliis  adii 
citjvna  cum  ipfis  5C  cgtcra  commcmorans. 

46  Tempus  autcm  dandx. [orbittonvs  tumpcr  inttta ,  tum per  omnem  morbt  decur[um,  hoc  maxime  [cruare  oportet* 
Nam,[i pedesfrigtdifuerint,non  a [orbtttone  modo,~Verum  cjuoque  &  maxime  d potu  tempcrandum  :  at ,  cum  cdtt* 
ditas  ad pedes  dejcendertt,tnnc  dare  expedit.  Sane  tempus  yalere  admodum  putandum  cum  in  morbvs  omntbus,  tum 
prxcipue  tn  acutvs,& pottjltmum  quibmfcbm  lehementior [uberit,pcriculum  cjue fummum. 

Quo  modo  dixi  vnum  quidem  effe  alimoniae  fcopum  cuftodiam  virtutis,  neceffario  autcm  fi- 
mul  niorbi afTcclionem  contemplandam  effe,  na cibi  offcrendi  tcm pus  cx  morbo  non  prohiben 
te inucnitur.  Quatum  fiquidem  cx  primo  virtutis  fcopo  eft,  intcrdum  5C  per accclfionum  initia 
alimonix exifiit; neceffita: sficuti dC m ianis,  vbi  primum  in  naturalibus  cuacuationibus  quis cd  G 
deuenerit,vt  prope  laborare  incipiat,  rcfocillationc cft  Iibi  opus.  Scd ,  quoniam  m  acccffionum 
tum  principiis  tum  incrementis  ingefta  alimonia  laedere  admodu  nara  fit,  ob  id  diff  crimus  lpfius 
exhibitionem,  quanquamcorpusipfumiamiam  indigere  videatur.  Quod  nam  igituroptimu 
ianguentibus  ipfis  dandae  alimoniae  tempus  C  Sancv ,  cum  moderatifTimc  habuerint  tum  thorax 
tum  venter  :deterrimum  vero,cum  ea  deterrime  habucrint.  Detcrrime  autem  habent  ln  aceeffio 
num  principiis:  moderatiffime  vero  in  declinationibus.  Confiat  lgitur  optimum  cibi  miniftran 
di  tempus  in  ^grotatium  declinationibus  effe.  Acceffionis autem  principium  ht  calore omni  to 
to  excorporeadcorthoracenfque  concurrentc.lncrementum,  cum  paulatim  ad  extrcmas  cor- 
poris  partes  fefe  expandit:  Status,cum  exaequo  corpus  totum  occupat.  Verum  "declinatio  cotra-  A.lib*.  £t 
rium  principiomodumhabet,perfpirantefcilicetcaIiditateatquemediumcorporisrehnquente,  ci.fbU" 
quodvnooftenditverboinquienSjCumad  pedes  calor  defcenderit.  Neque  enim  ldemcftcali- 
dos  ex  frigidis  fieri  pedes,cY  caliditatem  in  cos  defcendere:  nam  defcendere  commutationem  ca- 
liditatis  ex  alia  parte  in  aliam  manifeltat.Fieri  autem  poteft  vt  pedes  calfiant  mancnte  in  corporis 
medio  caliditate,quod  in  vigore  ipfo  contingit. 

47  Inprtmvs  autem  &  maxtme  cremore,deinde  ptijjana  ~)itervs,pr£.[cripivs  contetturvs  dtltgenter  atttntm. 

Pofteaquam  Hippocrates  praedixit,quando  potu  folo  rcgcre  aegrotantes  oportcat,  SC  quando 
pti  ffana,nunc,quando  cremore  folo,  dC  quando  ptiffana  ipla  vtendum  fit ,  diftinguit  breui  qui- 
dem  $C  confpicua  diftincfiione.Nempe  ad  conieduras,quas  recenfuit,animum  c6uertens,quis'- 
nam  ex  languentibus  ptiffana  vti  poffi  t,comperies:  fic  tamen,  vt  a  cremore  ipfo  exorfus  ad  ipfam 
ienfim  paulatim'que  te  transferas.  Dico  autemfenfim  paulatmVque ,  vt  primum  quidem  folo 
vtaris  cremore:deindecremoris  quidemplusexhibeas,ptiffanaeautemexiguum:deinceps 
aequalitervtrunque,mpx  ptiffanx  plus,atque  tandemeamfolam:fciens  ptiffanam 
ipfam  ad  corporis  nutrimentum  virtutis^que  robur  exubcrare,  cremorem 
autem  ad  concodionem  confedionenVquefacilem  efie.  Cum 
jgitur  morbi  conditionem  virtutis'que  robur  uerge^ 
re  admelius  uideris,auge  dC  tu  ptuTanag 
oblationem* 

Galen. 


i  i6 

GALENI    I N    LIBRVM  HIPPOCRATrs 


DE   VICTVS    RATIONE    IN    MORBIS  ACVTIS 
C  O  M  M E  N  T  A  R I V  S  SECVNDVS 

I  I  G  V  li  1  N  T  V'H 

Excmplo doloris lateris  agitde  Vi  ac  Vfu Fomentorum,deinde de Repentina tum in  victu, 
tum  in  reliquis  rebus  Mutarione  fufe  late  cjuc  peitrac"taL 

li 

^4:eris  autem  dolorem fiue  us  per  exordia  far  ,fme poflea^  tentare  cahau  cjuidem  fomcma 
primum  di:~Jo!uerc}  non  abs  re  exifitt. 

Quod  a  me  fepius  eft enunciatum ,  ad  memonam  cV  nuc  id  reuocare  cft 
melius.Nempequod  explanatioht  mdicuonibus,  quafobfcuntatemha' 
beant:  neque  tamen  expofitores  id  tantummodo  m  commentanis  faciunt, 
ucrum  quoque  cV  ea,  quz  dicuntur  in  hbris,  m  quos  commcnraria  parant, 
aftruuntcx  demonftrant.  Obhunc  lgitur  moremcogor  egocVillts  con- 
fenrire,quosnonprobo,  atque  faepenumeroadea,  quac  exphcationc  egent ,  fentennam  meam 
prodere,cVefferre.  Ncquetamen  eorum,  que  inhuiufmodi  commentariis uera  mihi  apparent, 
demonftrauones fcribo.utpote qui de his pecuhanter  in eorum unoquoquc  fcripferim: fed folas 
earum,queceteris  rn  tractationibus  demonftrate  funt,rerum  fummas  ad  memoriareuoco:quod 
hoclocoindolorefumfacturus.  De  dolonscrgogcnerauonediximus  quidem  librodecle^ 
mcnrisfecundum  Hippocratis  mentem:diximuseuam  cV  m  hbns,quosdefymptomatum  cau> 
iis  fecimus:quod  dolor  m  fenhlibus  hatcorporibus,  mutanonem  fubitam  ln  id  quod  pra?ter  na^ 
turam  eft  fufcipienubus:  cV  quod  duplcx  eft  haec  mutario,  alias  quidcm,  dum  ipfa  tum  fubito  fi^ 
mufque  fecundum  quahtatem  alterantunalias  uero,  dum  continuitas,  foluitur.  Alterantur au^ 
C  tem  fubito  fimul  que  ab  efficientibus  qualitaubus,  cum  6V  calriunt,  cV refrigeratur,  cV  ficcannir, 
cV  humectantur : corrumpitur  autem eorum  conunuitas ,  ubi  llla  uehementer  ucl  diftenduntur, 
uelcomprimuntur.  Ad  huncigiturmodum,  cVdolorlatcrisfitin  pleuriticisaffcctibus,dequi- 
busagitHippocrateSjdumqueillis  inlociselt  phlegmone,tummulutudine  caliditaus  preter 
naturam.particulas  per  diftemperantiam  conuiltat,tupi  etiam  repleuone  corpora  phlegmone  la 
boranuadiftendit.  Pnmo  ergoauxilioiidoloris  velianari  uel  mirigarifomentiscalidis  poffit, 
tentandum  praecepit  Hippocrates.  Nempe fomenta  calida  cutim  iplam  ad  perfpirariones  rario- 
rcm  cfficere,phlcgmones  que  fanguinem  tum  tenuare,  tum  per  halitum  digerere,cofueuerunt. 
ULj.Leo.;.    (^eiifactafucTint,non  'folumfanguinisaliqu;deuacuabitur,uerumquoquecVaffecte,quemi 
.ii>Li7i.g     nus  diftenduntur ,  partes  mitius  exinde  cV manfuerius  dolebunu  At ,  cum  fanguis  in  phlegmo- 
ntnondiminuitur,ueletiamfpiritus  uaporofus  ex  calore  generatur,  tuncdolorem  augericon^ 
tingit.  Sanguis  autem  nondiminuimr  propter  eam,  qua?  in  toto  corpore  eft,  humorum  redun^ 
danuam.Nam  pars,quaj  calore  afficitur,plus  uahit,quam  euaporeuncmpe,  quae  calfaciunr, 
fuaptc  natura  hec,  vt,quod  uicinis  con  tinetur  partibus,digerut,ilc,cV  quod  redundat,ex  propirv- 
quis  trahunt.  Cum  lgioir  fomenta  calida dolorem  non  ioluerint ,  corpus  totum  -{lniignij-  ali- 
Dquauacuationeprxuacuabis.  Vacuatioautcm  infignisin  morbisacuus,autperucntrc,autper 
uenae  fcctionem  hr.  Quarum  alteram  alTumi  pra?cipit Hippocratcs,  fcopos  que eius,  quae  praefiy 
diomagiselTepoffit,edocet.  Summaergo  pradenrisnarrauonis  ha?ceft:verum,  quae  parucula- 
tim  ab  eo  dicunrur,cV  qua;  multis  obfcura,exiftunt,in  fequenubus  explanabo.  Mulris  dixi,  quo-' 
niam  ns ,  qui  fefe  rn  dictionibus  antiquis  m  telhgendis  exercuerunt.pauca  omnino  obi^ura  funu 
At  m  hifce  commentariis  intenrionem  non  ed  tantum  dirigimus. 

X  Fomentorum  autem  cahdorum probatif^imu  esl  ajua  ~cakda,~\e!in  ~\tre}  ~Ve!in  ~\cfica}~\-el  in  ~yafatlo  aut  *nco 
aut  tejiaceo  pofua. 

0  'tcuaVuaTaji.fomenta  calida,proculdubi'o  uocauquac  corpus  quouis  modo  calfaciunt.  Quo 
rum alia prorfus  humida,  alialicca,  cValiacxumfq;  mifta:mordcnria  pretercaalia, cValiamor" 
dcndi  facultate  carcua,cV  ex  iis  commiita  tertia.  Primum igitur  horum  genus,  cuius  in  dictionc 
mcminit,morfu  carct,atqj  humidum  exiftit.  Sccundum  ex  uuifq;  ficco  cV  humido,  mordcnu  cV 
morfu  priuato.commiftum  eft.Tcrtium  autem  ficcum  quidc,fed  ucl  mordens  uel  morfu  carens. 
Qudd  li  cV  atFectiones^quae  unoquoque  dictorum  generum  cgent,  reccnfuilTet,orarionem  pro- 

SeptimaChuTis.  PPPPPPP    nri  fecto 


foLl4.c 


IN    LIB.    HIPP.    DE    VICT.    R  A  T. 


fetfo  fuam  tanto  perfediorem  meliorenTque,quanto  cV  lcgcntibus  ipiis  vnhorem  ,  fccifTet.  Scd  E 
quta  nonrccenfuit.,propterca  ncq3  td  reccnfcrc  neceflarium  crit  nobis,  qui  ddctrinam  altcrius  cx 
planamus,non  noftram  perfequimur,  At  vcro,quoniam  partcs  mcne  funt  contra,quam  cxpofito 
rcs  caeteri, agere(ncmpe  illi fuis  in cnarrationibus  fophiih'cas,qu£ difccntcs ipfos ad fincm artis 
nullo  paclo  tuuare  polTint,  fupcrfeminantqUieftioncs:cgoauiem fcmpcr, qua: commodifTtma 
funt,  profcqui  molior)  ob  id  cVnuncdocftrina;  Hippocratis  prartermiffaquidcm  abeo ,  fed  qux 
tott  fententiae  dogmatis'quc  atque  vniuerfaltbus  pr^cccptis  quodam  acccdunt  confequio,  aditce- 
re  non  cuncTabor.  Qua'nam  igitur  ratione  fotus  (grece  7rvpia)  omnis  doloribus  fepiufcule  adiu 
mento firprius dicTum  eft. DicTum  quoquc.cV  de  llhs  cft doioribus,  qui a  fotu  nullo  pacTo,  nifi 
prius  vacuato  vniucrfo  corpore,iuuantur.  Vcrum,  cum  harc  fotibus  omnibus  comunta  fint,  hu^ 
midi  quidem  phlegmonis  iis,  qure  a  bilioliore  fucco  facTa?  funt,  opitulantur: ftcci  vcro  ifs,  qug a" 
tenui  aquofo'qucfanguine  exorte  funt.Pcrpetuo  fiquidcm  contrariacontrariorum  elTe  remedia 
meminiffe oportct.Hoc igitur  fcopo,fotus morfu  carcntcs  aducrfus  mordcntcs  fuccos  profunt: 
mordentcs  vero,  qudd  tenucnt,  cotra  craffos  vtfcofos'quc  valcnt  humores.  Eam  ob  rem  quis^na 
in  ea,quae  phlcgmonc  obiidctur,  partc  cuincat  humor,  obferuabis,  ab  iis,  quae rctuli,  aufpicatus, 
aetate  fcilicetlaborantis,  naturali  tcmpcratura,  anni  tempoiibus,  Iocis,  cV  vita  anteccdente: cV,ii  P 
phlegmonc  videatur,cxiis,qu£  ipfi  tum  in  colorc  tum  in  magnitudine,tum  in  durttie,tu  in  mol 
litie  contigerunt: et,  fi  pleuritidcm  vel  peripncumontam  curaueris ,  ex  iis,  quae  fpuendo  cxcer^ 
nuntur.  Verum,cum  prefata  omnis  dignotio  coniccTurahs  iit,cV  non  fcicntthca,non  certa com 
perta'que,  pr^fertim  vbi  in  corporis  imo  iita  iit,quae  dolore  arhcitur  particula ,  ab  iis  inchoare  te 
oportet,qua*,quam  cctera,magis  auxtlio  effe  tibi  videbutur.  Qudd  ft  nthil  prciidrj  tulcris,ad  alia 
ctiam  te  transferreconueniet.  Doloreautem  no  fcdato,ad  totiuscorporis  accedc  cuacuationcm. 

VideturergoHippocratesabeoincepiiTcfbtu,  qui  periculo  omni  vacat:is  autcm  cit,  quimi- 
nime  mordct,hunudus  cj^exifttt.  Nempe,  tametfi  nihtl  aducrfus  malum  fccerit,  non  tamen  ma    A.I;.j.£  ro.r 
gnum,cV infignc afferet detrimentum.  Ceterum  fotus,qui ex aceto, vel  orobo, vel  fale fiun rmifi    c,i' to1* 17; 
propriamconuenientemcp  confcquanturaffecftionem,  non  folum  non  falutarcscrunt,  verum 
quoque  cV  malum  augcbunt,vtpote  qui  fortem  cfficaccm'que  habeant  facultatem, 

Verum  prius  molle  (juippiam  lateri,~\t  <&  mitior  &  utcundiorfotns  ftat,fupponere  oportet. 

Poftea  quavm  in  vtrc,  vcl  vcfica,  vcl  vafculo  aut  amco  aut  teftaceo, pofttam  aqua  lateti  adhiberi 
praecepit,  hacin  dicTione  prius  molle  aliquid  fupponi  iis,  qu£  latert  tum  quadrare  tum  cohgrere  G 
debeant,vtnuIlo  pasffo  angat,prorfus  qjtucunda  iitcoru,qugexhibenfappIicatio,  prscipit  Hip 
pocrates:  Cuiufmodi  fuerit  lanamolhs,vel  lintefl  multiplcx,vcl  quippia  corfl,  quac  tum  tenera 
tum  mollia  exiftunt.Sed  paulo  poft  de  eo,qui  per  fpongiam  fit,fotu  agens,nihtl  fupponi  iubet. 

Vtilis  autem  "&  ff>on°i£  mollis  magn*  qj  dtcjue  ex  acjua  calida  cxprefjjt  applicatio.  Sed fomentu  linteo  "Vejtien-  A.ibidcm.e 
dum,"\t  ~Vts  eiusplufculo  fufftciat  tcmpore permaneat  cjucutcjue  fimulne  halitus  ad Laborantis ffirttumfcratur :  mfi 
forfan  &  id prodejje  alicjuando  ~\ideatur,  nempe  interdum prodeji. 

Cftera  quidem,quae  in  dicTione  comtinentur,  liquida  manifeftYque  exiftunt :  fcd  de  halitu  eft 
dtTcutiendum:quimultumcVleditcVcontriftat, non fpirandidtfficultatem  caloris  incremento 
folum  proritans,fed  pulmonis  anguftiant,qua  ob  rcplentcm,  qui  humtdus  eft,  halitum  afrlcitur. 
Solis  igitur Iaterum  doloribus  tum  ficcis,  tum  quibus  nihil  expuitur,  idonea eft  halitus  infpira- 
tio,plusauxilfj,quam  noxae,  afferens.Hoc  igitur  in  loco  fcriptum  eft  primum  fotus  genus.  Mox 
ad  fecundum  fefc  conferens  inquit. 

Prtterea  &  hordeum  &  eruum  "tn  aceto  ita  dtluto  ~\>t paulo  acidius  fit ,  cjuam  >r  cjuis  bibere  pofiit ,  madtfatta  „ 
petfufaque&feruefattaatcjuetnfacculoscomccTialateriapponun^  ° 

Hordeum  eruumquc  non  fcmina,  quxintegra  Ont,  ex  accto  cV  aqua  excoquere  praectpit,  fcd 
prius concifa cominuta  cjj: conftat  Hippocrate  velle  id  ex  verbo  hoc  Skvra,  -ifinui  fiquidem 
madefacio  cV perfundo  itgnificat:>atque aliter ex adione  ipfa ccrtior fles,ncmpc  hoc  pacfto  tum 
blandior,tum  efHcacior  erit  fotus.  Furfur  deniqj  cV  hocpado  parare  praccipit:  fotus  autcm  h  uiuf 
modi  priore  efficacior  virtute  aceti  redditur.  Qudd  fi  cV  ex  cruo  paretur,  conferet  fane  cV  id  non 
parum:nempeeruumcrafTos  humores  tum fecare,tum  conficere,  tum euaporare  poteft:atqjob 
id fotibus  huiufmodi  vtemur,  vbi  crafTos  vifcofos  q^  humores  in  ea,  quae  phlegmonc  obfidetur, 
parte  collecTos  fufpicabimur.Tibi  aflt  fane  id  conftabit  ex  anteccdcte  vidu,fi  humores  hutufmo 
di  produxerit,anni  temporibus,cV  locis,  cV  gtate.  Prgterea  cV  fi  beneuoli  fotus  manfueti qj,  quos 
prius  memorauimus,nihil  pr^fidtj  attulerint.  Nam,  vbi  de  corporis  totius  replettone  difttnxeris, 
cfl  videlicet  neqjhuius  notg  apparucrint,neq3  beneuoli  mttcs  qj  hi  fotus  quippiam  iuuerint,fuc- 
corum  exiftimabis  crafTttiem,qua:  in  halitum  foluitur,flatuofum  qa  fpiritum,  qui  ob  dcnegatum 
cxitum  contriftat.Flarum  ergo  hunc  paricntes  qj  ipfum  humorcs,prefati  difcutiunt  fotus,  cV  po 
tiffimum  qui  ex  eruo  parantur.  Praeterea  cV  fermonem  percurrens  Htppocrates  manifcfte  fimul 

cV  optinte 


IN   MORB.    ACVT.   COiM-    II.  n7 

^&optimcmemcamacetiadaquam  temperaturam  memorauit.Nempe  accrum  ltadilutumclTc 
oportere  mquic ,  vt  paulo  acidius  fit,  quam  vt  quifpia  bibcrit, vt  fciiicct  Sc  acrius  ob  mordcndi  fa 
cuItatem,cV aquoiius  proptcr  operauonis  ignauitatcm  vitemus.  In  incidendis  igitur  atqj  pcr  ha 
litumdigcrendis  tum  craihoribus  tum  vifco!ionbusfuccis,aquofo  oxycrato congruentitis  fuc- 
rit,  quod  acrius:fcd,  quoniam  medicamenta  huiufmodi  non  tolerant,quac  prrlegmonc  obhden^ 
tur partcs,ob id mediam  vtnufquc cxuperantix  tempcncm  fecit.  Hoc  tibi  lit fecundum  fotuum, 
quos  ab  miuo  tritariam  fcparauimus,genus. 

w        Ex  ftccts  autemfomentis  maxtme  conuentitt,  qu£ '  ex  fale  miho  q;jnclts  torrefaclts  q;}  atq;  tn faccuhi  conclufu 
I >idem.        parantur.  Leue fiqutdem  qmppiam  &  beneuolum  uicundum  q;  esl  miltum. 

Ad  tertium  fotuum^quos  ab  initio  diftinximus;genus  fcfe  transfert  Hi'ppocratcs,mcntionem 
milrj  cV  falis  faciens.  Eft autcm  communis  vtriqj  ficatas: fcd fali proprium  cft  vt  mordax  fit,  mi^ 
lio  autem  vt  morfu  carcat. 

•y        lomentum  hmufmodi/S'  dolorcs  ad  clautculam  -{liumerum  qfy pertinentes  foluit. 

B    Ex  adiectione  huius  coniundionis,cV,oftendit  5C  dolores  alios  fo!uere,vtpote  eos,qui  ad  hy 


pochondna  perunent.  demfitc-lt  d» 

8        Scclto  Autem  non ftmditer fo'.u:t  dolorem,  nift  is  ad clauicuLm pertingat.  l°r  ULaucmU, 

ucl  mbrachtu 

Sectio,inquit,vcna; fcihcetrquam  non fimihtcr  foluere inquiens,auxiliari 8C ipfam  non nega  aramtxs  ,  ~yel 
uit.  Sed  de  huiufmodi  auxilio  in  fcquentibus  tufius  latius  qj  fcnbit.  circa  m.to.a , 

p        Verum,ftfomefltis  dolor  non foluatur,ne  dtuttus  cahfactto:  ficcat.n.id pulmones,  atq;  ad fuppurattone  excitat.  jrj^ 

Fomenta varia,  alia  quidcm  humida,  alia  ficca,  cxalia  mordcntia,  alia  qj  mordacitatc  carentia,  b  t  Alig.ooA 
vbi  pcrcurrens,fi ab  horum  cxperientia  facta  dolor  non  Ieuetur,totum  corpus  vacuabis  a  fomen  *MBn,« &  da- 
tis  dcfiftcns,  cum  pulmonem  exiccent,&:  fuppurationcm  excitent.  Fit autem  fuppuratio  huiuf-  u  ot' 
modi,  lateris  inflammatione  non  cxhalante,fcd m  pus  tranfeunte: mox  purc  ipfo  m  mcdiam  tho  c  5 :' ,A- '1U* 
racis  pulmonis  qs  resioncm  conriuente. 

r  D^Diciiohcc 

10        "  T  &  ~,er0  d°l°r  ttdciauiculam pertt*ertt,aut  molejiaftt  ~\>el brachto,~\el  mamm£,~\el partibm  fepto  trafuerfo  fu  ncc  >n  anuq"iS 
pericribus}orauitas,tntern.m  culntt  ~\enamficare  expedtt.  Nequefvt  coptofe  fanguis  detrahatur,  eji  cuclandum,fed     ctd/ nifc  fa 

^  eoufq;  aufcrendws,  donec  rubidior  b  f  muhum,~)el pro p  uro  rubido  Imidus fiuxertt:  nam  ~\trunque  contmiit.  tralauonc  vcic 

.  .  ri  habccur. 

Pro  eorum,qui  innammationem  pariunt,humorum  vergcnua  inclinationc  q^vacuationes  fa  . 
cit  Hippocrates.  Nempe,  quod  dicitur, c  |  Qud  natura  vcrgit ,  per  loca  conferentia  cd  ducerc,  id  fj 
veriiTimum exiitit.  Contincit autem  intcrdum  id ob  diftercnuam  partium  eius,quae coihs  fuc-  J*l f J"' 
cuigit,membranac.  Ncmpe  luperiorcs  ipiiuspartes,cum  innammatur,ad  clauiculam  brachium  tfeSnetfon 
8C  mammam  condolentia  extendunt:  mteriores  vero  ad  feprum  tranfuerfum  cV  hypochondriu.  aHt  mfcnorpe 
Cum  igitur  fuperiorum  condolentia  fignum  fccerit,venani  in  cubito  fccare  ea  oportet,qua!  ian^  ciens  ctmpoji 
guinemabaffeCtapartecV  magis  3C  vcloaus  tumreucllere  tum  vacuarepoiTit:veru,  fipartibus  t*  cx  §3»  c»- 
mfernis affecTus confenfent,purgau'one vaaiare expedit.  Recte autem grauitatem circa brachiu  fit, *bu>u,q 
efle  SC  no  dolorem  dixit.Nempc,  cp  hoc  in  loco  fanguis  magis  aceruetur,repat  qj,  fignum  cft  gra  tHumgU  &  c- 
uitas,quaeexmultitudineht.  TenfionesautemcVinfoIaatiectusparticipationehcriconfueuc-  p  T  ;  — 
runt:cumvidelicetpartesi)S,queinflamantur, attigue,citrafanguinisineisredundantiatendun  .. 
tur.Ob  id  igitur  fanguinem  redundantem  fecta  interna  vena  vacuandum  prxcipit.  Sum  autcm  'ft  *  'W 
indinternocubitiarticuloplures,quasfecareconfueuimus,vene:dc  quibusabundequidcinana      ^  -  '  " 
Dtomicarumtracftationumtertio,  atqueinaliohbro,  qui  feorfumdevenarum  arteriarum  quefe-  min'-°M-B^f 
tftione faiptus eft, diximus: fed impracfentia deipiis fummatim agcmus, ab  initio duccntcs ora-  °™q™J*^ 
tionem.  Venacauacxgibbahcpatis  furfumaddextramcordisauremfanguinemfcrens,  parti'  n,cjJ>  -:s 
bus  quidcm  interiacentibus  exiguum  ipiius  diitribuit,  fcd cordi  ipii  plurimum  elargitur.  Dcin  rel  j  ^f.asomt 
de  ab  eo,  tanquam  ab  ini tiOjprogreiTa^ad  collum  retfto  feftinat  tramitc,  atque  in  duas  rectas  fcin-  Cee  profcjfor  e- 
ditur  in  thoracis  parte  venas,  easque  infignes,quas  iugularcs  vocant.  Propagantur  autcm  ab  ip-  xnmMtusIfem 
fa  prius,quam  ad  cor  lpfum  pertingat,inlignes  quidem  vcnx  ad  feptum  tranfuerfum :  paruac  au-  m  tmb,  yesert 
tem^tadiuferiorcmthoracispartcmjquaj  octo  coftis conftat ,  contendentes.  Parsautcm  haecab  %'  & 
vria,quacconiugiocaret,nuuiturvena:qua2inquibufdanianimantibusfupracoradnafcitur:in  ,roT*  IT  *r" 
quibufdam  vero/ f vt in hominibus,cx  ca emergit parte,qua  iam  cordis  aurem  vcna caua  tangit:  S; ^ 
hinc  iiquidcm  emergcns,humilius  depreffius  que  per  cor  dcfertur^atqj  in  fpinam  contorquetur.  J^f^l^ cui 
Venaigitur,quacadinferioremthoracispartemdefertur,vtrinque  coftis  octoad  fcptumvfque  lefhmJiifm 
tranfucrlum  diftribuitur.  Caeterac  autcm  fubhmiores  thoracis  coftc  quatuor  ab  a!io  vcnarum  nu  iMltr  He:>  :ra 
triun tur  coniugio,  quod  a  vena caua  propagatur  prius ,  cjj ea  in  iugulares  fcindatur.  Ab  his  igi-  Utu v  t ~bet, 
turduabiisvcnisdeincepsfunt,quacadmanusperaxilIaspcrtingunt.Vcrum,quafliumcrarieap  V  i»  ul 
pellantur,poftquam  caua  in  iugularias  ftlTa  cft,  ab  vtraque  vna,  progignuntur,  habcnt  que  radi-  Mme* 

cesrjs, 


IN   LIB.   HIPP.    DE   VICT.  RAT. 

ces  ijs,quae  in  fuperficie  extant,iugularfjs  communcs.  A  iugularrjs  fiquidcm  qu£  in  fupcrficig  ex-  E 
tant,partes  fere  omnes  tum  coili  tum  capitis  in  fupcrficie  conftitutae  nutriuntur :  ficut  cV  a  iugula 
rijs  akius  profundius  c^latentibus  partes  omnes  altius  profundius  q^  latentes.  Vcrum,quae  circa 
fcapulas  atque  circa  dorfalem  medullam,  quae  eft  in  collo,  exiftunt  Ioca,venas  habent,  quae  ex  in^ 
fenonbus  praefatae  radicis  communis  parnbus ad  ipfas  afcendunt.  Comuncm  dico  radicem,  qua 
proximcdixicVrjs,  quarin  fuperficieconftitutaefunt,iuguIarrjs  cVhumerarrjscommunemcffe, 
Non  imerito  igit  humeraria  partes,q  fupra  clauiculas  funt,qu§  cV  in  collo  cV  capite  cxiftunt,tu 
magis  tu  velocius euacuat.  Axillaria  vero  thoracis  partes,  3C  magis  eas,quae  rn  fublimi  litae funt, 
praefertim  CJ3  in  hominibus  ipfis.  Nempe  infernas  demiflas  qj  omnes  vena  vna  altera  nutrit,quae 
iub  corde  a  vena  caua  procedit.  Ex  finilfra  autcm  parte  vcna*  illius,  quae  infernas  thoracis  partes 
alit,atq3  ad  coftarum  radices prona  fertur,adufq3  feptum  tranfuerfum  fingulis  intcrcoftalibus  fpa 
tfjs  tum  finiftris  tum  dcxtris  rami  diftribuuntur.  Vcrum,quod  reliquum  ex  ea  eft,fcptum  trafuer 
fum  penetrat,primis  CJ3  ab  eo  corporibus  difpcnfatur.  Caeterum,  quae  per  axillas  ad  manus  fcrun 
tur  venae,  proximas  tjs,  quae  fublimes  quatuor  thoracis  alut  coftas,  radices  habent:  funt  cj3,  quam 
quaeper  humerum  ad  manus  contcndunt,non  paulo  maiorcs,  afcendunt  autem  ad  internam  re- 
gionem  brachij  vtriufcj3:  atq3,  cum  per  ipfam  pronae  feruntur,  mufculis  ipfis,  qui  inibi  fitum  ha-  F 
bent,notabiles  difpcnfant  ramos.  Verum,  cum  ad  cubiti  articulu  prope  vtraq3  venerit,  venas  bra 
chi)  internas ad  ipfius  cubiti  oflis  nodum,  qui  hic  pofitu  habet,  producit:  quicquid  vero  reliquu 
eft  bifariam  fciflum  diuifum  CJ3  per  cubiti  flexum  defertur,parte  ea,qug  in  fuperncie  conftituitur, 
venam  eam,quae  in  co  cubiti  Hexu  fecatur,efficiente:  penitiore  vero  eam,que  cum  arteria  diuidf- 
tur.Secatur  quoq^  6V  vena  alia  in  cubito  obliqua,  |  veluti  6V  ea,quae  in  vtraque  manu  vna  eft}-  hu 
merariae  non  exigua  portio.  Nempe  cV  humeraria  ipfa  pcr  brachium  fubtcr  cutem  cofpicue  per- 
currens  in  ipfo  cubiti articulo,qua  fublimiffimae extant  partes,figurata f.vt  Hippocrates  in libro 
de  fracturis  docuit,||  manu,diuiditur*  Que  igitur  fublimior  vene^  iplius  a  fifTura  portio  per  exter 
na  cubiti  loca  defertur,  ea  apud  fiffuram  ipfam  fecatur,  qua  primae  venae  radici  e  direclo  maxime 
refpodet.Eam  ob  caufam  cVfubhmioracIauicularumlocacitifTime  euacuat.  Portio  autem,  quae 
in  cubi  ti  flexum  oblique  fertur,minus  quidcm  ca,fed  caeteris  magis  eas  euacuat  partes.  Pars  vcro, 
quae ab  interna  notabili  vena  obliquc  ctiam  fertur,  minime  quidem  praefatas  vacuat  partcs:  veru 
maxime  thoracis  fuperiora,-{qj  radices  tum  cius,qu£  per  axillam  ad  manum  fertur,tum  eius,qug 
fupcriores  thoracis  alit  partes,vicinc  admodum  exiftant.}-  Secare  igitur  hanciubctHippocrates 
prius,o^  venae,quae  cx  humerariae  fiflura  prouenit,praefens  fit,inferatur  6,3.  Que_  fi  aliquando  nonG 
comparucrit,  vice  huius  fccamus  aliquam  ex  internis ,  quas  reVta  in  os  cubiti  deferri  didicimus. 
Qudd  fi  cV  eae  non  comparuerint,acccdimus  ad  eam,  quae  ex  prefatarum  duarum  venarum  obli^ 
quarum  infitione  progignitur.  Vcrum,cV  cum  ea  interdum  non  apparere  pofTit,humeraria  ap^ 
parente,feca  humerariam :  qui  fcilicct  vacuationes  ab  vniuerfo  animalium  corpore  fieri  noueris, 
quanquam  neq3  celeriter,neq3  fimiliter,ex  vena  omni  fiant.Nos  vero  partem  eam,qu£  phlegino 
ne  obfidetur,  tum  celeriter,  tum  quam  caeteras  partes  magis,  in  acutis  praefertim  morbis  vacuare 
contendimus.  Qudd  fane  interna  cubiti  vena  facit,  multo  CJ3  magis,  vbi  fanguinis  redundatia  ad 
fuperiora  vcrgere  videatur,  aut  fuperiores  thoracis  partes  afteclae  fint.  Tunc  enim  grauitas  ma- 
gis  in  brachio  cV  circa  mamma  fit.  Verum,  quae  partes  thoracis  inferiores  propc  feptum  tranfuer 
ium  infeftant  phlegmonae,  non  abs  re  dolorem  ad  hypochondrium  tranfmittunt.  Quo  fit,  vt  do 
lores  huiufmodi non admodu iuuet,quae  in cubito  fit,  vacuatio,corde  f.mcdium  occupante:  nc> 
pe  venam,quae  inferiores  thoracis  alit  partes,  infra  cor  emergere  nuper  audiuifti.  Dicfta  quide  mi 
hi  hec  funt  fuper  eo,quod  ab  Hippocrate  bene  fcriptum  eft,de  fecada  f.interna  cubiti  vena.  Sed, 
cum  Vacuandi  fanguinis  terminum  coloris  mutationem  pofuerit,deinceps  eft  de  eo  diflercdum.  A ,;  £I0 
Quicquid  crgo  fanguinis  in  phlegmone  continetur,id  caloris  abundaria  colore  permutatur  :re-  H  ci.  foi.171. 
liquum  autem  in  partibus  omnibus  fimile  manet.  Eam  ob  caufam  fanguine,qui  in  totum  fpargi 
tur  corpus,pituitofiore  exiftente,rubicundior  fane  erit,  qui  in  eo,  quod  phlegmone  obfidetur,Ia 
tere  continctur.  Qudd  fi  fanguis  in  corpus  totum  diffufus,rubidus  fuerit,  is  proculdubio,  qui  ad 
phlegmonen  eft  aduftus  afTatus  cj3,in  nigrum  permutabitur.  Liuidus  autem  in  ea,quae  fit  a  rubi- 
do  adnigrum,  tranfmutatione  medium  obtinet.  Coloris  igitur  mutatio  fanguinis  ex  particula 
inflammata  traslationem  fufRcienter  commonftrat.  Vacuationis  igitur  modum  menfuram  CJ3, 
quae  aftedui  peculiaris  fit,diximus.  Sed,fi  interdum  virtus  tantum  vacuarc  prohibeat,  parti  ipfi, 
que  phlegmone  obfefla  eft,  minus  quidem  futurum  auxilium fcire  oportet: fed  melius  eft  virtu- 
tem  non  exoluere,quam  fanguinem  vacuareredundantem, 

11  Si^&oeM,(]U£fubfeptotrdnfuerfofum,partesdo[orinfeJ1dt,m 
•AP.felinon.id  nigro^eratrol/el pcptio  mollire  oportet.  Seci  \>eratronierol>elclaxcum,yel fesehrvel  cymimrvclanifum,-\elalmd 


tVelutiSf  h?c, 
in  viraque  ma 
nv  vna. 

Secl.i.t.  i.?a. 
nj.e.  Et  t.16. 

*  Clauiculis. 

t  Hzc  ex  anti- 
qua  tralatioe, 
&  recte. 


ijuippiam  boni  odom  mtfcebu.  Peplto  ycro  ftlphtj  fuccuTquancjua '&<  h£c  inter  fe  mifla  non  difitmiliter  agant.  C&tc- 
rum  l>eratrum  nigrum  tu  melttps  tum  ad  tudtcationcm  tuuantim,quam  pepltum,~Vetrem  folutt,fedpepltum  flatuma^ 
t  virnKAT*.  gps  cxcuttt.-iDoloremprxterea  ambo  h&c fcdant.  Sedant  quoque  &>  alu  multa,\  qux  expwgant  medicamenta.  Ve 


rum 


IN   MORB.   ACVT.    COM.    II.  nS 

'  A  rtim  omnium,cjU£  noumm  yiderim  cj;,  h&c potifitma  exijiunt.  Nempe,& cjut  in  frbitionibM  dantur purgJintia  *  Jt  ja*t*. 
medicamenta,folutre  pofjunt,  quxcumjne  faltcet  non  ~\alde  infuauta  exijhmt  ~)  el  propter  amaritudinem,~\clalta?n 
quampiam  intucunditatem,~yel  quantitattmy  "W  colorem,  "W fujptctonem  alujuam.y 

Quod  medicamcnta  purgantia  pcr  experientiam  inucniantur,cV  qucm'nam  cxpurgct  humo 
rem,cV  fi  omnino  purgent,in  Iibris  de  iimphcium  medicamcntorum  iacultate  didiciiti.Qudd  ve 
ro  purgationis  neccfTitas  fit,fi  redundates  humores  deorfum  rcpant,cft  quoq^  rationc  fcitum  ani 
maducrfum  qj:  fed  id,tcftimonium  ratam  6,3 fidem  ab  cxpcrimctis  habct.  Edocuit  autcm  Hippo 
crates facultatcs medicamcntorum,  quae in  huiufmodi affccTibus  propinat,  vcratrum  quidcm  ni 
grum  x,&.<Ti[xa>ri(>2v  i.  ad  iudicationcm  iuuantius  vacuarc,pcplium  vcro  flatus  magis  cxcutcrc  af 
hrmans.  Sint autem  quae ab  Hippocrate  x.(jjta-i/uiu>Tipa,,id  eft ad  criiim  iuuatiorajdicuntur^ca quae 
morbi  iudicium  faciunt  magis,  quod  facultate  verbo  huic  a](pi/\ijua>Tipa ,  id  cft  iuuantiora,  idcm 
A.j.f ij  1. 1.  exiftit.  At,cum  purgantia  omnia'medicamenta  ventrem,pra?fertim  qjos  ipiius,q?  maxime  tum 
c.feU?i.<i  neruofum  tum  fcnlilecxiitatjaffligantlardantq^obidcorumjquarbonifuntiodoris^niiftioexco-- 
gitatacft,nefola  fynccracppurgantium  medicamentoru  virtus  os  vetris  tangat.  Pcrmifta  quoqj 
Bintcr  fe,tumpeplium,tumcIleborum,o,«.o/oTpo7rtt  ideftmodi  iimilis,cfleait,  quod  cft  iaculta- 
tibus conuenire,  cV in  nullo  controuerfa eflc.  Nam  cV  in  purgan tium  medicamentorum  permi' 
ftione  controuerfia  cft,  non  quado  aliud  quidem  bilis,  aliud  vero  pituitae  cxcretorium  fuerit,  (na 
eodem  tcmpore  vacuari  tumbilis,tum  pituitapoflunt)fedquandoaIiudquidcm  protinus,aIiud 
vero  logo  a  propinationc  tcmporc,purgationcm  mouere  natum  fit.  Ncmpe  hoc  pacTo  ingqua- 
lis  (eis  iimul  ingeftis)  fit  vacuatio: inarqualem  dico,  cum  iam  altcra  quidcm  dclincrc,  altera  vcro 
lncipcre  videatur.  Ncmpe,  quod  citius  purgare  confucuitmedicamentu,  id  cVcxalio  quippiam 
fimul  vacuanquo  fit,  vt,quodexiguum  ipiius  relinquitur,imbccillius  reddatur,cVlonge  tardius 
fuam  inchoct  purgatione.  Prcfmita  igitur  vacuationis  legc  iimile  eft  elleboro  pephum,po  teftqj 
ellcborofimiliter  nigrum  fubduccre  humore.  Ca:tera  tum  dicTionis  huius,  tum  fcqucntium  pa- 
tent.  Conliderarc  igitur  harc  atqj  in  mcmoria  tencrc  nos  oportet,  fcd  non  pcrpctuo  in  pleuriticis 
«  vtidcbcmus,  admemoriam  reuocantcs  aphorifmum  illum ,  vbidicitur,  l|  Inacutismorbisraro  ,  Apj, ,  rxt 
«  cV  in  principijs,purgantibus medicamentis eft  vtcndum.  Vbi  igitur (inquit)  non  folum  acutus  ord.u.c 
morbus  fuerit,cuiuimodi  cft  pleuritis,verum  cV  cum  febre  vehcmcntiirima,  multo  magis  vitada 
eft purgantis medicamcnti adminiftratio.-atq? per fecftionem  vcnce  vacuadum  magis,  etiam  ii  ad 
C  hypochondrium  dolor  pcrtingat.NempecV  iiminus  quidem  auxilium,  quam  per  purgatione, 
fequatur,fccurius  tamcn  multo  exiftit.  Immo  nullum  ex  co,quod  per  vcne  fccftioncm  ht,pcricu- 
lum  impendet,eo  difcrimcn  maximum  fubeunte,quod  per  purgationem  tentatur:Et  potiiTimu 
iiIaborantisnaturamexpcrtusquisnonfuerit:nempealrj  difficultcr  natura  purgantur,alij  mo- 
dico  aflumpto  medicamento  purgantur copiofe.  Quibus igitur dare  quadrabit,  his  medicamcn 
ti  tantu  propina,quantum  in  plurimis  mediocriter  vacuari  tum  nouifti,tum  fis  cxpertus.Si  cnim 
hominis  naturam  non  noucris,  metus  eft,  ne  plus  iufto  vacues,vel  nullo  pacTo  vacuationcm  mo 
ueas:aut,  fimoueris,non  tamen  fufficienter  vacucs.  Quae  omniamagnas  in morbisacutispa- 
riunt  offcnfas:quod  non  facile,vt  in  fjs,qui  non  febricitant,  emcndatur.  Cum  igttur  febris  vehe- 
mens  non  fuerit,naturam'q3  laborantis  expertus  fueris,ad  medicamenti  purgantis  potum  tc  con 
feres,fjs,qua:abHippocrate  diclafunt,  veletiamalfjsfimilis  naturae  vfus.  Quo  e  numeroeft, 
quod  ex  colocynthide  paratur  medicametum:  quod  iam  ex  vfu  hieram  vocant.  Id  fane  varfjs  pa- 
rantmodis,fed,quodelleborumaccipitfcammoniam  q3nonhabet,idijs,  qui  mcdicamen  fub-  "yV^Ttr. 
duclorium  omnino  aflumere  poflunt,optimum  eft. 

t  Z  P    Vbt  autem  cjuts  medicamcntum  ebibit,ptt{fanam prottnus  forbendam  dato,  neque  infigniter  minore,  quam  con* 
Jitetum  eft,  quantitate. 

Et  maxime  quidcm  ventris  ori,  quod  cV  ftomachum  vocant,  vt  in  ipfis  purgantium  medica- 
mcntorum  potibus  illarfum  maneat,confukre  oportet:  praefertim  que  vbi  febricntibus  tale  quip 
piam  propinatur.  Vcrum praecipua,  ne oftendatur,  cautio  eft,  fi medicamcntum,  quod  propi- 
natur,purumnonfit:  fcd  cumalijs  ,qua:malitiam  ipfius  hebetare  natafunt,  temperatum  mi* 
ftum^que,  Nempe  purgantium  omnium  medicamentorum  natura,  corporum,quae  purgantur, 
naturis  contraria  eft,atq?,vt  quifpiam  dixcrit,  lethalis,  cV  deleteria.Vt  aute  fucci  papaucris,  man 
dragorxque,cV hyofcyami, atque aliorum huiufmodi multorum, quae nobis cV  fubftantia cV vt 
ribus  aduerfa  corpus  perimere  nata  funt,  portionem  exiguam  aflumentes,magnam  pcrcipimus 
commoditatem:  fic  cV  purgantium  mcdicamentorum,  quorum  natura  corponbus  noftris  aduer 
faeft,exiguam aliquampartemprzecidenf.es  ad fuppetias fercndas  vtimur.  Qiioitcmmodoin 
horum  medicamentorum  potu  feminum  aliqua,  quae  boni  fint  odoris,  mifcemus,  quae  cV mali- 
tiam  obtundere  nata  fint,cV  operationem  ipforum  non  prohibcant,tcnuandi  incidendi  qj  facul- 
tatem  obtinentia,  ita  vt  cV  craflos  incidant humores ,  cV  vias  quibus  vacuatio fiat,  apenant pate- 
faciant  q3;fic  cV  a  fumpto  mcdicamento  ptiflanam  forbere  confert.  Nempe  purgas  medicamcn- 

tum 


IN   LIB.   HIPR    DE    VICT.  RAT. 

tum  ipfum,tanquaexiguum  fit,  ad  ventris  qiridem  fundum  peruenit:  verum,dum  tranfit,ftoma  E 
ehus  cV  quecunq^  ventris  fublinrior  pars  non  qualitatem  medicamenti  purgantis  modo,  verum 
cV  fubftanti£,qua;  in  tranfuu  harret,  aliquid  affumes,vehementer  leditur.  Ptiffanae  igitur  cremor 
fupcringcftus  comoditatem  aftert.  Nempe  cV  detergere,cV  deorfum  trahere,quod  vieadheret.cY 
qualitatcm  medicameti,quod  his  adhcrct  partibus,  tum  contcpcrare,  tum  permutare  poteft.Ob 
eas  igitur  caufas  a  purgantis  medicamcnti  potu,  priffana  fuperforberi  praecipit:  fed,  vbi  purgatio 
ccep?t,ab  ea  vultabftinendu,purgantis  medicameti  operatione  exolui  veritus:  atqj  ob  ea  rem  ait, 


13  Et 

detur 


t,momam  ab  re  non  ef,purgattone  in  media forbttione  dare  non  coductt.^t,l>bi purgatio  deftertt,tunc  forbiuo 
/edconfueta minor:  demde libcralim perpetuo exhbeatur \fi  &  dolor cefauertt,&  nihdaliudobicemfecint% 

Contra,quam  pleriq^  huius  temporis  medici,rem  hac  docuit  Hippocrates.Nempe  hi,vbi  va^ 
cuauerunt ,  copiofe  nutriunt:  Hippocratcs  vero  a  purgatione ,  ptiffanae  minus  miniftrari  iubet. 
Nam  corporum,qux  purgata funt,natura  purgatione agitata  labefada  6,3  tolerare  alimonia  non 
poteft,neq? probe eam  conficcre,nifi  omnino  pauca  fuerit.  Purgatis  igitur  tantum cremoris  pri- 
moexhibendum,quantumdomarepoffint:  deinde  paulatim  fenlimq?  adaugereoportet,fi cV 
dolor,vtinquit,ceflauerit,cV  nihil  aliud  prohibuerit.  Quod  dedolore  aiteft  manifcftum:  fed,ni  F 
lril  aliud  prohibere,ad  prefatas  referre  oporteL.fi  intelligere  volueriSjdiftincTiones,  in  quibus  de- 
monftrauit^quo^nam  pado  morbis  acutis  laborantes  abfq?  forbitionibus  regere  oporteat.  Sum- 
ma vero  horum  eft,  cum  vel  morbum  ante  iudicationem  nulla  forbitione  indigere  fperabimus; 
vel  in  quibus  fumma  eft,  quae  phlegmonen  facit,cruditas. 

14     Ratio  autem  mihi  eadem  eft,  fi  & ptifj'an£  cremore  litendum pt, 

Tempus  exhibendorum  tum  ptiffane^tum  cremoris  ipfius,cV  antea  fimile  effe  demonftrauit, 
re  vna  duntaxat  differentiam  horum  definiens.Nempe  a  cremore  principium  exhibitionis  facit. 

*'  15  Meltm  ficjuidem  effe  dtco,~V:  protinm  a  morbt  initio  forbere  tnciptas,quam  manitts  ~Vacuatis  cji  ~VenU  ~Vel  dic  ter^ 
tio/yel  quarto,~Velquinto,~Vel fexto,~Vel feptimo  ,fi  ante  hoc  tempm  morbm  haudquaquam  tudicatm  fuent  ,forbi" 
tionem  tnchoare* 

i.Apho.s.Ext.  Qiiod  tti  Aphorifmis  |  fcripfit  Hippocrates,id  cV  impr^fentiarum  perfequitur,  in  morbi  om^ 
ord.4.f         nis  Vig0rejtenui{fimo  vtendum  vichi  praecipiens.  Si  igitur,  quinta  die  morbi  vigor  futurus  fir, 

cV  £ger  folo  vfus  potu  fuffkere  non  poffit,  melius  effe  ait  fi  protinus  :ab  initio  ptillanam  dedcris,  G 
cV  neqj  tertio  die,neq3  quarto,forbitionem  inchoaueris.  Sic  fane  cV  cos,qui  vel  quinto,  vel  fcxto, 
vel  feptimo,forbitionem  inchoant,  falli  circumueniri  ctyfi  ante  hoc  tempus  morbus  non  fuerit  iu 
dicatus.  Per  iudicationem  intelligo ,  vt  dixi,  non  perfeCtam  morbi  mutationem  folum ,  verum 
quoque  bC  effatu  dignam  tranfmutationem. 

1 6  Pr<£parationes  autem  &  his  talesfiant,  quales  dtfldt funt.  De forbitionhs  igttur  exhibitione  lta fentto. 

Et,quibus  ab  initio  forbitionem  daturus  fis,  pr£ parationem  fimiliter  ficri  precipit.  Id  eft,  fiue 
feclionis  venae,fiueclyfmaris,  fiue  balani  neceffltas  fuerit,  illud  ante  faciendum  iubet. 

1 7  Dcpotu  cfuoque,cjualemcuncfue  ex  declarandts  potaturm  cjuifpiam  fit,  eadcm  omnino  mthi  efl  ratio. 

Silaborantempotufolocitraptiffanaeforbitionemrexeris  ,  praefatas  quoq3  praeparationcs  te 
facerc  iubet,id  eft  aut  vcnam  fecare,aut  clyfmate  vel  balano  vti. 

1 3  Verum  "&  medicos  contra  omnmo,cjuam  oportet,  agere fcio.  Nempe  omnesjanguentes  ipfos per  tnttia  morboru  A.lib.^ti 
duos  ~Veltres  ~Vel  etiam plures  dies  inedia  ftccare,  atcj;  ita  tum forbitiones  tumpotm  exhibcre  ~Volunt:  id cjueforftn  C"  '  °  '+U 
cjuod magn£  corpom  mutationi  magnam  cjuamptam  obtjcere  mutattonem  tpfis  dxcns  efje  lideatur.  Verum  muta^ 

f  AP. fi  modica.  tio  tpfa  bene  qutdem  habet  f  non  modtca,y  fedrecle  transferenda  ~\>enit.  Iam  atttem  &  cibcrum  exhibttto  mutatto- 

aP.nonmodicQ  niSrattonemmaximefubtt. 

Med1cosculpatH1ppocrat.es,  quilanguentesipfosinabfolutaciborum  abftinentia  feruant: 
deindeeosprotinusalijquidemadforbitionum  ,alij  ad  potuum  ingeftionem  deducunt.  Non 
tamen  mentionem  eorum  fecit,  qui  cibos  validiores  ante  morbi  cococtionem  miniftrant.  Con 
fueuit  fiquidem,vt  anteadixi,  interdum  prattermiffis,  quf  maxima  funt,  erratis  culpare  minora: 
cVeam,quaeexillisoritur,demonftrareoffenfam.  Quiautem  ita  tranfmUtant,forfan(inquit) 
rationabili ter  tranfmutare  arbitrantur,  in  magna  corporis  tranfmutatione  effatu  dignam  viclus 
permutationem  facientes.Quod  fanes  bene  eos  exiftimaffe  aitmon  tamen  de  tranfmutatione  om 
ni,  fed  bene  aliqua  eft  putandum.  De  qua  partim  praedixit3cVpartim  quippiam  eft  di(fturus,fer^ 
moni  adftruens  declinandas  effe  repentinas  mutationes. 

1 9      Maxime  ergo  Udentur,(jui  tota  ~Vtentur ptiffana,  nifi  ret~le  transferantur:  Udentur  quoque,  &  cputfoio  ~Vtentur 
crtmore,  quanquam  mtnm:  Udentur pr&terea,  &  qut  folo  ~\tentur potu,fedht  mmime. 

Diclam 


IN   MORB.    ACVT.    COM1.    II        1 19 

A  Dictam  paulo  ante  fubitam  viclus  mutationcm,qua  primis  dicbus  iti  abfoluta  ciborum  abfti- 
nentiafcruatoslangucntes  cucadicmquartumnutrireincipiunt ,  maximcquidcm  nocjrcait ,  fi 
ln ptiiTanam  totam  transferantur: minus  vero,li  in cremorcmrfcd  «;t/<ra,id eft  i As):;w<ra,quod  mi 
nimum  indicat, oflcndi cos,  qui  ad  folos  procedunt potus.  Ncmpc  cx magnitudine  vircutis  eo- 
rum,  quae  offeruntur,  magnitudo  oritur  offenfa:. 

ao  Oportct  dutcm  CjT*  cxftnorum  hominnm  ">/c7«  difc:pltndm}cjtt£  confcrdt,ftcere.  Ndm,ft  ftnU  cju.bnfUm  tdles 
1/eltdlcs  ctbt  ~)>dridre  ~\tdedntur  cttm tn  alijs  cjiubufddm}tum  tn  non  nullt;  mttidtiombiH,cjitomod'j  &  tn  morbis  <y«/- 
bufddm  &  mdxime  tn  dcutts  non  yalde  cudrtdbunt  f 

Incipit  Hippocrates  prarfatam  ab  ipfo  dc  vi<ftu  fentcntia  dcmonftrare,argucns  vna  3C  cos,  qui 
cottario  vicluminfhtuuntmodo.Scd,vtdilucidusc6fpicuusq3reddaturfermo,fummam  iphus 
omncm  prcfarimeliusciTemihi  videtur.  Eftautemearu,queiiieamremalTumuntur,fumptio^ 
numdignitas  altcravniucrlalis  ha?c:  Sibenevalentibus  ladioncm  affcrant  rcpentina*  victus  ad 
contrana  mutationes;muho  magis  argrotantibus  iplis.Quod  varrjs  etiam  modis  pollumus  inter 
prctari,aliud  in  aliam  tranlumcntes  dichonem,vc  hoc  pacto,  In  repentinis  viclus  mutationibus, 
B  qui  fani func,  xgris  minus iaeduntur:  Vel  fic, ^Egri  fams  magis Ixdun  tur:  Vcl  ad  hunc modiim, 
Dctrimcnta  fanos  minus,  quam  egros,  afhciunt :  Et  adhuc  gencralior  hac:  Validiorcs  minus  af- 
riciunc,imbccilIiorcsmagis,4etnmcnta.  LicetSL  alitervimlermonisinterprctariautcxecquod 
pcr  fecVprimum  vtilelitad  quoddemonftratur:autexaIiqua  contincntium  ipfum  veldignita- 
tum  vcl  lumptionum.  Talis  quidcm  tibi  fit  per  fe  crcdibilis altcra  fumptionum  (Iemmata  Graj- 
ci  dicut)  quas  fanc  vocarc cofueuic  Ariftocelcs  axiomata  id  cft dignitatcs.  Scd  altcram,  cui  fides 
per  cxpcrictia'  luccm  acccfht,  dcinceps  audi.  Sanos  etiam  repenrina  vidus  mutatio  oftcndit.  Ex 
vtraque  hac  fumptionc  concluditur  languetcs  a  rcpen  tina  viCtus  mutationc  Ia*di  magis,  fed  mul 
tomagis,quiacutisinfcftantur  morbis.  JHaccftvis  fcrmonis.Vcrum  Hippocrates  alteramex 
liimptionibus  pcr  fc  tum  prius,tum  crcdibih'us,protinus  citra  probationcm  accipit.  Alteram  ve- 
roijs,  quxfingulatimpcrexpericnciamnofcuntur,hde  donatcV  aucftoritate.  QuodcV  fcqucns 
dcclaratorano* 

%  l        ^ltcjut,  cjttod yittofits  yiftitS  abi  & potm  fmper  ftbt  ftmtlts  dd  ftnttdtem  ttttior  tmnino ftt,  cjuam  ftqttts  ftbt"  y^ft^ute  ' 
to  ad dlterum  ~vd meltorem fe  transferat,  fic  ile  difcttttr,  tntelitgttur  cjtte.  ac  il ro plex,  cjd 

C     AIteramfumptionumcarum,qucadpra:fentisfermonisdcmonftrationcm  preftant,  nunC  eX  le.iucom.lib. 
multis particularibus cxemplis aftrucrc incipit,hdcm  ipfius  in  vnam  colligcns  fummam,qua*  ta-  de  Fiadu 
lis eft.  Magna;  dC  repentinae  pr^ter confuetudinem  mutationcs  non  paruam  fanis  afferunt  lcfio-      cs" & 
nem.  Quanquam  fcrmohiccorifpicuusfit,tamen,fi  quippiam,quodexplanationeindigcat,in-  »   \  *l'T4W 
tcrcidere  videbitur,ijs,qui  exercitati  non  funt,  in  fequcnti  ferie  explanare  non  cuniftabor.  Nem 
pe  hiccommentarius  hberalior  ac  humanioreft,fi  non  eos  modo,qui  in  rationibus  funt  exercita- 
ti,  fed etiam,qui non funt exercitati,  fpecftct.  Qudd  fiquis prajfatas difciplinas ncqj didicerit,  nc- 
que  expcrtus  fuerit,  aliud  quippiam  agat. 

21        Nempe  tum  ijs,  cjui  bis  die  comedunt,  tum  ijs,  cjutfemel,  nox.ts  &  infrmitdtem  parittnt  repenttnz  mutdtiones: 

tos  tj;,  cjut  prdnderenon  confucuerunt,  <(y*prdndent,  ftattm  tnfrmos  reddunt,  toto  ttem  corpore  ordues  &  imbecd- 

los,&  deftdts,  Quod ft  fupercoenducrint,  dctdum rutldnt:  dhos  alut  Iqutas  cxercct.  Nempe  yentriculus  prxtcr  con 

fuetudtnem  ordttdturfttperficcefcere  confuetm,  non  bts  tumefcere.neq;  bts  ctbos  clqtterc.  *  *-!«»'•'•  e 

J  ^  J  f  i     J  J  J  i  i  xarc.^ide  m 

Non  folum,q>  in  repentina  confuetudinis  mutationc  valdelajdantur,verum  quoqj^cV  que/na  fine  chnenti. 
Ixfiones  fiant,  8d  quo  nam  modo  lingulas  emendare  oportcat ,  fcribens  Hippocratcs ,  ob  id  fcr- 
D  moncm  prolixum  facit: quomodo,  fi duntaxat,  q>  in  repentina confuetudinis  mutatione  lardan- 
tur,oftcderet,ob  id  fcrmo  illi  totus  breuis  foret.  Prima  igitur  cofuetudinis  mutatio,  quam  nunc 
cxprompfit,eft  dc  ijs,qui  pranderc  non  afTueti  pranfi  aliquando  funt.  Ait  enim  talcs  infirmos, 
cV  toto  corpore  graucs  fieri,imbeciIlos  item  8C  defides  reddi.  Contingunt  autcm  hxc  ipfis,graua 
ta  ab  alimentOjVeluti  a  pondere,  facultate:  neqj  enim  imbecilla  ea  redditur  propria  ratione,  velu- 
ti  in  cibi  penuriahericofucuit.  Ob  eam  igitur  caufam  hocin  Ioco  fermoni  adiecit  totum  corpus 
grauart  ijs,qui  bis  cibati  funt,eos  cj^  heri  delidiohores.  Vcrum  in  afTuetis  prandcre  Sl  non  pranfis 
imbecillitatem  quidem  virtutis  fcripfit,fed  grauitatem  non  adfcripfit.Nempc  5C  in  talibus  muta 
tionibus  imbecillitat  fua rone  virtus.  Prcterea,  cu dcfides  fteri  in  pfenti  victus  mutatione  afferat, 
in  contrana  timidos  effe  dixit,  quafi  opus  omnc  perofos ,  5C  veluti  opus  aggrcdi  ventos,diceret. 
Nempc rcs  ita  habet.  Nam,qui  ita fe  habcnt,  virtutis  imbecillitatem  vcrc  fentiunt: atqj  ob  id  cas, 
quas  ante  promptius  obibant,obire  non  audent  acftioncs.  Qiiin  ctiam  «IV  ijs,  qui  diminutc  ciban 
tur,vifccra  videri  pcndcreait,eos  qj  tumcalidum,tum  ^Aoj^V,  id  eft  viridc,  mcicre,  Calidum  in- 
quiens,ideftfolito  calidius:^Aȣ?\  vero,id  eft  viride,iuxta  morem  quendam  Afiaucorum  Gre 
corum,qui  cV  nunc  obfcruatur :  eJ^^pvc  Iiquidem,id  eft  pallidos  quofda  vidcntcs,caufam,cur  ita 
i.  viridcs,  facli  funt,intcrrogant,  ^Aa^V  cV  eo%&v,  id eft  viridc  6V pallidu,  nihil  difterre 

cxiftimantcs. 


/  IN    LIB.     HIPP.    DE    VICT.  RAT. 

exifrimantes.Vifum  cjj  quendam  fe  ipfo  y\u>poTipov,id  eft  viridiorcm,dicut: coyjporipov  ,id eft pal  B 
t  hV.otovTif  lidiorem,itafignificantcs.Eftaut  coypov  ypcofjca,idci\co\ox pallidus,tveluti ignis,cV  color  ccypaj; 

**-  vocata?,cuius  primafyllabaacuitur.Fitq^taliscolorpermiftaaquofoexcremcnto  pallidacVama 
v^Lveluti  ™ cV flaua appellata bile. Nempe Hauus color,quantum a rubro in  albiorcm fccedit, tantum a fla 
&color&c.     uo  pallidus,  Scripfit  cV  aliaquedam  fymptomata ,  qax  itaafleclisfiunt.Dequibus,  cum  adeam, 
Maantiquislc  quar dc lpfis eft,  mennonem  pcruenerimus,agemus.  Prxfcnrem  autem  dicftioncm  difcutiamus. 
gitur  Jw»-  Qu^innonaffuetisprandcrecontingcreaitjijs  adhuccVhoc  adiccit:  Si  autcm  fupcrccenaue- 
«Hcr/.i.abatis.  rmr  acic[um  ruc7ant.  Qudd  autcm  rudus acidi  fiant  cV  proptcr  vetriculi  frigiditatcrg,cV  propter 
pituftam  faepius  in  co  aceruatam,cV  proptcr  ciborum  multitudinem,aut,fi  pauci  quidcm  fint,po 
teftatc  tamen  frigidorum,didicimus.  Omnium  autem  prxfatorum  commune  eft  calorem  vcn^ 
tris  ingcnitum  vinci  a  cibis,  non  cos  vinccrc,  neq3  ljs  praeftarc,  ncq^  probe  ipfos  conficere  poffe: 
vt fi  modicne  flammai  lignorum  multitudincm  fupcraceruaueris,  vel cV citra  multitudinem  tum 
viridia  tum  humida  fuperpofueris.  Cartcris  itacibatis  cwariMv ,  id  eft aluilxuitatem  fiuehumi- 
dam  deieclionem  ficri  ait.  Vcrum  in  cxcmplaribus  non  paucis  non  avariAnv  ,  fcriptum  inue^ 
nics,fed  aayn^vteo  vocabulo  /o/TrTA^oVjideftproicclationcmintelligamus  corporishominis 
huius,qui  ita  cibatus eft: corporis,inquam,  ob  cibi  multitudincm  aaxo^ajid  eft  grauiter molc-  F 
fte qj habentis,  atqj implacidi  inquieti  q?,  dum  in  lccto  iacet,cV  fcfe  permutatis.  Caterum,q> cir- 

*  ^tj-iy-      ca  dicfhonisfinem  concdclionem  elixationi  fimilcm  clfe  oportcat,manifefte  oftendit,tanquam  a 

*  t\wn.      caj  - jQ  naf  non  HCCO  fquallenti  qj,  cuiufmodi  cft  fcbrilis,  fed  humido  vaporofo  cj3,  cuiufmodi  cft, 

qui  in  animalibus  fecundum  naturam  cxiftit. 

xy     Conucntt autcmhvs pcrmutationem  <s.cjua~\irtutc  compenfare.  Dormirefi<jutdemeos  oportet  tancjuam  noElem 
a  cocna,hyeme cjmdem  citra frigus,  &f\ate  ~\'ero  cttra  calorem,agant.  Qupd  ft  dormire  non  cjueant, plures  lcnte ambu 
lando  abfoluant  ctrcuttus,  ne<j;Jlent:  nthil coenent ,  aut  pauca &innocua.  Mtnus prdcterea  btbanf.fcd meractus 
wow  dib.tum.  Magts  pr&terea  &  is  affictetur,  cjut  ter  dte replebttur:  ac  ettam  multo  magis,  (jut  crebrius:  cjuanquam 
fint  non  nulli,  <jm  ter  dte ftttatifactle fcraHt,~)>tpotc  cjut  tta funt  confuett. 

Hoc  m  loco  refcrrc  hcc  non  crat  nccclTc.  Ncmpe  doccre  propofucrat,quo'nam  paclo  repentf- 
nx  confuetudinum  mutationcs  nos  lxdant,  non  autc,  quo  tales lndiones  modo  curarc oportcat. 
Verum,quoniam  Hippocrati  hoc  tcntarccft  vifum,propterea,quae  fcripfit,pcrfequcmur.  Maxi 
mequidcmhisdormireipfosplurimum  iubct:cV,fidormire  ncqucant,  plurcslcnta  ambulatio- 
ne  abfoluant  circuitus:  id  q3,vt  quavm  plurimi  expofitorum  aiunt,poft  ccenam:  fcd,vt  corum,quc  G 
dicuntur,  fcnfus  pra*ci pit,  poft  prandium.  Nam  oratio  hxc  /tanquam  noclcm  agant/  de  fomno 
meridiano  no  de  noclurno  dici  cxpoftulat.  Preterea,  quod  cotinuata  eft  fcriptu  feric,vbi  inquit 
/Si  vcro  dormire  non  qucant,  plures  lentc  ambulando  abfoluant  rircui  tus,  ncq  3  ftent:  nihri  prae^ 
terea  cccnent  vel  pauca  cV  innocua/  tcftatur  Hippocratcm  velle  eos  a  prandio  dormirc,non  ax  cce 
na, Duorum  ignur alterum:Nam autemendanda,  tanquam  crrati confcia,  fcriptio,  atqj  ita  fcri^ 
bendum,  Dormire  fiquidcm  eos  oportct  poft  prandium,tang  noclem  agant,hyeme  quidem  ci-' 
tra  frigus,aeftate  vero  citracalorcm:  Vel,fi  fCruare  volumusorationem  hanca  ccena,intclligenda 
cft  hoc  paclo  di<ftio:Dormirc  fiquidem  eos  oportet,vt  a  ccena  ante  dormiebam:  fic  cV  nunc  poft 
prandium,taquam  noclcm  agat.  Quovdautcm vclit  Hippocrates cos velnihilomnino vel  par^ 
ce  vcl  lcuiter  ccenarc,fcnfus  cft  manifeftus. Vcntrem  fiquidcm  vult  rcquicfcere,  laborem  c]3,  quo 
grauatus  afficicbatur,refoueri,  q>  prxuv  confuetudincm  pranfus  homo  fuerat.  Hinc  fequens  cft 
cV  minus  bibere,fed  non  aquofum,non  dilutum.  Nempe  flucluationem  humiditatem  q?  cV  rcfri 
gerationem  vitare  oportet,vbi  as  ciborum  mulritudine  veter  grauatus  fuerit.  Potum  autem,  qui 
exhibetur,non  aquolum  efTe  conuenit,fed  ventris  tum  calfa<ftoriam,tum  roboratoriam  obtincre 
facultatem.  Catera,qua  continuantur,  liquida  funt  cV  manifcfta.  H 

%  4  Pr<£terea,cjui  bvs  dte  abujumere  confueuerunt,ij,nifipranfifuermt,imbeciUi,&  tnfirmi  funt,  ttmtdt  cj;  ad tjuod' 
uis  opus  ,&cardtalgia.  Nempe  his  "Vtfcera pendere  "Vtdentur,  caltdum  mingunt  &  ~Vtrtde ,  td eil  palltdum  Jler^ 
cus  cjue  exuritur* Sunt,cjutbus  os  amarefctt,  ocult  cauantur}& tempora Jaliunt,partes  cj;  frtgefcunt  extrem&* 

Caetera  quidem  huius  dictionis  in  corum  comparatione,  quae  praeter  confuetudinem  pranfis 
contingerediximus,funtcxplanata:fed  dereliquis  nuncdicam.'A'<pocTof,ideft  a.7ro7rctryif/,ct,idefl 
ftcrcus  ipforum  fiue  alui  purgationem  exuri  inquit,  a  calore  fcilicet  affatam.  Nempe  corpus  ma^ 
gis  tum  ficcefcit  tum  ignefcit  ijs,  qui  confuetum  relinquunt  prandium.  Alfjs  os  amaricare  ait,  vt 
pote  fjs,  qui  biliofiorem  habent  naturam:  hts  cjj  caui  fiunt  oculi  ab  cadem,qua  excrementum  adu 
ritur,caufa  ficcefcentes.  Qudd  autem  in  amarg  bilis  naturis  innatus  calor  in  id,quod  igneum  eft, 
digrediatu/,propterea  cV  tempora  faliunt,  id  eft  tcmporum  artenae  euideter  pulfant.  Partes  prac- 
ter  ea  corporis  extremg  frigidiores  fi'unt,qudd  vetcr  biliofis  repleatur  humoribus:  quorum  mor- 
fu  atqj  contriftatione  affeclus  virtutem  difToluit,  corporis  cj?  extrema  refrigerat. 


Z  5      Plurimi  cjuoq;  horum,cjui pranft  non  fmt,coettare  necjueunt:  qtiijfi  coenauertnt,~)>entnfgrauiUte  affictuntur:  ac 

dijfciltus 


IN   MORB.    ACVT.    COM.    II.  120 

A  dijficiltus  cubant  mutto,  quam  ft jnanft ftttffent. 

'  Picrochoh  natura  prarter  confuetudincm  fmpranfi  permanentes,  cibos  aucrfantui»',  vcntrc  fci- 
hcctmaleafteao.Vcrum  ,quicoacli  cibum  fumpferint,grauantur:atqjob  id  Jboxoriieo-t,  vtip^ 
fe  inquit,id  cft  malc  habentes  in  lcclo  permancnt  SC  traducunt. 

16       Cum  igitur  talia  ob  dtmidtat£  diti  ~\tclus  a  confuetudtne  dtorefionem fkms  contmgdntyneque  adtjci  quicquam  ne 
cjue fubtraht  commode  ~\tdetur. 

Rurfusintercxponcndumjquxcontinguntvalentibusijs^quifubito  confuctudinem  pcrmu 
taueruntjfcrmonis  fummam  obitcratqj  vclutiappendiccm  adiecit,cuiusgratia  omnia  haec  cxpo 
nit,quae  fanis  contingunt.  Ncmpe,vt  conftat,  fi  bene  valcntibus  viclus  dimidiatae  dici  pcrmu  ta^ 
rio  adeo  molefta  fi t,  quo  modo  non  admodum  languetibus  iplis  molefta  erit  f  Dcindc  r  urfus  ad 
explanationem  eorum,quae  fanis  contingunt,  rcucrtitur  in  fcquenti  dicftionc,quar  ita  habct. 

3>7        Qui  igttur  prxter  confuetudinon  fcmelpdfius  tcto  dic  exindmtts  ~\dfis,qudntum.confueuit,caenautt ,  ft  tunc  tm- 

uko  mdgts  eu grauart  par  eJl.Quod 


pranjus  laboraumt  £gre  cj;  babuerit,atq;  afjumpta  coena  tunc graudtus Jumt/r.:ilt'> 
ft  ddhuc plufculis  horts  ~vcn£  exindnit£futrtnt,  atque  repente  cosnauerit,  magis  addu 


'uc  orauabttur. 

«b  uiTxi  ntr 

Ouodaithuiufmodicft.  Si,  quipraeterconfucdinemimpranfuspcrmancnsminus  confueto  y,,*Mr>'-l 
ccenauent,nocte grauetur,muito  magis  grauabitur,qui  iolito  plura  cit ccenatus.Qui autcm  plu  -  f  r 
fculo  tcmpore cxinanitis vafis rcpente  cccnauerit,magis  adhuc grauabitur. Ncmpe,qui  impran-  tiwltitmamt- 
fi  praeter  confuctudinem  permanent,  horum  alrj  ad  minus  temporis  incdiam  protendunt,  alrj  ad  fcr,ptis  co  i.  ii 
longiusintcruallum:hosigiturgrauariadhucmagisait.  *li<jmiusaute 

a^        Quibiu  igttur prxtcr confuttudmem  ~ven£  funt  inanit£,ij  eodem die  ~\eniunt  refciendt.  Vttcnt  in primisfrigtvs,  p[f 
ca!orem}&  iaborem :  nempe  h.tc  omntd  moleHejtruntur.  Detnde  cccnam  foltto  minoremjactant,  eam  a;  non  jtcca  j~e  {^nMni( 
fedhumtntiorem:  deinceps  bibant,  ncque  ddutum,  ncij;  mintvs,  qttam  tngcjlorum  ratio  pojiulat.  Pojlero  auttm  dic 
paucaprdndcdnt3~\t  dccefitone  ok  GifQcrctyooyiis  crtfccnte,  ddcunfuetudincmredeant. 

Vt  corum,qui  praetcr  confuctudinem  pranderunt5detrimenta  emcdaui  t:  fic  SC  cos,qu/,  qudd 
femclduntaxatdie  prarter  confuctudincm  cdcrunt , afflictifunt,  vultinprimis  vitare  tum calo^ 
rem,tum  frigus,tum  labores:  haec  ncmpc  omnia  molcfte  fernait.  Addc,qu6d  SC  minus  folito  cce 
C  nare  ipfos  iubet:  quanquam  pleriqj  maxime  contra  agant.  Nam  prandere  ob  ncgocium  aliquod 
prohibitos  volunt  in  cccna  SC  eam,quae  in  prandio  omifta  eft,atfumerc  alimoniam,haud  fcientes 
qudd cgct quidcm  verc  alimonia omiffa corpus,  fed  ipfam  conficcre  non  poffit  ventriculus ob  • 
longiorcm  abftincntiam  Iaefus.  Quin etiam  Hippocratcs,vt  alimoniae  minus  vult  exhibcri ,  i ta 
cVeam  humidiorcm.Ncmpe  huiufmodi  alimonia  cxiccatis  tum  vcntri  tum  corpori  vniucrfo 
peculiare  auxilium  praeftat.  Roborare  praetcrea  SC  vcntrem  ipfbrum  iubct  vini  po tu,  ncque  di^ 
lutum,ncque  minus,quam  cibi  proportio  exigir,potandum  praecipiens.  Dilutum  enim,ventris 
tonum  feu  robur  exoluit :  minus  verd ,  quam  cibi  proportio  expoftulat,ventri  arefadto  inhabile 
exiftit.  Poftero  tandem  die  ita  affcctos  Vjufhii  profpiccrc  iubct:  qui  Hippocratis  praeccpto  confue 
torum  ciborum  minus  ingerere debeant:  vt  'Zpoattycoyyiq ,  id eft  fenlim  paulatim qj,in prifti- 
nam  redeant  confuetudinem, 

*9       Talta  yero  molefltwsfmtnt^quiparte  Jupenorc  picrocfoli  cxifiunt, 

Iam  dC  cgo  paulo  ante  dixi  picrocholos,id  eft  amare  bilis  homines,  fubitariam  eam,  quae  a  vi' 
cluadabftinentiamfitjdigreiTionempituitofisdifficiliusmoleftius  ue  ferrc.  Bilefcit  liquidem 
Docyushistotustumcorporistumventrishabitus,  Sed  quare  non  fimplicitcrdixit  picrocholi, 
at  partc  fupcriore  1  Nempe,  cum  flaua  bilis,  quam  SC  pallidam  6>C  amaram  nominant,  fuperiori 
fupernatatventri,iureoptimotalespartefuperiore  picrocholos  dicimus:cum  vcro  per  fedcm 
demittitur,  partc  inferiore  picrocholos  afTerimus.  Paulo  fiquidem  rethori,qui  toto  corporis  ha- 
bitu  pituitofus  crat,diebus  iingulis  fupernatabat  flaua  bilis,  primam  qj  ipfam  vomebat  a  lauacro 
noapaucam.  Eudemo autcm  philofopho,qui  tcmperamento  bilioius erat,  pcr fedcm dcmitte- 
batur:raro cjris  (quanquamaliquando)palhdam  vomebatbilem.  Vtautcm  Paulicxcrcmctabi- 
lis  exiguum  habcbant,ita cV Eudemi multum.  Qui igitur practer confuctudincm  no  prandent, 
•fi  &C  toto  corporis habitu,cV  fuperiore  ventrc,picrocholi  fucrint,  his  ncceffario  contingunt,  quas 
,paulo  ante  dixit  omnia.  At,qui  ventrc  duntaxat  fupcriorc  picrocholi  exiftunt,  his  tolerantiae  dif 
ficultas  fimilitcr  continget :  fed  cx  rcliquis  fymptomatis  alia  quidcm  nullo  pacto  crunr,alia  crunt 
i.ts.  quidcm,  fed  moderatiora.  Pratdixitquoq^cVeos,  qui  praeter cofuctudincm  non  prandcnt,"timi 
oc  dosadquamuisopcrationeineifc,ftomacnierofionibus,hoccitcardialgr)s,  affici,  pcnfilia  vidcri 
ipfis  vifcera,calidum  &C  viride  mciere,cxuri  qj  excrcmcnta:  alrjs  os  amaricarc,oculos  cauari,  tcm- 
porapalpitaiccVextrcma  perfrigcre.  Sedhorumaliatoto  habitupicrocholis  contingunt  ma- 
gis,aliaautcni iupcrioreduntaxatventre talibus.Atqjobidadquamuis  opcrationcm  timiditas, 

cxtremorum 


IN   LIB.    HIPP.    DE   VICT.  RAT. 

cxtremorum  perfricKo,miftus  calidus  viridis     deiccftionum  aduftio,cauatio  oculorum,  cV  ten  E 
porum  faltus,  toto  habitu  picrocholis  vfu  cueniunt.  V  trifq?  autem  penfilium  vifcerum  opinio,et 
orisamaritudo.Namobinfuctamabfi:inentiam,tumfufpcnfa  tum  pendula  pcrcipiunt  vifcera, 
*AF.  tmarimdi  Verum  ob  bilis  cxiiperantiam  picrocholis  toto  corpore  os  amaricat:  non  q>  aftecho  in  ore  magis 
Bcm.  ftat)feciq,fcnticndipartemeamnaturagenerishumorumdifcretoriam  fccit.Ventcr  autemma- 

gis  quidcm  i)s  exuritur,  quibus  ex  hepate  in  ventrcm  bilis  eftufa  fupernatat :  minus  autem,  qui- 
bus  dcorfum  mittitur.  Narn  his  quidem  inteThnum  proritat  ad  excrctionem,  lllis  vcro  ftomachu 
mordct.  Ob  eam  rem  Eudcmus  dicbus  fingulis,bis  cV  interdum  tcr  derjciebat :  Paulus  autem  in- 
terdum  nullo  paclo  excernebat.  Nifi  eteniminteftinaamordentc  aliquoiritcntur ,  vcl  copiofo 
excremcnto  arauentur,  excretionis  promptitudinem  non  accipiunt.  Ncutrum  horum  impran- 
iis  contingit,°neq3  enim  mordentur  inteftina  bilc  in  os  afcendentc,  atq3  illa  non  mordente  contri 
ftante  6,3:  neqj  grauitas  his  nt,  qui  nullo  paclo  comederunt. 
7,  o  Non  affuetam  autem  abt  abfhnenttamfacdtm  *mnmo  ferunt,  <jui  parte fupertore  pitmtofi  fmt.  Quo fitfVt,  fi 
rS  £h'7ra,y.  femeldie ubo~Vtantur,faaltus ettamferant. 

Prius  quidem  parte  fupcriore  picrocholos vfum  cibi,qui  femel  die  fit,'difficih'us  tolerare  dixit.  F 
Nuncautem  ad  pituitofos  fe,transferens,pro  cibi  vfu  qui  femel  die  fit,inediae  meminit,  ex  haben 
te  manifcftius  detrimetum,ad  minus  noxium,translationem  cx  proportionc  facicns.  Nam,fi  ma 
gis  quidcm  laedi  cos,qui  finecibo  totum  praeter  confuetum  permaferunt  diem,£quum  Iit,minus 
autem,qui  non  prandent:  cV  pituitofi  picrocholis  cibi  vfum,qui  femel  die  fit,facilius  ferant:  q>  fa- 
t  m  manu-  necVinediamfaciliusferant,palimeftomnibus.  Caufaautem,cur  pituitofi facilius f  cibi  vlum, 
finftts  legi-  qui femcl die fit,> ferant,  cx ijs, quae antea de biliofis dicla funt, euadit  confpicua.  Nam bilis hu> 
tm  thV  dcri-  mor  m  ipfis  inedrjs  amanor  redditur:  pituitavcrotemporis  proceflucoquitur,  fanguisc^effici-  . 
H<tv  ^t»V/x8  turjneutra bilc  in  fanguinis  fubftatiam  redirc valente:cum  cxfanguine  quidem  plus  calfaclo  fla- 
voaiTUv.t.ct  ^  ^  .j -s  aeneretur)  ex  eodcm  vero  aflato  atque  etiam  ex  craflb  atra.  Pituitae  autem  gcncratio  in  pi 
attonts  abjh  tultoQse^imjsfangUincmperpetuoantccedit:atq3  generatione  ipfius  mediacibi  in  fanguinem 
IZTn^emel  tranfeunt*  Neq3 hoc detcrioribus  tantum  cibis contingit,vcrum  cV  quibufdam  corum,  qui  falu- 
Jtefaclam.    brcs  admodum  elTe vidcntur: vt  pani,chondro,femidaIi.  Ego  fanc  eam,que mihi  optimacfte  vi 
detur,cnarraui  confcriptioncm.  Nempe,  quod  in  ea  docetur,  per  fe  verum  eft:  atq3  continuatam 
cum  ijs,qua:  ante  dicfta  funt,habet  fericm :  qui  optimae  explanationis  funt  fcopi.  Non  th  in  excm- 
plaribus  omnibus  conlimilcm  inuenies  defcriptionem,fed  in  alijs  cV  alrjs  pugnantem.  Caeterum  G 
alitcr  in  hbris  fcre  omnibus  reperitur  diclio  hacc  falfo  fermone,  cV  nullam,  quae  antedictis  conti- 
nuctur,  feriem  fcruare. 

? 1     Pctifitmumfane  &  hoc  argumentum,cjuod maxtmt  mutationes  eorum,  cjux  circa  naturanoflram  habttum  cjue 

*  ~H  etttntm  contimmt  mAXtme  morbos  commtttunt. 

frefSis .  fed  m  - 

oltcjMbn*  ma-  ^  Multa  quidem  apud  Hippocratem  <pvcria>t;,ic\  eft  naturae,nomen  indicat :  fed  hoc  in  loco  tem" 
mferiftis  legi  peraturam  figniftcari  quifpiam  exiftimauerit,veluti  et  partium  ipfarum  ftrudhiram  compofitio> 
tur  tcP<l  ,  id  n  ^  ''^ „  tcj  €ft  habitum,appellari :  quo  in  ftrudurae  generc  continetur  cV  bilis  ad  partes  fupe* 
riores  Hucluatio,cV  ad  inferna  deieclio,cV  vifccrum  tum  fufpenfio,tum  conftantia  ftabilitas'que; 
Ncmpe,cum  venter  magnus  exiftit,vifcera  cofirmat  cV  ftabili  t,  tametfi  cibis  vacuus  deftitutus  i\% 
fuerit:  vcrum ,  cum  paruuscft,  cibis  quidem  refertus  conftrmat,  vacuatus  vero  fubfidentiarehn-  ^ 
quit:  hinc  fit,  vt  fufpenfa  fentiant  vifcera.  Quibus  autem  bilis  flaua  furfum  natat  flucluat  q^,  aiite 
eftdicftum,meatu,quibilemipfamexhepateadidinteftinu,quod  Gracci  'ixtpwiv  vocant,-{qua^ 
fi  e  ventre  enatum  dixeris,}-  defert,  ftrucluram  differentem  habente.  Nam  interdum  quibuidam 
portio  aliqua  ab  ipfo  ad  ventrem  procedit:his  quidem  fupernatat  biliofum  excremcntum:caete-  H 
ris  verojdeorfum  omnino  voluitur. 

5  X      Non  igttur  intempefltue,  necjuefortes  yaforum  tnanitioncs  moliri:  necj;,  cum  morbt  yigentjeruorem  tj;  hdbentf 
cibum  darc:  neque  repente  huc  l>eldluc  in  toto  negocio  qutcquam  mutare  licet* 

Diclio  haec  praeter  ordinem  fcripta  eft,  copulari  fiquidem  debuit  cum  ea,  quae  fcripta  eft  ante: 
vt  tota  oratio  talis  foret:  Talia  vero  moleftius  ferunt,  qui  parte  fuperiore  picrocholi  exiftunt.  At 
non  afluetam  cibi  abftinetiam  facilius  omnino  ferunt,  qui  parte  fuperiore  funt  pituitofi :  quo  fit, 
vt  cibi  vfum,qui  femel  die  fit,facilius  etiam  ferant.  Non  igitur  intempeftiue,neq3  fortes  vaforum 
inanitiones  moliri:neq3,  cum  morbi  vigent,  feruorem  %  habent,  cibum  dare  licet.  Nam,  poftea 

fermonem,quo  magnas  viclus  mutationes  oftendit  fanos  ipfos,non  quo  modo  languentes,lg 
dere,  compleuitabfoluit  CJ3,  iure  intulit,  cuius  gratiamentionem  de  his  omnibus  fecit,  inqtiiens, 
Non  igitur intempeftiue,neq3 fortes vaforum inanitiones moliri licet.  Qtianquam  autem  cV in- 
ftitutum  etiam  per  relata  fufncicnter  dcmonftrauerit,  videtur  tamencVad  alterum  tranOre  fer- 
monem,qui  haec  comonftret,ex  abundanti  teftimonrjs  vfus.  Principium  igitur  fequetis  fermo- 
nis  iure  cenfetur  diclio  haec,  Potifllmum  fane  cV  hoc  argumentum,  q>  maxime  mutaaones  eoru, 

quae 


IN    MORB.    ACVT.    COM.    II.  121 

JjmtirrircS natuiram noftram habitum  q^connngunr,  maximemorboscommirrunr.  Cui  quidcm  f>r*ter. 
dictioniconunuatuerit,qu:eita  fcquitur:  Multaautem  lus  gc  r  m  a  na .  co  r  u  m ,  q  u.c vcn m  conrin> 
gunc,  atqjalraquisdixerir.  Dicnonem  ianc  hanclum  expLnaturus:fcd  nuncad  pnefentcm  rc- 
uertar,  quc  hanc  habct  mcntcm.  Non  intempeftiue  ncquc  vehcmcntcr  famc  ncc.uv.nc/j:  in  mor 
borum  confifrcntns  victum  ex  lnedia  ad  cibi  oblationcm  permutare  liccr3iict:ti  nc j  iih  i  to  ad  co 
rranum. Exquibus fcquirur  taicm  lnfriruendam  victus rarioncm.qualcm is  pr.vccpit.  Sumaau~ 
tcm  liorum  clt,dechnandas  cllc  lubitus  repcntinas  q?  ad  concraria  pcrmutacioncs. 

Multa  autem  his otrmana,corum, c,u£  ~\cntri  conttngunt,atcj;  aha.tfitijfra  u:xcr:t:~\  t  txt  m  . i  «rtfTM,  Ctbos.cju: 
bus  ~\ti  conft'.cuerunt,faaltjerunt,tametfi  natura  haudcjuacjuam  bon:  fucrint  .ftmibter  &  potus.  Ctbos  "Vero,  tjut- 
btu  >n  mn  conJt>.eutrunt,ettam  ft  mali  noiijtterint,molejitjtrunt:  coniimut  modo  (JT potus . 

Qua:nmiliacxirtunt;atquc,vtqiiirpiamdixcnt?gcncrc admodum  iunctacognaraqj  confuc>- 
uitvocarcHippocratcs  ry*A3:r^=^^cftgcrmana:cpcorum,qua!genereiungarjr:c\:  famwV 
nfTimi  cV  gcncrcomnium  iunchiiimi  funt  aefitezi,  id  cftgcrmani.Nam  propinquitatescxrere 
his  pofrcriores funr,vr patrum  matrum  q;  fratrcs  fororcs  q;.  cV  fratrum  fororum  q^ nin  ffltae  q3.cV 
B  quarcunqjidgenusiunt.  Cartcradiaionisclarafunr.Nani  dcmonftratHippocrates  fcrmonem 
eundcm,qucmabinitiodcinonftrauit:cuiusfummacit,Confuctudo  maximc  poteihrcpcnri-'  „  +  . 
na  qj  ab  ca  digreiho  corpora  non  parum  oricndir.  M  p 

Si ergo multa prtter folttum carnts deuoratio,~vel allia,~\el  filplvon,~\>eltpfius  fucctts,  ~\cl canlts,  ~\-el alta  conftmu  Jim™gr*- p'L» 
bd,tjU£j'corfum inftgntbtts funtprzditd.  ~\inbiis,~\etricults  tjutbtifdam  ma^,<jt:.tm  abalabores  inferant,  mtnus  tjuts  ™j*t'l*a: h-t 
ddmtrabit 
uorare 

ejT*  repentinam plcmuidinem,tjuocttu  extcctt.tum  tarde  cttjcenctat:  tt  tjuam  uaria  inter Je partant ptmjfum  conjuja  titre<r.  Htpp 
nei  cj; panes.fipntcr  conftetudtnem  ■icuorenv.tr:  &  «j^i fimihter  ~\elartda}~\'tl h::micbt,~\d  tenax:  tjualitcr  ttem 
£r polent£ affia.ir.t,recentes tjtudem  tos,tjuiriccntibu,s  ytinonconfueuerunt,& alt£eos  ,-tjui  recentibus  ex con^  'Aaa 

fi 
dt 


crutts  :>;tt  jt. 


fcrt:  Prxtcrea  tjutd  ~i  mmn  album  rmrum  tj;  pr£terrfolitu  mutata:  <ju£  fi  ambo  ~Yino(aJutrtnt ,ualde  aitcrat  corptts.  yJI  r; ; ; ;  r  t7 


_  Quare dulce ~\irioftm  tj;  mtnus  cjun  dixertt mirum  efje non idtm pojje,  ~\b:  repentinajucrn mutatio.  xu>j» 

Scrmonis torius fcnfumintcliigcntiam cj; vbi  pnus dixcnmus,ad  particulares.qua: m co  funt,  i c,;«9«y* 


— 


dictioncs  pcrucnicmus.  Orationis  lgitur  totius  fenfus  talis  eft:  Victus  mutationem  rn  cos ,  qui  T'  , 
iniignipreditifuntvirtute,tumcibostumpotus,ncmo,quiledentcmcorpora viderit,admirabi-  ff-  ■  "_\ 
tur: vcrum  cam,quarfit  neq;  line  la?iione  rn  cibos  potus  q;  non  mtigni  prarditos  virtute,iure quis  - .  - :':  , 
admirabirur.Talisquidcmcftfermonistotiusmtelhgctia.  Sed,  vt  particulatim  dicam.orationis 
toriusprincipiummcntionemeorufacitciborum.quifortcm  vehcmcntem  q;  liabctfaculrarcm,  Tf  "   •  " 
vt carnium deuorarionis,alliorum,lilphrj,  fucci eiuidcm,  cV  caulis:  ncmpe  lilphium  totu  fortcm  ' :  . f  'i^f 
habetiaculrarcmjiigillanm q; fuccus ipiius,cV caulis. Vcrum  hcc quidcm limphcircrdixir.fcd cu  ^fre  ^tr4. 
carnium  dcuorarionis  meminir,  adiccir  hoc  verbum. mulra:  ncmpc mulra  carniu  dcuorario  ma^  y^,^ (iil({lce 
gnam  habebir faculrarcm,mediocris  vero  no  magna.  Qux  huic i ucccdit dictio,ad  cos acccdi t ci  ns,  qmiti  mx 
bos.qui  non  magnacoftant  virnite,mazam  videlicet,cV  panc  velcalidum,vel  Erigidum,ve]  fyn-  1a  izrbattone 
comiiron,id cft confufaneum.  Quod  vcro  panc  non  purum  fyncomilton  appcllet,  coniiat cV  cx  crtnmsrecr 
co,qua;ad  purum  cit.oppofitione:  panchunchomincshuiusrcpon^aurop\  ron  appcllanr,  non  fiatumcrttr 
difcreto  f.  iuriuracco,  fcd  vna  cum  iyncera  pura  q;  fanna  maccrato  confpcrfo  q:.  Poft  ha?c  dc  po  tune  uenmc» 
Dlcnarumdirlcrentia  mcntionctccit.reccntes  q?  vocauit  —oTxirizc,  lonum  vocc\-fuscVantiquo  "'"f* 


ferut  pr^e- 


ipforumdinerentiafccit,cxhisoibuscolligcs,quod  in vniuerlumab  lnitioipii  propoiituinltitu  pjms grauitA 
tum  q5,oemf.confuctudinisfubirapcrmurarioncmnonparuumcorporiafferrcdcrrimcnruni.    te  cr:r-  7:n: 

C&terumpaitem hancfermone  cotrarto  ri/LUopnrizv,  td tjl  tuuare oportet.  Xempe h:i  uiclus  mutatiofacla  ejl,  ^entTtc*1  el* 
corpore  nttj;  ad  robur,  ~\t  cibos  adnjccre,  netj;  adtnjirmitatt>~Vt  ctbos  dimirmcre  oportera ,  haudtjuacjua ptrmutato.  [^"^  ■ 


Vcrbum  hoc  rtputffrim  opimlandu  fiuc  iuuandum  indicar.Ncq;  aur  opirulario  aha  fcrmoni  tm- 
huicfuerirpra-rcrpanociniu.Cfvcraloquinjr.Nc.npc.cumcxduobus  fermonibusvnusiph  pla  b  •  prjtterea 
cuerir,  alrcr  vcro  huic aduerfef:  cV  ei  quidc,  qui  placuir,hucufq;  cfr  parrocinarus:  nuncad  alrcrius  fuetudtnem. 
parrociniu  dcfccndir:cuius  fcnrcnria  quis  conucnirc  drxent,vi  Iangucnres  ab  ini igni  victus  mu-  c  +  y.njr^ 
tationc iuucnrur,  quado  cV  corpons  arTcctio  m conrrarium  h is quidcm,  qui anrca  fani  viuebant,  addildr im *n- 
nunc  vero  egroranr,  permurata fir.  Sanc  cV rn  huius  fcrmonis granam  vniucrfalircr  anrca cit  lo-  tumt. 

SepumaClaflis.  qqqqqqq  cutus 


IN   LIB.    HIPP.    DE    VICT  RAT. 


tAKfi modica  cutushis vcrbis:Tranfmutatio autcm benchabettnonmodica:>fcd  o)>0^,!\rcclc,transfercndan 
•r.nomoditu.  vcnit.  £)cindc,quid  aducrbiuhoc  opQcoc  lndicctjnonpaucisortcndit/cdadfuminamlubduccns 
sufra.t.iZ.     colhgcns  qjdixitjNon  igitur  intcmpcftiue  neqjfortcs  vaforum  inanitiones  moliri:ncq;,ai  mor 
g*frd.t.}i.     bi  vigent  feruorem  qj  habent,cibum  dare:  neqj  rcpetc  h  uc  vcl  llluc  m  toto  ncgocio.quicq?  muta- 
relicet.  QuarecVambiguitatem  foluerciam  anticipat,quam  nupcrenunciauitfcrmoniconfcn-- 
tiens.  AdijcictqjiinpruVicntiaaliquidj  Cuniinquict,  Conijccrcaurcm  oportctcVrobur ,  cV  mor- 
bicuiuiqjmodun^Cccacteraquichisrucccdunt:  quxinfequcnttdiclionccxplanabo. 

3<>      Comjcere  autem.oportct  &  robur,&  morbi  cuiufj;  modumjjom.nis  itcm  naturam,atcj;  x^rotantts  m  "Viclit  co~ 
fuetudtnem,  non  m  cibt*  folum,~\erum  cjuoq;  e>  in potiombus. 

Conucnicnti  in  acutis  morbis  viclus  inftitutioni,quam  docuit,cV  roboris  cofidcrationcm,  &V 
morbimodum,pra!tereacVhominisnaturam,coniuetudincm  qjipiiuSjadijccrciubct  Hippocra 
tcs.  Nempc  fumma,  qua  aitruit,  cf  t,  Non  permutandii  cflc  victus  ipccie  pnus,  q;  iigna  coctioms 
rrranifdh nnv.id  aut  hct,li,quot dicbus ad  vigore morbus  vcnturus  iit,  prcccognoueris.  Vcrum, 
cum  vic°tus,queni  manifeftabo,pro  maioris  minorisue  ratione  pcrmutari  poffit,  q>  laboratcs  iru 
ter  fedifTerant  virtutis  tum  robore tum  infirmitatc,  naturali  itcm  tcmperameto,  cV  morbi  modo,  F 
atque  antecedentecofuctudinc,fiad  ca  refpcxeris,  potcrisartificioic  tum  magis  tumminus  in  fpe 
cie vidusconijccrei-fipccicm  vicius  intctligo,}-  li  videlicct vcl  oxymclitc,  vcl  mclicrato,a'grurc 
gcre  debcas:autfolaaquamb:bcndaadu(q3coctionisnotasdare:autptiirana,  autptifianxioltim 
cremore^dcindcfi  biscVfcmcldie.  In  victuergo  tum  magis  tum  minus  pcrca,quaedixit,confjcc 
reoportct.Nam,fi:cgrum  ptitranxcrcmorcindigcrec6perias,iam  tibicoftat,  quantum  deco  fis 
propinaturus:c5lnniIi  modo  dcoxymclite,mclicrato,cVaqua.  Vcru,qucmadmoduad  fpccici  vi 
dusinucntionc,opcra:pictiucft,vtcognolcas,an  robuita  vcl  inhrma  fitlaborantis  facultas.quot 
itcm  diebus  morbi  coctio  futura  fit:  fic  cV  conhdcrandu,  quantu  vcl  robufta  vel  imbccilia  fucnt, 
ncmpe  in virtutis  tum  robore  tum  imbccilhtate  magis  cV  minus  valdc difcrcpat.  Sic  morbi  quQ« 
qucdifrcrentiasconijccrcoportet.Ncquecmm  tatiscft  cog;iofccrc,quod  plcuritis,vcl pcripncu 
monia  nt,(cd  cV,qualis'nam  ca  fit,cognoiccre  oportct  lii  dolorc,fcbre,cV  fputis.  Nempe  plcuriti- 
dum,  quc  cu  dolorc  funt,alix  quidc  magis2alix  vcro  minus,  talcs  cxiftunt:  fcbrcm  'q-$  vehcmctcm 
liabent  tum  magis  tum  minus  particulai  es  pleuritides.  Sed  non  parua  quoquc cft  in  ijs,  quxex<- 
puuntur,diffcrcn  tia,  vt  in  prognoftico  cft  dictum.  Cu  igif  particulatim  m  diclis  difleret;;s  vaii  :t 
a?gri,fierincquit,vtinEmpiricorum  appellatis  iyndromis  rcpcriaturdifciphna.  Ncq^  n.corum-G 
qui in virtutc compcriuntur,  cxcctluum  diflcrcntix  fcribi  poftunt,  ncqj  febris  vchcmcn tia,  ncq3 
fputorum  quantitas,  nequc  in  particularibus  coloribus  diiTnnilibus  qj  educftionibus  magis  mi- 
nus  Ctt. Vcrum  cuiufqj rci  virtute  intcllccia,  oes  in tcr  fe  coparare,  fummam  qj  vnam  cx  ipiis colli 
gere  oportet.  Qua  quide  in  re  tum  mcliorcs  tum  dctcriorcs  rcpcnutur  medici,quanqj  cadem  di- 
dicerint.Nempc,qui  pcrfpicaci  magispollentratiocinio,  ijs,  qui  hcbctius  habent,  cuadunt  pro- 
batiores:Iaborisitemamantiorcsfegnioribiis,excrcitatioresq3minuscxercitatis:atq3,quimcmo 
riam  tenaciorcm  habent,ijs,  qui  minus  ca  valcnt.  Ex  particularium  igitur  oium  virtute  colligcre 
in  vnam fummam  vniueriam  victus  formam  fingulorum  q;  ciborum  quatitatcm  comodius  eft. 
Nam imbecillitas faepius quidcm,fcd  paulatim  cibadum  indicat: ftdcm  que  rei  huic facit,  q> orgcr 
biscibarifuetusfit.Facultatisautrobur  contrariu  indicat:  nam,  fiinhominc  femcl  cibarifucto 
vidcatur,  fcmcl  ipfum  cibare  oportet:  quod  indicant  ambar  conicclura?.  Sic  cV  corpus  benc  difrla 
bile ad  cibationem  ftimulat: quod  a?grc  diftiatur,  ad  contraria agit.  Quod  itcm  tenucs  habet  fuc- 
cos,id cibandum indicat:quod his non conftat,contrarium  commonftrat.  Atq3 in finguhs,quae 
dicla funt,magis  minus^qj  proportionaliter  fibi cV auxihoru  vfum  tum  augct,  tum  rcnuttit.  Sed 
de huiufmodi,  omnia  in  methodo  mcdcndi  deinceps  cV  ordtne  ita exarata  lunt,  vt  tum  cmlfimc H 
codifcere,tum  facillime ad  memoriam  reuocare  pollis:fieri  fiquidem  ncquit,  vt  libro  vno  pre/cn 
ti  bene  omnia  fcnbat  Hippocrates,atq3  ordine  doccat:  prnecipucq^  cu  ipie  primus  horu  inucntio 
nem  fit molitus.  Qui  tn  hxc  ab  Hippocrate  tum  tranfuerlim  tum  inordinatc fcripta didiccnt,  to 
tam'q3  fuam  vitam  in  eam,qu^  ex  operibus  docetur,meditationem  cxercitationcnVqj  deuouerir, 
is  cV  lucem  cV  ordinem  dodrinx  adijcere  potent,  QiioM  fi  cV  pluribus  libris  feccrit,quanta  futu^ 
ra  fitclaritatis  eorum,qux  docentur,exuperantia,Iiquido  patet.Nemo  ergo  animo  dcfpondeat,fi 
hoc in  loco  confundatur,fcoporum  multitudine affatim  circufeptus.  Nam  fi,q>  particulatim  ho 
rumvnumquodq^  anobis  in  methodo  medendi  demonftratum  fit,intellexerit,  atq^  adillam  traf 
latus  fedulo  lingula  didiccri  t,  ea  fane,quaj  nunc  inordinate  dicuntur,Iiquido  cognofcet:  fpecula-' 
tionem'q3  in  iplis  artis  openbus  exercens,  veritatem  ipfius  laudabit. 

07      Ciborum  autem  udteBioni  intendendum  multo  minus :  nam  fubtrahere  omnino  ,fepenumcro  expcdtt^bi  <f»«* 
fufjtcere pofitts  donec  morbi  ~yi°or  maturuerit, 

Quoniam  vidus  cui  ufq3  fpecies  ex  ijs,qux  antca  dixit,inuenitur :  atqj  indc,qu^  in  antc  fcripta 
diclione  dicuntur,  conijcere  opcra?pretiuni  fit,  vtin  fingulis  vicftus  formis  quantitas  reperiaturr 

pracfenti 


IN   MORB.    ACVT    COM.    II.  122 

A  pracfcnti  dictionc  /ciborum  autcm  adiectioni  intcndcdum  mulro mmus: nam  prorfus fubtrahc^ 
re,faepe  numcro  cxpedit/ ccgnofcens  pndidiorum  fmgulorum  quantitate  ar tiftciofa  egerc  con- 
iectura:artihciofeautcm  conrjccre  viri  clle.qui  viresomnium;quannartefunt,diJiccrit,  memo^ 
rix  mandaucrit,atq3  diligentiaomni  adhibita  fefe  in  opcnbus  artis  cxcrcucrit:  paucosq^  ralcs  cxi 
ftcre:  lureoptimo, qua:  praienti, inquam,  dicuonedicuntur,  adfcnpht,  in quantitatc lpfaad  1 J, 
quod  minus  fit,procedendum  eiTe  magis.q;  ad  id,quod  exuperat,vbi  quis  a  lufto  modo  abfcedit, 
admoncns.  Ncmpc,quod  plus  eft,noxas  lnterdum  mcmcndabiles  facit:quod  vero  minui  eft,  ta- 
cile  emcndatur.  Nempe ,  fi  virtus  labafccrejvidearur ,  cibi  cxiguum  miniftrare  pofTumus:  vc- 
rum,  fi  in  ventrem  abforptus  fucnt cibus,  quod  fuperrluit,  G  alus,  multo  magis  ln  acutis  morbis 
tollerc eft difficilc. Nam prorfus fubtrahcrc, faepenumero  expedit,  vbi zger  ( ufficcrc  poffi t,do-  A , ^.,:K^.t 
nccmorbivigor  maturucrit. Rurfum  pra?fataedic~tionispartem  hancaallumpiit,nos  familiaris  fcdfbra 
huiusfcopiadmoncns, qui tum hic,  tum  in  Aphorifmishabctur: b  Nempc.ii xgcradmorbi vf  >.*e:>-,Lifium 
quevigoremfincdbofufficercpolTcvideatur,  m  omru  ciborum  abitincntia  cum  cV  potufolo  ^  ; 
modcrabcris,  cum  tibi  vidcbitur  neceflitas.  ctoaifparfem 

m  .        1  ir    ■     1      r    r   1  bancrurfus  af 

3  3  g     In  qw.vus  autem  idjaciencbtm jit.jcrtbetur.  iumpfi ,  n qui 

QuddpraedixerirHippocratcs  commonftranvniuerfalivictusrationein  hoclibrofctranfi'  morTam^o- 
turum  ad caetcras omncs  acutas aegrnudines,  Iiquido  conftat.  Vcrutamcn c  opus  huiufmodi non  ^  famiiiarc 
rcperitur.  Nempe.quc  in hoc  Iibro  a  balneorum  conllderatione d  extant,fiquis,vcluti  in  typo,ab  h?r£  ^ 
Hippocratc  fcripta.  qui  fibi  harc  ad  remcmorationem  prxparauerat,  in  domo  repcricns  poft  viri  apfaonGn»,  i; 
mortem  dcpropiir,  forfan  rationc  quidcm  hoc  fccit.verutamen  vt  hbcr,  digna  Hippocratis  men  >u  "idejflcgjile 
tc non  funt: ficuti  ncq; ca.qux dc morbis  cx  affcctibus  infcripra  funt,  quanquam  mul ta  in  ijs  bc^  TCCUI  ltt,Prcs- 
nc  fcripta  fint.  Scd  fuper  ea  rein  rjs,quat  in  ea  fcriptac  funt  expofitiones,difceptabimus.  Uotd^f'9' 

3^        Muha autem  <j7* aha  ijs,  qut  dcla funt.germana  qms  fcribere potej}.  C  *  t . ;  > . 


Rurfus  ad  cum  reucrtitur  fcrmone.qucm  mul tis  certu  ratum'q:  fccit  cxemplis.mutationc co-  JT" 

1  *    •   t  -i  nr  1  n  /■  ■  — ■    \  /*     •    •  /-  -11-1 


fuetudinis  languentibus  noxam afferre  demonftrans: fcd,qm  ax  fanis  in  cos  tranfij t, c t ob  ld,  quae  ^ gUidUg  ■ 
fimiliafuntcxcongrucntiabcnc^-Vi/.r/r^joa  l.germanadixit.  Quodautpoftcadicturuseft,fcr  dum  e;t  M?  m 
monishuius tcftimoniuexiftit,quanquamnofiniile,nonc6gnics,nccgermanu,vtipfeap  am^ms  */>o- 
uit,fed  id  quod  perueltigat.  Patebit  aut  tibi  mens  Hippocrans  in  fequctis  dictionis  expoiiuone.     _V  *j  I  1 1 

Cf*  rr      ■      '     n  1  1    ■        r  <-r       n  r  "       n  adittlajunt- 

^.0         T H°c ^temyeriusefpcaaus  cj;  testimomum.  Arec];.n,rc!,ae"UJpUmm:iSj4Ctitiejrtjermo,9ernurj:i  exijtrt, 
.Gb.4i!i.  li.    fedresipfdcommodifiimumejldocumemum.  Nfyec]uid4mp&  ^ 
lieL^io.rf     jte^  romederunt,  alitpoflero  die t  alu  cjuiduif,  alu  cyceonem forpferant.  Sane  hxc  omma  deteriora  cjuidem funt,  cjuam  ffe?*'  ' 

fi  modo  aliu  abarttur  cjuts:fed,  cjut  Itoc  tempore peccatapunt,ea  minus  multo  Udunt,quam ji primis  cjuidem  diebus,  ,  rrrmvrt  4 \ 
"W  ditohus  Irel tribtts  ~yafa  auis  mte^re  exinaniuerit ,mox  cjuarto  ~\el cjumto  talia  mimflrauerrt.  ^Acbiuc  tame  dete-  xit.per germa 
rtus  errt.fi  omnibm  his  aiebns  ~\afa  ante  extnaniuer:t,Cj~H  feaucnttbus  diebus  rra pauerit prius,  quam  morbus  matu-  na  Jlmdu  m- 
rus  reddatur.  Nempe hoc pacio  mortcm plurtrms bqmdo  ajjcrt,  wfl  morbus  omnino  benehcus  jutr:t.  Qu^x  ~\ero  m  tcUtgem. 
prtncipiocommnrunturdehcla^eanonfimtlnerhiSidomanttbusrennuntur^fedfacihusd^  F  -j-  (x 

Ante ab  rjs,quae  bcne valentibus  ex  confuetudinis  murationc  contingunt,  ad  Ianguctes  ipfos  4Xt'1ms-  Hi~ 
pcr  fimilitudinem  tranfijt^tranfiturusautcVnunc^atqjipfum,  quodnuncinftituitur,fereitaha-  '^""''f'- 
bereeitdemonftraturus.Sedquid  nam  ldfuitrfane  qjneqja  prinapioncqjprimisdiebusfame  ^  etttmi 
cruciatos  aegros,  cumpropevigorem  iam  pcruenerint,  repIereoportet.Totaautc  dictionevult  }  Jf^lr 
oftendcregrauioremcou'ngcreacgrisoffenfam,cumpropevigoremerratumfit,c^fi  inmorbo-  tsl^c.^c  nu 
rum  prinaprjs  quippiamdelinquatur.Inquit  enim,  Quxhoc  tempore  pcccata  hunt,  ea minus  flmimmm&i 
D  Iaedunt,quam  fi  primis  diebus,duobus  vcl  mbus,vafa  quis  mtegre  exinaniuerit,  mox  quarto  vcl  f^sim  eft  fer- 
quintotaliaminiitrauerit,siatq3etiamante,cpmorbus(vt  graecovcrboinquiOo-t-rftccr  rcd^  mofedres  ij>- 
datur.  Quod  -rii^f  appellet  wp9r*/*fSjfic9s  i.quod  ad maturitatcm cft  perductum^palamcft/jw*^. 
ommbus.  i^Iorbos  preEtcrea  IwQet:  i.  bcnencos  dixit,  nonquidemmalcficosmorofos  q;,  quos  g~  h*c  aA- 
Greci  *gxtr$)Hr  vocanr, fed  L~cj7^,i.quifaciieadbonum  vcrgunt.Sdmusetenim  vcterumul  dcnixex  antt 
tos  lta  vti  dicuone,ita  quoque  bi  Hippocratem,vt  alibi  eft  dictum.  qms  ctd.gr*- 

.  r  i  ,  .       .   |  ,  eis.^dlm:  /4 

^.l        Hoc Jane maxrmum reor  ejje documentum,  quod prtmts  dtebtis  quauis  jorotttonc nequaquam  eos jrriuemus,  cut*  m(n 

bws futurum  ef,~\t  paulopojl  jorbntonibws  qvibufun  ~\ti  debtxnt.  m^  r\emm{>~ 

Sermoncm  hoc in loco eundem  dixit,  quem  faepius  antea enunciauif,nutrirc fcilicet forbitio  -     ^e'GHS  >1_ 

nibus  ab initio  pnccipiens cos,qui  ad  vigorem  vfq; fufficere  cirra  priffanat  lngcftioncm  non  pof  JJ  ex  :~ 
r.M  •  11  j  t     t  r-  mmentJCT  [e- 

iunt.  Nam  cos  prope  vigorem  nutnrc  compellcmur,cum  ad  tcnuiorcm  victus  tormam ,  euam  li        /  ; 

.  V       r       •  r        1        r  qttcr.tiou:  - 

antcaplcniuscibauiuerint,tranfcundumfit.  \M  IU  rMt_ 

.     .           _.                    ,  rtt  fTiufjuam 

41        l7w B/utyz S iv  er*o,qui  hordeacea  ~\tutur ptifana,quhd  t°rt  Udentur,i*norant:fi  duobus  ~\eltnbus  d:ebits  avtea  uurlivjtin  j 
txtnanttts  l/jfis  forocre  incipiam:  ncq;  ettam,qut  folo  ~Vruntur  cremore,quod forbttes  Udentwr^ntelligit^cum  forbr 

Scpuma  Claffis.  4clcIciclclcl    H  xmnem 


ct  cr  t. 


IN   LIB.   HIPP.   DE   VI CT.  RAT. 

tionem  non  reBe  inchodbunt.  Sedtunc  cduent  ,mdondm  7/  tnteUtgunt  Uftonem,  ft  £°er  dnte  mutdtionem  nwrbiptifE 
(dnm  hordedcedmforbeat,  cremore  utifuetus.  Omnid  tgitur  h£c  magna  teJitmontafunt,medicos  non  recte  £'rotdn 
tes  ddyiBu  wducere,q_uippequi  et  m  qmbus  morbis  non  oportet  ~\djd  extndnire,i)s  am  forbtttontbus  ctbdrt  debct,~\<t 
fd  exmdntdnt;&  contra,  tn  qutbus  cx  ~\dforum  tnantttone  dd forbtttones  tranfeundum  non  ftt,  tn  tUn  trdnfednt. 


43 


UdlCUUUI  Itill.Uim.  Ittint  n.m-)iiaiuv.  uwi  v«  >_>^..~»a.w...  j^.    ,  --  -^§*  — 

tefuros.  Sequentcm  autem  didionis  huius  fericm,qua:eademex  eifdcm  faepius  dicTis  oftendit, 
de  tnduftria  ob  claritatem  tranfgrediar* 

Et  plerunq;  ct7raprt ,  idefl  exqutfite .  Interdum  dutem  hoctempore,  interdum  &*  dlto,ex  ^dforum  indnittone 
id forbttwnes  mnfeunt^bi  fcpius  a  forbiuombus  ad  ~\>aforum  tndnttioncm  trdnftre  expedit,  ft  ttd  ex  morbt  dcerbd- 


ttone  conttoertt. 

o 


Hoc  aducrbium  ctTrapr)  eV  apad  auclores  atti'cos,cV  apud  Hippocratem,cft  in  vfu  pro  aV^ 
Tio-iufycos  }&]  dx.ejL.f?ac,  id eft  cxquifi te  cV  abfolutc.  In quo  fignificatu  cV  nunc cft  vfus  Hippocra-  F 
tes,demonftrarc  volens medicos  in  illo  maximc  tcmpore  permutare  viclus  rationcm  ex  abftine-- 
tia cibi ad  forbitiones,  quo adabftinentiam accedcre  oportct:  atqj liinc manifeftilTimc oftendcs,  » 
cum  morbi  vigor  adeft,  tunc  tcnuiiTimo  de  necefTitate  vicTu  elTe  vtendum.  " 

44      lnterdum  dutem  "&  cruda  tum  a  cdptte  tum  a  thordcis  loco  dttrahnntur  btliofd:~\igili£  cj;  hlf  dcctdunt,  ob  qu.ts     * gfoj^j 

non  coquitur  morbus:  pmrijles  q;  &  amari  hifiunt,dcfiptunt,incerti  &  dtfi  urrentes  luas  fj)lendores  oculis  obuctun 

tur,aures  implentHrfonoJrtgent  extrcma,~Vrtn£  crudefcunt: [putd  tenuidfunt,fdlfd,  colorcjyncero,  &  exigud:  fu- 

dorei  ctrcd  coUit,  anxietdtcs  tnqwetdtioncs  q;:  &  Jpirttus  ofJendens,tn  ed  cju£  furfumft,  derts  ldttone,Jrequens,~vel 

t-  oppJer  J«  ya{demdgnus:fupercihdquaddntenusdmpbfcdniur,deliquiddnimifunt,~yejiiumd 

t^iof  jxtTi—  tremor  atque  tnterdttm Idbu  tnfcrtons  c oncu^to* 
y47cu,i.fnper  '  ' 

(dia  grauitar-  Vniucrfa haec contingerc ijs  ait ,  qui  perpcram  cibati funt a  medicis:  qui  primis diebus  cxiccat 
tt  parttcipat.  tos  egros,  dic  tertio  vel  quarto  vcl  quinto  vel fcxto  repente ad  cdulia  non  peracfto  morbi  vigore 
permutauerunt:  quafiperaCiomorbivigore,conuenientcreosviclumpermutalTedicat.  Quod 
igitur  dicebat,  Permutare  quidem  oportet  fanorum  vicftum  in  morbis,  ncq3  tame  temere  id  agen 
dum,iam  paterc  cx  prcdicftis  arbitror.  Ncmpc,cu  vna  quidc?  corporis  condi  tio  falubris  fit:altcra,  G 
qua:  a  morbi  initio  ad  iiatum  vfq?  extenditur:mox  cV  terria,  qux  ad  perfecftam  vfquc  morbi  folu 
tionem  fefe prorogat:ddndc cV quarta,  quce  totius conualefccntiae  tempus adufq^  fanitatis habi- 
tumoccupat:innuila  harumquauiorconditionumpcrmutationcsviclus  infignes facercopor-- 
tet,nifi  prius  in  altcram  conditionis  ipecicm  peruetum  fit.  Qui  igitur  ggros  morborum  exordijs 
in  omni  ciborum  abftinentia  fcruant,fi  ad  vigorem  vfqj  talcm  vicftus  lpeciem  feruare  poffint,  nc 
rno  eos  culpauerif.quod  fi  facere  non  poiTunt  ob  interlabentes  aegrorum  vircs,  q>  perperam  ine- 
dia  vtantur  'S^oToet^ijcvira^T??,  id  eft  exiccantes  ^gros,palam  eft  oibus.  Hoc  autem  verbo  abftinc 
tia'importunitatcm  plusiuftocorpuscxiccantemeuidentcrdemonftrat:  vbietenim  ,cjuo  tem^ 
pore  propc  vigorcm  tenuius  cibandum  fuit,in  eo  cibum  dare  cozfti  funt,qj  a:gros  abftinentia  im 
moderate  exiccauerint,eft  manifeftu,quod  vocatur  Tae^^?^,.  Ob  id  igi  tur  modo  cibandi  h  uic 
fucccdereaitfymptomatamulta,  cVpraua:qu2eomnia  continuata recenfet  ferie a  biliofis  crudis 
cxorfus.  Nempebiliofacmdaita  appellauit,  quoniam  cV  cxcrementorum  coc^tionem  appellat, 
quanc^  mutata  nutrire  non  polTunt,vt bilis  vtraq3,  cV  qui grsece  /^ape?  dicuntur.  Veruntamen, 
quontam  cV  talia  euindt  natura,cocla  quidem  vocare  conlueuit  Hippocrates  excremcnta  huiuf" 
modi,  quae  a  natura  ipfa  euicla  funt:  cruda  vero ,  qua?  non  funt  euicta.  Ob  id  cV  pus  in  phlegmo-  H; 
nis,  quae  concoquuntur,  fieri  att,  quanq^  pars  nulla  ex  pure  alimoniam  acciptat,  veluti  accipit  ex 
crudis  appellatis  humoribus  cV  piruita :  quae  reliquum  perfeclionis  alTecuta  cV  prorfus  cocfta,cor>- 
pus  nutrire  poftunt.  Sic  igitur  bilioforum  humorum  cococTio  exiftit,vt  fanguinis,qui  in  phleg 
mone  eft,in  pus  migrantis,intelligentibus  nobis  coctionis  nomen  in  fuo  vniuerfaliore  fignifica- 
to.  Eft  autem  vniuerfalius,  cum  natura  caufis  fortior  fuerit,permutauerit  'que  eas  pro  fuo  robo 
re,  Quae  igitur,veluti  in  corpore  inanirriato,  putrefcunt,  nihil  ad  permutationem  conferente  in- 
natocalore,aconcoclionisrationedcgenerant:hoc  fanevaliquandocontingit  etiamaquofis  ijs 
ichoribus,  qui  per  vrinas  excernuntur : atqj  ob  id  incocftas  vrinas  concoqui  dicimus,quancp  cor- 
pus  ex  codis  vrinis  ali  non  poffi  t.  Generali  praeterea  hoc  concoclionis  lignificato  vtimur,cu  vel 
catarrhum,vel  coryzam,vel  fluentes  ex  his  ichoras,veI  eos  qui  ex  oculis  manant,aut  incoclos  aut 
cocTos  eiTe  dicimus.  Ad  hunc  modum  6V  bile  vel  crudam,  vel  incocta,  vcl  cocftam  efte  pronuncia 
mus.  Cruda  quidem  flaua  admodu  cft  cV  acris  cVmale  olens:cocTa  autem  cV  pallidior  cV  minimii 
male  olens.  Bilem  igitur  incoctam  ait  ad  vetrem  de  neceflitate  confluere,  quae  ob  prauam  vicftus 
rationem  tum  ex  capite,tum  ex  thorace  trahitur,  id  cfj^  cum  fame  asgros  necant,  nullo  vtilt  folatiu 
ventri  praeftantes,  atque  cum  exinedia  ad  validos  cibos  prope  vigorem  intempeftiue  tranfeunt» 

Rccenfet 


IN   MORB.    ACVT.    COM.    II.  123 

A Recenfct dcinccps 8C fymptomataalia, quaeprauam ob  viftus roncm oriuntur,  In  prirrris quide 
vigiliasjqua  longa  inedia,cibos  qj  intempeftiue  exhibitos  conicquuntur,  qua-  vtroqj  noic  mcdi 
corumculpantvidusrationcm.Quddautvigiliasmorbiapeplia  i.  incoclio  fcu  cruditas  coi\(c~ 
quatur,manifeftuianeexiftit,(ifomnosconcocT:iofequi  debcat.  Cctcru  pertnites^inquit.riunt  tu 
ob  Ionga  incdia,  tum  ob  validu  repentinu  alimentum  ,quo  grauatur  venter,gr  i  uatus  qj  laguidos 
reddit  cV  mceftos.  Addc,<$cVamarosfieriait,quippiamaniteftepra:fato  coniimileaditruens:  vc 
enim  funt, qui cx melancholia  tum Ianguidi  tum  mcefti  funt,  lic alij  quidem  fa-pius acn  ter  excan 
dcfcut,  tancft  collecfta  in  ftomacho  bile.  Vel  fanc,cum  amaros  heri  ait,eam,qua;  in  lpforum  oreex 
tali  bile  fit,amaritudinem  indicat.  Delipientia*  8C  acres  excandefccntias  8C  bilcm  amara  vel  in  fto 
macho,velin  cerebrocollecT:am,confcqui  natae  funt.  Incerti  8C  difcurrentes  lucis  Iplcndores,  qui 
fxap/uitejL'}  tc  grarce  dicuntur,  oculis  fiunt  propter  eam,qua*  a  vetre  eft,  exhalationem,  8C  proptcr 
fanguinis,qui  ad caput  fertur,  abundantiam:  atque ex  his  prius quidem  ex importuna  intcrduni 
fit  ciborum  oblatione,  alterum  autem  propter  iudicatonam  fanguinis  eruptionem,  vel  dchrium 
imminens.  Conlimiliter  8C  aures  (onis  implentur,  tum  propter  eos ,  qui  av  ventre  furfum  fcrun^- 
tur  vaporcs,  tum  propter  flatuofum  fpiritum,  qui  in  capite ipfo  oritur.  Corporis  extrema,  qua* 
B  funt  pedcs  8C  manus  promptc  perfrigere,  male  habcnte  ventris ore,haudquaquam  nos  praeterit, 
vtpote  cum  vel  propter  logam  inediam  vchementer  a  mordentibus  mordetur  ichoribus,  vel  ob 
importunam  cibi  multitudinem  grauatur.  Patitur  autem  vtrunqj  ex  ea,qua  antcdicla  eft,vicT:us 
ratione,quamedici,a*grosprimisdiebus  vbi  fameexiccauerint,tunc,cum  tenuitercibandumfit, 
ad frumcntacea  rcpente  tranfcunt cdulia.  Ob  eandem  rationem  ncqj eorum,qui  ita  cibantur,vri 
nat  concoquuntur.  Nam  tn  ea,qua*  citra  vel  cremoris  ptiflana*,  vel  melicrati,  vcl  oxymelitis  obla^ 
tionem  fit,  cxiccatione,fanguis  propterea,q>  non  purgetur,bilefcit:  propte/qj  fubita  ad  cfculen- 
ta pcrmutationcm  venter  compaticnte  ipfifacultatevitali  grauatur.Quofit,  vt  ftomachicacap- 
pcltatac  fyncopa»  manifefto  nobis  indicent  facultatis  vitalis  ad  os  vcntns  condolentiam.  Hoc  Ijk 
quidcm  tum  magis  tum  primum  ex  importunis  tum  inedijs  tu  cibis  affligitur.  Ob  id  igitur  fpu- 
ta  cV  tcnuia,cV  falfa,&  exigua,cV  fynceris  coloribus  fieri  ait,  8C  fudorem  circa  collum  duntaxat,  8C 
anxictatcm  inquietationem  qi,8C  fpirandi  difficultatem.  Incoclus  fiquidem  manet  morbus  pro^ 
pter  excclTum  vtrunq3,longam  f.inediam,cV  intempeftiuam  cibi  oblattone.  Apepfiam  aut  ipfam 
confequuntur  fputa  comcmorata  veluti  8C  circa  collum  fudores,virtute  8C  ob  famis  anginam  lan 
guefcente,cVobcibuintempeftiuumgrauata.  ConfimilimodocV  chropia.  ideftanxietas  inquie 
C  tatio  q3 comune  eft  vtrifq?  fymptoma,cV  ob  Ioriga  inediam,quae  ventrem  ichoribus  replet,  8C  gg 
cibum  lntcpeftiuum  grauante.  Verum  fpirandi  difficultas,qua  fpiritus  offendit,ob  cibum  intem 
peftiuum  magis,cfj  ob  indigentia,oritur.  Na  fpiritu  inter  inlpirandum  8C  offcndere  8C  quafi  lifti,  •  AKeipirSdu. 
tum  anguftia*,  tu  conuulfionis  eft  nota:latio  etenim,  q  furfum  fit,expiratione  facit.  Tali  aut  fpi-  &  >»  vctus  in- 
:  pidfeft.i3.   rituicontrariutumin | fecundo  tuinfextodemorbispopularitervagantibus  libro percurrit in-  telF«- 
.  amedium.    quiens,  |j  Duplcxintroreuocatiovelutiafpirantibus.  Quod  autobcibumintempeftiuu  cVnon  *  fupennfttri 
:nfenuEpi.        pcnuriam talis fiat fpirandi difficultas,patet exfermone Hippocratis fpiritu frequente vel ma  tstnt. 
' •I0-3J  i<*'d    gnum  valdc  perpcra cibatis fieri  aflerentis:  fit  fiquide frequens  magnus^q? acfo  in anguftia  fepto 
tranfucrfo  ab  ca,q  in  ventre  cotinetur  alimonia,cu  videficct  neqj  vic^a,neq3  probe  a  ventre  cofe- 
c^tajinflationc  parit.  Nempe  tuncob  fepti  trafuerfi  anguftia  de  neceffitatc  minus  aeris  infpiratur, 
quanc^  thorax  fe  ea,qua  prius  dilatabat,  dilatatione  dilatet.  Ergo,  quod  nunc  aeris  deeft  priori,  g 
infpirabatur,id  dcficicnte  diminutum  CJ3  refpiratioms  vfum  facit,atq3  ob  ea  rcm  animal  maiorem 
refpirationem  facere  cogitur,vcl  frequentiore,vel  vtranqj.  Diclum  autcm  abunde  de  fpiradi  dif- 
ficultatibus  oibus,in  libris  de  fpirandi  difficultatc: vbi  tum  harum  tum  aliarum  difficultatum  fpi 
randicaufasvnacum  proprtjsdemoftrationibusfcripfimus:veru,quantuadpra*fensattinet,hgc 
D  fufficiunt.  Ai t  pr^tcrca  8C  ex  prgpoftero  cibatu  fupercilia  quadantcnus  amplificari. Vcrum  id  bi 
fariam  fcriptu  inucnitur.  Nempe  in  quibufdam  exemplaribus  fingulari  numero  ad  hunc  rnodu, 
o^/j^e^ftt^V/o^/ueTe^fjAjideftfuperciliumquadantenusamplificatur.Inc^  pluraliter,  ^  ^  laj7 

d<ppt/tc«/[«vwV/o?/t/eTe^8o-az,i.fuperciliaquadatenus  amplificatur. Significaturaut  exea  diclio-  ^s/a^lt  J 
ne t  fupercilia  ipfa  quodam  modo  euelli  vel  retrahi.  Fit  qj  illud  interdu  quidc  ambobus  conuul-  inoBis^ ,  i, 
fiue intentis,aut  altero  folo: interdum  aut  8C altero refoluto.  Deinceps  ait  dcliquia  animi  fieri,fcr  ad Utiu  trahi 
mone ad fymptomata referens,p  que 8C veftiu  reiecliones  fiunt ardetibus  egris.  Intcrdum aut  8C  ^ttedi mtd»  ip 
manus  totac  trcmulae  fiunt,plus  aucfto  malo.  Concuffio  aut  labri  inferioris,morfum  in  ore  vctris 

/4  fHpernlu, 

vehementem  fignificat.  Quo  fit,vt  talc  fymptoma,  vomitus  acrium  humorum  etia  fignum  fiu    "flfwfum  trx 

ht.  y^lnticjuut 

45        H£C  ft  in  initijs  d^aruermt^delmum  ~\themcns  indicant^Atquc  md?na  expdrtc  &ori  moriuntur.  mterpres^utd 

Dicla, inquit, fymptomata fi circa morboru initiu fiat, dclirium vchemcns dcnunciat.Morb^  '^^"^[^. 
'  ♦&ti.«.    'initiununcintclligereoportcttotuilIudtps,inquononducxiftunt  concocfhonisnotg.  Ncpe  tmMtptrsn, 
>  4i  i.t       g^.  -n  j  .^rls  ^e  iudicationibus  diclum  cft  nome  principij  8C  plura  fignificarc:  8C  fignificatu,  quod  d>siionem 
nuncdiclumeft,fecundumeameflediuifionem ,qua  morborum  tcmpora  diuidcntesmorbos  it^ltt uer- 
ipfos  conftare  ex  principio,  augmento,  vigore,  8C  declinationc  adcrimus.  Hrgo,  cum  nupcr  di^  tit  tffe  itfw* 

Sepama  Clalfis.  q  q  q  q  q  q  q    ifj  cta 


IN   LIB.    HIPP.    DE    VICT.  RAT. 

<^afymptomata,vbi  propemorbi  vigorcmapparentjiudicationcm  futuram  falubribus  mmor^  E 
bis  fi^nificent:fane\li  in  principio  fiat,  iudicationemquide  non  dcnunciant,(nihil  enim  in  prin 
cipio^udicari  poteft)  fed dclirrj  nota: cxiftunt.  Scriptum  autcm  cV de hisabundc  in libris  de  iudi 
cationibus,  ex  quibus  totum,  qui  de  his  eft,  lermonem  perdifces,  cum  lllic  plcnior  fit,  c"£  vt  nunc 
omnino  percurrerc  oporteat.  bcd  fanc,  vtincoeteris,  ica  in  his  fummatim  perftringerc  fatiseru, 
Erao,quotics  natura  ad excrctionem  propcrat,cffaru  digna  in  corporc  fi t  pcrmutatio:ob  quam 
fymptomata  huiufmodi  cummanifefttirmiiscocftionis  fignisapparet.Vcrum,  cum  perturbatio 
efficitur  fimilis,  nullo  a  natura  ad  infcftatium  excretionem  facfto  apparatu,  tunc  periculolilnmu 
eft  lignum.  Diclum iam cV caeteris in  commcntarrjs de  z&OHpuuc;  id eft iudicatorrjs  fymptomatis, 
qualiafintjCVquxnamipforumnatuiajSicrquo  nampartoab  ijs  diffcrant ,  quae  \7ri^at\ofx\a  u 
fupcrapparcntia,  vocantur,  quo  in  gencre  crun  t  SC  ipfa  coctionis  figna.  Nempe  cV  prognol  ticii, 
cV  librum  de humoribus,  cV aphonimos;iam  antc  h  wnc librum  expofuimus.  Sanc lempcr  de his 
eademdicerc  ad  eum  fpedat,  qui  prolixionbus  vti  confueuit  fermonibus. 

4  6  Q*j  *Mcm  euadunt,  U  ^elatm  al^fceffu^cl ftngmm  c  nartbus  fluxione,  ~Vel  purvs  crafit  expuittone  ettadunt,ne 
cjuc  altter.  p 

Cum  mori  ipfos  dixit,non  fimplidter  dixt  c,  fed  magna  ex  parte  afcripfit :  quaproptcr,  quo'na 
paclo  quidam  cx  ipiis  fcruc;nur,diccrc  fcquens  erat.Qiios  nunc  percurrit,atq3  quofdam  cx  iplis 
fcruariait,autpcrfanguiniscruptione,  autperabfceftum^autpurisabudecocfticxpuitionemj^ 
mul  ex  ijs;qux  rctulit.cgros  in  huiufmodi  lymptomata  mcurrcre  ,pptcr  multitudine  fignincans. 

a  y  Necjucfanc  horum  ita pcntos  l/tdeo  medicos,  (jut,~Vt  oportet,  dwnofcant  e.is ,  cju&  tn  morbn  conttn*unt,~\irtum 
imbecillitatcs,  &  cjut  ob  ~\aforttm  inamttoncm,& cjux.  ob  abam  cjuampiam  iritatwnem,&  (jug.  ob  laborem,&  ab 
acumme  morbifxanr.  Qtus  ttem  natura  nvjlra  habttns  (j;fingidti,affec7uxmfpeaes  ommgenMfabreJaaat:  quam* 
uis  co*mt& Jalutem,& mortem  ignorat£,Jcrant. 

Quoniam  deaegri  robore  imbecillitatc  %  fcrmoncm  fccit,  qui  viftus  fcopi  funt  non  contem^ 
nendi,ob  id  nunc fcrmonem  de  imbccillitatc  rcpcti t,quibus  hec fiat  modis;mcdicos  cognofccre 
debereaflercs:  Nempe,  cpquaedam  fiatob  vaforuminanitionem:hoc.n.vocabulum  tUttgeyyaq 
idpropriecVprimumfigtuncat,atq3obid  aTiria  i.  ciborum  abftinctia,  HAViayycta  i.vaforuina 
nitio.fxpius  dicitur,tanquam  nominc gcncris  etiam  in  fpccie  homincs  omncs  vti  confueucnnt. 
Alia autem ob  nrovov  i.  laborcm  fcu  proprie dicltum,vt dolori  idcm  fit,  feu,vt quifpta dixent,  ma G  . 
lam  afTedioncm,qua  in  acutis  morbis  aegri  male  afliciuntur.  Aliam  prgtcrca  vinum  imberillita- 
tem  ob  aliam  quandam  fieri  ait  iritationcm.  Nam,  fi  morfum  dixit  vel  ventris,  vcl  lnteftinorum, 
fymptomahocfub  dolorum  nominc  intcllexiffc  cft  vifus. Verum ,  fi  vel  vigilias  vcl  oris  vcntris 
affedtfonem  dixit3non  proprie  interpretari  vifus  eft  Caeterum  virtus  exolui vidctur,  cV ob  cua^ 
cuationcm,quaefitvel  fanguiniseruptione,vel  vomitUjVeldciccftionibuSjVclfudoribus^cVob  15 
giorem,qj  par  fit,  incdiam,cV  propter  tum  dolorem  aliquem,tum  vigilias,tum  affiduas  purgan^ 
di  ventris  fufcitationes^atqjet cum  os  vetris  ita  afHigatur,  vt  fyncopas  minetur,  idqj  vel  propter 
grauatis  alimonie  multitudine,vel  contriftante  quanda  lpfius  qualitate,nempe  hcc  virtutem  ce- 
lerrime  tu  fatigant,  tu diffoluunt. Ocs  igitur  hx  virium  oftenfa? ex  manifeftis  qutde  fiunt caufis: 
fcd  alig  ex  "non  manifeftis:  vt  qn  abfqj  manifcfta  vacuationc,vel  vigilrjs,vel  incdia,vcl  oris  vetris  AJi.i.Eii. 
fenfu,  aegri ad  talem  fubtrahuntur corporis  affecftionem,quam  in  prognoftico  fcriplit  Hippocra  c.».foU»i. 
i.Prog.*.  &  7.  tes, inquiens,  )|  Naris acuta,  oculi  concaui,coUapfa  tempora,cV  quae dcinceps  funt.  Nam  haec  cor 
4-\i?i.a  Si  b    poris  conditio  fit  quidem  cV  ob  vigilias,cV  ob  excretionem  quadam,quae  multa  fi  t,  cV  ob  inedia: 
nt quoq^ cV  abfqj  his,  cum  f.corporis  humorcs  tcnues  fuennt ,  cV  fcbris  calor acris.  Nam  euapo- 
rantur,quiitaextcnuantur,  per  infenfibilcm  euacuationem.  CartcrisautcVob  intcmperaturamH 
principis  vnius  partis  affcclae  imbecilla  reddi tur  facultas.  Primum  fiquidem  aff cda  prima  labo^ 
rat,deindeaffecluum  participationc  cV  rcliquae  dua:.  Didicifti.n.vnam  effe  in  neruis  facultatem, 
quse  principium habct cerebrum:alteram  in arterijs ,  cuius  principium  eft  cor:  tertia vero  in  ve- 
nis,qua;  ex  hepatc  oritur.  Ergo  partis  vnius,  quauris  illa  fuerit,  intemperatura  propriam  interdu 
facultatem  violauit,  cuiaffecftus  participatione  confenferunt  reliquarduae  facultates.  Velociffi- 
mx  igiturfiuntcordepatiente  mortes:  deindc  affeclocerebro:  tardiffimae  ab  hepate  prodeunt. 
Vt.n.partes  hae  intcmperie  affecflae  maximam  facultatis  vnaqua^que  fuae  offenfam  incurrunt:fic 
partes  aliae  principio  vnicuiqa  propius  appofitae,fi  forti  intemperatura  afHigatur,virtutum  prin- 
*  genttis;  quid  cipiaad  fympathiam  agunt.  Sunt  etiam  aliae,quae  quamuis  propius  appofitae  no  fint,  ob  genera- 
neris ' wd^hb.  ^em  tamen  communitatem,vel quandam  affectionis  proprietatem,partes  virtutum  principia co 
j.Epid.fe£t.  i\  tinentes laedunt.  Os  igitur ventris,cum  vitalcm  facultatem  ad fympathiam  agit,fyncopas infert: 
(/;.4.pa.i  jo.  c  cum  vero  pr0pnC  animalem  appellatam,  defipientias  vel conuulfiones, Vterus  interdum  cV  ap-- 
nceas  (quas  non  fpirationes  prope  dixeris:)interdum  cV  neruorum  contenfiones.Verum  fingu 
Ia haec  completa ab  omnibus  cognofcuntur:cum vero  fiunt,  cV  fenfim  increfcunt,  medicos  ple- 
rofq^latent.  Quaefane  non,  qn  ob  magnitudinem auxilio  iam carent,  tunccognofcere oportet, 

quod 


i 


IN    MORB.    ACVT.    COiM.    II.  124 

Aquodvulgocontingit,  fedcVcumincipm^  efh  Qudd  fi  fieri 

nonpotelt/altemomnino^cumincrcrcun^dignorcerccftnecene.  Sane  hecomnu  Hippocratcs 
fignificafle  mihi  videtur,cum  inquit,  Quas  item  mtura  noftra  habitus  q$  iingulis  aftecftionu  fpe^ 
cies  omnigenas  fabrefaciat:  vbi  naturam;tcmperaturam  dixit :  cV  habitum,ftrucm  corporis  com^ 
pofitioncmqj.Nam^qui  raramex  natura  habcnt  texturam,  tum  euaporantur,  tum  fyncopam  fa 
cile  incurrunt:  qui  vcrodcnlioreconftanttcxtura,  hiinmorbiscunctantur,  diutius  qj  trahunt. 
Sic  autem  cV  partes  non  nulli  habent,  alias  quidem  frigidiores,  alias  calidiorcs ,  alias  ficciores ,  cV 
aIiashumidiores:fedomnibuspeculiare  temperamento  malum. 

48  Mdius  ftquidem  maium  e sl,  fi  ob  Uborem  &  acumen  morbi  tmbectUitato porrexcrit  quis  potum  ~\el forbittonem 
cop!ofiorem,~\el efculcntum,  imbectUttatem  eam  ex  ~\ajorum  inamttonc  contigijje  arbitratas.  Neq;fane  calummam 
ejjugere potej},(]Ui  imbecilhtatum  ex  ~\aforurn inanitione  non  cognofctt,premit  cj;  ~\iclu.  Perkulum  ftqtudc aliquod 
adjert  erratum  hoc:fed loge  minus,qttam  alterum,dtq;  rifu  dtgnum  magis.  Nam,  ft  medtcws  dbns  ~\el plebciut  £<rru 
jnterutfertt,cognoucrit  cj;  cd,qu£  contigcnmt ,dcdcrit  cj;  tum  cdcndum  tum  bibendum,  quod  altcr  ~\etuent,  is prxfu 
dium  dttulifjc  cxijlimabttur.i  Talia  autem  maxime  ab  us  "\ttuperantur  homimbus,  qut  rcs  ad ntgrum  ~\crtunt.  Ne  f  Alnjni  iu 
■npe,qui  £grum  intermfit  ~\elmcdicus  uclplebetus,  hunc  d  mortuts fufataffc  tpfis  ~\tdctur.  uertunt,r«u  i 

r  .r  •      '      1  1  rttio  aut  artifich  f  .t 

Obdoloresfepiusegri  (inepul(ureddutur,ammi  qjdeliquiaincurrunt^cVnulIo  pactoqueut  Clmrji  maxv. 
moueri:fimilitercVob  morbiacumen.Suncaut,quibusnonobhaec  virtusoHenditur,fedob  va-  me  a(, 
forum  quomodolibct fafta  euacuationem.  Siue  igitur ob  cuacuatione  fcnfui  manifcftam,fiuc ob  mufirantur. 
eam,que  per  halitum  fit,difculfione,iiue  ob  inedia,virtus  labcfadata  fucrit,qui  ita  affecfti  funt,ci- 
bari  qua  celerrime  expoftulant.Contra  aut,qui  ob  dolorem,vcl  morbi  acumcn  paru  valcnrem  ha 
bent  facultatem,vacuatione  intcrdum  magis,q  repletionc,indigent:  immo,qui  cibu  his  exhibet, 
maximuaffertdetnmentum.Verum,qui  cx  vaforum  inanitionc  imbecillcs  lunt,hos  liquis  dia;~ 
ta  tenui  preflerit,  lxdet,  quancp  non  asque euidenter  vel  celeritcr.  Ignorarc  autcm,  li  zeger  fit  im- 
becillus  ob  vacuationem  magis,qj  ob  dolorcm,probro  vertitur.  Cctera  dicftionis  manitcfta  funt. 

4p        Scribemus  autcm  &  horum  notas,quibns  ftngula  dignofa pofiint. 

Rurfum  cVhicpolIiceturHippocrates,ficutipauloantc,fclibrum  aliumquendam  demorbig 
acutisfcripturum. 

5  O  _  Stmtlia  porro  ijs,  qtt£  ~\cntriculo  comingunt,  htc  exiflunt.  Nam,fi  corptis  totum prtter  confuetudmem  ~\>aldc 
quieuertt,non  conjejiim  robujium  mdgts  euadit:  cjuod ft  diutius  oaatum  ad labores  feje  rcpente  ~\erterit,  tttlc  projeflo 
cjutpptam  cutdemcr  operabitur.  Ita  dc  C£teris  corporis partibns  ejl  extflimXdum.  Nempe  pes,&  c£ter£,qu£  ar^ 
ttcults prxdit.t funt partesjaborare  non  confuet£,  tale  cjutpptam pattuntur,  fi  posl  longum  tempns  ad  laborem Jubtto 
fe  ~\e>tant.  Hxc pattcntur  ocult  &  dentes,&  cjutccjutd huufmodt  ej}.  Prxterca  &  cubtlc prxter  confuetudtncm  & 
moUe &  durumjaborsmfacit.  Quod ttem  fub  dtuo  ejl,pr£ter folitum  corpm  mdurat. 

Rurfus  ad  inftitutu redrjt  Hippocrates  abfoluto  de  virtutis  lmbecillitatc  fcrmone,  que  pcr  df- 
greffione  a  priftino  mutauerat  iriftituto :  ait^q^quae  nunc  dnr,fimilia  quoda  mo  cffc  rjs,qua?  ven- 
tri  contingere  dicfta  funt.  Ncpe  fcopum  dirigit  ad  fumma  eam,in  qua  mutationes  fubitas  magna 
languctibus afferre  lefione  aftruit.  Qiiodauthocinloco  fcribit,huiufmodicft.Vtvcterdiutius 
omnino  ociatus  funclionc  perficere  probe  non  poteft,  nifi  prius  fenfim  rurfum  affliefcat,  cV  fuas 
exerceatope/ationes:ficcorpus  vniuerfum  fingulae  q^  aliae  partes.DcindecV  partesaliquas  ferie 
continuata  nolatim  comemorat :  atq3  tande  in  fine  fermonis,cius,qua;  in  cubili  fit,mutationis  me 
tione  fecit,  aftruens  fane  cV  tunc ,  quod  ab  initio  de  confuetudinis  mutatione  eft  ab  co  propoli  tu. 

5 1        Sed horum  "ommum  exempla  fcrtbcre  fatvsjuerit.  Nam  ftcjuis  ~\Icm  nccj;  admodum  tnftgne,  necjue  ~\dlde  ~\tle,m 
Jib.4.f.  4 1. 3 .    t  ,yia  acceperit.-juerit  cj;  homo,cut  necj;  ddmodum  diffculter  necj;  ualde  prompte  ulcerd  finentur:  &  pnmd  prottnws 
.47 i.c      ^     iacens  Curetur,~\t  necjuacjuam  crivs  toUat:  hoc fane pat~io  fine  tnjlammatwnc  manebit,  cttius  cj;  fanttatt  rejli 
tuetur,cjudm  fi  oberrdns  curetur.  Qmd fi  ~)'ei  cjutnto  ~\elfcxto  ~\el fupertore  adljuc  dte furrexent,  dtcjue dmbulare  ~\o 
luertt,  mdots  Ubordbit ,quam  ft  ftdtim  db  tnitio  oberrdns  curdtasjutjjet.  Porrb  fi  &  multum  &  rcpente  jejatigaue- 
rtt,  multo  magvs  laborabit,  qukm  ft  ttd  curdttts  in  dtebws  hutufmodt  jefefdttgduerit. 

Derepentinaadhucmutatione,vtanteainexemplisalijs,itacVnunc  invlccre  fcrmonem  fa- 
cit  Hippocrates,  Nam,fi  quifpiam  (inquit)  vlcus in  tibia  habcns,  qui  cV  quicfcerc  cV  iacere indi- 
geat,  quietc  ambulet  (hoc  enim  fignificat  7r~\&vojt${joc  UirpiiCoiTo,  id  eft  obcrras  curctur )  lardetur 
•  quidem  prorfus,  fcd  minus,  quam  qui  primis  diebus  quieuerit,  deinde  fubito  circa  quintum  vel 

fextum,veldiemetiam  avaripu, id eft fuperiorcm,  tertium  videlicctvelquartum, ambularecce- 
perit.  Sunt,qui  vocabulumhoc  avcdrk^  defequcntibusdicidiebusexi(timent,fcptimo  fcilicct 
oc^auocVnono:quodfiipfisplacebat,eosprincipiudiclionisp  t  cV  ^  c^&me^cVno  dvojr^ 
per  a.  cV  v,fcribere  oportebat.Quareaut,inquiunt,tale  fieri  non  valet  vlcus,vt  finon  paru  lcdatur, 
quifeptimavcl  odaua  ambulare  cceperit ,  cV  antca  quieucrit:cVgrauiter,  dixerim,fivlcusma'- 
gnum  fuerit,  vel  laborans  fuerit  vnus  ex  illis ,  quibus  vlcus  difliculter  curatur:  cV  magis,  fi  ambo 

Scptima  Claffis.  q  q  q  q  q  q  q    iirj  concur- 


IN   LIB.   HIPP.    DE    VICT.  RAT. 


concurrcrintf^Qudd  fi  ncq^  vlcus  magnum  fuerit,  neqjlaborans  fuerit,  cuidifficultcr  vlccra  cu-  E 
rcntur:  curcturautcmconuenientcr,  namcV  hocfubaudirc  in  fcrmoncoportct:  lam  circafcpti- 
mam  aut oclauam  bcne  habebit,cV  ambulare  citra  laefioncm  poterit.  Quam  ob  caufam  fermom 
adiecitjVIcusncq^admodu  'tfhix.eu&v,  id  eihiotabuemligncq^neq^valde  ideft  vile,iim 

plcx  fcilicet  tun8t$  vocans.  Fucrit  q^ itcm  homo,cui  non  admodum  difficul tcr  vlccra  lanetur.  Is 
fiquidcm,finihilaliudcirca  curationcmcrratum  fit,folumquiamediocritcrambulcteV  inccderc 
'  indigeat,lxdetur,quidem:fed  non  ita  grauiter,vt  ii  primisdiebus  quicucrit,  mox  tcrtia  vcl  quar- 
ta vcl  quinra  vcl  fexta obambulare ccepcrit.  Qui  vero  magnum  vlcus  habucrit,  cV  is  fit cui  diffi- 
culter  vlccra fancntur,  non mcdiocritcr  fcd  grauiter  lxdetur  ab  mitio obambulans :  veluti  cV  qui 
paruum  vlcushabucrit ,  atq3i's  iitcui  facilc  admodum  vlcera  fancntur ,  fi  primis  dicbus  quieuc- 
rit,  cVquinta  vel  fexta  ambularcccepcrit,  no  grauitcr  fed  mcdiocritcr  offendctur.  Ob  cam  igitur 
caufam  Hippocrates  de  co,qui  in  vtraq3  oppofitione  mcdium  obtinct,fermonem  fccit.  Oppofi- 
tionem  autem  dicit  tum  cam,quaj  in  magno  cV  paruo  vlccrc  comperitur:  tum  cam,  qua  homo  di 
citur  JbaiX&ric.  cV  iviXitnc,  id eft  cui  tum  difficilc  tum  facilc  vlcera  fanantur.  Qudd  nihil  rcferat 
dicereinfignevlcus,vclmagnum,palavmeh\  Nempe  itz-ixau&v,  i.  infigne,proptcr  locinaturam 
talefit:  magnum  vero  virtute  pcrhcitur,  etiam  fi  fecTionc  corporis  paruum  iit,  vcl  ipfa  fedionis  F 
magnitudinc infignc hat:  un9ic  vero,i. vile,quod  iimplcx cft cV  paruum  vcl  proptcr loci natura, 
qux  vilis  cV  abicdta  cft,vcl  proptcr  feciioncm  ipfam  paruam  factam,dicitur. 

5  %      Omnta  ivitHY  h£c  intcr fe  fubitam  omncm  jupra  modum  huc  &  illuc  mmationem  nocummtum  inferre  perpetuo 
teftantur. 

In exemplis fingulis praefcntis fcrmonis metioncm  facit Hippocratcs:quaproptcr  cV nuncin 
exemplo,quod  dc  vlccre  facit,idcm  cft  cxccutus.  Ncmpe  tfg.  rtAiog,  id  cft  pcrpctuo,idem  iigni- 
ricat,quod  ^td^TcunToi;  cV  aei,idcft  vbiquecV  fcmpcr. 

5  3      Multiplex  itacj;  in  ~\entrc  ejl  Ufio.  Nam,fi  ex  multa  ~\>ajcrum  manitione  repente  cjuid phts  mjlo  tngeratur:  fimi 
liter  fi  rchcjuum  corpas  diutms  ouatum  fulitoad Ltborcm  ~\>themcntcm  feje  ~\>ertcrtt:  multo  magis  Udctur,  cjuam  fi 
ex  multo  t  iLo  ad  ~\>aforum  manittoncm  transjcratur.  Corpix  re  ~\>era  hu  ccffare  oportet,etfi  cx  multa  jatigattone  ju- 
bitoadouum  tgnautam  cj;  defuucrit,  Oportct  autcm  &  ilhs  ~\  cntrcm  a  ciborum  t 
corporefct,  &  totitts  corportsgrauitas. 

Quod  primum  omnium  dcmonftrare  dccrcuerat,i'd  de  fubitis  in  vetre  mutationibus  fuit.De-  G 
indcab  hocadgcncrahus,quodcV  vniuerfiliusdicunt,  tranfiens,derepentinaomniconfuctudi 
nis  mutationc  hucufq3pcrcurrit.Nam,cum  fpecialioraingeneralioribus,  cV  particularia  invni* 
yerfalibus,contineantur,vctrisq3  pcrmutatio  cum  fubitaoium  mutationedemonftrata  iit,  nunc 
rurfumad  ventrcm  rcucrfus,mutationu,qua;  in  co  fumt,difrercntias  cdocct.  Ait  q3  longe  grauio 
rem  in  vi<ftus  mutationc  eiTc  IaTione,  cum  cx'niulta  incdia rcpente  plus  modico  mgern,  qj  ii  ex  A.Hb.x.£j 
multo  cibo  ad  inediam  tranfmutatio  fuerit.  Simile huic fieri  in  toto  corporc  deprchenditur.  Na    ^7- fol-<1 
minus  laeduntur,qui  ex  motione  ad  quicte  fubito  tranfeunt,c{;  qui  cx  quietc  ad  motioncm  demi- 
grant.  Rurfum  cV hoc mloco  pcrmutationis intepefiiue emedationes correcTiones  6,3,  veluti cV 
in  premifTis,adfcripfit,quanq  idad  pre/cntem  non  videatur  pertincre  fpeculationem.  Quae  aute\ 
adfcripfit,ha?c  funt:  Qui  exmotu  quide  artionec^  in  ocium  fcgnicicm  q^  trafeunt,  cos  i?v\ivvetv,. 
%  Aph.i*. Ext.  id eft ceiTare cV  toto  quicfcerc corpore  pra:cipit:quod  ide huicientctiaj exiftit: |  Vbi famcs, labo- 
oid. i x.g       randum  non  cft. Verum,qui cx multa fatigatione  ad quiete  tranfeunt,  cos  pauciora ingcrere  iu- 
bet,  quod eft cV  ventriculum  quiefccre.  Quoniam,qui  toto  corpore non  laborans confueta inge 
ret,  is  multitudinem  fubalet: qua  efficitur  ratione,vt  totum  corpus grauetur,  laborct  q^.  Uovoc;  au 
tem,id  eft  labor,nuncHippocrati  lacfioncm  indicat,  multis  fpccialibus  laefionibus  gcnus  cxiftes.  H 

54      De  mutattone  in  ~\>iclu,cju£  in  lo£c  ~\rl  i(lafit,plurima  fum  lot  mhs:  cjuod  re  ~\>era  li£c  nouifc  comodifimu fit,  cu 
ad ota,tum  ad id,de  cjuo  nunc  avitur,  Na.  &  in  morbts  acum  ex  ~\>aforu  tnanitione  ad forbitiones  trafeunt.  Tranjcun 
du  cjuidc,~\>eluti  ta  fctpio  e»o:  demde  forbittonibm  haudcjuacj)  utedu prius,cji  morbws  ad matuntate perdttlhusfuerit 
aut  fignu  alicjuod aliud apparuerit,ut  tintejlmvs  uacuatormuclproritatoriu,ucLlhypoch6drijs  cjualia  fcribetur  figna. 

Rurfus  fermonem  totum  infummamvnam  coegit  Hippocrates.  Inhabcntibusquidemfi- 
niiliter,viclumhaudquaquampermutarepraecipiens:veruminf)s,qui  ex  fanitatead  morbum 
tranfeunt,permutare quidem,  non  tamen  vt c^teri  permutant.  Deindecompendio  quodam  vi" 
<fhis  fcopum  in  acutis  morbis  declarauit.  Nam,  fi  morbus  maturuerit,  tranfeundum  ad  cremoris  # 
ptifTanxexhibitionepr^cepit^cV^iadhucincocTusfuerit^non  tranfeundum,nififorfanfympto- 
maaliquod,quodvircs  profternat,apparucrit,vtveI  vacuatio  ventrisimmodica,  vcl  aliud  quip- 
piam,quod  proritet.  Communi  autcm  proritationis  nomine  comprchcndit  omnia,  qua;  quouis 
modo  virtutem  ad  infirmitatem  agunt: quo  in  numero  cenfentur  cV  morfus,  quem  acris  humor 
fiue  in  inteftinis  fiue  in  ventriculo  cV  praefertim  ipfius  ore  parit ,  6V  vigilia,  cV  ira,  cV  mceror ,  cV 
lumbrici  helminthes,qui  ab  inteftinis  ad  vcorem  vlqj  afcendunt,  cV  cuus  totius  aut  membri  alicu 

ius, 


ejjare multiiudtne:  aimjui  Ixjio in 


IN   MORB.    ACVT.   COM.    III.  12$ 

A  ius,qui notfeaggrediatur,  pruritus:ita  vt  virtus  non  folu  ob iriutionem,  verum  quoq;  6V  pro- 
ptcr  vigilias,exoluatur.  Prartcrca  inquit,  Vel  m  hypochendrns  qualia  fcribcntur  figna.  Nam  cV 
ipfadandam  velnondandamcomonftrabuntalimoniam.Hcniiquidcm  potcft,  vtintclligatur 
vtrunqjrfcdalterummagtspro  lcrmonumintclligentia.Ncnipcpra-cipicnsa  ptiilanaabhinen- 
dum  antc  Q  morbus  maturuerit,cu  fcilicet  egcr  furhccre  pofiit,adiecit3Nifi  fignum  ahquod  appa 
rucritvelinimeftinisvacuatoriuautproritatonum,  velin  hypochondriisqualiafcribeturtancj 
cVharc  cremoris  exhibitionem  antcq  morbus  maturucrit  , admoncant.Fortc  hypochondna 
dicit,qua:  vehcmentcrexaruerunt,cVfquallida  admodum  exiftunt.  TaliancmpccontinguntcV 
a  mortifcracfacieijdequainprognofticodixit,  J;Nansaaita,oculicocaui,cVcoIlaplatcpora.Ncm  i.Progno.<j.& 
pc is fignoru concurfus hypochondrium habet  ita contractum,vt quempiam  ex  lncxercitatis  fal  7-+J- 1 9ia & b 
lat,tancj  rcuulfum  vidcatur.  Vcru  contrahi  vehementcr  ob  ficcitatc ,  6V  proptcr  phlcgmonen  rc- 
uclli,idem non funt,fiquidem exuperas corporis ficcitas tenfionc  fepto  tranfucrfo cV hypochon 
drio  parrat  maiorcm.Sed  maxime  animaducrtas  diftinguas  qj a  ficcitate  phIegmonen,q>  fanatio 
nonvnafit,oportct.  Ncmpc,quihocipfumobphlcgmoncn  habet,  tenuifiimoegcnt  victu:qui 
vero  ob  ficcitatem,contrano,  vbi  fepiulculc  pauculum  exhibcmus  ptnTanae  crcmorcm. 

*     Fortis  "Vtgdu^potus  abos  cjue  tum  crudos  tttm  irxotlos  reddit:  ~\erum  ectyqne  tn  &lu  fit  tranfmut.xtioxorpus  dif 
Joluit^excocitontm  que     apins  orauttattm pAnt. 

Sepius  cxiftimaui  librum  hunc  in^ypis  reperturmpoft  mor  tcm  Hippocratis  cffc  publicatum. 
|Nonfecusetenim,quamhocpacto,tactaelTe  videtur  lnordinuta  fcrmonum  compoiitio.  Nam.  t  Ltu&clnm 
quaeab  Hippocratc  mucnicbantur exempla,hxcin  libroad  fidc  vniucrfalis  fcripta  iunt,  alia  qui-  ,u  >«••'' ',cr 
dem  in facie,alia in  tergo. Ncqj enim  vnicuique tum  adfcripto  tum  addi  to  fuum  alfignarc  ordi-  m"  ,:<u'rc re 
nempotuit.Ergo,  quodabHippocratc  lmprefcntia  dicitur,id  manifclte  lnordinatum  cxiftit.  a--/njr""'*'9 
Neque  enim  hoc  in  loco  afcribendaerei  huius  occafio  fuit,lcd  ccrte  paulo  ante,cu  de  ca,  que  prae-  Xa^dk"*^ 
icr confuetudincm  ad  contrariu ht,mutatione exempla fcripfit.Ncmpe lllis  adfcribi debuir,Qiia:  f^a-    "  ^ 

etenimad  vigiliaminfuctafitmutatio,  incoctiores  tum  cibos  tum  potusefficit.ad  fomnum  ve-  a  ?  '4  ^K 

ro  multum,  cum  quc  ltudio  quodam  acccriitum  legnitiem  corpons  8C  capitis  grauitatem.  Qua 
enim  dixit  j^Sothto.,  id  eft  excoctioncm,cV  difiblutionem,  cV capitis  grauitatcm,vei bo  vno  con 
iundam  comprchenfamque  manifcftat  roboris  exolutionem.  Commonftrat  autcm  cV  nomen 
I^othtoc,  id  eft  excoctionis,quae  ob  calidam  humiditatem  fit,non  ob  ficcitatem.Nempe  vigilia 
C  per  halitum  digererccV  iiccare,non,quae  m  imo  funt,  coquere  nata  eft :fomnus  vero  humectare, 
fpiritumque  cV  effluuia  cohibere.Non  igitur  abfque  ratione  in  eorum,  qui  plurimum  prarter  co 
fiietudinem  dormiunt,  corpore  halituofa  redundant  excrementa :  atq3  ob  eam  rcm  tota  ipfor um 
conftitutio  ex  cocftis  fimiliter  exoluta  redditur. 


GALENI   IN   LIBRVM  HIPPOCRATIS 

DE   VICTVS    RATIONE    IN    MORBIS  ACVTIS 
C  O  M  MENTARIVS  TERTIVS 


D 


ARGVMENTVM 

Exponit  Vini,  Mul£e;  Oxymelitis,  Aqua?,  &  Balneorum  facukatem. 

D  E      V  I  N  O 

Vtbus  dutem  ~\inum  dulce  "\tnofum  cjue  &  album  &niorum,  melicr.ttum  cjue  &  aqua 
&  oxymelt  tnfi<nu4ntur}in  morbvs  <tcuth,dislin°uere  oportet, 

Non  inordinate  folum,veru  quoq?  et  diminute  vinoru  catalogum  fecir. 
Eftfiquidem  vnaipforu  differentiaincolorc:altcra  qualitas  mguftatu  fa 
cit:tertiaconiiftentia  refpicitrquartam  odorprogignit:ctquinta  in  virtu^ 
terepcritur.Qucj  ergo  in  colore  eft,  ca  inalbu,  nigrum,fuluum,  cV  flauum, 
cV  rubrudiuiditur : verum  cum  cV alia:,  qua:  mcdium  obtincant,  iint  dirTc- 
renriae,fane  vt  in  colore,lic  in  uirtute  permiftae  rcperiuntur.  Que  autc  ex  vinorum  guftatu  eft  dif 
fcrentia,ea  in  dulce  cV  aufteru  diuiditur :  cV  ex  his  mediu,tum  quod  nulla,quc  manifcfta  li  t,  habct 
qualitatc,tum  quod  ex  vtraq?  coftat  qualitate :  praeterea  cV  in  id,quod  acre  appcllitatur.  Vcru.que 
in  confiftentia  reperitur  differentia,  in  aquofum  fecatur  cV  tcnue,  6V  in  ualdc  craflum,  cV  in  hcrii 
mediu,atq3  in  ea,qua:  mediu  hoc  6V  extrcma  interiacent.  A t  r^m  cam,  quc  in  odorc  cft,alia  quidc 
boniodoris  funt,alia  vero  nonboniodoris  exiftunt,fed  cV  fericntcm  quandam  cV  mluauc  uaufla 

funt 


IN    LIB.   HIPF    DE   VICT.    R  A  T. 

funt  qualitatem:alia  nullo  pafto  odorem  habent,  fcd  funt aquae  inftar  1'nodora.  Differcntia  vcro  V. 
in  facultate  eft,ob  quam  aliud  quidem  potcns,  aliud  vero  imbccillum,  aliud  medium,  atqj  aliud 
quodmedium5hoccVextremaintenacct.Vinumpotensvehcmcnterceleritcrq3  corpuscalfacit, 
caput 6.3  ferit: imbccillum  contrario agit  modo: quar vcro  mcdium  obtincnt, nota cuadunt,  ii  ab 
extremis  diftinguatur.Potens,vinofum  appcllatunimbecillum,  aquofum.  Ncmpc,in  quo  vinu 
aquam  cuinchyd  cum  in  aliquo  vehemetiiiimum  efle  videbimus,  iure  vinofum  appcllabimus: 
ficuti  cV  contrarium,  aquofum,  quod  aquaemaximcinomnibuslimileexiftit  tenuitate  fcilicet, 
cVcolore  cV  odoriscarcntia,cV  non  manifefta  calfacftione.  Haeigitur  in  vinis  fecudum  propriam 
naturam'reperiunturdifterentia%  Sunt,quihisadiicianteam,qua!exteporedefumitur,diftercn 
tiam : qua, vetufta  qua-dam  fint admodum,  alia recentia,cV  alia, quae in  medio  horum  confiftant. 
Sed,cp  difterentix  huiufmodi  eorum  fint,quae  extrinfccus  accidant,palam  eft.  Nempe,quatenus 
temporc  acriora  cV  calidiora  fiunt  vina,atq3  vna  cum  his  tum  colorem,tum  fubftatiam,  tum  odo 
rem mutant.eatenus  differcntiam aliquam  in  vinis  temp us  facere  videtur.Qiidd  li nihil  horum 
immutetur,ncq3  ab  aliquo  vinum  vetus  dicetur,neq3  recens :  immo  neq3  nunc  ita  dicunt,  tanqua 
vini  ipfius  annis  opus  prima  ratione  habentes,  fcd  tanqua  iimul  cum  annis  facultatem  common 
ftrantes.Noncnim  ob  tempus  vinaveliuuant  vel  Icdunt,fedex  propriarum  dirtcrentiarum  mu  F 
tatione id  habcnt.Ergo,cum  de  vinorum  agimus  differcntiis,  temporis mentionem  facimus per 
accidens,cV  non  proprie,neq3  primum.  Cauerum  inter  proprias  vinorum  difterentias qucdam 
iuuant ledunt 6,3 propria  ratione:aliae no  pcr  fe  propric 6,3,  ftd  pcr  accidcns: Dulcedo  quidem  8C 
aufteritas  propria  ratione,fic  tum  potctia  tum  imbecillitas,tum  tenuitas  tum  craflTities:  Sed  difte^ 
rentiar,qua?  tum  colore  tum  odore  defumuntur,  no  primum ,  fed  per  accidens :  quoniam  vinoru 
hec  quidem  cV  aquofa  cV  alba  cV  fulua  8C  nigra,  alia  aquofa  cV  inodora  vt  aqua ,  vcl  inftar  aroma- 
tis  vnguenti  6,3  bcncolcmia.  Si  igitur  vinorum  hae  fint  diftcretiar,  quar  8C  iecundum  propria  vir 
tutcm  cV  per  accidcns  numerentur,ia  tibi  conftat  de  eo  tum  ordinis  tum  numcri,  qui  m  pra:fcnti 
diclione  iit,defedu.  At,  ii  in  fequentibus  omnium,  quae  commoda?  funt,  diftcrentiarum  niciru> 
nifle  Hippocrates  vidciur,vcniam  eius  inter  exponendum  defcdui  dabimus. 

Vinttm  dulce  yinofo  mmivs  capttt grau.it, mmus  que  mcntem  fnt,  atque  cjuouts  ahofaalitis pcr  mtefima  defcen 
dit :  lienemtamen  tecur  ijuetnmefaat : picrocholn  cjtte  nttllo  patto  ejt  idoncttm  ,nempt -hn fittm  Jaarfjupcnus  jue 
mteftinum  tnjlat:  non  tamen  tnferioripro  ftatus  ratione  eji  tnimicu}  etfi  non  admodum pcnetrct ,  qut  a  dukt^tno  eftt 
fiatus,fed diutius  circa  hypochond.ru  morctur,  ^ 

Vinum  dulce  fecundum  guftandi  qualitatcm  nominatur,  qua  8C  aufter  u  8>C  acre,  vt  aquofum 
prancrmittamus,quodnonomninoabadftringendo  excidit:tametii  penitus  exolutam  habeat 
aftrin^endi  qualitatcm.  Nam,  fi  ipfum  aqua?  comparaueris,  percipies  manifcfte ex  ca  compara- 
tione  guftum  huiufmodi  vinorum,eorum  efle,  quae  modicam  nada  funt  aftringentiam.  Aquo^ 
fumautemvinumappellanthomines,  quod  aquae  tum  colore  tumfubftantia  iimilc  efhperfpi" 
cuum  fiquidem,vt  aqua,fplendidum  8C  purum,  8C  fubitantia  »enue  videtur.  Protinus  aute  cV  fa- 
cul  tatc  aquse  fimile  exiftit,ncq3  imbecillum  caput  ieriens,  neq3  infirmos  neruos,  quando  ne  qui^ 
dem  manifefte calfacit.Sed  de  vino  hoc  rurfum  tracftabitur.  Dulce  igitur  vinu  hoc quidcm  mo^ 
do  ab  ea, qaa? in guftu  reperitur,  qualitate cft  nominatum,  fcd  multis  numeris  ab  aqua  8C  colore 
cVfubftantiarecelfit.Neq^  enim  tenueexquifitc  ncq^  album  vidifti  aliquando  vinumdulce:fed 
plus minus  dictis  recedir,  cV  neutrum horum  habet,  Dulcia autem  vina  maximc  funt  theraeum 
cV  fcybelites,crafla  vtraq^ \8C  nigra.Dulcia  quoque  8C  ea,quae  in  Maeonia  funt,  therinum  cV  caryi 
num  tanto  dkftis  8C  craiiitic  8C  nigritie  fuperiora,quanto  dulcedine  inferiora.Preterea,quod  he- 
pfema  cV  firaton  a  Gra?cis,-£cV  a  Latinis  fapa}-  appcllatum  ex  codo  mufto  coficitur,  quo  dulcius 
vino  perficitur,eo  cV colore  nigrius cV  fubftantia craifius apparet.  Quarto  autem  de  iimphcium H 
medicamentorum  viribus  dulcem omnem faporem  a caliditate,  qua: non  immoderata cV  vehe- 
mensfit,fieridemonftrauimus:ficuticVacrem  invehementer  calracientibus ,  acrimonia  iiqui- 
dem  horum  eft  infeparabilis  Jn  vfu  vero  vinum  dulce  mediocriter  calfacere  videtur,fitim  cj3  facit 
propter  tum  caliditatem  tum  craifitiem.Ita  fane  8C  muftum,quo  diutius  in  igne  verfatur,  eo  tum 
craifius  tum  nigrius  tum  dulcius  euadit:  quaquam  fupra  modum  co cT:um  amaritudinem  contra 
hat,quo  modo  cV  mel  ipfum,quod,quanquam  omnium  dulciifimum  fi t,  longa  tamen  coclione 
amarum  redditur*  Sed,vt  iam  retuli,  de  qualitatibus  omnibus  guftabilibus  in  quarto  de  fimpli^ 
cium  medicamentoru  viribus  eft  tracftatum:atq3hocinloco,  vtinaliisfuper  Hippocratislibros 
expofitionibus,non  demonftrationes,  fed  conclufa  tantummodo  recenfeo.  Cum  igitur  vinum 
dulce  vifcus  calfaciat,fit  c]3,  vt  dicflu  eft,  fubftatia  craflum,  par  ticulares  ipiius  facul  tates ,  quas  epo- 
tum commonftrat,  fecundas  qualitates  confequuntur.-color  fiquide  fua  rationenullo  paclo  vel 
iuuare velledere poteft. Ergo  vinum  huiufmodi  pro  fubftantig  craifitic  tarde meat:quapropter 
tantum  abeft,vt  ex  obftrudis  partibus  aliquid  adimat,vt  etiam  obftrucT:iones  adaugeau  Atq^  ob 
id^hepatiaffeclomaxinmmaftertdetrimctum, praefertimc]3vbivel  phlegmonevel  fcirrhusip^    A.li  j.fci4f 
fum  occupauerit.  Sed moderatius laedit,vbi veiab humorum  craflltie vilcus oppilatur,vel  pro^    CI 9,toL i0i 

pter 


IN   MORB.   ACVT.    COM.    II.  126 

A  pter  imbecillitatem  afficitur.vti  tn  aiTectionibus,  que  proprie  hepatice  nuncupantur.  Poft  hepar 
Lj.Cio.tj.    lien  a  vinis  'craffis  leduur:  non  tamen  pulmo.quado  m  bronchus  cratfum  habct  humorc.  Ncm- 
iM*ju4     p^j^  hepateexamplis  porte  valis  ad  angufta  itricta  qj  vaforum  tum  gibba;  tu;n  Gmae  proceditur 
extremarperqueeoruomnium.quaeincorpustotu  digeruntur,  tranfmeatio  ht:atin  pulmonc 
Contranoeuenitmodo:nam  pervTnasmultasdigeftuconfcctumqj  lnamplam  bronchioru,  cV 
primominoru/.nuitcapacuatem.-atq^ab  hisadmaioraexcipitur,  lccum  cV  craffos  tollenshumo 
res,quibusnoncalidiusrolum,verumquoq3CV  tcnuiusexilht.  Scisautem  pulmoncm  lplum  ab 
humoribuscrairisvifcofisqjper  tulTescxpurgari:nam,quiaquofi  funi.cVcxquilite  tcnues,acre 
qui  ruOicndo  extra  mittitur,circumfluunr.  Aer  etenim  tanqua  manus  quxdam  cxiftit,  quae  fur- 
(umcratToshumorcsfecum  ferat:fed  craffiticm  humorum  talcmeffeoportct,  vtab  acrcfurfum 
ferri  poffit,cV  no,vt Iutum,bronchrjs  ilhta  effe  cV  lnfarctam.  Ob  id  fane  vikofos  humorcs  tulles 
non  expurgant:  nempc  manet,cV  lnterna,  vifci  ini  tar,occupant  bronchia.  Ergo,que  ad  eductio- 
ncm  eorum,qui  in  pulmone continentur,crafforum  humorum  f utura funt  idonea mcdicatnen- 
ta,moderatamhumiditatcm  haberedebent.  Quod  ti  vifcoli  humores iuerint,  non  humiditate 
folum  eft  opus,verum  quoq;  cV  ea,qu.r  ab  acidis  hat  fuccis,  dcterlione.  Ob  cam  rcm  melicratum 
£  quidemadcralTorumhumorum  expuitionem  eftconuenicntiirimum,oxymeli  vero  ad  viicolo- 
rum.Poftmelicratum  ptitlanaeft,atq$  ab  ea  vinum  dulcc,ticoctis  um  tum  pcripneumonia,tum 
pleuntide propinetur,amplius non  vexatis  lnriamationc corponbus.  Quod  G  vinum  huiufmo- 
di  epotum  fitim  faciat,  ad  expuitionem  minus  ldoneum  reddi  tur.  Vcrum,  vt  vno  abfcluam  vcr- 
bOjUinum  duice in  acutis morbis ad expuitionem  tum  proptcr  dictas  opcrationes,  tum  prop K 
communc uinorum omnium rationem.quauircs roborant, ldoneum exiliit.cV maximc  tis,  q m 
quacuis  humida,qus  tum  m  thorace  tumm  pulmonecontincntur.cxpuunt.  Didiciftiaute  hu- 
midaillauanatum  fubftannis;tum  quahtatibus,  tumuirrutccile.in  prognoftico,  ubifputorum 
expofuit  ditferentias.  Nullum  fane  bonu aliud ,  uinum  huiulmodi  habet iebrientibus  propina- 
njm:minus  tamen  uinofo,  quoduehementer  caliacit,  lederepoterit.  Commodupracreaaliud 
nihil  liabet  praeter  antedicta,nifi  qp  ucntris  pcrmeationem  modiceiuuct.  Ob  id  lgitur  Hippocra- 
ies,ubia  minuslcdcntibus,qusmultafunt,doctrina!exordium  fecit,  adiuuamcraipforum,qua: 
paucafunt,circahncm  lermonis  tranlit.  Percurramusigitur,qua:recenfet,dictioncs  ipfius perfe 
quendo.  Vinum  dulce  minus,quam  fortia  potentia  que,  mcntem  fcrire  ait.  ld  cft  mmus  deliria 
progignere:  fortia  fiquidem  uina  uehcmcnter  calfacientia  caput  humoribus  uaporibus  qj  rx cali 
C  ditate replent. Vina  ig;  tur dulcia,quo  magis  a uehcmenti  cahdi  tate abfunt.  eo  minus  cum  caput 
grauant,tum  mcntcm  laedunt.  Sed  facihus  per  intcltinadelccndcreait,  cV  uilcera  tumefacere,u 
uifcerum  tumorcsaugcre.Seddehisdixipauloantc.  Pra-tercadulce  uinumnon  idoneum  cffe 
ait  picrocholis.id  cft  qui amaram  bilera  tibi  aceruant.  Ncmpe  medici  yc?yv,  id  cft bilem,  iimpli 
ritercVpallictamcVflaaadicere  confueuerunt,  fieXtufa*  ucro  y  :/.>••.'.  ldcftnigra  bilcm  hoctoio 
appcllare,cVnon  ^oAwr,  ideftbilem  hmplicuer:led  hecquidcm  acidaeft:amaraaute,  quarrlaua. 
Ob eas  res  picrocholos appellat  Hippocratcs.qui  rcdundantcm  habent  huiufmodi  bilem.  Pcr- 
rniftaautemaquofisichoribuscVliquidilTnnacx  pallida  videtur:fola  uero  cum  exiftit, cVcrafTa 
cV  flaua  eft.  Quae  autem  huiufmodi  bilem  procreant,  funt  calida  cV  hcca  temperamcnta:  ad  cuius 
generationem  ldonci  iunt cV  dulces  omnes  humorcs.  Quo  fit ,  ut omnium  horum  maxime  mel 
biiefcat,q? dulciffimum  iit: deinde  cV dulcia  uina.  Non  folum  autem,  q? caliditas  multa  talcs  hu- 
mores  amaros  reddit,propterea dulce  uinum  febrientibus,  cV  pradertim  ubi  calidi  cV  ficd  tcmpe 
ratura fuennt.idoneum non  eft: uerum  quoque CV q> cralTa  lint huiufmodi  uina ,  ncqj  pcr  urinas 
uelociter  defcendant.neque cito  difrlcntur  tranfpirent  que: quo  fit,  ut  biliofos  h umores  neque  fe 
cum  agant,  neq?  excernat.  Solis  crgo  his  unum  incft  bonum,q? uentrem  emolhant:quod  u  non 
Dfecerint,omnipacto  noccnt.  PrxtercacVfiticuIofafunt.hacrc.qjfacilebilefcantjCommonftratia. 
Flaruofum  quoqj uinum  hufufmodi effe alTent.  Nempe lncalefccntes  craffi  humores  flatum  Gbi 
fimilcm generant,tum uaporofum,  tum craffum:quod  autem  tale eftanflationes pant. Qjapro 
ptcr  ex  tenuibus  uinis  non  prodit  flatus,  quanquam  intcrdum  quippiam  gcncretur.  quod  cV  te- 
\Ji.5.f.iat5.    nuiumfitpartiumcVaerofum.nonnebulofumuaporofumq:.  Cetcrum  dulce  uinuminfeno- 
.i.fcli7i.d     ribus  inteftinis  non  elTe  lnimicum  ait.quanquam  tardcmcet;qui  ab lpfo  cft,  flatus,  morctur  que 
circa  hypocliondrium.  Ea  autcm  occalio  eft,ob  quam  non  admodum  turbet  infenora  m teftin3, 
quiacirca  hypochondrium  moretur,donec  perfectc  coctum  cV  tenuarum  fuerit:  q>  h  fcmel  coctu 
fucrit,  commeabiliorem  tenuiorum  que  partium habebit naturam.  Qua lgitur rauone a  fuper^. 
nis  ad  lnfernas  expellitur  partes,eadem  ab  lnfernisextra  mittitur. 

5        Vrnuf  ftejmdem  hoc  mmus^qukm  ~\mofum  cdhrum}omnino  mouct. 

Quodnam  uocauit  uinofum  albu ,  cofiderabimus:  nam  antca  uinofum  uinum  tum  effe,  tum 
appcllari diximus,  quod  iure  optimo  aquofo  opponitur.  Valenter  igitur  ipfum  cV  calfacerc,6V 
caput  replere,cV  dcfipientias  procreare,cV  calorem  febrilem  augere,elt  operepretium.  Sed  uinu 
huiufmodi  albu  non  eft,neq3 cum  nouum  exifut,neq5 cum  uetus: quando nc quidem  aliud quip 

piam 


IN   LTB.    HIPP.    DE    VICT.    R  A  T. 

piam  antiquorum  vinorum  manet  album,  etfi qua  maxime circa  initia  tale  fuerit: immo  femper  E 
fuluius  redditur,  cV  tandem  flauum.Vifus  eft  ergo  Hippocratcs  dixifle  vinofum  aibum,  auftcru 
quod  ncq?  vrinas  mouet:  fcd,fi  tale  craiTum  fuerit,circa  hypochondriu  rnoraf:  fi  vero  no  crafTum, 
ncq3tnultum  moratur,vtnigrum,  neq^  albis  fimulcV  mediocritcr  aufteris  fimiliter  ad  vrinas  de- 
fcendit.Nempe  vinahcc  vrinas  cient,q>  vtraq3  tarde  per  vrinas  defcendendi  crrugcrut  propricta- 

*  AK  CUtu-  tem,tum  eam,qux aqiiae  eft,quam  ob  trigiditatem  nacte eft :  tum eam,quam  vinum  nigrum  pro 
JW,  i.  aquofi  pter  craffiticm  habet.  Vinum  fiquidem  aibum  cV  aufterum  minimecalidu  intcr  vinaexiftit:atqj 
Tm1'  ob  id  iis,quat  ad  ventrcm  fiunt,diftillationibus  idoneum.  Non  tamen  abundc  cict  vrinas  hoc  vt- 

num.  Atfoifan  Hippocrates  vino  huic  nigrum  comparans,minus  cierc  vrinas  ipfum  ait. 

^     Sputum  dutem  dlto  ejficdaus  educit,cjuod  dulce  eil. 

Quod'nam aliud dicit C vtrurnne  praefens, ad quod dulce comparans dixit, Vrinas fiquidem 
hoc minus,c]5  vinofum album  ,  omnino mouet:an no hoc foIum,fcd  fimpliciter  omne id,  quod 
dulce  non  eft  t  Cum  crgo  Hippocrates,quantum  ad  diVtionem  hanc  attinet,obfcurus  fit,credibt 
lius'que  fit  ipfum  nunc  dc  "vinofo  albo  fermonem  intelligere,  rurfum  2>C  alia  01  itur  ambiguitas,  A.!!. j .  £i0.l 
quidnamfitvinofumalbum:cj>nonvalde  manifcftum  fit,  vtrum'neid,quod  vehementcrcalfa>  F  clfol*7*.« 
cit:anquodvaldeaftringit,quod  rpvpov,  ideftacerbum,Greci  appellitant,  veluti  quod  mode- 
ratius,aufterum.Quo'nam  igitur  pacfto  habeat,quod  in  dicftione  eft,  ego  impraefentiaexponam. 

Sputu  maxime  omnium  vinorum  dulcc  educit,vbi  non  fupra  modum  cralfum  fuerit,veluti  et 
quoties  non  vfqueadeo  ad  fuluum  fece(Terit,vt  exoluta  in  eo  lint  tum  craffities  tum  dulcedo.Pra 
uum  autem  febri  auxilium  cft  vinum  fuluum,  q>  vehementer  calidum  fit. Verum  poft  vinQ  dul^ 
cenonadmodumcrafTumad  eorum,quann  pulmonefunt,  educftionem  couenicnseftaquofum 
vinum,virtutcm  fcilicetrohorans,cV  humores  tum  humeclas  tum  incidens  mediocriter.  Quod 
ceteris  vinis  omnibus  innocentius  fcbricntibus  exhibetur. 

^      Et  ftne,ijutbus pi  opmdtum  fttimftcit,  bu  minus,  cjuam  ~\inum  dliud,  educit :  cjmbus  ~\>ero  ftttmnonfdcit^ino 

MEj       dlto  mans  edactt. 

~  Vinum  aliud  nuncdixit,quod  omnino  fiticulofum  non  eft.Quarcautem  vinum  fiticulofum 

iT*      minus  fputa  educat,facile  intelligcs,fi,quae  antedicla  funt,ad  memoriam  rcuocaucris.  Nempe  fi» 
-  -  -  l     tis  his  perfeuerat,  qui  dulce  vinum  bibunt,  quovd  febr ilis  calor  in  ipfis  morofior  maleficentior  q j 
MhL     exiftat.Qui  fi  talis  fuerit,fputum  ficcat,craffius'que  cV  vifcofius  reddit.Qudd  autem  fputu  huiufG 
modi  diffkulter  educatur,verbis  non  eft  opus. 

£      Vinum  dutem  dlbum  ~\>tnofum  iam plurimd  mdxtma  cjue pdrte  Iduddtum  cjuidem  &  culpdtu  in  ~\>mi  dulcti  endr- 

•  KATatf tiKTi  rdtione.^d ~\>eficdm  ~\>ero  ~\>mo  dlto  mdgvs penetrdt,~\>rmds  cjue prouocdt,& perpetuo purgdt,  dtcjue  multd dd  opem 
*9f  •  his  morbisferenddfdctt.  Nempe,etfi  ~\>ino  dko  dd  C£terd  inhdbiltus  extjidt ,  ~\>eruntdmtn,cju£  m  utfcd  db  eoft  pur^ 

gdtio,liberdt,fi proptnetur,cjud[c  oportet.Bon*  h£  comeclur£ funt  de  utno  tum  profeclusjum  detrtmcnu :  cju.u,qut 
me  femores  funt,non  didtcerunt. 

De  vinohoc  in  dulcis  vini  mentione  diximus,  poftea  quam  vires  ipforu  comparauit,perqui> 
fiuit'que:dixi  autem  non  paruam  effe  queftionem,fi  album  fimul  cV  auftcrum  vinum,album  vi^ 
nofum  dixit,vel  quod  vehementer  inter  uina alba calfacit.  Nempe  ex  vinis  albis  nullum  ualeter 
calfacere  poteft:quodenimfummecalidumeft,idcontinuo  cVflauumexiftit,  ueluti  cVquodab 
ipfo  eft  fuluum :  mox  ab  his  rubrum,  cV  deinde  dulce.  Album  aute  minus  quidem  his  omnibus 
calfacit:  fed differentias  particulares  alia'qj  omnia  pro  pluris  minoris  qj  ratione  habct  interualla, 
Quovd  autem  uinum  huiufmodi  dulci  facilius  ad  ucficam  penetretjdictum  antea:  fed  adaliadulci 
inhabilius  effe  ait,  quae  funt  uentris  fubdudio  cV  edudio  fputorum.  Bonas  autem  has  at t  conte'  H 
«fturas  efTe,id  cft  notas  indicia  cjj,facultatis  uinorum. 

^      Fuluo  dutem  ~\>ino  &  ntgro  duflcro  in  morbk  hutufmodi  dd  h£c  utert6,ft  necjue  orduit&s  cdpitii  fuerit,necjue  men^ 
tis  concuf,to,necjue fputo  utd  concluddtur ,  necjue  tenedtur  urind :  excrementd  dutem  &  humenttord  &  ramentofk 
m  textu  efi  mAa'Kjumnt.  In  hvs  dutem  ex  dlbo  migrdndum pr£ctpue  eft:  &  us,cju£  hts  fimtlid  exislunt* 

^licjut  legut  Dulce  quidem  uinum  continuo  cV  nigrum  exiftit: non  tamen  nigrum  omne  continuo  cV dul 
sybates.  co-  ce:namex  his  quaedam  auftera  funt,qualia  apud  nos  in  Afia  prope  Pergamum  in  Perperine  cV 
ttex  tjHida  ma  /£g{s>  Quod  autem  in  Cilicia  eft  Albates,aufterum  fimul  cV  dulce  exiftit,qualitatibus  conftans 
nufmptus  het  Contrariis : quo  fit,ut  prauum  fit,quia  neqj  diftribuatur,neque defcendat,  fed  plus  iufto  in  uentre 
broVtil 'ieci *  Permaneat  fupcriore^atq?  ipfum  inflet.  At,quod  citra  dulcedinem  nigrum  aufterum  eft,  id  uen- 
,  ,   ■     "  triutileexiftit,quandouel  plura  iuftodefcenduntuel  ramentofa:tuncenimcftidoneum,ficuti 

bis  bometma  a  -   ,  n     nn  o,  i-     n  •■  -t  r       n    r  i  . 

Ufucci  cat>.  1 1  ^  uinum  album  aufterum,cV  qu^cunque  aiia  aftnngentia.  ln  eum  ufum  cV  fuluum  uinum  pro 
tratlat  ie  >#  defTe  ait,non  omnino  fimpliciterfuluumafKrmanSjfedfoluumaufterum.Namdeunifqjteintet 
no  ciltcii  ligere  oportet,quod  in  principio  diclionis  exiftit,qua  dicitur,  Fuluo  autem  uino  cV  mgro  aufte^ 
isibate.       ris,in  morbis  h  uiufmodi  ad  hec  utcris.Duplex  fiquidem  fuluum,  ut  nigrum:  aliud  fiquidem  dul 

ce,aliud 


IN    MORB.    ACVT.    COM.    III.  127 

Ace,aliudaufterum.Atque3cum  tertiumprartcrvtrunquc  cxiftatcx  vtnufqjqualitatis  permiftid' 
•  neconftans,auamen3quod  vnaeftpraeditumqualitate3id  colorc  vtroq^duplcxcxiftit.Caputau^ 
s  tem  cV  mcntem  fuluum  magis  ferit,qudd  cV  calidius nigro  exiftat.Febres  quoquc  ratione  eadem 
augct :  his  enim  idonca  fola ca  funt,quae  aquofa funt.  Non  immerito  igitur  vinis  aufteris  vtendu 
prohibuit,fiue  ea  colorc  fulua3fiue  nigra  fucrint,in  capitis  grauitaubus  SC  mentis  l^lione,  vbi  ni^ 
mirunifcbrisipfam  perculTerit:atqueampliusin  thoracis  pulmonis'quea*gritudinibus,  inqui- 
bus  fputum  detinetur,vina  huiufmodi  inhabiliaefTe  ait,atque  cum  vrinc^  fupprimuntur,propter 
craffiticm  vidclicct  6V  aftringendi  facultatem. 

Qmdautcm  fupertora  qtudcm  omnid  ~\>eficdm  jut  minus  offendet,ft  dtlutius  fuerit,  tnteflmd  ~\'ero  tuudbtt  mt* 
£u,fi  meraaus :  nemmem  Idicre  debet. 

Vinum  meracius,vt  dixit,intcftinis  magk  conuenit:  quo  fit,vt  non  abs  re  iuuet  ipfa  aftriclkv 
nis  ratione,proptcr  quam  omnino  iuuametum  habct.  Verum  huiufmodi  aftrictionem  exoluit, 
fi  aqua  tcmperatum  fuerit,atqueob  eam  rem  minus  intcftina  iuuar.  Quo  autem  modo  h^c  iuuat 
magisaftringendiratione3vbimcraciusfuerit3tic  thoracem  caputcjj  magis  oncndit:ha:cfuntfa- 

B  ne  quae  manifeftauit  inquiens/fuperiora  quidcm  omnia  ledit/.Ledit  quoq^  dC  corpora  ea,quibus 
pervrinasexpurgarieftopus:nempeauftcrum  vinu,  excretiones  omnescohibet.  De  vinish^c 
locutus  Hippocratcs,  continuo ad mclicratum  rranlit,  ceteris  quidem  ferev  omnibus  de  vino  de^ 
monftratis,atprxtcrmilfo  vno,quodnonabfoluit,  cVcgo  obitcrpcrciirram,  q>  fcilicet  febrienti-  *  fitrfovj: 
bus  maximc  idoneum  aquofum  fit.  Eftautcm  vinum  hocalbum  colorc,  fubftatia  tcnuc,  nullam  pennm.ron*- 
carum,quafc^cris vinisinfuntjhabensqualitaceni  ncqjaufteritatem.neqjacerbiratemjncqjdul-  ™ent3 Jrdicet 
cedinem^ncqjacrimoniam^ncqj  odorcm.Ncmpe  v:  10  huic  omniiim  foli.vt  tum  aquae  tum  vini  JltFeru>n' 
malacffugeret,eftdatum. Prodcuntautcm  taliain  vnaquaqucgentealiqua.In Italiaimbecillum 
Sabinum,quod  febrienribus  adminiftrat.  In  AfiaTitacazcnum  cV  Tibiceirum.  Sed  vini  huius  *  Tibinusn. 
notas  vbi  intcllcxeris,talia  facile  in  qualibct  gcntereperies,  vbi  SC  valde  tenuia  &C  aquofa  produ- 
cuntur  vina.Repperi  equidcm  talia  in  Cilicia,Phcen:cia3PaIdune,Scyro,cV  Creta,  in  quibus  re-  *  AL  Cyro. 
gionibus  non  facile  gignuntur  vina  tenuia  cV  aquofa : immo,vt retuli,  in  regionibus  vidi  oibus, 
cV  quod  mirum  magis  fit,in  /Egypto.  Craffafiquide  vinacV  odora  cV  valde  fortiain  feruidis  pro 
gignuntur  regionibus:  in  Italia  vero,6V  Bithynia,cV  Afia,fi  muita  producantur  aquofa,  nihil  mi 
rum.Scd  mcruo  quaeret quifpia,quam  ob  rcm  Hippocrates  in  antecedentc  dictione  pcculiarcm  ' 

C  dehis  vinis  pretermifit  fermone,cum  febrientibus,qj  cgtcra  omnia,fint  minus  noxia.Neq3  enim 
cftdicendu,cpfcilicetHippocrates  talevinu  ignoraret:nempe  poft  paulo  jCudemelicratoagit, 
-  hec  fcribit:  Ceteru  vino  albo  tenui  paucifero  cV  inodoro  quodam  modo  fortius  eft,cV  quodam 
modo  infirmius.Harc  ait  Hippocrates,vino  albo  tenui,cV  paucifero  id  eft  parum  aque  ferenti,cV 
inodoro,mclicratum  comparans. Vini  igitur  vinofi notas  tum  confpicue tum  exacte  vbi  recen^ 
fuiffet pcrcurilTet  cu,  quo'nam  fcilicet  pacto  tum  caput  tum  mentem  feriat,  dc  aquofo  ipfi  cotra.' 
rio  difciplinam  fumcientem  eiTe  exifttmauit,cum  contraria  ipfi  inetfe  rauocinari  pofTimus* 

Db  Melicrato 

9        Melicratum,td  efl  mulfd,per  totum  morbum  tn  dcutts  epotaparte  plurtmd  tum  picrocholu,  tum  mcoalospUnchmS 
(jdejiquibusind^afunt~\tfera^minus,qukmnonhuiufmodi,efidomA, 

Oratio  haec  /per  totum  morbum/  oftcndi  t  Hippocrate  clc  iis  intelligercmorbis,  in  quibus  cre 
morc exhibere  idoneu  non  elTe dcmonftrauit prius,  cp  ad morbi  perucntu  fi t  vigore.  Na ,  fi  eger 
acuta  febre  laboret,necj3  tu  in  thorace  tum  m  pulmone  f  uerit  morbus,vires  c|3  valuerint,  cV  mor-» 
Dbusquintu  vltra dic  fele  prorogaturus  non  lit-aqua  mulfa  fola  cpota abude  cgro  fufricere  poteft, 
Ceteris  quidem  omnibus  in  morbis  huiufmodi  eft  conucnientifTima:fcd  picrocholis  minus  pro 
pitiacxiftit.Nainipfisbilcfcit,mfiprius  vcl  inteftinavel  vefica  pertranficriuquac  fi  pcrtranfie' 
rit,non  folum  nihil  ledit,verum  quoq^  cV  maxime  iuuat,  nam  fecu  biliofa  deducit  excrementa. 
Hac  fanc  cum  rone  tcmpcraturam  quoq^ipfius  demonftrauit: nempe  in  huiufmodi  naturis,di^ 
lutior  exhibita mulfa confcrt,ncq3 enim  hoc pacfto  fiticulofa exiftit, neq^ bilem  gcncrat.  Vt aute 
picrocholis,ita  megalofplanch  nis  haudquaquam  idoneam  clTe  ait.  Megalofplanchnos  nunc  di- 
xit  no  eos,quibus  magna  ex  natura  ipfa  funt  vifcera,  fed  quibus  ea  ex  aftectu  aliquo  intumuerut, 
fiue  fcirrhum,fiue  phlcgmonen,fiuc  oedema  nacta  funt.  Mala  fiquidcm  in  his,  q>  cito  pertranfi- 
re  vifcera  ipfa  non  poffit,cV  facilc bilcfcat,pi  a-fertim  q3  in  phjegmonis  proptcr  caloris  magnitu- 
dinem.in  ceterisautem,quiprccternaturamfunt,tumoribus,minus  detrimenti  affert. 

1 0        Vorro  C>"  ftticulofd  minus,quam  dulce  ~\  inum,extsltt. Nempe  & pulmonem  mollit,& Jputum  medtocriter  edu* 
at,&  tujfes  mttigdt.Hdbet  etentm  ~\tm  quandam  extcrer,di,(ju£ plus,quam  medtocritcr  l>tfcofumjacit fputum. 

Quam  ob  caufam  aqua  mulfa  minus,q;  vinum  dulce,fiticulofa  fit,dixi  antea,cu  u'traq3,quate^ 
nus  dulcia  funt,eatenu5  facilc  bikfcere  dcmonf  trarem.  Verum,  q>  tenuior  penetrantior  cj3,  v  t  oia 

fubcat 


IN   LIB.     HIPP.    DE    VICT.  RAT. 


fubeat,exiftit,ca  ratione  minus  vino  dulci  eft  fiticulofa.Quo  fit,vt,  fi  aliquando  plufculo  tempo-  H 
re in ventre manferit,  tunc vinodulci  nonminus  fiticulofa  reddatur.quod  rarcntcr  contingit. 
Aquaveromulfa,vinodulcicitiusventreminteftinacj3  omnia  penetiat:necfecus  heparadufqi 
tum  renes  tum  vcficam  non  rarenter  quidem,fcd  perpetuo.  Ob  haec  igitur  vino  dulci  minus  fiti- 
cubfaexiftit.Hippocrates  idem,quanq  nonita,fedmodo  aliodixit,mulfevirtutemexiis,quein 
pulmone  facit,demonftrans:  nempe,  q>  hec  no  cfficeret,nifi  vias  ipfius  penetraret  abftergeret  qj, 
palam  omnibus  exiftit.  Prgterea  fputum  cducere  non  fimpliciter  dixit ,  fed  hoc  aduerbium  /me-- 
diocriter/  adfcripfit:neq3  enim  valenter  cducit,vt  oxymeli:fane  mitigat,  quo  oxymeli  priuatur, 
NempeoxymclitufTesincitat,  tumiritans  tum  afperans,  quatcnus  fcilicctvchcmcntcr  dctergit: 
rnulfa  vero,  cV  prefertim  aquofa,  deterforia,qug  minima  fit,  participat  facultate. Vocatur  autem 
huiufmodifacultasctiam  cr^HfcT/jtw,  aquacVnunc  Hippocrates  nomcnfccit  o-fxvyiJ.aTooS' i$,c\c 
mulfaitafcribens,  t^&yapaiunyiuaTuSiQTlideft:  habet  etenim  vim quandam cxtcrcndi  dctcr- 
gcndi  Mediocri  autem  participare  ipfam  facultate  huiufmodi  oftendit  adiicics  vocabulo  huic 
c-^M^aTw^i^vocabuIumhoc  t}:  ncmpe,quibufuis  adiiciatur,  paucitatc  indicat.Ergoexigua 
rnulfg  abftergendi  vis,non  quia  abftergedi  vis  eft,ob  id  impotens  infirma  qj,  fcd  quia  exiguaeft. 
Ad  glutinofum  fiquidem  fputum,medicamentum  vchementcr  abftergereoportet,  quod  gluti-  F 
nofum  eum,qui  bronchiis  pulmonisinheret,detergcre  poflithumorem.Qudd  Iitalisquif- 
piam  in  thoracis  pulmonis  qi  medio  aceruatus  fucrit,iam  cV  maior,vt  probe  fpuatur,tum  inciCo^ 
riae  tum  deterforiae  virtutis  eft  neccflitas,que  id  a  fuccingete  coftas  membrana  detergat,  difTecet, 
dC  tenuet:  nam  fieri  non  poteft, vt  talis  humor  alt ter  per  mcmbranani ,  quae  vifcus  ambit,  ad  puU 
monis  bronchiatransferatur.Non  igitur  benccft  vfusdiclioneHippocrates,  cum  huicorationi 
/habetenim  vim quandam exterendi/cam, qugfcquitur, adiccit/qu^  plus , quam  mediocriter, 
xa,Ta,yh«7%pcu\>ei,  ideftvifcofum  reddit,  fputu/.  Nam  meliusdixiffet,Habetenim  vtmquanda 
cxtcrendidetergendfque,qu^exiguafit,  cV  qug  fgpenumero  vifcofum  ficri  fputum  finit.  Non 
enim  ob  mulfam  glutinofum  ficri  fputum  contingit,fed  id  quidcm  fputo  huiufmodi,  propnum 
l'neft:mulfaveroniliuuat,  fed  excremeti natura  talem  pcrmanerefinit:quaproptcr  meliusdixif 
fet nihil  glutinofum  fputum  iuuari,cV  non  tale  a  mulfa fieri.  Nam  hoc  verbu  KaTayX/o-^paivfiv, 
quodab  Hippocrate  dicitur,fpurum  a  mulfa  talc  ficri,cum  emphafi  fignificat. 

1 1      Ciet  autem  &  "Wmas  abunde  mulfa,  nif  ex  ~\ifceribus  aliquod  prohibuerit* 

Mulfam  ante,qudd  vias  omnes,qug  ventrem  renes  qj  interiacent,  facfle  penetret,  ciere  vrinas  G 
dixi:atq3,  vbi  iecur  maleafficitur,  vfui  haudquaquam  conueniredemonftraui.  Lieni  prgterea,fi 
phlegmone  obfideatur,molefta  eft: atqj  multo  magis  inteftinis  ventri  qj,  nam  cito  ignefcens  ob 
phlegmones  caliditatem  in  bilem  conuertttur.  Melle  fiquidem  ob  dulcedinem  delccftantur  tum 
vifcera  tum  vcnter:  quo  fit,vt  tum  citius,tum  raptim  magis  eliciant.  Melli  quoque  cV  dulcia  alia 
idem  habere  quis  dixerit,atq3  ideo  vt  ad  ventrem,ita  ad  vifcera  fe  habere.  Ventcr  autem  his  oble- 
cftari  videtur.  Ncmpe,vbi  eadeglutiuit,  manifeftc  quodam  modo  ab  aflumptis  dclectatur,veluti 
c  contrario  ab  afperantibus  amaris  qj  offenditur :  neqj  folum,cum  affumuntur,verum  quoque  cV 
vbi  affumpta  funt,ad  aliquod  vfq?  tempus.Quo  fit,vt  nemo  ea,nifi  interdum  vice  medicamenti, 
vt ob  humores  praeter  naturam  collectos  in  uentre,ingerat:  ubi  enim  fecundum  naturam  habue 
•  *apf .  rit,iniucunda  ipfi  talia  omnia  funt:  iucunda  aute  fola,  qug  dulcia  exiftunt.  Sane  in  appellato  gtit- 
ture  maxima  ex  deuoratis  dulcibus  cxori tur  uoluptas,  corpore  fcilicet  loci  illius  peculiare  quip- 
piam  cum  fucco  huiufmodi  habente.  Corpus  autemhocfacituentriculiinternatunica,utcVea, 
quglinguam  ambit:veru  inlinguaeuidentifllmamhabetdulcedinisfenfioncm,inguttureau- 
tem  uoluptatis.Senfio  uero  manifefta  continuo  efficitur  cV  in  uentris  ore,  quod  dulcibus  aflum- 
ptis  de!e<ftatur,modo  animans  fecundum  naturam  habuerit.  Vifcera  igitur  hoc  pado  dulci  gau-  H 
dere  fucco,plurimum  cjj  ipfius  celeriter  attrahentia,  cum  ualent,  frui,  ali'que:cu  uero  febriunt  2C 
phlegmone  obfidentur,in  id,quod  biliofum  eft,dulcem  fuccum  conuertere  par  eft.  Videntur  igi 
tur,  qug  aunooTa,  id  eft  ficata,ex  carycarum  efu  appellatur,tum  maxima,tum  fuauiflima  efle,  ieci 
nore  ipfo,ut  liquet,ex  dulcium  efu  alimentum  uberius  accipiente. Verum  in  phlegmonis  febri- 
bus'que  rerum  huiufmodi  ingeftio  non  in  probam  alimoniam,  fed  in  bilis  generationem,  demi- 
grat:febrilis  fiquidem  calor  exuperat.natiuus  autem  deficit,qui  bene  temperatus  erat. 

1 i     Bilioftauoejue  alui  deiicit  magvs:  interdum  auidem  bonajed  interdum}auam  decet}redmdantiora fpumxtiora  q;: 
n  ^dbiliofis  maoj6i&  megalosplanchms^  contmgit* 

Reuocare  ad  memoriam  oportet  dicTionem  ante  enunciatam :  in  qua  mulfam  uino  dulci  com 
paras  dicebat,Porrd  cV  fiticulofa  minus,quam  dulce  uinum,  exiftit.  Nam  cV  hoc  in  loco  mulfam 
eandem  ad  uinum  dulce  comparans  biliofa  alui  excrementa  deiicere  magis  pronunciauit.  Nem- 
pe  cV  biliofa  deiicere  uinum  dulce  poteft :  ver um  mulfa,  biliofa  in terdum,  quae  bona  funt,  fubdu 
cit,interdum  &  uitiofa,  que/yncere  admodum  biliofaexiftunt,  bilemf.uel  igneam  uel  flauam 
habetia  craffam  qj,  Bilis  igi  tur  ea  fpumam  accipit  fgpius  quidem  ratione  ea,  qua  in  iis,  qug  uehe^ 

menter 


IN    MORB.    ACVT.    COM.    III.  12S 


A  mentcr  igne  calfiunr,  fptima  cxurgit:  fcpcnumcro  autem  cV  in  iis,  qua;  i  flatu  agitatur,  humidis. 
Horum  prtmumcahditatts  cxuperantts  nota  cft:fccundum  vcro  tnftrumcntorum  angufnam, 
cVtiatuoii  Ipiruusiiuercluli.viamque  hatidquaquam  Itbcram  halvntts,  agiianonem  dcnotar. 
Bihofaautcm  huiufmodi  maxima  cx  partelubducunturin  us  fcbnbus  qu.c  colhquant,  quibus 
fcrmc  omnium  aducrftHirna  noccnttlTimaquccft  muli.c  potto,  vcluct  cV  tnddo  COntrariO  potio 
aqu.efrtgtda*  luuanuffima.  Excrcmcntum  hutufmodt  atta  muliamagisgcncrari  tis.qut  natura 
bilioft  tdcfnmniodcracccahdtcxiltunt ,  atqueinnsmorbis,  qutbus  vilcusahquod  phlcgmone 
infcftatur.Communchquidem  hocnomcn  pccuhare  nunctactum  cfteorum,  quar  tnflamman- 
tur:  nequc  cntm  proptcr  fctrrhum  vcl  ccdcma  fcbns  lncenduur.  Ergo,qudd  in  acucis  morbis,de 
quibusaguHtppocra:cs,vbi  tumor  invifccnbusgenitusfucrit,phlcgmonesfymptomafit,  non 
ccdcmatis  vcl  fctrrhi,coniiat  omnibus.Hos  autc cV  nunc  uiy  cthocr&XctyyjHc:  appcllauit,  -{quali 
vifccrofos  dixcris.}- 

Mulfa  igiturcjut  acjuofior  ej},ff>utum  eductt  mav:i,pulmomm  cjue  mcllit .Meracior  ~\cro  fpumofit  excrementa3 
atijue plus^juam  conucnit}~\alde  odiofa  caltdtora  cjut/juam  acjuojtor ,;<nt  magu, 

B  iNIelinacutismorbisbiJcfccrCjatqticobidnobisafferre  moleftiam  antca  dixi. aquam  prarte- 
rea  tarde  pcnctrare.atque  m  hypochondrus diutius  morari,  atq; ob  cas  rcs  fugicndam.  At,  quod 
cxvtrifqucmiftum  !ic;conucniensredditur3quandoeaconftat tempcratura, quaaqua?  plurtmte 
tantummelltspcrmiltumtucrit,  vt  viamaquar  paret,  cVad  difmbutionem  agat:ncmpe  hisira 
tcmperatis.vnn.ctacihuapcnerTabunt,ocyus'quefputumeducctur.  Qtiod  ti  nielhs  plurimura 
adnuftum  fueru,ficim  factr,  cV  vifcofum  rcddit  Iputum.  Atque  ob  cas  rcs  aqtiofior  mulfa  tum  ad 
fputi cductionem,ium  ad  pcnctranoncm  vrmarum,  ldonca magis  exilnt: mcracior  vero ad  ven 
trisdcicctiones:nempc,quantomagis  prontabit,tanto  magis  cV  velocius  fubducct.  Clyftenbus 
ergo  mfufa,  quo  meraeior,  co  magis  cxcrctona  reddettir.  Caufa  que  ent  dcicctionum ,  ttim  ea- 
rum,qux  xa.T&xoziocc,  id  cft  fzamHft  hoceft  valac,bihofa:  cxiftunt.  tum  lpumoiarum:  taha  fiqui^ 
dcm  traherc magispotclt,quia inteftina  tum  mordet,  tum  detergct.  Addc,  qudd  cV  tn  bilcm  fla^ 
uam  tranficnscaoccafionc  bilioforum  excrementorumcopiam  limul  adaugct:quo  fit,  vtipfius 
vfumnonlaudetHippocratcs.Declaratautemexhorum  verborum  adiectione,  yju  ui?/  :v  t» 
xziqh  xctrazccico;  ^vc^cTso.,  ldeftatquc  pltis  quam  conucnit.valde  biliofa.  Nam  ua^mtixeupH 
dicercconfucuit  pro  ua./.?.ov  roZ  — ::  ~  ■/.:■  r::,  ld  elt  plus.quim  conucnit.  Spumofas  ltcm  dcic- 

CcnonescV  ln prognoinco damnauit.Etx^7ay.::.:ic.  idclt  a^:a.ra.c,hoccft(ynccre,biliofapraua 
funt:ncquecnim  x.araxocicoc,  ncqucazpaTtxc,  ledmcdiocntcr  taliaelfeoportct.  Horum  lgttur 
non  immcmor,cum  vcl  ex  mulfa  cpota  vcl  abfquc  lpfa  quis  fpumofa  iimul  cV  lynccrc  bihola de- 
ieccrit,fcbrem  fciuens etTc.quae  colhquet:atque  ob  id  ab  vfu  niulla  abfttneto  ,  atque  rn  pttlfana: 
cremoremdeuenito,obferuans  vtaltquod  lignumlicct  exiguumcoctionis  morbi  exvnnisvi- 
dcas.Nam,li  tunc  frigtdam  dedens3maximo  cns  praclidio. 

Deiecliones  awttrn  Imufmodi  habent  cjutdcm  (j7*  altas  magnas  offerfas.  A~ecj;  en:m  frypocliondrtoru exttnguurx 
ardorenufedexcitant.  Incjuietattonem  (];  &  taciationein  membrorumjaaunt.lntejltnaetiam fedem  cj;  exulcerant. 

Confucuit Hippocrater  QXaQac,  id  eft  offenfas,  trhtct  dicere.vt  in  Uhris  dc  fracturis  cV  articu^ 
lis  eftdcmonftratu:nam  trheo  Ionesdicuntpro^Aa~Tfr/,idcftIcdcrc:tmmocVcAaSi:a,  ldcit 
nocua  cxivctuopct  fepenumcroappellauit.ATagnasigitoffen(ashabent(inquit)  prafata*  dciectiO' 
nes,id  eft  purx  biliofx  ttmul  cV  fpumofa.  Confucuit  autem  Htppocratcs  tntcr  ligna  notas  qs,  vo 
cibusvii,tumcaufarum,tum,quaelcduntur,corporum.Deiecnoncs  crgo  hutulmodt  fignthcare 
Dcommodtus dixilfct:  fcd  habere dixit,quanquam  corpora affecra  lclioncs  habcant,caufac  faciant, 
6V  figna  indicent.  Scd,que  nam  fint,quar a  dtctis  proueniunt  detcctionibus  oflenfa-,  ab  Htppo 
crate  audi  mquicnte,Ncq9  cnim  hypochondriorum  extinguunt  ardorcmjed  cxcitant.Hoc  autc 
ideo  dixit,qm  fcptus  bflioforum  detectio  hypochondnorum  tcruorem  prottnuscxtinguit.  Qtia 
re  in  mahgnis  malchcis  qj  biliolisadicctt,  q>  taltacxccrncntibus  tpfis  non  extinguuntur,  fed  om^ 
nino  vicc  verfa mcrefcunt  augentur  qj.  Neqjardor  hypochondrtorum  fcdatur,qutn  potius  vchc 
menttor  redditur.  Adde,q?  ptTrrct^ovrcu,  id  cft  io-crrv  cV  fvaQOfictv  habcnt,td  cft  lmplacidi  inqutc 
xi  q;  hunt:deiectiones  tiquidcm  huiufmoditfammantts  in  hypochondrus  iphsaflccttonis  tynv 
ptomatacxiftunt.Atqueininteftinisramentofam  pantacrimoniaaffcctioncm.Sanc  afiedlOiUS 
huuis,quxlynccrebihofafunt,caufa'exiftunt:etus  vcrOjquarinhypochondrttsexdiit  jltgna:ve 
rum  Htppoaatcs,vt  dixi,vocabulis  caufas  indicantibus  mter  figna  vti  contueuit, 

!        Sed  horum  auxilta  fcrtbentur. 

Qudd  mcrborum  finguloru  remedia  fc  fcripturu  dixerit,  vt antea  expoftiit.,  fic  cV  hoc  in  loco 
no  minus.  Veru,h  cV  que  ltbro  hutc  poft  fcrmone  de  balncis  adtccta  funt,digna  Hippccratc  exi- 
ftant,cc  q  m hbns  Je morbis  vcl de ancctiotbus  fcnpta  lunt,  ea  tncer  exponendu  coudcrabimus. 


IN   L I B    HIPP.    DE    VI CT.  RAT. 

I  £      Qui  er?o  in  morbis  hutufmodi  rcliclu  forlntwmbus  mulft  potioms  alterius  ~\>ice  ~\>tetur,  is  multa  foeliciter  confc-  E 
cjuctur :  jicei  necjuacjuam prttcr  dntmi  fcntctiam fuccedcnt  multa.  Verum,c]uibus  clmda  ft ,vj7"  jiabus  non,  &  cjtu 
ob  caufam,iammagna  cxparte  csl  diBum. 

Significauit  cV  nuncmanifcftifTImc,doncc  morbus  iudicams  fucrit,  fola  vti  mulfa  confulens. 
Nempe  m  folis,qui  colIiqucfariunr,morbis,vcl  in  quibus  hominum  virtus  ad  morbi  vique  iudi 
cationcm  fufhcere  non  poflit,ad ptillanx cremorcm  peruenicmus.  In  alns  vcro fola  cibarc  mul- 
fa  eft  mclius» 


17 


Damnata  autcm  proptcrea ab  hommibus  eflmulft,  cjuod  btbentes  funme  tmbecillitat ,  atcjuc ob  id citam  afferre 
t?Ti-  mortcm  fit  iredita.  Verum  id ob  lhm>.cntcs  ipfos  diclum fierit  :funt  emm,cjuifola  ~\>tamnr  mu!fa}  tancjuam  huiuf 

incdia  IpODtC 

tolcxantcs.         Diccre  zttrctyvioixSrcu,  id  cft  fumme  ibccillitaria  muIfa,5V  mulfam  nullo  paclo  nutrirc,  vel  cx* 
guc ,  idem  non  cft:quippc  cum  tria  ha?c inter  fc diftent. Nam,  qua?  vires imminuut,  vt fanguinis 
eruptiOjdciccftio  fupcrrlua,fudor  immodicus,cV  per  accidens  cibi  abftinentia,  fummc  imbccillita 
re  dicuntur.  At,  que  nullo  paclo  nutriunt,  vt aqua,ea  virtutcm  neqj  fummc  imbccillitarc nequc  F 
roborare  quifpiam  veredixcrit,nifi  id  aliquando  per  accidens  contingat.  Aqua  fiquidem  non  vt 
alimentum  vires recreat,fcd  benc  vt medicamentum,ad  tcmperam cnti  fymmetria,  qua*  propter 
iplius  irumoderationcm  imbecilla funt,rcduccs.Tcrtio  dcinceps loco  funt,  qu£  cxigue  nutrifit: 
quibusqui  tantummodo  vtitur,tamctii  lntcrirc  poffit,non  tamen  tany  vircsimminuetibus,  fed 
tanquam  cas  non,quod  fatis  fit,roborantibus.Quo  c  gencre  eft  ''mulfa.  Nam,fiquis  diebus  qua-    A.Kb  4.£i.t 
tuor  cibo  priuatus  intcrirc  debcret,is  mulfx  vfu  non  quintum  modo,verum  quoqj  8C  fextum  at-  } 
tingere polTct.  Sermone  hunccVdcmelle  lntclligas.  NcmpcmcllisnaturacVmulfam  lpfam  in 
I-  lib  de  Ali  ter  mocucc nutricntia  facit.Nam  humiditatcm  jJnonmodoHippocratcs,  verum  quoq^cVmcdi- 
uica;oin  fine.  corum  probauffimi  fcreomncs,cibi  vchiculum  no  cibum  ccnfucrunt,Ha*cfanceadcm,quenuc  w 
dicuntur,dc  mulla  8C  mcllc fcriplit  non  obfcure  Hippocratcs  in  fequentibus. 

1 8      Scd  hoc  na  non  omnino  habct. 

* jt-roKapTt-  Non  omnino  fiquidem  verum  cft  a*gros  ipfos  proprer  mulfam  mortcm  obirc,  moriuntur  et- 
ps^Trtr.       enim,cV  li  aquam  folam  bibcrint:  fed,q>  exiguam  corpori  preftet  ahmoniam,  ob  id  folum  vitam 

feruarc  non  lurhcit:  quod  etiam  accidit,  vbi  quis  ptitTane  crcmorcm  folum  pcrpetuo  forbeau  G 

1  p      Sedmu!fa,cjukrnacjua,mu!topotcntiorei\,fo!.icpota,nifia[uum  pcrturbet. 

Indicare  vidctur  per  hanc  vocem /potctior/  quovd  cV  aqua aliquam  nutriendi  vim  habeat:cuc 
nit  autem  eo,qudd  corporis  vcntriculi  ariditas  irrigatur,vt  diu,qui  aquam  bibant,magis  durent, 
quam  qui  nihil  aftumunt.Secure  autc/nifi  aluum  perturbct/addidit,de  mulfa  fermoncm  facicns, 
illos  enim  iure  pcius  haberc  facit  proptcr  cuacuationcm,quibus  aluum  perturbat :  fimul  6,3  vcrbu 
id  /perturbat/  immodcratam  (ignihcat  excretionem  cV  no  mediocrcm.Scire  quide  oportet  mul- 
fam  crudam  aluum  magis  foluere,  coclam  autcm  bene,  magis  nutrire.  Hoc  autcm  obiter  a  te  ftt 
cognitum.  Videamus  autem,quae  dcinccps  fcribit,vino  mulfam  comparans. 

2  o      C£terum  ~Vmo  albo  tcntti  paucifcro  &  inodoro,c]uod.im  modo fortior  e(l,<&  cjuodam  modo  imbccillior; 

Sunt,qui  diclioncm  fcribant  finc  hoc  verbo  /eft/  hoc  pacfro:  C^terum  vino  albo  tcnui  paucife 
ro  cV  inodoro,quodam  modo  fortior  cV  quodam  modo  imbecillior.  Alrj  pro /quoda  modo/ le^ 
gunt /intcrdum/ ad  hunc  modum: C^tcru  vino  albo  tenui  paucifero 3C inodoro ,  interdum  qui 
dcm  fortior,intcrdum  autem  cV  imbecillior.  Sed  ex  omnibus  vis  eft  cadcm  atq?  ide  intelleclus.  H 
Nam  Hippocrates  mulfam  vino  huiufmodi  quadantenus  fortiorem ,  cV  quadantenus  imbecil- 
liorem  dicit. Fcci  autem  mentionem  vini  huius in ea,quam  de  vinis  feci,  traclatione.  Quod  tan^ 
quam  nefcientis  vicc  funclus  Hippocrates  fubticuit:  fcd  nunc  quedam  manifeftauit  tum  fubftan 
tiam  mcmoras  cx  hoc  verbo  /tenui/  tum  virtutis  imbecillitatem,cum  adiecit/  oligophoro,  id  eft 
xp*Q»veu,  i.  paucifero./Vocatur  fiquidem  oligophoru  fiue  pauciferum,quod,vt  bibatur,  minima  egetaquae 
temftrttur.  imftione.Contrario  autem  modo  polyphorum  vel  multiferum  appellatur,  quod,  vt  bene  tempc 
retur,multam exigit  aquam:aequiualehterdixeris,quodaquaemultum  fuftinerepoftitad  bene 
temperatamiftionem*  Quod  vero  pauciferu  appellatur,idcxolutumimbecillumc|3  cVadpotu 
inutile  redditur,fi  multa  dilueris  aqua.  Atqui,  qu£  in  vino  hoc  eft  carentia  odoris,  ea  imbecillita-' 
tis  frigiditatis  q3  efBcaciftima  exiftit  nota,quippe  in  hoc  aqua:  eft  aflimilis:  no  fecus,  quam  fortis 
odorefficaciiTimumroborisfignum.Vinum  iiquidemaquofum  leuifllmainligno  vitishabuit 
tranfmutationem:leuiflimam  quoquc  cVelemcnti  terrei  permifrioncm,  itavt  aquafit,  qua:  tum 
paulum  terre  calidg  q3  fubftantig  afTumpferit,particeps'ue  fuerit,tum  leuiiTima  in  horum  coiun- 
clionem  indigueritconfeclione.Contrarium autem  tum  vinofum  tum  multiferum, neq^a  leui 
confeclionetaleefficitur^vtpotequodabaqualongiflimorccedat  interuallo.  Qua  decaufain^ 

figncm 


IN   MORB.    ACVT.   COM.    III.  129 

A  fignem  eonfecutum  fuit  tum  caliditatem  tum  odorem. 

%l  Multum  tdmen  dtffert  &  ~\tni  &  mellts  merdcttds,dd  ~\trtufjue  rcbur.  Ndm  fi  duplxm  ~\tni  menfurdm  dd  meU 
m  dehnclum  jun  biberit^k  folo  mmirum  melle  ~\cdidior  longe  reddetur,  nifi  ~\entrem  turbduerit.  Nempe  multo  plus 
ilercons  dtttcietur. 

Si  mul&cVnonmelu'sdixitTetHippocrates,manifertius  enunciaffct.  Nam  dc  mulfa  lmcufqj  *  maliquibu» 
egit,ipfam  cr^  vinoexaquadilutocomparauir,nequeipfam  per  fe:fcd,  vtiuftafieretcomparatio,  g°Cnr^*tir'I 
obidfermonem  luumadmel  vinumqj  reuocauit.  Sunt  autem,quiinhuiufmodicomparario^  f»r±ob(c\iu\ 
nibus  non rcliquos  modo  volences,fed fe lpfos  quoqj  muitos  circumueniant  fallant  quc.  Ceteri 
meraciora  puriora  q; experti  non  puns  folis,  fed  quouis  modo  tempcratis  lllorum  vircs  adap  tat. 
Non  fecus  alrj  aquoiiora  expcrti,exillis  dc  omnibus  quoquo  modo  tcmpcratis  fentcntiam  fcrur. 
N  OO 1  ta  tamen  de  rebus  nidicium  eft  faciendum.  At,li  iuitam  facturus  lis  de  lpfis  comparatione, 
mulfam  ad  eorum,qux  bibutur,vinorum  tcmperaturam  in  aquae  permiftione,  ita  ex  proportio^ 
ne  cxiftimabis,vt  vinum  non  mcracius  cV  mulfa  aquofior  fuent.  Scd,  quoniam  in  miftione  pro- 
portionem  exavftc  feruare difficile  efr.ob  id  ad ea,quae  vcre  immifta  cV  proprie  azcara,  id  eft  pu^ 

B  ra,appellantur,tranftulic  fermonem  Hipppcrates,vino  nullo  pacto  diluio  mcl  lpfum  comparas. 
Ait q; duplum  vini epotuni  minus  alerc,  q;  mellis  fimplum.  Verum,  quoniam  plura  vinoru ge^ 
ncra  cxiftunt.non.qure  fortia  funr.caput  q;  feriunt,cV  defipientias  creare  polTunr,in  hoc  exprom 
plitfermone,  fcd  vinum  lmbecillum  aquofum  q;:mel  qj  lpfum  huiccomparans  plusalcreenun 
ciauit.Cetcrum.cum  viniduplo  mcldimidium  compararevolucrit,  non  q?  folum  vtrunq;pcr  fe 
cVcitraaqua:miftionemaegcrfumeredcbeat,alTerujt:fcd.fi  poft  vtrunq:  dimenfum.pro  aibitrio 
ingerat,no  minus  difTert.Potcft  fiquidem,hres  tulcnt,  mellis  cyathum  vnum  vcl  perfeaccipere, 
vclaqua:,quantum  volct.mifrum ingercre, atqj id quotidie  bibere :  vcl denuo  vini cyathos duos 
diebus  fingulis,  vt  volct,aqua  tempcratos.  Tali  fiquidem  experimcnto  tum  in  plunmis  fimiliter 
in  caeteris  haben ribus hominibus,tum  etiam  in  vno  magis.per  idcm  temporis  fparium  cognofce 
tur  cxquifita  vtriufque  facultas.  Si  enim  mel  non  ex  naturae  proprietate  vcntrcm  turbat,qut  meL* 
le vtuntur,diebus  plunbus  abude  fufficiet.  Si ergo  res ita  habet,  cur in  principio  orationis  dixit 
Hippocrates,  Ceterum  vinoalbotenuipauciferocVinodorointerdum  fortiorcVintcrdumim- 
bccillioreftmullar'  Noneniminterdum  fortiorcV  interdumimbecillior,  fed  femper  forrior  fe^ 
cundum  nupcr  dicfta  videtur.Quoniam  prius,q;  de  compararione  lufta  diftinxiffet  docuiffet  q;  ci 

C  tra  difhnctioncm  abfoluto  fermone,  bcne  cV  fecure  dixit,  Inuenietur  mulfa  vino  quadatenus  fbr 
tior,cV  quadantenus  imbecillior.  Si  enim  temperamenti  vtriufque  analogiam  quis  non  diftinxe 
rit,interdum  quidem  lmbecilLus  vinum,interdum  cV  mulfa,efle  videbitur.  Verum,  fi  haec  diftin 
xcris,  vt eft dicuim: atque eam,quam  mel m  ventre facit  turbationem  contemplatus fueris: mul^ 
fam  ad  nutricndum  validiorem  lemper  dcprehendes,quam  vinum  eadem  proportionc  dilutum 
temperatumque.  Qudd  fi  6V  ftercus.quod  ex  mulfa  lta  moderatum  excernitur,vt  virtutem  non 
exoluat,adnotaueris,tibietiam  magis  exmulfa  copiofior  videbitur  nutritio,  qjex  vino.  Nam, 
cV  li  duplum  exeat  ftercus,laborans  tamen  plunbus  ex  diebus  mulfa  fufficiat,  certe  ad  nutririone 
mel  vino  tum  potentius  tum  validius  videtur. 

%1  Mulft  tamen  pofl  pti(fdri£  forbttionem  epota  ~\dlde  replct ,  infLtt ,  &  hypochondriorum  ~\ifceribus  efl  inutihf» 
Sed,  fi  dnte  forbtttones  bibdtur^nonyt  fuper  tpotd itdit  ,fed tuudt. 

De  ordine  ait  Hippocrates,qucm  in  vfu  mulfac  ptiflana^que  quis  optime feruare  debeat.  Ve- 
rum  vno  mulfar  ptiflanae  que  edoctus  exemplo  vniuerfalem  hunc accipe  fermonem.Nam  perpe 
nio  prius  mgerenda  funt,que  cV  facihus  corrumpuntur,cVqua:  fubducutur  magis:pofterius  vc^ 
Dro  contraria.PtilTana  autem,quodmulfa  diffialius  corrumpirur,cV  defccdit  tardius.  Sicrgo  mul 
fa  primo  fumpta  fuent,ex  ea  quacdam  ptilTanae  ad  dciechonem  fit  prouocario: verum,  fi  ptiffana 
primumfumptafuentjfubducimulfa  prohibetur:inflabit  hypochondriaiatq?  tandem  m bilem 
conuerfa,ptilfanae  detrimentum  afferet. 

1 3  CoEla  dute  mulftfacie  cjuidem  crudd  longe  eji  mehor  :Jj>lendidd  ftcjuidem  &  tenuU  &  dlbd  & pclluctdd  extfltt» 
Sed,c]ud  db  ed  euartdt  ~\  irtutc,non  hdbeo.  Ntque  entm  eJt  fudutor,fimel  bonumjuerit,  tmbecilhor  tdmen  &  mtnus 
slercorts  hdbens :  cjuorum  neutro,"\t  duxdtetur,  muifk  opus  hdbet.  Cocld  tdmen probv ume^rendum,  ftmel~\ uio- 
fumfuerit  jmpurumjiiarum£?'  mdh  odoris  :  nempe  ( oFiurd plurimdm  mdlijmitdtum  turpttudtnem  tolht. 

Totadidione  coctae  audae  que  mulfaedifferenrias  docetHippocrates:fed  nullam  dcfidcrat 
cxpoiirionem . 

Db    Oxyme  liti 

14  Oxymeli  ~\ocdtum potum}fepius  cjuidem  in  his  morbis  commoditdtem  hdbere  reperies.  Ndm  fputum  eductt}&* 
fdcilem  reddit  fptrdtioncm. 

YL<t?#/u.ivov  ideft  vocatu,aut quod  vocatur,cV  xaAwrSo*,  i.vocari,atq3hi's  fimfliaadiiccreHip- 

Seprima  Claffis*  rrrrrrr  pocratem 


1 


IN   LIB.     HIPP.    DE   VICT.  RAT. 

pocratcm  non  ignoras:interdum  quidcm  q>  haecappcllatio  Grxcis  omnibus  nullo  paclo  vfitata  E 
Gt:interdum  veroquodimpropriedicatunatcu  intcrduq>  artificiofum  quippiamdemoftret,vt 

\tt)  toov  x.poTa.<phcov  yjj  jxavo-mnpodv  fxvwv,  id  eft  temporalibus  cV  mafticatoriis  mufculis,  dcclara^ 
irimus.Sed,q>artificiolum  ntlnl  indicetoxymclitis  appeIIatio,conftat  omnibus.  Appellationem 
igitur  ex  adieAonc  tH  y.aMajxtv*  vcldamnauit,vel  tanquam  inulitatam  indicauit.  Poteftautem 
cV  vtrunque  fecitTe,nam  forfan  tunc  primum  in  communcm  ccepit  vfum  vcnivc.  Forfan  6V  voce 
damnatjtanquamcxfolisaceto^mclleconftarcmedicametumcxplanantem,  vel  tanquamel-  A.l.j.fio.t 
t  Gr?ceTo  H  Iis  differentiam  indicantem: quafi ita  quupiam  diceret:  | Mel  autcm  acctum  qj  tali  funt  praedita    c-  '•fol-l7t< 
ut\t  ™  o|t/  faaiItatc.  Ergode  verbi  huius  x.etXtttp£tVfi  adiecftionenemoignorat:quapropterad  id,  quod  vti 
tJiIvII  Id^,  Ieeft,defcendamus.  Non  enimexacctimeilisc|3  miftionetantumoxymclitiscftcompofitio:ve 
Mei  afzt  quod  rumexmulfa  paulumacetiaccipicnte.Sedmeliuseft,vtconcoquatur:ncmpe  virtus  acetiitaco^ 
tCfi\  dV (-^ura «mniinuitur^vt mulfa quidcm abeo,cui mifcetur,auxiliu fumat, oftenfam aute non habeat, 
cultatl  "U  ^  Auxiliuni autcm morationisexordioenunciauit,atq3  ablriscnuciabit:offenfasvcro  addiclu> 
nis  totius  calcem  adiiciet.  DicTum  cft  igitur  in  exordio,Sputum  liquidem  educit,cV  facilcm  red^ 
dit  fpirationcm.  Qux  autem  deinceps  funt,dicTiones  fccuti,ab  eo  difcemus, 

F 

%  5      Tempora  ~\>ero  h&c  habet. 

Kcupovg,  id  cft  tcmpora,  dixit  vel  tcmpora,  quibus  ex  confuetudinc  vtendum  fit,  vcl  tcmpora, 
quibusiuuarefolcat.NempecVinhoc  fignificatu  zcupy,idd\  tcmporis, appellationeinterdum 
vti  Hippocratcm  oftcndi. 

16  Quod ~Valde acre extfltt,nthtl medtocriter  tn  its,qu£  nonfactle  educuntttr,fput'i6  efftciet.  Na,  fi  f  <ju£  detinetury 

*  oz;v , i. acidii  cduceret ,guttur  cjtte lubrtcaret  &~\'eluttijrcsl:entem  rcddcret,ypnlmoncm  certe  lentret :  nempe  tpfum  mollirct: 

&  fic  vbtque.    ^u£  ^  commgCrent }  maxtme prodeffct.  Interdum  ~vero  acctdtt,cum  ~valde  acrefuertt,~vt  fputum  non  educat  }fed "V* 

t  rei  iyx.tp-   jcofum  reddat,ajferat  qtte  dctrimentum. 
•yyavTit. 

t  Sia.TTt  '      ^n  ^lmrjus  acn  oxymelite  vtendu  fit,  in  iis  fieri  aliquando  cx  eo  offenfam  docet  Hippocrates. 

c(tt.a''!r'TtfU  Ncmpc,in quibus ncmo prorfus tali,quod acre cft,medicameto vteretur, tales reccnfere offenfas 
fuperfluu  eft.  Ncq3  cnim  fimpliciter  de  acri  oxymelite  fcrmoncm  fecit,fed  aduerbiii  hoc  xdpTct, 
ideft  valdc,adiecit:quod  Atav  cVo-<po'<fya,idcftadmodu,vehementer  cjj,  fignificat.Taleigifoxy 
meli  nihil  mediocritcr  in  crafTis  glutinolis  c|3  pul